Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 1121 221459 215901 2026-10-27T21:06:44Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] 221459 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Słowińskô i Kaszëbskô dzysô]] '''Słowińskô''' je historiczną òbéńdą w pòrénkòwi [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]], historicznim partã [[Kaszëbskô]], w òkòlim jezora [[Lebskò]], zamieszkóną w ùszłoce przez [[Kaszëbi|Kaszëbów]], chtërni òbez mòwòbadétów òstôle nazwóny [[Słowińcë|Słowińcama]], sami brëkùjacy równak do se miona Kaszëbi. To lëtersczi Pòmòrzónie z miemiecczim nasziństwã, chtërni pò zakùńczenim II. swiatowi wòjnë òstelë wënëkóny z Pòmòrsczi. Dzysô żëją òni jakno ë jejich òtroce w Miemieckô. Jejich swiąda pòchôdënkù z słowióńsczegò derżenia nie je równak za wielgô. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] 8fom1011yda7e4x7mg5c92v1a53ndl0 221460 221459 2026-10-27T21:09:43Z Terrus38 14026 221460 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Słowińskô i Kaszëbskô dzysô]] '''Słowińskô''' je historiczną òbéńdą w pòrénkòwi [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]], historicznim partã [[Kaszëbskô]], w òkòlim jezora [[Łebskò]], zamieszkóną w ùszłoce przez [[Kaszëbi|Kaszëbów]], chtërni òbez mòwòbadétów òstôle nazwóny [[Słowińcë|Słowińcama]], sami brëkùjacy równak do se miona Kaszëbi. To lëtersczi Pòmòrzónie z miemiecczim nasziństwã, chtërni pò zakùńczenim II. swiatowi wòjnë òstelë wënëkóny z Pòmòrsczi. Dzysô żëją òni jakno ë jejich òtroce w Miemieckô. Jejich swiąda pòchôdënkù z słowióńsczegò derżenia nie je równak za wielgô. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] 483l680zyrq44ff6ag9zds3vinz380t 0 1432 221216 220786 2026-10-27T12:22:34Z Terrus38 14026 221216 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard= Gduńsk |gwôsné miono= Gdańsk |céch= POL Gdańsk COA.svg |rodzôcz= Gduńska |fana= POL Gdańsk flag.svg |Kôrta={{Lokalizacyjnô kôrta |mapa= PL |rozmiar= 250 |rodzaj= inline |punkty mapy= {{Lokalizacyjnô kôrta/pónkt |54°22'N 18°38'E |pòzycjô=left |merk=Red pog.svg |rozmiôr merka=8 |òpisënk=[[Gduńsk]] }} }} |państwò= [[Pòlskô]] |wòjewództwò= [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczé]] |Kréz= |wiéchrzëzna= 258<ref>blós ląd; mët z partã Gduńsczi Hôwindżi 683 km² [[https://www.gdansk.pl/raport-o-stanie-miasta/2023/Ogolna-charakterystyka-miasta,a,265431 Ogólna charakterystyka miasta], gdansk.pl].</ref> |stopniN=54 |minutN=22 |stopniE=18 |minutE=38 |lëdztwò= 489 328<ref>[https://www.gdansk.pl/gdansk-w-liczbach Gdańsk w liczbach], gdansk.pl.</ref> |rok= 2025 |czerënkòwi numer= (+48) 58 |pòcztowi kòd= 80-009 do 80-958 |registracëjné tôfle= GD, XD<ref>Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220001847 Dz.U. 2022 poz. 1847]).</ref> |bùrméster= [[Aleksandra Dulkiewicz]] |adres_um= Nowé Ògardë 8/12 |kod_poczt_um= 80-803 |www= http://www.gdansk.pl/ |commons= Gdańsk }} '''Gduńsk''' ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'', {{jãz.|la}} ''Gedania'' abò ''Dantiscum'', {{jãz.|de}} ''Danzig'', {{jãz.|nl}} ''Danswijk'') – je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ôs [[Kaszëbi|kaszëbsczi miészëznë]]. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze [[Bôłt|Bôłtu]], przë ùbiedze rzeczi [[Wisła|Wisłë]]. Jegò pòrénkòwi part je na [[Wiselné Zëławë|Zëławach]] ë [[Wiselnô Nierzeja|Wiselny Nierzeji]], a zôpadny na ùrzmach [[Kaszëbskô Wëżawa|Kaszëbsczi Wëżawë]]. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.533 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Historiô == [[Òbrôzk:Johannes Canaparius (Jan Kanapariusz) Gyddanyzc Gdańsk Danzig.jpg|mały|Gyddanyzc]] * [[VII wiek]] – pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd [[Bôłt]]u * [[X wiek]] – pòwstôł [[òbarny gard]] [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] * [[970]]-[[980]] – [[Mieszkò I]] òpanôwôł [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]] * [[997]] – [[Praga|prasczi]] biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze ''Gyddanyzc'' w żëwòce [[Swiãti Wòjcech|swiãtégò Wòjcecha]] * [[1013]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskô|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] * [[1047]] – pòlsczi ksyżëc [[Kadzmiérz I Òdnowicél]] przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa * [[1093]] – pòlsczi ksyżëc [[Władisłôw I Herman]] wëdôł rozkôz spôleniô gardów w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczi Pòmòrsce]] * [[1120]] – [[Bòlesłôw Krzëwògãbi]] dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama * 1227 – Samòstójnosc [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] * [[1236]] – [[Lubecczé gardowé prawo]] * 1282 – Syn Swiãtopôłka, [[Mscëwòj II|Mscëwój II]], zawarł z wiôlgòpòlsczim ksyżëc [[Przemësłã II]] ùkłôd w Kãpnie. * [[1308]] – [[Krzëżôcë]] zajãlë gard * [[1361]], [[1378]], [[1411]], [[1416]] – rëchawë procëm Krzëżôkom * [[1454]] – Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców [[Prëskô Zrzesz|Prësczi Zrzeszë]] * [[1457]] – Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla [[Kadzmiérz|Kadzmierza]] ë miono ''Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk'' * [[15 séwnika]] [[1463]] – gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju * [[19 rujana]] [[1466]] – znôw w Pòlsce pò [[tornsczi spòkój|tornsczim spòkòju]] * 18 czerwińca [[1568]] – 13 frajbitrów z Gduńska napadło na [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón * [[1807]]–[[1815]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] Napòléòna * [[1904]] – [[Gduńskô Pòlitechnika]] * [[1920]]–[[1939]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] * [[1929]] rokù bëłë {{skr.|m.jin.}} tu sarcësté mrozë ([https://web.archive.org/web/20140222152410/http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=65319 s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji] ) * [[1 séwnika]] [[1939]] – òbarna [[Westerplatte]] ë zôczątk [[II Swiatowô Wojna|II Swiatowi Wòjnë]] * [[28 strëmiannika]] [[1945]] – przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) * [[1970]] – sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce ([[Gòdnik 1970]]) * [[22 séwnika]] [[1980]] – w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosc]]" * [[2008]] – òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón Nôstarszi kaszëbsczé knédżi: [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż [[Michôł Pòntanus|Michała Pòntanusa]] z rokù [[1643]] bëłë wëdóné w Gduńskù. [[Bernat Zëchta]] {{skr.|m. jin.}} tu gôdôł z Kaszëbama zanim napisôł swój: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''. Tu zaczãła dzejac [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|"Solidarnosc”]], a to stało sã pierszą kùglą lawinë nikwiący kòmùnizm w Eùropie, téż tu je stolëca eùropejsczégò miészëznowégò jãzëka – [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. W [[strumiannik]]ù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|Szlachòta [[Swiãtopôłk II Bëlny|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|[[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma]] Òbrôzk:Gdunsk_4.jpg|Wiôlgô Kùstrzëca (Arsenal) Òbrôzk:Gdunsk_2.jpg|[[Dłudżi Ùbrzég]] ë bôt ''"Kaszubski brzeg"'' Òbrôzk:Gdunsk_1.jpg| Zrekònstruòwóné [[Wiązarka|wiązarkòwé]] spikrze nad [[Mòtława|Mòtławą]] Òbrôzk:Koscol_NMP_Gdunsk.jpg|[[Marijën Kòscół w Gduńsku]] Òbrôzk:Capilla Real, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|[[Królewskô kaplëca]] Òbrôzk:Danzig-Neptunbrunnen.jpg|[[Fòntana Neptuna]] Òbrôzk:Gdańsk. Bazylika Św. Mikołaja - panoramio.jpg|[[Bazylika sw. Mikòłôja w Gduńskù]] Òbrôzk:BRAMA JARMARKU (2024).jpg|[[Gduńsczi Jôrmark sw. Dominika]] </gallery> == Ekònomijô == * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 [[złoty|zł]] * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi<ref>http://www.gospodarkamorska.pl/Porty,Transport/raport---polskie-porty-morskie-w-pierwszym-p%C3%B3lroczu-2014-roku.html</ref>, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy – kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). == Słôwny lëdze == * [[Sambór I]] * [[Mscëwòj I]] * ksyżã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] * ksyżã [[Mscëwòj II]] * biskùp [[Moritz Ferber]] * malownik [[Vredemann de Fries]] (1527-[[1606]]) * pisôrz, teoreta lëteraturë [[Marcën Opitz]] (1597-[[1639]]) * architekta [[Ôbram van dem Block]] * architekta [[Antón van Obbergen]] * bòtanik, kùpc [[Jakùb Breyne]] (''Jacobus Breynius Gedanensis'' ùr. 1609 – ùm.[[1657]]) * astronóma [[Jan Heweliusz]] (1611-[[1687]]) * fizyk [[Gabriel Fahrenheit]] (1686-[[1736]]) * pisôrka [[Luiza Gottschedin]] (1713-1750?) * malownik [[Daniel Chodowiecki]] (1726-[[1801]]) * pisôrka [[Johanna Schopenhauer]] (1766-[[1838]]) * filozófa [[Artur Schopenhauer]] (1788-[[1860]]) * kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu [[Lesser Giełdziński]] (1830-[[1910]]) * gazétnik, apartnik [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) (1885-[[1945]]) * pisôrz, noblista [[Günter Grass]] (1927-[[2015]]) * pòlitikôrz, noblista [[Lech Wałęsa]] (1943) * pòlitikôrz, dzejopisôrz [[Donôld Tusk]] (1957) * wërzinôrz [[Jan de Weryha-Wysoczański]] (1950) * first lady [[Jolanta Kwasniewska]] (1955) * teatrownik [[Krzysztof Kolberger]] (1950-2011) * szportówca [[Dariusz Michalczewski]] (1968) * pisôrz, dzejopisôrz [[Jerzy Samp]] (1951) * òkrãtownik [[Ludwik Prądzyński]] (1956) == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == === Przédny Gard === <table><tr><td valign="top"> * [[Dwór Bratnicë Swiãtégò Jerzégò]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńskù|kòscół swiãtégò Jana]] * [[Kòscół swiãtégò Miklosza w Gduńskù|Kòscół swiãtégò Niklasa]] * [[Królewskô Kapela w Gduńskù|Królewskô kapela]] * [[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] * [[Dwór Artusa w Gduńskù|Dwór Artusa]] * [[Wiôldżi Arsenal w Gduńskù|Wiôldżi Arsenal]] </td><td valign="top"> * [[Marijën Kòscół w Gduńskù|Marijën Kòscół]] * [[Fòntana Neptuna w Gduńskù|Fòntana Neptuna]] * [[Złoti Bùdink]] * [[Angelsczi Dodóm w Gduńskù|Angelsczi Dodóm]] * [[Katowniô w Gduńskù]] * bùdink Dłudżi Tôrg 20 * Dodóm Schlütera </td></tr></table> === Stôri Gard === <table><td valign="top"> * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół swiãti Brigidë * Kòscół swiãtégò Bartłominia * Kòscół swiãtégò Jakùba </td><td valign="top"> * Kòscół swiãti Jelżbiétë * Rôtësz Starégò Gardu * Wiôldżi Młin </td></tr></table> === Stôré Przedmiescé === <table><td valign="top"> * kòscół swiãti Trójcë ë klôsztor pòfrancyszkańsczi * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * [[Małô Kùstrzëca w Gduńsku|Małô Kùstrzëca]] </td></tr></table> === [[Òlëwô (dzél Gduńska)|Òlëwô]] === <table><td valign="top"> * Palast Òpatów * pòcystersczi klôsztór z kòscołã Swiãti Trójcë, NMP ë swiãtégò Bernata – [[Archikatédra gduńskô]] * kùzniô </td></tr></table> === Gardowé brómë === <table><tr><td valign="top"> * [[Chlebnickô Bróma w Gduńskù|Chlebnickô Bróma]] * [[bróma Żór w Gduńsku|Żór]] * [[Marijnô Bróma w Gduńsku|Marijnô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Niskô Bróma w Gduńsku|Niskô Bróma]] * [[Zelonô Bróma w Gduńsku|Zelonô Bróma]] * [[Wësokô Bróma w Gduńskù|Wësokô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Złotô Bróma w Gduńsku|Złotô Bróma]] </td></tr></table> === Jiné === * [[Minda]] * [[Fôrwôter]] * [[Nowô Bënowô Nierzejô]] '''Przësłowié''': Nié òd razu [[Krakòwò|Kraków]] zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: '''Gdańskò''', '''Gdańsk''', '''Gdôńsk''', '''Gdąńskò'''. We zdrojach: ''Gyddanyzc'' 1000; ''Kdanzc'' 1148; ''Danzko'' 1180; ''Gdanzc'' 1188; ''Gdantz'' 1198 (kòpijô z XIII w.); ''Danzk'', ''Gdanensis'' (adj.) 1209; ''Danzk'' 1209 (kòpijô z XIII w.), ''Danzc'' 1209 (kòpijô z XIII w.); ''Gdanizc'' kòl 1220; ''Dancek'' 1224, ''Danczk'' 1224, ''Gdanensis'' (adj.) 1224; ''Gedanensis'' (adj.) 1235, ''Gdancz'' 1235 (fals. z XIV w.); ''Gdansk'' 1235; ''Gdanzc'' 1238; ''Danzeke'' 1248; ''Danzk'' 1263; ''Danceke'' 1263; ''Gdanzke'' 1267; ''Dantzik'' 1268, ''Gedanck'' (3x) 1268; ''Gdansk'' 1268; ''Gedanensis'' (adj.) 1271; ''Danzceke'' (2x) 1272; ''Danczk'' 1279, ''Danense'' (adj.) 1279; ''Dancezc'' 1281; ''Gdanchek'' 1283 (kòpijô z XIII w.), ''Gdanchez'' 1283 (kòpijô z XIII w.); ''Danceke'' 1285; ''Gdanzeke'' 1285; ''Gedanensis'' (adj.) 1289, ''Gdancz'' 1289; ''Dantzk'' 1290, ''Gedanensis'' (adj.) 1290; ''Gdanzech'' 1291; ''Danzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Danzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.); ''Danzich'' 1294, ''Gdanensis'' (adj.) 1294; ''Gdantzik'' 1295; ''Gedansk'' 1298, ''Gdanensis'' (adj.) 1298; ''Dansk'' 1298; ''Gedanensy'' (adj.) 1298; ''Gedanensi'' (adj.) 1301; ''Gedani'' 1303; ''Gdansco'' 1310; ''Danzik'' 1310, ''Danzich'' 1310; ''Dancz'' 1323; ''Gdantczk'' 1325 (kòpijô z XV w.); ''Danth'' 1326–7; ''Gdans'' 1334 (kòpijô); ''Danzk'' 1342 (falsyfikat?); ''Danczc'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczk'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczc'' (1342, kòpijô z XV w.); ''zu Dantzke'' 1351 (kòpijô z XVII w.); ''zu Dantzigke'' 1357 (kòpijô), ''Dantzke'' 1357 (kòpijô); ''Danck'' kòl 1360; ''Danske'' 1387; ''Gdanczk'' 1434; ''Gdansk'' 1435; ''Gdansko'' 1457; ''Dantzigk'' 1471; ''w gdanszkv'' 1480; ''Gdana'' 1483; ''Gdanysk'' 1483; ''Gdanum'' 1510–29 ; ''Gdańsk'' 1565; ''do Gdańska'' 1565; ''Gedanum'' 1570; ''do Gdańska'' 1615; ''pode Gdańskiem'' 1615; ''Gedanensi'' (adj.) 1624; ''do Gdańska'' 1664; ''Danzig'' kòl 1790; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1881; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1951; ''Gdansk'' 1980; ''Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk'' (Cenôwa); ''Gdônsk'' (Ramułt), ''Gdąnsk'' (Ramułt), ''Gdąńsk'' (Lorentz), ''Gdąńskò'' (Lorentz), ''Gdańsk'' (Lorentz), ''Gdańskò'' (Lorentz); ''Gduńskò'' (Rospond) 1984; ''Gdińsk'' (Zëchta), ''Gduńsk'' (Zëchta), ''Gdunsk'' (Zëchta), ''Gdóńsk'' (Zëchta). == Deklinacjô == * Nazéwôcz: '''Gduńsk ''' * Rodzôcz: * Dôwôcz: * Winowôcz: * Narzãdzôcz: * Môlnik: * Wòłiwôcz: == Òbaczë téż == * [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńsku]] * [[Złotô Bróma w Gduńsku]] * [[Transcassubia]] * [[Gdiniô]] * [[Sopòt]] == Lëteratura == * L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970) * John Brown Mason, The Danzig Dilemma; a Study in Peacemaking by Compromise, 1946 [http://books.google.pl/books?hl=pl&id=njEYAAAAIAAJ&dq=Swantopolk+%2Bpomerania&q=kashubian#search_anchor] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 289 * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1967, tom I, s. XI == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20170725015834/http://www.gdansk.pl/kaszebe/ Kaszëbskòjãzëkòwô domôcô starna gardu (2017)] * [https://zabytek.pl/public/upload/objects_media/5679c550a9530.pdf Gdańsk – miasto] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] jhs8tu8gewy5in8j3l82g5khhl5pap2 0 1448 221320 220042 2026-10-27T16:15:43Z Terrus38 14026 wikipediô ≠ wikisłowôrz 221320 wikitext text/x-wiki {{Historiczny región infobox|Región=Kaszëbë|herb=POL Kaszuby COA.svg|fana=POL Kaszuby flag.svg|rodzôcz=Kaszëb|òdjimk=Wejrowo 2.jpg|opisënk_òdjimka=[[Wejrowò|Wejrowsczi]] rënk|kôrta=Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|państwa=[[Pòlskô]]|wôż_môl=[[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Słëpsk]], [[Wejrowò]], [[Chònice]], [[Lãbórg]], [[Kòscérzna]], [[Bëtowò]], [[Kartuzë]], [[Pùck]]|czer_nr=+48 52, +48 58, +48 59}}{{Jiné znaczënczi}} '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby'', {{jãz.|la}} ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, {{jãz.|de}} ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – kùlturowi i etnograficzny región leżący nad sztrądã pôłniowégò [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Aùtochtonicznymi mieszkańcama ti zemi są [[Kaszëbi]] (pòtomkòwie [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]]), chtërny ùżiwają [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|regionalnégò jãzëka]]<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20050170141 Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym]</ref>. Dzysdnia nen región òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gduńsk]], [[Gdiniô|Gdiniã]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23].</ref>. == Etimologiô miona == Òbstoją rozmajité hipòtezë na témie pòchòdzënkù pòzwë Kaszëbë. Mëslono sã nód tim ju w strzédnowiekù; z tegò cządu pòchòdzy hipòteza, nibë miono Kaszëbë (w fòrmie Casshubi) wëwòdzëło sã òd dłëdżich, szëroczich ruchnów, ùłożonëch w gùbë (hùbë), ztądka ''kasac hùbë'' mdzëło òznaczac ''ùkładac w gùbë''. Taczi przekôz pòjawił sã w [[Wiôlgòpòlskô kronika|wiôlgòpòlsczi kronice]], a za nią pòwtôrzôlë jã {{skr.|m.jin.}} [[Jón Dłëgòsz]] i [[Thomas Kantzow]]. Na hipòteza bëła jesz pòdtrzëmëwónô w XX wiekù. Jinszą wersjã zaczątkòwôł [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]], jaczi pòdôł w swòjim słowôrzu, że miono Kaszëbë pòchòdzy òd kòżëcha (szëba – kòżëch noszony na Kaszëbach). [[Wiktór Czajewsczi]] pòdôwôł, że ne miono pòchòdzy òd ''kòzô szëba'', równak na hipòteza ni nalazła pòpiarcô. [[Adóm Tadeùsz Narëszewicz]] wëwòdzył miono Kaszëbë òd Kizynów-Lutków ([[Chëżónie|Chëżónów]]), tj. Kiszëbów abò Kiszubów. Miemiecczi etnograf Franz Tetzner wëmienił czile bédënków pòchòdzënkù tegò miona, np. òd lëtewsczich słów ''kuzas'' (jup) i ''kuzabas'' (mô czile znaczënków: kòszik z òlszënowi kórë do zbiéraniégò jagòd, [[kłóda]] w wëtrëpie wëkùmòwónégò bóma i westrzédny dzél zôrna), małorusczégò ''kozub'' (òznaczenié ''kòsza'') i pòlsczich słów: ''kazub'', ''kozub'', ''kazubek'', ''kadłubek'' (kòsz z łëka abò kórë). [[Òbrôzk:Stanisław Kujot.png|mały|ks. [[Stanisłôw Kùjot]]|156x156px]] [[Szëmón Matuszôk]] wëprôwôdzył pòzwã ''Kaszëba'' z łacyńsczégò słowa ''casa'' (kasza), co z [[Miemiecczi jãzëk|miemiecką]] ''hubą'' miało dac ''kaszhuba''. Miało to òznaczac chëcz, le téż zemską własnotwò razã z chëczą kmiecô abò òbsadélcë. Zôs W. Hanow, jaczi na fòrmã ''Kaszëbów'' brëkòwôł miemiecczégò znankòwóniô ''die Kassabiten'', wëwòdzy jã òd tłëczeniô (bicô) kaszë, chtërna je jedurnym z przédnëch môltëchów Kaszëbów. Pònemù [[Hieronim Derdowsczi]] pòdôwô, że miono tej krajinë wëwòdzy sã òd kòzlënë, co roscë nad Łebą (''koszebe''). Jedną z nowòtnëch hipòtezów je bédënk, zaczątkowóny przez miemiecczégò slawistã [[Max Vasmer|Maxa]] [[Max Vasmer|Vasmera]], a rozwiniãti przez miemiecczégò badérë [[Heinrich Kunstmann|Heinricha Kunstmanna]]. Kunstmann zasugerowôł, że miono Kaszëbë wëwòdzy sã òd przódëczasnégò grecczégò lëdu Kasòpajów, chtërni zamieszcziwôlë Epir. Jegò zdaniã [[Słowianie]], co we wczasnym strzédnowiekù zasedlëlë [[Bałkańsczi Półòstrów]], zetknãlë sã z tą mionã, pò czim dzél z nich jã przejimnął i chlastnãła w wãdrówkã na nordã. Nôwiãkszą pòpùlarnotą westrzód badérów zwëskôł równak etimòlogiô zabédowônô przez ks. [[Stanisłôw Kùjot|Stanisława Kùjota]], gôdającô ò tim, że miono ti krajinë pòchòdzy òd jistnika ''kaszuby'', co znankòwôł „wòdë niebëno głãbòczé, wësoczą trawą òbrosłi”. == Symbòle == {{Apartny artikel|Nôrodny symból}} <gallery mode="packed"> Òbrôzk:CSB Flag.svg|[[Fana Kaszëbsczi|Kaszëbskô fana]] Òbrôzk:Kaszëbsczi Herb.png|Herb Kaszëb Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|[[Kaszëbsczi wësziwk]] </gallery> == Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë == Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: # '''[[Norda]]''' – tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi) # '''Westrzódk''' – tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) # '''Pôłnié''' – tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) # '''Zôpôd''' – òbéńda chtërnô przed [[II swiatowô wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbórg, Bëtowò) # '''Trzëgard''' – aglomeracëjô Gduńska, Gdini i Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; i pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. == Grańcë Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|300px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë a zemi Słowińców]] Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Ódra|Ódrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerat Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbórg|Lãbòrga]], [[Łeba|Łebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: == Krézë == [[Òbrôzk:Gmina Stężyca, Poland - panoramio (60).jpg|mały|]] * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] – part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' – part: 1. [[Gmina Céwice]] – part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] 4. [[Łeba|Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dąbrówka]], 3. [[Gmina Lëpińce]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Serakòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] – part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] – part * '''[[Chònicczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] – nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] – part: 1. [[Gmina Przechlewò]] – part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] == Ekònomiô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|[[Bôt]]]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] [[Òbrôzk:Pomerania logo.svg|mały|cządnik spòlëznowò-kùlturalny [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]]] [[Òbrôzk:Mòje Stronë logo.png|mały|pòrtal internetowi [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] (mojestrone.com)]] Niechtërné kaszëbsczé media: {{Kòlumnë|em=18|1= ;jistniejącé * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù ** ''Na bôłtach ë w bòrach'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Mòje Stronë (mojestrone.com)]] – [[Internet|internetowi]] pòrtal czësto pò kaszëbskù * [[Kurierbytowski.com.pl]] – [[Internet|internetowi]] cządnik, czedës dzélã pò kaszëbskù * [[Gazetakaszubska.org]] – pòlskòjãzëkòwô internetowô starna o pòmòrsczich wiadomòscach * [[Magazynkaszuby.pl]] – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * Kurier Kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ({{jãz.|csb}} ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[Twoja Telewizja Morska]] ({{jãz.|csb}} ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express ({{jãz.|csb}} ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb ;nijistniejącé * [[Gryf (cządnik, 1908–1934)]] * [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] * [[Gazeta Kartuska (1922–1939)]] – magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'', ''[[Farwë Kaszëb (TVP3 Gduńsk)|Farwë Kaszëb]]'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * [[Òdroda (1999–2006)|Òdroda]] – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 * [[Głos Kaszub]] }} == Znóny lëdze == Lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch grańcach), abò z nią zrzeszony: {{Kòlumnë|em=24|1= * [[Witóld Bòbrowsczi]] – pisôrz, artista, szkólny * [[Andrzéj Bronk]] – filozof * [[Jerzi Łisk]] – pòeta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klémãs Bronk]] – pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski/Gryf Pomorski * [[Arnóld Chrapkòwsczi]] – ksądz, generał Paulinów * [[Kónstantin Dominik]] – biskùp * [[Günter Grass]] – runita * [[Sylwiô Gruchała]] – florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] – ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] – pisôrz, pòeta * [[Benedikt Karczewsczi]] – chemik, doktor jinżinéra * [[Kadzmiérz Klawiter]] – pòlitikôrz * [[Riszard Kraùza]] – biznesman * [[Gerat Labùda]] – dzejownik * [[Czesłôw Lang]] – kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] – pisôrz, pòeta * [[Marión Majkòwsczi]] – architekt, pisôrz * [[Macéj Miecznikòwsczi]] – spiewôk * [[Rafał Mohr]] – aktór * [[Paul Nipkow]] – wënalôzôrz * [[Róman Paszka]] – żéglôrz * [[Janusz Reiter]] – diplomata * [[Józef Rogala Wëbicczi]] – ùsôdzca słowów pòlsczégò nôrodnégò himna * [[Jarosłôw Sellin]] – pòlitikôrz * [[Danuta Szténka]] – aktorka * [[Abdón Strëszôk]] – profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Sënôk]] – socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] – ksądz, dzejopisôrz * [[Donôld Tusk]] – pòlitikôrz * [[Edmùnd Wnuk-Lipińsczi]] – socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] – biôtkôrz * [[Bernat Zëchta]] – ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmùda-Trzebiatowskô]] – aktorka }} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] |col3= === Kaszëbizna === {{#categorytree:Kaszëbizna|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë: Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * Agnieszka Dobrowolska. ''O nazwie Kaszuby''. „Onomastica”. t. IV, 1958. * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 145–146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} {{Pòrtal}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] bkj6zqibl5uhzc9gebmnl3rwgn6yujb 221458 221320 2026-10-27T21:05:50Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Słowińskô]] 221458 wikitext text/x-wiki {{Historiczny región infobox|Región=Kaszëbë|herb=POL Kaszuby COA.svg|fana=POL Kaszuby flag.svg|rodzôcz=Kaszëb|òdjimk=Wejrowo 2.jpg|opisënk_òdjimka=[[Wejrowò|Wejrowsczi]] rënk|kôrta=Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|państwa=[[Pòlskô]]|wôż_môl=[[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Słëpsk]], [[Wejrowò]], [[Chònice]], [[Lãbórg]], [[Kòscérzna]], [[Bëtowò]], [[Kartuzë]], [[Pùck]]|czer_nr=+48 52, +48 58, +48 59}}{{Jiné znaczënczi}} '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby'', {{jãz.|la}} ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, {{jãz.|de}} ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – kùlturowi i etnograficzny región leżący nad sztrądã pôłniowégò [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Aùtochtonicznymi mieszkańcama ti zemi są [[Kaszëbi]] (pòtomkòwie [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]]), chtërny ùżiwają [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|regionalnégò jãzëka]]<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20050170141 Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym]</ref>. Dzysdnia nen región òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gduńsk]], [[Gdiniô|Gdiniã]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23].</ref>. == Etimologiô miona == Òbstoją rozmajité hipòtezë na témie pòchòdzënkù pòzwë Kaszëbë. Mëslono sã nód tim ju w strzédnowiekù; z tegò cządu pòchòdzy hipòteza, nibë miono Kaszëbë (w fòrmie Casshubi) wëwòdzëło sã òd dłëdżich, szëroczich ruchnów, ùłożonëch w gùbë (hùbë), ztądka ''kasac hùbë'' mdzëło òznaczac ''ùkładac w gùbë''. Taczi przekôz pòjawił sã w [[Wiôlgòpòlskô kronika|wiôlgòpòlsczi kronice]], a za nią pòwtôrzôlë jã {{skr.|m.jin.}} [[Jón Dłëgòsz]] i [[Thomas Kantzow]]. Na hipòteza bëła jesz pòdtrzëmëwónô w XX wiekù. Jinszą wersjã zaczątkòwôł [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]], jaczi pòdôł w swòjim słowôrzu, że miono Kaszëbë pòchòdzy òd kòżëcha (szëba – kòżëch noszony na Kaszëbach). [[Wiktór Czajewsczi]] pòdôwôł, że ne miono pòchòdzy òd ''kòzô szëba'', równak na hipòteza ni nalazła pòpiarcô. [[Adóm Tadeùsz Narëszewicz]] wëwòdzył miono Kaszëbë òd Kizynów-Lutków ([[Chëżónie|Chëżónów]]), tj. Kiszëbów abò Kiszubów. Miemiecczi etnograf Franz Tetzner wëmienił czile bédënków pòchòdzënkù tegò miona, np. òd lëtewsczich słów ''kuzas'' (jup) i ''kuzabas'' (mô czile znaczënków: kòszik z òlszënowi kórë do zbiéraniégò jagòd, [[kłóda]] w wëtrëpie wëkùmòwónégò bóma i westrzédny dzél zôrna), małorusczégò ''kozub'' (òznaczenié ''kòsza'') i pòlsczich słów: ''kazub'', ''kozub'', ''kazubek'', ''kadłubek'' (kòsz z łëka abò kórë). [[Òbrôzk:Stanisław Kujot.png|mały|ks. [[Stanisłôw Kùjot]]|156x156px]] [[Szëmón Matuszôk]] wëprôwôdzył pòzwã ''Kaszëba'' z łacyńsczégò słowa ''casa'' (kasza), co z [[Miemiecczi jãzëk|miemiecką]] ''hubą'' miało dac ''kaszhuba''. Miało to òznaczac chëcz, le téż zemską własnotwò razã z chëczą kmiecô abò òbsadélcë. Zôs W. Hanow, jaczi na fòrmã ''Kaszëbów'' brëkòwôł miemiecczégò znankòwóniô ''die Kassabiten'', wëwòdzy jã òd tłëczeniô (bicô) kaszë, chtërna je jedurnym z przédnëch môltëchów Kaszëbów. Pònemù [[Hieronim Derdowsczi]] pòdôwô, że miono tej krajinë wëwòdzy sã òd kòzlënë, co roscë nad Łebą (''koszebe''). Jedną z nowòtnëch hipòtezów je bédënk, zaczątkowóny przez miemiecczégò slawistã [[Max Vasmer|Maxa]] [[Max Vasmer|Vasmera]], a rozwiniãti przez miemiecczégò badérë [[Heinrich Kunstmann|Heinricha Kunstmanna]]. Kunstmann zasugerowôł, że miono Kaszëbë wëwòdzy sã òd przódëczasnégò grecczégò lëdu Kasòpajów, chtërni zamieszcziwôlë Epir. Jegò zdaniã [[Słowianie]], co we wczasnym strzédnowiekù zasedlëlë [[Bałkańsczi Półòstrów]], zetknãlë sã z tą mionã, pò czim dzél z nich jã przejimnął i chlastnãła w wãdrówkã na nordã. Nôwiãkszą pòpùlarnotą westrzód badérów zwëskôł równak etimòlogiô zabédowônô przez ks. [[Stanisłôw Kùjot|Stanisława Kùjota]], gôdającô ò tim, że miono ti krajinë pòchòdzy òd jistnika ''kaszuby'', co znankòwôł „wòdë niebëno głãbòczé, wësoczą trawą òbrosłi”. == Symbòle == {{Apartny artikel|Nôrodny symból}} <gallery mode="packed"> Òbrôzk:CSB Flag.svg|[[Fana Kaszëbsczi|Kaszëbskô fana]] Òbrôzk:Kaszëbsczi Herb.png|Herb Kaszëb Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|[[Kaszëbsczi wësziwk]] </gallery> == Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë == Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: # '''[[Norda]]''' – tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi) # '''Westrzódk''' – tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) # '''Pôłnié''' – tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) # '''Zôpôd''' – òbéńda chtërnô przed [[II swiatowô wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbórg, Bëtowò) # '''Trzëgard''' – aglomeracëjô Gduńska, Gdini i Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; i pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. == Grańcë Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|300px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë a zemi Słowińców]] Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Ódra|Ódrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerat Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbórg|Lãbòrga]], [[Łeba|Łebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: == Krézë == [[Òbrôzk:Gmina Stężyca, Poland - panoramio (60).jpg|mały|]] * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] – part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' – part: 1. [[Gmina Céwice]] – part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] 4. [[Łeba|Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dąbrówka]], 3. [[Gmina Lëpińce]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Serakòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] – part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] – part * '''[[Chònicczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] – nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] – part: 1. [[Gmina Przechlewò]] – part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] == Ekònomiô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|[[Bôt]]]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] [[Òbrôzk:Pomerania logo.svg|mały|cządnik spòlëznowò-kùlturalny [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]]] [[Òbrôzk:Mòje Stronë logo.png|mały|pòrtal internetowi [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] (mojestrone.com)]] Niechtërné kaszëbsczé media: {{Kòlumnë|em=18|1= ;jistniejącé * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù ** ''Na bôłtach ë w bòrach'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Mòje Stronë (mojestrone.com)]] – [[Internet|internetowi]] pòrtal czësto pò kaszëbskù * [[Kurierbytowski.com.pl]] – [[Internet|internetowi]] cządnik, czedës dzélã pò kaszëbskù * [[Gazetakaszubska.org]] – pòlskòjãzëkòwô internetowô starna o pòmòrsczich wiadomòscach * [[Magazynkaszuby.pl]] – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * Kurier Kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ({{jãz.|csb}} ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[Twoja Telewizja Morska]] ({{jãz.|csb}} ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express ({{jãz.|csb}} ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb ;nijistniejącé * [[Gryf (cządnik, 1908–1934)]] * [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] * [[Gazeta Kartuska (1922–1939)]] – magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'', ''[[Farwë Kaszëb (TVP3 Gduńsk)|Farwë Kaszëb]]'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * [[Òdroda (1999–2006)|Òdroda]] – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 * [[Głos Kaszub]] }} == Znóny lëdze == Lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch grańcach), abò z nią zrzeszony: {{Kòlumnë|em=24|1= * [[Witóld Bòbrowsczi]] – pisôrz, artista, szkólny * [[Andrzéj Bronk]] – filozof * [[Jerzi Łisk]] – pòeta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klémãs Bronk]] – pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski/Gryf Pomorski * [[Arnóld Chrapkòwsczi]] – ksądz, generał Paulinów * [[Kónstantin Dominik]] – biskùp * [[Günter Grass]] – runita * [[Sylwiô Gruchała]] – florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] – ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] – pisôrz, pòeta * [[Benedikt Karczewsczi]] – chemik, doktor jinżinéra * [[Kadzmiérz Klawiter]] – pòlitikôrz * [[Riszard Kraùza]] – biznesman * [[Gerat Labùda]] – dzejownik * [[Czesłôw Lang]] – kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] – pisôrz, pòeta * [[Marión Majkòwsczi]] – architekt, pisôrz * [[Macéj Miecznikòwsczi]] – spiewôk * [[Rafał Mohr]] – aktór * [[Paul Nipkow]] – wënalôzôrz * [[Róman Paszka]] – żéglôrz * [[Janusz Reiter]] – diplomata * [[Józef Rogala Wëbicczi]] – ùsôdzca słowów pòlsczégò nôrodnégò himna * [[Jarosłôw Sellin]] – pòlitikôrz * [[Danuta Szténka]] – aktorka * [[Abdón Strëszôk]] – profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Sënôk]] – socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] – ksądz, dzejopisôrz * [[Donôld Tusk]] – pòlitikôrz * [[Edmùnd Wnuk-Lipińsczi]] – socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] – biôtkôrz * [[Bernat Zëchta]] – ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmùda-Trzebiatowskô]] – aktorka }} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] * [[Słowińskô]] |col3= === Kaszëbizna === {{#categorytree:Kaszëbizna|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë: Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * Agnieszka Dobrowolska. ''O nazwie Kaszuby''. „Onomastica”. t. IV, 1958. * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 145–146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} {{Pòrtal}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] szz55gv4u08iitoiblae8fjft8dq1jp 0 1467 221230 221177 2026-10-27T12:30:27Z Terrus38 14026 kòrektë dzél chtërens z jesz wiele 221230 wikitext text/x-wiki {{Etnicznô grëpa infobox|miono=Kaszëbi|òdjimk=Kaszebsko familejo leba 200.jpg|òpis òdjimka=Kaszëbskô familiô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w 2005 rokù|symbòl=POL Kaszuby flag.svg|òpis symbòlu=[[kaszëbskô fana]]|kôrta=Kaszubi w polsce.png|òpis kôrtë=Procentowi ùdzél Kaszëbów w lëdztwie Pòlsczi|pòpùlacjô=òd ± 190 000 do > 500 000|jãzëk=[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|religiô=[[katolëcyzm]]|grëpa=[[Pòmòrzanie]], [[Zôpadny Słowianie]]|krewny=[[Pòlôszë]], [[Pòłabsczi Słowianie|Pòłabianie]], [[Serbòłużëczanie]]|môl zamieszkaniô='''[[Pòlskô]]''' (przédno [[Kaszëbë]]): òd 179 685<ref>{{Cytuj starnã|url=https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html|titel=Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego według danych NSP 2021|aùtór=GUS|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref> do kòl 500 000<ref>{{Cytuj starnã|titel=Geògrafia dzysészëch Kaszëbów (wersja poprawiona)|url=https://kaszebi.rastko.net/?p=53|aùtór=Jan Mòrdawsczi|òpùblikòwóny=Projekt Rastko Kaszuby|data przëstãpù=2026-10-27|data=2004-06-28|jãzëk=csb}}</ref>,</br> '''[[Kanada]]''': do kòl 30 000<ref>{{Cytuj starnã|data=2025-02-25|titel=Kaszubi żyją w Kanadzie od XIX wieku. David Shulist: Mylą nas z Polakami|aùtór=Szymon Grot|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=Eska Trójmiasto|url=https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html}}</ref>,</br> [[USA]], [[Miemieckô]], [[Brazyliô]]}} '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') – zôpadnosłowiańskô etnicznô grëpa ùznôwónô colemało za nôród<ref>{{Cytuj starnã|url=https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele|titel=Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?|òpùblikòwóny=Kaszëbskô Jednota|jãzëk=csb|data przëstãpù=2026-10-27}}</ref>, aùtochtoniczné lëdztwò [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] a pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim òsadnictwò miéwô pòwtórny charakter – pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] dzél Kaszëbów wëcygnął na zôpôd po wëwiezeniu stamtądka miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracje, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnëch [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi ({{jãz.|xpsi}} ''*pomorьje'' – ùbrzég<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow|plac=Gduńsk|url=https://lartis.sk/wp-content/uploads/2021/05/Rychlo_Issue-1_2021.pdf|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=en|aùtór r=Mikołaj Rychło|rozdzél=SLAVIC AND GERMANIC REFLEXES OF PROTO-INDO-EUROPEAN ROOT *H2UEH1- 'WIND': A COMPARATIVE STUDY|tom=VI|dzél=1|rok=2021|stronë=211}}</ref>) Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Ódra|Ódrą]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarszi zôpisk miona pòchôdają z XIII w. w sztãplu ksyżëca Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], jaczi panowôł nad w òkòlim [[Szczecëno|Szczecëna]]. [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W pòwszechnym spisënkù, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wiele Kaszëbów chcało pòdac, òkróm pòlsczi, przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna. Nie bëło równak taczi mòżlëwòtë, bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. To dało głosë, że spisënk bëł sfalszowóny a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta dokôzónëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 tak kaszëbską, jak pòlską. Kaszëbi są lëdztwã pògrańczô, chtërno òb stalata żëło w môlu zmieniwającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddało sã germanizacje czë pòlonizacje, zjawiszcze to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wiele znónëch prësczich czë miemiecczich wòjskòwëch miało kaszëbsczé pòchòdzenié, ale nie czëlë parłãczë z domôcą kùlturą abò nawetka ji ju nie znalë. Dlôte drãgò dokładno definiowac, chtërnã z historicznëch pòstacjów mòże ùznac za Kaszëbã, a chtërnã za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzeniô. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w [[Łeba|Łebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzimôł apartną kùlturã ë jãzëk. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacjã – pòlską ë kaszëbską. Wiele pòlsczich nôrodnëch dzejarzi na Pòmòrzim òb czas zagôrënków a nôleżników samòstójnoscowégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nie nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczi rësznoce, mô równak wielelatną tradicjã. [[Florión Cenôwa]] béł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzëlë dali [[Zrzeszińcë]], chtërny w PLR bëlë represjonowóny przez [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãti na zbérk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowałë pismiona ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'' i ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]],'' a téż stowôra [[Kaszëbskô Jednota]]. W ùszłoce dzelëlë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélów je wiele mniészô jak cziledzesąt lat nazôd. [[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Òbjim kaszëbiznë kòl kùńca XX wiekù]] == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono Kaszëb wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãt bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirowi ùgòdë z [[Westfale|Westfalów]] w 1648 r., pò trzëdzescelatny wòjnie, dzél Zôpadny Pòmòrsczi przëpôdł Szwédzce a szwédzczi król ód 1648 do lat 20. XVIII w. titlowôł sã jakno „Ksyżã Kaszëbów”. Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]], prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscołach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W pòłowie XIX w. grëpë Kaszëbów wëcygnãłë do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfstwie Renfrew w Ontario. W latach 70. XIX w. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mielë równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w industrialną òbéndã. Pierszim pismionã z wikszą jiloscą [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizmów]] bëł katézmùs Lëtra z 1643 rokù (dalszé edicje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskupski]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''[[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczi nôrodny rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabet, w [[1879]] òpisôł kaszëbską gramatikã, pùblikòwôł etnograficzną ë historiczną lëteraturã ò żëcym Kaszëbów (''Skôrb kaszëbskò-słowińsczi mòwë'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinszé knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëlë [[Młodokaszëbi]] prowadzony przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszący w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' ([[Zrzeszińcë]]), chtërny wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz mógł wëbrac na maturalnym egzaminie, a w 2015 òstôł òdemkłi na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] czerënk [[kaszëbskô etnofilologiô]], [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|[[Kaszëbsczi jãzëk]] w gminach]] == Kaszëbskô kùchnia == Do kaszëbsczich môltëchów słëchają: [[brzadowô zupa]], [[czarwina]], [[plińce]], [[prażnica]] i jiné. Niejedne restaùracje, karczmë i gòscyńce pòdôwają téż np.: [[wãgòrz]]ową zupã. == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] amfczd3687gjrv9ihg3jtnm8epv8nnt 221301 221230 2026-10-27T15:23:13Z Terrus38 14026 221301 wikitext text/x-wiki {{Etnicznô grëpa infobox|miono=Kaszëbi|òdjimk=Kaszebsko familejo leba 200.jpg|òpis òdjimka=Kaszëbskô familiô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w 2005 rokù|symbòl=POL Kaszuby COA.svg|òpis symbòlu=[[kaszëbsczi herb]]|kôrta=Kaszubi w polsce.png|òpis kôrtë=Procentowi ùdzél Kaszëbów w lëdztwie Pòlsczi|pòpùlacjô=òd ± 190 000 do > 500 000|jãzëk=[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|religiô=[[katolëcyzm]]|grëpa=[[Pòmòrzanie]], [[Zôpadny Słowianie]]|krewny=[[Pòlôszë]], [[Pòłabsczi Słowianie|Pòłabianie]], [[Serbòłużëczanie]]|môl zamieszkaniô='''[[Pòlskô]]''' (przédno [[Kaszëbë]]): òd 179 685<ref>{{Cytuj starnã|url=https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html|titel=Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego według danych NSP 2021|aùtór=GUS|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref> do kòl 500 000<ref>{{Cytuj starnã|titel=Geògrafia dzysészëch Kaszëbów (wersja poprawiona)|url=https://kaszebi.rastko.net/?p=53|aùtór=Jan Mòrdawsczi|òpùblikòwóny=Projekt Rastko Kaszuby|data przëstãpù=2026-10-27|data=2004-06-28|jãzëk=csb}}</ref>,</br> '''[[Kanada]]''': do kòl 30 000<ref>{{Cytuj starnã|data=2025-02-25|titel=Kaszubi żyją w Kanadzie od XIX wieku. David Shulist: Mylą nas z Polakami|aùtór=Szymon Grot|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=Eska Trójmiasto|url=https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html}}</ref>,</br> [[USA]], [[Miemieckô]], [[Brazyliô]]}} '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') – zôpadnosłowiańskô etnicznô grëpa ùznôwónô colemało za nôród<ref>{{Cytuj starnã|url=https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele|titel=Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?|òpùblikòwóny=Kaszëbskô Jednota|jãzëk=csb|data przëstãpù=2026-10-27}}</ref>, aùtochtoniczné lëdztwò [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] a pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim òsadnictwò miéwô pòwtórny charakter – pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] dzél Kaszëbów wëcygnął na zôpôd po wëwiezeniu stamtądka miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracje, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnëch [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi ({{jãz.|xpsi}} ''*pomorьje'' – ùbrzég<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow|plac=Gduńsk|url=https://lartis.sk/wp-content/uploads/2021/05/Rychlo_Issue-1_2021.pdf|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=en|aùtór r=Mikołaj Rychło|rozdzél=SLAVIC AND GERMANIC REFLEXES OF PROTO-INDO-EUROPEAN ROOT *H2UEH1- 'WIND': A COMPARATIVE STUDY|tom=VI|dzél=1|rok=2021|stronë=211}}</ref>) Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Ódra|Ódrą]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarszi zôpisk miona pòchôdają z XIII w. w sztãplu ksyżëca Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], jaczi panowôł nad w òkòlim [[Szczecëno|Szczecëna]]. [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W pòwszechnym spisënkù, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wiele Kaszëbów chcało pòdac, òkróm pòlsczi, przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna. Nie bëło równak taczi mòżlëwòtë, bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. To dało głosë, że spisënk bëł sfalszowóny a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta dokôzónëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 tak kaszëbską, jak pòlską. Kaszëbi są lëdztwã pògrańczô, chtërno òb stalata żëło w môlu zmieniwającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddało sã germanizacje czë pòlonizacje, zjawiszcze to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wiele znónëch prësczich czë miemiecczich wòjskòwëch miało kaszëbsczé pòchòdzenié, ale nie czëlë parłãczë z domôcą kùlturą abò nawetka ji ju nie znalë. Dlôte drãgò dokładno definiowac, chtërnã z historicznëch pòstacjów mòże ùznac za Kaszëbã, a chtërnã za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzeniô. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w [[Łeba|Łebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzimôł apartną kùlturã ë jãzëk. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacjã – pòlską ë kaszëbską. Wiele pòlsczich nôrodnëch dzejarzi na Pòmòrzim òb czas zagôrënków a nôleżników samòstójnoscowégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nie nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczi rësznoce, mô równak wielelatną tradicjã. [[Florión Cenôwa]] béł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzëlë dali [[Zrzeszińcë]], chtërny w PLR bëlë represjonowóny przez [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãti na zbérk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowałë pismiona ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'' i ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]],'' a téż stowôra [[Kaszëbskô Jednota]]. W ùszłoce dzelëlë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélów je wiele mniészô jak cziledzesąt lat nazôd. [[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Òbjim kaszëbiznë kòl kùńca XX wiekù]] == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono Kaszëb wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãt bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirowi ùgòdë z [[Westfale|Westfalów]] w 1648 r., pò trzëdzescelatny wòjnie, dzél Zôpadny Pòmòrsczi przëpôdł Szwédzce a szwédzczi król ód 1648 do lat 20. XVIII w. titlowôł sã jakno „Ksyżã Kaszëbów”. Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]], prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscołach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W pòłowie XIX w. grëpë Kaszëbów wëcygnãłë do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfstwie Renfrew w Ontario. W latach 70. XIX w. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mielë równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w industrialną òbéndã. Pierszim pismionã z wikszą jiloscą [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizmów]] bëł katézmùs Lëtra z 1643 rokù (dalszé edicje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskupski]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''[[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczi nôrodny rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabet, w [[1879]] òpisôł kaszëbską gramatikã, pùblikòwôł etnograficzną ë historiczną lëteraturã ò żëcym Kaszëbów (''Skôrb kaszëbskò-słowińsczi mòwë'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinszé knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëlë [[Młodokaszëbi]] prowadzony przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszący w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' ([[Zrzeszińcë]]), chtërny wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz mógł wëbrac na maturalnym egzaminie, a w 2015 òstôł òdemkłi na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] czerënk [[kaszëbskô etnofilologiô]], [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|[[Kaszëbsczi jãzëk]] w gminach]] == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] [[Kategòrëjô:Nôrodnoscë]] dth2fi676lap95vtjqgk4o9bgwtb0c1 221306 221301 2026-10-27T15:37:25Z Terrus38 14026 221306 wikitext text/x-wiki {{Etnicznô grëpa infobox|miono=Kaszëbi|òdjimk=Kaszebsko familejo leba 200.jpg|òpis òdjimka=Kaszëbskô familiô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w 2005 rokù|symbòl=POL Kaszuby COA.svg|òpis symbòlu=[[kaszëbsczi herb]]|kôrta=Kaszubi w polsce.png|òpis kôrtë=Procentowi ùdzél Kaszëbów w lëdztwie Pòlsczi|pòpùlacjô=òd ± 190 000 do > 500 000|jãzëk=[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|religiô=przédno [[katolëcyzm]]|grëpa=[[Pòmòrzanie]], [[Zôpadny Słowianie]]|krewny=[[Pòlôszë]], [[Pòłabsczi Słowianie|Pòłabianie]], [[Serbòłużëczanie]]|môl zamieszkaniô='''[[Pòlskô]]''' (przédno [[Kaszëbë]]): òd 179 685<ref>{{Cytuj starnã|url=https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html|titel=Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego według danych NSP 2021|aùtór=GUS|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref> do kòl 500 000<ref>{{Cytuj starnã|titel=Geògrafia dzysészëch Kaszëbów (wersja poprawiona)|url=https://kaszebi.rastko.net/?p=53|aùtór=Jan Mòrdawsczi|òpùblikòwóny=Projekt Rastko Kaszuby|data przëstãpù=2026-10-27|data=2004-06-28|jãzëk=csb}}</ref>,</br> '''[[Kanada]]''': do kòl 30 000<ref>{{Cytuj starnã|data=2025-02-25|titel=Kaszubi żyją w Kanadzie od XIX wieku. David Shulist: Mylą nas z Polakami|aùtór=Szymon Grot|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=Eska Trójmiasto|url=https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html}}</ref>,</br> [[USA]], [[Miemieckô]], [[Brazyliô]]}} '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') – zôpadnosłowiańskô etnicznô grëpa ùznôwónô colemało za nôród<ref>{{Cytuj starnã|url=https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele|titel=Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?|òpùblikòwóny=Kaszëbskô Jednota|jãzëk=csb|data przëstãpù=2026-10-27}}</ref>, aùtochtoniczné lëdztwò [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] a pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim òsadnictwò miéwô pòwtórny charakter – pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] dzél Kaszëbów wëcygnął na zôpôd po wëwiezeniu stamtądka miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracje, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnëch [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi ({{jãz.|xpsi}} ''*pomorьje'' – ùbrzég<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow|plac=Gduńsk|url=https://lartis.sk/wp-content/uploads/2021/05/Rychlo_Issue-1_2021.pdf|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=en|aùtór r=Mikołaj Rychło|rozdzél=SLAVIC AND GERMANIC REFLEXES OF PROTO-INDO-EUROPEAN ROOT *H2UEH1- 'WIND': A COMPARATIVE STUDY|tom=VI|dzél=1|rok=2021|stronë=211}}</ref>) Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Ódra|Ódrą]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarszi zôpisk miona pòchôdają z XIII w. w sztãplu ksyżëca Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], jaczi panowôł nad w òkòlim [[Szczecëno|Szczecëna]]. [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W pòwszechnym spisënkù, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wiele Kaszëbów chcało pòdac, òkróm pòlsczi, przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna. Nie bëło równak taczi mòżlëwòtë, bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. To dało głosë, że spisënk bëł sfalszowóny a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta dokôzónëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 tak kaszëbską, jak pòlską. Kaszëbi są lëdztwã pògrańczô, chtërno òb stalata żëło w môlu zmieniwającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddało sã germanizacje czë pòlonizacje, zjawiszcze to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wiele znónëch prësczich czë miemiecczich wòjskòwëch miało kaszëbsczé pòchòdzenié, ale nie czëlë parłãczë z domôcą kùlturą abò nawetka ji ju nie znalë. Dlôte drãgò dokładno definiowac, chtërnã z historicznëch pòstacjów mòże ùznac za Kaszëbã, a chtërnã za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzeniô. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w [[Łeba|Łebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzimôł apartną kùlturã ë jãzëk. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacjã – pòlską ë kaszëbską. Wiele pòlsczich nôrodnëch dzejarzi na Pòmòrzim òb czas zagôrënków a nôleżników samòstójnoscowégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nie nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczi rësznoce, mô równak wielelatną tradicjã. [[Florión Cenôwa]] béł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzëlë dali [[Zrzeszińcë]], chtërny w PLR bëlë represjonowóny przez [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãti na zbérk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowałë pismiona ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'' i ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]],'' a téż stowôra [[Kaszëbskô Jednota]]. W ùszłoce dzelëlë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélów je wiele mniészô jak cziledzesąt lat nazôd. == Pòchòdzenié miona == Pòchòdzenié miona ''Kaszëba'' nie je klôr. Nôpòpùlarniészô lëdowô etimòlogiô == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono Kaszëb wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãt bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirowi ùgòdë z [[Westfale|Westfalów]] w 1648 r., pò trzëdzescelatny wòjnie, dzél Zôpadny Pòmòrsczi przëpôdł Szwédzce a szwédzczi król ód 1648 do lat 20. XVIII w. titlowôł sã jakno „Ksyżã Kaszëbów”. Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]], prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscołach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W pòłowie XIX w. grëpë Kaszëbów wëcygnãłë do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfstwie Renfrew w Ontario. W latach 70. XIX w. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mielë równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w industrialną òbéndã. Pierszim pismionã z wikszą jiloscą [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizmów]] bëł katézmùs Lëtra z 1643 rokù (dalszé edicje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczi]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''[[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczi nôrodny rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabet, w [[1879]] òpisôł kaszëbską gramatikã, pùblikòwôł etnograficzną ë historiczną lëteraturã ò żëcym Kaszëbów (''Skôrb kaszëbskò-słowińsczi mòwë'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinszé knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëlë [[Młodokaszëbi]] prowadzony przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszący w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' ([[Zrzeszińcë]]), chtërny wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz mógł wëbrac na maturalnym egzaminie, a w 2015 òstôł òdemkłi na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] czerënk [[kaszëbskô etnofilologiô]]. == Etnogeneza == == Kaszëbi jakno nôród == == Kaszëbsczé etnograficzné karna == == Słôwny Kaszëbi == === Òsobë ò kaszëbsczim pòchòdzenim === [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|Sztatus [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w gminach]] == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] [[Kategòrëjô:Nôrodnoscë]] nq8rgc24ev982ml1e5mh6tamoovfrc5 221317 221306 2026-10-27T16:10:28Z Terrus38 14026 Pòchòdzenié miona 221317 wikitext text/x-wiki {{Etnicznô grëpa infobox|miono=Kaszëbi|òdjimk=Kaszebsko familejo leba 200.jpg|òpis òdjimka=Kaszëbskô familiô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w 2005 rokù|symbòl=POL Kaszuby COA.svg|òpis symbòlu=[[kaszëbsczi herb]]|kôrta=Kaszubi w polsce.png|òpis kôrtë=Procentowi ùdzél Kaszëbów w lëdztwie Pòlsczi|pòpùlacjô=òd ± 190 000 do > 500 000|jãzëk=[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|religiô=przédno [[katolëcyzm]]|grëpa=[[Pòmòrzanie]], [[Zôpadny Słowianie]]|krewny=[[Pòlôszë]], [[Pòłabsczi Słowianie|Pòłabianie]], [[Serbòłużëczanie]]|môl zamieszkaniô='''[[Pòlskô]]''' (przédno [[Kaszëbë]]): òd 179 685<ref>{{Cytuj starnã|url=https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html|titel=Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego według danych NSP 2021|aùtór=GUS|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref> do kòl 500 000<ref>{{Cytuj starnã|titel=Geògrafia dzysészëch Kaszëbów (wersja poprawiona)|url=https://kaszebi.rastko.net/?p=53|aùtór=Jan Mòrdawsczi|òpùblikòwóny=Projekt Rastko Kaszuby|data przëstãpù=2026-10-27|data=2004-06-28|jãzëk=csb}}</ref>,</br> '''[[Kanada]]''': do kòl 30 000<ref>{{Cytuj starnã|data=2025-02-25|titel=Kaszubi żyją w Kanadzie od XIX wieku. David Shulist: Mylą nas z Polakami|aùtór=Szymon Grot|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=Eska Trójmiasto|url=https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html}}</ref>,</br> [[USA]], [[Miemieckô]], [[Brazyliô]]}} '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') – zôpadnosłowiańskô etnicznô grëpa ùznôwónô colemało za nôród<ref>{{Cytuj starnã|url=https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele|titel=Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?|òpùblikòwóny=Kaszëbskô Jednota|jãzëk=csb|data przëstãpù=2026-10-27}}</ref>, aùtochtoniczné lëdztwò [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] a pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim òsadnictwò miéwô pòwtórny charakter – pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] dzél Kaszëbów wëcygnął na zôpôd po wëwiezeniu stamtądka miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracje, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnëch [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi ({{jãz.|xpsi}} ''*pomorьje'' – ùbrzég<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow|plac=Gduńsk|url=https://lartis.sk/wp-content/uploads/2021/05/Rychlo_Issue-1_2021.pdf|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=en|aùtór r=Mikołaj Rychło|rozdzél=SLAVIC AND GERMANIC REFLEXES OF PROTO-INDO-EUROPEAN ROOT *H2UEH1- 'WIND': A COMPARATIVE STUDY|tom=VI|dzél=1|rok=2021|stronë=211}}</ref>) Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Ódra|Ódrą]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarszi zôpisk miona pòchôdają z XIII w. w sztãplu ksyżëca Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], jaczi panowôł nad w òkòlim [[Szczecëno|Szczecëna]]. [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W pòwszechnym spisënkù, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wiele Kaszëbów chcało pòdac, òkróm pòlsczi, przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna. Nie bëło równak taczi mòżlëwòtë, bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. To dało głosë, że spisënk bëł sfalszowóny a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta dokôzónëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 tak kaszëbską, jak pòlską. Kaszëbi są lëdztwã pògrańczô, chtërno òb stalata żëło w môlu zmieniwającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddało sã germanizacje czë pòlonizacje, zjawiszcze to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wiele znónëch prësczich czë miemiecczich wòjskòwëch miało kaszëbsczé pòchòdzenié, ale nie czëlë parłãczë z domôcą kùlturą abò nawetka ji ju nie znalë. Dlôte drãgò dokładno definiowac, chtërnã z historicznëch pòstacjów mòże ùznac za Kaszëbã, a chtërnã za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzeniô. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w [[Łeba|Łebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzimôł apartną kùlturã ë jãzëk. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacjã – pòlską ë kaszëbską. Wiele pòlsczich nôrodnëch dzejarzi na Pòmòrzim òb czas zagôrënków a nôleżników samòstójnoscowégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nie nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczi rësznoce, mô równak wielelatną tradicjã. [[Florión Cenôwa]] béł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzëlë dali [[Zrzeszińcë]], chtërny w PLR bëlë represjonowóny przez [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãti na zbérk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowałë pismiona ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'' i ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]],'' a téż stowôra [[Kaszëbskô Jednota]]. W ùszłoce dzelëlë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélów je wiele mniészô jak cziledzesąt lat nazôd. == Pòchòdzenié miona == Pòchòdzenié miona ''Kaszëba'' nie je klôr. Nôpòpùlarniészô lëdowô etimòlogiô sugerëje, że dôwny Kaszëbi mielë naszac dłudżé a szeroczé ruchna. Gùbë czë rãbë że wierã bëłë pòzéwóné „huba”, tej bédowóné bëło pòchòdzenié òd frazë „kasac hubë”<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|aùtór r=Eùgeniusz Prëczkòwsczi|rozdzél=Pochodzenie Kaszubów w świetle badań lingwistycznych i historycznych|titel=Przegląd Zachodniopomorski|rok=2017|jãzëk=pl|doi=10.18276/pz.2017.3-01|dzél=3|stronë=13-14}}</ref>. Jinô teòriô rzesza miono Kaszëbów ze słowã ''szuba'', tj. kòżëch<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Słownik geograficzny. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych|aùtór=Józef Staszewski|rok=1948|wëdôwca=Spółdzielnia Wydawnicza Żeglarz|plac=Gdiniô|stronë=148|jãzëk=pl}}</ref>. Prôwdopòdobniészé są docygania, że pòzwa mia czedës òznaczac snôdczé wòdë pòrosłé trôwą. [[Stanisłôw Kùjot]] béł dbë, co ''kaszëbë'' òznôczałë sapë, biélawë<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Nazwiska Pomorzan|aùtór=Edward Breza|tom=III|wëdôwca=Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego|plac=Gduńsk|titel tomù=Pochodzenie i zmiany|stronë=160|rok=2004|jãzëk=pl}}</ref>. To dô téż hipotezã wiążącą pòzwã z młënama. Ni ma głãbszich nôùkòwëch badérowaniów nt. wëmienionëch wëżi bédënków. [[Léón Sztoltman]], ùczałi zrzeszony z czile miemiecczima ùniwersytetama przeprowadzył badérowania, z jaczich wëchôdô, że miono ''Kaszëba'' mô arabsczé pòchòdzenié. Badéra dokazowôł, co pòzwa doprzëszła na Pòmòrzé z wielnyma wanożnyma kùpcama mët. Dzãka hańdlowi lokalny gbùrzë sã bògacëlë, a tej cëzyńcowie zaczãlë jich pòzewac òd arabsczégò słowã ''kasub'' (gromadzenié bògactwów)<ref name=":1" />. == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono Kaszëb wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãt bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirowi ùgòdë z [[Westfale|Westfalów]] w 1648 r., pò trzëdzescelatny wòjnie, dzél Zôpadny Pòmòrsczi przëpôdł Szwédzce a szwédzczi król ód 1648 do lat 20. XVIII w. titlowôł sã jakno „Ksyżã Kaszëbów”. Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]], prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscołach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W pòłowie XIX w. grëpë Kaszëbów wëcygnãłë do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfstwie Renfrew w Ontario. W latach 70. XIX w. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mielë równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w industrialną òbéndã. Pierszim pismionã z wikszą jiloscą [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizmów]] bëł katézmùs Lëtra z 1643 rokù (dalszé edicje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczi]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''[[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczi nôrodny rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabet, w [[1879]] òpisôł kaszëbską gramatikã, pùblikòwôł etnograficzną ë historiczną lëteraturã ò żëcym Kaszëbów (''Skôrb kaszëbskò-słowińsczi mòwë'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinszé knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëlë [[Młodokaszëbi]] prowadzony przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszący w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' ([[Zrzeszińcë]]), chtërny wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz mógł wëbrac na maturalnym egzaminie, a w 2015 òstôł òdemkłi na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] czerënk [[kaszëbskô etnofilologiô]]. == Etnogeneza == == Kaszëbi jakno nôród == == Kaszëbsczé etnograficzné karna == == Słôwny Kaszëbi == === Òsobë ò kaszëbsczim pòchòdzenim === [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|Sztatus [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w gminach]] == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] [[Kategòrëjô:Nôrodnoscë]] tkxofomgvcwh4bqsq9hmyzzaolcvut2 221318 221317 2026-10-27T16:11:02Z Terrus38 14026 /* Pòchòdzenié miona */ 221318 wikitext text/x-wiki {{Etnicznô grëpa infobox|miono=Kaszëbi|òdjimk=Kaszebsko familejo leba 200.jpg|òpis òdjimka=Kaszëbskô familiô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w 2005 rokù|symbòl=POL Kaszuby COA.svg|òpis symbòlu=[[kaszëbsczi herb]]|kôrta=Kaszubi w polsce.png|òpis kôrtë=Procentowi ùdzél Kaszëbów w lëdztwie Pòlsczi|pòpùlacjô=òd ± 190 000 do > 500 000|jãzëk=[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|religiô=przédno [[katolëcyzm]]|grëpa=[[Pòmòrzanie]], [[Zôpadny Słowianie]]|krewny=[[Pòlôszë]], [[Pòłabsczi Słowianie|Pòłabianie]], [[Serbòłużëczanie]]|môl zamieszkaniô='''[[Pòlskô]]''' (przédno [[Kaszëbë]]): òd 179 685<ref>{{Cytuj starnã|url=https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html|titel=Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego według danych NSP 2021|aùtór=GUS|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref> do kòl 500 000<ref>{{Cytuj starnã|titel=Geògrafia dzysészëch Kaszëbów (wersja poprawiona)|url=https://kaszebi.rastko.net/?p=53|aùtór=Jan Mòrdawsczi|òpùblikòwóny=Projekt Rastko Kaszuby|data przëstãpù=2026-10-27|data=2004-06-28|jãzëk=csb}}</ref>,</br> '''[[Kanada]]''': do kòl 30 000<ref>{{Cytuj starnã|data=2025-02-25|titel=Kaszubi żyją w Kanadzie od XIX wieku. David Shulist: Mylą nas z Polakami|aùtór=Szymon Grot|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=Eska Trójmiasto|url=https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html}}</ref>,</br> [[USA]], [[Miemieckô]], [[Brazyliô]]}} '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') – zôpadnosłowiańskô etnicznô grëpa ùznôwónô colemało za nôród<ref>{{Cytuj starnã|url=https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele|titel=Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?|òpùblikòwóny=Kaszëbskô Jednota|jãzëk=csb|data przëstãpù=2026-10-27}}</ref>, aùtochtoniczné lëdztwò [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] a pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim òsadnictwò miéwô pòwtórny charakter – pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] dzél Kaszëbów wëcygnął na zôpôd po wëwiezeniu stamtądka miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracje, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnëch [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi ({{jãz.|xpsi}} ''*pomorьje'' – ùbrzég<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow|plac=Gduńsk|url=https://lartis.sk/wp-content/uploads/2021/05/Rychlo_Issue-1_2021.pdf|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=en|aùtór r=Mikołaj Rychło|rozdzél=SLAVIC AND GERMANIC REFLEXES OF PROTO-INDO-EUROPEAN ROOT *H2UEH1- 'WIND': A COMPARATIVE STUDY|tom=VI|dzél=1|rok=2021|stronë=211}}</ref>) Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Ódra|Ódrą]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarszi zôpisk miona pòchôdają z XIII w. w sztãplu ksyżëca Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], jaczi panowôł nad w òkòlim [[Szczecëno|Szczecëna]]. [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W pòwszechnym spisënkù, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wiele Kaszëbów chcało pòdac, òkróm pòlsczi, przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna. Nie bëło równak taczi mòżlëwòtë, bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. To dało głosë, że spisënk bëł sfalszowóny a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta dokôzónëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 tak kaszëbską, jak pòlską. Kaszëbi są lëdztwã pògrańczô, chtërno òb stalata żëło w môlu zmieniwającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddało sã germanizacje czë pòlonizacje, zjawiszcze to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wiele znónëch prësczich czë miemiecczich wòjskòwëch miało kaszëbsczé pòchòdzenié, ale nie czëlë parłãczë z domôcą kùlturą abò nawetka ji ju nie znalë. Dlôte drãgò dokładno definiowac, chtërnã z historicznëch pòstacjów mòże ùznac za Kaszëbã, a chtërnã za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzeniô. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w [[Łeba|Łebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzimôł apartną kùlturã ë jãzëk. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacjã – pòlską ë kaszëbską. Wiele pòlsczich nôrodnëch dzejarzi na Pòmòrzim òb czas zagôrënków a nôleżników samòstójnoscowégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nie nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczi rësznoce, mô równak wielelatną tradicjã. [[Florión Cenôwa]] béł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzëlë dali [[Zrzeszińcë]], chtërny w PLR bëlë represjonowóny przez [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãti na zbérk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowałë pismiona ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'' i ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]],'' a téż stowôra [[Kaszëbskô Jednota]]. W ùszłoce dzelëlë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélów je wiele mniészô jak cziledzesąt lat nazôd. == Pòchòdzenié miona == Pòchòdzenié miona ''Kaszëba'' nie je klôr. Nôpòpùlarniészô lëdowô etimòlogiô sugerëje, że dôwny Kaszëbi mielë naszac dłudżé a szeroczé ruchna. Gùbë czë rãbë że wierã bëłë pòzéwóné „huba”, tej bédowóné bëło pòchòdzenié òd frazë „kasac hubë”<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|aùtór r=Eùgeniusz Prëczkòwsczi|rozdzél=Pochodzenie Kaszubów w świetle badań lingwistycznych i historycznych|titel=Przegląd Zachodniopomorski|rok=2017|jãzëk=pl|doi=10.18276/pz.2017.3-01|dzél=3|stronë=13-14}}</ref>. Jinô teòriô rzesza miono Kaszëbów ze słowã ''szuba'', tj. kòżëch<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Słownik geograficzny. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych|aùtór=Józef Staszewski|rok=1948|wëdôwca=Spółdzielnia Wydawnicza Żeglarz|plac=Gdiniô|stronë=148|jãzëk=pl}}</ref>. Prôwdopòdobniészé są docygania, że pòzwa mia czedës òznaczac snôdczé wòdë pòrosłé trôwą. [[Stanisłôw Kùjot]] béł dbë, co ''kaszëbë'' òznôczałë sapë, biélawë<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Nazwiska Pomorzan|aùtór=Edward Breza|tom=III|wëdôwca=Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego|plac=Gduńsk|titel tomù=Pochodzenie i zmiany|stronë=160|rok=2004|jãzëk=pl}}</ref>. To dô téż hipotezã wiążącą pòzwã z młënama. Ni ma głãbszich nôùkòwëch badérowaniów nt. wëmienionëch wëżi bédënków. [[Léón Sztoltman]], ùczałi zrzeszony z czile miemiecczima ùniwersytetama przeprowadzył badérowania, z jaczich wëchôdô, że miono ''Kaszëba'' mô arabsczé pòchòdzenié. Badéra dokazowôł, co pòzwa doprzëszła na Pòmòrzé z wielnyma wanożnyma kùpcama mët. Dzãka hańdlowi lokalny gbùrzë sã bògacëlë, a tej cëzyńcowie zaczãlë jich pòzewac òd arabsczégò słowã ''kasub'' (bògacenié sã)<ref name=":1" />. == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono Kaszëb wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãt bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirowi ùgòdë z [[Westfale|Westfalów]] w 1648 r., pò trzëdzescelatny wòjnie, dzél Zôpadny Pòmòrsczi przëpôdł Szwédzce a szwédzczi król ód 1648 do lat 20. XVIII w. titlowôł sã jakno „Ksyżã Kaszëbów”. Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]], prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscołach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W pòłowie XIX w. grëpë Kaszëbów wëcygnãłë do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfstwie Renfrew w Ontario. W latach 70. XIX w. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mielë równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w industrialną òbéndã. Pierszim pismionã z wikszą jiloscą [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizmów]] bëł katézmùs Lëtra z 1643 rokù (dalszé edicje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczi]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''[[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczi nôrodny rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabet, w [[1879]] òpisôł kaszëbską gramatikã, pùblikòwôł etnograficzną ë historiczną lëteraturã ò żëcym Kaszëbów (''Skôrb kaszëbskò-słowińsczi mòwë'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinszé knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëlë [[Młodokaszëbi]] prowadzony przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszący w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' ([[Zrzeszińcë]]), chtërny wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz mógł wëbrac na maturalnym egzaminie, a w 2015 òstôł òdemkłi na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] czerënk [[kaszëbskô etnofilologiô]]. == Etnogeneza == == Kaszëbi jakno nôród == == Kaszëbsczé etnograficzné karna == == Słôwny Kaszëbi == === Òsobë ò kaszëbsczim pòchòdzenim === [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|Sztatus [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w gminach]] == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] [[Kategòrëjô:Nôrodnoscë]] rkrwzesplfsse3t1b8bb0hmwczm8fs3 221319 221318 2026-10-27T16:13:14Z Terrus38 14026 /* Historiô */ 221319 wikitext text/x-wiki {{Etnicznô grëpa infobox|miono=Kaszëbi|òdjimk=Kaszebsko familejo leba 200.jpg|òpis òdjimka=Kaszëbskô familiô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w 2005 rokù|symbòl=POL Kaszuby COA.svg|òpis symbòlu=[[kaszëbsczi herb]]|kôrta=Kaszubi w polsce.png|òpis kôrtë=Procentowi ùdzél Kaszëbów w lëdztwie Pòlsczi|pòpùlacjô=òd ± 190 000 do > 500 000|jãzëk=[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|religiô=przédno [[katolëcyzm]]|grëpa=[[Pòmòrzanie]], [[Zôpadny Słowianie]]|krewny=[[Pòlôszë]], [[Pòłabsczi Słowianie|Pòłabianie]], [[Serbòłużëczanie]]|môl zamieszkaniô='''[[Pòlskô]]''' (przédno [[Kaszëbë]]): òd 179 685<ref>{{Cytuj starnã|url=https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html|titel=Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego według danych NSP 2021|aùtór=GUS|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref> do kòl 500 000<ref>{{Cytuj starnã|titel=Geògrafia dzysészëch Kaszëbów (wersja poprawiona)|url=https://kaszebi.rastko.net/?p=53|aùtór=Jan Mòrdawsczi|òpùblikòwóny=Projekt Rastko Kaszuby|data przëstãpù=2026-10-27|data=2004-06-28|jãzëk=csb}}</ref>,</br> '''[[Kanada]]''': do kòl 30 000<ref>{{Cytuj starnã|data=2025-02-25|titel=Kaszubi żyją w Kanadzie od XIX wieku. David Shulist: Mylą nas z Polakami|aùtór=Szymon Grot|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=Eska Trójmiasto|url=https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html}}</ref>,</br> [[USA]], [[Miemieckô]], [[Brazyliô]]}} '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') – zôpadnosłowiańskô etnicznô grëpa ùznôwónô colemało za nôród<ref>{{Cytuj starnã|url=https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele|titel=Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?|òpùblikòwóny=Kaszëbskô Jednota|jãzëk=csb|data przëstãpù=2026-10-27}}</ref>, aùtochtoniczné lëdztwò [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] a pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim òsadnictwò miéwô pòwtórny charakter – pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] dzél Kaszëbów wëcygnął na zôpôd po wëwiezeniu stamtądka miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracje, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnëch [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi ({{jãz.|xpsi}} ''*pomorьje'' – ùbrzég<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow|plac=Gduńsk|url=https://lartis.sk/wp-content/uploads/2021/05/Rychlo_Issue-1_2021.pdf|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=en|aùtór r=Mikołaj Rychło|rozdzél=SLAVIC AND GERMANIC REFLEXES OF PROTO-INDO-EUROPEAN ROOT *H2UEH1- 'WIND': A COMPARATIVE STUDY|tom=VI|dzél=1|rok=2021|stronë=211}}</ref>) Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Ódra|Ódrą]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarszi zôpisk miona pòchôdają z XIII w. w sztãplu ksyżëca Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], jaczi panowôł nad w òkòlim [[Szczecëno|Szczecëna]]. [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W pòwszechnym spisënkù, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wiele Kaszëbów chcało pòdac, òkróm pòlsczi, przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna. Nie bëło równak taczi mòżlëwòtë, bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. To dało głosë, że spisënk bëł sfalszowóny a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta dokôzónëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 tak kaszëbską, jak pòlską. Kaszëbi są lëdztwã pògrańczô, chtërno òb stalata żëło w môlu zmieniwającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddało sã germanizacje czë pòlonizacje, zjawiszcze to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wiele znónëch prësczich czë miemiecczich wòjskòwëch miało kaszëbsczé pòchòdzenié, ale nie czëlë parłãczë z domôcą kùlturą abò nawetka ji ju nie znalë. Dlôte drãgò dokładno definiowac, chtërnã z historicznëch pòstacjów mòże ùznac za Kaszëbã, a chtërnã za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzeniô. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w [[Łeba|Łebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzimôł apartną kùlturã ë jãzëk. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacjã – pòlską ë kaszëbską. Wiele pòlsczich nôrodnëch dzejarzi na Pòmòrzim òb czas zagôrënków a nôleżników samòstójnoscowégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nie nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczi rësznoce, mô równak wielelatną tradicjã. [[Florión Cenôwa]] béł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzëlë dali [[Zrzeszińcë]], chtërny w PLR bëlë represjonowóny przez [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãti na zbérk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowałë pismiona ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'' i ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]],'' a téż stowôra [[Kaszëbskô Jednota]]. W ùszłoce dzelëlë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélów je wiele mniészô jak cziledzesąt lat nazôd. == Pòchòdzenié miona == Pòchòdzenié miona ''Kaszëba'' nie je klôr. Nôpòpùlarniészô lëdowô etimòlogiô sugerëje, że dôwny Kaszëbi mielë naszac dłudżé a szeroczé ruchna. Gùbë czë rãbë że wierã bëłë pòzéwóné „huba”, tej bédowóné bëło pòchòdzenié òd frazë „kasac hubë”<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|aùtór r=Eùgeniusz Prëczkòwsczi|rozdzél=Pochodzenie Kaszubów w świetle badań lingwistycznych i historycznych|titel=Przegląd Zachodniopomorski|rok=2017|jãzëk=pl|doi=10.18276/pz.2017.3-01|dzél=3|stronë=13-14}}</ref>. Jinô teòriô rzesza miono Kaszëbów ze słowã ''szuba'', tj. kòżëch<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Słownik geograficzny. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych|aùtór=Józef Staszewski|rok=1948|wëdôwca=Spółdzielnia Wydawnicza Żeglarz|plac=Gdiniô|stronë=148|jãzëk=pl}}</ref>. Prôwdopòdobniészé są docygania, że pòzwa mia czedës òznaczac snôdczé wòdë pòrosłé trôwą. [[Stanisłôw Kùjot]] béł dbë, co ''kaszëbë'' òznôczałë sapë, biélawë<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Nazwiska Pomorzan|aùtór=Edward Breza|tom=III|wëdôwca=Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego|plac=Gduńsk|titel tomù=Pochodzenie i zmiany|stronë=160|rok=2004|jãzëk=pl}}</ref>. To dô téż hipotezã wiążącą pòzwã z młënama. Ni ma głãbszich nôùkòwëch badérowaniów nt. wëmienionëch wëżi bédënków. [[Léón Sztoltman]], ùczałi zrzeszony z czile miemiecczima ùniwersytetama przeprowadzył badérowania, z jaczich wëchôdô, że miono ''Kaszëba'' mô arabsczé pòchòdzenié. Badéra dokazowôł, co pòzwa doprzëszła na Pòmòrzé z wielnyma wanożnyma kùpcama mët. Dzãka hańdlowi lokalny gbùrzë sã bògacëlë, a tej cëzyńcowie zaczãlë jich pòzewac òd arabsczégò słowã ''kasub'' (bògacenié sã)<ref name=":1" />. == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbã pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono Kaszëb wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãt bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirowi ùgòdë z [[Westfale|Westfalów]] w 1648 r., pò trzëdzescelatny wòjnie, dzél Zôpadny Pòmòrsczi przëpôdł Szwédzce a szwédzczi król ód 1648 do lat 20. XVIII w. titlowôł sã jakno „Ksyżã Kaszëbów”. Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]], prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscołach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W pòłowie XIX w. grëpë Kaszëbów wëcygnãłë do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfstwie Renfrew w Ontario. W latach 70. XIX w. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mielë równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w industrialną òbéndã. Pierszim pismionã z wikszą jiloscą [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizmów]] bëł katézmùs Lëtra z 1643 rokù (dalszé edicje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczi]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''[[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczi nôrodny rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabet, w [[1879]] òpisôł kaszëbską gramatikã, pùblikòwôł etnograficzną ë historiczną lëteraturã ò żëcym Kaszëbów (''Skôrb kaszëbskò-słowińsczi mòwë'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinszé knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëlë [[Młodokaszëbi]] prowadzony przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszący w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' ([[Zrzeszińcë]]), chtërny wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz mógł wëbrac na maturalnym egzaminie, a w 2015 òstôł òdemkłi na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] czerënk [[kaszëbskô etnofilologiô]]. == Etnogeneza == == Kaszëbi jakno nôród == == Kaszëbsczé etnograficzné karna == == Słôwny Kaszëbi == === Òsobë ò kaszëbsczim pòchòdzenim === [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|Sztatus [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w gminach]] == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] [[Kategòrëjô:Nôrodnoscë]] l0e04or2t3q5t7vwz1h4vfdkgzjymha 221323 221319 2026-10-27T16:18:28Z Terrus38 14026 221323 wikitext text/x-wiki {{Etnicznô grëpa infobox|miono=Kaszëbi|òdjimk=Kaszebsko familejo leba 200.jpg|òpis òdjimka=Kaszëbskô familiô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w 2005 rokù|òpis symbòlu=[[kaszëbsczi herb]]|kôrta=Kaszubi w polsce.png|òpis kôrtë=Procentowi ùdzél Kaszëbów w lëdztwie Pòlsczi|pòpùlacjô=òd ± 190 000 do > 500 000|jãzëk=[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|religiô=przédno [[katolëcyzm]]|grëpa=[[Pòmòrzanie]], [[Zôpadny Słowianie]]|krewny=[[Pòlôszë]], [[Pòłabsczi Słowianie|Pòłabianie]], [[Serbòłużëczanie]]|môl zamieszkaniô='''[[Pòlskô]]''' (przédno [[Kaszëbë]]): òd 179 685<ref>{{Cytuj starnã|url=https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html|titel=Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego według danych NSP 2021|aùtór=GUS|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref> do kòl 500 000<ref>{{Cytuj starnã|titel=Geògrafia dzysészëch Kaszëbów (wersja poprawiona)|url=https://kaszebi.rastko.net/?p=53|aùtór=Jan Mòrdawsczi|òpùblikòwóny=Projekt Rastko Kaszuby|data przëstãpù=2026-10-27|data=2004-06-28|jãzëk=csb}}</ref>,</br> '''[[Kanada]]''': do kòl 30 000<ref>{{Cytuj starnã|data=2025-02-25|titel=Kaszubi żyją w Kanadzie od XIX wieku. David Shulist: Mylą nas z Polakami|aùtór=Szymon Grot|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=Eska Trójmiasto|url=https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html}}</ref>,</br> [[USA]], [[Miemieckô]], [[Brazyliô]]|symból=POL Kaszuby COA.svg}} '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') – zôpadnosłowiańskô etnicznô grëpa ùznôwónô colemało za nôród<ref>{{Cytuj starnã|url=https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele|titel=Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?|òpùblikòwóny=Kaszëbskô Jednota|jãzëk=csb|data przëstãpù=2026-10-27}}</ref>, aùtochtoniczné lëdztwò [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] a pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim òsadnictwò miéwô pòwtórny charakter – pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] dzél Kaszëbów wëcygnął na zôpôd po wëwiezeniu stamtądka miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracje, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnëch [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi ({{jãz.|xpsi}} ''*pomorьje'' – ùbrzég<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow|plac=Gduńsk|url=https://lartis.sk/wp-content/uploads/2021/05/Rychlo_Issue-1_2021.pdf|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=en|aùtór r=Mikołaj Rychło|rozdzél=SLAVIC AND GERMANIC REFLEXES OF PROTO-INDO-EUROPEAN ROOT *H2UEH1- 'WIND': A COMPARATIVE STUDY|tom=VI|dzél=1|rok=2021|stronë=211}}</ref>) Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Ódra|Ódrą]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarszi zôpisk miona pòchôdają z XIII w. w sztãplu ksyżëca Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], jaczi panowôł nad w òkòlim [[Szczecëno|Szczecëna]]. [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W pòwszechnym spisënkù, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wiele Kaszëbów chcało pòdac, òkróm pòlsczi, przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna. Nie bëło równak taczi mòżlëwòtë, bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. To dało głosë, że spisënk bëł sfalszowóny a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta dokôzónëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 tak kaszëbską, jak pòlską. Kaszëbi są lëdztwã pògrańczô, chtërno òb stalata żëło w môlu zmieniwającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddało sã germanizacje czë pòlonizacje, zjawiszcze to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wiele znónëch prësczich czë miemiecczich wòjskòwëch miało kaszëbsczé pòchòdzenié, ale nie czëlë parłãczë z domôcą kùlturą abò nawetka ji ju nie znalë. Dlôte drãgò dokładno definiowac, chtërnã z historicznëch pòstacjów mòże ùznac za Kaszëbã, a chtërnã za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzeniô. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w [[Łeba|Łebie]], 2005]] == Pòchòdzenié miona == Pòchòdzenié miona ''Kaszëba'' nie je klôr. Nôpòpùlarniészô lëdowô etimòlogiô sugerëje, że dôwny Kaszëbi mielë naszac dłudżé a szeroczé ruchna. Gùbë czë rãbë że wierã bëłë pòzéwóné „huba”, tej bédowóné bëło pòchòdzenié òd frazë „kasac hubë”<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|aùtór r=Eùgeniusz Prëczkòwsczi|rozdzél=Pochodzenie Kaszubów w świetle badań lingwistycznych i historycznych|titel=Przegląd Zachodniopomorski|rok=2017|jãzëk=pl|doi=10.18276/pz.2017.3-01|dzél=3|stronë=13-14}}</ref>. Jinô teòriô rzesza miono Kaszëbów ze słowã ''szuba'', tj. kòżëch<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Słownik geograficzny. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych|aùtór=Józef Staszewski|rok=1948|wëdôwca=Spółdzielnia Wydawnicza Żeglarz|plac=Gdiniô|stronë=148|jãzëk=pl}}</ref>. Prôwdopòdobniészé są docygania, że pòzwa mia czedës òznaczac snôdczé wòdë pòrosłé trôwą. [[Stanisłôw Kùjot]] béł dbë, co ''kaszëbë'' òznôczałë sapë, biélawë<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Nazwiska Pomorzan|aùtór=Edward Breza|tom=III|wëdôwca=Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego|plac=Gduńsk|titel tomù=Pochodzenie i zmiany|stronë=160|rok=2004|jãzëk=pl}}</ref>. To dô téż hipotezã wiążącą pòzwã z młënama. Ni ma głãbszich nôùkòwëch badérowaniów nt. wëmienionëch wëżi bédënków. [[Léón Sztoltman]], ùczałi zrzeszony z czile miemiecczima ùniwersytetama przeprowadzył badérowania, z jaczich wëchôdô, że miono ''Kaszëba'' mô arabsczé pòchòdzenié. Badéra dokazowôł, co pòzwa doprzëszła na Pòmòrzé z wielnyma wanożnyma kùpcama mët. Dzãka hańdlowi lokalny gbùrzë sã bògacëlë, a tej cëzyńcowie zaczãlë jich pòzewac òd arabsczégò słowã ''kasub'' (bògacenié sã)<ref name=":1" />. == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbã pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono Kaszëb wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãt bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirowi ùgòdë z [[Westfale|Westfalów]] w 1648 r., pò trzëdzescelatny wòjnie, dzél Zôpadny Pòmòrsczi przëpôdł Szwédzce a szwédzczi król ód 1648 do lat 20. XVIII w. titlowôł sã jakno „Ksyżã Kaszëbów”. Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]], prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscołach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W pòłowie XIX w. grëpë Kaszëbów wëcygnãłë do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfstwie Renfrew w Ontario. W latach 70. XIX w. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mielë równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w industrialną òbéndã. Pierszim pismionã z wikszą jiloscą [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizmów]] bëł katézmùs Lëtra z 1643 rokù (dalszé edicje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczi]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''[[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczi nôrodny rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabet, w [[1879]] òpisôł kaszëbską gramatikã, pùblikòwôł etnograficzną ë historiczną lëteraturã ò żëcym Kaszëbów (''Skôrb kaszëbskò-słowińsczi mòwë'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinszé knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëlë [[Młodokaszëbi]] prowadzony przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszący w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' ([[Zrzeszińcë]]), chtërny wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz mógł wëbrac na maturalnym egzaminie, a w 2015 òstôł òdemkłi na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] czerënk [[kaszëbskô etnofilologiô]]. == Etnogeneza == == Kaszëbi jakno nôród == Dzél Kaszëbów ùtrzimôł apartną kùlturã ë jãzëk. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacjã – pòlską ë kaszëbską. Wiele pòlsczich nôrodnëch dzejarzi na Pòmòrzim òb czas zagôrënków a nôleżników samòstójnoscowégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nie nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczi rësznoce, mô równak wielelatną tradicjã. [[Florión Cenôwa]] béł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzëlë dali [[Zrzeszińcë]], chtërny w PLR bëlë represjonowóny przez [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãti na zbérk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowałë pismiona ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'' i ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]],'' a téż stowôra [[Kaszëbskô Jednota]]. == Kaszëbsczé etnograficzné karna == W ùszłoce dzelëlë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]], [[Słowińcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélów je wiele mniészô jak cziledzesąt lat nazôd. == Słôwny Kaszëbi == === Òsobë ò kaszëbsczim pòchòdzenim === [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|Sztatus [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w gminach]] == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] [[Kategòrëjô:Nôrodnoscë]] 0v4t6thhaozcglf4mfq8zktazvmcgb6 221341 221323 2026-10-27T16:55:23Z Terrus38 14026 221341 wikitext text/x-wiki {{Etnicznô grëpa infobox|miono=Kaszëbi|òdjimk=Kaszebsko familejo leba 200.jpg|òpis òdjimka=Kaszëbskô familiô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w 2005 rokù|òpis symbòlu=[[kaszëbsczi herb]]|kôrta=Kaszubi w polsce.png|òpis kôrtë=Procentowi ùdzél Kaszëbów w lëdztwie Pòlsczi|pòpùlacjô=òd ± 190 000 do > 500 000|jãzëk=[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|religiô=przédno [[katolëcyzm]]|grëpa=[[Pòmòrzanie]], [[Zôpadny Słowianie]]|krewny=[[Pòlôszë]], [[Pòłabsczi Słowianie|Pòłabianie]], [[Serbòłużëczanie]]|môl zamieszkaniô='''[[Pòlskô]]''' (przédno [[Kaszëbë]]): òd 179 685<ref>{{Cytuj starnã|url=https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html|titel=Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego według danych NSP 2021|aùtór=GUS|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref> do kòl 500 000<ref>{{Cytuj starnã|titel=Geògrafia dzysészëch Kaszëbów (wersja poprawiona)|url=https://kaszebi.rastko.net/?p=53|aùtór=Jan Mòrdawsczi|òpùblikòwóny=Projekt Rastko Kaszuby|data przëstãpù=2026-10-27|data=2004-06-28|jãzëk=csb}}</ref>,</br> '''[[Kanada]]''': do kòl 30 000<ref>{{Cytuj starnã|data=2025-02-25|titel=Kaszubi żyją w Kanadzie od XIX wieku. David Shulist: Mylą nas z Polakami|aùtór=Szymon Grot|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=Eska Trójmiasto|url=https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html}}</ref>,</br> [[USA]], [[Miemieckô]], [[Brazyliô]]|symból=POL Kaszuby COA.svg}} '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') – zôpadnosłowiańskô etnicznô grëpa ùznôwónô colemało za nôród<ref>{{Cytuj starnã|url=https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele|titel=Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?|òpùblikòwóny=Kaszëbskô Jednota|jãzëk=csb|data przëstãpù=2026-10-27}}</ref>, aùtochtoniczné lëdztwò [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] a pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim òsadnictwò miéwô pòwtórny charakter – pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] dzél Kaszëbów wëcygnął na zôpôd po wëwiezeniu stamtądka miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracje, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnëch [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi ({{jãz.|xpsi}} ''*pomorьje'' – ùbrzég<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow|plac=Gduńsk|url=https://lartis.sk/wp-content/uploads/2021/05/Rychlo_Issue-1_2021.pdf|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=en|aùtór r=Mikołaj Rychło|rozdzél=SLAVIC AND GERMANIC REFLEXES OF PROTO-INDO-EUROPEAN ROOT *H2UEH1- 'WIND': A COMPARATIVE STUDY|tom=VI|dzél=1|rok=2021|stronë=211}}</ref>) Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Ódra|Ódrą]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarszi zôpisk miona pòchôdają z XIII w. w sztãplu ksyżëca Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], jaczi panowôł nad w òkòlim [[Szczecëno|Szczecëna]]. [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W pòwszechnym spisënkù, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wiele Kaszëbów chcało pòdac, òkróm pòlsczi, przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna. Nie bëło równak taczi mòżlëwòtë, bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. To dało głosë, że spisënk bëł sfalszowóny a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta dokôzónëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 tak kaszëbską, jak pòlską. Kaszëbi są lëdztwã pògrańczô, chtërno òb stalata żëło w môlu zmieniwającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddało sã germanizacje czë pòlonizacje, zjawiszcze to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wiele znónëch prësczich czë miemiecczich wòjskòwëch miało kaszëbsczé pòchòdzenié, ale nie czëlë parłãczë z domôcą kùlturą abò nawetka ji ju nie znalë. Dlôte drãgò dokładno definiowac, chtërnã z historicznëch pòstacjów mòże ùznac za Kaszëbã, a chtërnã za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzeniô. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w [[Łeba|Łebie]], 2005]] == Pòchòdzenié miona == Pòchòdzenié miona ''Kaszëba'' nie je klôr. Nôpòpùlarniészô lëdowô etimòlogiô sugerëje, że dôwny Kaszëbi mielë naszac dłudżé a szeroczé ruchna. Gùbë czë rãbë że wierã bëłë pòzéwóné „huba”, tej bédowóné bëło pòchòdzenié òd frazë „kasac hubë”<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|aùtór r=Eùgeniusz Prëczkòwsczi|rozdzél=Pochodzenie Kaszubów w świetle badań lingwistycznych i historycznych|titel=Przegląd Zachodniopomorski|rok=2017|jãzëk=pl|doi=10.18276/pz.2017.3-01|dzél=3|stronë=13-14}}</ref>. Jinô teòriô rzesza miono Kaszëbów ze słowã ''szuba'', tj. kòżëch<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Słownik geograficzny. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych|aùtór=Józef Staszewski|rok=1948|wëdôwca=Spółdzielnia Wydawnicza Żeglarz|plac=Gdiniô|stronë=148|jãzëk=pl}}</ref>. Prôwdopòdobniészé są docygania, że pòzwa mia czedës òznaczac snôdczé wòdë pòrosłé trôwą. [[Stanisłôw Kùjot]] béł dbë, co ''kaszëbë'' òznôczałë sapë, biélawë<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Nazwiska Pomorzan|aùtór=Edward Breza|tom=III|wëdôwca=Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego|plac=Gduńsk|titel tomù=Pochodzenie i zmiany|stronë=160|rok=2004|jãzëk=pl}}</ref>. To dô téż hipotezã wiążącą pòzwã z młënama. Ni ma głãbszich nôùkòwëch badérowaniów nt. wëmienionëch wëżi bédënków. [[Léón Sztoltman]], ùczałi zrzeszony z czile miemiecczima ùniwersytetama przeprowadzył badérowania, z jaczich wëchôdô, że miono ''Kaszëba'' mô arabsczé pòchòdzenié. Badéra dokazowôł, co pòzwa doprzëszła na Pòmòrzé z wielnyma wanożnyma kùpcama mët. Dzãka hańdlowi lokalny gbùrzë sã bògacëlë, a tej cëzyńcowie zaczãlë jich pòzewac òd arabsczégò słowã ''kasub'' (bògacenié sã)<ref name=":1" />. == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbã pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono Kaszëbów mògło pòjawic sã ju w X wiekù w zôpiskach arabsczégò rézownika Al-Masudégò, chtëren wspòminôł plemiã ''Kuhsabin''{{Zdrzódło}}. Słowò to bëło ju ùżëté przez ksyżëca [[Bògùsłôw I|Bògùsława I]] w XII stalatim<ref name=":1" />. W pòwszechny wiedzë ale pòzwa ta pò rôz pierszi w dokùmentach wëstąpiła 19 strëmiannika [[1238]] ròku w bùllë papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze ksyżã [[Bògùsłôw I]] je nazwóny ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãt bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' („ksyżã Kaszëbów”)<ref>{{Cytuj starnã|url=https://muzeum.slupsk.pl/pomorze-i-gryfici/karty-z-historii-pomorza/karta-z-historii-pomorza-19-iii-1238-pierwsza-pisemna-wzmianka-o-kaszubach%EF%BF%BC/|titel=KARTA Z HISTORII POMORZA – 19 III 1238 – PIERWSZA PISEMNA WZMIANKA O KASZUBACH|òpùblikòwóny=Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref>. Na spòdlim mirowi ùgòdë z [[Westfale|Westfalów]] w 1648, pò [[Trzëdzescelatnô wòjna|trzëdzescelatny wòjnie]], dzél [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] przëpôdł Szwédzce, a szwédzczi król ód 1648 do lat 20. XVIII w. titlowôł sã „ksyżëcã Kaszëbów”. Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]], prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscołach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W pòłowie XIX w. grëpë Kaszëbów wëcygnãłë do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfstwie Renfrew w Ontario. W latach 70. XIX w. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mielë równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w industrialną òbéndã. Pierszim pismionã z wikszą jiloscą [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizmów]] bëł katézmùs Lëtra z 1643 rokù (dalszé edicje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczi]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''[[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczi nôrodny rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabet, w [[1879]] òpisôł kaszëbską gramatikã, pùblikòwôł etnograficzną ë historiczną lëteraturã ò żëcym Kaszëbów (''Skôrb kaszëbskò-słowińsczi mòwë'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinszé knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëlë [[Młodokaszëbi]] prowadzony przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszący w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' ([[Zrzeszińcë]]), chtërny wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz mógł wëbrac na maturalnym egzaminie, a w 2015 òstôł òdemkłi na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] czerënk [[kaszëbskô etnofilologiô]]. == Etnogeneza == Nôprôwdopòdobniészô je teòriô, że słowiańsczé plemiona doprzëszłë na Pòmòrzé òb cząd wanogów lëdów (VI-VII w.)<ref>{{Cytuj knéżkã|rozdzél=Ancient DNA connects large-scale migration with the spread of Slavs|aùtór r=Gretzinger, J., Biermann, F., Mager, H. et al.|titel=Nature|stronë=392|rok=2025|jãzëk=en|dzél=646}}</ref>. == Kaszëbi jakno nôród == Dzél Kaszëbów ùtrzimôł apartną kùlturã ë jãzëk. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacjã – pòlską ë kaszëbską. Wiele pòlsczich nôrodnëch dzejarzi na Pòmòrzim òb czas zagôrënków a nôleżników samòstójnoscowégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nie nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczi rësznoce, mô równak wielelatną tradicjã. [[Florión Cenôwa]] béł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzëlë dali [[Zrzeszińcë]], chtërny w PLR bëlë represjonowóny przez [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãti na zbérk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowałë pismiona ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'' i ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]],'' a téż stowôra [[Kaszëbskô Jednota]]. == Kaszëbsczé etnograficzné karna == W ùszłoce dzelëlë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]], [[Słowińcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélów je wiele mniészô jak cziledzesąt lat nazôd.[[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|Sztatus [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w gminach]] == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] [[Kategòrëjô:Nôrodnoscë]] rtws9cnv6ohqrx7b8sdyaad1l2e70vk 221344 221341 2026-10-27T16:59:55Z Terrus38 14026 221344 wikitext text/x-wiki {{Etnicznô grëpa infobox|miono=Kaszëbi|òdjimk=Kaszebsko familejo leba 200.jpg|òpis òdjimka=Kaszëbskô familiô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w 2005 rokù|òpis symbòlu=[[kaszëbsczi herb]]|kôrta=Kaszubi w polsce.png|òpis kôrtë=Procentowi ùdzél Kaszëbów w lëdztwie Pòlsczi|pòpùlacjô=òd ± 190 000 do > 500 000|jãzëk=[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|religiô=przédno [[katolëcyzm]]|grëpa=[[Pòmòrzanie]], [[Zôpadny Słowianie]]|krewny=[[Pòlôszë]], [[Pòłabsczi Słowianie|Pòłabianie]], [[Serbòłużëczanie]]|môl zamieszkaniô='''[[Pòlskô]]''' (przédno [[Kaszëbë]]): òd 179 685<ref>{{Cytuj starnã|url=https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html|titel=Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego według danych NSP 2021|aùtór=GUS|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref> do kòl 500 000<ref>{{Cytuj starnã|titel=Geògrafia dzysészëch Kaszëbów (wersja poprawiona)|url=https://kaszebi.rastko.net/?p=53|aùtór=Jan Mòrdawsczi|òpùblikòwóny=Projekt Rastko Kaszuby|data przëstãpù=2026-10-27|data=2004-06-28|jãzëk=csb}}</ref>,</br> '''[[Kanada]]''': do kòl 30 000<ref>{{Cytuj starnã|data=2025-02-25|titel=Kaszubi żyją w Kanadzie od XIX wieku. David Shulist: Mylą nas z Polakami|aùtór=Szymon Grot|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=Eska Trójmiasto|url=https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html}}</ref>,</br> [[USA]], [[Miemieckô]], [[Brazyliô]]|symból=POL Kaszuby COA.svg}} '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') – zôpadnosłowiańskô etnicznô grëpa ùznôwónô colemało za nôród<ref>{{Cytuj starnã|url=https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele|titel=Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?|òpùblikòwóny=Kaszëbskô Jednota|jãzëk=csb|data przëstãpù=2026-10-27}}</ref>, aùtochtoniczné lëdztwò [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] a pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim òsadnictwò miéwô pòwtórny charakter – pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] dzél Kaszëbów wëcygnął na zôpôd po wëwiezeniu stamtądka miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracje, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnëch [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi ({{jãz.|xpsi}} ''*pomorьje'' – ùbrzég<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow|plac=Gduńsk|url=https://lartis.sk/wp-content/uploads/2021/05/Rychlo_Issue-1_2021.pdf|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=en|aùtór r=Mikołaj Rychło|rozdzél=SLAVIC AND GERMANIC REFLEXES OF PROTO-INDO-EUROPEAN ROOT *H2UEH1- 'WIND': A COMPARATIVE STUDY|tom=VI|dzél=1|rok=2021|stronë=211}}</ref>) Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Ódra|Ódrą]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarszi zôpisk miona pòchôdają z XIII w. w sztãplu ksyżëca Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], jaczi panowôł nad w òkòlim [[Szczecëno|Szczecëna]]. [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W pòwszechnym spisënkù, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wiele Kaszëbów chcało pòdac, òkróm pòlsczi, przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna. Nie bëło równak taczi mòżlëwòtë, bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. To dało głosë, że spisënk bëł sfalszowóny a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta dokôzónëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 tak kaszëbską, jak pòlską. Kaszëbi są lëdztwã pògrańczô, chtërno òb stalata żëło w môlu zmieniwającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddało sã germanizacje czë pòlonizacje, zjawiszcze to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wiele znónëch prësczich czë miemiecczich wòjskòwëch miało kaszëbsczé pòchòdzenié, ale nie czëlë parłãczë z domôcą kùlturą abò nawetka ji ju nie znalë. Dlôte drãgò dokładno definiowac, chtërnã z historicznëch pòstacjów mòże ùznac za Kaszëbã, a chtërnã za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzeniô. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w [[Łeba|Łebie]], 2005]] == Pòchòdzenié miona == Pòchòdzenié miona ''Kaszëba'' nie je klôr. Nôpòpùlarniészô lëdowô etimòlogiô sugerëje, że dôwny Kaszëbi mielë naszac dłudżé a szeroczé ruchna. Gùbë czë rãbë że wierã bëłë pòzéwóné „huba”, tej bédowóné bëło pòchòdzenié òd frazë „kasac hubë”<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|aùtór r=Eùgeniusz Prëczkòwsczi|rozdzél=Pochodzenie Kaszubów w świetle badań lingwistycznych i historycznych|titel=Przegląd Zachodniopomorski|rok=2017|jãzëk=pl|doi=10.18276/pz.2017.3-01|dzél=3|stronë=13-14}}</ref>. Jinô teòriô rzesza miono Kaszëbów ze słowã ''szuba'', tj. kòżëch<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Słownik geograficzny. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych|aùtór=Józef Staszewski|rok=1948|wëdôwca=Spółdzielnia Wydawnicza Żeglarz|plac=Gdiniô|stronë=148|jãzëk=pl}}</ref>. Prôwdopòdobniészé są docygania, że pòzwa mia czedës òznaczac snôdczé wòdë pòrosłé trôwą. [[Stanisłôw Kùjot]] béł dbë, co ''kaszëbë'' òznôczałë sapë, biélawë<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Nazwiska Pomorzan|aùtór=Edward Breza|tom=III|wëdôwca=Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego|plac=Gduńsk|titel tomù=Pochodzenie i zmiany|stronë=160|rok=2004|jãzëk=pl}}</ref>. To dô téż hipotezã wiążącą pòzwã z młënama. Ni ma głãbszich nôùkòwëch badérowaniów nt. wëmienionëch wëżi bédënków. [[Léón Sztoltman]], ùczałi zrzeszony z czile miemiecczima ùniwersytetama przeprowadzył badérowania, z jaczich wëchôdô, że miono ''Kaszëba'' mô arabsczé pòchòdzenié. Badéra dokazowôł, co pòzwa doprzëszła na Pòmòrzé z wielnyma wanożnyma kùpcama mët. Dzãka hańdlowi lokalny gbùrzë sã bògacëlë, a tej cëzyńcowie zaczãlë jich pòzewac òd arabsczégò słowã ''kasub'' (bògacenié sã)<ref name=":1" />. == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbã pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono Kaszëbów mògło pòjawic sã ju w X wiekù w zôpiskach arabsczégò rézownika Al-Masudégò, chtëren wspòminôł plemiã ''Kuhsabin''{{Zdrzódło}}. Słowò to bëło ju ùżëté przez ksyżëca [[Bògùsłôw I|Bògùsława I]] w XII stalatim<ref name=":1" />. W pòwszechny wiedzë ale pòzwa ta pò rôz pierszi w dokùmentach wëstąpiła 19 strëmiannika [[1238]] ròku w bùllë papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze ksyżã [[Bògùsłôw I]] je nazwóny ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãt bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' („ksyżã Kaszëbów”)<ref>{{Cytuj starnã|url=https://muzeum.slupsk.pl/pomorze-i-gryfici/karty-z-historii-pomorza/karta-z-historii-pomorza-19-iii-1238-pierwsza-pisemna-wzmianka-o-kaszubach%EF%BF%BC/|titel=KARTA Z HISTORII POMORZA – 19 III 1238 – PIERWSZA PISEMNA WZMIANKA O KASZUBACH|òpùblikòwóny=Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref>. Na spòdlim mirowi ùgòdë z [[Westfale|Westfalów]] w 1648, pò [[Trzëdzescelatnô wòjna|trzëdzescelatny wòjnie]], dzél [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] przëpôdł Szwédzce, a szwédzczi król ód 1648 do lat 20. XVIII w. titlowôł sã „ksyżëcã Kaszëbów”. Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]], prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscołach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W pòłowie XIX w. grëpë Kaszëbów wëcygnãłë do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfstwie Renfrew w Ontario. W latach 70. XIX w. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mielë równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w industrialną òbéndã. Pierszim pismionã z wikszą jiloscą [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizmów]] bëł katézmùs Lëtra z 1643 rokù (dalszé edicje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczi]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''[[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczi nôrodny rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabet, w [[1879]] òpisôł kaszëbską gramatikã, pùblikòwôł etnograficzną ë historiczną lëteraturã ò żëcym Kaszëbów (''Skôrb kaszëbskò-słowińsczi mòwë'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinszé knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëlë [[Młodokaszëbi]] prowadzony przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszący w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' ([[Zrzeszińcë]]), chtërny wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz mógł wëbrac na maturalnym egzaminie, a w 2015 òstôł òdemkłi na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] czerënk [[kaszëbskô etnofilologiô]]. == Etnogeneza == Nôprôwdopòdobniészô je teòriô, że słowiańsczé plemiona doprzëszłë na Pòmòrzé òb cząd wanogów lëdów (VI-VII w.)<ref>{{Cytuj knéżkã|rozdzél=Ancient DNA connects large-scale migration with the spread of Slavs|aùtór r=Gretzinger, J., Biermann, F., Mager, H. et al.|titel=Nature|stronë=392|rok=2025|jãzëk=en|dzél=646|url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09437-6#citeas}}</ref>. == Kaszëbi jakno nôród == Dzél Kaszëbów ùtrzimôł apartną kùlturã ë jãzëk. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacjã – pòlską ë kaszëbską. Wiele pòlsczich nôrodnëch dzejarzi na Pòmòrzim òb czas zagôrënków a nôleżników samòstójnoscowégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nie nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczi rësznoce, mô równak wielelatną tradicjã. [[Florión Cenôwa]] béł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzëlë dali [[Zrzeszińcë]], chtërny w PLR bëlë represjonowóny przez [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãti na zbérk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowałë pismiona ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'' i ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]],'' a téż stowôra [[Kaszëbskô Jednota]]. == Kaszëbsczé etnograficzné karna == W ùszłoce dzelëlë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]], [[Słowińcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélów je wiele mniészô jak cziledzesąt lat nazôd.[[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|Sztatus [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w gminach]] == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] [[Kategòrëjô:Nôrodnoscë]] hud7b85trihpad5iszt0kwzvukzy9cj 221349 221344 2026-10-27T17:17:38Z Terrus38 14026 /* Historiô */ 221349 wikitext text/x-wiki {{Etnicznô grëpa infobox|miono=Kaszëbi|òdjimk=Kaszebsko familejo leba 200.jpg|òpis òdjimka=Kaszëbskô familiô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w 2005 rokù|òpis symbòlu=[[kaszëbsczi herb]]|kôrta=Kaszubi w polsce.png|òpis kôrtë=Procentowi ùdzél Kaszëbów w lëdztwie Pòlsczi|pòpùlacjô=òd ± 190 000 do > 500 000|jãzëk=[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|religiô=przédno [[katolëcyzm]]|grëpa=[[Pòmòrzanie]], [[Zôpadny Słowianie]]|krewny=[[Pòlôszë]], [[Pòłabsczi Słowianie|Pòłabianie]], [[Serbòłużëczanie]]|môl zamieszkaniô='''[[Pòlskô]]''' (przédno [[Kaszëbë]]): òd 179 685<ref>{{Cytuj starnã|url=https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html|titel=Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego według danych NSP 2021|aùtór=GUS|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref> do kòl 500 000<ref>{{Cytuj starnã|titel=Geògrafia dzysészëch Kaszëbów (wersja poprawiona)|url=https://kaszebi.rastko.net/?p=53|aùtór=Jan Mòrdawsczi|òpùblikòwóny=Projekt Rastko Kaszuby|data przëstãpù=2026-10-27|data=2004-06-28|jãzëk=csb}}</ref>,</br> '''[[Kanada]]''': do kòl 30 000<ref>{{Cytuj starnã|data=2025-02-25|titel=Kaszubi żyją w Kanadzie od XIX wieku. David Shulist: Mylą nas z Polakami|aùtór=Szymon Grot|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=Eska Trójmiasto|url=https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html}}</ref>,</br> [[USA]], [[Miemieckô]], [[Brazyliô]]|symból=POL Kaszuby COA.svg}} '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') – zôpadnosłowiańskô etnicznô grëpa ùznôwónô colemało za nôród<ref>{{Cytuj starnã|url=https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele|titel=Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?|òpùblikòwóny=Kaszëbskô Jednota|jãzëk=csb|data przëstãpù=2026-10-27}}</ref>, aùtochtoniczné lëdztwò [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] a pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim òsadnictwò miéwô pòwtórny charakter – pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] dzél Kaszëbów wëcygnął na zôpôd po wëwiezeniu stamtądka miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracje, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnëch [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi ({{jãz.|xpsi}} ''*pomorьje'' – ùbrzég<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow|plac=Gduńsk|url=https://lartis.sk/wp-content/uploads/2021/05/Rychlo_Issue-1_2021.pdf|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=en|aùtór r=Mikołaj Rychło|rozdzél=SLAVIC AND GERMANIC REFLEXES OF PROTO-INDO-EUROPEAN ROOT *H2UEH1- 'WIND': A COMPARATIVE STUDY|tom=VI|dzél=1|rok=2021|stronë=211}}</ref>) Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Ódra|Ódrą]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarszi zôpisk miona pòchôdają z XIII w. w sztãplu ksyżëca Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], jaczi panowôł nad w òkòlim [[Szczecëno|Szczecëna]]. [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W pòwszechnym spisënkù, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wiele Kaszëbów chcało pòdac, òkróm pòlsczi, przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna. Nie bëło równak taczi mòżlëwòtë, bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. To dało głosë, że spisënk bëł sfalszowóny a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta dokôzónëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 tak kaszëbską, jak pòlską. Kaszëbi są lëdztwã pògrańczô, chtërno òb stalata żëło w môlu zmieniwającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddało sã germanizacje czë pòlonizacje, zjawiszcze to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wiele znónëch prësczich czë miemiecczich wòjskòwëch miało kaszëbsczé pòchòdzenié, ale nie czëlë parłãczë z domôcą kùlturą abò nawetka ji ju nie znalë. Dlôte drãgò dokładno definiowac, chtërnã z historicznëch pòstacjów mòże ùznac za Kaszëbã, a chtërnã za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzeniô. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w [[Łeba|Łebie]], 2005]] == Pòchòdzenié miona == Pòchòdzenié miona ''Kaszëba'' nie je klôr. Nôpòpùlarniészô lëdowô etimòlogiô sugerëje, że dôwny Kaszëbi mielë naszac dłudżé a szeroczé ruchna. Gùbë czë rãbë że wierã bëłë pòzéwóné „huba”, tej bédowóné bëło pòchòdzenié òd frazë „kasac hubë”<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|aùtór r=Eùgeniusz Prëczkòwsczi|rozdzél=Pochodzenie Kaszubów w świetle badań lingwistycznych i historycznych|titel=Przegląd Zachodniopomorski|rok=2017|jãzëk=pl|doi=10.18276/pz.2017.3-01|dzél=3|stronë=13-14}}</ref>. Jinô teòriô rzesza miono Kaszëbów ze słowã ''szuba'', tj. kòżëch<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Słownik geograficzny. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych|aùtór=Józef Staszewski|rok=1948|wëdôwca=Spółdzielnia Wydawnicza Żeglarz|plac=Gdiniô|stronë=148|jãzëk=pl}}</ref>. Prôwdopòdobniészé są docygania, że pòzwa mia czedës òznaczac snôdczé wòdë pòrosłé trôwą. [[Stanisłôw Kùjot]] béł dbë, co ''kaszëbë'' òznôczałë sapë, biélawë<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Nazwiska Pomorzan|aùtór=Edward Breza|tom=III|wëdôwca=Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego|plac=Gduńsk|titel tomù=Pochodzenie i zmiany|stronë=160|rok=2004|jãzëk=pl}}</ref>. To dô téż hipotezã wiążącą pòzwã z młënama. Ni ma głãbszich nôùkòwëch badérowaniów nt. wëmienionëch wëżi bédënków. [[Léón Sztoltman]], ùczałi zrzeszony z czile miemiecczima ùniwersytetama przeprowadzył badérowania, z jaczich wëchôdô, że miono ''Kaszëba'' mô arabsczé pòchòdzenié. Badéra dokazowôł, co pòzwa doprzëszła na Pòmòrzé z wielnyma wanożnyma kùpcama mët. Dzãka hańdlowi lokalny gbùrzë sã bògacëlë, a tej cëzyńcowie zaczãlë jich pòzewac òd arabsczégò słowã ''kasub'' (bògacenié sã)<ref name=":1" />. == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbã pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono Kaszëbów mògło pòjawic sã ju w X wiekù w zôpiskach arabsczégò rézownika Al-Masudégò, chtëren wspòminôł plemiã ''Kuhsabin''{{Zdrzódło}}. Słowò to bëło ju ùżëté przez ksyżëca [[Bògùsłôw I|Bògùsława I]] w XII stalatim<ref name=":1" />. W pòwszechny wiedzë ale pòzwa ta pò rôz pierszi w dokùmentach wëstąpiła 19 strëmiannika [[1238]] ròku w bùllë papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze ksyżã [[Bògùsłôw I]] je nazwóny ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãt bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' („ksyżã Kaszëbów”)<ref>{{Cytuj starnã|url=https://muzeum.slupsk.pl/pomorze-i-gryfici/karty-z-historii-pomorza/karta-z-historii-pomorza-19-iii-1238-pierwsza-pisemna-wzmianka-o-kaszubach%EF%BF%BC/|titel=KARTA Z HISTORII POMORZA – 19 III 1238 – PIERWSZA PISEMNA WZMIANKA O KASZUBACH|òpùblikòwóny=Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku|data przëstãpù=2026-10-27|jãzëk=pl}}</ref>. Na spòdlim mirowi ùgòdë z [[Westfale|Westfalów]] w 1648, pò [[Trzëdzescelatnô wòjna|trzëdzescelatny wòjnie]], dzél [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] przëpôdł Szwédzce, a szwédzczi król ód 1648 do lat 20. XVIII w. titlowôł sã „ksyżëcã Kaszëbów”. Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]], prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscołach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W pòłowie XIX w. grëpë Kaszëbów wëcygnãłë do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfstwie Renfrew w Ontario. W latach 70. XIX w. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mielë równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w industrialną òbéndã. Pierszim pismionã z wikszą jiloscą [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizmów]] bëł katézmùs Lëtra z 1643 rokù (dalszé edicje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczi]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''[[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczi nôrodny rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabet, w [[1879]] òpisôł kaszëbską gramatikã, pùblikòwôł etnograficzną ë historiczną lëteraturã ò żëcym Kaszëbów (''Skôrb kaszëbskò-słowińsczi mòwë'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinszé knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëlë [[Młodokaszëbi]] prowadzony przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszący w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' ([[Zrzeszińcë]]), chtërny wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz mógł wëbrac na maturalnym egzaminie, a w 2015 òstôł òdemkłi na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] czerënk [[kaszëbskô etnofilologiô]]. == Etnogeneza == Nôprôwdopòdobniészô je teòriô, że słowiańsczé plemiona doprzëszłë na Pòmòrzé òb cząd wanogów lëdów (VI-VII w.)<ref>{{Cytuj knéżkã|rozdzél=Ancient DNA connects large-scale migration with the spread of Slavs|aùtór r=Gretzinger, J., Biermann, F., Mager, H. et al.|titel=Nature|stronë=392|rok=2025|jãzëk=en|dzél=646|url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09437-6#citeas}}</ref>. == Kaszëbi jakno nôród == Dzél Kaszëbów ùtrzimôł apartną kùlturã ë jãzëk. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacjã – pòlską ë kaszëbską. Wiele pòlsczich nôrodnëch dzejarzi na Pòmòrzim òb czas zagôrënków a nôleżników samòstójnoscowégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nie nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczi rësznoce, mô równak wielelatną tradicjã. [[Florión Cenôwa]] béł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzëlë dali [[Zrzeszińcë]], chtërny w PLR bëlë represjonowóny przez [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãti na zbérk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowałë pismiona ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'' i ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]],'' a téż stowôra [[Kaszëbskô Jednota]]. == Kaszëbsczé etnograficzné karna == W ùszłoce dzelëlë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]], [[Słowińcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélów je wiele mniészô jak cziledzesąt lat nazôd.[[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|Sztatus [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w gminach]] == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] [[Kategòrëjô:Nôrodnoscë]] lcnsjo380vlrk76e8ziv4efaflk5odv 0 2434 221465 218294 2026-10-28T05:51:00Z DawnyTest 14843 221465 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Česká republika |miono = Czeskô Repùblika |miono-genitiw = Czesczi |fana = Flag of the Czech Republic.svg |herb = Coat of arms of the Czech Republic.svg |na karce = LocationCzechRepublic.png |mòtto = Pravda vítězí (Prôwda dobãdze) |jãzëk = czesczi |stolëca = Praga |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 78 866 |procent-wòdë = 2 |lëdztwò = 10 900 555 |rok = 2023 |dëtk = Czeskô króna |kòd dëtka = CZK |czasowô cona = +1 |swiãto = 1 stëcznika |himn = Kde domov můj<br>(Dze je mój dóm?) <center>[[File:Czech anthem.ogg]]</center> |kòd = CZ |Internet = .cz |telefón = +420 |Prezydeńt = Petr Pavel |Premiéra = Andrej Babiš |data ùsôdzenia = [[1 stëcznika]] [[1993]] |aùtowi kòd=CZ}} '''Czeskô''' ({{jãz.|cs}} ''Česko''); òficjalnô pòzwa '''Czeskô Repùblika''' ({{jãz.|cs}} ''Česká republika'', ''ČR'') – państwã w [[Eùropa|Eùropie]], bez przistãpù do mòrza. Òd [[1918]] do [[1993]] béła w zrzeszë ze [[Słowackô|Słowacką]] w [[Czechosłowacjô|Czechosłowacji]]. Òd [[2004]] r. słëchô do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]]. Dzysdniowò, wedle [[kònstitucëjô|kònstitucëji]] Czesczi Repùbliczi w ji skłôd wchôdają trzë krôje: * [[Bòhemijô]] (Czechë, {{jãz.|cs}} ''Čechy'') * [[Mòrawskô]] ({{jãz.|cs}} ''Morava'') * [[Czesczi Sląsk]] ({{jãz.|cs}} ''České Slezsko'') Nen historëczny pòdzélënk je téż òdzdrzadlony w państwòwim herbù czesczi Repùbliczi, jaczi zamëkô w se czesczégò lwa ôs mòrawsczégò ë szląsczégò òrzła. W [[1920]] òstałë przëłączoné téż môłé dzéle [[Dólnô Aùstriô|Dólny Aùstrie]]. Stolecznym gardã Czesczi Repùbliczi je [[Praga]] ({{jãz.|cs}} Praha). Jinszima wôżnyma gardama są: [[Brno]], [[Ostrava]], [[Olomouc]], [[České Budějovice]], [[Plzeň]]. == Historiô == Pòd kùńc IX stolatô Czeskô òsta zjednónô przez Przemyslidów. W 997 rokù prasczi biskùp [[Swiãti Wòjcech|Wòjcech]] zatrzimôł sã w gardze [[Gduńsk]]. Czesczi Królestwò miało wôżną rolã w òbéńdze òd czasu hùsycczich religijnëch wòjnów w XV stolatim a téż w trzëdzescëlatny wòjnie w XVII stolatim, chtërné zacht òsłabiłë państwò. W dalszim cządze dosta sã pòd cësk Habsbùrgów ë weszła w skłôd Aùstro-Madżarsczi. Pò ùpadniãcym aùstro-madżiarsczi mònarchji w [[1918]] rokù pòwstało państwò Czechów ë Słowôków – Czechosłowacjô. W [[1938]] rokù na spòdlim monachijsczégò ùkłôdu zajãté òstałe môle ''Sudetenlandu'' a Słowackô zwëskała wikszą samòrządzëznã, tedë miono państwa béło Czecho-Słowackô. W [[1939]] rokù Czeskô dostało sã pòd òkùpacëjã [[III Rzesza|Trzecy Rzeszë]], a Słowackô béło marionétkòwim państwã pòd ji kòntrolą. Pò II swiatowi wòjnie Czechosłowacjô dosta sã pòd cësk Sowiecczégò Związkù. W [[1968]] rokù wòjska Warszawsczégò Ùkłôdu dokònałe inwazji tegò państwa czim zakùńczëłë starë bë zliberalëzowac kòmùnisticzny system ("Socjalëzna z lëdzką twôrzą") ób czas prasczégò zymkù. W 1989 rokù Czechosłowacjô dosta nazôt wòlnotã ë zmieniła ùrządzené państwa òb czas "aksaméntni rewòlucëji". [[1 stëcznika]] [[1993]] rokù państwò to w mirny ôrt pòdzelone òsta na dwa samòstójne państwa Czeskô ë [[Słowackô]]. Czeskô Repùblika wstãpiła do [[NATO]] w [[1999]] rokù, a do Eùropejsczi Ùnie w [[2004]]. == Ùrządzenié państwa == Czeskô Repùblika je parlamentarną demokracëją. Ùstôwcowim ùrzãdã je dwajizbòwi parlament. Niższô jizba parlamentu – Zgromada Depùtowónëch ({{jãz.|cs}} ''Poslanecká sněmovna'') ma 200 parlamentorów wëbiérónëch na sztërëlatną kadencëjã. W jizbie wëższi – Senace ({{jãz.|cs}} ''Senát'') je 81 senatorów wëbierónëch na cząd 6 lat. Trzeci dzél senatorów je wëbiéróny co dwa lata. W przódkù państwa je prezydent kraju, chtëren je wëbiéróny przez parlament na piãc lat. Reprezentëje òn państwò na midzënôrodny arenie. Prezydent mô prawò òbsôdzac ë copac przédnika ministrów a téż nôleżników rządu, rozrzeszac Zgromadã Depùtowónëch, òbsôdzac sãdzów i nôleżników Czesczégò Nôrodnégò Bankù ({{jãz.|cs}} ''Česká národní banka''). Sprôwnym ùrzãdem je Rząd ({{jãz.|cs}} ''Vláda''). Nowi rząd mùszi przedstawic swoją programã przed Zgromadą Depùtowónëch i zwëskac dowiérny głos. == Ùrzãdny pòdzélënk == Czeskô Repùblika je pòdzélonô na 13 regionów ({{jãz.|cs}} ''kraj'') ë na wëdzélony gard Praga. Dzysdniowô ùrzãdny pòdzélënk jistnieje òd [[2000]] rokù. Sądë ë niechtërné ùrzãdë są równak zrechtowóné na pòspòdlim ùrzãdnégò pòdzélënkù z [[1960]] [[rok]]ù na 10 regionów, pòdzélonëch dali na krézë ({{jãz.|cs}} ''okres''). [[Òbrôzk:Czechy_Kraje.png|framed|center|Ùrzãdny pòdzélënk Czesczi Repùbliczi w czesczim jãzëkù]] == Geògrafiô == Czeskô Repùblika je państwã w [[Westrzédnô Eùropa|Westrzédny Eùropie]], bez przistãpù do mòrza. Òna greńczi na zôpadze z [[Miemieckô|Miemiecką]], na pôłnim z [[Aùstriô|Aùstrią]], òd pórénkù ze [[Słowackô|Słowacką]] ë na nordze z [[Pòlskô|Pòlską]]. === Wëdrzatk plónu === Wikszi dzél Czesczi Repùbliczi zajimùją wëszawno-górsczé môle Czesczégò Masywù. Je òn òbeszłi z trzech starn górami: Sudetama (''Śnieżka'' 1602 m n.r.m.), Rudawama (Klinovec 1244 m n.r.m.), Czesczim Lasã (1042 m n.p.m.), Bawarsczim Lasã ë Szumawą. Westrzédny dzél Czesczégò Masywù je zapadłoscą z dolëzną [[Laba|Labë]], a na pôłnim są wlëdżi Trzebòńskô ë Bùdzejowickô. Òd Karpatów Czesczi Masyw je òdaparniony na pòrénkù mòrawskò-sląskim pasmã òbniżeniów. == Lëdztwò == {| class="wikitable" style="font-size: 90%; float: right; margin: 0 0 1em 1em;" ! colspan="6" | Lëdztwò Czeskô <small> (CSU, Praga) </small> |- ! Rok !! Lëdztwò !! Zjinaka ! Rok !! Lëdztwò !! Zjinaka |- ! [[1857]] | 7 016 531 | - ! [[1930]] | 10 674 386 | 6,6% |- ! [[1869]] | 7 617 230 | 8,6% ! [[1950]] | 8 896 133 | -16,7% |- ! [[1880]] | 8 222 013 | 7,9% ! [[1961]] | 9 571 531 | 7,6% |- ! [[1890]] | 8 665 421 | 5,4% ! [[1970]] | 9 807 697 | 2,5% |- ! [[1900]] | 9 372 214 | 8,2% ! [[1980]] | 10 291 927 | 4,9% |- ! [[1910]] | 10 078 637 | 7,5% ! [[1991]] | 10 302 215 | 0,1% |- ! [[1921]] | 10 009 587 | -0,7% ! [[2001]] | 10 230 060 | -0,7% |} [[Òbrôzk:Czech Republic demo.png|mały|330px|Djagrama pòkôzujący dinamikã zjinak (w tësącach) lëdztwa Czesczi òd [[1993]] do [[2003]] rokù.]] Tam je òdnotowiwóné ùjimné zwëczajné przërôstanié lëdztwa: -0,08% (òd [[2003]]). Rozcëga sã strzédna długòta żëca, chtërna je 75 lat (òd 2003). === Gardë Czech === Gardë Czech, chtërne mają wiãcy jak 50&nbsp;000 lëdzy. [[Òbrôzk:Prague Charles Bridge View-02.jpg|mały|Praga]] [[Òbrôzk:Brno View from Spilberk 131.JPG|mały|Brno]] {| {{prettytable}} ! &nbsp;&nbsp; ! miasto ! liczba mieszkańców (2025) |- | align="center" | 1 ||align="center" | [[Praga]] || align="center" | 1 397 880 |- | align="center" | 2 ||align="center" | [[Brno]] || align="center" | 402 739 |- | align="center" | 3 ||align="center" | [[Òstrawa]] || align="center" | 283 187 |- | align="center" | 4 ||align="center" | [[Pilzno]] || align="center" | 187 928 |- | align="center" | 5 ||align="center" | [[Olomouc|Liberec]] || align="center" | 108 090 |- | align="center" | 6 ||align="center" | [[Liberec|Olomouc]] || align="center" | 103 063 |- | align="center" | 7 ||align="center" | [[Czesczé Bùdziejowice]] || align="center" | 97 231 |- | align="center" | 8 ||align="center"| [[Hradec Králové]] || align="center" | 94 311 |- | align="center" | 9 ||align="center" | [[Ústí nad Labem|Pardubice]] || align="center" | 92 319 |- | align="center" | 10 ||align="center"| [[Pardubice|Ústí nad Labem]] || align="center" | 90 866 |- | align="center" | 11 ||align="center" | [[Zlín]]|| align="center" | 74 684 |- | align="center" | 12 ||align="center" | [[Kladno]]|| align="center" | 69 664 |- | align="center" | 13 ||align="center" | [[Kladno|Havířov]] || align="center" | 68 674 |- | align="center" | 14 ||align="center" | [[Most (gard w Czechach)|Most]] || align="center" | 63 474 |- | align="center" | 15 ||align="center" | [[Opava]]|| align="center" | 55 109 |- | align="center" | 16 ||align="center" | [[Frýdek-Místek|Jihlava]] || align="center" | 54 624 |- | align="center" | 17 ||align="center" | [[Frýdek-Místek]]|| align="center" | 53 590 |- | align="center" | 18 ||align="center" | [[Teplice]]|| align="center" | 50 912 |- |} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Słowackô]] * [[Pòlskô]] |col2= === Czeskô === {{#categorytree:Czeskô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.czech.cz Òficjalnô starna Czechów] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20060305125842/http://www.parlament.cz/ Parlament Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [http://www.hrad.cz Prezydent Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [http://www.vlada.cz Rząd Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20031009022647/http://portal.gov.cz/wps/portal Pòrtal Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20150322210818/http://odroda.kaszubia.com/03-10/ps_kasz_czes.htm Czeszë ò Kaszëbach] {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] a0ao6zp1ldnid6orusqpschd5k6rh2n 221467 221465 2026-10-28T05:52:34Z DawnyTest 14843 221467 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Česká republika |miono = Czeskô Repùblika |miono-genitiw = Czesczi |fana = Flag of the Czech Republic.svg |herb = Coat of arms of the Czech Republic.svg |na karce = LocationCzechRepublic.png |mòtto = Pravda vítězí (Prôwda dobãdze) |jãzëk = czesczi |stolëca = Praga |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 78 866 |procent-wòdë = 2 |lëdztwò = 10 900 555 |rok = 2023 |dëtk = Czeskô króna |kòd dëtka = CZK |czasowô cona = +1 |swiãto = 1 stëcznika |himn = Kde domov můj<br>(Dze je mój dóm?) <center>[[File:Czech anthem.ogg]]</center> |kòd = CZ |Internet = .cz |telefón = +420 |Prezydeńt = Petr Pavel |Premiéra = Andrej Babiš |data ùsôdzenia = [[1 stëcznika]] [[1993]] |aùtowi kòd=CZ}} '''Czeskô''' ({{jãz.|cs}} ''Česko''); òficjalnô pòzwa '''Czeskô Repùblika''' ({{jãz.|cs}} ''Česká republika'', ''ČR'') – państwò w [[Eùropa|Eùropie]], bez przistãpù do mòrza. Òd [[1918]] do [[1993]] béła w zrzeszë ze [[Słowackô|Słowacką]] w [[Czechosłowacjô|Czechosłowacji]]. Òd [[2004]] r. słëchô do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]]. Dzysdniowò, wedle [[kònstitucëjô|kònstitucëji]] Czesczi Repùbliczi w ji skłôd wchôdają trzë krôje: * [[Bòhemijô]] (Czechë, {{jãz.|cs}} ''Čechy'') * [[Mòrawskô]] ({{jãz.|cs}} ''Morava'') * [[Czesczi Sląsk]] ({{jãz.|cs}} ''České Slezsko'') Nen historëczny pòdzélënk je téż òdzdrzadlony w państwòwim herbù czesczi Repùbliczi, jaczi zamëkô w se czesczégò lwa ôs mòrawsczégò ë szląsczégò òrzła. W [[1920]] òstałë przëłączoné téż môłé dzéle [[Dólnô Aùstriô|Dólny Aùstrie]]. Stolecznym gardã Czesczi Repùbliczi je [[Praga]] ({{jãz.|cs}} Praha). Jinszima wôżnyma gardama są: [[Brno]], [[Ostrava]], [[Olomouc]], [[České Budějovice]], [[Plzeň]]. == Historiô == Pòd kùńc IX stolatô Czeskô òsta zjednónô przez Przemyslidów. W 997 rokù prasczi biskùp [[Swiãti Wòjcech|Wòjcech]] zatrzimôł sã w gardze [[Gduńsk]]. Czesczi Królestwò miało wôżną rolã w òbéńdze òd czasu hùsycczich religijnëch wòjnów w XV stolatim a téż w trzëdzescëlatny wòjnie w XVII stolatim, chtërné zacht òsłabiłë państwò. W dalszim cządze dosta sã pòd cësk Habsbùrgów ë weszła w skłôd Aùstro-Madżarsczi. Pò ùpadniãcym aùstro-madżiarsczi mònarchji w [[1918]] rokù pòwstało państwò Czechów ë Słowôków – Czechosłowacjô. W [[1938]] rokù na spòdlim monachijsczégò ùkłôdu zajãté òstałe môle ''Sudetenlandu'' a Słowackô zwëskała wikszą samòrządzëznã, tedë miono państwa béło Czecho-Słowackô. W [[1939]] rokù Czeskô dostało sã pòd òkùpacëjã [[III Rzesza|Trzecy Rzeszë]], a Słowackô béło marionétkòwim państwã pòd ji kòntrolą. Pò II swiatowi wòjnie Czechosłowacjô dosta sã pòd cësk Sowiecczégò Związkù. W [[1968]] rokù wòjska Warszawsczégò Ùkłôdu dokònałe inwazji tegò państwa czim zakùńczëłë starë bë zliberalëzowac kòmùnisticzny system ("Socjalëzna z lëdzką twôrzą") ób czas prasczégò zymkù. W 1989 rokù Czechosłowacjô dosta nazôt wòlnotã ë zmieniła ùrządzené państwa òb czas "aksaméntni rewòlucëji". [[1 stëcznika]] [[1993]] rokù państwò to w mirny ôrt pòdzelone òsta na dwa samòstójne państwa Czeskô ë [[Słowackô]]. Czeskô Repùblika wstãpiła do [[NATO]] w [[1999]] rokù, a do Eùropejsczi Ùnie w [[2004]]. == Ùrządzenié państwa == Czeskô Repùblika je parlamentarną demokracëją. Ùstôwcowim ùrzãdã je dwajizbòwi parlament. Niższô jizba parlamentu – Zgromada Depùtowónëch ({{jãz.|cs}} ''Poslanecká sněmovna'') ma 200 parlamentorów wëbiérónëch na sztërëlatną kadencëjã. W jizbie wëższi – Senace ({{jãz.|cs}} ''Senát'') je 81 senatorów wëbierónëch na cząd 6 lat. Trzeci dzél senatorów je wëbiéróny co dwa lata. W przódkù państwa je prezydent kraju, chtëren je wëbiéróny przez parlament na piãc lat. Reprezentëje òn państwò na midzënôrodny arenie. Prezydent mô prawò òbsôdzac ë copac przédnika ministrów a téż nôleżników rządu, rozrzeszac Zgromadã Depùtowónëch, òbsôdzac sãdzów i nôleżników Czesczégò Nôrodnégò Bankù ({{jãz.|cs}} ''Česká národní banka''). Sprôwnym ùrzãdem je Rząd ({{jãz.|cs}} ''Vláda''). Nowi rząd mùszi przedstawic swoją programã przed Zgromadą Depùtowónëch i zwëskac dowiérny głos. == Ùrzãdny pòdzélënk == Czeskô Repùblika je pòdzélonô na 13 regionów ({{jãz.|cs}} ''kraj'') ë na wëdzélony gard Praga. Dzysdniowô ùrzãdny pòdzélënk jistnieje òd [[2000]] rokù. Sądë ë niechtërné ùrzãdë są równak zrechtowóné na pòspòdlim ùrzãdnégò pòdzélënkù z [[1960]] [[rok]]ù na 10 regionów, pòdzélonëch dali na krézë ({{jãz.|cs}} ''okres''). [[Òbrôzk:Czechy_Kraje.png|framed|center|Ùrzãdny pòdzélënk Czesczi Repùbliczi w czesczim jãzëkù]] == Geògrafiô == Czeskô Repùblika je państwã w [[Westrzédnô Eùropa|Westrzédny Eùropie]], bez przistãpù do mòrza. Òna greńczi na zôpadze z [[Miemieckô|Miemiecką]], na pôłnim z [[Aùstriô|Aùstrią]], òd pórénkù ze [[Słowackô|Słowacką]] ë na nordze z [[Pòlskô|Pòlską]]. === Wëdrzatk plónu === Wikszi dzél Czesczi Repùbliczi zajimùją wëszawno-górsczé môle Czesczégò Masywù. Je òn òbeszłi z trzech starn górami: Sudetama (''Śnieżka'' 1602 m n.r.m.), Rudawama (Klinovec 1244 m n.r.m.), Czesczim Lasã (1042 m n.p.m.), Bawarsczim Lasã ë Szumawą. Westrzédny dzél Czesczégò Masywù je zapadłoscą z dolëzną [[Laba|Labë]], a na pôłnim są wlëdżi Trzebòńskô ë Bùdzejowickô. Òd Karpatów Czesczi Masyw je òdaparniony na pòrénkù mòrawskò-sląskim pasmã òbniżeniów. == Lëdztwò == {| class="wikitable" style="font-size: 90%; float: right; margin: 0 0 1em 1em;" ! colspan="6" | Lëdztwò Czeskô <small> (CSU, Praga) </small> |- ! Rok !! Lëdztwò !! Zjinaka ! Rok !! Lëdztwò !! Zjinaka |- ! [[1857]] | 7 016 531 | - ! [[1930]] | 10 674 386 | 6,6% |- ! [[1869]] | 7 617 230 | 8,6% ! [[1950]] | 8 896 133 | -16,7% |- ! [[1880]] | 8 222 013 | 7,9% ! [[1961]] | 9 571 531 | 7,6% |- ! [[1890]] | 8 665 421 | 5,4% ! [[1970]] | 9 807 697 | 2,5% |- ! [[1900]] | 9 372 214 | 8,2% ! [[1980]] | 10 291 927 | 4,9% |- ! [[1910]] | 10 078 637 | 7,5% ! [[1991]] | 10 302 215 | 0,1% |- ! [[1921]] | 10 009 587 | -0,7% ! [[2001]] | 10 230 060 | -0,7% |} [[Òbrôzk:Czech Republic demo.png|mały|330px|Djagrama pòkôzujący dinamikã zjinak (w tësącach) lëdztwa Czesczi òd [[1993]] do [[2003]] rokù.]] Tam je òdnotowiwóné ùjimné zwëczajné przërôstanié lëdztwa: -0,08% (òd [[2003]]). Rozcëga sã strzédna długòta żëca, chtërna je 75 lat (òd 2003). === Gardë Czech === Gardë Czech, chtërne mają wiãcy jak 50&nbsp;000 lëdzy. [[Òbrôzk:Prague Charles Bridge View-02.jpg|mały|Praga]] [[Òbrôzk:Brno View from Spilberk 131.JPG|mały|Brno]] {| {{prettytable}} ! &nbsp;&nbsp; ! miasto ! liczba mieszkańców (2025) |- | align="center" | 1 ||align="center" | [[Praga]] || align="center" | 1 397 880 |- | align="center" | 2 ||align="center" | [[Brno]] || align="center" | 402 739 |- | align="center" | 3 ||align="center" | [[Òstrawa]] || align="center" | 283 187 |- | align="center" | 4 ||align="center" | [[Pilzno]] || align="center" | 187 928 |- | align="center" | 5 ||align="center" | [[Olomouc|Liberec]] || align="center" | 108 090 |- | align="center" | 6 ||align="center" | [[Liberec|Olomouc]] || align="center" | 103 063 |- | align="center" | 7 ||align="center" | [[Czesczé Bùdziejowice]] || align="center" | 97 231 |- | align="center" | 8 ||align="center"| [[Hradec Králové]] || align="center" | 94 311 |- | align="center" | 9 ||align="center" | [[Ústí nad Labem|Pardubice]] || align="center" | 92 319 |- | align="center" | 10 ||align="center"| [[Pardubice|Ústí nad Labem]] || align="center" | 90 866 |- | align="center" | 11 ||align="center" | [[Zlín]]|| align="center" | 74 684 |- | align="center" | 12 ||align="center" | [[Kladno]]|| align="center" | 69 664 |- | align="center" | 13 ||align="center" | [[Kladno|Havířov]] || align="center" | 68 674 |- | align="center" | 14 ||align="center" | [[Most (gard w Czechach)|Most]] || align="center" | 63 474 |- | align="center" | 15 ||align="center" | [[Opava]]|| align="center" | 55 109 |- | align="center" | 16 ||align="center" | [[Frýdek-Místek|Jihlava]] || align="center" | 54 624 |- | align="center" | 17 ||align="center" | [[Frýdek-Místek]]|| align="center" | 53 590 |- | align="center" | 18 ||align="center" | [[Teplice]]|| align="center" | 50 912 |- |} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Słowackô]] * [[Pòlskô]] |col2= === Czeskô === {{#categorytree:Czeskô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.czech.cz Òficjalnô starna Czechów] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20060305125842/http://www.parlament.cz/ Parlament Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [http://www.hrad.cz Prezydent Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [http://www.vlada.cz Rząd Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20031009022647/http://portal.gov.cz/wps/portal Pòrtal Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20150322210818/http://odroda.kaszubia.com/03-10/ps_kasz_czes.htm Czeszë ò Kaszëbach] {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 5py2aa45npqlh0s61wv1j8hmxsez9xq 0 2564 221289 221032 2026-10-27T15:09:33Z HaxelKaszëba 17492 221289 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Hardcore punk | òdjimk = | òpisënk = | lata rozwiju = kùńc lat 70. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]], [[Wiôlgô Britaniô]] | zrzeszoné ôrtë = [[punk rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]] | zortë = [[crossover thrash]], [[metalcore]], [[post-hardcore]], [[melodic hardcore]], [[grindcore]], [[beatdown hardcore]] | artiscë = [[Black Flag]], [[Bad Brains]], [[Minor Threat]], [[Dead Kennedys]], [[Circle Jerks]], [[Agnostic Front]], [[Hüsker Dü]], [[Discharge]], [[D.O.A.]], [[Negative Approach]], [[Youth of Today]], [[Gorilla Biscuits]], [[Sick of It All]], [[Cro-Mags]], [[Suicidal Tendencies]] | starna www = }} '''Hardcore punk''' (abò: '''hardcore-punk''' czë prosto '''hardcore''') - [[mùzyczny ôrt]], jaczi pòwstôł na zôczątkù lat 80. w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]], òsoblewie w [[Los Angeles]] ë w [[Washington (gard)|Waszingtónie]], ale téż w [[New York|Nowim Jorkù]] , [[Vancouver (gard)|Vankùverze]], [[Boston|Bòstónie]] a jinszich gardach. W [[1981]] rokù wëchôdôł albùm ''Hardcore '81'' karna [[D.O.A.]] a mùzycë kapelë brëkùją tegò miona dlô òpisënkù jejich mùzycznégò sztilu.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.straight.com/music/doas-game-changing-hardcore-81-has-proved-an-invaluable-fast-and-loud-blueprint-for | titel = D.O.A.'s game-changing Hardcore 81 has proved an invaluable fast-and-loud blueprint for generations of punks | aùtór = Mike Usinger | òpùblikòwóny = straight.com | prôca = The Georgia Straight | data = 2021-11-16 | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> Harcore béł procëmstôwienim sã corôz to barżi kòmercjalëzującémù sã [[Punk|punk rockòwi]]. Mùzyka hardcòrowô sta sã barżi òstrô a flink jakno klasyczny [[punk]] pòdsztrichiwającë jesz barżi procëmkòmercyjné nastawienié. Klatë jakno a òbleczënk nie bëłë ju tak farwné a wôżné, ë wiele karnów stało sã politiczno angażowónëch. W hardcorze jidze ò bënowé nastawienié, mòralnotã a pòliticzné angażowanié. == Charakteristika == Hardcore punk charakterizëje sã chùtczim tempã, agresywnym brzëmienim gitarów, krótczima ùsôdzkama a téż intensywnym, czãsto krziczónym wòkalã. W przërównanim z tradicjowim punk rockã mùzyka na je zwëczajno chùtkô, drãgszô a barżi surowô. Tekstë ùsôdzków czãsto tikają sã spòlëznowi a pòliticzny tématiczi, le téż procëmnoscë sprzëti aùtoritetów, przemòcë a téż tôklów codniowégò żëcégò.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.degruyterbrill.com/publication/isbn/9783839464069/downloadAsset/9783839464069_Leseprobe.pdf | titel = Hardcore Research: Punk, Practice, Politics | aùtór = Konstantin Butz, Robert A. Winkler | òpùblikòwóny = degruyterbrill.com | prôca = transcript Verlag | data = 2023 | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> Wôżny part kùlturë hardcore punkòwi je regla [[DIY]] (ang. do it yourself), jakô sã òpiérô na samòdzelnym òrganizowanim kòncertów, wëdôwanim nagraniów a ùsôdzanim niezanôleżnych mùzycznëch wëtwórniów.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.degruyterbrill.com/publication/isbn/9783839464069/downloadAsset/9783839464069_Leseprobe.pdf | titel = Hardcore Research: Punk, Practice, Politics | aùtór = Konstantin Butz, Robert A. Winkler | òpùblikòwóny = degruyterbrill.com | prôca = transcript Verlag | data = 2023 | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> == Historiô == Hardcore punk rozwinął sã na przełómanim lat 70. a 80. XX stalatégò, przédno w Zjednónëch Stanach a Kanadze. Do nôwôżniészich karnów rëchli scenë należałë [[Black Flag]], [[Bad Brains]], [[Minor Threat]], [[Dead Kennedys]] a téż [[D.O.A.]]. W Wiôldżi Britanie szlachòwné brzëmienié rozwijałë m.jin. [[Discharge]] a [[GBH]]. W latach 80. pòwstałë wielné lokalné scenë hardcore'owé, maklëwno w Waszingtónie, Nowim Jorku, Bòstónie a Kalifòrnie. W tim cządze rozwinął sã téż rësznota [[straight edge]], zrzeszony z òdrzëcenim alkòhòlu, tobaką a jinszich smaczników.<ref>{{cytuj starnã | url = https://daily.redbullmusicacademy.com/2017/11/straight-edge-hardcore-punk-history-excerpt/ | titel = Straight Edge: A Clear-Headed Hardcore Punk History | aùtór = Tony Rettman | òpùblikòwóny = daily.redbullmusicacademy.com | prôca = Red Bull Music Academy | data = 2017-11-09 | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> Pòd kùńc lat 80. a w latach 90. hardcore punk pòczął parłãczëc sã z jinszima mùzycznyma ôrtama, przëczëniającë sã do rozwiju [[post-hardcore|post-hardcore'u]], [[metalcore|metalcore'u]], [[crossover thrash]] a téż [[melodic hardcore]]. Ôrt zachòwôł swòją niezanôleżną mùzyczną scenã a pòòstaje terny do dzysdnia. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Òbaczë téż == * [[Skate punk]] * [[Punk]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Punk]] s6myr7v061rn1i9ahliex9izw303lc6 14 2924 221278 198986 2026-10-27T14:43:49Z Iketsi 3254 kat. 221278 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzyka|Ôrtë]] [[Kategòrëjô:Ôrtë|Mùzyczné]] r9ung7v6ajvecyjih9pijqip2c7ei3d 0 3013 221217 220708 2026-10-27T12:22:40Z Terrus38 14026 221217 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk |farwa=E3A329 |farba=ffffff |apartne miono=kaszëbsczi jãzëk |kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]] |lëczba=89198 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021) |môl=- |rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczé jãzëczi]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk |alfabét=[[łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]] |kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[regionalny jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]] |agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/] |iso1=- |iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb |iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb] |sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb] |kòd=csb |znankównik=Kaszëbskô |jãzëk=kaszëbsczi |znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce òbéńdowim jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmón Krofej|Szëmóna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pòntanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''({{jãz.|en}}), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 {{skr.|rokù}} ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a òbéńdowim jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[òbéńdowi jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 {{skr.|rokù}} o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 {{skr.|rokù}} w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 {{skr.|rokù}} ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò òbéńdowim jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] ({{jãz.|pl}}).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak [[YouTube]], [[Facebook]], [[Instagram]] czë [[TikTok]], kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiedzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Pòlsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi òbéńdowëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;''The Slavonic languages''.&nbsp;Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.).&nbsp;Londin/Nowi Jork&#x3A;&nbsp;Routledge,1993,&nbsp;s.&nbsp;759–794. ISBN&nbsp;0-415-04755-2.</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash" />. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 ({{jãz.|cs}}).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}} [[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, {{skr.|np.}} [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdącé kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné {{skr.|m.jin.}} przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné {{skr.|m.jin.}} przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' ({{jãz.|pl}}) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbsczi ùkłôd kluczplatë]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. ({{jãz.|pl}}) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmón Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] (''Michał Pontanus''). * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia ({{jãz.|pl}}), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': {{skr.|np.}} ''gard, parmiéń, darga'' ({{jãz.|pl}} ''gród, promień, droga'', {{jãz.|cs}} ''hrad, pramen, dráha'', {{jãz.|uk}} ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, {{skr.|np.}} ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', {{jãz.|pl}} ''twardy, czwartek'', {{jãz.|sk}} ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, {{skr.|np.}} ''przódk, kùńc'' ({{jãz.|pl}} ''przodek, koniec'', {{jãz.|sk}} ''predok, koniec'', {{jãz.|hbs}} ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', {{skr.|np.}} ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ({{jãz.|pl}} ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ({{jãz.|pl}} ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], {{skr.|np.}} ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', {{skr.|np.}} ''lëdze, rëba, zëma'' ({{jãz.|pl}} ''ludzie, ryba, zima'') * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, {{skr.|np.}} ''dżibczi, czerowac'' ({{jãz.|pl}} ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, {{skr.|np.}} [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', {{skr.|np.}} ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, {{skr.|np.}} bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, {{skr.|np.}} chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', {{skr.|np.}} ''przińdze'' ({{jãz.|pl}} ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przédné !Centralné !Tilné |- !Wësoczé | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Strzédnowësoczé | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Strzédné | | align="center" |ə | |- !Strzédnonisczé | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Nisczé | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł {{skr.|tpzw.}} kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[https://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczëckô) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed" heights="200"> Òbrôzk:Zawory, gmina Chmielno - panoramio (2).jpg|[[Chmielno]] </gallery> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Kaszëbë (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] * [[Kòngres Szkólnëch Kaszëbsczégò Jãzëka]] * [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] |Kategoriô=Kaszëbsczi jãzëk }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] blwbnyccwoex0btl5y0ml0afsopljz3 221226 221217 2026-10-27T12:25:29Z Terrus38 14026 221226 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk |farwa=E3A329 |farba=ffffff |apartne miono=kaszëbsczi jãzëk |kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]] |lëczba=89198 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021) |môl=- |rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczé jãzëczi]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk |alfabét=[[łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]] |kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[regionalny jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]] |agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/] |iso1=- |iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb |iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb] |sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb] |kòd=csb |znankównik=Kaszëbskô |jãzëk=kaszëbsczi |znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce òbéńdowim jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmón Krofej|Szëmóna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pòntanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''({{jãz.|en}}), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 {{skr.|rokù}} ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a òbéńdowim jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[òbéńdowi jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 {{skr.|rokù}} o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 {{skr.|rokù}} w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 {{skr.|rokù}} ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò òbéńdowim jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] ({{jãz.|pl}}).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak [[YouTube]], [[Facebook]], [[Instagram]] czë [[TikTok]], kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiedzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Pòlsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi òbéńdowëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;''The Slavonic languages''.&nbsp;Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.).&nbsp;Londin/Nowi Jork&#x3A;&nbsp;Routledge,1993,&nbsp;s.&nbsp;759–794. ISBN&nbsp;0-415-04755-2.</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash" />. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 ({{jãz.|cs}}).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}} [[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, {{skr.|np.}} [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdącé kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné {{skr.|m.jin.}} przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné {{skr.|m.jin.}} przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' ({{jãz.|pl}}) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbsczi ùkłôd kluczplatë]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. ({{jãz.|pl}}) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmón Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pòntanus|Michała Pòntanusa]]. * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia ({{jãz.|pl}}), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': {{skr.|np.}} ''gard, parmiéń, darga'' ({{jãz.|pl}} ''gród, promień, droga'', {{jãz.|cs}} ''hrad, pramen, dráha'', {{jãz.|uk}} ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, {{skr.|np.}} ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', {{jãz.|pl}} ''twardy, czwartek'', {{jãz.|sk}} ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, {{skr.|np.}} ''przódk, kùńc'' ({{jãz.|pl}} ''przodek, koniec'', {{jãz.|sk}} ''predok, koniec'', {{jãz.|hbs}} ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', {{skr.|np.}} ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ({{jãz.|pl}} ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ({{jãz.|pl}} ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], {{skr.|np.}} ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', {{skr.|np.}} ''lëdze, rëba, zëma'' ({{jãz.|pl}} ''ludzie, ryba, zima'') * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, {{skr.|np.}} ''dżibczi, czerowac'' ({{jãz.|pl}} ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, {{skr.|np.}} [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', {{skr.|np.}} ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, {{skr.|np.}} bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, {{skr.|np.}} chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', {{skr.|np.}} ''przińdze'' ({{jãz.|pl}} ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przédné !Centralné !Tilné |- !Wësoczé | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Strzédnowësoczé | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Strzédné | | align="center" |ə | |- !Strzédnonisczé | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Nisczé | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł {{skr.|tpzw.}} kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[https://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczëckô) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed" heights="200"> Òbrôzk:Zawory, gmina Chmielno - panoramio (2).jpg|[[Chmielno]] </gallery> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Kaszëbë (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] * [[Kòngres Szkólnëch Kaszëbsczégò Jãzëka]] * [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] |Kategoriô=Kaszëbsczi jãzëk }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] 5h8ckkomqz3a12wbmc15fxj9920zjgj 0 3148 221259 216849 2026-10-27T13:46:32Z Iketsi 3254 Òbrôzk 221259 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk |farwa=009900 |farba=FFFFFF |apartne miono=Interlingua |kraj, òbénda1= (całowny swiat) |lëczba= 1500? |môl=- |rodzëzna=[[sztëczne jãzëczi]] *'''interlingua''' |alfabét=[[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]] |kraj, òbénda2=- |agencëjô=International Auxiliary Language Association |iso1=ia |iso2=ina |sil=ina }} [[Òbrôzk:Bandiera de Interlingua.svg|mały]] '''Interlingua''' ({{jãz.|la}} ''inter'' = 'midze' + {{jãz.|la}} ''lingua'' = 'jãzëk'), je zwóna téż ''Interlingua de IALA'', je [[sztëczné jãzëczi|sztëcznym jãzëkã]] nôtërnegò zortu, ùsadzony w latach [[1924]]–[[1951]] w [[Eùropa|Eùropie]] ë [[USA]] òb karno lingwistów zrzeszonch w International Auxiliary Language Association (IALA), cziérowónëch w slédnym cządze òb miemiecczégò germanistã, dr. Aleksandra Gode. Òficjalny datum inaùguracëji jãzëka je [[15 stëcznika]] [[1951]] rokù – dzyń wëdaniô słowôrza ''Interlingua-English Dictionary''. Pòwstôł w zatôrczënim ò [[łacëna|łacenã]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]] ë dzysdniowe [[romańsczé jãzëczi|romańsczé]] jãzëczi ë mô w se zbiérną słowiznã greckò-łacëńsczi rodowizne ë zbiérną baro òprosconą gramatikã. Je, króm [[esperanto]], nôczãsczi brëkòwanym sztëcznym jãzëkã swiata. Je prosto rozmiona, bez rëchleszi naùczi, przez nômni dzesãtczi milionów lëdzy, gôdôjącëch romańsczima jãzëkama. Przëmiôr tekstu (mòdlëtwa ''[[Òjcze Nasz]]''):<blockquote>Nostre Patre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite super le terra como etiam in le celo. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como nos pardona a nostre debitores, e non duce nos in tentation, sed libera nos del mal.</blockquote>Przëmiôr tekstu (reklama ''Union Mundial pro Interlingua''):<blockquote>Lingua natural e musical de parolas international e un grammatica minimal. Comprensibile facilemente per personas intelligente. Le medio de communication adequate pro le solution del confusion de Babylon.</blockquote> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sztëczné jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.together.pl/jazeczi/interlingua/ Ùczbownik interligwë] * https://web.archive.org/web/20070701091603/http://www.czetnica.org/interlingua/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sztëczné jãzëczi]] 5nkfd20faulhko2emm33je5tbuq5hkh 0 3189 221466 218240 2026-10-28T05:51:36Z DawnyTest 14843 /* Historiô */ 221466 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Bundesrepublik Deutschland |miono = Federalnô Repùblika Niemiec |miono-genitiw = Miemiecczégò |fana = Flag of Germany.svg |herb = Coat of arms of Germany.svg |na karce = Germany_in_European_Union.svg |jãzëk = [[Niemiecczi jãzëk|niemiecczi]] |stolëca = [[Berlëno]] |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 357 050 |procent-wòdë = 2,42 |lëdztwò = 82 175 684 |rok = 2015 |dëtk = Eùro € |kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +1 |swiãto = |himn = Das Lied der Deutschen (Piesń Niemców) <center>[[Òbrôzk:German national anthem performed by the US Navy Band.ogg]]</center> |kòd = DE |Internet = .de |telefón = +49 |Prezydeńt=Frank Walter Steinmeier |Premiéra=Friedrich Merz |aùtowi kòd=D }} '''Niemieckô'''<ref>[https://sloworz.org/word/19537/meaning/22112 Niemieckô], Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka.</ref>, '''Niemcë''' abò '''Miemcë''', Federalnô Repùblika Niemiec ({{jãz.|de}} ''Deutschland, Bundesrepublik Deutschland, BRD'') je państwã w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]] ë dzélã [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]]. Miemcë przez stalata bëlë zgrôwny do rozrëmieniô. Ich sparłãczëł w 1871 rokù [[Otto von Bismarck]]. == Historiô == Wszëtczé jinfòrmacëje bez przëpisów pòchòdzą z:<ref>[https://web.archive.org/web/20260228092505/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Niemcy-Historia;4270159.html Niemcy. Historia] Encyklopedia PWN</ref> * 843 – traktat w Verdun, pòwstanié Pòrénkòwòfrankijsczégò Państwa * 962 – król Niemiecczi Otton I òstał kòrónowany na czezera rzimsczégò, pòwstało Swiãté Rzimsczé Césarstwò * 1226 – polsczi ksążã [[Kónrôd I Mazowiecczi]] sprowadza Krzëżôków do Chełmińsczi Zemie<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/konrad-mazowiecki-zaprosil-do-polski-krzyzakow-i-byc-moze-popelnil-najwiekszy-blad-w-historii/ Konrad Mazowiecki zaprosił do Polski Krzyżaków. Popełnił największy błąd w historii naszego kraju] National Geographic</ref>. * 1525 – hołd prësczi, slédny Wiôldżi Méster Albrecht Hohenzollern òstaje ksążã Prës<ref>[https://media.muzeumgdansk.pl/wydarzenia/850945/spotkanie-z-mistrzem-nauki-prof-janusz-mallek-hold-pruski-1525-kontekst-skutki-pamiec Spotkanie z Mistrzem Nauki: prof. Janusz Małłek. Hołd pruski 1525. Kontekst – skutki – pamięć] Biuro prasowe Muzeum Gdańska</ref> * 1701 – ksążã Fridrik I je kòrónowany na króla Prës<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Prusy;3963067.html Prusy] Encyklopedia PWN</ref> * 1804 – césôrz Francëszk II Habsburg kòrónuje sã na césarza [[Aùstriô|Aùstrie]] (czedë Napoleon kòrónowoł sã na césarza Francësczi) * 1806 – likwidacëjô Rzimsczégò Césarstwa przez Napoleona * 1815 – pòwstanié Niemiecczégò Związku, pòd kòntrolą Aùstrie, po wòjnach Napoleońsczich * 1848 – Zymk Lëdów, parlameńt Frankfurcczi chcëł zjednóć Niemcë i wëbrac Fridrika Wilhelma IV na césarza, ale ten òdmówił<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Fryderyk-Wilhelm-IV;3902986.html Fryderyk Wilhelm IV] Encyklopedia PWN</ref> * 1866 – wòjna austriacko-prëskô<ref name=":0">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Niemcy-Historia;4270159.html Niemcy. Historia] Encyklopedia PWN</ref>, pòwstaje Nordowoniemiecczi Związk, pòd kòntrolą Prës * 1870 – wòjna francësko-prëskô, pòwstaje zjednóné Niemiecczi Czezerstwò, czezerã òstał Wilhelm I * 1914 – Niemcë biorą ùdzél w [[I swiatowô wòjna|I swiatowy wòjnie]] * 1918 – rewolucëjô lëstopadnikowô, òbalenie césarza Wilhelma II, pòwstanié [[Weimarskô Repùblika|Weimarsczi Repùbliczi]] * 1922 – krëjamny ùkłôd midze Ruską a Niemcama w Rapallo<ref>[https://polskieradio24.pl/artykul/2939123,uklad-w-rapallo-niemcy-i-rosjanie-rozpoczynaja-wspolprace Układ w Rapallo. Niemcy i Rosjanie rozpoczynają współpracę] Polskie Radio</ref> * 1925 – ùkłôd w Locarno z [[Francëjô|Francëją]], [[Belgijskô|Belgijską]], [[Wiôlgô Britaniô|Wiôlgą Britaniją]] i [[Italskô|Italską]] w sprawie nienarëszalnosci zôpadny grańcy Niemiecczégò<ref>[https://www.focus.pl/artykul/konferencja-w-locarno-czego-dotyczyla-i-jakie-bylo-jej-znaczenie-dla-polski Miała ustanowić porządek w Europie. Wygrani i przegrani konferencji w Locarno] Focus</ref> * 1933 – [[Adolf Hitler]] òstał kanclerzem Niemiecczégò, pòwstanié [[III Rzesza|III Rzeszy]], pòwstały kòncentracëjne lagry, pierszy w Dachau<ref>[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/dachau Dachau] Holocaust Encyclopedia</ref> * 1934 – Hitler òstał ''Führerem'', wódcą i kanclerzã Rzeszy * 1938: ** 12 strëmiannika – Anschluss Aùstrie<ref>[https://polskieradio24.pl/artykul/2916846,anschluss-austrii-nazistowskie-wilki-w-austriackiej-owczarni Anschluss Austrii – nazistowskie wilki w austriackiej owczarni] Polskie Radio</ref> ** 30 séwnika – ùkłôd w München w sprawie [[Czechosłowacjô|Czechosłowacji]], chtërna mioła òddac Pas Sudetów<ref>[https://dzieje.pl/aktualnosci/75-lat-temu-zostal-podpisany-uklad-monachijski 80 lat temu został podpisany układ monachijski] Dzieje.pl</ref>. ** 10 lëstopadnika – ''Noc kriształowa'' mòrd Żydów w nocy z 9 na 10 lëstopadnika * 1939 – zajãcé całej Czechosłowacëji. Pakt Ribbentrop-Mołotow, midze Niemcami a Związkã Sowiecczim ** [[1 séwnika]] – agresjô na Polskã, zôczątk [[II swiatowô wòjna|II Swiatowi Wòjnë]]. * 1941 – òperacjô Barbarossa – niemieckô jinwazjô na ZSRR Pò wiele biôtkach i samòbójstwã Hitlera Niemcë skapitulowały [[8 maja]] 1945. * 1949 – pòdzôł na [[Niemieckô Demòkraticznô Repùblika|Niemieckô Demòkraticznô Repùblikã]] i Federalnô Repùblikã Niemiec<ref name=":1">[https://wiadomosci.onet.pl/nrd NRD] Onet wiadomości</ref> * 1961 – pòstawienié Berlënsczi scany<ref name=":1" /> * 1989 – ùpôdk Berlënsczi scany<ref>[https://dzieje.pl/wiadomosci/mur-w-berlinie-byl-symbolem-powojennego-podzialu-niemiec-i-europy-na-dwa-bloki Mur w Berlinie był symbolem powojennego podziału Niemiec i Europy na dwa bloki] Dzieje.pl</ref> * 1990 – Zjednónie Niemiecczégò<ref name=":1" /> == Sprôwné pòdzelenié == W Niemiecczi je sprôwné pòdzelenié na związkowe kraje ({{jãz.|de}} ''Bundesländer''). {| class="wikitable" |+ | ;1. Badeniô-Wirtembergiô ;2. [[Bajerë]] ;3. [[Berlëno]] ;4. [[Brandenbùrgiô]] ;5. Brema ;6. [[Hambùrg]] ;7. Hesjô ;8. [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë|Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]] ;9. Dolnô Saksoniô ;10. Nadreniô Nordowô-Westfaliô ;11. Nadreniô-Palatinat ;12. [[Saara]] ;13. Saksoniô ;14. Saksoniô-Anhalt ;15. Szlezwik-Hòlsztin ;16. Turingiô |[[Òbrôzk:Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg|250px|Sprôwné pòdzelenié Niemiec]] |} == Òbaczë téż == * [[Weimarskô Repùblika]] * [[III Rzesza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Miemieckô| ]] rjg7qdjcy7m9lh6uljxgadbodtg8wva 0 3851 221338 216414 2026-10-27T16:52:57Z Iketsi 3254 Londin 221338 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sex Pistols in Paradiso - Johnny Rotten & Steve Jones.jpg|mały|[[Sex Pistols]]]] '''Punk''', téż ''Punk rock'', je [[Rock|rockòwim]] czérënkã [[Mùzyka|mùzyczi]], jaczi pòwstôł we westrzódkù [[1970|70-tëch]] lat w [[New York City|Nowim Yorkù]] ë [[Londin|Londónie]] w sparłączeniém z [[Subkùltura|subkùlturą]] [[Punk (subkùltura)|Punk]]. W wielu punk-rockòwich dokôzach pòdôwô sã rok [[1977]] jakno zôczątk mùzyczi '''Punk'''. W tim to rokù karna [[Sex Pistols]] ë [[Ramones]] przedostałë sã na kòmercëjny rënk, równak ju rëchli gróny bëł nen czérënk przez amatorsczé "garażowé" karna jakno n.p. [[Stooges]] w Nowim Yorkù. Mùzykã Punk céchùje minimalisticzny brëkùnk mùzycznëch instrumentów ë prostota kòmpòzycëjów ''(tzw. trzë akòrdë ë na tim kùńc)''. Zwãk céchùje przesterowónô gitara, chùtczi takt ë sërowi głos. Tesktë są w wikszosce pòliticzno angażowóné, a tipicznym dlô punkòwich kòncertów je tuńc [[Pogo]]. Programòwô prostota òpanowa mùzykã Punk ë nadała ji na zôczątkù wiôldżi môch, doprowadzëła òna równak z czasã do wiôldżégò rozrostu lëczbë grôjącëch, w tim téż ò karna z môłim kreatiwnëm pòtencjałã, ë do kòmercjalizacëji ti mùzyczi, sprowôdzając Punk z czasã do mòdë. Wiele karnów, chtërné trzëmałë sã spòdlowich mùzycznych dejów Punka, jakno n.p. pòliticzno angażowónëch tesktach, wëtwòrzëłë pòzdze czérënk [[Hardcore punk]]. Z Punk rocka są téż wëszłé nowé mùzyczné czérënczi òpiarté na kùlturze protestu, jakno [[New Wave]] czë [[Independent]]. == Òbaczë téż == * [[Hardcore punk]] * [[Skate punk]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * "Punkòwi manifest" Grega Graffina – [http://www.badreligion.com/news/essays.php?id=5] * [http://www.punk77.co.uk/ punk77.co.uk] – anielskô starna sparłączonô z historëją mùzyczi punk. {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punk| ]] ms28aegs1iot6ws4elfubwm3pnret4t 221399 221338 2026-10-27T19:09:35Z HaxelKaszëba 17492 221399 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sex Pistols in Paradiso - Johnny Rotten & Steve Jones.jpg|mały|[[Sex Pistols]]]] '''Punk''', téż ''Punk rock'', je [[Mùzyczny ôrt|mùzycznym ôrtã]], jaczi pòwstôł we westrzódkù [[1970|70-tëch]] lat w [[New York City|Nowim Yorkù]] a [[Londin|Londónie]] w sparłączenim z [[Subkùltura|subkùlturą]] [[Punk (subkùltura)|Punk]]. W wielu punk-rockòwich dokôzach pòdôwô sã rok [[1977]] jakno zôczątk mùzyczi '''Punk'''. W tim to rokù karna [[Sex Pistols]] a [[Ramones]] przedostałë sã na kòmercëjny rënk, równak ju rëchli gróny bëł nen czerënk przez amatorsczé "garażowé" karna jakno n.p. [[Stooges]] w Nowim Yorkù. Mùzykã Punk céchùje minimalisticzné brëkòwanié mùzycznëch instrumentów a prostota kòmpòzycjów ''(tpzw. trzë akòrdë a na tim kùńc)''. Zwãk céchùje przesterowónô gitara, chùtczi takt a sërowi głos. Tesktë są w wikszoscë angażowóné pòliticzno, a tipicznym dlô punkòwich kòncertów je tuńc [[Pogo]]. Programòwô prostota òpanowa mùzykã Punk a nada ji na zôczątkù wiôldżi môch, doprowadzëła òna równak z czasã do wiôldżégò rozrostu lëczbë grającëch, w tim téż ò karna z môłim kreatiwnëm pòtencjałã, ë do kòmercjalizacje ti mùzyczi, sprowadzającë Punk z czasã do mòdë. Wiele karnów, jaczé trzëmałë sã spòdlowich mùzycznëch dejów Punka, jakno n.p. angażowónëch pòliticzno tesktach, wëtwòrzëłë pòzdni czerënk [[Hardcore punk]]. Z Punk rocka są téż wëszłé nowé mùzyczné czerënczi òpiarté na kùlturze protestu, jakno [[New Wave]] abò [[Independent]]. == Òbaczë téż == * [[Hardcore punk]] * [[Skate punk]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * "Punkòwi manifest" Grega Graffina – [http://www.badreligion.com/news/essays.php?id=5] * [http://www.punk77.co.uk/ punk77.co.uk] – anielskô starna sparłączonô z historëją mùzyczi punk. {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punk| ]] dc2uxcwgqdk6zyt9xufmgl09qa5mvbt 221400 221399 2026-10-27T19:09:47Z HaxelKaszëba 17492 221400 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sex Pistols in Paradiso - Johnny Rotten & Steve Jones.jpg|mały|[[Sex Pistols]]]] '''Punk''', téż ''Punk rock'', je [[Mùzyczny ôrt|mùzycznym ôrtã]], jaczi pòwstôł we westrzódkù [[1970|70-tëch]] lat w [[New York City|Nowim Yorkù]] a [[Londin|Londónie]] w sparłãczenim z [[Subkùltura|subkùlturą]] [[Punk (subkùltura)|Punk]]. W wielu punk-rockòwich dokôzach pòdôwô sã rok [[1977]] jakno zôczątk mùzyczi '''Punk'''. W tim to rokù karna [[Sex Pistols]] a [[Ramones]] przedostałë sã na kòmercëjny rënk, równak ju rëchli gróny bëł nen czerënk przez amatorsczé "garażowé" karna jakno n.p. [[Stooges]] w Nowim Yorkù. Mùzykã Punk céchùje minimalisticzné brëkòwanié mùzycznëch instrumentów a prostota kòmpòzycjów ''(tpzw. trzë akòrdë a na tim kùńc)''. Zwãk céchùje przesterowónô gitara, chùtczi takt a sërowi głos. Tesktë są w wikszoscë angażowóné pòliticzno, a tipicznym dlô punkòwich kòncertów je tuńc [[Pogo]]. Programòwô prostota òpanowa mùzykã Punk a nada ji na zôczątkù wiôldżi môch, doprowadzëła òna równak z czasã do wiôldżégò rozrostu lëczbë grającëch, w tim téż ò karna z môłim kreatiwnëm pòtencjałã, ë do kòmercjalizacje ti mùzyczi, sprowadzającë Punk z czasã do mòdë. Wiele karnów, jaczé trzëmałë sã spòdlowich mùzycznëch dejów Punka, jakno n.p. angażowónëch pòliticzno tesktach, wëtwòrzëłë pòzdni czerënk [[Hardcore punk]]. Z Punk rocka są téż wëszłé nowé mùzyczné czerënczi òpiarté na kùlturze protestu, jakno [[New Wave]] abò [[Independent]]. == Òbaczë téż == * [[Hardcore punk]] * [[Skate punk]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * "Punkòwi manifest" Grega Graffina – [http://www.badreligion.com/news/essays.php?id=5] * [http://www.punk77.co.uk/ punk77.co.uk] – anielskô starna sparłączonô z historëją mùzyczi punk. {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punk| ]] ajj6f4jz4zrtf3j2vyhr6pv4uw4pjvj 0 5028 221253 220577 2026-10-27T13:31:31Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 221253 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Gòwidlëno |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Serakòjce |szôłtëstwò=Gòwidlëno |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=19 |sekùndëN=31.6 |gradëE=17 |minutëE=47 |sekùndëE=39.9 |wiżô=165,3 |rok=2006 |lëdztwò=1350 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=83-341 |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës=Jolanta Dyszer |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Gòwidlëno''' ({{jãz.|pl}} ''Gowidlino'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]<ref>https://web.archive.org/web/20170705112302/http://gowidlino.edu.pl/plan/</ref>. Wies je nad [[Gòwidlińsczé Jezoro|jezorã Gòwidlińsczim]] ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW211.svg|25px]]. Tu je kòscół parafialny z lat 1866–1868. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Gowidlino_-_Niepokalanego Poczęcia NMP.JPG|Kòscół Òbrôzk:Gowidlino 5639.jpg| Òbrôzk:Jezioro Gowidlińskie (29).jpg| </gallery> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Discantus (chùr)]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/756 Gowidlino] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wse]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ezswyaamf0c4bzk5uh6uwfhllcpggi9 0 5104 221469 214935 2026-10-28T11:44:30Z Terrus38 14026 221469 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox||Gard=Ùskô|rodzôcz=Ùsczi|adjektiw_mask=Ùsczi|adjektiw_fem=Ùskô|céch=POL Ustka COA.svg|fana=POL Ustka flag.svg|Kôrta={{Lokalizacyjnô kôrta|mapa=PL|rozmiar=250|rodzaj=inline|punkty mapy={{Lokalizacyjnô kôrta/pónkt|54°34'50"N 16°51'43"E|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ùskô]]}}}}|wòjewództwò=pòmòrsczé|kréz=słëpsczi|grodzki=|rodzaj_gminy=mieskô|gmina=|miejska=|bùrméster=Jacek Maniszewski|tel_um=|fax_um=|mail_um=|wiéchrzëzna=13,85|stopniN=54|minutN=10|stopniE=17|minutE=29|wysokość=|rok=2024|lëdztwò=13 574|gęstość=|aglomeracja=|czerënkòwi numer=(+48) 59|pòcztowi kòd=76-270|registracëjné tôfle=GSL|TERYT=|SIMC=|www=http://www.ustka.pl|gwôsné miono=Ustka|adres_um=Urząd Miasta Ustka, Wyszyńskiego 3|kod_poczt_um=76-270 Ustka}} '''Ùskô''' (téż '''Ùszcz''', {{jãz.|pl}} ''Ustka'', {{jãz.|de}} ''Stolpmünde'') – gard w nordowi Pòlsce, w pòmòrsczim wòjewództwie, we słëpsczim krézu, na historicznëch [[Pòmrë|Pòmrach]], sedzba [[Gmina Ùszcz|wiesczi gminë Ùskô]]. Ùskô leżi na [[Wybrzeże Słowińskie|Słowińsczim Sztrądze]], kòl ùscô rzéczi [[Słëpiô|Słëpie]] do [[Bôłt|Bôłtu]]. Je hôwingòwim miastã, klimaticzno-[[Balneologia|balneòlogicznym]] kùrortã (solónka i bòrowina), mòrsczim kąpielëszczã a wëpòczinkòwim òstrzódkã.[[Òbrôzk:Ustka,_latarnia_morska_(HB1).jpg|mały|Bliza|lewo|267x267px]]Wedle pòdôwków [[Główny Statisticzny Ùrząd|GUS]] z 30.06.2024 r., Ùskô mia 13 574 mieszkańców<ref name="Populacja2024">[https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-w-2024-r-stan-w-dniu-30-06,6,37.html Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2024 r. (stan w dniu 30.06)] ({{jãz.|pl}}), Główny Urząd Statystyczny, przëstãp z 28.10. 2024 r.</ref>. Òd 13 lëpińca 2003 Ùskã a [[Stôłpsk|Słëpsk]] łączi dogôdënk pòzéwóny Dwagardã ({{jãz.|pl}} ''Dwumiasto''). Òba miasta są sparłãczoné banową ë aùtobùsową kòmùnikacją. W [[Lãdowò|Lãdowie]] kòl Ùsczi to dô [[Centrum Ùczbieniô Marinë]], mdącé głównym ùczbieniowim òstrzódkã [[Marina|Marinë]]. We [[Strzédnowiek|strzédnëch wiékach]] Ùskô bëła [[Kaszëbë|kaszëbską]] rëbacką òsadą słëchającą słëpsczémù kasztelaństwù i dzéla historiczny kawel z pòblësczim [[Stôłpsk|Słëpskã]]. Dzysdnia klimat stôri hôwingòwi òsadë mòże jesz nalezc westrzód rëbacczich chëczów we wiertlu midzë sz. Marinë a Czerwionëch Kòsyniérów. Ùchòwôł sã tuwò jesz ùkłôd sztrasów strzédnowieczny wsë, przez wzgląd na historiczną wôrtnotã òbjimniãti kònserwatorską òchroną<ref>[https://ustka.travel/a556-ustka.html Ustka – atrakcje turystyczne], ustka.travel, przëstãp z 2.07.2026 r.</ref>. Dzysdnia to je plac rôd òdwiédzóny przez turistów, ze wzglãdu na blëskòsc Bôłtu, dobré skòmùnikòwanié a wielosc nocników, hotelów i [[Penzjónat|pensjónatów]], a téż [[Restaùracjô (gastronomiô)|restaùracjów]] i tawernów. == Pòłożenié == Ùskô leżi nad Bôłtã w zôpadnym parce Słowińsczégò Sztrądu. W Ùsce do mòrza wpôdô rzéka [[Słëpiô]]. W zôpadnym dzelu miasta ùchôdô do mòrza téż strëga Czôrnô.[[Òbrôzk:Ustka,_port_morski_(HB18).jpg|mały|Wjôzd do pòrtu|lewo]]Wedle stanu z 1 stëcznika 2026 nadwiérzchniô miasta wënosa 13,85 km²<ref>[https://www.ustka.pl/pl/news/content/10648 Ustka powiększy się o część Przewłoki] ({{jãz.|pl}}), Ustka, przëstãp z 2.07.2026 r.</ref>. Gard leżi na nordowò-zapôdnym kraju [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]], w [[Stołpsczi kréz|słëpsczim krézu]] i grańczi z [[Gmina Ùszcz|wieską gminą Ùskô]]. W cządze pòwòjnowi pòlsczi adminystracje, òb lata 1950–1975 słëcha [[Kòszalińsczé wòjewództwò (1950–1975)|kòszalińsczémù wòjewództwù]], a òb lata 1975–1998 – [[Słëpsczé wòjewództwò|słëpsczémù wòjewództwù]]. == Demògrafiô == Wedle protokòłu biskùpi wizytacje z 1665 r., òsedlonëch w tedëczasny Ùsce bëłë 33 familie<ref>Gerard Labuda. Historia Pomorza: Do roku 1815. Pomorze Zachodnie w latach 1648–1815, Tóm 2, Dzél 3.</ref>. W pajicznikù 1947 w Ùsce mieszkało 3458 [[Pòlôszë|Pòlôchów]] i 371 [[Miemcë|Miemców]]<ref>Granica morska PRL, 1945–1950, 1979 s. 160.</ref>. === 2014 rok === Wedle pòdôwków z 31 gòdnika 2014 gard miôł 16 056 mieszkańców<ref name="Ludność2014-12">[http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-stan-w-dniu-31-xii-2014-r-,6,17.html Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2014 r.)] ({{jãz.|pl}}), Główny Urząd Statystyczny, ISSN 1734-6118</ref>. Piramida wiékù mieszkańców Ùsczi w 2014<ref name="populacja2016">[https://www.polskawliczbach.pl/Ustka Ustka w liczbach] ({{jãz.|pl}}), Polska w liczbach, przëstãp z 18.01.2023 r.</ref> [[Òbrôzk:Piramida_wieku_Ustka.png|link=Plik:Piramida_wieku_Ustka.png|600x600px]] [[Òbrôzk:Ustka_z_lotu_ptaka_IMG_6828.jpg|mały|Ùskô (2010)]] === 2021 rok === Wedle pòdôwków GUS, w Ùsce w 2021 mieszkało 14 954 lëdzy, w tim 7134 chłopów (47,7%) a 7820 białków (52,3%). W produkcyjnym wiékù bëło 61,7% chłopów i 49,3% białków.<ref name="populacja20162">[https://www.polskawliczbach.pl/Ustka Ustka w liczbach] ({{jãz.|pl}}), Polska w liczbach, przëstãp z 18.01.2023 r.</ref> == Topònimiô == Miono mô słowiańsczé pòchôdanié i topògraficzny charakter. Pòwsta òd [[Pòmòrsczi jãzëk|pomorskiego]] kòntinuantu [[Prasłowiańsczi jãzëk|psł.]] pòwszédny pòzwë *ustьje „ùscé”<ref>W. Iwicki, Toponimia byłego powiatu słupskiego ({{jãz.|pl}}), s. 110; Wydawnictwo Gdańskie, Gduńsk, 1993</ref>. Miemiecczé miono ''Stolpmünde'' téż mô topògraficzny charakter i je złożenim dwùch elementów: gwôsny pòzwë ''Stolpe'' „[[Słëpiô]]” (ò słowiańsczim pòchôdanim) i pòwszédny pòzwë ''Münde'' „ùscé”<ref>W. Iwicki, Toponimia byłego powiatu słupskiego ({{jãz.|pl}}), s. 105; Wydawnictwo Gdańskie, Gduńsk, 1993</ref>. Òb czile miesãcy pò przejimniãcym gardu przez pòlską adminystracjã w 1945 równoczasno fónksnérowało czile mionów miasta: ''Nowy Słupsk'', ''Nowe Słupie'', ''Postomin'', ''Postomino'', ''Słupioujście'', ''Słupie'', ''Ujście'' a ''Uszcz''<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945–1948|inni=Tadeusz Białecki (red.)|wydawca=Książnica Pomorska w Szczecinie|miejsce=Szczecin|rok=2002|strony=228|isbn=83-87879-34-7}}</ref>. Òstateczno rozpòrządzenim w 1946 ùstanowiona òsta pòzwa ''Ustka''<ref>Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. ({{Monitor Polski|1946|142|262}}, s. 7).</ref>. [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] bédëje kaszëbską fòrmã ''Ùszcz''<ref>http://skarbnicakaszubska.pl/uchwaa-nr-6-2010/ ''UCHWAŁA NR 6/RJK/10 Z DNIA 6-01-2010 R. W SPRAWIE STOSOWANIA KASZUBSKICH NAZW MIAST I WSI GMINNYCH I SOŁECKICH'' ({{jãz.|pl}}), Skarbnica Kaszubska, przëstãp z dnia 1.07.2026 r.</ref>. [[Friedrich Lorentz]] òdnotérowôł w pòblësczich [[Słowińsczi jãzëk|słowińsczich gwarach]]: ''Vʉ͂skå (Ùskô),'' z mionama mieszkańców mët: ''Vʉ͂ščȯu̯n, Vʉ͂ščȯu̯nkă (Ùszczón, Ùszczónka)<ref>Lorentz F., ''Slovinzisches Wörterbuch: zweiter Teil: P-Z: Orts- und Personennamen. Nachträge, Unsichere Wörter'', Sankt Petersburg: Kaiserliche Akademie der Wissenschaften, 1912, s. 1535.</ref>. Pòlskò-kaszëbsczi słowôrz miestnëch ë fizjografnëch mión'' pòdôwô fòrmã ''Ùstka''<ref>É. Bréza, A. Chlëdzyńsczi'', Polsko-kaszubski słownik nazw miejscowych i fizjograficznych'', str. 222; Gduńsk, 2006</ref>. [[Òbrôzk:Ustka_from_plane.JPG|mały|Lotniczi òdjimk Ùsczi]] == Historiô == Z ùmòwë słëpsczich rôdców ze [[Swiãcowie|Swiãcama]] (Jaszkò ze [[Słôwno|Słôwna]] a Jaszko z [[Dërłowò|Rëwałda]]) z 2 gromicznika 1337 pòchôdô nadczidka ò jistnienim festindżi w môlu ùscégò [[Słëpiô|Słëpie]]. Festinga w Ùsce jest [[Gardzëszcze (archeòlogiô)|gardzëszczã]] „quondam castrum”, w dogôdënkù je to plac òpisóny jakno: ''...nec non totum et integrum portum Stolpesmunde dictum, penes aquam stolpensem tam ab una quam alia parte situm...'' ...jak téż cawny i niepòdzélny pòrt Ùskô, pòłożony pò òbù starnach rzéczi Słëpie...<ref name="autonazwa1">Dzieje Ustki – praca zbiorowa, Polskie Towarzystwo Historyczne w Słupsku 1985 r.</ref> Szlachòwno do mieszkańców jinszich miesczich wsów, ùszczani bëlë pòddónyma Słëpska. Z te pòwòdu mùszelë składac pòddańczą przësëgã, tpzw. ùską przësëgã, a téż płacëc pòdatczi na rzecz miasta, dbac ò stón hôwindżi i kejów, ùprawiac je, pòmagac przë rozladënkù ë zaladënkù òkrãtów, a przë wjezdze òkrãtów do hôwindżi. Òbrzesziwôł jich téż młinny mùsz (miesczi młin w Zamełowie). Mieszkańcë Ùsczi apartnilë sã nié le òbrzészkã wëkònywaniégò wszelejaczich robòtów i ùsłëgów zrzeszonëch z pòrtã, ale téż płacenim szaséjowégò pòdatkù, a nié pòdrëgù, czë òdrôbianim pańszczënë. Jaż do [[Trzëdzescëlatnô wòjna|trzëdzescëlatny wòjnë]] ekònomiczno samòstójny ùszczani, przédno [[Szëper|szëprowie]], karczmarze i wójtowie, przëjimelë òbëwatelstwò gardu Słëpska i kòrzistelë z przëwilejów wëchôdającëch z pòsôdaniégò miesczich prawów. Mieskô radzëzna Słëpska ùchwôla sztatutë, regùlaminë i pòrtowé tarifë, mianowa [[Wójt|wójta]], decydowa ò wszëtczich robòtach zrzeszonëch z fónksnérowanim hôwindżi, òpiséwa zortë i wësokòsc pòdatków płaconëch przez ùszczanów, patronowa kòscołowi i szkòle. Wójt Ùsczi béł narôz hôwingòwim wójtã. Trzimôł òn wëkònôwczą włôdzã w òbrëmim Ùsczi w òdniesenim do ji stałëch mieszkańców, przebiwającëch cządama gòsców (kùpców) a sprawów wëchôdającëch z bieżącégò dzejaniô hôwindżi. Òd 1329 do kùńca 1342 Ùskô i Słëpsk w drodze [[Zastôw|zastawù]] bëłë w pòsôdanim [[Krzëżacczi zôkón|krzëżacczégò zôkònu]]. Béł to trudny cząd, bò czej ksyżã [[Bògùsłôw V]] nie béł w sztãdze spłacëc w terminie do 1 stëcznika 1343 r. nôleżny kwòtë 3334 grziwnów, realnô sta sã zagrôżba przejimniãcégò zemi przez zôkón we wieczësté òbsôdanié. Òstateczno nã sëmã zebra spòlëzna. Te dëtczi pòzwòlëłë Słëpskòwi i mieszkańcóm słëpsczi zemie wëkùpic sã z rãk Krzëżôków. Òd 1368 Ùskô leża w grańcach [[Słëpsczé ksãstwò|słëpsczégò ksãstwa]], dôwnégò lenna [[Kòruna Pòlsczégò Królestwa|Kòrunë Pòlsczégò Królestwa]], pózni w grańcach [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|pòmòrsczégò ksãstwa]] [[Grificë|Grifitów]] ze stolëcą w [[Szczecëno|Szczecënie]]. Òd XIII wieku na ne terenë przecygelë miemiecczi kòlonizatorzë. Lëczba lëdztwa rosła wiedno prãdzy. Kòscół w Ùsce, jakô ju tedë mia jinszé miono – ''Stolpmünde'', béł bùdowóny z kòscołã we [[Wëtrowno|Wëtrownie]] (1356). Zbùdowóny z drzewa kòscół pòd wezwanim [[Swiãti Mikòłôj|św. Mikołaja]] stojôł na zwëższenim, nôgwësni bënë stôrégò słowiańsczégò [[Gardzëszcze (archeòlogiô)|gardzëszcza]]. Filialnô swiãtnica kòscoła we Wëtrownie bëła brëkòwónô jakno dzénny a nocny nawigacyjny znak. Pòwôżniészą inwesticją bëła, rozpòczãtô kòl pòłowë XIV st., rozbùdowa hôwindżi. Tedë to òstałë zbùdowóné pierszé trwałé pòrtowé sprzãtë – [[Mòlo|mòla]] ò dłëżawie òk. 55 m, wëkònóné z kôstów z kamieniama, zmòcnionëch pôlama, a téż drzewiané ùmòcnienia brzegów hôwingòwégò karnalu ò dłużawie: lewi, zôpadny brzég – 280 m, prawi, pòrénczny – 320 m. Przedłëżenim ùmòcnieniów bëłë mòla. Pòsobny etap rozbùdowë pòrtu, sparłãczony z kapitalnym remóntã donëchczasnëch ùrządzeniów, to dało w XV st. Mòlo òstało tej przedłëżoné do òk. 100 m, pòrénczny brzég pòrtowégò karnalu òstôł zmòcniony scaną z pôlów ò dłużawie 170 m a téż òstałë wëmienioné wszëtczé zùżëté abò skażoné elementë donëchczasnëch kònstrukcjów. Wizytacje szkòłów przënôszają pierszé infòrmacje ò szkòle w Ùsce z 28 lëpińca 1590 i z 1729. W 1590 to dało téż nadczidkã, co mieszkańcowie Ùsczi zajimają sã intensywno rëbaczenim. Òb czas [[Wojna trzydziestoletnia|trzëdzescëlatny wòjnë]] 2 lëstopadnika 1626 do [[Mòrskô hôwinga Ùszcz|pòrtu w Ùsce]] wjachałë szwédzczé wòjska. Dzejalnosc pòrtu przëgasła. Zmniésza sã téż lëczba mieszkańców. W dodôwkù do tragediów zrzeszonëch z wòjną w 1644 Ùskã zdzegwił òdżin; przedërchało 15 chëczi i cerkwiô. [[Òbrôzk:Ustka_1890-1900_fragment.jpg|mały|[[Bliza w Ùsce|Bliza]] (XIX w.)]] W 1648 pòkòjowi traktat i dodôwkòwé dogôdënczi w 1653 òddałë pòrénczny part Zôpadnégò Pòmòrzégò, a tej i Ùskã, pòd panowanié [[Brandenbórg-Prësë|brandenbòrskò-prësczégò]] państwa, przesztôłconégò w 1701 w [[Królestwò Prësów]]. W XVIII stalatim niewielné òkrãtë bëłë rozladowiwóné na redze. W 1794 w Ùsce mieszkało kòl 700 òsób. Nowô wòjna zaczãtô przez [[Napòléón Bonaparte|Napòléòna]] spòwòdowa, że [[Wiôlgô Armiô]] zajimnã Zapôdné Pòmòrzé na przełómanim lat 1806/07. Ùskô hôwinga bëła blokòwónô. [[Òbrôzk:POL_USTKA_PORT_NA_OLD_POSTKARDS.jpg|mały|Hôwinga – pòrtowi karnôl (1905)]] W 1888 kònsekrowónô bëła nowô cerkwiô. Mùrowóny bùdink òd cegłë na fùndamence z granitowëch kamieni. Bùdowa wąskò- a szeroksztrekòwégò banu (zôczątk XX wiékù) dokòna schùtczeniô gòspòdarczégò rozwiju hôwindżi, jak téż cawnégò regionu. Lëczba lëdztwa Ùsczi w 1818 wënosa 477, a w 1941 – 5051 òsób. Pierszé, dosc zachtné inwesticje wëpòczinkòwi infrastrukturë òstałë pòdjimniãté przez mieską gminã w 1911. Bùdacje pò òbù starnach pòrtu bëłë ò drzewiany kònstrukcje a pòstawioné na pôlach. Projekt zgrôwôł, cobë szlachòwac za kąpnicama w [[Sopòt|Sopòtach]]. Òd ne czasu je nieprzerwóny przërost realizacjów nëch inwesticjów. W 1904 ùskô [[bliza]] emitowa biôłi przeriwóny wid, a òd 1913 r. dodôwkòwò na pòréncznym mòlu dzeja dôcznô syrena. 8 stëcznika 1914 rokù na zôpadnym sztrądze w òkòlim Ùsczi zdarza sã mòrskô katastrofa – môłi a stôri parówc „Stolp” òstôł wërzucony na zôlój òb czas sztorëmù. Òd séwnika 1939 i òd czerwińca 1941 òbrzesziwałë na gwësny czas ògrańczenia dlô cywilnégò rëchù òkrãtów. Pòd kùńc lat 30. pojawiłë sã planë rozbùdowë hôwindżi. Pò wëbùchù wòjnë robòtë ùstałë, a jedurną pòòstałoscą pò nëch zdarzeniach je dzél nieùkùńczonégò mòla (tpzw. trzecé mòlo). Òd 1942 w môłim stãpieniu bëła rozbùdowiwónô òkrãtowniô. Do pòłowë 1944 w Ùsce bëło òk. 230 sôdzewëch. Òd séwnika 1944 r. Miemcë „przechòwiwelë” w Ùsce zacht duńsczi [[Pancernik obrony wybrzeża|pancernik òbronë sztrądu]] [[Niels Iuel (1918)|„Niels Iuel”]], jaczi służił jima za pòmòcniczi bôt. W 1944 dlô Ùsczi (òsoblëwie ze wzglãdu na pòrt, chtëren dôwôł mòżebnosc zwiorniãcô przed frontã) gromadzëło sã baro wiele ùchódników. Panowa pò prôwdze òstrô zëma, felowało kwatérów i jôdë. [[Òbrôzk:POL_USTKA_PORT_NA_OLD_PSTKARDS.jpg|mały|[[Mòrskô hôwinga Ùszcz|Hôwinga]] (1910)]] 9 strëmiannika 1945 môlëzna òsta zajimniãtô przez pancerné òddzéle [[3 Gwardijsczi Pancerny Kòrpùs (ZSSR)|3 Gwardijsczégò Pancernégò Kòrpùsu]] [[2 Biôłorusczi Front|2 Biôłorusczégò Frontu]] (pò wòjnie na tczã sowiecczich żôłnérzów òstôł pòstawiony pòmnik na placu Wòlnotë)<ref>Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, [[Specjalna:Książki/8321727093|ISBN&nbsp;<span class="isbn">83-217-2709-3</span>]], s. 686.</ref>. Pòwsta kòmendantura, jakô ùtwòrza miemiecką, pòmòcniczą administracjã z miemieczim bùrméstrã. Zaczãlë sã zjeżdżac pòlsczi òsedléńcowie. Pierszô pòlskô wëszëzna, Miesczi Zarząd ({{jãz.|pl}} ''Zarząd Miejski''), rozpòczã ùrzãdowanié 11 maja 1945. Pierszim bùrméstrã òstôł Wacław Jaworski, a jegò zastãpcą Wacław Michalski<ref>Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Słupsku. Sprawozdanie z działalności Zarządu Miejskiego w Ustce za okres 1945–1950.</ref>. Pòżdôwk PKP wrócył do dzejaniô na turze Słëpsk – Ùskô 29 czerwińca 1945 przëjazdã banë, jaką przëjachelë rôczony do Ùsczi gòsce na pierszé pò wòjnie [[Swiãto Mòrza]]. Pòcztowi Ùrząd, pòwòłóny do żëcô 3 maja 1945, òbjimôł swòjim sëgã ze zôczątkù Ùskã i 20 pòblësczich gminów. Òficjalné przekôzanié administracyjny włôdzë Pòlôchóm òdbëło sã 22 lëpińca 1945. Zlikwidowónô òsta sowieckô wòjnowô kòmendantura. Òb nen czas zameldowónëch bëło w Ùsce 266 Pòlôchów. W latach 50. Ùskô zaczã sã rozwijac jakno wiwczasowò-wëpòczinkòwô môlëzna. Pòwstôwałë wëpòczinkòwé òstrzódczi institucjów a zakładów prôcë, na zôczątkù na spòdlim przedwòjnowëch willów, pózni nowò bùdowónëch òbiektów. Pòd kùńc 60. lat fónksnérowałë tu ju sztërë wiôldżé wiwczasowé òstrzódczi [[Fundusz Wczasów Pracowniczych|FWP]] („Czarodziejka”, „Celwiskoza”, „Przystań” i „Włókniarz”), jaczi dispònowałë òk. 700 placama mët a dało téż trój mniészich zakładowëch òstrzódków (skłôdającëch sã przédno z kempingòwëch chëczów), skùpionëch w pòréncznym dzélu miasta. Dzejało 5 restaùracjów, 2 rëbné barë, mléczny bar, kawiarniô, 2 kina („Delfin” i MDK) a 3 binë<ref>Krystyna Chylińska (òbrob.): ''Informator FWP''.Warszawa&#x3A; Wydawnictwo Związkowe CRZZ, 1968, s.191-192.</ref>. [[Òbrôzk:Ustka,_port,_1979.jpg|mały|Ùskô hôwinga w 1979]] W gòdnikù 2013 do ùżëtkù òsta òddónô òbrotowô mòst dlô piechtnëch nad pòrtowim karnalã. Stalanô kònstrukcjô ò mase wikszi jak 80 t mô wnet 58 m dłużawë mô wësoczi na 24 m [[Pylon|pilón]] a pòmòst o szerzawie 4 m. Òbrôcanié mòstu warô 4 minutë i je mòżebné dzãka elektricznémù nanëkòwi. Bùdacjô dérowa pół rokù i kòszta 4,39 mln zł<ref>[http://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/56,35612,16750825,Kladka_nad_Kanalem_Portowym__Ustka__wyroznienie_I_stopnia,,5.html Wybrali najlepszą przestrzeń publiczną. Wygrała kontrowersyjna inwestycja] ({{jãz.|pl}}), Wyborcza Trójmiasto, przëstãp z 2.07.2026 r.</ref>. Pò dwalatny przerwie zrzeszony z awarią, mòst òstôł zôs òdemkłi w maju 2017<ref>T. Częścik, [http://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35612,21756218,feralna-kladka-w-usteckim-porcie-znow-dziala.html Feralna kładka w usteckim porcie znów działa] ({{jãz.|pl}}), Wyborcza Trójmiasto, przëstãp z 2.07.2026 r.</ref>. == Kwestiô felënkù miesczich prawów == [[Òbrôzk:Ustka,_ratusz_(HB1).jpg|mały|Rôtësz (dôwnô szkòła)]] Midzë 5 a 13 czerwińca 2007 to dało w Ùsce kònsultacje w sprawie nadaniégò môlëznie Ùskô sztatusu gardu<ref>[https://bip.um.ustka.pl/Article/get/id,17016.html Uchwała Nr 67/2007 w sprawie: konsultacji o nadanie statusu miasta]</ref>. Przëczëną te bëło pòdwôżenié historicznégo faktu nadaniô Ùsce miesczich prawów przez Miemców 22 strëmiannika 1935. Przë leżnoscë òbchòdów 70. roczëznë nadaniégò miesczich prawów, ùsczi gazétnik, pòdjimôrz a historik [[Marcin Barnowski]] òdkrił, co Ùskô nigdë nie òtrzima miesczich prawów, a ji terôczasny sztatus gardu je wënikã ùzurpacje. Nie ùdało sã nalezc niżódnégò dokùmentu pòcwierdzającégò nadanié Ùsce miesczich prawów, a data 22 strëmiannika 1935 je blós datą wëdaniégò ''rozpòrządzeniégò do ùstawù o ùstroju gminów'', dzãka jaczémù kòżdi przédnik gminë òbligatorijno stôł sã bùrméstrã. To òznôczô, że zmienia sã le samòrządzënowô titulatura, a samò rozpòrządzenié nie stanowiło nadaniô miesczich prawów. Co wicy, wëdóny w 1938 rokù spisënk gardów Westrzédnégò Pòmòrza, mającëch mni jak 10 tësãcy mieszkańców, nie òbjimôł Ùsczi. Ùskô nie wëstãpiwô jakno gard w niżódnym midzëwòjnowim wëkazu gminów (np. w ''Amtliches Gemeindeverzeichnis für das Deutsche Reich'' z 1939), a jakno miasto pòjôwiô sã pierszi rôz w pòlsczich pòwòjnowëch zdrojach [[Główny Statisticzny Ùrząd|GUS]]<nowiki/>u. No wëdarzenié stało sã historiczną sensacją<ref>http://www.gp24.pl/wiadomosci/art/4249071,ustka-to-wioska,id,t.html J. Cegła, ''Ustka to wioska'' ({{jãz.|pl}}), Głos Pomorza, przëstãp z 1.07.2026 r.</ref>. Pòjawiłë sã bédënczi złożeniégò wnióskù do [[Premiéra (pòlitika)|premiérë]] ò nadanié Ùsce miesczich prawów. Równak wedle [[Minysterstwò Bënowëch Sprawów i Administracji|Minysterstwa Bënowëch Sprawów ë Administracje]], nie bëło taczi brëkòwnotë, bò we wielnëch prawnëch aktach wëdónëch pò 1975 rokù,<ref>Np. ''Dz. U.'' z 1975 r. Nr 16, pòz. 91 i ''Dz. U.'' z 1998 r. Nr 96, pòz. 603.</ref> Ùskô figùrëje jakno gard<ref>[http://fakty.interia.pl/newsroom/news/ustka-jest-miastem,990670 Interia.pl/PAP: ''Ustka jest miastem,'' 09.10''.''2007 r.] ({{jãz.|pl}})</ref>. Òstateczno pò przeprowadzony analize przepisów òstało pòcwierdzoné, że Ùskô mô miesczé prawa przënômni òd 1 lëpińca 1976 rokù. Przëjimniãcé jinszi interpretacje prowadzëłobë do ùznaniégò, że równoczasno fónksnérowałëbë dwie gminë ò identycznym prawnym sztatusu ''wiesczi gminë'' (a tej wieskô gmina i pseùdo-mieskô gmina), co je niedopùszczalné. Na spòdlim tëch kònkluzjów MBSëA scwierdzëło, że wëszëzna Ùsczi ni mùszi sã starac ò nadanié miesczich prawów<ref>[http://www.gp24.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20071006/USTKA/71005021 GP24.pl: ''Prawa miejskie potwierdzone''] , Głos Pomorza ({{jãz.|pl}}), przëstãp z 1.07.2026 r.</ref>. Analogiczny prawny stón tikający sã felënkù fòrmalnégò aktu nadaniégò miesczich prawów béł w [[Pruszcz|Pruszczu]]. == Kùrort Ùskô == Pierszé môłé łaznie pòwstałë w Ùsce na przełómanim XIX i XX w. Kùracjô pòléga na zëmnëch a gòrącëch kąpielach w mòrsczi wòdze a szpacérach pò bòrach. Lékarzony bëlë rekònwalescencë pò gripach a chòri na płëca, [[Astma|astmaticë]] i [[Reùmaticzné chòroscë|reùmaticë]]. Kùracyjny cząd warôł òd 15 czerwińca do 15 séwnika. W 1905 dało 2 kùrortowëch lékarzów [33]. W 1911 na placu stôrëch łazniów òstôł òdemkłi nowi Rodoléczny Zakłôd<ref>Artur Flaczyński i jiny: ''Sanatoria i uzdrowiska''.Dom Wydawniczy PWN, Warszawa 2016, s.98,99. <nowiki>ISBN 978-83-268-2502-6</nowiki>.</ref>. Frekwencjô przed [[I swiatowô wòjna|I swiatową wòjną]] wënosa w sezonie kòl 3500–3600 lëdzy i niewiele sã zwiksza òb midzëwòjnowi cząd<ref>Józef Lindmajer i jiny: ''Dzieje Ustki''. s. 113; Polskie Towarzystwo Historyczne, 1985.</ref>. Òb zôczątkòwé lata pò wòjnie to dało stagnacjã w kùrortowi dzejalnoscë. Dopiérze w 1974 po ùrësznienim Rodolécznégò Zakładu (zamienionégò na miesczé łaznie) òstałë zòrganizowóné pierszé turnusë dlô kùracjuszów. 1 lëpińca 1978 pòwsta Państwòwô Pòdjimizna Kùrort Ùskô ({{jãz.|pl}} ''Państwowe Przedsiębiorstwo Uzdrowisko Ustka''). Rëgnã òrganizacjô sanatoriów na spòdlim wëpòcznikòwëch òstrzódków. Tak òstało ùrządzoné sanatoria Azoty, Pomorze, Radość, Perła, Promyk. W jednym turnusu lékarzëło sã 590 kùracjuszów<ref>Józef Lindmajer i jiny: ''Dzieje Ustki''. s. 189; Polskie Towarzystwo Historyczne, 1985.</ref>. W 1988 Ùskô zwëska sztatus kùrortu. Do rozwiju lékarsczi òfertë Ùsczi jakò kùrortu wiôldżi wkłôd wniósł Henryk Klimczuk, jegò Przédny Lékôrz w latach 1981–2010<ref>''Od kąpieliska do uzdrowiska. 1988-2018 Trzydziesta rocznica nadania Ustce statusu miejscowości uzdrowiskowej''. Infòrmacyjnô tôblëca kòle tãżnie w Ùszczë, 2018, s. 1.</ref>. W 2010 kùrort òstôł spriwatizowóny. Kùpia gò familiô de Lubicz Szeliskich przez wëcmaniznã Hotel Lubicz w Ùsce<ref>''Od kąpieliska do uzdrowiska. 1988-2018 Trzydziesta rocznica nadania Ustce statusu miejscowości uzdrowiskowej''. Infòrmacyjnô tôblëca kòle tãżnie w Ùszczë, 2018, s. 1.</ref>. Kùrortowô dzejalnosc òsta òd tamnegò sztërkù baro rozszerzwionô. Dzysdnia bédowóné są nié le lékarsczé a hotelarsczé ùsłëdżi, ale téż profesjonalnô biologicznô òdnowa<ref>''[https://www.horecabc.pl/rodzina-de-lubicz-otworzyla-kolejny-hotel-na-wybrzezu/ Rodzina de Lubicz Szeliskich otworzyła kolejny hotel na Wybrzeżu]'' ({{jãz.|pl}}), horecabc.pl, przëstãp z 2.07.2023 r.</ref>. W [[Kùrort|kùrorce]] prowadzoné je lékarzenié w czerënkù ortopedicznëch chòrosców, [[Choroby układu nerwowego|chòrosców nerwòwégò ùkładu]], [[Reùmaticzné chòroscë|reùmatologicznëch chòrosców]], kardiologicznëch chòrosców, nadcësnieniégò a chòrosców górnëch dechòwëch drogów<ref>(§ 6. Statut Uzdrowiska Ustka) Uchwała Nr XXXV/282/2009 Rady Miasta Ustka z dnia 28 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2009 r. Nr 102, poz. 2020).</ref>. Ùskã charakterizëje léczniczo kòrzistny [[klimat]], a do te nôtërné lékarsczé sërowinë: * solónka 3,43% chlórkòwò-natriowô, jódkòwô, hipòtermalnô ze zleżënë „Ustka IGH-1”, * zlëżënë lékarsczégò torfù – bòrowinë „Ustka-1”, rechòwóné do spòdlowëch kòpalënów<ref>(§ 5. Statut Uzdrowiska Ustka) Uchwała Nr XXXV/282/2009 Rady Miasta Ustka z dnia 28 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2009 r. Nr 102, poz. 2020).</ref>. === Kąpielëszcza === W òbrëmim miasta òstałë wëznaczoné 2 latné mòrsczé [[Kąpielisko|kąpielëszcza]]<ref name="rada_kapieliska">Uchwała Nr XXXV/303/2013 Rady Miasta Ustka z dnia 28 maja 2013 r. ws. wykazu kąpielisk</ref>: * Ustka Wschód (Ùskô Pòrénk) – òbjimającé dłużawã 500 m zôlojewi linie rechòwóny na pòrénk òd òk. 250 m pòréncznégò mòla, * Ustka Zachód (Ùskô Zôpôd) – òbjimającé dłużawã 200 m zôlojewi linie rechòwóny na zôpôd òd òk. 110 m òd zôpadnégò mòla. <gallery widths="200" heights="150" perrow="3" style="text-align: center"> Òbrôzk:Ustka, plaża wschodnia (HB2).jpg|link=Plik:Ustka,_plaża_wschodnia_(HB2).jpg|Główné wéńscé na pòrénczny gòłobrzég Òbrôzk:Ustka, plaża wschodnia (HB5).jpg|link=Plik:Ustka,_plaża_wschodnia_(HB5).jpg|Pòrénczny gòłobrzég Òbrôzk:Ustka, plaża wschodnia (HB3).jpg|link=Plik:Ustka,_plaża_wschodnia_(HB3).jpg|Widzënk z pòréncznégò mòla na hôwingã i pòrénczny sztrąd (2023) </gallery>W 2012&nbsp;r. kąpielëszcza Ùskô Pòrénk a Ùskô Zôpôd bëłë zgòdą z òbrzészkòwima jakòscowima wëmògama dlô wòdë w kąpielëszczu wedle Eùropejsczi Ùnie<ref>[http://www.eea.europa.eu/themes/water/status-and-monitoring/state-of-bathing-water/bathing-water-data-viewer Bathing water quality – data viewer.] ({{jãz.|en}}), European Environment Agency, przëstãp z 14.06.2013 r.</ref>.<gallery widths="200" heights="150" perrow="3" style="text-align: center"> Òbrôzk:Ustka, plaża zachodnia (HB2).jpg|link=Plik:Ustka,_plaża_zachodnia_(HB2).jpg|Widzënk ze zôpadnégò mòla na gòłobrzég Òbrôzk:Ustka, plaża zachodnia (HB10).jpg|link=Plik:Ustka,_plaża_zachodnia_(HB10).jpg|Widzënk ze zôpadnégò mòla na hôwingã Òbrôzk:Ustka, plaża zachodnia (HB5).jpg|link=Plik:Ustka,_plaża_zachodnia_(HB5).jpg|Zôpadny gòłobrzég, tpzw. trzecé mòlo </gallery>W 2013 r. òstôł ùstalony kąpielowi cząd warający òd 15 czerwińca do 15 séwnika<ref name="rada_kapieliska2">Uchwała Nr XXXV/303/2013 Rady Miasta Ustka z dnia 28 maja 2013 r. ws. wykazu kąpielisk</ref>. == Transpòrt == [[Òbrôzk:Ustka,_dworzec_kolejowy_(HB3).jpg|mały|Banóf a bùsowiszcze]] === Ban === Ùskô bëła w ùszłoce za wãzłową stacjã, òd jaczi òdlôżałë banowé linie: * Głównô [[Piła (gard)|Piła]] – Ùszcz * [[Słôwno]] – Ùszcz o długości 36 km * [[Kòmnino]] – Ùszcz o długości 24 km Dzysdnia jistnieje blós liniô Głównô Piła – Ùszcz, pòòstałé dwie òstałë zdemóntowóné pò 1945 przez Czerwioną Armiã jakno wòjnowô zwënéga. Je to jednosztrekòwô zelektrifikòwónô banowô liniô. [[Òbrôzk:Ustka,_dworzec_kolejowy_(HB4).jpg|mały|Pamiątkòwi kam]] W òbrëmim gardu to dô dzysdnia dwa dzejającé banowé pòżdôwczi: Ustka a Ustka Uroczysko. === Aùtobùsë === [[Òbrôzk:Ustka,_dworzec_autobusowy_(HB1).jpg|mały|Bùsowiszcze]] [[Òbrôzk:Ustka,_pomnik_Ireny_Kwiatkowskiej_(HB1).jpg|mały|Łôwka Irénë Kwiôtkòwsczi]] Z Ùsczi [[Krajewô droga nr 21 (Pòlskô)|krajewą drogą nr 21]] mòże dojachac do [[Stôłpsk|Słupska]] aùtobùsama firmów: * PKS Słupsk A.W. – liniô 200 – tur do Słëpska<ref>Redakcjô, ''[https://gp24.pl/pks-slupsk-rezygnuje-z-linii-500-przewoznik-do-ustki-kursuje-jako-linia-200/ar/c1-15275860 PKS Słupsk rezygnuje z linii 500. Przewoźnik do Ustki kursuje jako linia 200]'' ({{jãz.|pl}}), Głos Pomorza, 6.11.2020 r., przëstãp z 20.08.2022 r.</ref> * Nord Express w. z ò.ò. – liniô 500 – tur do Słëpska<ref>''[https://nordexpress.pl/polaczenia-slupsk-ustka/ Nord Express – tanio, szybko, na czas! » Połączenia Słupsk – Ustka]'' ({{jãz.|pl}}), nordexpress.pl, przëstãp z 20.08.2022 r.</ref> * Ramzes w. z.ò.ò. – liniô 500 – tur do Słëpska<ref>''[https://ramzes.ustka.pl/rozklad-jazdy.php Ramzes Ustka Usługi przewozowe Słupsk-Ustka Przewozy autobusowe]'' ({{jãz.|pl}}), ramzes.ustka.pl przëstãp z 20.08.2022 r.</ref> Òd 12 lëpińca 2018 jistnieje téż mieskô kòmùnikacjô òbsłëgiwónô przez PKS Słupsk A.W.<ref>Rzeczkowska B., ''[http://www.gp24.pl/wiadomosci/ustka/a/w-czwartek-rusza-darmowa-komunikacja-w-ustce-sprawdz-rozklad-jazdy,13325722/ W czwartek rusza darmowa komunikacja w Ustce. Sprawdź rozkład jazdy]'' ({{jãz.|pl}}), „gp24.pl”, przëstãp z 25.07.2018 r.</ref> To dô téż regionalné sparłãczenia w czerënkù [[Rowë|Rowù]] czë [[Jarosłôwc|Jarosłôwca]]. == Kùltura == {| | width="50%" | ; Institucje kùlturë w Ùsce : * Centrum Twórczi Aktiwnoscë w Ùsce * Dodóm Kùlturë w Ùsce * Mieskô Biblioteka * [[Mùzeùm Ùsczi Zemi w Ùsce|Mùzeùm Ùsczi Zemi]] * [[Mùzeùm Piekarnictwa a Cëczernictwa w Ùsce|Mùzeùm Piekarnictwa a Cëczernictwa]] * Mùzeùm Òkrãtów * Mùzeùm Bùrsztënu | width="50%" | ; Regùlarné kùlturalno-rekreacjowé rozegracje w Ùsce : * Columbus Festiwal Wiatru (Festiwal Wiatru – lotniczé i mòtoparalotniowé pòkôzczi) * Grand Lubicz Festiwal Światła (Festiwal Widu) * Festiwal Ulicznych Reakcji Artystycznych (Festiwal Sztrasowëch Artisticznëch Reakcjów) * „Bielsko Biała i Beskidy w Ustce” ([[Bielsko-Biała]] a Beskidë w Ùsce) * Ustka Charlotta Enduro Extreme * Dni Morza (Dnie Mòrza) * Sound of Gravity (swiãto ekstremalnëch spòrtów) * Mistrzostwa Polski w wypłukiwaniu bursztynu „Złoto Bałtyku” (mésterstwa Pòlsczi w wëpłëkiwanim bùrsztënu) * Święto Miasta – „Dożynki Rybne” (Swiãto Gardu – „Rëbné Òżniwinë” * Hip-Hop na fali (Hip-hop na wale) * Pòkôzk módë z firmą Pierre René |} [[Òbrôzk:Ustka_ul._Chopina_8_willa_A1285.jpg|mały|Dodóm Twórczi Robòtë, sz. Chopina 8]] Wiele lat w Ùsce mieszkôł a twòrził kaszëbsczi pisôrz, dr [[Marian Majkòwsczi|Marión Majkòwsczi]]. == Pòùczëna<ref name="autonazwa1" /> == === Szkòlnictwò do 1939 rokù === Òb całé XIX stalaté w Ùsce dało le jednã pòwszechą szkòłã, ze zôczątkù czileklasową – elementarną, a pózni ò cawnym zakresu spòdlowi edukacje. Òb szkòłowi rok 1897/98 robiło w ni 6 szkólnëch, a w 1917 r. 8 szkólnëch i 3 szkólné. W bùdinkù szkòłë bëłë òsobnë klasë strzédny szkòłë niższégò stãpienia. Pòd kùńc XIX st. w Ùsce òsta ùsadzonô państwòwô nawigacyjnô szkòła pierszégò stãpienia ({{jãz.|de}} ''die Königliche Navigationsvorschule''). Nã szkòłã dërch dotikôł felënk pasowny lëczbë kandidatów. Òsta zlikwidowónô w 1910 rokù. === Szkòlnictwò pò 1945 rokù === Òb szkòłowi rok 1977/78 do spòdlecznëch szkòłów chòdzëło 1731 szkòlôków, Òglowòsztôłcącé Liceùm ùkùńczëło 58 ùczniów, a warkòwą szkòłã 65. [[Òbrôzk:Ustka,_pomnik_żaglowca_(HB1).jpg|mały|Sztatura żaglówca kòl Spòdleczny Szkòłë nr 2]] ==== Spòdleczné szkòłë ==== * Spòdlecznô Szkòła nr 1 m. kpt. Leonida Telidżi, * Spòdlecznô Szkòła nr 2 m. kòmandora Bolesława Romanowskiégò * Spòdlecznô Szkòła nr 3 m. gen. Mariusza Zaruskiégò * Niepùblicznô Spòdlecznô Szkòła ADVENTURE w Ùsce W NSSz ADVENTURE to dô ùczbë kaszëbsczégò jãzëka.<ref>Niepubliczna Szkoła Podstawowa Adventure,https://www.facebook.com/reel/1422071593286668/?locale=pl_PL, Facebook, przëstãp z 3.07.2026 r.</ref> ==== Wëżispòdleczné szkòłë ==== * Zespół Technicznëch Szkòłów * Zespół Òglowòsztôłcącëch Szkòłów m. Mikòłaja Kòpernika == Spòrt == === Spòrtowé klubë a towarzëstwa === * Miejski Klub Sportowy „Jantar Ustka” (miesczi spòrtowi klub) * Lekkoatletyczny Klub Sportowy „Jantar Ustka” (letkòatléticzny spòrtowi klub) * Klub Tenisa Stołowego (klub stołowégò tenisa) * Stowarzyszenie Turystyczno Sportowe „STS Ustka” (turisticzno-spòrtowô stowôra) * Stowarzyszenie Sympatyków Piłki Ręcznej „Szczypiorniak Ustka” (stowôra lubòtników rãczny balë) * Stowarzyszenie „Yacht Klub Ustka” (stowôra – jachtklub) * Związek Kulturystyki i Fitness (związk kùlturisticzi a fitnessu) * Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej (towarzëstwò rozkòscérzaniô fizyczny kùlturë) * Usteckie Towarzystwo Sympatyków Sportu (towarzëstwò lubòtników spòrtu) [[Òbrôzk:Ustka_plaza_IMG_fotografia_lotnicza_net_6873.jpg|mały|Ùskô hôwinga]] === Ùsczi spòrtówcowie === * [[Natasza Caban]] * [[Tomasz Iwan]] * [[Barbara Madejczyk]] * [[Agnieszka Pogroszewska]] * [[Kazimierz Adach]] == Religiowé pòspólnotë == * [[Chrzescëjańskô Ewanielëcznô Pòspólnota (Pòlskô)|Chrzescëjańskô Ewanielëcznô Pòspólnota]]: ** misyjnô placówka w Ùsce<ref>''[https://www.chwe.pl/lista-placowek/ Zbory i placówki]'' ({{jãz.|pl}}), chwe.pl, przëstãp z 15.08.2023 r.</ref> * [[Greckòkatolëcczi kòscół w Pòlsce|Greckòkatolëcczi kòscół]]: ** greckòkatolëcczi dëszpastursczi òstrzód kòl [[Kòscół Nôswiãtszégò Zbawicela w Ùsce|kòscoła Nôswiãtszégò Zbawicela]]<ref>''[https://www.cerkiew.net.pl/parafie-i-dekanaty/dekanat-slupski/ Dekanat słupski]'' ({{jãz.|pl}}), cerkiew.net.pl, przëstãp z 12.06.2023 r.</ref> * [[Rzimskòkatolëcczi kòscół|Rzimskòkatolëcczi]]: ** parafiô sw. òjca Pio<ref>''[https://www.diecezjakoszalin.pl/parafia/szczegoly/220/ustka-sw-pio Parafia pw. św. Pio, Ustka]'' ({{jãz.|pl}}), diecezjakoszalin.pl, przëstãp z 12.06.2023 r.</ref> ** parafiô Nôswiãtszi Marije Pannë Gwiôzdë Mòrza<ref>''[https://www.diecezjakoszalin.pl/parafia/szczegoly/218/najswietszej-maryi-panny-gwiazdy-morza-ustka Parafia pw. Najświętszej Maryi Panny Gwiazdy Morza, Ustka]'' ({{jãz.|pl}}), diecezjakoszalin.pl, przëstãp z 12.06.2023 r.</ref> ** parafiô Nôswiãtszégò Zbawicela<ref>''[https://www.diecezjakoszalin.pl/parafia/szczegoly/217/ustka-najswietszego-zbawiciela Parafia pw. Najświętszego Zbawiciela, Ustka]'' ({{jãz.|pl}}), diecezjakoszalin.pl, przëstãp z 12.06.2023 r.</ref> ** [[Parafia wojskowa św. Marka Ewangelisty w Ustce|wòjskòwô parafiô sw. Marka Ewanielëstë]] z sedzbą w [[Lãdowò-Sedlëszcze|Lãdowie-Sedlëszczu]] * [[Zelonoswiątkòwi Kòscół w PR|Zelonoswiątkòwi Kòscół]]: ** zbór w Ùsce<ref>''[https://kzustka.wixsite.com/nowa/kontakt Kontakt]'' ({{jãz.|pl}}), kzustka.wixsite.com przëstãp z 12.06.2023 r.</ref> * [[Swiôdkòwie Jehowë w Pòlsce|Swiôdkòwie Jehowë]]: ([[Sala królestwa|Zala Królestwa]], sz. Dunina 12)<ref name="jw">Pòdôwczi wedle ''[https://apps.jw.org/ui/P/meeting-search.html#/weekly-meetings sznëkrownika zborów]'', z òficjalny starnë Swiôdków Jehowë jw.org; przëstãp z 15.10.2018 r.</ref> ** zbór Ùskô-Pòrénk<ref name="jw" /> ** zbór Ùskô-Zôpôd == Administracjô == Ùskô mô sztatus [[Mieskô gmina|miesczi gminë]]. Mieszkańcowie welëją do [[Rada gminy|Radzëznë Gardu]] Ùskô 15 rôdców<ref>Zarządzenie nr 56/10 Wojewody Pomorskiego z dnia 4 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 35, poz. 594).</ref>. Mieszkańcowie welëją rôdców do [[Sejmik Województwa Pomorskiego|sejmikù wòjewództwa w òkrãgù nr 1]]. Pòsélców na Sejm welëją z [[Okręg wyborczy nr 26 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej|welownégò òkrãgù nr 26]], senatora z [[Okręg wyborczy nr 62 do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej|òkrãgù nr 62]], a pòsélców do [[Parlament Europejski|Eùropejsczégò Parlamentu]] z [[Okręg wyborczy nr 1 do Parlamentu Europejskiego w Polsce|òkrãgu nr 1]]. Ùskô słëchô [[Rejonowi sąd|Rejonowémù Sądowi]] we Słëpskù, [[Òkrãgòwi sąd|Òkrãgòwémù Sądowi]] we Słëpskù<ref>Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2002 r. ({{Dziennik Ustaw|2002|180|1508}}).</ref> a [[Samorządowe kolegium odwoławcze|Samòrządzënowémù Òdwòłôwczémù Kòlegium]] we Słëpskù<ref>Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. ({{Dziennik Ustaw|2003|198|1925}}).</ref>. [[Òbrôzk:Ustka,_dom_kapitana_Haase_(HB2).jpg|mały|Stôrô rëbackô òsada, chëcz kapténë Haase, 1804]] === Partnersczé gardë a gminë === * [[Òbrôzk:Ustka,_ul._Czerwonych_Kosynierów_(HB1).jpg|mały|Stôrô rëbackô òsada (''XIX/XX w.'')]][[Bielsko-Biała]] – pòrozmienié ò wespółrobòce pòdpisóné 20 lëpińca 2002 r.<ref>[https://web.archive.org/web/20120313035642/http://www.ustka.pl/new/index.php?fm=resident&fp=artykul&id=304 Bielsko-Biała.] ({{jãz.|pl}}) ComSerwis, przëstãp z 28.11.2011 r.; zarchiwizowóné z [http://www.ustka.pl/new/index.php?fm=resident&fp=artykul&id=304 ny adresë] (13.03.2012 r.)</ref> * [[Stôłpsk|Słëpsk]] – deklaracjô partnersczi wespółrobòtë w ramach Dwagardu z 13 lëpińca 2003 r. ==== Midzënôrodnô wespółrobòta ==== * [[Enkhuizen]] (Holandiô) – partnerskô ùmòwa pòdpisónô 5 maja 1992 r.<ref>[https://web.archive.org/web/20120313041818/http://www.ustka.pl/new/index.php?fm=resident&fp=artykul&id=302 Enkhuizen] ({{jãz.|pl}}) ComSerwis, przëstãp z 28.11.2011 r., zarchiwizowóné z [http://www.ustka.pl/new/index.php?fm=resident&fp=artykul&id=302 ny adresë] (13.03.2012 r.)</ref> * [[Kappeln]] (Miemieckô) – partnerskô ùmòwa pòdpisónô 8 maja 1991 r.<ref>[https://web.archive.org/web/20120313035616/http://www.ustka.pl/new/index.php?fm=resident&fp=artykul&id=301 Kappeln] ({{jãz.|pl}}) ComSerwis, przëstãp z 28.11.2011 r., zarchiwizowóné z [http://www.ustka.pl/new/index.php?fm=resident&fp=artykul&id=301 ny adresë] (13.03.2012 r.)</ref> * [[Palanga]] (Lëtwa) – partnerskô ùmòwa pòdpisónô 8 lëpińca 2006 r.<ref>[https://web.archive.org/web/20120313034020/http://www.ustka.pl/new/index.php?fm=resident&fp=artykul&id=303 Palanga] ({{jãz.|pl}}) ComSerwis, przëstãp z 28.11.2011 r., zarchiwizowóné z [http://www.ustka.pl/new/index.php?fm=resident&fp=artykul&id=303 ny adresë] (13.03.2012 r.)</ref> Òd 2008 rokù partnersczim gardã Ùsczi bëło téż rusczé miasto [[Pionierskij (królewieckô òbéńda)|Pionierskij]]. Pò [[Inwazjô Rusczi na Ùkrajinã|rusczi inwazje na Ùkrajinã]] w 2022 rokù dogôdënk ò wespółrobòce òstôł zerwóny<ref>[https://ustka.naszemiasto.pl/ustka-zerwala-umowe-partnerska-z-rosyjskim-miastem/ar/c1-86998958 Ustka zerwała umowę partnerską z rosyjskim miastem Pioniersk.] ({{jãz.|pl}}), ustka.naszemiasto.pl, 28.02.2022 r., przëstãp z 3.03.2022 r.</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Czesław Piskorski. Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Wyd. "Sport i Turystyka" Warszawa, 1980, ss. 298–299. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35612,27260717,jacek-maniszewski-nowym-burmistrzem-ustki-frekwencja-wyborcza.html?disableRedirects=true Maciej Sandecki, Wyborcza, 28.06.2021 r., dostãp z 30.09.2022 r. {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] 0xq5emflxdceu15h3cryis0ezj1q3cc 0 5219 221218 220742 2026-10-27T12:22:45Z Terrus38 14026 221218 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdańsk University 2931.JPG|mały|Bùdink Gduńsczégò Ùniwersytetu]] [[Òbrôzk:Biblioteka UG 30-04-2007.jpg|mały|Biblioteka Gduńsczégò Ùniwersytetu]] '''Kaszëbistika''' – filologicznô discyplina, zwëkòwô ujmòwónô jakno dzél [[Slawistika|slawisticzi]], zajimającô sã badérowanim jãzëka, lëteraturë, [[Kùltura|kùlturë]] i dzejów [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. == Historiô kaszëbisticzi == Pierszé pòstrzédné infòrmacje ò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] (òd pastorów z [[Bëtowò|Bëtowa]] i [[Smôłdzëno|Smôłdzëna]] – [[Szimón Krofey|Szëmona Krofeja]] i [[Michôł Pòntanus|Michała Mòstnika]]) pòchôdają z XVI i XVII st. Òstałë òne równak òdczëtóne i zbadóné dopiérze w XIX st. Wiédza ò kaszëbiznie zwikszała sã na przełómanim XVIII i XIX st. [[Karl Gottlob von Anton]] òpisôł kòl 300 kaszëbsczich wërazów z [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadnégò Pòmòrzô]]. Jegò materiałë pòznôł slawista [[Izmaił Srezniewsczi]], co dało zôczątk zajimaniu sã Kaszëbama przez rusczich ùczałich. Baro nieżëczny kaszëbiznie pastor z [[Cecenowò|Cecenowa]] [[Gottlieb Lorek]] ùsadzył drëkòwóny òpisënk Kaszëbów nad Łebą (1821), je téż aùtorã m.jin. rãkòpisu kaszëbskò-niemieckò-pòlsczégò słowôrzka. Òd kuńca XVIII st. Kaszebama zajimôł sã [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]], chtërny m.jin. zbiérôł kaszëbską słowiznã (w wikszoscë òd [[Kabôtkòwie|Kabôtków]] z òkòlégò jezór [[Łebskò]] i [[Sarbskò]]). Rãkòpis kaszëbsczégò słowôrza dostôł òd Mrągòwiusza rusczi badéra [[Pioter Prejs|P. I. Prejs]], jaczi w 1840 napisôł z niegò rapòrt (skrodzoną wersjã). Rapòrt stôł sã szerok znóny w nôùkowim swiece i béł zwëskóny w wiele jinszich słowarzach. Kaszëbizną zajinteresowóny bëlë czesczi ùczałi we Wrocławiu – [[František Ladislav Čelakovský]] i [[Jan Evangelista Purkyně]]. Przeniósł są tam na studia [[Florión Cenôwa]], jaczi za nômòwą Pùrkiniégò wzął sã za wëkònanié programù badaniów kaszëbsczich Mrągòwiusza. Doparłãcził do niegò równak prakticzną dejã ùrobieniô lëteracczi kaszëbiznë i kaszëbsczi pismieniznë, tj. włączeniô do karna słowiańsczich jãzëków apartnégò kaszébsczégò jãzëka wbrew wastëjący wnenczas ùdbie ùczałich na témã kaszëbiznë. W 1856 na żëczbã Petersbursczi Akadamie Nôùk na Kaszëbë przëjachôł [[Aleksander Hilferding]]. Béł òn pierszim ùczałim, jaczi przeprowadzôł badérowania na całi kaszëbsczi òbéńdze. Stwierdzył òn, że jãzëk Kaszëbów i [[Słowińcë|Słowińców]] to slédnô żëjącô néżka kòlbôłtowégò dialektu, chtëren w strzédnowiekù zajimôł stolemną òbéńdã i chtëren twòrzi z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] pòspólną, „[[Lechicczé jãzëczi|lechicką]]” wietew [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczi mòwë]]. Na grëńt pòlsczi nôùczi deje Hilferdinga, razã z ùdbą ò przechódnocë kaszëbiznë jakò pólsczégò dialektu, przenioslë [[Lucjón Malinowsczi]], [[Aleksander Brückner]] i [[Kadzmiérz Nitsch]]. Ten òstatny pòdczorchiwôł równak apartnosc kaszëbiznë òd pòòstałëch pòlsczich dialektów. Deje Cenôwë ò jãzëczny i etniczny apartnoscë Kaszëbów rozwinął zôs [[Stefan Ramułt|Stefan Ramùłt]], chtëren ùznôwôł kaszëbiznã za òsóbny słowiańsczi jãzëk. == Terëczasnô kaszëbistika == Pò 1945 przédnictwò w kaszëbistice przënôlégô do ùczałich z Institutu Slawisticzi PAN w Warszawie i ùczałich z [[Gduńsk]]a (ód 1970 w ramach Gduńsczégò Ùniwersytetu). Do warszawsczégò karna nôleżą m.jin. [[Zdzysłôw Stieber|Z. Stieber]], [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|H. Pòpòwskô-Tabòrskô]], [[Jadwiga Zeniukòwô|J. Zeniukòwô]], [[Éwa Rzetelskô-Feleszkòwô|E. Rzetelskô-Feleszkòwô]], [[Kwiryna Handka|K. Handka]], [[Jadwiga Majowô|J. Majowô]]. Na Gduńsczim Ùniwersytece badérowaniama zajimalë sã m.jin. [[Édwôrd Bréza|E. Bréza]], [[Jerzi Tréder|J. Tréder]], [[Mark Cëbùlsczi|M. Cëbùlsczi]]. Nowi cząd badaniów kaszëbiznë sparłãczony béł z przërëchtowanim „[[Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich|Atlasu językowego kaszubsczyzny i dialektów sąsiednich]]” (AJK). Wëdôwóny béł òn w latach 1964-1975 i skłôdô sã z 15 tomów i 750 lingwisticznëch kôrt na spòdlim materiałów zapisónëch w 104 kaszëbsczich wsach. Ùdbòdôwcą atlasu béł [[Zdzysłôw Stieber]], aùtor wiele artiklów na kaszëbską témã. Z karna aùtorów AJK wëwòdzy sã téż wôżnô badérka kaszëbiznë [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô]]. W latach 1967-1976 wëdôwóny béł stolemny „[[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]]” aùtorstwa [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtë]]. Słowôrz Zëchtë stał sã spòdlim wiele pòdrobnëch prôc jinëch aùtorów, pòstãpné słowarze i òpracowania òpiérają sã wnetk wiedno na jegò bòkadnym zdrójnym materiale. == Kaszëbistika na Gduńsczim Ùniwersytece == Wespółczasno wôżnym môlã rozwiju kaszëbisticzi je [[Gduńsczi Ùniwersytet]] – Filologòwi Fakùltet. Dzãka ùchwôlënkòwi Senatu Gduńsczégò Ùniwersytetu w rokù 2014 pòwstôł nowi czerënk studiów sztôłcącëch przińdnëch kaszëbistów: kaszëbskô etnofilologiô z dwùma specjalnoscama: dlô szkólnëch i animacyjno-medialnô. Jak donëchczôs zaczekawienié studiama je słabé. W 2017 rokù bëła dodôwnô rekrutacja na kaszëbską etnofilologiã. W 2018 rokù I rok akademicczi kaszëbsczi etnofilologii nie béł pùszczony w rësznotã. W 2020 rokù bëło 69 kandidatów na sztudierów. == Bibliografiô == * [[Jerzi Tréder]], Spòdlowô wiédza ò kaszëbiznie, Gduńsk 2009, s. 9–18. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/o/etnofilologia Kaszëbskô etnofilologiô na Gduńsczim Ùniwersytece] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Slawistika]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] 6g6ykjn6myi49gc1onf6lyatttcu2fz 0 5243 221219 215345 2026-10-27T12:22:52Z Terrus38 14026 221219 wikitext text/x-wiki '''Kaszëbskô lëteratura''' – lëteratura ùsôdzanô w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]], równak ni le blós przez [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. == Do XIX stalata == Za nôstarszi dzeła napisòné pò kaszëbsku są colemało ùwôżóne Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode [[Szimón Krofey|S. Krofeja]] z rokù 1586, a téż Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá, [[Gduńsk]], [[Michôł Pòntanus|Michała Pòntanusa]] z rokù 1643. Niejedné dodôwają tu ''Dutki brzeskie'' napisané w 1402 rokù. == XIX stalace == === [[Florión Cenôwa]] === * [[1843]] ''Wiléjá Noveho Roku'' i ''Szczōdráki'' * [[1850]] ''Mały zbiór wyrazów kaszubskich, mających większe podobieństwo z językiem rosyjskim aniżeli polskim'', [[Gduńsk]] * [[1861]] ''Sbornik osnovnych slow kasubskago narecija''; w: Materialy dlja sravnitelnagoi objasnitelnago slovarja i gramatiki; [[Petersbùrg]] * [[1868]] ''Skôrb Kaszébskosłovjanskjé mové'', [[Swiecé]] * [[1879]] ''Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé'', [[Pòznanié]] [[Hieronim Derdowsczi]] == XX stalace == [[Sztefón Bieszk]], [[Jan Bilot]], [[Witóld Bòbrowsczi]], [[Bòlesłôw Bòrk]], [[Alojzy Bùdzësz]], [[Józef Ceynowa]], [[Danuta Charland]], [[Agùstin Chrabkòwsczi]], [[Wanda Czedrowskô]], [[Henrik Dawidowsczi]], [[Agùstin Dominik]], [[Jan Drzéżdżón]], [[Sztefón Fikùs]], [[Eùgeniusz Gòłąbk]], [[Francyszk Grucza]], [[Henrik Héwelt]], [[Léón Heyka]], [[Stanisłôw Janka]], [[Bòlesłôw Jażdżewsczi]], [[Jan Karnowsczi]], [[Aleksander Labùda]], [[Jaromira Labudda]], [[Anna Łajming]], [[Jerzi Łisk]], [[Krystyna Muza]], [[Alojzy Nôgel]], [[Aleksander Majkòwsczi]], [[Marian Majkòwsczi]], [[Antón Peplińsczi]], [[Stanisłôw Pestka]], [[Eugeniusz Prëczkòwsczi]], [[Stanisław Rejter]], [[León Roppel]], [[Jan Rómpsczi]], [[Marión Selin]], [[Jerzi Stachùrzczi]], [[Bòżena Szëmańskô]], [[Jón Szutanbarch]], [[Jan Trepczik]], [[Jan Walkùsz]], [[Bernat Zëchta]] i jin. Wiele z nich mòże nalezc w ''Dërchôj królewiónko, Antologia dzysdniowi prozë kaszëbsczi'', Gdynia 1996 ISBN 8390570564. == XXI stalace == [[Ida Czajinô|Jida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Ana Glëszczińskô]], [[Wòjcech Mëszk]], [[Wacłôw Pòmòrsczi]], [[Robert Żmùda-Trzebiatowsczi]], [[Dark Majkòwsczi]] i jin. W kaszëbsczim jãzëkù pisze wierã wicy jak 80 pisôrzów. == Òbaczë téż == * [[Czetnica.org]] * [[Czëtnica]] == Lëteratura == * Grzybowski J.: Literatura piękna w języku kaszubskim od 1944 roku : bibliografia wydawnictw zwartych, Wojewódzka Biblioteka Publiczna : Biblioteczny Ośrodek Informacji, Gdańsk 1992. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85071709 LC] * [http://data.bnf.fr/12011017/litterature_kachoube/ BnF] * [http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=14790&s=1 ''Kaszuby'', 186 - pò pòlskù] * https://czec.pl/vademecum-kaszubskie-literatura-kaszubska-rekonesans {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura| ]] o8n3n3hb7tftspevgxx1nyc0pfv1wxr 0 5261 221355 212942 2026-10-27T18:05:22Z Iketsi 3254 + 221355 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stefan Ramułt (cropped).jpg|mały|Stefan Ramułt]] '''Stefan Ramułt''' (1859–1913) pòlsczi ùczałi, jãzëkòznajôrz, ùr. w Liszkach kòl Krosna. Òn sztudirowôł na Ùniwersytece we Lwòwie, a za swoje dzeło: ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' béł wëprzédniony w 1889 rokù nôdgrodą [[Akademia Umiejętności|Akademii Umiejãtnoscë]] w kònkùrsu miona Lindegò. Dlô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] òn mô wiele zrobioné. == Ùsôdztwò == * ''Podania i opowieści ludu kaszubskiego'' ; [[Krakòwò]] [[1893]] * ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'', [[Krakòwò]] [[1893]]<ref>https://archive.org/details/pbc.gda.pl.MBPG_20838_1893_male</ref><ref>https://pbc.gda.pl/dlibra/publication/11446/edition/7469?language=pl</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260715104257/https://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/64999/edition/58638</ref> * ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' dzél II; [[Krakòwò]] [[1993]]. Przërëchtowanié ë wstãp H.Horodyska.<ref>https://czec.pl/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego</ref><ref>https://pau.krakow.pl/index.php/en/wydawnictwo/spis-publikacji/wydawnictwa-pozaseryjne/1993/596-stefan-ramult-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego</ref><ref>https://bhp.ihpan.edu.pl/index.php?KatID=0&typ=record&001=IHPAN22225229</ref><ref>http://www.isybislaw.ispan.waw.pl/ShowDocument.do?documentId=458127</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder'', {{skr.|wëdôwizna}} [[Oficyna Czëc|Czec]]. Gduńsk [[2003]]<ref>Edycja zawiera część pierwszą słownika z 1893 {{skr.|rokù}} oraz część drugą z 1993 {{skr.|rokù}} Hasła zostały połączone w jeden ciąg alfabetyczny i znormalizowane ortograficznie i gramatycznie. (JB)http://www.isybislaw.ispan.waw.pl/ShowDocument.do?documentId=597330</ref><ref>Ramułt S., ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'', scalił i znormalizował J. Treder według wydań AU z roku 1893 i PAU z roku 1993, Gdańsk 2003, ss. 520; , fototypowe s. 457/IX-520/298 zawierające teksty tylko w {{skr.|wyd.}} 1, w kolejnych {{skr.|wyd.}} Wydawnictwa Region stron tych nie https://web.archive.org/web/20260414085618/https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/slowniki/</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Redakcja i korekta Jerzy Treder,'' {{skr.|wëdôwizna}} [[Region (wëdôwizna)|Region]]. Gdiniô [[2011]] ISBN 978-83-7591-212-8<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20260709222000/https://www.ksiegarnia.slupsk.edu.pl/pomeranika/255-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego.html</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego. Redakcja i korekta Jerzy Treder,'' {{skr.|wëdôwizna}} [[Region (wëdôwizna)|Region]]. Gdiniô [[2017]] (dzél I + II) ISBN 978-83-7591-586-0<ref>https://fundacjakaszuby.org/produkt/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego/</ref><ref>https://czec.pl/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego-ramult</ref><ref>https://kaszubskaksiazka.pl/encyklopedie-i-leksykony/681-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego.html</ref> * ''Statystyka ludności kaszubskiej'', [[Krakòwò]] [[1899]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego 2011.jpg|2011<ref name=":0" /> Òbrôzk:Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego 2017.jpg|2017<ref>https://www.wydawnictworegion.pl/ksiazki/slownik/</ref> </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Dzieje Pomorza Nadwiślańskiego od VII wieku do 1945 roku / [Stanisław Mielczarski et al. ; koordynacja całości Wacław Odyniec], Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1978, s. 413. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090314061729/http://pl.kaszubia.com/kultura/jezyk-kaszubski/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego-stefana-ramulta Wëjimczi ze słowarza (''Czile słów ò Kaszëbach ë jich mòwie'')] * [http://pbc.gda.pl/dlibra/doccontent?id=7469 ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' na starnach PBC] * [https://fbc.pionier.net.pl/details/nnhmVnf ''Statystyka ludności kaszubskiej''] * [http://opac.vatlib.it/iguana/www.main.cls?sUrl=search&t=1361777622030&searchProfile=ALL#anchor_Results Ramult, Stefan] * [http://www.gutenberg.org/files/40863/40863-h/40863-h.htm#ar183 plur. Kaszëbi] * [https://opac.vatlib.it/auth/detail/495_251966 Watikan – Biblioteka] * [https://web.archive.org/web/20100529021029/http://ec.europa.eu/education/languages/archive/languages/langmin/euromosaic/pol3_en.html ''Arts and Culture'' (en)] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Ramułt Stefan}} [[Kategòrëjô:Pòlsczi jãzëkòznôwcë]] aw5wiq2kyuurwj2auw2wlt8yz4lwfx0 221356 221355 2026-10-27T18:06:18Z Iketsi 3254 wydaniu; wydaniach 221356 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stefan Ramułt (cropped).jpg|mały|Stefan Ramułt]] '''Stefan Ramułt''' (1859–1913) pòlsczi ùczałi, jãzëkòznajôrz, ùr. w Liszkach kòl Krosna. Òn sztudirowôł na Ùniwersytece we Lwòwie, a za swoje dzeło: ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' béł wëprzédniony w 1889 rokù nôdgrodą [[Akademia Umiejętności|Akademii Umiejãtnoscë]] w kònkùrsu miona Lindegò. Dlô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] òn mô wiele zrobioné. == Ùsôdztwò == * ''Podania i opowieści ludu kaszubskiego'' ; [[Krakòwò]] [[1893]] * ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'', [[Krakòwò]] [[1893]]<ref>https://archive.org/details/pbc.gda.pl.MBPG_20838_1893_male</ref><ref>https://pbc.gda.pl/dlibra/publication/11446/edition/7469?language=pl</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260715104257/https://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/64999/edition/58638</ref> * ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' dzél II; [[Krakòwò]] [[1993]]. Przërëchtowanié ë wstãp H.Horodyska.<ref>https://czec.pl/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego</ref><ref>https://pau.krakow.pl/index.php/en/wydawnictwo/spis-publikacji/wydawnictwa-pozaseryjne/1993/596-stefan-ramult-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego</ref><ref>https://bhp.ihpan.edu.pl/index.php?KatID=0&typ=record&001=IHPAN22225229</ref><ref>http://www.isybislaw.ispan.waw.pl/ShowDocument.do?documentId=458127</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder'', {{skr.|wëdôwizna}} [[Oficyna Czëc|Czec]]. Gduńsk [[2003]]<ref>Edycja zawiera część pierwszą słownika z 1893 {{skr.|rokù}} oraz część drugą z 1993 {{skr.|rokù}} Hasła zostały połączone w jeden ciąg alfabetyczny i znormalizowane ortograficznie i gramatycznie. (JB)http://www.isybislaw.ispan.waw.pl/ShowDocument.do?documentId=597330</ref><ref>Ramułt S., ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'', scalił i znormalizował J. Treder według wydań AU z roku 1893 i PAU z roku 1993, Gdańsk 2003, ss. 520; , fototypowe s. 457/IX-520/298 zawierające teksty tylko w wydaniu 1, w kolejnych wydaniach Wydawnictwa Region stron tych nie https://web.archive.org/web/20260414085618/https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/slowniki/</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Redakcja i korekta Jerzy Treder,'' {{skr.|wëdôwizna}} [[Region (wëdôwizna)|Region]]. Gdiniô [[2011]] ISBN 978-83-7591-212-8<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20260709222000/https://www.ksiegarnia.slupsk.edu.pl/pomeranika/255-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego.html</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego. Redakcja i korekta Jerzy Treder,'' {{skr.|wëdôwizna}} [[Region (wëdôwizna)|Region]]. Gdiniô [[2017]] (dzél I + II) ISBN 978-83-7591-586-0<ref>https://fundacjakaszuby.org/produkt/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego/</ref><ref>https://czec.pl/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego-ramult</ref><ref>https://kaszubskaksiazka.pl/encyklopedie-i-leksykony/681-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego.html</ref> * ''Statystyka ludności kaszubskiej'', [[Krakòwò]] [[1899]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego 2011.jpg|2011<ref name=":0" /> Òbrôzk:Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego 2017.jpg|2017<ref>https://www.wydawnictworegion.pl/ksiazki/slownik/</ref> </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Dzieje Pomorza Nadwiślańskiego od VII wieku do 1945 roku / [Stanisław Mielczarski et al. ; koordynacja całości Wacław Odyniec], Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1978, s. 413. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090314061729/http://pl.kaszubia.com/kultura/jezyk-kaszubski/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego-stefana-ramulta Wëjimczi ze słowarza (''Czile słów ò Kaszëbach ë jich mòwie'')] * [http://pbc.gda.pl/dlibra/doccontent?id=7469 ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' na starnach PBC] * [https://fbc.pionier.net.pl/details/nnhmVnf ''Statystyka ludności kaszubskiej''] * [http://opac.vatlib.it/iguana/www.main.cls?sUrl=search&t=1361777622030&searchProfile=ALL#anchor_Results Ramult, Stefan] * [http://www.gutenberg.org/files/40863/40863-h/40863-h.htm#ar183 plur. Kaszëbi] * [https://opac.vatlib.it/auth/detail/495_251966 Watikan – Biblioteka] * [https://web.archive.org/web/20100529021029/http://ec.europa.eu/education/languages/archive/languages/langmin/euromosaic/pol3_en.html ''Arts and Culture'' (en)] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Ramułt Stefan}} [[Kategòrëjô:Pòlsczi jãzëkòznôwcë]] gloin2r1no6e3g351k0ayzeg0e39sj1 221357 221356 2026-10-27T18:07:48Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Stefan Ramułt]] do [[Sztefón Ramùłt]]: kaszëbsczi jãzëk 221356 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stefan Ramułt (cropped).jpg|mały|Stefan Ramułt]] '''Stefan Ramułt''' (1859–1913) pòlsczi ùczałi, jãzëkòznajôrz, ùr. w Liszkach kòl Krosna. Òn sztudirowôł na Ùniwersytece we Lwòwie, a za swoje dzeło: ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' béł wëprzédniony w 1889 rokù nôdgrodą [[Akademia Umiejętności|Akademii Umiejãtnoscë]] w kònkùrsu miona Lindegò. Dlô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] òn mô wiele zrobioné. == Ùsôdztwò == * ''Podania i opowieści ludu kaszubskiego'' ; [[Krakòwò]] [[1893]] * ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'', [[Krakòwò]] [[1893]]<ref>https://archive.org/details/pbc.gda.pl.MBPG_20838_1893_male</ref><ref>https://pbc.gda.pl/dlibra/publication/11446/edition/7469?language=pl</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260715104257/https://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/64999/edition/58638</ref> * ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' dzél II; [[Krakòwò]] [[1993]]. Przërëchtowanié ë wstãp H.Horodyska.<ref>https://czec.pl/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego</ref><ref>https://pau.krakow.pl/index.php/en/wydawnictwo/spis-publikacji/wydawnictwa-pozaseryjne/1993/596-stefan-ramult-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego</ref><ref>https://bhp.ihpan.edu.pl/index.php?KatID=0&typ=record&001=IHPAN22225229</ref><ref>http://www.isybislaw.ispan.waw.pl/ShowDocument.do?documentId=458127</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder'', {{skr.|wëdôwizna}} [[Oficyna Czëc|Czec]]. Gduńsk [[2003]]<ref>Edycja zawiera część pierwszą słownika z 1893 {{skr.|rokù}} oraz część drugą z 1993 {{skr.|rokù}} Hasła zostały połączone w jeden ciąg alfabetyczny i znormalizowane ortograficznie i gramatycznie. (JB)http://www.isybislaw.ispan.waw.pl/ShowDocument.do?documentId=597330</ref><ref>Ramułt S., ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'', scalił i znormalizował J. Treder według wydań AU z roku 1893 i PAU z roku 1993, Gdańsk 2003, ss. 520; , fototypowe s. 457/IX-520/298 zawierające teksty tylko w wydaniu 1, w kolejnych wydaniach Wydawnictwa Region stron tych nie https://web.archive.org/web/20260414085618/https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/slowniki/</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Redakcja i korekta Jerzy Treder,'' {{skr.|wëdôwizna}} [[Region (wëdôwizna)|Region]]. Gdiniô [[2011]] ISBN 978-83-7591-212-8<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20260709222000/https://www.ksiegarnia.slupsk.edu.pl/pomeranika/255-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego.html</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego. Redakcja i korekta Jerzy Treder,'' {{skr.|wëdôwizna}} [[Region (wëdôwizna)|Region]]. Gdiniô [[2017]] (dzél I + II) ISBN 978-83-7591-586-0<ref>https://fundacjakaszuby.org/produkt/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego/</ref><ref>https://czec.pl/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego-ramult</ref><ref>https://kaszubskaksiazka.pl/encyklopedie-i-leksykony/681-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego.html</ref> * ''Statystyka ludności kaszubskiej'', [[Krakòwò]] [[1899]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego 2011.jpg|2011<ref name=":0" /> Òbrôzk:Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego 2017.jpg|2017<ref>https://www.wydawnictworegion.pl/ksiazki/slownik/</ref> </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Dzieje Pomorza Nadwiślańskiego od VII wieku do 1945 roku / [Stanisław Mielczarski et al. ; koordynacja całości Wacław Odyniec], Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1978, s. 413. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090314061729/http://pl.kaszubia.com/kultura/jezyk-kaszubski/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego-stefana-ramulta Wëjimczi ze słowarza (''Czile słów ò Kaszëbach ë jich mòwie'')] * [http://pbc.gda.pl/dlibra/doccontent?id=7469 ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' na starnach PBC] * [https://fbc.pionier.net.pl/details/nnhmVnf ''Statystyka ludności kaszubskiej''] * [http://opac.vatlib.it/iguana/www.main.cls?sUrl=search&t=1361777622030&searchProfile=ALL#anchor_Results Ramult, Stefan] * [http://www.gutenberg.org/files/40863/40863-h/40863-h.htm#ar183 plur. Kaszëbi] * [https://opac.vatlib.it/auth/detail/495_251966 Watikan – Biblioteka] * [https://web.archive.org/web/20100529021029/http://ec.europa.eu/education/languages/archive/languages/langmin/euromosaic/pol3_en.html ''Arts and Culture'' (en)] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Ramułt Stefan}} [[Kategòrëjô:Pòlsczi jãzëkòznôwcë]] gloin2r1no6e3g351k0ayzeg0e39sj1 221364 221357 2026-10-27T18:10:14Z Terrus38 14026 221364 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stefan Ramułt (cropped).jpg|mały|Stefan Ramułt]] '''Sztefón Ramùłt''' ({{Jãz.|pl}} Stefan Ramułt, ùr. w [[1859]] w Liszkach, ùm. w [[1913]]) – pòlsczi ùczałi, jãzëkòznajôrz. Òn sztudérowôł na Ùniwersytece we Lwòwie, a za swoje dzeło: ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' béł wëprzédniony w 1889 rokù nôdgrodą [[Akademia Umiejętności|Akademii Ùmiejãtnoscë]] w kònkùrsu miona S.B. Lindegò. == Ùsôdztwò == * ''Podania i opowieści ludu kaszubskiego'' ; [[Krakòwò]] [[1893]] * ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'', [[Krakòwò]] [[1893]]<ref>https://archive.org/details/pbc.gda.pl.MBPG_20838_1893_male</ref><ref>https://pbc.gda.pl/dlibra/publication/11446/edition/7469?language=pl</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260715104257/https://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/64999/edition/58638</ref> * ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' dzél II; [[Krakòwò]] [[1993]]. Przërëchtowanié ë wstãp H.Horodyska.<ref>https://czec.pl/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego</ref><ref>https://pau.krakow.pl/index.php/en/wydawnictwo/spis-publikacji/wydawnictwa-pozaseryjne/1993/596-stefan-ramult-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego</ref><ref>https://bhp.ihpan.edu.pl/index.php?KatID=0&typ=record&001=IHPAN22225229</ref><ref>http://www.isybislaw.ispan.waw.pl/ShowDocument.do?documentId=458127</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder'', {{skr.|wëdôwizna}} [[Oficyna Czëc|Czec]]. Gduńsk [[2003]]<ref>Edycja zawiera część pierwszą słownika z 1893 {{skr.|rokù}} oraz część drugą z 1993 {{skr.|rokù}} Hasła zostały połączone w jeden ciąg alfabetyczny i znormalizowane ortograficznie i gramatycznie. (JB)http://www.isybislaw.ispan.waw.pl/ShowDocument.do?documentId=597330</ref><ref>Ramułt S., ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'', scalił i znormalizował J. Treder według wydań AU z roku 1893 i PAU z roku 1993, Gdańsk 2003, ss. 520; , fototypowe s. 457/IX-520/298 zawierające teksty tylko w wydaniu 1, w kolejnych wydaniach Wydawnictwa Region stron tych nie https://web.archive.org/web/20260414085618/https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/slowniki/</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Redakcja i korekta Jerzy Treder,'' {{skr.|wëdôwizna}} [[Region (wëdôwizna)|Region]]. Gdiniô [[2011]] ISBN 978-83-7591-212-8<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20260709222000/https://www.ksiegarnia.slupsk.edu.pl/pomeranika/255-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego.html</ref> ** ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego. Redakcja i korekta Jerzy Treder,'' {{skr.|wëdôwizna}} [[Region (wëdôwizna)|Region]]. Gdiniô [[2017]] (dzél I + II) ISBN 978-83-7591-586-0<ref>https://fundacjakaszuby.org/produkt/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego/</ref><ref>https://czec.pl/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego-ramult</ref><ref>https://kaszubskaksiazka.pl/encyklopedie-i-leksykony/681-slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego.html</ref> * ''Statystyka ludności kaszubskiej'', [[Krakòwò]] [[1899]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego 2011.jpg|Słowôrz Sz. Ramùłta, wëdanié z 2011<ref name=":0" /> Òbrôzk:Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego 2017.jpg|Słowôrz Sz. Ramùłta, wëdanié z 2017<ref>https://www.wydawnictworegion.pl/ksiazki/slownik/</ref> </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Dzieje Pomorza Nadwiślańskiego od VII wieku do 1945 roku / [Stanisław Mielczarski et al. ; koordynacja całości Wacław Odyniec], Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1978, s. 413. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090314061729/http://pl.kaszubia.com/kultura/jezyk-kaszubski/slownik-jezyka-pomorskiego-czyli-kaszubskiego-stefana-ramulta Wëjimczi ze słowarza (''Czile słów ò Kaszëbach ë jich mòwie'')] * [http://pbc.gda.pl/dlibra/doccontent?id=7469 ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'' na starnach PBC] * [https://fbc.pionier.net.pl/details/nnhmVnf ''Statystyka ludności kaszubskiej''] * [http://opac.vatlib.it/iguana/www.main.cls?sUrl=search&t=1361777622030&searchProfile=ALL#anchor_Results Ramult, Stefan] * [http://www.gutenberg.org/files/40863/40863-h/40863-h.htm#ar183 plur. Kaszëbi] * [https://opac.vatlib.it/auth/detail/495_251966 Watikan – Biblioteka] * [https://web.archive.org/web/20100529021029/http://ec.europa.eu/education/languages/archive/languages/langmin/euromosaic/pol3_en.html ''Arts and Culture'' (en)] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Ramułt Stefan}} [[Kategòrëjô:Pòlsczi jãzëkòznôwcë]] dlswqixqe9op5ev67pif3ggimnnf74r 0 5263 221367 219841 2026-10-27T18:11:12Z Xqbot 1155 Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Sztefón Ramùłt]] 221367 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Sztefón Ramùłt]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 1kcw7jxwi35ae6r018p30vpvzyzu23h 0 5313 221448 219611 2026-10-27T20:38:38Z Terrus38 14026 221448 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Biogram infobox|òbrôzk=Eùgeniusz Prëczkòwsczi 2025.jpg|miono=Eùgeniusz Prëczkòwsczi|data narodzeniégò=7 lëpińca 1969|môl narodzeniégò=Wejrowò|nôùkòwi titel=doktór humanisticznëch nôùk|òrganizacjô=Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|małżeństwò=[[Elżbiéta Prëczkòwskô]]|plac zamieszkaniô=Banino|pòlsczé miono=Eugeniusz Pryczkowski}} '''Eùgeniusz Prëczkòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Eugeniusz Pryczkowski''; ùr. [[7 lëpińca]] [[1969]] rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – doktór humanisticznëch nôùk, kaszëbsczi gazétnik, pòeta, pisôrz, tłómôcz, aùtór tekstów, wëdôwôrz i dzejôrz, nôleżnik [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], wiceprowadnik Radzëznë Kartësczégò Krézu, załóżca karna „Młodzëzna”. Ùkùńcził sztudia na Gduńsczi Pòlitechnice w 1994 rokù. Béł redaktorã telewizyjnégò magazynu “Rodnô Zemia”. Prowadzył téż pismiono “Norda” ë wëdowizna “Rost”. Lëteracczé dokazë wëdôwôł smarą midzë jinszima w “Tatczëznie”, “Gazéce Kartësczi”, “Zsziwkù”, “Pomeranii” ë “Nordze”. Przërëchtowôł antologiã prozë “Dërchôj królewiónkò” (1996). Je wespółautorã mòdlëtewnika “Më trzimómë z Bògã” (1998, wespół z [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eugeniuszã Gòłąbkã]]), knédżi z kaszëbsczima wicama “Bëlny szport wiele wôrt” (2000) i jin. Je wespółautorã "Òratorium Swiónowsczégò" (2009). Napisôł téż "Leksykon Ziemi Żukowskiej" (2012). Je laureatã òglowòpòlsczich kònkùrsów: [[Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs m. Jana Drzéżdżona|miona Jana Drzéżdżona]] (1996) ë Mieczisława Strijewsczégò (1998, 2000). W 1998 dostôł midzënôrodné wëróżnienié Polcul Foundation, a w 1999 rokù [[Medal Stolema]]. Je nôleżnikã [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka]]. == Ùsôdztwò (wëbiér) == * Anthony de Mello – ''Casnô aureola'', Gduńsk 1993 (tłómaczenié) * ''Dërchôj królewiónkò'', Gdynia 1996 (redakcjô) * ''Më trzimómë z Bògã'', Gdynia 1998 (przekłôdë, redakcjô; wespółrobòta: [[Eùgeniusz Gòłąbk]]) * ''Na jimiã Bòsczé'', Gduńsk 2000 * ''Bëlny szport wiele wôrt'', Gduńsk 2000, 2010 (redakcjô) * ''Mësla dzecka'', Gduńsk 2001 (redakcjô; wespółrobòta: Elżbiéta Prëczkòwskô) * ''Królowa Kaszub'', Banino-Pelplin 2002 * ''Piesnie Rodny Zemi'', Banino-Pelplin 2003 (plus płyta CD; wespółaùtorzë: [[Tomôsz Fópka]] i [[Jerzi Stachùrsczi]]) * ''Òjcze nasz'', Banino-Pelplin 2004 (redakcjô) * ''Bòże pòmagôj. Jan Paweł II do Kaszubów'', Banino-Pelplin 2005 * ''Ksążeczka do nôbòżéństwa'', Pelplin 2005 * ''Zrzeszeni w Baninie'', Banino-Pelplin 2006 * ''Dlô Was Panie'', Gdańsk 2006 (redakcjô) * ''Wspomnienia kaszubskich Sybiraków'', Banino-Pelplin 2006 (redakcjô) * ''Sól zemi'', Banino 2007 * ''Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prał. Franciszka Gruczy'', Banino 2008 * ''Nótë kaszëbsczé. Pòpùlarné piesnie'', Banino 2008 (redakcjô) * ''Siła Żukowa'', Banino-Żukòwò 2009 * ''Norbertańska siła Kaszub'', red. Andrzej Groth, Eugeniusz Pryczkowski, Banino-Żukòwò 2011 * ''Kùńczi sã mòja pielgrzimka. 100 lat Władysławy Gołąbek z Pryczkowskich'', Banino 2012 * ''Leksykon Ziemi Żukowskiej'', Żukowo 2012 * ''Dzecynny czas'', tomik poezji, Banino 2012 * ''Serce miec'', współautor Jerzy Stachurski, śpiewnik, Banino 2015 * ''Swiónowskô nasza Matinko. Dzieje parafii i sanktuarium oraz cuda Królowej Kaszub'', Banino 2016 * ''Król Kaszubów – Karol Krefft'', Banino 2016 * ''Kaszëbskô młodëch rewòlucjô'', współautor Katarzyna Kankowska–Filipiak, Banino 2017 * ''Sanktuarium sianowskie a tożsamość kaszubska'', praca zbiorowa, red., Swiónowò-Banino 2018 * ''Banino. Miszewo, Pępowo, Rębiechowo – dzieje dramatyczne i piękne'', Banino 2018 * ''Królowa Morza. Kaszubskie sanktuarium w Swarzewie, Banino-Swôrzewò, 2019'' * ''Z Bãdargòwa do Lëzëna. Paweł Miotk – dzejôrz, lëterat, wójt, współautor Gracjan Fopke, Banino 2020'' * ''Płomiéń miłotë. 51 sonetów na 51 lat'', Banino 2020 * ''X Festiwali Filmów Kaszubskich,'' Banino 2020. == Diskògrafiô (wëbiér) == * ''Jadą z kòlãdą'' (magn. kaseta, Serakòjce 1998) * ''Piesnie Rodny Zemi'' (2003) * ''Më jesmë młodi'' (Lëzëno 2004) * ''Le żecé biegô'' (Lëzëno 2006) * ''Òd se cos dac'' (Banino 2008) * ''Oratorium Sianowskie'' (Banino 2009) * ''Piãkné Kaszëbë'' (''Koleczkowianie'', Szëmôłd, 2010) * ''Cél daleczi'' (Banino 2010) * Wiedno Kaszëbë (Banino 2012) * Dwie stegnë (Banino 2017) * Mój tusk (Banino 2018) * Żegnôj swiat całi (2019) == Òbaczë téż == * [[Festiwal Kaszëbsczich Filmów]] * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=awIys6hHwZQ|tit=Z kaszubskim na ty – wywiad z Eugeniuszem Pryczkowskim|k=MDK Rumia|jaz=csb}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Prëczkòwsczi Eugeniusz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi dzejarze]] e3qdyatmyzcpnrtw9y010l8lv2gtl76 0 5338 221214 220047 2026-10-27T12:22:04Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Michôł Pontanus]] do [[Michôł Pòntanus]]: labializacjô 220047 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mały Catechism Michała Pontanusa 1643.png|mały|]] '''Michôł Pontanus''' (1583–1654) – to béł pastor rodem ze [[Stôłpsk|Słëpska]]. To [[Smôłdzëno]] bëło jegò parafią, a tu mieszkalë [[Kaszëbi]]. Òn pòmógł wëdac: Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko Wándalski ábo Słowięski/ to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwion y ná jáwnosc wydan/ Z Przydatkiem Siedm Psálmow Pokutnych krolá Dawida y inβych Potrzebnych rzeczi: osobliwie Historiy Passiy náβego Páná Jesusa według Ewángelistá Mattheuβá/ y niektorych Piesn duchownych. Drukowány w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá/ Roku Pańskiego [[1643]]. Ten katézmùs béł wëdóny jesz dwa razë: w [[1758]] i [[1828]] rokù. Przë wëdaniu z 1828 rokù pòmógł [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]]. == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, str. 173 - 175 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://archive.org/stream/dieslowinzenund00unkngoog#page/n148/mode/2up Pontanus ss.132-133] * [https://books.google.de/books?id=-NEAAAAAcAAJ&pg=PA132 w: ''Dritter Jahresbericht der Gesellschaft für Pommersche Geschichte des Alterthums''. Stettin 1828, ss. 132 -.] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Pontanus Michôł}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzani]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] 1jahe7736l8u98v2n2tfdjncttg0ijj 0 5339 221221 216201 2026-10-27T12:22:57Z Terrus38 14026 221221 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Smôłdzëno |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=stôłpsczi |gmina=Smôłdzëno |szôłtëstwò= |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=39 |sekùndëN=48 |gradëE=17 |minutëE=12 |sekùndëE=49 |wiżô= |rok= |lëdztwò=984 |gãscëzna= |nr_czér=59 |pòcztowi_kòd=76-214 |reg_tôfla=GSL |SIMC= |szôłtës= |www= |galerëjô_commons=Category:Smołdzino }} '''Smôłdzëno''' ({{jãz.|pl}} ''Smołdzino'', {{jãz.|de}} ''Schmolsin'') – wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[stôłpsczi kréz|stôłpsczim krézu]], w [[Gmina Smôłdzëno|gminie Smôłdzëno]], w chtërny czedës mieszkalë [[Słowińcë]]. Òd 1622 rokù to béł spòsób ksyżënë Anë Croy. Tu je kòscół òd 1632 rokù. W lëtersczim dzélu Pòmòrsczi bëł brëkòwóny w liturgiji téż [[kaszëbsczi jãzëk]] ([[Michôł Pòntanus]]- Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski, Smołdzyńsczé perykòpë, Strôrokaszëbsczi spiéwnik). Catechism "Wándalski" mògło miec lëchi znaczënk, a "Slowięski" mogło dac pòczątk pòzwie [[Słowińcë]]. Zôpôdnopòmòrsczi biskùpi, czerëjącë sã rësznotą christianiznową i parłãczącë jã z wnożëną nachôdającégò lëdztwa – kòlonizacją na miemiecczim prawie – pierszëznã dôwelë równak miemczëznie. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Smołdzino (pow. słupski)-ambona.jpg|Stôrô [[Kazalnica|kôzalnica]] w kòscele w Smôłdzënie Òbrôzk:POL SMOŁDZINO - 16 (3).jpg|Smôłdzëno </gallery> == Lëteratura == * [[Aleksander Hilferding]], Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря, Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk 1989, ISBN 83-85011-57-9) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/914 2.) ''Smołdzino'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Smôłdzëno]] 3fxr36qo6xe767mmvoo7dnnyp8vzf48 0 5532 221333 220626 2026-10-27T16:35:49Z Iketsi 3254 [[pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}} 221333 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Prokòwò |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Kartuzë |szôłtëstwò=Prokòwò |miejskô= |wiechrzëzna=11,99 |gradëN=54 |minutëN=21 |sekùndëN=32.8 |gradëE=18 |minutëE=09 |sekùndëE=59.9 |wiżô= |rok=2006 |lëdztwò=1201 |gãscëzna=100 |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=83-300 |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës=Paweł Rybakowski |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Prokòwò''' ({{jãz.|pl}} ''Prokowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[Pòlskô|Pòlsce]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [http://spprokowo.edupage.org/text3/?]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: Prokòwsczé Chrostë ë Mòkré Łaczi. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Prokòwò - Kòscół (2).JPG|Kòscół Òbrôzk:Prokòwò_-_stacja.JPG| </gallery> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/48 Prokowo] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wse]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 7qiz7rb30qbf421fgcdppunbiiv80mi 221334 221333 2026-10-27T16:36:08Z Iketsi 3254 <ref></ref> 221334 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Prokòwò |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Kartuzë |szôłtëstwò=Prokòwò |miejskô= |wiechrzëzna=11,99 |gradëN=54 |minutëN=21 |sekùndëN=32.8 |gradëE=18 |minutëE=09 |sekùndëE=59.9 |wiżô= |rok=2006 |lëdztwò=1201 |gãscëzna=100 |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=83-300 |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës=Paweł Rybakowski |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Prokòwò''' ({{jãz.|pl}} ''Prokowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[Pòlskô|Pòlsce]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]<ref>http://spprokowo.edupage.org/text3/?</ref>. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: Prokòwsczé Chrostë ë Mòkré Łaczi. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Prokòwò - Kòscół (2).JPG|Kòscół Òbrôzk:Prokòwò_-_stacja.JPG| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/48 Prokowo] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wse]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 95hqhloh5tbf696tpaq63t4zstq2vcd 221335 221334 2026-10-27T16:40:27Z Iketsi 3254 Przëpisë 221335 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Prokòwò |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Kartuzë |szôłtëstwò=Prokòwò |miejskô= |wiechrzëzna=11,99 |gradëN=54 |minutëN=21 |sekùndëN=32.8 |gradëE=18 |minutëE=09 |sekùndëE=59.9 |wiżô= |rok=2006 |lëdztwò=1201 |gãscëzna=100 |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=83-300 |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës=Paweł Rybakowski |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Prokòwò''' ({{jãz.|pl}} ''Prokowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[Pòlskô|Pòlsce]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]<ref>http://spprokowo.edupage.org/text3/?</ref>. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: Prokòwsczé Chrostë ë Mòkré Łaczi. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Prokòwò - Kòscół (2).JPG|Kòscół Òbrôzk:Prokòwò_-_stacja.JPG| Òbrôzk:Prokowo, bocianie gniazdo 9028.jpg|[[Gniôzdo]] [[Bòcón|bòcóna]] Òbrôzk:Prokowo, krzyż przydrożny.jpg|[[Krzyż przydrożny]] Òbrôzk:Prokowo, przejazd kolejowy.jpg| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/48 Prokowo] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wse]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] pqdimi3n9gzc6p7yoyil5c5taf546q0 0 5664 221435 195635 2026-10-27T20:07:58Z Xqbot 1155 Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Kaszëbsczé Mùzeùm m. Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] 221435 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kaszëbsczé Mùzeùm m. Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] 07jf8cfatntz6ywx53bqb80cv53d2gc 0 5749 221454 205411 2026-10-27T20:58:42Z Iketsi 3254 Galeriô 221454 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Beets-Bundle.jpg|mały|Czwikła]] '''Czwikła''' (''Beta vulgaris'' ssp. ''vulgaris'' convar. ''crassa'' var. Alef. ''conditiva'' Alef.) – zort [[rąkla|rąkli]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Rote Bete eine Haelfte.jpg| Òbrôzk:A basket of Beetroot.jpg| Òbrôzk:Gelbe Bete Randen Beetroot.jpg| Òbrôzk:Borscht served.jpg| Òbrôzk:Salad of grated beet and apple C IMG 4352.JPG| Òbrôzk:Christmas foods (5300034752).jpg| Òbrôzk:Rote Beete - sauer eingelegt (8987-89).jpg| Òbrôzk:Chrain3.jpg| Òbrôzk:Beet juice-01.jpg| Òbrôzk:Uncommon beetroot colours.jpg| Òbrôzk:Roasted beetroot.jpg| Òbrôzk:Beetroot jm27942.jpg| Òbrôzk:Beetroot jm27944.jpg| Òbrôzk:Chioggiabeettart.jpg| Òbrôzk:Ємність для хріну(хрінничка).jpg| </gallery> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Ògardowizna]] pgxkbgqzph92xjt49h6zu2oewzr3959 0 6757 221336 213886 2026-10-27T16:44:32Z Iketsi 3254 Gniôzda bòcónów; {{Do werifikacje}} 221336 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Weißstorch.jpg|mały]] Bòcónë ùwôżóny są za ptôchë chtërne przënôszają lëdzama szczescy. Przëlôtiwają òne do naji z cepłich krajów na zymkù. Kaszëbi wierzą, że gniôzdo bòcóna na bùdinkù je znankum szczescigò dlô gòspòdôrza. Baro znóny je pòrzekadło "Gdze bòcón na gniôzdze sedzy, tam grzmòt nie ùderzi". Nôwiãcy bòcónów pòjôwiô sã na môlekach pòdolnëch. W Pòlsce żëją dwa zortë bòcónów: biôłi i czôrny. Pierwszi z nich mô biôłé pióra, a nodżi i dziób czerwiony. Jegò długô szëja pòdczas loty wëcygniony je do przódkù, a nodżi wëproszczony są dalek za ògón. Skóra bòcóna kòl òczów je czôrnô, a westrzódk òka mô cemnobùrą abò szarą farwã.Ptôchë te mają mało mòcë w skrzidłach temù do lôtonigò wëkòrzistiwają òne pòwierzchniã swòjich skrzidłów i cepłé prądë w lëfce. Zanim bòcón pòdlecy w górã nôprzód pôrã razy mùszi pòdskòczëc zanim pòderwie sã w lëft. Bòcónë òdlatiwają grëpama w zélnikù, a przëlôtiwają w strumiannikù i łżekwiôce. Czedë bòcón przëlecy na swòje gniôzdo, bùten roznôszi sã jegò klekòt.Bòcónë pòtrafią téż pògwizdëwac. === Miara === * dłëgòsc cała 95–130 cm * dłëgòsc ògóna 24–26 cm * dłëgòsc dzioba 16–20 cm * szerokòsc skrzidłów 155–220 cm * wësokòsc {{skr.|òk.}} 80 cm * wôga 2,3–4,4 kg === Zwëczi bòcónów === Bòcóne są ptôchama chtërne rôd są w towarzëstwie. Póznym latem twòrzóm tzw. bòcóni sejmiczi na chtërnych spòtikają sã setczi tich ptôchów.Pòjôwiają sã òne tam,gdze je wiele jedzenié i bezpieczny plac na spanié. Tak przërechtiwôją sã przed rozpòczãcym daleczi drodżi na zemòwiska pòłożony w Africe.Znónym zachòwonim bòcóna je chùdczi kłaponi dziobem, wëkrącônié karkù do tëłu i òpùszczônié głowë. Tak samc òznajmiwô zajãcy gniôzda i stari sã zwabic samicã. === Gniôzdo bòcóna === Bòcónë bùdëjã wiôldżi òkrãgłi gniôzda z ùłożonych warstwama wietewków pòprzetikónych szligama. Gniôzda te nôczãscy robią na drzewie, krótkò bùdinków, na dakach, na nieùżiwónych kòminach fabrików, słupach telegraficznych. Òd lat 70. XX wiekù spòtikô sã gniôzda przërëchtowóné przez człowieka na słupach òd prądu.Bòcónë czãsto bùdëjã gniôzda jedno kòle drëdzigò. Tegò sômégò gniôzda ptôchë ùżiwają przez wiele lat. Kòżdigò rokù ùprôwiają je i przenôszają nowi wietewczi. Znóny są gniôzda ùżiwóny 4000 lat, a nôwikszi z nich mają 225cm szerokòscë, 280 cm wësokòscë i wôżą pònad tonã. === Co lubi jesc bòcón? === Bòcónë chãtno jedzą rozmaité òwadë. Nôbarżi szmakają jima skòczci, chrabąszcze ale téż wieszczórczi, żnije, pisklãta abò môłé zajce.Ptôchë te nie pògardzą téż mëszama, temù gòspòdôrze ùwôżają je za pòżiteczny. Mało czedë bòcónë jedzą żabë, jeżle mają na òkù cos jinszégò. Bòcón biôłi je zortem chtërnemù grozy wedżiniãcy, temù je òn òbjãti òchroną. == Gniôzda bòcónów == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Połęczyno 5266.jpg|[[Gniôzdo]] bòcóna Òbrôzk:POL LĘDOWO 008 gniazdo bociana.jpg|[[Lãdowò]] Òbrôzk:Staniszewo, bocianie gniazdo 8332.jpg|[[Stajszewò]] Òbrôzk:Prokowo, bocianie gniazdo 9028.jpg|[[Prokòwò]] Òbrôzk:Skorzewo, ciconia ciconia nest.jpg|[[Skòrzewò]] Òbrôzk:Połęczyno 5266.jpg|[[Pòlëczëno]] Òbrôzk:Kożyczkowo, bocianie gniazdo 8499.jpg|[[Kòżëczkòwò]] Òbrôzk:Ciconia ciconia nest Gacnik.jpg|[[Gacnik]] </gallery> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Bòcónowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòcónowaté| ]] a8erc5mijlhvq7hqc4blxxdgibj0owa 221337 221336 2026-10-27T16:50:04Z Iketsi 3254 /* Gniôzda bòcónów */ + 221337 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Weißstorch.jpg|mały]] Bòcónë ùwôżóny są za ptôchë chtërne przënôszają lëdzama szczescy. Przëlôtiwają òne do naji z cepłich krajów na zymkù. Kaszëbi wierzą, że gniôzdo bòcóna na bùdinkù je znankum szczescigò dlô gòspòdôrza. Baro znóny je pòrzekadło "Gdze bòcón na gniôzdze sedzy, tam grzmòt nie ùderzi". Nôwiãcy bòcónów pòjôwiô sã na môlekach pòdolnëch. W Pòlsce żëją dwa zortë bòcónów: biôłi i czôrny. Pierwszi z nich mô biôłé pióra, a nodżi i dziób czerwiony. Jegò długô szëja pòdczas loty wëcygniony je do przódkù, a nodżi wëproszczony są dalek za ògón. Skóra bòcóna kòl òczów je czôrnô, a westrzódk òka mô cemnobùrą abò szarą farwã.Ptôchë te mają mało mòcë w skrzidłach temù do lôtonigò wëkòrzistiwają òne pòwierzchniã swòjich skrzidłów i cepłé prądë w lëfce. Zanim bòcón pòdlecy w górã nôprzód pôrã razy mùszi pòdskòczëc zanim pòderwie sã w lëft. Bòcónë òdlatiwają grëpama w zélnikù, a przëlôtiwają w strumiannikù i łżekwiôce. Czedë bòcón przëlecy na swòje gniôzdo, bùten roznôszi sã jegò klekòt.Bòcónë pòtrafią téż pògwizdëwac. === Miara === * dłëgòsc cała 95–130 cm * dłëgòsc ògóna 24–26 cm * dłëgòsc dzioba 16–20 cm * szerokòsc skrzidłów 155–220 cm * wësokòsc {{skr.|òk.}} 80 cm * wôga 2,3–4,4 kg === Zwëczi bòcónów === Bòcóne są ptôchama chtërne rôd są w towarzëstwie. Póznym latem twòrzóm tzw. bòcóni sejmiczi na chtërnych spòtikają sã setczi tich ptôchów.Pòjôwiają sã òne tam,gdze je wiele jedzenié i bezpieczny plac na spanié. Tak przërechtiwôją sã przed rozpòczãcym daleczi drodżi na zemòwiska pòłożony w Africe.Znónym zachòwonim bòcóna je chùdczi kłaponi dziobem, wëkrącônié karkù do tëłu i òpùszczônié głowë. Tak samc òznajmiwô zajãcy gniôzda i stari sã zwabic samicã. === Gniôzdo bòcóna === Bòcónë bùdëjã wiôldżi òkrãgłi gniôzda z ùłożonych warstwama wietewków pòprzetikónych szligama. Gniôzda te nôczãscy robią na drzewie, krótkò bùdinków, na dakach, na nieùżiwónych kòminach fabrików, słupach telegraficznych. Òd lat 70. XX wiekù spòtikô sã gniôzda przërëchtowóné przez człowieka na słupach òd prądu.Bòcónë czãsto bùdëjã gniôzda jedno kòle drëdzigò. Tegò sômégò gniôzda ptôchë ùżiwają przez wiele lat. Kòżdigò rokù ùprôwiają je i przenôszają nowi wietewczi. Znóny są gniôzda ùżiwóny 4000 lat, a nôwikszi z nich mają 225cm szerokòscë, 280 cm wësokòscë i wôżą pònad tonã. === Co lubi jesc bòcón? === Bòcónë chãtno jedzą rozmaité òwadë. Nôbarżi szmakają jima skòczci, chrabąszcze ale téż wieszczórczi, żnije, pisklãta abò môłé zajce.Ptôchë te nie pògardzą téż mëszama, temù gòspòdôrze ùwôżają je za pòżiteczny. Mało czedë bòcónë jedzą żabë, jeżle mają na òkù cos jinszégò. Bòcón biôłi je zortem chtërnemù grozy wedżiniãcy, temù je òn òbjãti òchroną. == Gniôzda bòcónów == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Andrzejewo 7642.jpg|[[Andrzejewo]] Òbrôzk:Chmielno 29.jpg|[[Chmielno]] Òbrôzk:Ciconia ciconia nest Gacnik.jpg|[[Gacnik]] Òbrôzk:Kożyczkowo, bocianie gniazdo 8499.jpg|[[Kòżëczkòwò]] Òbrôzk:Kwidzyn, bocianie gniazdo - panoramio.jpg|[[Kwidzëno]] Òbrôzk:POL LĘDOWO 008 gniazdo bociana.jpg|[[Lãdowò]] Òbrôzk:Połęczyno 5266.jpg|[[Pòlëczëno]] Òbrôzk:Prokowo, bocianie gniazdo 9028.jpg|[[Prokòwò]] Òbrôzk:Skorzewo, ciconia ciconia nest.jpg|[[Skòrzewò]] Òbrôzk:Staniszewo, bocianie gniazdo 8332.jpg|[[Stajszewò]] Òbrôzk:POL GARDNA WIELKA 66006.jpg|[[Wiôlgô Gardna]] </gallery> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Bòcónowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòcónowaté| ]] 5y1n65vu7i3akt5ud1o2jnm6cgvamh9 221343 221337 2026-10-27T16:59:05Z Iketsi 3254 Òbrôzk 221343 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Ringed white stork.jpg|mały|]] Bòcónë ùwôżóny są za ptôchë chtërne przënôszają lëdzama szczescy. Przëlôtiwają òne do naji z cepłich krajów na zymkù. Kaszëbi wierzą, że gniôzdo bòcóna na bùdinkù je znankum szczescigò dlô gòspòdôrza. Baro znóny je pòrzekadło "Gdze bòcón na gniôzdze sedzy, tam grzmòt nie ùderzi". Nôwiãcy bòcónów pòjôwiô sã na môlekach pòdolnëch. W Pòlsce żëją dwa zortë bòcónów: biôłi i czôrny. Pierwszi z nich mô biôłé pióra, a nodżi i dziób czerwiony. Jegò długô szëja pòdczas loty wëcygniony je do przódkù, a nodżi wëproszczony są dalek za ògón. Skóra bòcóna kòl òczów je czôrnô, a westrzódk òka mô cemnobùrą abò szarą farwã.Ptôchë te mają mało mòcë w skrzidłach temù do lôtonigò wëkòrzistiwają òne pòwierzchniã swòjich skrzidłów i cepłé prądë w lëfce. Zanim bòcón pòdlecy w górã nôprzód pôrã razy mùszi pòdskòczëc zanim pòderwie sã w lëft. Bòcónë òdlatiwają grëpama w zélnikù, a przëlôtiwają w strumiannikù i łżekwiôce. Czedë bòcón przëlecy na swòje gniôzdo, bùten roznôszi sã jegò klekòt.Bòcónë pòtrafią téż pògwizdëwac. === Miara === * dłëgòsc cała 95–130 cm * dłëgòsc ògóna 24–26 cm * dłëgòsc dzioba 16–20 cm * szerokòsc skrzidłów 155–220 cm * wësokòsc {{skr.|òk.}} 80 cm * wôga 2,3–4,4 kg === Zwëczi bòcónów === Bòcóne są ptôchama chtërne rôd są w towarzëstwie. Póznym latem twòrzóm tzw. bòcóni sejmiczi na chtërnych spòtikają sã setczi tich ptôchów.Pòjôwiają sã òne tam,gdze je wiele jedzenié i bezpieczny plac na spanié. Tak przërechtiwôją sã przed rozpòczãcym daleczi drodżi na zemòwiska pòłożony w Africe.Znónym zachòwonim bòcóna je chùdczi kłaponi dziobem, wëkrącônié karkù do tëłu i òpùszczônié głowë. Tak samc òznajmiwô zajãcy gniôzda i stari sã zwabic samicã. === Gniôzdo bòcóna === Bòcónë bùdëjã wiôldżi òkrãgłi gniôzda z ùłożonych warstwama wietewków pòprzetikónych szligama. Gniôzda te nôczãscy robią na drzewie, krótkò bùdinków, na dakach, na nieùżiwónych kòminach fabrików, słupach telegraficznych. Òd lat 70. XX wiekù spòtikô sã gniôzda przërëchtowóné przez człowieka na słupach òd prądu.Bòcónë czãsto bùdëjã gniôzda jedno kòle drëdzigò. Tegò sômégò gniôzda ptôchë ùżiwają przez wiele lat. Kòżdigò rokù ùprôwiają je i przenôszają nowi wietewczi. Znóny są gniôzda ùżiwóny 4000 lat, a nôwikszi z nich mają 225cm szerokòscë, 280 cm wësokòscë i wôżą pònad tonã. <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Andrzejewo 7642.jpg|[[Andrzejewo]] Òbrôzk:Chmielno 29.jpg|[[Chmielno]] Òbrôzk:Ciconia ciconia nest Gacnik.jpg|[[Gacnik]] Òbrôzk:Kożyczkowo, bocianie gniazdo 8499.jpg|[[Kòżëczkòwò]] Òbrôzk:Kwidzyn, bocianie gniazdo - panoramio.jpg|[[Kwidzëno]] Òbrôzk:POL LĘDOWO 008 gniazdo bociana.jpg|[[Lãdowò]] Òbrôzk:Połęczyno 5266.jpg|[[Pòlëczëno]] Òbrôzk:Prokowo, bocianie gniazdo 9028.jpg|[[Prokòwò]] Òbrôzk:Skorzewo, ciconia ciconia nest.jpg|[[Skòrzewò]] Òbrôzk:Staniszewo, bocianie gniazdo 8332.jpg|[[Stajszewò]] Òbrôzk:POL GARDNA WIELKA 66006.jpg|[[Wiôlgô Gardna]] </gallery> === Co lubi jesc bòcón? === Bòcónë chãtno jedzą rozmaité òwadë. Nôbarżi szmakają jima skòczci, chrabąszcze ale téż wieszczórczi, żnije, pisklãta abò môłé zajce.Ptôchë te nie pògardzą téż mëszama, temù gòspòdôrze ùwôżają je za pòżiteczny. Mało czedë bòcónë jedzą żabë, jeżle mają na òkù cos jinszégò. Bòcón biôłi je zortem chtërnemù grozy wedżiniãcy, temù je òn òbjãti òchroną. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Bòcónowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòcónowaté| ]] 9879epiaico4yjsx2y191q3l9fqlfkp 221345 221343 2026-10-27T17:00:49Z Iketsi 3254 [[]] 221345 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Ringed white stork.jpg|mały|]] Bòcónë ùwôżóny są za ptôchë chtërne przënôszają lëdzama szczescy. Przëlôtiwają òne do naji z cepłich krajów na [[Zymk|zymkù]]. [[Kaszëbi]] wierzą, że [[gniôzdo]] bòcóna na bùdinkù je znankum szczescigò dlô gòspòdôrza. Baro znóny je pòrzekadło "Gdze bòcón na gniôzdze sedzy, tam grzmòt nie ùderzi". Nôwiãcy bòcónów pòjôwiô sã na môlekach pòdolnëch. W [[Pòlskô|Pòlsce]] żëją dwa zortë bòcónów: biôłi i czôrny. Pierwszi z nich mô biôłé pióra, a nodżi i dziób czerwiony. Jegò długô szëja pòdczas loty wëcygniony je do przódkù, a nodżi wëproszczony są dalek za ògón. Skóra bòcóna kòl òczów je czôrnô, a westrzódk òka mô cemnobùrą abò szarą farwã. Ptôchë te mają mało mòcë w skrzidłach temù do lôtonigò wëkòrzistiwają òne pòwierzchniã swòjich skrzidłów i cepłé prądë w lëfce. Zanim bòcón pòdlecy w górã nôprzód pôrã razy mùszi pòdskòczëc zanim pòderwie sã w lëft. Bòcónë òdlatiwają grëpama w [[Zélnik|zélnikù]], a przëlôtiwają w [[Strëmiannik|strumiannikù]] i [[Łżëkwiat|łżekwiôce]]. Czedë bòcón przëlecy na swòje [[gniôzdo]], bùten roznôszi sã jegò klekòt. Bòcónë pòtrafią téż pògwizdëwac. === Miara === * dłëgòsc cała 95–130 cm * dłëgòsc ògóna 24–26 cm * dłëgòsc dzioba 16–20 cm * szerokòsc skrzidłów 155–220 cm * wësokòsc {{skr.|òk.}} 80 cm * wôga 2,3–4,4 kg === Zwëczi bòcónów === Bòcóne są ptôchama chtërne rôd są w towarzëstwie. Póznym latem twòrzóm tzw. bòcóni sejmiczi na chtërnych spòtikają sã setczi tich ptôchów.Pòjôwiają sã òne tam,gdze je wiele jedzenié i bezpieczny plac na spanié. Tak przërechtiwôją sã przed rozpòczãcym daleczi drodżi na zemòwiska pòłożony w Africe.Znónym zachòwonim bòcóna je chùdczi kłaponi dziobem, wëkrącônié karkù do tëłu i òpùszczônié głowë. Tak samc òznajmiwô zajãcy gniôzda i stari sã zwabic samicã. === Gniôzdo bòcóna === Bòcónë bùdëjã wiôldżi òkrãgłi gniôzda z ùłożonych warstwama wietewków pòprzetikónych szligama. Gniôzda te nôczãscy robią na drzewie, krótkò bùdinków, na dakach, na nieùżiwónych kòminach fabrików, słupach telegraficznych. Òd lat 70. XX wiekù spòtikô sã gniôzda przërëchtowóné przez człowieka na słupach òd prądu.Bòcónë czãsto bùdëjã gniôzda jedno kòle drëdzigò. Tegò sômégò gniôzda ptôchë ùżiwają przez wiele lat. Kòżdigò rokù ùprôwiają je i przenôszają nowi wietewczi. Znóny są gniôzda ùżiwóny 4000 lat, a nôwikszi z nich mają 225cm szerokòscë, 280 cm wësokòscë i wôżą pònad tonã. <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Andrzejewo 7642.jpg|[[Andrzejewo]] Òbrôzk:Chmielno 29.jpg|[[Chmielno]] Òbrôzk:Ciconia ciconia nest Gacnik.jpg|[[Gacnik]] Òbrôzk:Kożyczkowo, bocianie gniazdo 8499.jpg|[[Kòżëczkòwò]] Òbrôzk:Kwidzyn, bocianie gniazdo - panoramio.jpg|[[Kwidzëno]] Òbrôzk:POL LĘDOWO 008 gniazdo bociana.jpg|[[Lãdowò]] Òbrôzk:Połęczyno 5266.jpg|[[Pòlëczëno]] Òbrôzk:Prokowo, bocianie gniazdo 9028.jpg|[[Prokòwò]] Òbrôzk:Skorzewo, ciconia ciconia nest.jpg|[[Skòrzewò]] Òbrôzk:Staniszewo, bocianie gniazdo 8332.jpg|[[Stajszewò]] Òbrôzk:POL GARDNA WIELKA 66006.jpg|[[Wiôlgô Gardna]] </gallery> === Co lubi jesc bòcón? === Bòcónë chãtno jedzą rozmaité òwadë. Nôbarżi szmakają jima skòczci, chrabąszcze ale téż wieszczórczi, żnije, pisklãta abò môłé zajce.Ptôchë te nie pògardzą téż mëszama, temù gòspòdôrze ùwôżają je za pòżiteczny. Mało czedë bòcónë jedzą żabë, jeżle mają na òkù cos jinszégò. Bòcón biôłi je zortem chtërnemù grozy wedżiniãcy, temù je òn òbjãti òchroną. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Bòcónowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòcónowaté| ]] dz69tuvuxts15cggxh4dm8op8axxcz5 0 7013 221443 208816 2026-10-27T20:31:10Z Iketsi 3254 /* Galeriô */ [[Wãsorë]] 221443 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stonehenge2007 07 30.jpg|mały|Stonehenge]] '''Kromlech''' (z kelticczégò ''crom'' – wёdżiãti, ''lech'' – kam) – krąg zbùdowóny z ùstawionёch pionowo kamów, czãstowkół grobu abò placu kultu. Stôwióné bёłё w neolicie i téż w epoce bronksu terenach Bretanii, [[Angliô|Anglii]] i [[Irlandiô|Irlandii]]. Pierszé kromlechё pòkôzałё sã w drёdżé połowie IV tёsąclata p.n.e. Béł to bòdôj plac kùltu i zéńdzeniów plemieniowёch. Do nôbarżi znónёch nôleżi Stonehenge. Kromlechё bёłё téż w jinёch òbéńdach [[Eùropa|Europё]], w [[Afrika|Africe]], [[Azjô|Azji]] (nôbarżi [[Indie]] i [[Japóńskô|Japoniô]]), w Americe, [[Aùstraliô|Australii]] i na niechtërnëch òsёchach Spokójnégò Òceana.W Pòlsce można je spòtkac na Pòmòrzkù w molu Òdrё w dólnym biegu rzéczi Wdё. Kromlech biwô uwôżóny za prototyp stołpnicё. Przёpùszczô sã, ёż béł „ùżiwóny” jako òbserwatorёjô Sùńca, świã tnica Sùńca, do widzeniégò w przódk zôcemków i położeniégò całów niebiesczich. == Kromlechё na Britańsczich Òsёchach i w Irlandii == Kromlechё czãsto bёłё bùdowóné wzdłuż liniji wschòdzącégò abò zachòdzącégò sùńca abò ksãżёca ò wёznaczonёch cządach roku. Stądka wёchôdô swiąda ёż sezonowòsc bёła dlô nonejszich lёdzy wôżnô. W westrzédnym neolicie (3700 p.n.e. – 2500 p.n.e.) kamiané krãdżi zaczãłёsã pòjawiac w nordowi chmôlach Britańsczich òsёchach, rёchli przё sztrądach mòrzczich. W Langdale w Lake District je nowicy z wczasnёch tego tipù obiektów. W pózniészim neolice kamiané krãdżi bёłё bùdowóné ju z wikszą precyzёją i môchã. Zaczãłё sã téż pòkôzёwac na westrzódkù lądu. Jich strzédnice dochôdałё do 400m tak jak w przёpôdkù Avebury. Wiãkszosc jednak miała strzédnice kòle 25 m. Za to jich forma miała corôz to barżi zawité ùkładё z dwùma abò trzema rzãdama kamów – te są czãsto nazёwóné do westrzódkòwima kromlechama. Òstatecznô faza bùdowё kromlechów przёpôdô westrzódkòwą epòkã bronksu (2220 p.n.e. – 1500 p.n.e.) cziédё to zaczãłё sã pòjawiac môłé kamiané krãdżi bùdowóné przez niewiôldżé karna lёdzy (jak rodzёzna). Wiele doskonałёch przёkładów krãgów można nalezc w Nôrodnym Parkù Dartmoor Devonczё Gery Wethers. Pò 1500 p.n.e.òprzestóno bùdowac kromlechё. Òrãdzã tego bёłё ruchё przecygòwé i pòkôzanié sã nowёch wiarów jinaczi mёslącёch ò żёcym i smiercё. Czãsto łączono jistnienié krãgów z rёsznotą druidów leno to nie je ùdowodnioné. == Kromlechё w Pòlsce == W Pòlsce spòtikô sã krãdżi z czasu rzimsczégò ò perzinkã jinёch konstrukcёjach. Przёkładё taczich krãgów są midze jinyma w Grzёbnicё k. Kòszalina i téż w Lesnie, Wãsorach i Òdrach. Jednak nielusosc pòłożeniô kamów może òznôczac ёż nie bёłё ùżёwóné jako instrumeńtё astronomòwé. Ùłożenié òksё pówłączёło sã rёchli z symboliką a nié z przёdatnoscą. Nôwikszé są w òbéńdach wsё Òdrё (gmina [[Czersk]], òkòlé [[Chònice|Chojnice]]). Zlokalizowóné są nad rzéką Wdą i òbjãté òchróną w rezerwace archeologòwo-przёrodnym „Krãdżi kamiané”. Dosc pòwszechnym je pòzdrzatk ò jich skandinawsczim pòchòdzeniém. Te znóné z Pòmòrzka pòwstałё w cygù I w. n.e.pòrozszerzeniém germańsczégò plemienia Gòtów. [[Gotowie]] bёlё na terenach Kaszёb do początku III wieku. Tej òstawilё smãtôrzёska z kamòwima krãgama i rёszёlё pòd prowôdzёzną jednégo z panôrzów Filimera, sёna Gadariga do legendowi krôjnё Oium (wg Jordanesa,gòcczégòdzejopisôrza z VI w.). Na początku krãdżi bёłё môlã zéńdzeniów apartnёch rodów „òbrôbiającёch” smãtôrzёskò. Tam téż mògłё zapôdac wôżné sprawё dlô całégò karna. Pózni (przełómanié II i III w.) zaczãto w òbremienim krãgów téż chòwac ùmarłich. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Stone circle Grzybnica Poland 02.jpg|Grzёbnicô Òbrôzk:Poland Odry - stone ring.jpg|Òdrё Òbrôzk:Węsiory stele 06.07.10 p.jpg|[[Wãsorë]] </gallery> == Lëteratura == * I.Trojanowska,R. Ostrowska: Bedeker Kaszubski, Gduńsk 1978 * A.Z. Breske: Kamienne Kręgi Gotów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] [[Kategòrëjô:Archeòlogiô]] 62ae9q9k2vnn3t2jlvi7rcptb1ciur7 0 7157 221197 200565 2026-10-27T12:00:50Z Iketsi 3254 Sparłãczoné témë= * [[Mòrzanie (chùr)]] 221197 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Leśniczówka Zaklęty Zamek 01.jpg|mały|]] '''Dãbògòrzé''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Kòsôkòwò|gminie Kòsôkòwò]], w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [http://spdebogorze.edupage.org/text/?text=text/text7&subpage=4&]. Na kuńc 1892 {{skr.|r.}} Stefan Ramułt zrëchował tuwo 516 Kaszëbów katolëków i 22 Niémców lutersczi wiarë.<ref>[https://www.google.pl/books/edition/Statystyka_ludno%C5%9Bci_kaszubskiej/HFFR31we2AQC?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Stefan+Ramu%C5%82t%22&printsec=frontcover]</ref> W ti wsë je úrodzony pierszi pòlszczi wójt [[Gdiniô|Gdini]] [[Jón Radka]] (1872-1958). == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mòrzanie (chùr)]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/23 1.) Dębogórze w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Kòsôkòwò]] gx51emd1xbk47lkm79jnmhszs855x4x 0 7170 221473 204957 2026-10-28T11:54:33Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Gmina Ùszcz]] do [[Gmina Ùskô]] 204957 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Ustka COA.svg|mały|Herb gminë Ùszcz]] '''Gmina Ùszcz''' ({{jãz.|pl}} ''Gmina Ustka'') – wieskô gmina w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùszcz| ]] [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] fec01g7gdk5ohe8xenrjcswykxvwkat 221475 221473 2026-10-28T11:54:59Z Terrus38 14026 221475 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Ustka COA.svg|mały|Herb gminë Ùszcz]] '''Gmina Ùskô''' ({{jãz.|pl}} ''Gmina Ustka'') – wieskô gmina w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùskô| ]] [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] hti598i8j7jmcp8t9dwmnqq40i89xyr 0 7300 221445 220985 2026-10-27T20:38:17Z Terrus38 14026 221445 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Artur Jabłońsczi|fùl miono=Artur Jack Jabłońsczi|pòlsczé miono=Artur Jacek Jabłoński|data narodzeniégò=16 zélnika 1970|môl narodzeniégò=[[Pùck]]|wark=gazétnik, pòdjimca, samòrządówc, spòlëznowi a pòùczënowi dzejôrz, pisôrz, pòeta, jãzëkòznajôrz|plac zamieszkaniô=[[Warszawa]]|nôùkòwi titel=doktór humanisticznëch nôùków|małżeństwò=Ana Kòscukewicz|nôdgrodë=[[Krziż Zasłëdżi]], [[Medal Stolema]]|òbrôzk=Artur Jabłońsczi òb galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026).jpg|òpisënk òbrôzka=Artur Jabłońsczi òb czas galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026)}} '''Artur Jabłońsczi''' (téż: ''Artur Jablonsczi''<ref>https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp</ref><ref name=":0">https://www.facebook.com/TheKashubs/posts/hello-my-name-is-artur-jabłoński-csb-artúr-jablonskji-or-artur-jablonsczi-i-am-a/3442205552481907/</ref>; {{skr.|nkv.}} ''Artúr Jablonskji''<ref>https://www.instagram.com/pomorsczi/</ref><ref name=":0" />, {{jãz.|pl}} '''Artur Jabłoński''', ùr. [[16 zélnika]] [[1970]] w [[Pùck|Pùckù]]) – [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] gazétnik, samòrządówc, spòlëznowi ë òswiatòwi dzejôrz, w latach 2004–2010 przédnik [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczi Zrzeszeniô]], pùcczi starosta (1999–2009). == Żëcòpis == Skùńcził historiã na [[Historiczny Wëdzél Gduńsczégò Ùniwersytetu|Historiczno-Filologicznym Wëdzélu]] [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]<ref>[https://www.wejherowo.pl/artykuly/spotkanie-z-pisarzem-arturem-jablonskim-a3750.html ''Pòtkanié z pisarzã Arturã Jabłońsczim''] [online], wejherowo.pl, 14 reżana 2015 [przëstãp 2026-08-19].</ref>. W latach 1991–1998 béł redaktorã „Panoramë” ë kaszëbsczégò programù „Rodnô Zemia” w [[TVP3 Gdańsk|gduńsczim parce TVP S.A.]] Òd 1998 do 2009 r. béł za [[Pùcczi kréz|pùcczégò]] starostã. W cządze 1990–1995 béł nôleżnikã, a w latach 1992–1994 wiceprzédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]]. W 1990 r. nalôzł sã w cządnikù „[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]” ë dzejôł w nim jaż do likwidacje pismiona w 1991 r. W 1997 r. dołącził do [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], jaczémù béł za przédnika òd 2004 do 2010 r. Przënôleżi téż do Stowôrë Rozwiju [[Norda|Nordowëch Kaszëb]] „Norda” – Òbéńdowi Turisticzny Òrganizacji, chtërną prowadzył w latach 2000–2007. W latach 2002–2004 béł przédnym redaktorã „Pòmeranii”<ref name="Pomerania 6/13">''Redaktór na krizys'', „Pomerania” 2013 nr 6, s. 8–9.</ref>. Je wespółzałóżcą ë przédnikã dzejający òd 2003 r. Stowôrë [[Perspektiva Kaszëbskô]] (rëchli: „Ziemia Pucka”), jakô pòwòła do jistnienia [[Radio Kaszëbë]] (nadôwô òd 2004 r.), a téż wespółzałóżcą niejistniejący ju telewizje [[CSB TV]]<ref name="Pomerania">''Swiat bez CSBTV'', Pomerania 2012, nr 3, s. 13–15.</ref>. Òd 2005 r. ùtwórca dzejô w Pòspólny Kòmisji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów, jaczi òd łżekwiôta 2008 r. je wespółprzédnikã. Zajimô sã téż ùsôdzanim prowadników. Mô jich wëdónëch pôrã: ''Na nordzie. Przewodnik po osobliwościach Ziemi Puckiej'' (1996), ''Wędrówki po Kaszubach. Opowieści o miejscach i ludziach'' (1997, 2. wëd. 1998 ), ''Norda na wakacje'' (2003; wespółùtwórstwò Jarosław Éllwart), ''Odkrywamy Nordę. Gmina Krokowa. Turystyczne przeboje gminy Krokowa'' (2004). Prócz tegò razã z Tadeùszã Stankewiczã przërëchtowôł albùm stôrich òdjimków ''Pozdrowienia z Pucka. Gruesse aus Putzig'' (1997), a z Mariuszã Szmëdką ùsôdzył dokôz ''Kaszubi w Ziemi Świętej. Niech sã swiãcy Twòje miono'' (2000). W 2009 r. w serie ''Biblioteka Jastarniańska'' ukôzôł sã repòrtôż ''Bóg z nami'', jaczi òpisëjë zetkónié Òjca Swiãtégò [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]] z kaszëbsczima rëbôkama w [[Sopòt|Sopòtach]]. W 2013 wëszła drëkã jegò pòwiésc „Namerkôny”<ref>ArturJablonsczi, ''Namerkôny'', Wëdôwizna Region, Gdiniô 2013</ref>, pózdni – „Smùgã”<ref>Artur Jablonsczi, ''Smùgã'', Wëdôwizna Region, Gdiniô 2013.</ref>, a w 2015 – „Fényks”<ref>Artur Jablonsczi, ''Fényks'', Wëdôwizna Region, Gdiniô 2015.</ref>. W 2023 òtrzëmôł Kaszëbską Lëteracką Nôdgrodã za całownotã prozatorsczi robòtë w òbrëmienim VI edicje Pòmòrsczi Lëteracczi Nôdgrodë „''Wiatr od morza''” ({{Jãz.|csb}} ''Wiater òd mòrza'')<ref>{{Cytuj starnã|url=https://rynek-ksiazki.pl/aktualnosci/laureaci-pomorskiej-nagrody-literackiej-wiatr-od-morza/|titel=Laureaci Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza”|data przëstãpù=2026-08-19|òpùblikòwóny=rynek-ksiazki.pl|jãzëk=pl|data=2023-10-23}}</ref>. == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == Jabłońsczi òstôł achtniony m.jin. nôdgrodą m. Rómana Wróblewsczégò (1997) ë wëprzedniony bez Polcul Foundation (1998 r.). Prezydeńt [[Barnisłôw Komorowsczi|Bronisław Komorowski]] nadôł mù Strzébrzny Krziż Zasłëdżi za dzejanié dlô [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnëch ë etnicznych miészëznów w Pòlsce]] (2011 r.). W strëmiannikù 2026 rokù KS „Pòmòraniô” wëapartniło gò Medalã Stolema za miniony rok. == Filantropiô == * [[Sloworz.org]]<ref>[https://archive.li/Pwklz https://zrzutka.pl/mretr4]</ref> * [[FOSTERLANG]]<ref>https://web.archive.org/web/20251016042856/https://cordis.europa.eu/project/id/101178387/pl</ref> * ''[[Przigòdë Alicje w Cëdaczny Zemie]]'' pò kaszëbskù<ref>https://zrzutka.pl/pkc3ad</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] * [[Perspektiva Kaszëbskô]] * [[Naja Szkòła]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/artur-jablonsczi-debrl-n2247243 * [https://web.archive.org/web/20151017060215/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/mniejszosci/charakterystyka-mniejs/6480%2CCharakterystyka-mniejszosci-narodowych-i-etnicznych-w-Polsce.html#kaszubski Ùdzél Kaszëbów w miészëznowi ë regionalny pòliticzi Pòlsczi Repùbliczi] * [https://web.archive.org/web/20160415122454/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/komisja-wspolna/sklad-i-regulamin/6831,Sklad-Komisji-Wspolnej-Rzadu-i-Mniejszosci-Narodowych-i-Etnicznych.html Terôczasni nôleżnicë Pòspólny Kòmisëji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów] * https://radiokaszebe.pl/news/pomorancy-przyznali-medal-stolema-arturowi-jablonskiemu-csb-383 ([https://web.archive.org/web/20260327042138/https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2026/01/artur-jablonski-medal-.mp3 audio]) * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspektiva Kaszëbskô – Artur Jabłońsczi] * https://web.archive.org/web/20260720220628/https://kurierbytowski.com.pl/artykul/za-dokaz-proza-n1491040 * https://www.youtube.com/watch?v=Xp0Xl2BK19Q {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi dzejarze]] a7prdw0q6km76h9d5rnjxztrnrwnpt3 0 7366 221415 221130 2026-10-27T19:50:15Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] do [[Kaszëbsczé Mùzeùm m. Frãcëszka Trédra w Kartuzach]]: m. 221130 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Muzeum Kaszubskie w Kartuzach (2025) (cropped 4×3).jpg|mały|Kaszëbsczé Mùzeum w Kartuzach (2025)]] '''Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach'''<ref>https://web.archive.org/web/20260413160134/https://www.muzeum-kaszubskie.pl/csb/</ref>, przódë '''Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëczka Trédra'''<ref>{{RKJ|2010|50}}</ref> ({{jãz.|pl}} ''Muzeum Kaszubskie im. Franciszka Tredera w Kartuzach'') je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1947 rokù. Jegò robòta polégô na rozkoscérzanim kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów òni wespółrobią z Samorządzëzną Gminë [[Kartuzë]] ë wielnyma kùlturalnyma môlama ë ùtwórcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu są wërobinë lëdowëch artistów, a {{skr.|m.jin.}} [[kaszëbsczi wësziwk]]. Mùzeum wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, fòlderë ë jinszé). Sedzbą Mùzeum je dosc stôri bùdink — stôrodôwnota. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Franciszek Trederi Kašuubia muuseum.jpg| Òbrôzk:Kašuubia muuseum 01.jpg| Òbrôzk:Franciszek Trederi monument.jpg|[[Frãcëszk Tréder|Pòmnik Frãcëszka Trédera]] w pòblëżim Òbrôzk:Rozek kaszubski.JPG|[[Tobaczéra]] (różk) </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Frãcëszk Tréder]] |col2= === Jiné kaszëbsczé mùzea === {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Czajkowski M.: Powiat Kartuski : Szwajcaria Kaszubska / Kaszëbskô Szwajcarëjô. Bydgoszcz 2003 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] tpdkykde6a8c0u5239brhuucyvas7i5 0 7373 221446 219995 2026-10-27T20:38:24Z Terrus38 14026 221446 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:O. Adam Sikora OFM.jpg|mały]] '''Adóm Riszard Sykòra''' ({{jãz.|pl}} ''Adam Ryszard Sikora''; ùr. [[2 rujana]] [[1955]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110723131804/http://www.franciszkanie.net/artykul/156,291,o_prof_uam_dr_hab_adam_sikora_ofm/ Francyszkanié]</ref>) – òjc francyszkana, prof. dr z Pòznania. Jegò je przełożënk z greczi na [[kaszëbsczi jãzëk]] sztërzech Ewanieliów. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Biblia podstawą jedności / red. Adam Ryszard Sikora. Lublin : Red. Wydawn. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1996<ref>https://lccn.loc.gov/97210865</ref> * Ewanielëjô wedle swiatégô Jana. [[Oficyna Czëc]], 2007<ref>https://web.archive.org/web/20190920224949/https://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/Content/2100</ref> * Ewanielëjô wedle swiãtégò Marka. [[Gduńsk]] [etc.] : Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, 2001. * Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza. [[Gduńsk]] : [[Oficyna Czëc]], 2009. * Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, [[Oficyna Czëc]], [[Kartuzë]] 2009. * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. [[Gduńsk]] 2010. * Knéga Zôczątków, 2015<ref>http://www.worldcat.org/oclc/924721673</ref> * Knéga Wińdzeniô, 2016<ref>{{YouTube|v=OK0PIodcA50|tit=Księga Wyjścia|k=@BiuroZKP|d=2017-03-02|dł=2:03:11|jãz=csb}}</ref> * Knéga Kapłańskô, 2017 * Knéga Lëczbów, 2018 * Knéga Pòwtórzonégò Prawa, 2019 * Księga Koheleta / z języka hebrajskiego na język polski i kaszubski przetłumaczył i przypisami opatrzył; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun – artysta plastyk, teolog] = Knéga Kòheleta / z hebrajsczégò na pòlsczi i kaszëbsczi jãzëk przełożił i òpatrził przëpiskama; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun – artysta plastyk, teolog]. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Teologiczny 2020. * ''Przekłady na kaszubski''<ref>http://bibliepolskie.pl/index.php?xid=1374857724&tid=133</ref> == Òbaczë téż == * [[Knéga Zôczątków]] * [[Knéga Wińdzeniô]] * [[Zbigórz Jankòwsczi]] * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] * [[Frãcëszk Grëcza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://nauka-polska.pl/dhtml/raporty/ludzieNauki?rtype=opis&lang=pl&objectId=19095 Nauka Polska] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Sykòra Adam Riszard}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze Biblii]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi dzejarze]] pcw5dkd1vidu5lq0ttjza9q7xg7g4ou 0 7392 221423 212329 2026-10-27T19:57:31Z Terrus38 14026 221423 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cultura material (Museu Valencià d'Etnologia).jpg|mały|]] '''Etnologiô''' je ùczbą ò lëdach. Znajôrztwò lëdów to je dzél [[antropòlogiô|antropòlogii]]. == Òbaczë téż == * [[Etnograficzné Mùzeùm m. Marii Znamierowsczi-Prüfferowi w Torniu]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Etnologiô| ]] astroicihe7r0drj6ft0ax98df8qtvx 221451 221423 2026-10-27T20:51:49Z Iketsi 3254 [[Etnograficzné Mùzeùm m. Marie Znamierowsczi-Prüfferowi w Torniu]] 221451 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cultura material (Museu Valencià d'Etnologia).jpg|mały|]] '''Etnologiô''' je ùczbą ò lëdach. Znajôrztwò lëdów to je dzél [[antropòlogiô|antropòlogii]]. == Òbaczë téż == * [[Etnograficzné Mùzeùm m. Marie Znamierowsczi-Prüfferowi w Torniu]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Etnologiô| ]] 0e2ikj9097l9yr134oxh27h1hqlwedu 0 7632 221405 216549 2026-10-27T19:24:52Z Terrus38 14026 221405 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Checz w Łączyńskiej Hucie.jpg|mały|Chëcz w [[Łątczińskô Hëta|Łątczińsczi Hëce]]]] {{Jiné znaczënczi}} '''Karno Sztudérów „Pòmòraniô”''' ({{jãz.|pl}} ''Klub Studencki „Pomorania”'') – jistniejącé òd [[1962]] rokù karno młodzëznë, chtërna mia përznã òdswiéżëc [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]]. Diskùsëje, wëjazdë, pòtkania – sã tipiczné w fùnksnérowaniu Karna. Célã tëch wszëtczich pòdjimiznów je samòùczenié sã Pòmòreńców ë lubòtników Karna, ale téż cësk na jinszich i òsoblëwé jintegrowanié lëdzy wkół sprawów juwernotë ë kùlturowi spôdkòwiznë. 1967 rokù Karno dało pierszą [[Medal Stolema|Medaliã Stolema]]. Ùczestniwóny są nią lëdze, òsoblëwò zasłużony dlô [[Kaszëbi|Kaszëbów]] ë Pòmòrzégò. W pierszich latach dzejaniô Karno dostało Chëcz – stôri kaszëbsczi bùdinuszk w Łątczińsczi Hëce ë to jegò „terenowô” sedzba. Tu bëło wiele wôżnëch zetkaniów nié leno w historië Karna, ale całégò Zrzeszeniégò. Òd lat rok w rok są téż òrganizowané wanodżi – rézë pò [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ë Pòmòrzim, jaczich célã mô bëc dostôwanié sã do wôżnëch môlów, priwatnô edukacjô bëtników, a kù reszce pòspólnô wanoga i pòznôwanié se nawzôjno. Pòdjimizną Karna do dzysô je pòkôzk scynaniégò kanië w Łątczińsczi Hëce czë Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim dlô ùczniów strzédnëch szkòłów, jaczégò zaczątk béł w 1985 rokù. Karno mô kòńtaktë z jinszima etnicznyma ë jãzëkòwima miészëznama Eùropë ë òdwiédzô Frizów czë Serbòłużiczanów. „Pomorania” to je téż Nôùkòwi Krąg (na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 1983 rokù, na Gduńsczi Pòlitechnice òd 1992 rokù). Jich dzejanié je widzec w rëchtowanim rozmajitëch ùczałëch kònferencjów czë wëstôwków. "Pòmòreńcowie" pùblikùją swòje artikle na stronach „Pòmeranie”. Zadanim jich je rozkòscérzanié swòjich ùdbów w rozmajitëch placach, promòwanié samòrządzënë ë wspiéranié spòlëznowégò dzejaniégò. Nôleżnikama Karna są [[Kaszëbi]], Kòcewiôcë, gduńczónowie ë wszëtcë, chtërni czedës przëjachelë tuwò, a chtërnym zanôlégô na ti zemi. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Pomerania (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Konkurs Wiedzy o Pomorzu]] * [[Łątczińskô Hëta]] * [[Medal Stolema]] * [[Remusowa Kara]] * [[Złoti Jigrzan (kònkùrs)]] * [[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)]] |col3= === Jiné partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô === {{#categorytree:Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 338 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20040602202203/http://www.pomorania.prv.pl/ * https://pomorania.wordpress.com/ * https://www.facebook.com/klubstudencki.pomorania/ * https://www.instagram.com/ks_pomorania/ * https://pg.edu.pl/studenci/dzialalnosc-studencka/organizacje-studenckie/lista-organizacji-studenckich/klub-studencki-pomorania * https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KLUB_STUDENCKI_%E2%80%9EPOMORANIA%E2%80%9D * [https://web.archive.org/web/20240327200558/http://pomorania.kaszubi.eu/ Pomorania] * [https://web.archive.org/web/20210203170603/http://www.kaszubi.pl/ Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Zarząd Główny w Gdańsku] * [http://www.kaszubi.pl/o/pomoraniagdansk Klubu Studenckiego „Pomorania” w Gdańsku] * [http://www.kaszubi.pl/o/pomoraniatorun Klubu Studenckiego „Pomorania” w Toruniu] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Karna młodëch Kaszëbów]] [[Kategòrëjô:Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô|Pòmòraniô]] hfwmhoaknfh6p9ve2ah017r93dq42dy 221406 221405 2026-10-27T19:27:20Z Terrus38 14026 221406 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Checz w Łączyńskiej Hucie.jpg|mały|Chëcz w [[Łątczińskô Hëta|Łątczińsczi Hëce]]]] {{Jiné znaczënczi}} '''Karno Sztudérów „Pòmòraniô”''' ({{jãz.|pl}} ''Klub Studencki „Pomorania”'') – jistniejącé òd [[1962]] rokù karno młodzëznë, chtërna mia përznã òdswiéżëc [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]]. Diskùsëje, wëjazdë, pòtkania – sã tipiczné w fùnksnérowaniu Karna. Célã tëch wszëtczich pòdjimiznów je samòùczenié sã Pòmòreńców ë lubòtników Karna, ale téż cësk na jinszich i òsoblëwé jintegrowanié lëdzy wkół sprawów juwernotë ë kùlturowi spôdkòwiznë. 1967 rokù Karno dało pierszą [[Medal Stolema|Medaliã Stolema]]. Ùczestniwóny są nią lëdze, òsoblëwò zasłużony dlô [[Kaszëbi|Kaszëbów]] ë Pòmòrzégò. W pierszich latach dzejaniô Karno dostało Chëcz – stôri kaszëbsczi bùdinuszk w Łątczińsczi Hëce ë to jegò „terenowô” sedzba. Tu bëło wiele wôżnëch zetkaniów nié leno w historië Karna, ale całégò Zrzeszeniégò. Òd lat rok w rok są téż òrganizowané wanodżi – rézë pò [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ë Pòmòrzim, jaczich célã mô bëc dostôwanié sã do wôżnëch môlów, priwatnô edukacjô bëtników, a kù reszce pòspólnô wanoga i pòznôwanié se nawzôjno. Pòdjimizną Karna do dzysô je pòkôzk scynaniégò kanië w Łątczińsczi Hëce czë Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim dlô ùczniów strzédnëch szkòłów, jaczégò zaczątk béł w 1985 rokù. Karno mô kòńtaktë z jinszima etnicznyma ë jãzëkòwima miészëznama Eùropë ë òdwiédzô Frizów czë Serbòłużiczanów. „Pomorania” to je téż Nôùkòwi Krąg (na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 1983 rokù, na Gduńsczi Pòlitechnice òd 1992 rokù). Jich dzejanié je widzec w rëchtowanim rozmajitëch ùczałëch kònferencjów czë wëstôwków. "Pòmòreńcowie" pùblikùją swòje artikle na stronach „Pòmeranie”. Zadanim jich je rozkòscérzanié swòjich ùdbów w rozmajitëch placach, promòwanié samòrządzënë ë wspiéranié spòlëznowégò dzejaniégò. Nôleżnikama Karna są [[Kaszëbi]], Kòcewiôcë, gduńczónowie ë wszëtcë, chtërni czedës przëjachelë tuwò, a chtërnym zanôlégô na ti zemi. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Pomerania (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Konkurs Wiedzy o Pomorzu]] * [[Łątczińskô Hëta]] * [[Medal Stolema]] * [[Remusowa Kara]] * [[Złoti Jigrzan (kònkùrs)]] * [[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)]] |col3= === Jiné karna młodëch Kaszëbów === {{#categorytree:Karna młodëch Kaszëbów|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 338 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20040602202203/http://www.pomorania.prv.pl/ * https://pomorania.wordpress.com/ * https://www.facebook.com/klubstudencki.pomorania/ * https://www.instagram.com/ks_pomorania/ * https://pg.edu.pl/studenci/dzialalnosc-studencka/organizacje-studenckie/lista-organizacji-studenckich/klub-studencki-pomorania * https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KLUB_STUDENCKI_%E2%80%9EPOMORANIA%E2%80%9D * [https://web.archive.org/web/20240327200558/http://pomorania.kaszubi.eu/ Pomorania] * [https://web.archive.org/web/20210203170603/http://www.kaszubi.pl/ Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Zarząd Główny w Gdańsku] * [http://www.kaszubi.pl/o/pomoraniagdansk Klubu Studenckiego „Pomorania” w Gdańsku] * [http://www.kaszubi.pl/o/pomoraniatorun Klubu Studenckiego „Pomorania” w Toruniu] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Karna młodëch Kaszëbów]] 4a2hc5fg8mawq7eyfiukl0x5fw1idc7 0 7900 221220 215736 2026-10-27T12:22:55Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ [[Spiéwné Towarzëstwò m. Jana Trepczika z Wejrowa]] 221220 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|mały|]] '''Mùzyka''' – to je [[kùńszt]] ùkłôdanió zwãków w kòmpòzycje i wëkònywanié tich kòmpòzycji na mùzycznëch jinstrumentach abò lëdzczim głosã. == Mùzyczné instrumentë == * [[Diôbelsczé skrzëpce]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/diabelskie-skrzypce</ref> * [[Mrëczk]] / [[Bùrczibas]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/mreczk-burczybas</ref> * [[Bazuna]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/bazuna</ref> * [[Ryńczyk]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/rynczyk</ref> * [[Rzępiel]] / Rzepólc<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/rzepiel-rzepolc</ref> * [[Knara]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/knara</ref> * [[Sznëra]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/sznera</ref> * [[Kółatka]] / Klekôtka<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/kolatka-klekotka</ref> * [[Kôzlô barina]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/kozlo-barina</ref> == Òbaczë téż == * [[Pòdkast]] * [[Kaszëbsczé nótë]] * [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò]] * [[Punk]], [[Skate punk]], [[Rock]] i [[Rockabilly]] * [[Telewizja TTM]] ** [[Cantane Domino Canticum Cassuborum]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033456/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125-cantane-domino-canticum-cassuborum.html?play=on</ref> *** [[Spiéwné Towarzëstwò m. Jana Trepczika z Wejrowa]] ({{jãz.|pl}} ''Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka z Wejherowa'')<ref>https://web.archive.org/web/20260416134147/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125-cantane-domino-canticum-cassuborum.html</ref> *** [[Chór „Strzelenka” z Tuchomia]]<ref>https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52722-chor-strzelenka-z-tuchomia.html?play=on</ref> *** [[Chór Kaszubski „Rumianie” z Rumi]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033813/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52723-chor-kaszubski-rumianie-z-rumi.html?play=on</ref> *** [[Chór Mieszany „Pięciolinia” z Linii]]<ref>https://web.archive.org/web/20260516230442/https://telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52725-chor-mieszany-pieciolinia-z-linii.html?play=on</ref> *** [[Zespół Folklorystyczny „Nadolanie” z Nadola]]<ref>https://www.telewizjattm.pl/dzien/2019-11-29/52727-zespol-folklorystyczny-nadolanie-z-nadola.html?play=on</ref> *** [[Kaszubski Regionalny Chór „Morzanie” z Dębogórza]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033754/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52733-kaszubski-regionalny-chor-morzanie-z-debogorza.html?play=on</ref> *** [[Chór Mieszany „Lutnia” z Luzina]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033754/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52734-chor-mieszany-lutnia-z-luzina.html?play=on</ref> *** [[Zespół „Kosakowianie” z Kosakowa]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033545/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52735-zespol-kosakowianie-z-kosakowa.html?play=on</ref> *** [[Zespół Wokalno-Instrumentalny „Kaszubki” z Chwaszczyna]]<ref>https://web.archive.org/web/20260416134355/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52736-zespol-wokalno-instrumentalny-kaszubki-z-chwaszczyna.html?play=on</ref> *** [[Chór Szkoły Podstawowej nr 9 w Wejherowie]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033545/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52737-chor-szkoly-podstawowej-nr-9-w-wejherowie.html?play=on</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/@kaszubywpiesniartystycznej8059/videos * https://www.fopke.pl/melodie/ ** https://www.fopke.pl/melodie/1039/do-uzdrzenio/ * {{YouTube|v=Kdcne0Wbl4E|tit=Kaszubianka - Òna tyńcyje dlô mie (Ona tańczy dla mnie - po kaszubsku) — GOKGLOWCZYCE|jaz=csb}} * https://ludowe.instrumenty.edu.pl/pl {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyka| ]] skjw3q49c4evjod3ome1opg0t3netse 221285 221220 2026-10-27T14:54:21Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ + 221285 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|mały|]] '''Mùzyka''' – to je [[kùńszt]] ùkłôdanió zwãków w kòmpòzycje i wëkònywanié tich kòmpòzycji na mùzycznëch jinstrumentach abò lëdzczim głosã. == Mùzyczné instrumentë == * [[Diôbelsczé skrzëpce]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/diabelskie-skrzypce</ref> * [[Mrëczk]] / [[Bùrczibas]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/mreczk-burczybas</ref> * [[Bazuna]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/bazuna</ref> * [[Ryńczyk]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/rynczyk</ref> * [[Rzępiel]] / Rzepólc<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/rzepiel-rzepolc</ref> * [[Knara]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/knara</ref> * [[Sznëra]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/sznera</ref> * [[Kółatka]] / Klekôtka<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/kolatka-klekotka</ref> * [[Kôzlô barina]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/kozlo-barina</ref> == Òbaczë téż == * [[Pòdkast]] * [[Kaszëbsczé nótë]] * [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò]] * [[Mùzyczny ôrt]] * [[Telewizja TTM]] ** [[Cantane Domino Canticum Cassuborum]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033456/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125-cantane-domino-canticum-cassuborum.html?play=on</ref> *** [[Spiéwné Towarzëstwò m. Jana Trepczika z Wejrowa]] ({{jãz.|pl}} ''Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka z Wejherowa'')<ref>https://web.archive.org/web/20260416134147/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125-cantane-domino-canticum-cassuborum.html</ref> *** [[Chór „Strzelenka” z Tuchomia]]<ref>https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52722-chor-strzelenka-z-tuchomia.html?play=on</ref> *** [[Chór Kaszubski „Rumianie” z Rumi]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033813/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52723-chor-kaszubski-rumianie-z-rumi.html?play=on</ref> *** [[Chór Mieszany „Pięciolinia” z Linii]]<ref>https://web.archive.org/web/20260516230442/https://telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52725-chor-mieszany-pieciolinia-z-linii.html?play=on</ref> *** [[Zespół Folklorystyczny „Nadolanie” z Nadola]]<ref>https://www.telewizjattm.pl/dzien/2019-11-29/52727-zespol-folklorystyczny-nadolanie-z-nadola.html?play=on</ref> *** [[Kaszubski Regionalny Chór „Morzanie” z Dębogórza]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033754/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52733-kaszubski-regionalny-chor-morzanie-z-debogorza.html?play=on</ref> *** [[Chór Mieszany „Lutnia” z Luzina]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033754/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52734-chor-mieszany-lutnia-z-luzina.html?play=on</ref> *** [[Zespół „Kosakowianie” z Kosakowa]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033545/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52735-zespol-kosakowianie-z-kosakowa.html?play=on</ref> *** [[Zespół Wokalno-Instrumentalny „Kaszubki” z Chwaszczyna]]<ref>https://web.archive.org/web/20260416134355/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52736-zespol-wokalno-instrumentalny-kaszubki-z-chwaszczyna.html?play=on</ref> *** [[Chór Szkoły Podstawowej nr 9 w Wejherowie]]<ref>https://web.archive.org/web/20260417033545/https://www.telewizjattm.pl/nasze-programy/125/52737-chor-szkoly-podstawowej-nr-9-w-wejherowie.html?play=on</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/@kaszubywpiesniartystycznej8059/videos * https://www.fopke.pl/melodie/ ** https://www.fopke.pl/melodie/1039/do-uzdrzenio/ * {{YouTube|v=Kdcne0Wbl4E|tit=Kaszubianka - Òna tyńcyje dlô mie (Ona tańczy dla mnie - po kaszubsku) — GOKGLOWCZYCE|jaz=csb}} * https://ludowe.instrumenty.edu.pl/pl {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyka| ]] 8l0cdcwz1jjryq4tjvxhgo4lgxsefb9 0 8083 221450 220813 2026-10-27T20:41:29Z Terrus38 14026 221450 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdansk piecki-migowo.svg|mały|Piécczi-Mëgòwò - dzélnica [[Gduńsk]]a, czerwiono zamalowóné na kôrce]] [[Òbrôzk:Gdańsk Piecki–Migowo.jpg|mały|Sedlëszcze na Piéckach-Mëgòwie]] '''Piécczi-Mëgòwò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Piecki-Migowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Pietzkendorf'' ë ''Müggau'') – dzélnica [[Gduńsk]]a. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzélnice Gduńska]] 65uhn9sbwz0yjcypgfcutor3e7gcqbl 0 8087 221453 220810 2026-10-27T20:58:13Z Terrus38 14026 221453 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdansk Nowy port.svg|mały|Nowi Pòrt - dzélnica [[Gduńsk]]a, czerwiono zamalowóné na mapie]] '''Nowi Pòrt''' (téż '''Fôrwôter''', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Nowy Port'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Neufahrwasser'') – dzélnica [[Gduńsk]]a. [[Òbrôzk:Kapitanat Portu Gdansk.jpg|mały|Bliza we Fôrwôtrze]] == Lëteratura == * ''Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka'' 2010, s. 112. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/304 Nowyport w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzélnice Gduńska]] 0md3vbwx7k7yllnwm175y0gxm99yw69 221455 221453 2026-10-27T21:00:17Z Iketsi 3254 - → – ; [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}}; [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}} 221455 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdansk Nowy port.svg|mały|Nowi Pòrt – dzélnica [[Gduńsk|Gduńska]], czerwiono zamalowóné na mapie]] '''Nowi Pòrt''' (téż '''Fôrwôter''', {{jãz.|pl}} ''Nowy Port'', {{jãz.|de}} ''Neufahrwasser'') – dzélnica [[Gduńsk]]a. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kapitanat Portu Gdansk.jpg|[[Bliza]] we Fôrwôtrze </gallery> == Lëteratura == * ''Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka'' 2010, s. 112. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/304 Nowyport w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzélnice Gduńska]] mhf24mx7ffbsqhwa19d6kwfvqou3ih0 0 8192 221359 219581 2026-10-27T18:08:09Z Iketsi 3254 „[[Wëdôwizna „Region””→„[[Region (wëdôwizna)” 221359 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tomasz Fopke.JPG|mały|Tomôsz Fópka]] '''Tomôsz Fópka''' abò '''Tómk Fópka'''<ref>[https://web.archive.org/web/20250531115403/https://www.gov.pl/attachment/05541e12-83b3-4757-8e2e-7793c85e12df PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA KASZUBSKIEGO – POZIOM ROZSZERZONY – kwiecień 2020 r.]</ref> ({{jãz.|pl}} ''Tomasz Fopke''; ùr. [[10 lëpińca]] [[1973]] rokù w [[Gdiniô|Gdinie]]) – ùkùńczył Mùzyczną Akademią w [[Gduńsk]]ù jakno spiéwôk i teatrownik. Je kòmpòzytorą, dërëgentã, spiéwôkã<ref>https://web.archive.org/web/20160305084216/http://www.zukowo.pl/aktualnosc-2328-Zukowskie_Lato_Muzyczne_2013_dobieglo_konca.html</ref> ë runitą z Chwaszczëna. Òn béł zastãpnikã burméstra gminë [[Żukòwò]], a je dirigeńtã chùru Lutnia z Lëzëna i nôleżnikã m. jin. ZK-P, a téż dzejôrzã kaszëbsczi, kùlturalny rësznotë. Czile jegò wiérztów je w antologii „Mësla dzecka” (2001 r.). [[Region (wëdôwizna)]] z Gdini wëda w 2003 r. jegò zbiérk eroticznëch wiérztów „Szlachama kùsków” i dokôz mùzyczny „Pierszô Kaszëbskô Pasja” (2002)<ref>https://web.archive.org/web/20160304103208/http://odroda.kaszubia.com/02-02/ps_pasejo.htm</ref>. Òn je laureatã m. jin. nôdgrôdë miona R. Wróblewsczégò (2001 r.) i Òglowòpòlsczégò Lëteracczégò Kònkùrsu m. M. Stryjewskiego w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] (2002 r.). W 2007 rokù òn béł wëprzidniony Medalã Stolema. Òn je wespółautorã spiéwnika „Piesnie Rodny Zemi”, a na niwiznie ùsôdztwa piesniów (tekstë, mùzyka), wespółdzejô z wiele karnama i ùtwórcama (np. [[Jerzi Stachùrzczi|J. Stachùrsczi]] i [[Eugeniusz Prëczkòwsczi|E. Prëczkòwsczi]]). == Òbaczë téż == * [[Felix Cassubia (platka)]] * [[ZYMK (pismiono)]] * [[Zbigórz Jankòwsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://fopke.pl/media/tunefiles/teksty-pozostae/Dorobek_-_Tfopke_ikT5fGp.pdf * https://norda.fm/wiadomosci/tomasz-fopke-autor-dwujezycznego-tomiku-wierszy-w-programie-gosc-dnia/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Fópka, Tomôsz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:ZYMKówcë]] k6kwd0or4kg28dk6nhc1y87fw3d1yoe 221362 221359 2026-10-27T18:08:42Z Iketsi 3254 Wëdôwizna „Region” 221362 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tomasz Fopke.JPG|mały|Tomôsz Fópka]] '''Tomôsz Fópka''' abò '''Tómk Fópka'''<ref>[https://web.archive.org/web/20250531115403/https://www.gov.pl/attachment/05541e12-83b3-4757-8e2e-7793c85e12df PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA KASZUBSKIEGO – POZIOM ROZSZERZONY – kwiecień 2020 r.]</ref> ({{jãz.|pl}} ''Tomasz Fopke''; ùr. [[10 lëpińca]] [[1973]] rokù w [[Gdiniô|Gdinie]]) – ùkùńczył Mùzyczną Akademią w [[Gduńsk]]ù jakno spiéwôk i teatrownik. Je kòmpòzytorą, dërëgentã, spiéwôkã<ref>https://web.archive.org/web/20160305084216/http://www.zukowo.pl/aktualnosc-2328-Zukowskie_Lato_Muzyczne_2013_dobieglo_konca.html</ref> ë runitą z Chwaszczëna. Òn béł zastãpnikã burméstra gminë [[Żukòwò]], a je dirigeńtã chùru Lutnia z Lëzëna i nôleżnikã m. jin. ZK-P, a téż dzejôrzã kaszëbsczi, kùlturalny rësznotë. Czile jegò wiérztów je w antologii „Mësla dzecka” (2001 r.). [[Region (wëdôwizna)|Wëdôwizna „Region”]] z Gdini wëda w 2003 r. jegò zbiérk eroticznëch wiérztów „Szlachama kùsków” i dokôz mùzyczny „Pierszô Kaszëbskô Pasja” (2002)<ref>https://web.archive.org/web/20160304103208/http://odroda.kaszubia.com/02-02/ps_pasejo.htm</ref>. Òn je laureatã m. jin. nôdgrôdë miona R. Wróblewsczégò (2001 r.) i Òglowòpòlsczégò Lëteracczégò Kònkùrsu m. M. Stryjewskiego w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] (2002 r.). W 2007 rokù òn béł wëprzidniony Medalã Stolema. Òn je wespółautorã spiéwnika „Piesnie Rodny Zemi”, a na niwiznie ùsôdztwa piesniów (tekstë, mùzyka), wespółdzejô z wiele karnama i ùtwórcama (np. [[Jerzi Stachùrzczi|J. Stachùrsczi]] i [[Eugeniusz Prëczkòwsczi|E. Prëczkòwsczi]]). == Òbaczë téż == * [[Felix Cassubia (platka)]] * [[ZYMK (pismiono)]] * [[Zbigórz Jankòwsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://fopke.pl/media/tunefiles/teksty-pozostae/Dorobek_-_Tfopke_ikT5fGp.pdf * https://norda.fm/wiadomosci/tomasz-fopke-autor-dwujezycznego-tomiku-wierszy-w-programie-gosc-dnia/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Fópka, Tomôsz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:ZYMKówcë]] 3f8by0vlq6litmgtn1cdy5qds4esapj 0 8193 221365 199066 2026-10-27T18:10:49Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 221365 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Sztefón Dąbrowsczi''' ({{jãz.|pl}}: ''Stefan Dąbrowski'') ùr. 1882 rokù – ùm. 1945 rokù, béł pòlsczi pòsélc do Sejmù przed II swiatową wòjną. Òn ùmarł pò ti wòjnie. W 1912 rokù òn rozparcelowòł 900 mòrgów swòjégò majątkù midzë chłopów. [[Wejrowò]] to je gard, w chtërnym òn jak miôł słowò {{skr.|m.jin.}} do 30 starostów w 1930 rokù przemówił pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] i za to mù baro kòskele. Jegò brat [[Róman Dąbrowsczi]], béł zamòrdowóny òb [[jeséń]] 1939 rokù w lasach kòl [[Wiôlgô Piôsznica|Wiôldżi Piôsznicë]]. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://bs.sejm.gov.pl/F?func=full-set-set&set_number=088355&set_entry=000003&format=999 Sejm] * [https://web.archive.org/web/20170108070703/http://www.strzebielino.com.pl/index.php/znani-mieszkancy/225-stefan-dabrowski Stefan Dąbrowski] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi|Dąbrowsczi Sztefón]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòsélcowie]] r9v27uwhxtp8d1zy3y6jxfncmkpcogy 221366 221365 2026-10-27T18:11:00Z Iketsi 3254 -: 221366 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Sztefón Dąbrowsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Stefan Dąbrowski'') ùr. 1882 rokù – ùm. 1945 rokù, béł pòlsczi pòsélc do Sejmù przed II swiatową wòjną. Òn ùmarł pò ti wòjnie. W 1912 rokù òn rozparcelowòł 900 mòrgów swòjégò majątkù midzë chłopów. [[Wejrowò]] to je gard, w chtërnym òn jak miôł słowò {{skr.|m.jin.}} do 30 starostów w 1930 rokù przemówił pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] i za to mù baro kòskele. Jegò brat [[Róman Dąbrowsczi]], béł zamòrdowóny òb [[jeséń]] 1939 rokù w lasach kòl [[Wiôlgô Piôsznica|Wiôldżi Piôsznicë]]. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://bs.sejm.gov.pl/F?func=full-set-set&set_number=088355&set_entry=000003&format=999 Sejm] * [https://web.archive.org/web/20170108070703/http://www.strzebielino.com.pl/index.php/znani-mieszkancy/225-stefan-dabrowski Stefan Dąbrowski] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi|Dąbrowsczi Sztefón]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòsélcowie]] e5jgfhm868oqzoficojgsnh10a7tcrn 0 8207 221461 219961 2026-10-27T21:13:22Z Iketsi 3254 {{Dôwnô wies infobox}} 221461 wikitext text/x-wiki {{Dôwnô wies infobox}} '''Kôłkòwò''' – to bëła kaszëbskô wies w gminie [[Gmina Gniewino|Gniewino]]. Tu w 1945 rokù bëłë białczi z lagru z [[Stutthof]]. Wiele jich ùmarło i w 1969 rokù bëła tôblëca ò tim. Ta wies bëła znikwionô do nédżi latach 90. XX stalata, ale to sã zaczãło rëchli. == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 265 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/264 ''Kolkowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné wse]] [[Kategòrëjô:Gmina Gniewino]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] kn50vrwh0pwmfkir0annfdq81ur13lb 221462 221461 2026-10-27T21:30:40Z Terrus38 14026 221462 wikitext text/x-wiki {{Dôwnô wies infobox|Wies=Kôłkòwò|wòjewództwò=pòmòrsczé|gmina=Gniewino|lëdztwò=0|rok=2026|kréz=wejrowsczi}} '''Kôłkòwò''' ({{Jãz.|pl}} ''Kolkowo'', {{Jãz.|de}} ''Kolkau'') – dôwnô kaszëbskô wies w gminie [[Gmina Gniewino|Gniewino]]. W 1945 rokù przebiwałë tu białczi z lôgru we [[Stutthof|Sztutowie]], na czegò wdôr w 1969 rokù pòstawionô òsta tôblëca. Wies bëła znikwionô do nédżi w latach 90. XX stalata, chòc proces warôł ju rëchli. == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 265 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/264 ''Kolkowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné wse]] [[Kategòrëjô:Gmina Gniewino]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] rjix8its2qxnu6u1o40ds807vq75cn7 221463 221462 2026-10-27T21:33:23Z Terrus38 14026 221463 wikitext text/x-wiki {{Dôwnô wies infobox|Wies=Kôłkòwò|wòjewództwò=pòmòrsczé|gmina=Gniewino|lëdztwò=0|rok=2026|kréz=wejrowsczi}} '''Kôłkòwò''' ({{Jãz.|pl}} ''Kolkowo'', {{Jãz.|de}} ''Kolkau'') – dôwnô kaszëbskô wies w gminie [[Gmina Gniewino|Gniewino]]. W 1945 rokù przebiwałë tu białczi z lôgru we [[Stutthof|Sztutowie]], a dzél z nich ùmiarł, na czegò wdôr w 1969 rokù pòstawionô òsta tôblëca. Wies bëła znikwionô do nédżi w latach 90. XX stalata, chòc proces warôł ju rëchli. == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 265 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/264 ''Kolkowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné wse]] [[Kategòrëjô:Gmina Gniewino]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] 0k7637b7fnnjmbyymnqd3v42qmalxqe 0 8240 221456 220804 2026-10-27T21:02:44Z Terrus38 14026 221456 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Dzielnice Gdansk StogiPrzerobka.svg|mały|Hejbùdë z Przeróbką – dzél [[Gduńsk]]a, czerwiono zamalowóné na kôrce]] '''Hejbùdë z Przeróbką''' ({{jãz.|pl}} ''Stogi z Przeróbką'') – dzélnica [[Gduńsk]]a. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzélnice Gduńska]] muwz8wirm5286bupbrs67seztzf7ai1 221457 221456 2026-10-27T21:03:36Z Terrus38 14026 221457 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Dzielnice Gdansk StogiPrzerobka.svg|mały|Hejbùdë z Przeróbką – dzél [[Gduńsk]]a, czerwiono zamalowóné na kôrce]] '''Hejbùdë z Przeróbką''' ({{jãz.|pl}} ''Stogi z Przeróbką'') – dôwnô dzélnica [[Gduńsk]]a, w 2011 rozdzelonô na [[Hejbùdë]] a [[Przeróbka|Przeróbkã]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzélnice Gduńska]] p18i5oyasnjmdnj74hpuhqtea15sc4x 0 8348 221430 217093 2026-10-27T20:00:06Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Historëczno-Etnografné Mùzeum w Chònicach]] do [[Historiczno-Etnograficzné Mùzeùm w Chònicach]]: pisënk, słowizna 217093 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brama Czluchowska w Chojnicach-przod.JPG|mały|Jedna z sedzbów Mùzeum]] '''Historëczno-Etnografné Mùzeum w Chònicach''' je jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1932 rokù. Dlô realizacji sztatutowëch célów òni wespółrobią z wielnyma kùlturalnyma twórcama {{skr.|m.jin.}} na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu są wërobinë lëdowëch artistów, a {{skr.|m.jin.}} [[kaszëbsczi wësziwk]]. Sedzbą Mùzeum są stôré bùdinczi. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Chònicczi kréz]] frl4q4xywxes95v211rn5gaix11tmzn 0 8356 221418 199084 2026-10-27T19:53:17Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Etnografné Mùzeum miona Marii Znamierowsczi-Prufferowi w Toruniu]] do [[Etnografné Mùzeum m. Marii Znamierowsczi-Prufferowi w Toruniu]]: m. 199084 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Water mill Toruń.jpg|mały|Młin w Mùzeùm]] '''Etnografné Mùzeum miona Marii Znamierowsczi-Prufferowi w Toruniu''' je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1959 rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim lëdowi kùlturë m. jin. [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Mùzeùm wëdôwô téż np. ksążczi. Sedzbą Mùzeùm je gard [[Torń]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.etnomuzeum.pl Domôcô starna Mùzeum] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] meduzfgqhh0b8mb0btcx2ipzclr425w 221421 221418 2026-10-27T19:56:28Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Etnografné Mùzeum m. Marii Znamierowsczi-Prufferowi w Toruniu]] do [[Etnograficzné Mùzeum m. Marii Znamierowsczi-Prüfferowi w Torniu]]: pisënk, słowizna 199084 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Water mill Toruń.jpg|mały|Młin w Mùzeùm]] '''Etnografné Mùzeum miona Marii Znamierowsczi-Prufferowi w Toruniu''' je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1959 rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim lëdowi kùlturë m. jin. [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Mùzeùm wëdôwô téż np. ksążczi. Sedzbą Mùzeùm je gard [[Torń]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.etnomuzeum.pl Domôcô starna Mùzeum] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] meduzfgqhh0b8mb0btcx2ipzclr425w 221426 221421 2026-10-27T19:58:48Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Etnograficzné Mùzeum m. Marii Znamierowsczi-Prüfferowi w Torniu]] do [[Etnograficzné Mùzeùm m. Marie Znamierowsczi-Prüfferowi w Torniu]]: labializacjô 199084 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Water mill Toruń.jpg|mały|Młin w Mùzeùm]] '''Etnografné Mùzeum miona Marii Znamierowsczi-Prufferowi w Toruniu''' je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1959 rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim lëdowi kùlturë m. jin. [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Mùzeùm wëdôwô téż np. ksążczi. Sedzbą Mùzeùm je gard [[Torń]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.etnomuzeum.pl Domôcô starna Mùzeum] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] meduzfgqhh0b8mb0btcx2ipzclr425w 221452 221426 2026-10-27T20:52:28Z Iketsi 3254 Etnograficzné Mùzeùm m. Marie Znamierowsczi-Prüfferowi w Torniu 221452 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Water mill Toruń.jpg|mały|Młin w Mùzeùm]] '''Etnograficzné Mùzeùm m. Marie Znamierowsczi-Prüfferowi w Torniu''' je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1959 rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim lëdowi kùlturë {{skr.|m.jin.}} [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Mùzeùm wëdôwô téż {{skr.|np.}} ksążczi. Sedzbą Mùzeùm je gard [[Torń]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.etnomuzeum.pl Domôcô starna Mùzeum] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] 5qr4dq6gcxz2yfvqp8u6hoysoby3pqj 0 8464 221222 198849 2026-10-27T12:23:31Z Terrus38 14026 221222 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Gùstôw Pòbłocczi''' (1840–1915) (pòl. ''Gustaw Pobłocki'') – béł ksãdzem, a jegò [[starszi]] mieszkele w [[Lëniô|Lënie]]. Jegò wùja Antón Dąbrowsczi béł prësczi majora. Jegò starka (matka òjca) bëła z Pòmòrsczi ([[Zôpadnô Pòmòrskô]]), ale gòda téż pò kaszëbskù. Ks. Pòbłocczi napisôł: ''Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich'', Chełmno 1887. W nim je m. jin. lëtera: á i jiné, ale òn kritikòwôł [[Michôł Pòntanus|Michała Pòntanusa]] za lëchą pòlaszëznã, a [[kaszëbizm|kaszëbizmów]] òn nalôzł le 19 w jegò ksążeczce. == Òbaczë téż == * [[Juliusz Pòbłocczi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=24816&from=FBC Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich] * [https://web.archive.org/web/20200919031533/http://cyfroteka.pl/ebooki/Slowniczek_kaszubski-ebook/p02026261i020 Słowniczek kaszubski] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Pòbłocczi Gùstôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] hm8dg5rdc8m3o18c96lponfwgvuwjz0 14 8466 221471 202629 2026-10-28T11:54:25Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kategòrëjô:Gmina Ùszcz]] do [[Kategòrëjô:Gmina Ùskô]] 202629 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] dpqahjyx9qx53jzdd731k3wnz02wlwx 0 8469 221481 203459 2026-10-28T11:58:50Z Terrus38 14026 221481 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Duninowo od N-E.jpg|mały|Dëninowò]] '''Dëninowò''' ({{jãz.|pl}} ''Duninowo'') – wies w [[Gmina Ùskô|Gminie Ùskô]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùskô]] ndjs1lw07emooxejx74gba4pgjk0tl7 0 8470 221478 204190 2026-10-28T11:58:00Z Terrus38 14026 221478 wikitext text/x-wiki '''Żelesczé''' ({{jãz.|pl}} ''Zaleskie'') – wies w [[Gmina Ùskô|Gminie Ùskô]], w [[Słëpsczi kréz|słëpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùskô]] 2u6s2hcq9cs4qzj34tjabdowdil6p1y 0 8676 221200 201186 2026-10-27T12:10:11Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 221200 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'' abò ''Chór Kameralny DISCANTUS'') – chùr z [[Gòwidlëno|Gòwidlëna]]. Òni spiéwelë nawetka w [[Praga|Pradze]] i zajimają są {{skr.|m.jin.}} kaszëbsczima piesniama. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô=Chùrë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl] * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino {{skr.|m.jin.}} csb]. {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 6saca2jbfqmmf3cep84y6m3v3edw7or 221201 221200 2026-10-27T12:10:26Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Stowôra "DISCANTUS"]] do [[Stowôra „DISCANTUS”]]: „” 221200 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'' abò ''Chór Kameralny DISCANTUS'') – chùr z [[Gòwidlëno|Gòwidlëna]]. Òni spiéwelë nawetka w [[Praga|Pradze]] i zajimają są {{skr.|m.jin.}} kaszëbsczima piesniama. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô=Chùrë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl] * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino {{skr.|m.jin.}} csb]. {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 6saca2jbfqmmf3cep84y6m3v3edw7or 221204 221201 2026-10-27T12:15:39Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé pòwrózczi */ + 221204 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'' abò ''Chór Kameralny DISCANTUS'') – chùr z [[Gòwidlëno|Gòwidlëna]]. Òni spiéwelë nawetka w [[Praga|Pradze]] i zajimają są {{skr.|m.jin.}} kaszëbsczima piesniama. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô=Chùrë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] p6jmbymgn8u929t479fdhev3rjl5mcg 221231 221204 2026-10-27T12:45:02Z Iketsi 3254 Stowôra „DISCANTUS” ≠ Chùr „DISCANTUS” 221231 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref>https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chór)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 2gqc1vhxsy1g6iarqn2ei7z6jphfj7r 221233 221231 2026-10-27T12:53:56Z Iketsi 3254 Zarząd 221233 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20261027125144/https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Zarząd == === I kadencjô === === II kadencjô === === III kadencjô === === IV kadencjô === === V kadencjô (2024–2028) === Zdrzódło:<ref name=":1" /> * Natalia Hebel – prezes * Szymon Mielewczyk – wiceprezes * Monika Jakubek – skarbnik * Sławomir Bronk – kùńsztowny direktór == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chór)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 043mlpemjbqt9xooieh5d2gcjweraej 221235 221233 2026-10-27T12:55:14Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Stowôra „DISCANTUS”]] do [[Discantus (stowôra)]]: (stowôra) 221233 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20261027125144/https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Zarząd == === I kadencjô === === II kadencjô === === III kadencjô === === IV kadencjô === === V kadencjô (2024–2028) === Zdrzódło:<ref name=":1" /> * Natalia Hebel – prezes * Szymon Mielewczyk – wiceprezes * Monika Jakubek – skarbnik * Sławomir Bronk – kùńsztowny direktór == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chór)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 043mlpemjbqt9xooieh5d2gcjweraej 221237 221235 2026-10-27T12:57:10Z Iketsi 3254 Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) 221237 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20261027125144/https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Zarząd == === I kadencjô === === II kadencjô === === III kadencjô === === IV kadencjô === === V kadencjô (2024–2028) === Zdrzódło:<ref name=":1" /> * Natalia Hebel – prezes * Szymon Mielewczyk – wiceprezes * Monika Jakubek – skarbnik * Sławomir Bronk – kùńsztowny direktór == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chór)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] clba0u8lael6r318vgit45a16fy67c8 221242 221237 2026-10-27T12:59:34Z Iketsi 3254 - 221242 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20261027125144/https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Zarząd == === I kadencjô === === II kadencjô === === III kadencjô === === IV kadencjô === === V kadencjô (2024–2028) === Zdrzódło:<ref name=":1" /> * Natalia Hebel – prezes * Szymon Mielewczyk – wiceprezes * Monika Jakubek – skarbnik * Sławomir Bronk – kùńsztowny direktór == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chór)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php? {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] tqp28nb02w7zizuycdy9mtzz44km6ed 221243 221242 2026-10-27T12:59:46Z Iketsi 3254 - 221243 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20261027125144/https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Zarząd == === I kadencjô === === II kadencjô === === III kadencjô === === IV kadencjô === === V kadencjô (2024–2028) === Zdrzódło:<ref name=":1" /> * Natalia Hebel – prezes * Szymon Mielewczyk – wiceprezes * Monika Jakubek – skarbnik * Sławomir Bronk – kùńsztowny direktór == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chór)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] akr2k89nkl2egxqb4iop2fgc2thy6bv 221244 221243 2026-10-27T13:20:33Z Iketsi 3254 + 221244 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20261027125144/https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Zarząd == === I kadencjô === === II kadencjô === === III kadencjô === === IV kadencjô === === V kadencjô (2024–2028) === Zdrzódło:<ref name=":1" /> * Natalia Hebel – prezes (òd [[28 pazdzérznika]] 2008 {{skr.|rokù}})<ref name=":2">https://web.archive.org/web/20261027131935/https://rejestr.io/krs/316538/stowarzyszenie-discantus/powiazania</ref> * Szymon Mielewczyk – wiceprezes (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> * Monika Jakubek – skarbnik (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> * Sławomir Bronk – kùńsztowny direktór (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chór)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://www.youtube.com/channel/UChFi_3vrJ-zDTsaB9be-5xw {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] obbnm72zojubormk925p5h5mhuhy0qi 221250 221244 2026-10-27T13:22:47Z Iketsi 3254 {{Apartny artikel|Discantus (chùr)}} 221250 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20261027125144/https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Zarząd == === I kadencjô === === II kadencjô === === III kadencjô === === IV kadencjô === === V kadencjô (2024–2028) === Zdrzódło:<ref name=":1" /> * Natalia Hebel – prezes (òd [[28 pazdzérznika]] 2008 {{skr.|rokù}})<ref name=":2">https://web.archive.org/web/20261027131935/https://rejestr.io/krs/316538/stowarzyszenie-discantus/powiazania</ref> * Szymon Mielewczyk – wiceprezes (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> * Monika Jakubek – skarbnik (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> * Sławomir Bronk – kùńsztowny direktór (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chùr)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://www.youtube.com/channel/UChFi_3vrJ-zDTsaB9be-5xw {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] ctth2ptfonch6rhn08oj0dlmnonn9rf 221332 221250 2026-10-27T16:30:55Z Iketsi 3254 z [[Gòwidlëno|Gòwidlëna]] 221332 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra z [[Gòwidlëno|Gòwidlëna]] òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20261027125144/https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Zarząd == === I kadencjô === === II kadencjô === === III kadencjô === === IV kadencjô === === V kadencjô (2024–2028) === Zdrzódło:<ref name=":1" /> * Natalia Hebel – prezes (òd [[28 pazdzérznika]] 2008 {{skr.|rokù}})<ref name=":2">https://web.archive.org/web/20261027131935/https://rejestr.io/krs/316538/stowarzyszenie-discantus/powiazania</ref> * Szymon Mielewczyk – wiceprezes (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> * Monika Jakubek – skarbnik (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> * Sławomir Bronk – kùńsztowny direktór (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chùr)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://www.youtube.com/channel/UChFi_3vrJ-zDTsaB9be-5xw {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 3ox1hyua59pu7dkenutwtv2sailxp54 221346 221332 2026-10-27T17:05:04Z Iketsi 3254 https://czec.pl/dzyso-tako-moda-je 221346 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra z [[Gòwidlëno|Gòwidlëna]] òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20261027125144/https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Zarząd == === I kadencjô === === II kadencjô === === III kadencjô === === IV kadencjô === === V kadencjô (2024–2028) === Zdrzódło:<ref name=":1" /> * Natalia Hebel – prezes (òd [[28 pazdzérznika]] 2008 {{skr.|rokù}})<ref name=":2">https://web.archive.org/web/20261027131935/https://rejestr.io/krs/316538/stowarzyszenie-discantus/powiazania</ref> * Szymon Mielewczyk – wiceprezes (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> * Monika Jakubek – skarbnik (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> * Sławomir Bronk – kùńsztowny direktór (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chùr)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://www.youtube.com/channel/UChFi_3vrJ-zDTsaB9be-5xw * https://czec.pl/dzyso-tako-moda-je {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] in6v1o2ofqkuefrux75t2opm1lhpp36 221347 221346 2026-10-27T17:06:29Z Iketsi 3254 +2 221347 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Stowôra „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie „DISCANTUS”'') – stowôra z [[Gòwidlëno|Gòwidlëna]] òd 2008 {{skr.|rokù}}<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20261027125144/https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Zarząd == === I kadencjô === === II kadencjô === === III kadencjô === === IV kadencjô === === V kadencjô (2024–2028) === Zdrzódło:<ref name=":1" /> * Natalia Hebel – prezes (òd [[28 pazdzérznika]] 2008 {{skr.|rokù}})<ref name=":2">https://web.archive.org/web/20261027131935/https://rejestr.io/krs/316538/stowarzyszenie-discantus/powiazania</ref> * Szymon Mielewczyk – wiceprezes (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> * Monika Jakubek – skarbnik (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> * Sławomir Bronk – kùńsztowny direktór (òd [[16 gromicznika]] 2024 {{skr.|rokù}})<ref name=":2" /> == Chór Kameralny DISCANTUS == {{Apartny artikel|Discantus (chùr)}} == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô= }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://www.youtube.com/channel/UChFi_3vrJ-zDTsaB9be-5xw * https://czec.pl/dzyso-tako-moda-je * {{YouTube|v=5RJSegbdZxY|tit="Co to za kòtka?" - kaszubska pieśń ludowa z Małkowa}} * {{YouTube|v=lrIiTeajOEo|tit=Nieużëté babë - Rybaki, kaszubska pieśń ludowa, opr. Joachim Łuczak}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stowôrë]] [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] agi85ndppsg9rdem4ecgi03p4mdj8ys 0 8694 221199 216034 2026-10-27T12:03:59Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ + 221199 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa''' – to je chùr z [[Wejrowò|Wejrowa]]. Pòczątczi chùru sygają drëdżi pòłowë dwadzestégò wiekù, czej szkólny [[Jan Trepczik|Jón Trepczik]] prowadzył nié leno szkòłowi chùr dzecy, ale téż przë Związkù Warkòwim Banowëch (''ZZK'') Chùr Kaszëbsczi Mło­dzëznë. To spiéwné karno liczëło strzédno 30–40 lëdzy. Rozkòscérziwelë òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach, jak w Dniach Mòrzégò w [[Gdiniô|Gdini]] i jin. [[24 czerwińca]] 1956 spiéwalë na Jubileùszu Spiéwnégò Karna ZZK "Lutnia” w Malbòrgù i wiele ùroczëznach Kaszëbsczégò Zrzeszeniô. [[22 lëpińca]] 1959 rokù spiéwalë téż na Zlo­ce Młodzëznë Kaszëbsczi w Kòscérznie, òbczas wanodżi pò [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Pò bezdokôzowëch rewizjach [[14 gòdnika]] 1960 rokù ù dzejôrzów kaszëb­sczich, [[Jan Rómpsczi|J. Rompsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sz. Bieszka]] ë A. Labùdë, nastało zamercé dzejaniô tak w Zrzeszenim, jak i w Trepczikòwim Chùrze Kaszëbsczi Młodzëznë. W tim chùrze spiéwô m.jin. [[Édmùnd Kamińsczi]]. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] * [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò]] |Kategoriô=Chùrë }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.pomorskie.eu/pl/aktualnosci_z_regionu/2010/chwaszczyno2010_zjazd_spiewakow_kaszubskich pl, csb]. * [https://web.archive.org/web/20260416133833/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2019-12-27/52721-towarzystwo-spiewacze-im-jana-trepczyka-z-wejherowa.html Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka z Wejherowa] + [https://web.archive.org/web/20260416134139/https://www.telewizjattm.pl/ttm_filmy/2020/44n0R5O3u0a0g1i578M2z6m28117C4S8.mp4 .mp4] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Patronat Jana Trepczika]] lm3y7agetbh74ovzfktdrm3k00semhg 221208 221199 2026-10-27T12:17:55Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa]] do [[Spiéwné Towarzëstwò m. Jana Trepczika z Wejrowa]]: m. 221199 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa''' – to je chùr z [[Wejrowò|Wejrowa]]. Pòczątczi chùru sygają drëdżi pòłowë dwadzestégò wiekù, czej szkólny [[Jan Trepczik|Jón Trepczik]] prowadzył nié leno szkòłowi chùr dzecy, ale téż przë Związkù Warkòwim Banowëch (''ZZK'') Chùr Kaszëbsczi Mło­dzëznë. To spiéwné karno liczëło strzédno 30–40 lëdzy. Rozkòscérziwelë òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach, jak w Dniach Mòrzégò w [[Gdiniô|Gdini]] i jin. [[24 czerwińca]] 1956 spiéwalë na Jubileùszu Spiéwnégò Karna ZZK "Lutnia” w Malbòrgù i wiele ùroczëznach Kaszëbsczégò Zrzeszeniô. [[22 lëpińca]] 1959 rokù spiéwalë téż na Zlo­ce Młodzëznë Kaszëbsczi w Kòscérznie, òbczas wanodżi pò [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Pò bezdokôzowëch rewizjach [[14 gòdnika]] 1960 rokù ù dzejôrzów kaszëb­sczich, [[Jan Rómpsczi|J. Rompsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sz. Bieszka]] ë A. Labùdë, nastało zamercé dzejaniô tak w Zrzeszenim, jak i w Trepczikòwim Chùrze Kaszëbsczi Młodzëznë. W tim chùrze spiéwô m.jin. [[Édmùnd Kamińsczi]]. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] * [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò]] |Kategoriô=Chùrë }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.pomorskie.eu/pl/aktualnosci_z_regionu/2010/chwaszczyno2010_zjazd_spiewakow_kaszubskich pl, csb]. * [https://web.archive.org/web/20260416133833/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2019-12-27/52721-towarzystwo-spiewacze-im-jana-trepczyka-z-wejherowa.html Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka z Wejherowa] + [https://web.archive.org/web/20260416134139/https://www.telewizjattm.pl/ttm_filmy/2020/44n0R5O3u0a0g1i578M2z6m28117C4S8.mp4 .mp4] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Patronat Jana Trepczika]] lm3y7agetbh74ovzfktdrm3k00semhg 221210 221208 2026-10-27T12:18:44Z Iketsi 3254 m.jin. → {{skr.|m.jin.}} ; – to je → – 221210 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa''' – chùr z [[Wejrowò|Wejrowa]]. Pòczątczi chùru sygają drëdżi pòłowë dwadzestégò wiekù, czej szkólny [[Jan Trepczik|Jón Trepczik]] prowadzył nié leno szkòłowi chùr dzecy, ale téż przë Związkù Warkòwim Banowëch (''ZZK'') Chùr Kaszëbsczi Mło­dzëznë. To spiéwné karno liczëło strzédno 30–40 lëdzy. Rozkòscérziwelë òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach, jak w Dniach Mòrzégò w [[Gdiniô|Gdini]] i jin. [[24 czerwińca]] 1956 spiéwalë na Jubileùszu Spiéwnégò Karna ZZK "Lutnia” w Malbòrgù i wiele ùroczëznach Kaszëbsczégò Zrzeszeniô. [[22 lëpińca]] 1959 rokù spiéwalë téż na Zlo­ce Młodzëznë Kaszëbsczi w Kòscérznie, òbczas wanodżi pò [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Pò bezdokôzowëch rewizjach [[14 gòdnika]] 1960 rokù ù dzejôrzów kaszëb­sczich, [[Jan Rómpsczi|J. Rompsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sz. Bieszka]] ë A. Labùdë, nastało zamercé dzejaniô tak w Zrzeszenim, jak i w Trepczikòwim Chùrze Kaszëbsczi Młodzëznë. W tim chùrze spiéwô {{skr.|m.jin.}} [[Édmùnd Kamińsczi]]. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] * [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò]] |Kategoriô=Chùrë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.pomorskie.eu/pl/aktualnosci_z_regionu/2010/chwaszczyno2010_zjazd_spiewakow_kaszubskich pl, csb]. * [https://web.archive.org/web/20260416133833/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2019-12-27/52721-towarzystwo-spiewacze-im-jana-trepczyka-z-wejherowa.html Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka z Wejherowa] + [https://web.archive.org/web/20260416134139/https://www.telewizjattm.pl/ttm_filmy/2020/44n0R5O3u0a0g1i578M2z6m28117C4S8.mp4 .mp4] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Patronat Jana Trepczika]] b0m80z0h9s30vaezxa9s5kaeq3bn5om 221211 221210 2026-10-27T12:19:05Z Iketsi 3254 [[]] 221211 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa''' – chùr z [[Wejrowò|Wejrowa]]. Pòczątczi chùru sygają drëdżi pòłowë dwadzestégò wiekù, czej szkólny [[Jón Trepczik]] prowadzył nié leno szkòłowi chùr dzecy, ale téż przë Związkù Warkòwim Banowëch (''ZZK'') Chùr Kaszëbsczi Mło­dzëznë. To spiéwné karno liczëło strzédno 30–40 lëdzy. Rozkòscérziwelë òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach, jak w Dniach Mòrzégò w [[Gdiniô|Gdini]] i jin. [[24 czerwińca]] 1956 spiéwalë na Jubileùszu Spiéwnégò Karna ZZK "Lutnia” w Malbòrgù i wiele ùroczëznach Kaszëbsczégò Zrzeszeniô. [[22 lëpińca]] 1959 rokù spiéwalë téż na Zlo­ce Młodzëznë Kaszëbsczi w Kòscérznie, òbczas wanodżi pò [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Pò bezdokôzowëch rewizjach [[14 gòdnika]] 1960 rokù ù dzejôrzów kaszëb­sczich, [[Jan Rómpsczi|J. Rompsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sz. Bieszka]] ë A. Labùdë, nastało zamercé dzejaniô tak w Zrzeszenim, jak i w Trepczikòwim Chùrze Kaszëbsczi Młodzëznë. W tim chùrze spiéwô {{skr.|m.jin.}} [[Édmùnd Kamińsczi]]. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] * [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò]] |Kategoriô=Chùrë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.pomorskie.eu/pl/aktualnosci_z_regionu/2010/chwaszczyno2010_zjazd_spiewakow_kaszubskich pl, csb]. * [https://web.archive.org/web/20260416133833/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2019-12-27/52721-towarzystwo-spiewacze-im-jana-trepczyka-z-wejherowa.html Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka z Wejherowa] + [https://web.archive.org/web/20260416134139/https://www.telewizjattm.pl/ttm_filmy/2020/44n0R5O3u0a0g1i578M2z6m28117C4S8.mp4 .mp4] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Patronat Jana Trepczika]] g2rs277lkqfyj7pm1mma5854yxzh8go 221212 221211 2026-10-27T12:19:49Z Iketsi 3254 {{jãz.|pl}} 221212 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa''' ({{jãz.|pl}} ''Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka z Wejherowa'') – chùr z [[Wejrowò|Wejrowa]]. Pòczątczi chùru sygają drëdżi pòłowë dwadzestégò wiekù, czej szkólny [[Jón Trepczik]] prowadzył nié leno szkòłowi chùr dzecy, ale téż przë Związkù Warkòwim Banowëch (''ZZK'') Chùr Kaszëbsczi Mło­dzëznë. To spiéwné karno liczëło strzédno 30–40 lëdzy. Rozkòscérziwelë òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach, jak w Dniach Mòrzégò w [[Gdiniô|Gdini]] i jin. [[24 czerwińca]] 1956 spiéwalë na Jubileùszu Spiéwnégò Karna ZZK "Lutnia” w Malbòrgù i wiele ùroczëznach Kaszëbsczégò Zrzeszeniô. [[22 lëpińca]] 1959 rokù spiéwalë téż na Zlo­ce Młodzëznë Kaszëbsczi w Kòscérznie, òbczas wanodżi pò [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Pò bezdokôzowëch rewizjach [[14 gòdnika]] 1960 rokù ù dzejôrzów kaszëb­sczich, [[Jan Rómpsczi|J. Rompsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sz. Bieszka]] ë A. Labùdë, nastało zamercé dzejaniô tak w Zrzeszenim, jak i w Trepczikòwim Chùrze Kaszëbsczi Młodzëznë. W tim chùrze spiéwô {{skr.|m.jin.}} [[Édmùnd Kamińsczi]]. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] * [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò]] |Kategoriô=Chùrë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.pomorskie.eu/pl/aktualnosci_z_regionu/2010/chwaszczyno2010_zjazd_spiewakow_kaszubskich pl, csb]. * [https://web.archive.org/web/20260416133833/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2019-12-27/52721-towarzystwo-spiewacze-im-jana-trepczyka-z-wejherowa.html Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka z Wejherowa] + [https://web.archive.org/web/20260416134139/https://www.telewizjattm.pl/ttm_filmy/2020/44n0R5O3u0a0g1i578M2z6m28117C4S8.mp4 .mp4] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Patronat Jana Trepczika]] fkynv882v1bbysrg2og8tcayjlbbv0d 0 8695 221196 202243 2026-10-27T12:00:16Z Iketsi 3254 Òbaczë téż; {{Òficjalnô starna}} 221196 wikitext text/x-wiki '''Kaszëbsczi Regionalny Chùr „Morzanie”''' – chùr z [[Dãbògòrzé|Dãbògòrzô]]. To spiéwné karno je òd 2001 rokù. Rozkòscérziwają òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach ni leno na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Òni spiéwalë {{skr.|np.}} na ùroczëznie [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Dãbògòrzé]] |Kategoriô=Chùrë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160305113148/http://www.kosakowo.pl/strona/?q=node/97 pl] * https://mojestrone.com/artykul/co-dze-czed-23-2511-n2275615 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] 1olrvrd93io6a4mthrm1v6hb0q0f6yn 0 10603 221386 220346 2026-10-27T18:44:53Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Kaszëbsczi Kabaret Kùńda]] 221386 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Adóm Hébel|fùl miono=Adóm Hébel|data narodzeniégò=1 pajicznika 1992|môl narodzeniégò=[[Wejrowò]]|nôrodnosc=kaszëbskô|òrganizacjô=[[Kaszëbskô Jednota]]|wëznanié=[[katolëcyzm]]|małżeństwò=Ana Hébel|pòlsczé miono=Adam Hebel}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Adóm Hébel''' ({{jãz.|pl}} ''Adam Hebel''; ùr. 1 pajicznika 1992 rokù we [[Wejrowò|Wejrowie]]) – kaszëbsczi pisôrz, gazétnik, youtubéra i satirik. Wespółrobił z niejistniejącą ju telewizją [[CSB TV]] jakno aùtór kaszëbsczégò tłómaczeniô bôjczi ''Krôsniã Dawid'' i lektór (razã z Magdą Kropidłowską) kaszëbsczi głosowi stegnë serialu ''Skazani na miłość''<ref>[https://web.archive.org/web/20151231173743/http://www.fopke.pl/pl/aktualnosci/news,1005/dubbing-nagrany-serial-po-kaszubsku ''Dubbing nagrany. Serial po kaszubsku'']</ref>. Przez piãc lat béł redaktorã programù „[[Gôdómë pò kaszëbskù]]” na karnôlu [[TTM|Twòja Telewizjô Mòrskô]], w jaczim w hùmòristiczny spòsób przëblëżiwôł krëjamnotë kaszëbsczégò jãzëka. Jakno „doktór Jeżik Trëker” prowadzëł tuwò téż specjalny nórcëk, w chtërnym ùcził, jak czëtac i pisac pò kaszëbskù, a téż kaszëbsczi gramaticzi<ref>M. Bùlmann, [[Róman Drzéżdżón|R. Drzéżdżón]], ''Nôùka kaszëbsczégò w XXI stalatim'', „Pomerania” 2013, nr 1, s. 10-11.</ref>. Òkróm tegò w TTM prowadzył program „Kaszuby Dotąd Nieznane”, w chtërnym prezentowôł cekawé place na [[Norda|nordowëch Kaszëbach]]<ref name="nadmorski24">[https://web.archive.org/web/20160409162446/http://www.nadmorski24.pl/aktualnosci/12995-adam-hebel-zdobyl-stypendium-im-izabeli-trojanowskiej.html ''Adam Hebel zdobył stypendium im. Izabeli Trojanowskiej'']</ref>. Prowadzył audicje w [[Radio Kaszëbë]], òsoblëwie „Na widnikù Kaszëbë” i „Lëteracką Aùdicjã Radia Kaszëbë” (drëdżi prowadzący – [[Mateùsz Titës Meyer|Mateùsz Meyer]])<ref>[https://web.archive.org/web/20160409160756/http://radiokaszebe.pl/lark-to-je-nowo-leteracko-audicjo-radia-kaszebe/ ''LARK – nowô Lëterackô Aùdicjô Radia Kaszëbë'']</ref>. Je jednym z nôleżników [[Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich „Zymk”|Zéńdzeniô Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich]]. Jegò wiérztë drëkòwóné bëłë {{skr.|m.jin.}} w „[[Pomerania (cządnik)|Pomeranii]]”. Je autorã felietónów w „Nordze” (rubrika „Kaszebsczi felietón”). W 2013 zdobéł stipendium miona Izabellë Trojanowsczi<ref name="nadmorski24"></ref>. W 2015 wëgrôł plebiscët na òsobòwòsc rokù [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczégò krezu]], òrganizatorã chtërnégò béł „Dziennik Bałtycki”<ref>[https://web.archive.org/web/20160213092356/http://www.dziennikbaltycki.pl/aktualnosci/a/plebiscyt-osobowosc-roku-2015-zwyciezcy-nagrodzeni,9394099/ ''Plebiscyt Osobowość Roku 2015: zwycięzcy nagrodzeni'']</ref>. Adóm Hébel je nôleżnikã Teatru ZYMK i wespółtwórcą Kabaretu Kùńda (òkróm Adama Hébla tworzi gò téż Patrik Mùdlôw). Je téż wespółòrganizatorã przezérkù stand up comedy „Szpòrt na żokach”<ref>[https://web.archive.org/web/20160409194422/http://radiokaszebe.pl/skarpeta-z-pieniedzmi-dla-zwyciezcy-szportu-na-zokach/ ''Skarpeta z pieniędzmi dla zwycięzcy „Szpòrtu na żokach”'']</ref>. Béł nôleżnikã zarządu [[Klub Młodëch Kaszëbów „Òska”|Klubù Młodëch Kaszëbów „Òska”]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170130125807/http://www.kaszubi.pl/o/luzino/artykulmenu?id=704 ''Klub Młodëch Kaszëbów „Òska” z Lëzëna'']</ref>. W 2021 wëdôł ksążkã fantasy „Droga wòlnëch lëdzy”, jakô òpòwiôdô ò ''swiece bòrówców, dãplach zamieszkónëch przez trzãsëwidów i biôtkach procëm władzë czarzbónów Gòrzana''<ref>[https://web.archive.org/web/20210827215008/https://biersztuba.com/leteratura/ ''Droga Wòlnëch Lëdzy'']</ref>. W 2022 zdobéł za nią wëapartnienié na [[Costerina (tôrdżi)|Targach Kaszëbsczi i Pòmòrsczi Ksążczi Costerina]] 2022 w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], w kategòrie piãkny [[lëteratura|lëteraturë]]<ref>https://www.bibliotekakoscierzyna.pl/xxii-targi-ksiazki-aktualizacja/</ref>. [[4 séwnika]] 2024 stwòrził na platfòrmie [[YouTube]] karnôl „[[Kaszëbë i swiat]]” pòrëszającé témë bieżącëch wëdarzeniów na Kaszëbach i w swiece a téż wëdowiédze z rozmajitima persónama. Dzys ''Kaszëbë i swiat'' mô pònad 1080 subskribòwónëch (stón w 16.07.2026 r.), ë òstôł nôlepszim subskribòwónym kaszëbskojãzëkòwim YouTuberã zarô przed [[Mateùsz Titës Meyer|Mateùszã Titësã Meyrã]], jaczi miôł pònad 775 subskribòwónëch. Żeniałi. Mieszkô w [[Lëzëno|Lëzënie]]. == Òbaczë téż == * [[Pò kaszëbskù w McDonaldze]] * [[Kaszëbsczi Kabaret Kùńda]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|typ=c|id=@Kaszebeiswiat|tituł=Òficjalny karnôl z wiadłama}} * {{YouTube|typ=c|id=@procsbadamhebel5378|tituł=Stôri karnôl}} * https://biersztuba.wordpress.com/2021/01/18/droga-wolnech-ledzy-wejimk/ {{SORTUJ:Hebel, Adom}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:ZYMKówcë]] suxfid6bfdtaa57r14zjs3wnkye74mv 221387 221386 2026-10-27T18:45:44Z Iketsi 3254 [[]] 221387 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Adóm Hébel|fùl miono=Adóm Hébel|data narodzeniégò=1 pajicznika 1992|môl narodzeniégò=[[Wejrowò]]|nôrodnosc=kaszëbskô|òrganizacjô=[[Kaszëbskô Jednota]]|wëznanié=[[katolëcyzm]]|małżeństwò=Ana Hébel|pòlsczé miono=Adam Hebel}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Adóm Hébel''' ({{jãz.|pl}} ''Adam Hebel''; ùr. 1 pajicznika 1992 rokù we [[Wejrowò|Wejrowie]]) – kaszëbsczi pisôrz, gazétnik, youtubéra i satirik. Wespółrobił z niejistniejącą ju telewizją [[CSB TV]] jakno aùtór kaszëbsczégò tłómaczeniô bôjczi ''Krôsniã Dawid'' i lektór (razã z Magdą Kropidłowską) kaszëbsczi głosowi stegnë serialu ''Skazani na miłość''<ref>[https://web.archive.org/web/20151231173743/http://www.fopke.pl/pl/aktualnosci/news,1005/dubbing-nagrany-serial-po-kaszubsku ''Dubbing nagrany. Serial po kaszubsku'']</ref>. Przez piãc lat béł redaktorã programù „[[Gôdómë pò kaszëbskù]]” na karnôlu [[TTM|Twòja Telewizjô Mòrskô]], w jaczim w hùmòristiczny spòsób przëblëżiwôł krëjamnotë kaszëbsczégò jãzëka. Jakno „doktór Jeżik Trëker” prowadzëł tuwò téż specjalny nórcëk, w chtërnym ùcził, jak czëtac i pisac pò kaszëbskù, a téż kaszëbsczi gramaticzi<ref>M. Bùlmann, [[Róman Drzéżdżón|R. Drzéżdżón]], ''Nôùka kaszëbsczégò w XXI stalatim'', „Pomerania” 2013, nr 1, s. 10-11.</ref>. Òkróm tegò w TTM prowadzył program „Kaszuby Dotąd Nieznane”, w chtërnym prezentowôł cekawé place na [[Norda|nordowëch Kaszëbach]]<ref name="nadmorski24">[https://web.archive.org/web/20160409162446/http://www.nadmorski24.pl/aktualnosci/12995-adam-hebel-zdobyl-stypendium-im-izabeli-trojanowskiej.html ''Adam Hebel zdobył stypendium im. Izabeli Trojanowskiej'']</ref>. Prowadzył audicje w [[Radio Kaszëbë]], òsoblëwie „Na widnikù Kaszëbë” i „Lëteracką Aùdicjã Radia Kaszëbë” (drëdżi prowadzący – [[Mateùsz Titës Meyer|Mateùsz Meyer]])<ref>[https://web.archive.org/web/20160409160756/http://radiokaszebe.pl/lark-to-je-nowo-leteracko-audicjo-radia-kaszebe/ ''LARK – nowô Lëterackô Aùdicjô Radia Kaszëbë'']</ref>. Je jednym z nôleżników [[Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich „Zymk”|Zéńdzeniô Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich]]. Jegò wiérztë drëkòwóné bëłë {{skr.|m.jin.}} w „[[Pomerania (cządnik)|Pomeranii]]”. Je autorã felietónów w „Nordze” (rubrika „Kaszebsczi felietón”). W 2013 zdobéł stipendium miona Izabellë Trojanowsczi<ref name="nadmorski24"></ref>. W 2015 wëgrôł plebiscët na òsobòwòsc rokù [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczégò krezu]], òrganizatorã chtërnégò béł „Dziennik Bałtycki”<ref>[https://web.archive.org/web/20160213092356/http://www.dziennikbaltycki.pl/aktualnosci/a/plebiscyt-osobowosc-roku-2015-zwyciezcy-nagrodzeni,9394099/ ''Plebiscyt Osobowość Roku 2015: zwycięzcy nagrodzeni'']</ref>. Adóm Hébel je nôleżnikã [[Teater Zymk|Teatru ZYMK]] i wespółtwórcą [[Kaszëbsczi Kabaret Kùńda|Kabaretu Kùńda]] (òkróm Adama Hébla tworzi gò téż Patrik Mùdlôw). Je téż wespółòrganizatorã przezérkù stand up comedy „Szpòrt na żokach”<ref>[https://web.archive.org/web/20160409194422/http://radiokaszebe.pl/skarpeta-z-pieniedzmi-dla-zwyciezcy-szportu-na-zokach/ ''Skarpeta z pieniędzmi dla zwycięzcy „Szpòrtu na żokach”'']</ref>. Béł nôleżnikã zarządu [[Klub Młodëch Kaszëbów „Òska”|Klubù Młodëch Kaszëbów „Òska”]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170130125807/http://www.kaszubi.pl/o/luzino/artykulmenu?id=704 ''Klub Młodëch Kaszëbów „Òska” z Lëzëna'']</ref>. W 2021 wëdôł ksążkã fantasy „Droga wòlnëch lëdzy”, jakô òpòwiôdô ò ''swiece bòrówców, dãplach zamieszkónëch przez trzãsëwidów i biôtkach procëm władzë czarzbónów Gòrzana''<ref>[https://web.archive.org/web/20210827215008/https://biersztuba.com/leteratura/ ''Droga Wòlnëch Lëdzy'']</ref>. W 2022 zdobéł za nią wëapartnienié na [[Costerina (tôrdżi)|Targach Kaszëbsczi i Pòmòrsczi Ksążczi Costerina]] 2022 w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], w kategòrie piãkny [[lëteratura|lëteraturë]]<ref>https://www.bibliotekakoscierzyna.pl/xxii-targi-ksiazki-aktualizacja/</ref>. [[4 séwnika]] 2024 stwòrził na platfòrmie [[YouTube]] karnôl „[[Kaszëbë i swiat]]” pòrëszającé témë bieżącëch wëdarzeniów na Kaszëbach i w swiece a téż wëdowiédze z rozmajitima persónama. Dzys ''Kaszëbë i swiat'' mô pònad 1080 subskribòwónëch (stón w 16.07.2026 r.), ë òstôł nôlepszim subskribòwónym kaszëbskojãzëkòwim YouTuberã zarô przed [[Mateùsz Titës Meyer|Mateùszã Titësã Meyrã]], jaczi miôł pònad 775 subskribòwónëch. Żeniałi. Mieszkô w [[Lëzëno|Lëzënie]]. == Òbaczë téż == * [[Pò kaszëbskù w McDonaldze]] * [[Kaszëbsczi Kabaret Kùńda]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|typ=c|id=@Kaszebeiswiat|tituł=Òficjalny karnôl z wiadłama}} * {{YouTube|typ=c|id=@procsbadamhebel5378|tituł=Stôri karnôl}} * https://biersztuba.wordpress.com/2021/01/18/droga-wolnech-ledzy-wejimk/ {{SORTUJ:Hebel, Adom}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:ZYMKówcë]] rf7a1jwtt5xj1i1io7rnvru4l04zvvg 221398 221387 2026-10-27T19:07:07Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Kabaret Kùńda]] 221398 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Adóm Hébel|fùl miono=Adóm Hébel|data narodzeniégò=1 pajicznika 1992|môl narodzeniégò=[[Wejrowò]]|nôrodnosc=kaszëbskô|òrganizacjô=[[Kaszëbskô Jednota]]|wëznanié=[[katolëcyzm]]|małżeństwò=Ana Hébel|pòlsczé miono=Adam Hebel}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Adóm Hébel''' ({{jãz.|pl}} ''Adam Hebel''; ùr. 1 pajicznika 1992 rokù we [[Wejrowò|Wejrowie]]) – kaszëbsczi pisôrz, gazétnik, youtubéra i satirik. Wespółrobił z niejistniejącą ju telewizją [[CSB TV]] jakno aùtór kaszëbsczégò tłómaczeniô bôjczi ''Krôsniã Dawid'' i lektór (razã z Magdą Kropidłowską) kaszëbsczi głosowi stegnë serialu ''Skazani na miłość''<ref>[https://web.archive.org/web/20151231173743/http://www.fopke.pl/pl/aktualnosci/news,1005/dubbing-nagrany-serial-po-kaszubsku ''Dubbing nagrany. Serial po kaszubsku'']</ref>. Przez piãc lat béł redaktorã programù „[[Gôdómë pò kaszëbskù]]” na karnôlu [[TTM|Twòja Telewizjô Mòrskô]], w jaczim w hùmòristiczny spòsób przëblëżiwôł krëjamnotë kaszëbsczégò jãzëka. Jakno „doktór Jeżik Trëker” prowadzëł tuwò téż specjalny nórcëk, w chtërnym ùcził, jak czëtac i pisac pò kaszëbskù, a téż kaszëbsczi gramaticzi<ref>M. Bùlmann, [[Róman Drzéżdżón|R. Drzéżdżón]], ''Nôùka kaszëbsczégò w XXI stalatim'', „Pomerania” 2013, nr 1, s. 10-11.</ref>. Òkróm tegò w TTM prowadzył program „Kaszuby Dotąd Nieznane”, w chtërnym prezentowôł cekawé place na [[Norda|nordowëch Kaszëbach]]<ref name="nadmorski24">[https://web.archive.org/web/20160409162446/http://www.nadmorski24.pl/aktualnosci/12995-adam-hebel-zdobyl-stypendium-im-izabeli-trojanowskiej.html ''Adam Hebel zdobył stypendium im. Izabeli Trojanowskiej'']</ref>. Prowadzył audicje w [[Radio Kaszëbë]], òsoblëwie „Na widnikù Kaszëbë” i „Lëteracką Aùdicjã Radia Kaszëbë” (drëdżi prowadzący – [[Mateùsz Titës Meyer|Mateùsz Meyer]])<ref>[https://web.archive.org/web/20160409160756/http://radiokaszebe.pl/lark-to-je-nowo-leteracko-audicjo-radia-kaszebe/ ''LARK – nowô Lëterackô Aùdicjô Radia Kaszëbë'']</ref>. Je jednym z nôleżników [[Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich „Zymk”|Zéńdzeniô Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich]]. Jegò wiérztë drëkòwóné bëłë {{skr.|m.jin.}} w „[[Pomerania (cządnik)|Pomeranii]]”. Je autorã felietónów w „Nordze” (rubrika „Kaszebsczi felietón”). W 2013 zdobéł stipendium miona Izabellë Trojanowsczi<ref name="nadmorski24"></ref>. W 2015 wëgrôł plebiscët na òsobòwòsc rokù [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczégò krezu]], òrganizatorã chtërnégò béł „Dziennik Bałtycki”<ref>[https://web.archive.org/web/20160213092356/http://www.dziennikbaltycki.pl/aktualnosci/a/plebiscyt-osobowosc-roku-2015-zwyciezcy-nagrodzeni,9394099/ ''Plebiscyt Osobowość Roku 2015: zwycięzcy nagrodzeni'']</ref>. Adóm Hébel je nôleżnikã [[Teater Zymk|Teatru ZYMK]] i wespółtwórcą [[Kaszëbsczi Kabaret Kùńda|Kabaretu Kùńda]] (òkróm Adama Hébla tworzi gò téż Patrik Mùdlôw). Je téż wespółòrganizatorã przezérkù stand up comedy „Szpòrt na żokach”<ref>[https://web.archive.org/web/20160409194422/http://radiokaszebe.pl/skarpeta-z-pieniedzmi-dla-zwyciezcy-szportu-na-zokach/ ''Skarpeta z pieniędzmi dla zwycięzcy „Szpòrtu na żokach”'']</ref>. Béł nôleżnikã zarządu [[Klub Młodëch Kaszëbów „Òska”|Klubù Młodëch Kaszëbów „Òska”]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170130125807/http://www.kaszubi.pl/o/luzino/artykulmenu?id=704 ''Klub Młodëch Kaszëbów „Òska” z Lëzëna'']</ref>. W 2021 wëdôł ksążkã fantasy „Droga wòlnëch lëdzy”, jakô òpòwiôdô ò ''swiece bòrówców, dãplach zamieszkónëch przez trzãsëwidów i biôtkach procëm władzë czarzbónów Gòrzana''<ref>[https://web.archive.org/web/20210827215008/https://biersztuba.com/leteratura/ ''Droga Wòlnëch Lëdzy'']</ref>. W 2022 zdobéł za nią wëapartnienié na [[Costerina (tôrdżi)|Targach Kaszëbsczi i Pòmòrsczi Ksążczi Costerina]] 2022 w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], w kategòrie piãkny [[lëteratura|lëteraturë]]<ref>https://www.bibliotekakoscierzyna.pl/xxii-targi-ksiazki-aktualizacja/</ref>. [[4 séwnika]] 2024 stwòrził na platfòrmie [[YouTube]] karnôl „[[Kaszëbë i swiat]]” pòrëszającé témë bieżącëch wëdarzeniów na Kaszëbach i w swiece a téż wëdowiédze z rozmajitima persónama. Dzys ''Kaszëbë i swiat'' mô pònad 1080 subskribòwónëch (stón w 16.07.2026 r.), ë òstôł nôlepszim subskribòwónym kaszëbskojãzëkòwim YouTuberã zarô przed [[Mateùsz Titës Meyer|Mateùszã Titësã Meyrã]], jaczi miôł pònad 775 subskribòwónëch. Żeniałi. Mieszkô w [[Lëzëno|Lëzënie]]. == Òbaczë téż == * [[Pò kaszëbskù w McDonaldze]] * [[Kabaret Kùńda]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|typ=c|id=@Kaszebeiswiat|tituł=Òficjalny karnôl z wiadłama}} * {{YouTube|typ=c|id=@procsbadamhebel5378|tituł=Stôri karnôl}} * https://biersztuba.wordpress.com/2021/01/18/droga-wolnech-ledzy-wejimk/ {{SORTUJ:Hebel, Adom}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:ZYMKówcë]] g30pgwrxex8qx1zw00tj9o26np8rcot 221447 221398 2026-10-27T20:38:31Z Terrus38 14026 221447 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Adóm Hébel|fùl miono=Adóm Hébel|data narodzeniégò=1 pajicznika 1992|môl narodzeniégò=[[Wejrowò]]|nôrodnosc=kaszëbskô|òrganizacjô=[[Kaszëbskô Jednota]]|wëznanié=[[katolëcyzm]]|małżeństwò=Ana Hébel|pòlsczé miono=Adam Hebel}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Adóm Hébel''' ({{jãz.|pl}} ''Adam Hebel''; ùr. 1 pajicznika 1992 rokù we [[Wejrowò|Wejrowie]]) – kaszëbsczi pisôrz, gazétnik, youtubéra i satirik. Wespółrobił z niejistniejącą ju telewizją [[CSB TV]] jakno aùtór kaszëbsczégò tłómaczeniô bôjczi ''Krôsniã Dawid'' i lektór (razã z Magdą Kropidłowską) kaszëbsczi głosowi stegnë serialu ''Skazani na miłość''<ref>[https://web.archive.org/web/20151231173743/http://www.fopke.pl/pl/aktualnosci/news,1005/dubbing-nagrany-serial-po-kaszubsku ''Dubbing nagrany. Serial po kaszubsku'']</ref>. Przez piãc lat béł redaktorã programù „[[Gôdómë pò kaszëbskù]]” na karnôlu [[TTM|Twòja Telewizjô Mòrskô]], w jaczim w hùmòristiczny spòsób przëblëżiwôł krëjamnotë kaszëbsczégò jãzëka. Jakno „doktór Jeżik Trëker” prowadzëł tuwò téż specjalny nórcëk, w chtërnym ùcził, jak czëtac i pisac pò kaszëbskù, a téż kaszëbsczi gramaticzi<ref>M. Bùlmann, [[Róman Drzéżdżón|R. Drzéżdżón]], ''Nôùka kaszëbsczégò w XXI stalatim'', „Pomerania” 2013, nr 1, s. 10-11.</ref>. Òkróm tegò w TTM prowadzył program „Kaszuby Dotąd Nieznane”, w chtërnym prezentowôł cekawé place na [[Norda|nordowëch Kaszëbach]]<ref name="nadmorski24">[https://web.archive.org/web/20160409162446/http://www.nadmorski24.pl/aktualnosci/12995-adam-hebel-zdobyl-stypendium-im-izabeli-trojanowskiej.html ''Adam Hebel zdobył stypendium im. Izabeli Trojanowskiej'']</ref>. Prowadzył audicje w [[Radio Kaszëbë]], òsoblëwie „Na widnikù Kaszëbë” i „Lëteracką Aùdicjã Radia Kaszëbë” (drëdżi prowadzący – [[Mateùsz Titës Meyer|Mateùsz Meyer]])<ref>[https://web.archive.org/web/20160409160756/http://radiokaszebe.pl/lark-to-je-nowo-leteracko-audicjo-radia-kaszebe/ ''LARK – nowô Lëterackô Aùdicjô Radia Kaszëbë'']</ref>. Je jednym z nôleżników [[Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich „Zymk”|Zéńdzeniô Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich]]. Jegò wiérztë drëkòwóné bëłë {{skr.|m.jin.}} w „[[Pomerania (cządnik)|Pomeranii]]”. Je autorã felietónów w „Nordze” (rubrika „Kaszebsczi felietón”). W 2013 zdobéł stipendium miona Izabellë Trojanowsczi<ref name="nadmorski24"></ref>. W 2015 wëgrôł plebiscët na òsobòwòsc rokù [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczégò krezu]], òrganizatorã chtërnégò béł „Dziennik Bałtycki”<ref>[https://web.archive.org/web/20160213092356/http://www.dziennikbaltycki.pl/aktualnosci/a/plebiscyt-osobowosc-roku-2015-zwyciezcy-nagrodzeni,9394099/ ''Plebiscyt Osobowość Roku 2015: zwycięzcy nagrodzeni'']</ref>. Adóm Hébel je nôleżnikã [[Teater Zymk|Teatru ZYMK]] i wespółtwórcą [[Kaszëbsczi Kabaret Kùńda|Kabaretu Kùńda]] (òkróm Adama Hébla tworzi gò téż Patrik Mùdlôw). Je téż wespółòrganizatorã przezérkù stand up comedy „Szpòrt na żokach”<ref>[https://web.archive.org/web/20160409194422/http://radiokaszebe.pl/skarpeta-z-pieniedzmi-dla-zwyciezcy-szportu-na-zokach/ ''Skarpeta z pieniędzmi dla zwycięzcy „Szpòrtu na żokach”'']</ref>. Béł nôleżnikã zarządu [[Klub Młodëch Kaszëbów „Òska”|Klubù Młodëch Kaszëbów „Òska”]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170130125807/http://www.kaszubi.pl/o/luzino/artykulmenu?id=704 ''Klub Młodëch Kaszëbów „Òska” z Lëzëna'']</ref>. W 2021 wëdôł ksążkã fantasy „Droga wòlnëch lëdzy”, jakô òpòwiôdô ò ''swiece bòrówców, dãplach zamieszkónëch przez trzãsëwidów i biôtkach procëm władzë czarzbónów Gòrzana''<ref>[https://web.archive.org/web/20210827215008/https://biersztuba.com/leteratura/ ''Droga Wòlnëch Lëdzy'']</ref>. W 2022 zdobéł za nią wëapartnienié na [[Costerina (tôrdżi)|Targach Kaszëbsczi i Pòmòrsczi Ksążczi Costerina]] 2022 w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], w kategòrie piãkny [[lëteratura|lëteraturë]]<ref>https://www.bibliotekakoscierzyna.pl/xxii-targi-ksiazki-aktualizacja/</ref>. [[4 séwnika]] 2024 stwòrził na platfòrmie [[YouTube]] karnôl „[[Kaszëbë i swiat]]” pòrëszającé témë bieżącëch wëdarzeniów na Kaszëbach i w swiece a téż wëdowiédze z rozmajitima persónama. Dzys ''Kaszëbë i swiat'' mô pònad 1080 subskribòwónëch (stón w 16.07.2026 r.), ë òstôł nôlepszim subskribòwónym kaszëbskojãzëkòwim YouTuberã zarô przed [[Mateùsz Titës Meyer|Mateùszã Titësã Meyrã]], jaczi miôł pònad 775 subskribòwónëch. Żeniałi. Mieszkô w [[Lëzëno|Lëzënie]]. == Òbaczë téż == * [[Pò kaszëbskù w McDonaldze]] * [[Kabaret Kùńda]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|typ=c|id=@Kaszebeiswiat|tituł=Òficjalny karnôl z wiadłama}} * {{YouTube|typ=c|id=@procsbadamhebel5378|tituł=Stôri karnôl}} * https://biersztuba.wordpress.com/2021/01/18/droga-wolnech-ledzy-wejimk/ {{SORTUJ:Hebel, Adom}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:ZYMKówcë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi dzejarze]] ebfbgocd9w3ipyn5r9pvaoa9lts6fxe 0 10633 221432 221117 2026-10-27T20:01:13Z Terrus38 14026 221432 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Julión Ridzkòwsczi''' ({{Jãz.|pl}} ''Julian Rydzkowski'' – ùr. w 1891 rokù, ùm. [[10 lëpińca]] [[1978]] w [[Chònice|Chònicach]]) – kùpc, załóżca [[Historiczno-Etnograficzné Mùzeùm w Chònicach|Historiczno-Etnograficznégò Mùzeùm w Chònicach]]. Jegò grób je w Chònicach. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20170621080452/http://chojnicemuzeum.pl/index.php?julian-rydzkowski,71 ''Julian Rydzkowski''] * [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81aweczka_Juliana_Rydzkowskiego_w_Chojnicach] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Ridzkòwsczi Julión}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 1ysx1d7y33r9s9jhabs7x6rfdc8gpl5 0 10833 221476 203397 2026-10-28T11:56:02Z Terrus38 14026 221476 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zimowiska-Saint Nicholas Church (5).JPG|mały|Kòscół we Wëtrownie]] '''Zëmòwiska''' (téż '''Wëtrowno''', {{jãz.|pl}} ''Zimowiska'') – wies w [[Gmina Ùszcz|Gminie Ùszcz]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùszcz]] g4mnh5km7pg38pre8v9ss0wdzzk6iy1 221479 221476 2026-10-28T11:58:21Z Terrus38 14026 221479 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zimowiska-Saint Nicholas Church (5).JPG|mały|Kòscół we Wëtrownie]] '''Zëmòwiska''' (téż '''Wëtrowno''', {{jãz.|pl}} ''Zimowiska'') – wies w [[Gmina Ùskô|Gminie Ùskô]], w [[Słëpsczi kréz|słëpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùskô]] hw6vqk75zbre11lzyplzs6685r9zr72 0 10835 221480 204567 2026-10-28T11:58:38Z Terrus38 14026 221480 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Charnowo- church 001.jpg|mały|Strzédnowieczny kòscół w Charnowie]] '''Charnowò''' ({{jãz.|pl}} ''Charnowo'') – [[wies]] w [[Gmina Ùskô|Gminie Ùskô]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je kòscół, a dzece w szkòle ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/548 ''Charnowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160116163609/http://spcharnowo.edu.pl/ szkòła] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùskô]] eow1bs035kmmcglc9reaumts4kjj5h8 0 10837 221477 201190 2026-10-28T11:56:58Z Terrus38 14026 221477 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Grabno od S-W.jpg|mały|Kòscół w Grabnie]] '''Grabno''' (téż '''Wëtrowno''', '''Nowé Wëtrowno'''; [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Grabno'') – to je wies w [[Gmina Ùskô|Gminie Ùskô]], w [[Słëpsczi kréz|słëpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je kòscół. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùskô]] 3cpsqlae1vs3yllkg5u01gx9evgytq1 0 10838 221470 215629 2026-10-28T11:45:44Z Terrus38 14026 221470 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox|Wies=Lãdowò|rodzôcz_wsë=Lãdowa|wòjewództwò=pòmòrsczé|kréz=słëpsczi|gmina=Ùskô|pòcztowi_kòd=76-270}} '''Lãdowò''' ({{jãz.|pl}} ''Lędowo'') – wies w [[Gmina Ùszcz|Gminie Ùszcz]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:POL LĘDOWO 008.jpg| Òbrôzk:POL DROGA POW SLU Lędowo 001bd (12).jpg| Òbrôzk:POL LĘDOWO 008 gniazdo bociana.jpg|[[Gniôzdo]] [[Bòcón|bòcóna]] Òbrôzk:Lędowo pola.png| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùszcz]] a9scmosze4hqedt0ys5p3oo57f2iosx 0 11209 221223 198234 2026-10-27T12:23:38Z Terrus38 14026 221223 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hieronymus Megiser (1905 reprint).png|mały|Hieronymus Megiser]] '''Hieronymus Megiser''' (ùr. kòl 1554 - ùm. 1618 abò 1619 rokù) – to béł miemiecczi znajôrz jãzëków i historik. Òn napisôł m.jin., że [[Kaszëbi]] (''Cassubiorum'') gôdają pò wandalskù. Mòże za nim w 1643 roku [[Michôł Pòntanus]] pisôł „Niemiecko Wándalski ábo Słowięski/ to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwion y ná jáwnosc wydan...” == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://pismiono.com/juz-w-1603-r-hieronymus-megiser-uznal-kaszubski-za-osobny-jezyk-slowianski/ w 1603r. Hieronymus Megiser] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Megiser, Hieronymus}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] 764hzo01sidbchpij5bcwo9aziyv32o 221229 221223 2026-10-27T12:30:16Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 221229 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hieronymus Megiser (1905 reprint).png|mały|Hieronymus Megiser]] '''Hieronymus Megiser''' (ùr. kòl 1554 – ùm. 1618 abò 1619 rokù) – to béł miemiecczi znajôrz jãzëków i historik. Òn napisôł m.jin., że [[Kaszëbi]] (''Cassubiorum'') gôdają pò wandalskù. Mòże za nim w 1643 roku [[Michôł Pòntanus]] pisôł „Niemiecko Wándalski ábo Słowięski/ to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwion y ná jáwnosc wydan...” == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://pismiono.com/juz-w-1603-r-hieronymus-megiser-uznal-kaszubski-za-osobny-jezyk-slowianski/ w 1603r. Hieronymus Megiser] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Megiser, Hieronymus}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] 0218e6vhoajm0xw01ns0fvwvwhgt34u 0 11489 221360 210190 2026-10-27T18:08:14Z Iketsi 3254 „[[Wëdôwizna „Region””→„[[Region (wëdôwizna)” 221360 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Fif”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Fif”) – kabaret zasadzony w 2000 r. w [[Pùck|Pùckù]] przez [[Pioter Cëskòwsczi|Piotra Cëskòwsczégò]] a [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżona]]. Repertuar w wiôldżim dzélu béł w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kabaret dzejôł do 2008 r. Òkróm Cëskòwsczégò a Drzéżdżona wëstãpòwelë w nim m.jin. Sławòmir Gòjka, Pioter Lesnéwa (pòl. Piotr Lessnau), [[Michôł Piéper]], [[Jerzi Łisk]], Mariusz Drzéżdżón. Pòzwa „Fif” znaczi szpôs, szpòrt, wic, wërgel, gag. W 2002 r. Kabaret òstôł wëprzédniony nôdgrodą [[Òrmùzdowô Skra]], jaką przëznôwô redakcjowé kòlegium cządnika [[Pomerania (cządnik)|„Pomerania”]]. Dzél tekstów Kabaretu béł wëdrëkòwóny w ksążeczce ''Pióro do gilgania/Pióro do gëldzeniô'' (Gdiniô 2004, [[Region (wëdôwizna)]]). == Òbaczë téż == * [[Róman Drzéżdżón]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] rncpqwqe1lv1mh2mafcat2r9rlx8bs8 221363 221360 2026-10-27T18:08:59Z Iketsi 3254 Region 221363 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Fif”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Fif”) – kabaret zasadzony w 2000 r. w [[Pùck|Pùckù]] przez [[Pioter Cëskòwsczi|Piotra Cëskòwsczégò]] a [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżona]]. Repertuar w wiôldżim dzélu béł w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kabaret dzejôł do 2008 r. Òkróm Cëskòwsczégò a Drzéżdżona wëstãpòwelë w nim m.jin. Sławòmir Gòjka, Pioter Lesnéwa (pòl. Piotr Lessnau), [[Michôł Piéper]], [[Jerzi Łisk]], Mariusz Drzéżdżón. Pòzwa „Fif” znaczi szpôs, szpòrt, wic, wërgel, gag. W 2002 r. Kabaret òstôł wëprzédniony nôdgrodą [[Òrmùzdowô Skra]], jaką przëznôwô redakcjowé kòlegium cządnika [[Pomerania (cządnik)|„Pomerania”]]. Dzél tekstów Kabaretu béł wëdrëkòwóny w ksążeczce ''Pióro do gilgania/Pióro do gëldzeniô'' (Gdiniô 2004, [[Region (wëdôwizna)|Region]]). == Òbaczë téż == * [[Róman Drzéżdżón]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] o7kjnl23miptjf5bak8wjrvprnwndlf 221370 221363 2026-10-27T18:20:18Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 221370 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Fif”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Fif”) – kabaret zasadzony w 2000 {{skr.|rokù}} w [[Pùck|Pùckù]] przez [[Pioter Cëskòwsczi|Piotra Cëskòwsczégò]] a [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżona]]. Repertuar w wiôldżim dzélu béł w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kabaret dzejôł do 2008 {{skr.|rokù}} Òkróm Cëskòwsczégò a Drzéżdżona wëstãpòwelë w nim {{skr.|m.jin.}} Sławòmir Gòjka, Pioter Lesnéwa ({{jãz.|pl}} Piotr Lessnau), [[Michôł Piéper]], [[Jerzi Łisk]], Mariusz Drzéżdżón. Pòzwa „Fif” znaczi szpôs, [[szpòrt]], wic, wërgel, gag. W 2002 {{skr.|rokù}} Kabaret òstôł wëprzédniony nôdgrodą [[Òrmùzdowô Skra]], jaką przëznôwô redakcjowé kòlegium cządnika [[Pomerania (cządnik)|„Pomerania”]]. Dzél tekstów Kabaretu béł wëdrëkòwóny w ksążeczce ''Pióro do gilgania/Pióro do gëldzeniô'' (Gdiniô 2004, [[Region (wëdôwizna)|Region]]). == Òbaczë téż == * [[Róman Drzéżdżón]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 1o30a5kiiali790j7j8be5kq6fw4rb3 221373 221370 2026-10-27T18:23:25Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Szpòrt]] 221373 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Fif”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Fif”) – kabaret zasadzony w 2000 {{skr.|rokù}} w [[Pùck|Pùckù]] przez [[Pioter Cëskòwsczi|Piotra Cëskòwsczégò]] a [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżona]]. Repertuar w wiôldżim dzélu béł w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kabaret dzejôł do 2008 {{skr.|rokù}} Òkróm Cëskòwsczégò a Drzéżdżona wëstãpòwelë w nim {{skr.|m.jin.}} Sławòmir Gòjka, Pioter Lesnéwa ({{jãz.|pl}} Piotr Lessnau), [[Michôł Piéper]], [[Jerzi Łisk]], Mariusz Drzéżdżón. Pòzwa „Fif” znaczi szpôs, [[szpòrt]], wic, wërgel, gag. W 2002 {{skr.|rokù}} Kabaret òstôł wëprzédniony nôdgrodą [[Òrmùzdowô Skra]], jaką przëznôwô redakcjowé kòlegium cządnika [[Pomerania (cządnik)|„Pomerania”]]. Dzél tekstów Kabaretu béł wëdrëkòwóny w ksążeczce ''Pióro do gilgania/Pióro do gëldzeniô'' (Gdiniô 2004, [[Region (wëdôwizna)|Region]]). == Òbaczë téż == * [[Róman Drzéżdżón]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpòrt]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] hz0lmod437tmzpkzkp40zr0pdxo9i05 221376 221373 2026-10-27T18:28:02Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Szpòrt]] 221376 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Fif”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Fif”) – kabaret zasadzony w 2000 {{skr.|rokù}} w [[Pùck|Pùckù]] przez [[Pioter Cëskòwsczi|Piotra Cëskòwsczégò]] a [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżona]]. Repertuar w wiôldżim dzélu béł w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kabaret dzejôł do 2008 {{skr.|rokù}} Òkróm Cëskòwsczégò a Drzéżdżona wëstãpòwelë w nim {{skr.|m.jin.}} Sławòmir Gòjka, Pioter Lesnéwa ({{jãz.|pl}} Piotr Lessnau), [[Michôł Piéper]], [[Jerzi Łisk]], Mariusz Drzéżdżón. Pòzwa „Fif” znaczi szpôs, [[szpòrt]], wic, wërgel, gag. W 2002 {{skr.|rokù}} Kabaret òstôł wëprzédniony nôdgrodą [[Òrmùzdowô Skra]], jaką przëznôwô redakcjowé kòlegium cządnika [[Pomerania (cządnik)|„Pomerania”]]. Dzél tekstów Kabaretu béł wëdrëkòwóny w ksążeczce ''Pióro do gilgania/Pióro do gëldzeniô'' (Gdiniô 2004, [[Region (wëdôwizna)|Region]]). == Òbaczë téż == * [[Róman Drzéżdżón]] * [[Szpòrt]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpòrt]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] bvw2apdma30r5nm7bezm4rm4kr0he45 221378 221376 2026-10-27T18:32:05Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kabaretë]] 221378 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Fif”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Fif”) – kabaret zasadzony w 2000 {{skr.|rokù}} w [[Pùck|Pùckù]] przez [[Pioter Cëskòwsczi|Piotra Cëskòwsczégò]] a [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżona]]. Repertuar w wiôldżim dzélu béł w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kabaret dzejôł do 2008 {{skr.|rokù}} Òkróm Cëskòwsczégò a Drzéżdżona wëstãpòwelë w nim {{skr.|m.jin.}} Sławòmir Gòjka, Pioter Lesnéwa ({{jãz.|pl}} Piotr Lessnau), [[Michôł Piéper]], [[Jerzi Łisk]], Mariusz Drzéżdżón. Pòzwa „Fif” znaczi szpôs, [[szpòrt]], wic, wërgel, gag. W 2002 {{skr.|rokù}} Kabaret òstôł wëprzédniony nôdgrodą [[Òrmùzdowô Skra]], jaką przëznôwô redakcjowé kòlegium cządnika [[Pomerania (cządnik)|„Pomerania”]]. Dzél tekstów Kabaretu béł wëdrëkòwóny w ksążeczce ''Pióro do gilgania/Pióro do gëldzeniô'' (Gdiniô 2004, [[Region (wëdôwizna)|Region]]). == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Róman Drzéżdżón]] * [[Szpòrt]] |Kategoriô=Kabaretë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kabaretë]] [[Kategòrëjô:Szpòrt]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] bivvwpr50hbg9wv370hwhtkts6ta4kq 221380 221378 2026-10-27T18:36:30Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Szpòrt|Szpòrt]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 221380 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Fif”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Fif”) – kabaret zasadzony w 2000 {{skr.|rokù}} w [[Pùck|Pùckù]] przez [[Pioter Cëskòwsczi|Piotra Cëskòwsczégò]] a [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżona]]. Repertuar w wiôldżim dzélu béł w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kabaret dzejôł do 2008 {{skr.|rokù}} Òkróm Cëskòwsczégò a Drzéżdżona wëstãpòwelë w nim {{skr.|m.jin.}} Sławòmir Gòjka, Pioter Lesnéwa ({{jãz.|pl}} Piotr Lessnau), [[Michôł Piéper]], [[Jerzi Łisk]], Mariusz Drzéżdżón. Pòzwa „Fif” znaczi szpôs, [[szpòrt]], wic, wërgel, gag. W 2002 {{skr.|rokù}} Kabaret òstôł wëprzédniony nôdgrodą [[Òrmùzdowô Skra]], jaką przëznôwô redakcjowé kòlegium cządnika [[Pomerania (cządnik)|„Pomerania”]]. Dzél tekstów Kabaretu béł wëdrëkòwóny w ksążeczce ''Pióro do gilgania/Pióro do gëldzeniô'' (Gdiniô 2004, [[Region (wëdôwizna)|Region]]). == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Róman Drzéżdżón]] * [[Szpòrt]] |Kategoriô=Kabaretë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kabaretë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] telqmkamjh0d533qchwz48wcanjtv3e 221381 221380 2026-10-27T18:37:04Z Iketsi 3254 [[kabaret]] 221381 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Fif”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Fif”) – [[kabaret]] zasadzony w 2000 {{skr.|rokù}} w [[Pùck|Pùckù]] przez [[Pioter Cëskòwsczi|Piotra Cëskòwsczégò]] a [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżona]]. Repertuar w wiôldżim dzélu béł w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kabaret dzejôł do 2008 {{skr.|rokù}} Òkróm Cëskòwsczégò a Drzéżdżona wëstãpòwelë w nim {{skr.|m.jin.}} Sławòmir Gòjka, Pioter Lesnéwa ({{jãz.|pl}} Piotr Lessnau), [[Michôł Piéper]], [[Jerzi Łisk]], Mariusz Drzéżdżón. Pòzwa „Fif” znaczi szpôs, [[szpòrt]], wic, wërgel, gag. W 2002 {{skr.|rokù}} Kabaret òstôł wëprzédniony nôdgrodą [[Òrmùzdowô Skra]], jaką przëznôwô redakcjowé kòlegium cządnika [[Pomerania (cządnik)|„Pomerania”]]. Dzél tekstów Kabaretu béł wëdrëkòwóny w ksążeczce ''Pióro do gilgania/Pióro do gëldzeniô'' (Gdiniô 2004, [[Region (wëdôwizna)|Region]]). == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Róman Drzéżdżón]] * [[Szpòrt]] |Kategoriô=Kabaretë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kabaretë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] qqpkbas6k5u0tkzso79rbzv7ywskqe8 221392 221381 2026-10-27T18:57:56Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kaszëbsczi Kabaret Fif]] do [[Kabaret FiF]]: pisënk, ùprawienié pòzwë kabaretu (nôczãscy fùnksnérëje bez słowa kaszëbsczi w mionie) 221381 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Fif”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Fif”) – [[kabaret]] zasadzony w 2000 {{skr.|rokù}} w [[Pùck|Pùckù]] przez [[Pioter Cëskòwsczi|Piotra Cëskòwsczégò]] a [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżona]]. Repertuar w wiôldżim dzélu béł w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kabaret dzejôł do 2008 {{skr.|rokù}} Òkróm Cëskòwsczégò a Drzéżdżona wëstãpòwelë w nim {{skr.|m.jin.}} Sławòmir Gòjka, Pioter Lesnéwa ({{jãz.|pl}} Piotr Lessnau), [[Michôł Piéper]], [[Jerzi Łisk]], Mariusz Drzéżdżón. Pòzwa „Fif” znaczi szpôs, [[szpòrt]], wic, wërgel, gag. W 2002 {{skr.|rokù}} Kabaret òstôł wëprzédniony nôdgrodą [[Òrmùzdowô Skra]], jaką przëznôwô redakcjowé kòlegium cządnika [[Pomerania (cządnik)|„Pomerania”]]. Dzél tekstów Kabaretu béł wëdrëkòwóny w ksążeczce ''Pióro do gilgania/Pióro do gëldzeniô'' (Gdiniô 2004, [[Region (wëdôwizna)|Region]]). == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Róman Drzéżdżón]] * [[Szpòrt]] |Kategoriô=Kabaretë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kabaretë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] qqpkbas6k5u0tkzso79rbzv7ywskqe8 221394 221392 2026-10-27T18:59:29Z Terrus38 14026 221394 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kabaret FiF''' – [[kabaret]] założony w 2000 {{skr.|rokù}} w [[Pùck|Pùckù]] przez [[Pioter Cëskòwsczi|Piotra Cëskòwsczégò]] a [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżona]]. Repertuar w wiôldżim dzélu béł w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kabaret dzejôł do 2008 {{skr.|rokù}} Òkróm Cëskòwsczégò a Drzéżdżona wëstãpòwelë w nim {{skr.|m.jin.}} Sławòmir Gòjka, Pioter Lésnawa, [[Michôł Piéper]], [[Jerzi Łisk]] ë Mariusz Drzéżdżón. Słowò ''fif'' znaczi szpôs, [[szpòrt]], wic, wërgel, gag. W 2002 {{skr.|rokù}} Kabaret òstôł wëprzédniony [[Òrmùzdowô Skra|Òrmùzdową Skrą]], jaką przëznôwô redakcjowé kòlegium cządnika [[Pomerania (cządnik)|„Pomerania”]]. Dzél tekstów Kabaretu béł wëdrëkòwóny w ksążeczce ''Pióro do gilgania/Pióro do gëldzeniô'' (Gdiniô 2004, [[Region (wëdôwizna)|Region]]). == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Róman Drzéżdżón]] * [[Szpòrt]] |Kategoriô=Kabaretë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kabaretë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] k5rba6vauhs3owsw5gl4a9gedoj1wa6 0 11996 221361 214470 2026-10-27T18:08:18Z Iketsi 3254 „[[Wëdôwizna „Region””→„[[Region (wëdôwizna)” 221361 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}{{Biogram infobox|miono=Mateùsz Titës Meyer|fùl miono=Mateùsz Titës Meyer|data narodzeniégò=26 gromicznika 1991|môl narodzeniégò=[[Wejrowò]]|nôrodnosc=kaszëbskô|òrganizacjô=[[Kaszëbskô Jednota]]|wëznanié=|małżeństwò=|wark=szkólny, òrganista, mùzyk, kaszëbsczi dzejôrz, pòeta, dolmaczéra}}'''Mateùsz Titës Meyer''' (ùr. 26 [[Gromicznik|gromicznika]] [[1991]] we [[Wejrowò|Wejrowie]]) – kaszëbsczi spòleznowi dzejôrz, lëterackò-mùzyczny ùtwórca, dolmaczéra, szkólny ë òrganista. Pierszi Kaszëba, jaczi zwëskiwô z prawa do pisënkù swòjëch pòdôwków leno pò kaszëbskù, téż w òficjalnëch papiórach. == Biografiô == === Dzecné ë młodzëznowé lata === Mateùsz Titës Meyer je ùrodzony 26 gromicznika 1991 we [[Wejrowò|Wejrowie]]. Pòchôdô z kaszëbsczi wsë, [[Lewinkò]] w [[Gmina Lëniô|gminie Lëniô]], w jaczi do dzysô lëdze dërch gôdają pò kaszëbskù. Ju w dzecnëch latach, dzãka apartnym kaszëbsczim zwëkóm, jaczé bëłë żiw w ti wsë, òdkrił swòją kaszëbską swiądã.<ref name=":0">[https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2156343,1,kaszuba-poza-systemem.read Kaszuba poza systemem, M. Bunda, Polityka, 04.03.2022]</ref> W latach 1998–2004 ùcził sã w Spòdleczny Szkòle w [[Pòbłocé|Pòbłocym]], 2004–2007 w Gimnazjum m. [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] w [[Strzépcz|Strzépczu]] ë w latach 2007–2010 w I Òglowòsztôłcącym Liceùm we [[Wejrowò|Wejrowie]]. W latach 2002–2006 chòdzył téż do Państwòwi Mùzyczny Szkòłë we [[Wejrowò|Wejrowie]] (w klase [[Pùzon|pùzonu]]) ë w latach 2008–2012 do Diecezjalnégò Òrganistowsczégò Sztudióm w [[Pelplin|Pelplënie]] (w klase [[Òrganë|òrganów]]). W 2005 rokù béł jednym z załóżców Gminowi Dãti Òrkestrë w [[Gmina Lëniô|Lëni]], dlô jaczi aranżowôł dokazë filmòwi, rozriwkòwi ë kaszëbsczi mùzyczi.<ref>[https://www.gminalinia.com.pl/kultura-i-sport/gmina-orkiestra-deta/ Gminna Orkiestra Dęta w Lini]</ref> Òd 2004 rokù, za czasów ùczbë w Spòdleczny Szkòle w [[Pòbłocé|Pòbłocym]], zaczął pòznawac lëteracczi zapisënk kaszëbsczégò jãzëka, czegò ùcził sã pòtemù téż w Gimnazjum w [[Strzépcz|Strzépczu]]. Bez 3 lata béł przedstôwcą strzépsczégò Gimnazjum na [[Kaszëbsczé Diktando|Kaszëbsczim Diktandze]], a téż na Gimnazjowëch Kònkùrsach Wiédzë ò Kaszëbach ë Pòmòrzim w [[Lëzëno|Lëzënie]]. Òb czas ùczbë w strzédny szkòle we [[Wejrowò|Wejrowie]] béł załóżcą Karna Lubòtników Kaszëbiznë, jaczé miôł starã przerobic na midzëklasowé karno ùczbë kaszëbsczégò jãzëka – doszło do te w 2010 r., czedë kùńcził szkòłã.<ref name=":0" /> W tim czasu jakno przedstôwca szkòłë dobéł: * [[Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim|XXIII Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim]] na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]], * [[Krézowô Òlimpiada Wiédzë ò Kaszëbach ë Pòmòrzim|X Krézową Òlimpiadã Wiédzë ò Kaszëbach ë Pòmòrzim]] w [[Rëmiô|Rëmi]], * V Nôùkòwą Òlimpiadã [[Kaszëbskò-Pòmòrskô Wëższô Szkòła we Wejrowie|KPSW]] we Wejrowie z Wiédzë ò spòleznie ë Nônowszi historie, * I Kònkùrs wiédzë ò [[Paùel Nipkow|Paùlu Nipkòwie]] w [[Lãbórg|Lãbòrgù]], * [[Pòmòrsczi Festiwal Kaszëbsczi Frantówczi "Kaszëbsczé spiewë"|VIII Pòmòrsczi Festiwal Kaszëbsczi Frantówczi "Kaszëbsczé spiewë"]] w [[Lëzëno|Lëzënie]]. Reprezeńtowôł swòje Liceùm téż na kaszëbsczich warkòwniach "Ambasador Regionu"<ref>[https://www.facebook.com/Projekt-Ambasador-Regionu-138362569533086/ Ambasador Regionu – strona na Facebooku]</ref>, òrganizowónëch w 2010 rokù bez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]]. Pòd cëskã direkcje szkòłë zrezignowôł z pisaniô maturë z kaszëbsczégò jãzëka, równak jegò gãbnô matura z pòlsczégò jãzëka sparłãczonô bëła z pòchôdanim pòzwów kaszëbsczich môlëznów w dokazach [[Florión Cenôwa|Floriana Cenôwë]] ë [[Hieronim Derdowsczi|Hieronima Derdowsczégò]].<ref name=":0" /> W 2010 rokù zaczął sztudérowac pòlską filologiã ze szpecjalizacją szkólno-kaszëbisticzną na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]], z czegò pò pierszim rokù zrezignowôł. === Ùtwórstwò ë artisticzné dzejania === Pierszé kaszëbsczé ë pòlsczé tekstë ùsadzôł òd rujana 2008 r. do smùtana 2009 r. na priwatnym fòtoblogù, a òd stëcznika 2010 r. na niefąksjonérëjącym ju blogù [https://tites.kashubia.com tites.kashubia.com]. Jakno ùtwórca lëtraturë zadebiutowôł pòlskòjãzëkòwą pòwiastką "Moje strony" w pòkònkùrsowim zbiérkù "Ziemia wejherowska, to takie miejsce gdzie...", wëdónym w 2009 rokù bez [[Wejrowsczi kréz|Krézowé Sztarostwò we Wejrowie]]. Jakno kaszëbskòjãzëkòwi ùsôdca zadebiutowôł artiklã pt. "Pòczëjë Kaszëbsczégò Dëcha" ë wiérztą "Pùrtk z Lewinka" w smùtanowim numrze [[Pomerania (cządnik)|Pòmeranie]] w 2010 rokù<ref>[https://web.archive.org/web/20250925211852/http://www.bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/17220/edition/14888/?format_id=2 Pomerania, listopad 2010]</ref>, a w 1. numrze "Klëczi" (jinfòrmatorze [[Gmina Lëniô|gminë Lëniô]]) z 2011 rokù, prozatorsczim tekstã pt.: "Môłô bôjka ò mòji òjcowiznie".<ref>[https://www.gminalinia.com.pl/files/download/3553/SKMBT_C22016080511300.pdf Klëka nr 1, 2011]</ref> Pòtemù pisôł do [[Pomerania (cządnik)|Pòmeranie]], [[Stegna|Stegnë]], [[Skra|Skrë]], [[Dziennik Bałtycki|Bôłtëcczégò Dzénnika]] ë [[Gazeta Świętojańska|Swiãtojańsczi Gazétë]]<ref>[https://gazetaswietojanska.org/author/m-meyer/ Gazeta Świętojańska, archiwum tekstów]</ref>. Jegò kaszëbskòjãzëkòwé tekstë bëłë drëkòwóné w antologiach dokazów, jaczé dobëłë w kònkùrsu "Powiew Weny" w 2010<ref>[http://www.wejherowo.pl/files/nowiny/wena_2010.pdf Powiew Weny 2010 – publikacja]</ref> ë 2011<ref>[https://docplayer.pl/55108068-Powiatowa-i-miejska-biblioteka-publiczna-w-wejherowie-im-aleksandra-majkowskiego-wejherowski-konkurs-literacki-powiew-weny.html Powiew Weny 2011 – publikacja]</ref> rokù. Je dobiwcą przédnëch nôdgrodów pòeticczich miónków "Złoté Jaje" w Kartuzach z 2011 ë 2012 rokù.<ref>[http://naszekaszuby.pl/modules/news/article.php?storyid=2385&com_mode=thread&com_order=1 Złoté Jaje – wyniki, naszekaszuby.pl]</ref> W 2012 rokù wëdôł pierszi zbiérk wiérztów pt.: '''"... zamkłô w słowach"'''.<ref>[https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4972759/zamklo-w-slowach "... zamkłô w słowach", lubimyczytac.pl]</ref> Sparłãczony z karnã ùsôdców kaszëbsczi lëtraturë [[ZYMK]] ë z [[Teater ZYMK|Teatrã ZYMK]]. 18 strëmiannika 2011 rokù w [[Lëzëno|Lëzënie]] zadebiutowôł mùzyczno, jakno ùsôdca tekstów ë mùzyczi do binowégò dokazu [[Adóm Hébel|Adama Hébla]] pt.: "Smãtkòwô Spiéwa", w jaczim téż zagrôł pòstacjã titlowégò Smãtka<ref>[http://belok.kaszubia.com/wiadla/smatkowo-spiewa Smãtkòwô spiéwa – belok.kaszubia.com]</ref>. W pòstãpnëch latach wëstãpiwôł téż m. jin.: w jinscenizacje dokazu "Jiwer òstatnëch"<ref>[https://web.archive.org/web/20220710215343/http://belok.kaszubia.com/wiadla/jiwer-ostatnech Jiwer òstatnëch – belok.kaszubcia.com]</ref> [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]], a w "Scynanim kanie" we wiele placach na całëch Kaszëbach. Òd 2011 do 2015 rokù wëstãpiwôł téż w programie [["Gôdómë pò kaszëbskù"]] w [[Twòja Telewizjô Mòrskô|Telewizje TTM]], a w latach 2015–2016 prowadzył lëteracką aùdicjã [[LARK]] w [[Radio Kaszëbë]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160409160756/http://radiokaszebe.pl/lark-to-je-nowo-leteracko-audicjo-radia-kaszebe/ LARK, audycja w Radio Kaszëbë]</ref> W latach 2015–2016 béł bëtnikã Gdińsczich Scenarnikòwëch Warkòwniów w [[Gdińskô Filmòwô Szkòła|Gdińsczi Filmòwi Szkòle]], jaczé skùńcził z wëprzédnienim za kaszëbskòjãzëkòwi scenarnik do filmù na spòdlim lëdowi pòwiôstczi ze Słowôrza [[Bernat Sëchta|Zëchtë]]. W latach 2016–2017 béł bëtnikã warkòwniów "Krącymë Film" w redzczi [[Fabrika Kùlturë w Redze|Fabrice Kùlturë]]<ref>[https://www.facebook.com/studioczarnazebra/videos/805875886230812 Film kręcimy – relacja na Facebooku]</ref>. W 2020 rokù dobéł XXI [[Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs m. Jana Drzéżdżona]] we Wejrowie, w kategòrie "dokôz na binã"<ref>[https://nadmorski24.pl/aktualnosci/46492-znamy-laureatow-tegorocznych-konkursow-literackich Wyniki XXI Konkursu im. Jana Drzeżdżona]</ref>. Mô titel Wiôldżégò Méstra Kaszëbsczégò Pisënkù XIX [[Kaszëbsczé Diktando|Kaszëbsczégò Diktanda]] z 2020 rokù w [[Réda|Redze]]. W 2021 rokù w drëkù pòkazałë sã dwa dokazë, jaczich béł tłómaczérą: "Hewò je mój dodóm, dze je mój Bóg"<ref>[https://www.gdynia.pl/aktualnosci-9,6470/tam-dom-moj-gdzie-bog-moj-opowiesc-utrwalona-na-fotografiach,554597 Hewò je mój dodóm, dze je mój Bóg – informacja w serwisie gdynia.pl 01.02.2021]</ref> ë "Przigòdë Alicje w Cëdaczny Zemie"<ref>[https://dziennikbaltycki.pl/przigode-alicje-w-cedaczny-zemie-slynna-ksiazke-lewisa-carrolla-przetlumaczono-na-jezyk-kaszubski/ar/c13-15642580 Przigòdë Alicje w Cëdaczny Zemi, Dziennik Bałtycki 02.06.2021]</ref>. Za nen drëdżi dokôz dobéł [[Kònkùrs Kaszëbsczi ë Pòmòrsczi Lëtraturë w Kòscérznie "Costerina"|Kònkùrs Kaszëbsczi ë Pòmòrsczi Lëtraturë "Costerina"]] 2021 w Kòscérznie w kategòrie dolmaczënków.<ref>[http://www.bibliotekakoscierzyna.pl/konkurs-literatury-kaszubskiej-i-pomorskiej-2021-ogloszenie-wynikow/ Costerina 2021 – wyniki]</ref> === Spòleznowé dzejania ë warkòwé żëcé === W latach 2010–2011 béł nôleżnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów "Pòmòraniô"]], w jaczim béł gòspòdarzã chëczë Pòmòrańców w [[Łątczińskô Hëta|Łątczińsczi Hëce]]. W tim czasu zrëchtowôł XXIV [[Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim]], warkòwnie [[Remùsowô Kara]] w [[Pilëce|Pilëcach]], a téż pòmôgôł przë prowadzenim miedzënôrodnégò projechtu "Seven Senses of Kashubia" w [[Òstrzëce|Òstrzëcach]].<ref>[https://web.archive.org/web/20220710215345/https://docplayer.pl/7353181-Informacja-o-dzialalnosci-klubu-studenckiego-pomorania-w-latach-2010-2013.html Sprawozdanie z działalności KS Pomorania]</ref> W 2012 rokù ùsadzył nakładczi tłómaczącé Facebooka, YouTube ë Google na kaszëbsczi jãzëk.<ref>[https://tvn24.pl/pomorze/widzy-mie-s-zamiast-lubie-to-czyli-facebook-po-kaszubsku-ra271381 "Widzy mie sã!" zamiast "Lubię to!", czyli Facebook po kaszubsku, tvn24.pl, 17.08.2012] </ref> W latach 2012–2013 ë w 2015 cygnął akcje wësyłaniô wniosków do miéwców Facebooka ò rëszenié òficjalnégò tłómaczeniô pòrtalu na kaszëbsczi jãzëk.<ref>[https://wiadomosci.onet.pl/trojmiasto/facebook-po-kaszubsku-jo/xmx6fz3 Facebook po kaszubsku? Jo!, onet.pl, 13.10.2015]</ref> W 2013 rokù, jakno pierszi Kaszëba, zwëskôł z prawa do zapisywaniô swòjëch pòdôwków pò kaszëbskù w òficjalnëch papiórach – personkôrce ë paszpòrce.<ref name=":0" /> W latach 2011–2016 béł przédnikã stowôrë [[Kaszëbskô Jednota]], chtërny béł jednym z załóżców.<ref>[https://web.archive.org/web/20220710215342/http://kaszebsko.com/zarzad.html Zarząd Kaszëbsczi Jednotë]</ref> Jakno przédnik KJ béł jednym z ùdbòdôwców kònkùrsu [[Méster Bëlnégò Czëtaniô|"Méster Bëlnégò Czëtaniô"]] ë [[Miónczi Jedny Wiérztë|"Miónków Jedny Wiérztë"]], jaczé w latach 2013–2015 wëspółrëchtowôł z [[Janina Borchmann|Janiną Bòrchmann]] w [[Spòleznowô Biblioteka Gminë Wejrowò|Spòleznowi Bibliotece Gminë Wejrowò m. A. Labùdë w Bólszewie]]. Dôł téż ùdbã na stwòrzenié [[Swiãto Kaszëbsczi Fanë|Swiãta Kaszëbsczi Fanë]], jaczé òd 2012 rokù je fejrowóné na całëch Kaszëbach.<ref>[http://kaszebsko.com/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=83&cntnt01returnid=26 Swiãto Kaszëbsczi Fanë 2012]</ref> W 2013 rokù mët z [[Gracjana Pòtrëkùs|Gracjaną Pòtrëkùs]] zrëchtowôł dwa Kaszëbsczé Plenerë – Lëteracczi ë Malarsczi na [[Głodnica|Głodnicë]],<ref>[http://kaszebsko.com/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=215&cntnt01returnid=26 Kaszëbsczi Lëteracczi Plener 2013]</ref> a w 2014 rokù pòmagôł w òrganizacje Hókéjowégò Wikeńdu na Kaszëbach<ref>[http://kaszebsko.com/hokej Hókéjowi Wikeńd na Kaszëbach 2014]</ref> ë prowadzył akcjã zéńdzeniów z ùczniôkama wejrowsczich szkòłów, cobë zachãcywac jich do ùczbë kaszëbsczégò jãzëka.<ref>[http://kaszebsko.com/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=282&cntnt01returnid=26 Akcjô promòcje ùczbów kaszëbsczégò jãzëka we Wejrowie]</ref> W 2016 rokù, jakno przedstôwca Kaszëbów, wprowadzył [[Kaszëbskô Jednota|Kaszëbską Jednotã]] do [[Wòlnô Eùropejskô Przëstojizna (EFA)|Wòlny Eùropejsczi Przëstojiznë]] ({{jãz.|en}} ''European Free Alliance'').<ref>[http://kaszebsko.com/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=358&cntnt01returnid=47 KJ w EFA]</ref> W 2019 rokù wëspółùsadzył [[Fùndacjô Kaszëbskô|Fùndacjã Kaszëbską]], w jaczi prowadzy projechtë pòpùlarizëjącé kaszëbiznã w jinternece, m. jin.: profil Kaszëbskò-pòlsczi słowôrz na Facebookù,<ref>[https://www.facebook.com/Sloworz Kaszëbskò-pòlsczi słowôrz na Facebookù]</ref> Kònkùrs na [[Kaszëbsczé Słowò Rokù]],<ref>[https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-co-po-larwie-kaszubskie-slowo-roku-2021,nId,5781340#crp_state=1 Co po larwie? Kaszubskie Słowo Roku 2021, rmf24.pl, 20.01.2022]</ref> a téż [[Jinternetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka]].<ref>https://sloworz.org/</ref> W latach 2019–2020 prowadzył akcjã [[Watchdog na Kaszëbach 2.0|Watchdog na Kaszëbach]],<ref>[https://qpjkwm.webwave.dev/watchdog-na-kaszubach Watchdog na Kaszubach 2020]</ref> w jaczi sprawdzył wëdawanié subwencje na ùczbã kaszëbsczégò jãzëka w szkòłach ë samòrządzënach na Kaszëbach. W 2021 rokù zrobił przezérk gazétniczëch artiklów ò Kaszëbach, sprawdzywającë stereotipòwé ë krziwdzącé zamkłotë sparłãczoné z Kaszëbama. Jakno pòdrëchòwanié dzejaniô òpùblikòwôł pòradnik: "Jak gadac ë pisac ò Kaszëbach?"<ref>[https://qpjkwm.webwave.dev/jak-mowic-i-pisac-o-kaszubach Poradnik: Jak mówić i pisać o Kaszubach?, Gdańsk 2021]</ref> W 2021 zaczął téż prowadzëc akcjã [[Mòje stronë 2021]]<ref>[https://qpjkwm.webwave.dev/moje-strone Mòje stronë 2021 – strona projektu]</ref>, w jaczi zbiérô òdjimczi tôflów z dëbeltjãzëkòwima pòzwama môlëznów na Kaszëbach, sprawdzywającë jichną jãzëkòwą pòprawnotã. W latach 2011–2012 béł gazétnikã [[Radio Kaszëbë|Radia Kaszëbë]]. W 2013 rokù robił w [[Region (wëdôwizna)|Wëdawiznie Region]] w [[Gdiniô|Gdinie]]. W latach 2013–2016 béł òrganistą w [[Mrzeżëno|Mrzeżënie]], a pòtemù w latach 2016–2017 w [[Bólszewò|Bólszewie]]. Prowadzył w tëch placach warkòwnie z kaszëbsczégò jãzëka dlô nôleżników parafialnëch chùrów. W latach 2014–2016 béł téż kasztelanã Szklónégò Zómkù Ksyżëstwa Wichrowëch Mòrzów w [[Òsłónino|Òsłoninie]].<ref>[https://web.archive.org/web/20220814205604/http://www.szklanyzamek.pl/index.php Szklany Zamek Księstwa Wichrowych Mórz]</ref> W latach 2017–2021 mieszkôł ë robił we [[Warszawa|Warszawie]]. Béł tam sparłãczony z Òbëwatelską Sécą Watchdog Pòlskô, skùńcził Szkòłã Trenérów Bùtenrządowëch Òrganizacjów, jaczi je nôleżnikã òd 2019 rokù. Robił téż w Ceńtrze Òbëwatelsczi Edukacje, dze pòznawôł pedagògikã Sztôłtëjącégò Òceniwaniô. Òd séwnika 2021 rokù je szkólnym kaszëbsczégò jãzëka w [[Naja Szkòła|Naji Szkòle]] we [[Wejrowò|Wejrowie]] ë òrganistą w [[Pasyjno-Marijné Sanktuarium we Wejrowie|Pasyjno-Marijnym Sanktuarium we Wejrowie]]. == Òbaczë téż == * [[Czëtnica]] == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Tites Meyer, Mateusz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi szkólni]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi mùzycë]] [[Kategòrëjô:ZYMKówcë]] __NONEWSECTIONLINK__ sucju07fvwzpbx7kw1igrpfg0fqkerj 0 12385 221468 202218 2026-10-28T05:55:57Z DawnyTest 14843 kat. 221468 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Karól Nawrocczi|gwôsné jimiã=Karol Nawrocki|Òbrôzk=Karol Nawrocki (2025) (cropped).jpg|òpis=Karól Nawrocczi w 2025|Data_ùrodzeniô=3 strëmiannika 1983|Data_smierci=|Mol_smierci=|1. fónkcjô=Prezydeńt Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=6 zélnika 2025|1. Do=|1. Pierszô_dama=Marta Nawrockô|1. Pòprzédca=[[Andrzéj Duda]]|1. Nastãpnik=|Môl_ùrodzeniô=[[Gduńsk]]}} '''Karól Tadeùsz Nawrocczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Karol Tadeusz Nawrocki'') (ùr. [[3 strëmiannika]] 1983 w [[Gduńsk|Gduńskù]]) je pòlsczim pòlitikã ë historikã. Òd [[6 zélnika]] 2025 je [[Prezydeńt|prezydentã]] [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. W latach 2017–2021 direktór [[Mùzeum II Swiatowi Wòjnë]] we Gduńskù, w latach 2021–2025 przédnik Institutu Nôrôdny Pamiãcë. Je absolwentã IV Òglowôsztôłcącégò Liceùm we Gduńskù (2002) ë [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]] (2008), gdze sztudérowôł na historicznym wëdzélu<ref>[https://www.prezydent.pl/prezydent/biografia Dr Karol Nawrocki – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej] Prezydent.pl</ref>. Ùrodzony w Gduńskù, Nawrocczi sztudérowôł historiã na Gduńsczim Ùniwersytece, gdze w 2013 rokù ùzëskôł stopiéń dochtora na spòdlém rozprawë ò [[Antikòmùnizm|antikòmùnistëczny]] dzejanié w [[Pòlskô Lëdowô Repùblikô|PLR]]<nowiki/>ze. Jegò nôùkòwô robòta kòncentruje sã na taczich pëtaniach, jak rëch [[Pòliticzna òpòzycjô w PLR|antikòmùnisticzny òpòzycje]], [[zòrganizowónô przestãpczosc]] ë [[historiô spòrtu]] – téma związónô z jegò włôsnym doswiôdczenim jakno aktiwnégò spòrtówca, òsoblëwie w [[Piscowanié|piscowanim]]. Wczasnô warkòwô zwënéga Nawrocczégò bëła związónô krótkò z institucjama zajimającyma sã òchroną historiczny pamiãcë Pòlsczi. W 2009 rokù dołącził do [[Institut Nôrôdny Pamiãcë|Institutu Nôrôdny Pamiãcë]] (IPN) ë zwëskôł ùznanié za przebùdowiwanié pòlsczich historicznëch instytucjów w czerënkù patrioticzny ë antikòmùnistyczny narracji. W prezydencczich welacjach w 2025 rokù Nawrocczi òstôł wëbróny kandidatã partie [[Prawò i Sprawiedlëwòsc]] (PiS), startowôł jakno bezpartijny „òbëwatelsczi kandidat” ë w drëdżi turze pòkònôł [[Rafôł Trzaskòwsczi|Rafała Trzaskòwsczégò]]. == Òbaczë téż == * [[Andrzéj Duda]] * [[Barnisłôw Komorowsczi]] * [[Prezydeńt]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/zgloszeni-do-mieszkani-n2316282 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńszczani|Nawrocczi, Karól ]] [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi|Nawrocczi, Karól ]] ahs8t9pljetrstgu1su2vteo8wb8iqb 4 12528 221260 217046 2026-10-27T14:08:30Z Iketsi 3254 2026-10-27 221260 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |+ !Bùtnowé<br>pòwrózczi<ref group="uwaga">„Bùtnowé lënczi” do 2026-10-08</ref> |[https://csb.wikipedia.org/w/index.php?sort=create_timestamp_desc&search=insource%3A%2F%3D%5Cs*B%C3%B9tnow%C3%A9+l%C3%ABnczi%5Cs*%3D%2F+-hastemplate%3ACommons&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 ?] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/0|0]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/1|1]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/2|2]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/3|3]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/4|4]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/5|5]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/6|6]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/7|7]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/8|8]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/9+|9+]] |- |{{Stat/9|data=2026-05-12|na=5566|N=3648|0=1171|1=478|2=151|3=53|4=26|5=15|6=9|7=6|8=1|9=8}} |- |{{Stat/9|data=2026-05-13|na=5571|N=3533|0=1185|1=546|2=170|3=66|4=28|5=16|6=9|7=6|8=2|9=10}} |- |{{Stat/9|data=2026-05-14|na=5572|N=3451|0=1205|1=592|2=187|3=65|4=27|5=16|6=10|7=7|8=2|9=10}} |- |{{Stat/9|data=2026-05-15|na=5572|N=3287|0=1267|1=665|2=207|3=69|4=30|5=17|6=10|7=7|8=2|9=11}} |- |{{Stat/9|data=2026-05-16|na=5574|N=3173|0=1282|1=752|2=214|3=69|4=35|5=17|6=10|7=7|8=2|9=12}} |- |{{Stat/9|data=2026-05-21|na=5579|N=2717|0=1517|1=929|2=244|3=81|4=37|5=21|6=10|7=6|8=5|9=12}} |- |{{Stat/9|data=2026-06-01|na=5590|N=2288|0=1688|1=1105|2=279|3=81|4=39|5=22|6=11|7=55|8=5|9=17}} |- |{{Stat/9|data=2026-06-04|na=5601|N=2138|0=1820|1=1120|2=285|3=83|4=39|5=24|6=11|7=57|8=5|9=18}} |- |{{Stat/9|data=2026-07-01|na=5629|N=1779|0=2170|1=1131|2=290|3=89|4=41|5=23|6=14|7=66|8=5|9=21}} |- |{{Stat/9|data=2026-07-06|na=5645|N=1631|0=2313|1=1135|2=292|3=90|4=43|5=26|6=15|7=73|8=5|9=22}} |- |{{Stat/9|data=2026-07-10|na=5655|N=1543|0=2379|1=1145|2=306|3=88|4=41|5=27|6=17|7=77|8=8|9=24}} |- |{{Stat/9|data=2026-10-27|na=5870|N=1595|0=2338|1=1044|2=286|3=95|4=46|5=31|6=183|7=217|8=8|9=28}} |- |2026-XX-XX |{{%T|{{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/9+|R}})) / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}}<br>({{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/9+|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/12+|R}})))}}) |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}| ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/0}})|sep=<br>}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}| ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/1}})|sep=<br>}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}| ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/2}})|sep=<br>}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}| ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/3}})|sep=<br>}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}| ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/4}})|sep=<br>}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}| ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/5}})|sep=<br>}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}| ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/6}})|sep=<br>}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}| ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/7}})|sep=<br>}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}| ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/8}})|sep=<br>}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/9+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/9+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}| ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé pòwrózczi/9+}})|sep=<br>}} |} <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé pòwrózczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé (pòwrózczi{{!}}lënczi)\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé pòwrózczi (abò lënczi)\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5552-1250)/5552*100 round 2}}|3=({{#expr: (5552-1250)}})}} |- |2026-04-14 ||csb ||5553 ||{{%t|2.65|3=(147)}} ||{{%t|8.93|3=(496)}} ||{{%t|9.08|3=(504)}} ||{{%t|38.25|3=(2124)}} ||{{%t|21.16|3=(1175)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1249)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1249)}})}} |- |2026-04-15 ||csb ||5554 ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}} |- |2026-04-16 ||csb ||5559 ||{{%t|2.73|3=(152)}} ||{{%t|10.97|3=(610)}} ||{{%t|9.39|3=(522)}} ||{{%t|39.74|3=(2209)}} ||{{%t|23.1|3=(1284)}} || {{%t|{{#expr: (5559-1262)/5559*100 round 2}}|3=({{#expr: (5559-1262)}})}} |} * 2026-04-24 5561 <gallery\s: 2.86% (159) Òbaczë téż: 12.16% (676) Przëpisë: 9.66% (537) Bùtnowé: 40.77% (2267) Commons: 24.89% (1384) * 2026-04-28 5563 <gallery\s: 2.89% (161) Òbaczë téż: 13.27% (738) Przëpisë: 10.08% (561) Bùtnowé: 42.01% (2337) Commons: 26.5% (1474) * 2026-04-29 5564 <gallery\s: 2.93% (163) Òbaczë téż: 14.07% (783) Przëpisë: 10.15% (565) Bùtnowé: 42.94% (2389) Commons: 27.57% (1534) * 2026-04-30 5564 <gallery\s: 2.97% (165) Òbaczë téż: 14.47% (805) Przëpisë: 10.23% (569) Bùtnowé: 43.17% (2402) Commons: 28.09% (1563) * 2026-05-04 5566 <gallery\s: 2.98% (166) Òbaczë téż: 15.56% (866) Przëpisë: 10.33% (575) Bùtnowé: 44.34% (2468) Commons: 29.28% (1630) * 2026-05-06 5567 <gallery\s: 3% (167) Òbaczë téż: 16.56% (922) Przëpisë: 10.44% (581) Bùtnowé: 45.18% (2515) Commons: 30.48% (1697) * 2026-05-07 5567 <gallery\s: 3.02% (168) Òbaczë téż: 18.27% (1017) Przëpisë: 10.45% (582) Bùtnowé: 46.33% (2579) Commons: 31.88% (1775) * 2026-05-11 5566 <gallery\s: 3.04% (169) Òbaczë téż: 18.88% (1051) Przëpisë: 10.49% (584) Bùtnowé: 46.89% (2610) Commons: 32.99% (1836) * 2026-05-15 5572 <gallery\s: 3.1% (173) Òbaczë téż: 19.94% (1111) Przëpisë: 11.16% (622) Bùtnowé: 49.5% (2758) Commons: 42.77% (2383) * 2026-05-21 5579 <gallery\s: 3.19% (178) Òbaczë téż: 21.38% (1193) Przëpisë: 11.63% (649) Bùtnowé: 54.94% (3065) Commons: 51.3% (2862) * 2026-05-26 5583 <gallery\s: 3.22% (180) Òbaczë téż: 21.44% (1197) Przëpisë: 11.73% (655) Bùtnowé: 57.03% (3184) Commons: 54.88% (3064) * 2026-06-01 5590 <gallery\s: 3.43% (192) Òbaczë téż: 21.88% (1223) Przëpisë: 11.99% (670) Bùtnowé: 59.25% (3312) Commons: 59.03% (3300) * 2026-06-04 5601 <gallery\s: 3.46% (194) Òbaczë téż: 22.51% (1261) Przëpisë: 12.34% (691) Bùtnowé: 61.83% (3463) Commons: 61.81% (3462) * 2026-06-30 5627 <gallery\s: 3.98% (224) Òbaczë téż: 23.62% (1329) Przëpisë: 13.22% (744) Bùtnowé: 67.87% (3819) Commons: 67.89% (3820) * [https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-07/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-07-06] 5645 <gallery\s: 4.25% (240) Òbaczë téż: 24.2% (1366) Przëpisë: 13.82% (780) Bùtnowé: 71.05% (4011) Commons: 71.11% (4014) * 2026-07-10 5655 <gallery\s: 4.69% (265) Òbaczë téż: 24.9% (1408) Przëpisë: 14.36% (812) Bùtnowé: 72.63% (4107) Commons: 72.71% (4112) * 2026-08-31 5769 <gallery\s: 5.96% (344) Òbaczë téż: 26.52% (1530) Przëpisë: 16.83% (971) Bùtnowé: 77.26% (4457) Commons: 77.38% (4464) * 2026-09-04 5777 <gallery\s: 7.74% (447) Òbaczë téż: 27% (1560) Przëpisë: 17.03% (984) Bùtnowé: 78% (4506) Commons: 78.12% (4513) * 2026-09-15 5785 <gallery\s: 8.26% (478) Òbaczë téż: 28.07% (1624) Przëpisë: 17.3% (1001) Bùtnowé: 80.71% (4669) Commons: 80.81% (4675) * 2026-09-18 5793 <gallery\s: 8.65% (501) Òbaczë téż: 28.36% (1643) Przëpisë: 17.43% (1010) Bùtnowé: 81.06% (4696) Commons: 81.17% (4702) * 2026-09-22 5801 <gallery\s: 8.9% (516) Òbaczë téż: 28.62% (1660) Przëpisë: 17.5% (1015) Bùtnowé: 81.62% (4735) Commons: 81.73% (4741) * 2026-10-27 5870 <gallery\s: {{/S+|\<gallery|657|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Òbaczë téż: {{/S+|Òbaczë téż|1821|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Przëpisë: {{/S+|Przëpisë|1078|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Bùtnowé: {{/S+|Bùtnowé|4905|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Commons: {{/S+|Commons|4905|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> ---- <nowiki>|2026-04-XX ||csb ||</nowiki>{{NUMBEROFARTICLES:R}}<nowiki> ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}}</nowiki> ---- ---- * {{/S+|\<gallery|1280|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * bez obrazka: ** csb: 39.89% (2216); -Kalãdarium: 23.04% (1280) [https://petscan.wmcloud.org/?ores_type=any&referrer_name=&links_to_all=&talk_page_exists=both&active_tab=tab_templates_n_links&negcats=Kal%C3%A3darium&ns%5B0%5D=1&before=&larger=&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&interface_language=en&show_soft_redirects=both&max_statements=&cb_labels_yes_l=1&edits%5Bbots%5D=both&manual_list_wiki=&project=wikipedia&links_to_any=&templates_any=&manual_list=&sparql=&depth=18&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&edits%5Banons%5D=both&show_redirects=both&cb_labels_any_l=1&since_rev0=&search_max_results=500&langs_labels_yes=&output_compatability=catscan&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&rxp_filter=&smaller=&templates_yes=&search_filter=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&sitelinks_no=&page_image=no&outlinks_yes=&cb_labels_no_l=1&min_sitelink_count=&after=&ores_prob_from=&min_redlink_count=1&doit=][https://petscan.wmcloud.org/?page_image=no&links_to_no=&sitelinks_any=&langs_labels_no=&sparql=&interface_language=en&ns%5B0%5D=1&sparql_server=wikidata&output_limit=&langs_labels_yes=&depth=18&min_statements=&since_rev0=&subpage_filter=either&project=wikipedia&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&common_wiki=auto&search_query=&minlinks=&sortorder=ascending&rxp_filter=&wikidata_item=no&cb_labels_any_l=1&before=&after=&labels_no=&min_redlink_count=1&max_age=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&search_max_results=500&min_sitelink_count=&max_sitelink_count=&smaller=&active_tab=tab_templates_n_links&cb_labels_no_l=1&outlinks_any=&outlinks_yes=&show_soft_redirects=both&ores_prob_to=&cb_labels_yes_l=1&search_filter=&namespace_conversion=keep&doit=] ** csb: 2026-04-15 1264/5555; 2200/5555 ** pl: 29.21% (494098) [https://petscan.wmcloud.org/?cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_no_l=1&talk_page_exists=both&search_max_results=500&common_wiki=auto&before=&search_wiki=&language=pl&show_redirects=both&minlinks=&output_compatability=catscan&max_age=&referrer_name=&categories=Kategorie&project=wikipedia&max_identifiers=&active_tab=tab_categories&outlinks_any=&sparql_server=wikidata&labels_yes=&depth=18&wpiu=any&min_redlink_count=1&output_limit=&max_statements=&wikidata_label_language=&labels_no=&ores_prob_to=&show_soft_redirects=both&negcats=&rxp_filter=&outlinks_no=&templates_yes=&page_image=no&edits%5Bbots%5D=both&since_rev0=&sitelinks_no=&search_filter=&cb_labels_yes_l=1&manual_list=&source_combination=&sitelinks_yes=&ores_type=any&ns%5B0%5D=1] ** szl: 77.73% (46774) [https://petscan.wmcloud.org/?sitelinks_yes=&min_identifiers=&sortby=none&rxp_filter=&search_max_results=500&links_to_no=&labels_no=&subpage_filter=either&cb_labels_any_l=1&templates_yes=&sitelinks_no=&langs_labels_no=&links_to_any=&namespace_conversion=keep&categories=Przod%C5%84o+zajta&max_statements=&outlinks_yes=&templates_no=&labels_any=&ores_prob_to=&referrer_url=&cb_labels_yes_l=1&minlinks=&ns%5B0%5D=1&page_image=no&edits%5Banons%5D=both&max_sitelink_count=&show_redirects=both&language=szl&links_to_all=&sitelinks_any=&langs_labels_any=&interface_language=en&min_redlink_count=1&max_identifiers=&cb_labels_no_l=1&project=wikipedia&larger=&manual_list_wiki=&depth=18&outlinks_any=&common_wiki=auto&min_sitelink_count=&maxlinks=&doit=] ** hsb: 29.77% (4238) [https://petscan.wmcloud.org/?interface_language=en&min_sitelink_count=&maxlinks=&project=wikipedia&depth=18&pagepile=&wpiu=any&wikidata_source_sites=&language=hsb&page_image=no&cb_labels_no_l=1&min_redlink_count=1&after=&show_disambiguation_pages=both&outlinks_no=&max_identifiers=&max_age=&max_statements=&langs_labels_no=&output_limit=&outlinks_yes=&min_statements=&wikidata_label_language=&templates_no=&show_soft_redirects=both&talk_page_exists=both&cb_labels_any_l=1&subpage_filter=either&wikidata_item=no&ns%5B0%5D=1&ores_prob_from=&sparql_server=wikidata&sitelinks_yes=&search_max_results=500&common_wiki_other=&search_query=&namespace_conversion=keep&categories=%21H%C5%82owna+kategorija&common_wiki=auto&templates_yes=&cb_labels_yes_l=1&before=&wikidata_prop_item_use=&format=html&search_wiki=&doit=] ** dsb: 22.83% (786) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&outlinks_yes=&categories=%21G%C5%82owna+kategorija&project=wikipedia&referrer_name=&search_filter=&langs_labels_any=&referrer_url=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&maxlinks=&templates_no=&min_sitelink_count=&links_to_no=&pagepile=&max_statements=&subpage_filter=either&active_tab=tab_categories&max_sitelink_count=&wikidata_item=no&wikidata_label_language=&cb_labels_no_l=1&ns%5B0%5D=1&sitelinks_no=&sparql=&talk_page_exists=both&page_image=no&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&common_wiki=auto&links_to_all=&min_statements=&depth=18&minlinks=&wikidata_prop_item_use=&language=dsb&cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_yes_l=1&larger=&labels_no=&sortby=none&common_wiki_other=&smaller=&doit=] ** cs: 42.18% (248854) [https://petscan.wmcloud.org/?manual_list_wiki=&langs_labels_any=&cb_labels_yes_l=1&pagepile=&source_combination=&search_wiki=&wikidata_prop_item_use=&search_max_results=500&outlinks_yes=&langs_labels_no=&after=&search_filter=&depth=18&show_soft_redirects=both&search_query=&sortorder=ascending&edits%5Bflagged%5D=both&language=cs&active_tab=tab_categories&wikidata_item=no&output_limit=&categories=Hlavn%C3%AD+kategorie&referrer_name=&ns%5B0%5D=1&templates_yes=&common_wiki=auto&cb_labels_no_l=1&page_image=no&minlinks=&max_statements=&project=wikipedia&wpiu=any&namespace_conversion=keep&sitelinks_yes=&sparql_server=wikidata&min_redlink_count=1&subpage_filter=either&maxlinks=&cb_labels_any_l=1&ores_prediction=any&outlinks_no=&sitelinks_no=&interface_language=en&max_age=&referrer_url=&templates_no=] ** sk: 39.48% (102371) [https://petscan.wmcloud.org/?min_redlink_count=1&interface_language=en&talk_page_exists=both&langs_labels_yes=&project=wikipedia&langs_labels_no=&search_filter=&language=sk&max_identifiers=&depth=18&ores_prediction=any&cb_labels_yes_l=1&sortby=none&source_combination=&templates_yes=&page_image=no&after=&wikidata_source_sites=&ores_prob_from=&cb_labels_any_l=1&edits%5Bflagged%5D=both&smaller=&show_disambiguation_pages=both&wikidata_item=no&sitelinks_any=&templates_no=&negcats=&sortorder=ascending&manual_list=&cb_labels_no_l=1&search_max_results=500&outlinks_yes=&templates_any=&sparql_server=wikidata&ns%5B0%5D=1&edits%5Bbots%5D=both&categories=Z%C3%A1kladn%C3%A9+kateg%C3%B3rie&common_wiki=auto&outlinks_any=&outlinks_no=&subpage_filter=either&links_to_all=&minlinks=&labels_no=] ** en: >500000 [] ** de: >500000 [] ** eo: 33.82% (129952) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&ores_prediction=any&interface_language=en&search_wiki=&depth=18&sitelinks_yes=&show_soft_redirects=both&labels_any=&edits%5Bflagged%5D=both&templates_any=&cb_labels_any_l=1&page_image=no&maxlinks=&cb_labels_no_l=1&outlinks_no=&links_to_all=&links_to_any=&categories=%C4%88io&sparql=&ns%5B0%5D=1&outlinks_yes=&language=eo&search_filter=&wikidata_source_sites=&min_identifiers=&sortby=none&cb_labels_yes_l=1&referrer_name=&langs_labels_any=&show_disambiguation_pages=both&langs_labels_no=&output_compatability=catscan&minlinks=&min_statements=&sitelinks_any=&subpage_filter=either&since_rev0=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&max_identifiers=&langs_labels_yes=&labels_no=&project=wikipedia&doit=] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * 2026-04-15 — 0.63% (35) * 2026-04-16 — 0.81% (45) * 2026-04-23 — 1.17% (65) * 2026-04-29 — 1.71% (95) * 2026-05-01 — 1.89% (105) * 2026-05-04 — 2.07% (115) * 2026-05-11 — 2.25% (125) * 2026-05-16 — 2.42% (135) * 2026-05-21 — 2.60% (145) * 2026-06-01 — 2.77% (155) * 2026-06-04 – 2.95% (165) * 2026-06-30 — 3.11% (175) * 2026-07-06 — 3.37% (190) * 2026-07-10 — 3.54% (200) * 2026-07-14 — 3.7% (210) * 2026-08-31 — 4.33% (250) * 2026-10-27 — 4.48% (263) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé (pòwrózczi{{!}}lënczi)|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * <s>2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}}</s> → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} * <s>2026-04-15 {{/S+|Czëtôj téż|1|csb}}</s> → 0 (2026-04-15) * 2026-04-15 {{/S+|\{\{msg|12|csb}} * 2026-04-16 {{/S+|Zdroje|35|csb}} * <s>2026-05-01 {{/S+|Bùtnowé lënczie|13|csb}}</s> → 0 (2026-05-01) * 2026-05-01 {{/S+|Spisënk zamkłoscë|1|csb}} (Spis treści) * <s>2026-05-18 {{/S+|Pismienizna|1|csb}}</s> → 0 (2026-05-18) * <s>2026-07-07 {{/S+|Dopisë|1|csb}}</s> → 0 (2026-07-07) * 2026-07-16 {{/S+|Bôczënczi|2|csb}} ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> == [[:Kategòrëjô:Òbrôzk w nôgłówkù|Òbrôzczi w nôgłówkach]] == <timeline> ImageSize = width:460 height:320 PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:5772 ScaleMajor = unit:year increment:250 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:20 align:center bar:2026-07-28 from:368 till:1584 bar:2026-07-29 from:367 till:1587 bar:2026-07-30 from:372 till:1595 bar:2026-07-31 from:378 till:1626 bar:2026-08-04 from:385 till:1696 bar:2026-08-05 from:391 till:1763 bar:2026-09-02 from:807 till:3126 bar:2026-09-04 from:846 till:3551 bar:2026-09-15 from:839 till:3731 bar:2026-09-18 from:827 till:3886 bar:2026-09-22 from:807 till:3940 bar:2026-10-27 from:746 till:4169 PlotData= textcolor:black fontsize:S bar:2026-07-28 at:1584 text: 23.23% shift:(0) bar:2026-07-29 at:1587 text: 23.13% shift:(0) bar:2026-07-30 at:1595 text: 23.32% shift:(0) bar:2026-07-31 at:1626 text: 23.25% shift:(0) bar:2026-08-04 at:1696 text: 22.70% shift:(0) bar:2026-08-05 at:1763 text: 22.18% shift:(0) bar:2026-09-02 at:3126 text: 25.81% shift:(0) bar:2026-09-04 at:3551 text: 23.82% shift:(0) bar:2026-09-15 at:3731 text: 22.48% shift:(0) bar:2026-09-18 at:3886 text: 21.28% shift:(0) bar:2026-09-22 at:3940 text: 20.48% shift:(0) bar:2026-10-27 at:4169 text: 17.89% shift:(0) </timeline> == Uwagi == <references group="uwaga" /> 2wgwh9j46m9s9f2pta10bepycjntkpu 10 12564 221254 194272 2026-10-27T13:35:38Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Szablónë]] 221254 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:RefCheck|check|1|__returnonly=true}}<!-- ensure module available --> {{#vardefine:refcount|{{#invoke:RefCheck|check|1}}}} {{#vardefine:headcount|{{#invoke:RefCheck|check|2}}}} {{#vardefine:reflistcount|{{#invoke:RefCheck|check|3}}}} {{#switch: {{#expr: ({{#var:refcount}}>0) * 100 + ({{#var:headcount}}>0) * 10 + ({{#var:reflistcount}}>0) }} |0 = [[Category:Pages lacking refs, headings, and reflist]] |1 = [[Category:Pages lacking refs and heading (reflist only)]] |10 = [[Category:Pages lacking refs and reflist (heading only)]] |11 = [[Category:Pages lacking refs (heading and reflist present)]] |100 = [[Category:Pages with refs only (no heading/reflist)]] |101 = [[Category:Pages with refs and reflist (no heading)]] |110 = [[Category:Pages with refs and heading (no reflist)]] |111 = [[Category:Pages with refs, heading, and reflist]] |#default = [[Category:Pages needing review]] }} <!-- visible summary --> {{#if:{{#var:refcount}}|References: {{#var:refcount}}|No <ref> tags}} — {{#if:{{#var:headcount}}|Heading: yes|Heading: no}} — {{#if:{{#var:reflistcount}}|Reflist: yes|Reflist: no}} </includeonly><noinclude>[[Kategòrëjô:Szablónë]]</noinclude> ama44aaop1t5q5i71qu03hrgd97o2c2 2 12576 221258 220838 2026-10-27T13:44:27Z Iketsi 3254 + 221258 wikitext text/x-wiki == [[Special:SpecialPages]] == {| class="mw-collapsible mw-collapsed wikitable sortable" |+ !# ! ! ! |- | align="right" |1 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |2 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BrokenRedirects|{{int:brokenredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |3 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeadendPages|{{int:deadendpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |4 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DoubleRedirects|{{int:doubleredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |5 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FewestRevisions|{{int:fewestrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |6 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintErrors|{{int:linterrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |7 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LonelyPages|{{int:lonelypages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |8 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LongPages|{{int:longpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |9 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedPages|{{int:protectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |10 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedTitles|{{int:protectedtitles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ShortPages|{{int:shortpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnconnectedPages|{{int:unconnectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedFiles|{{int:unusedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedTemplates|{{int:unusedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |20 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |21 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedFiles|{{int:wantedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |22 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedPages|{{int:wantedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |23 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedTemplates|{{int:wantedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |24 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WithoutInterwiki|{{int:withoutinterwiki/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |25 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllPages|{{int:allpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |26 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |27 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |28 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPageLinks|{{int:disambiguationpagelinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |29 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPages|{{int:disambiguationpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |30 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EntityUsage|{{int:entityusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |31 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LinkSearch|{{int:linksearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |32 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListRedirects|{{int:listredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |33 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nearby|{{int:nearby/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |34 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithBadges|{{int:pageswithbadges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |35 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithProp|{{int:pageswithprop/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |36 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PrefixIndex|{{int:prefixindex/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |37 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Search|{{int:search/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |38 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |39 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AccountSecurity|{{int:accountsecurity/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |40 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BotPasswords|{{int:botpasswords/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |41 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeCredentials|{{int:changecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |42 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeEmail|{{int:changeemail/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |43 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TopicSubscriptions|{{int:discussiontools-topicsubscription-special-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |44 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalPreferences|{{int:globalpreferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |45 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameRequest|{{int:globalrenamerequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |46 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalVanishRequest|{{int:globalvanishrequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |47 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogin|{{int:login/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |48 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MergeAccount|{{int:mergeaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |49 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Notifications|{{int:notifications/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |50 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthManageMyGrants|{{int:oauthmanagemygrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |51 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordReset|{{int:passwordreset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |52 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Preferences|{{int:preferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |53 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RemoveCredentials|{{int:removecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |54 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ResetTokens|{{int:resettokens/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |55 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogout|{{int:userlogout/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |56 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ActiveUsers|{{int:activeusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |57 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutoblockList|{{int:autoblocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |58 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockList|{{int:blocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |59 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CentralAuth|{{int:centralauth/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |60 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalContributions|{{int:checkuser-global-contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |61 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contributions|{{int:contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |62 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CreateAccount|{{int:createaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |63 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EmailUser|{{int:emailuser-title-notarget/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |64 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalBlockList|{{int:globalblocking-list/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |65 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUserRights|{{int:globalgroupmembership/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |66 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalGroupPermissions|{{int:globalgrouppermissions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |67 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsers|{{int:globalusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |68 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGrants|{{int:listgrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |69 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGroupRights|{{int:listgrouprights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |70 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListUsers|{{int:listusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |71 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthConsumerRegistration|{{int:oauthconsumerregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |72 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthListConsumers|{{int:oauthlistconsumers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |73 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordPolicies|{{int:passwordpolicies/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |74 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserRights|{{int:userrights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |75 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseLog|{{int:abuselog/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |76 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditRecovery|{{int:editrecovery/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |77 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Log|{{int:log/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |78 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewFiles|{{int:newimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |79 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPages|{{int:newpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |80 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPagesFeed|{{int:newpagesfeed/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |81 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChanges|{{int:recentchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |82 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChangesLinked|{{int:recentchangeslinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |83 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Tags|{{int:tags/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |84 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Watchlist|{{int:watchlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |85 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FileDuplicateSearch|{{int:fileduplicatesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |86 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalJsonLinks|{{int:globaljsonlinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |87 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsage|{{int:globalusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |88 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListDuplicatedFiles|{{int:listduplicatedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |89 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListFiles|{{int:listfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |90 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MediaStatistics|{{int:mediastatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |91 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MIMESearch|{{int:mimesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |92 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OrphanedTimedText|{{int:orphanedtimedtext/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |93 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Transcode_statistics|{{int:transcodestatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |94 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Upload|{{int:upload/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |95 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseFilter|{{int:abusefilter/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |96 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllMessages|{{int:allmessages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |97 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiFeatureUsage|{{int:apifeatureusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |98 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiSandbox|{{int:apisandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |99 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BookSources|{{int:booksources/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |100 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WikiSets|{{int:centralauth-editset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditChecks|{{int:editchecks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ExpandTemplates|{{int:expandtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GadgetUsage|{{int:gadgetusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Hieroglyphs|{{int:hieroglyphs/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Interwiki|{{int:interwiki-title-norights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NamespaceInfo|{{int:namespaceinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RestSandbox|{{int:restsandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SiteMatrix|{{int:sitematrix/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Gadgets|{{int:special-gadgets/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |110 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Statistics|{{int:statistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |111 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TemplateSandbox|{{int:templatesandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |112 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Version|{{int:version/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |113 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeletePage|{{int:deletepage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |114 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Diff|{{int:diff-form/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |115 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditPage|{{int:editpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |116 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewSection|{{int:newsection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |117 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageHistory|{{int:pagehistory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |118 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageInfo|{{int:pageinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |119 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PermanentLink|{{int:permanentlink/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |120 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectPage|{{int:protectpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |121 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Purge|{{int:purge/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |122 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |123 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Random|{{int:randompage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |124 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRedirect|{{int:randomredirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |125 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRootpage|{{int:randomrootpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |126 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Redirect|{{int:redirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |127 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |128 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedFiles|{{int:mostimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |129 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostInterwikis|{{int:mostinterwikis/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |130 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedPages|{{int:mostlinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |131 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |132 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostTranscludedPages|{{int:mostlinkedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |133 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostRevisions|{{int:mostrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |134 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CiteThisPage|{{int:citethispage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |135 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Book|{{int:coll-collection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |136 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ComparePages|{{int:comparepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |137 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Export|{{int:export/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |138 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nuke|{{int:nuke/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |139 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageAssessments|{{int:pageassessments-special/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |140 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UrlShortener|{{int:urlshortener/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |141 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WhatLinksHere|{{int:whatlinkshere/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |142 |{{int:specialpages-group-spam/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockedExternalDomains|{{int:blockedexternaldomains/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |143 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ManageMentors|{{int:growthexperiments-manage-mentors-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |144 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MentorDashboard|{{int:growthexperiments-mentor-dashboard-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |145 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Impact|{{int:growthexperiments-specialimpact-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |146 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewcomerTasksInfo|{{int:newcomertasksinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |147 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllEvents|{{int:allevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |148 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CancelEventRegistration|{{int:canceleventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |149 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeleteEventRegistration|{{int:deleteeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |150 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditEventRegistration|{{int:editeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |151 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EventDetails|{{int:eventdetails/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |152 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GenerateInvitationList|{{int:generateinvitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |153 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:InvitationList|{{int:invitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |154 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyEvents|{{int:myevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |155 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyInvitationLists|{{int:myinvitationlists/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |156 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RegisterForEvent|{{int:registerforevent/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |157 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PendingChanges|{{int:pendingchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |158 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:StablePages|{{int:stablepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |159 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ValidationStatistics|{{int:validationstatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |160 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutomaticTranslation|{{int:automatic-translation-special-page-description/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |161 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CommunityConfiguration|{{int:communityconfiguration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |162 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contribute|{{int:contribute/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |163 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ContentTranslation|{{int:cx/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |164 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FindComment|{{int:discussiontools-findcomment-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |165 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DiscussionToolsDebug|{{int:discussiontoolsdebug-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |166 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameProgress|{{int:globalrenameprogress/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |167 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintTemplateErrors|{{int:linttemplateerrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |168 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MathWikibase|{{int:mathwikibase/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |169 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ORESModels|{{int:oresmodels/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |170 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SecurePoll|{{int:securepoll/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |} == C == {| class="wikitable" |+ ! ! |- |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-10-14 '''3''' | |- |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-05-11 '''3.02% (138)''' * 2026-05-15 '''2.24% (125)''' * 2026-07-01 '''1.68% (95)''' * 2026-08-28 ✅ '''[[Przédnô starna]] (1)''' | |- |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-09-22 '''293''' * 2026-09-28 '''270''' * 2026-10-05 '''244''' * 2026-10-14 '''199''' * 2026-10-19 '''194''' | |- |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-10-14 '''22''' * 2026-10-19 '''4''' | |- |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-10-22 '''163''' | |- |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |<code><small><nowiki><categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree></nowiki></small></code> <categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree> |- |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |+ ! ! |- |Nieskategòrizowóné przeczerowania * 2026-10-19 '''495''' * 2026-10-21 '''458''' * 2026-10-21 '''388''' | * {{Invoke|CirrusSearch|function=fromTemplate|query=onlyredirects:-insource:/Kategòrëjô/}} |- |[[:Kategòrëjô:Strony z zepsutymi przypisami]] | |- |[[:Kategòrëjô:{{int:Broken-file-category/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-10-14 '''15''' * 2026-10-19 '''16''' |{{translatewiki.net|MediaWiki:Broken-file-category}} |- |[[:Kategòrëjô:⚠️Dodac == Przëpisë ==]] – {{PAGESINCATEGORY:⚠️Dodac == Przëpisë ==|pages}} | rowspan="2" |[[Moduł:RefCheck]] |- |[[:Kategòrëjô:⚠️Dodac przëpisë]] – {{PAGESINCATEGORY:⚠️Dodac przëpisë|pages}} * 2026-10-19 '''179''' |- ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline]] [[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia Kartographer]] ...[https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ASearchTranslations&query=Strony+u%C5%BCywaj%C4%85ce+rozszerzenia&language=pl translatewiki.net] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające magicznych linków ISBN]] |[[:pl:Specjalna:Książki/837014036X|ISBN 83-7014-036-X]] vs ISBN 83-7014-036-X |- |[[:Kategòrëjô:Inconsistent wikidata for Commons category]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony zawierające dwie wartości dla tego samego argumentu wywołania szablonu]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony z błędami skryptów]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony z pętlami szablonów]] | |- |[[:Kategòrëjô:Przeczerowania sparłãczoné z elementã Wikipòdôwków]] | |- |[[:Kategòrëjô:Zataconé kategòrie]] |{{#categorytree:Zataconé kategòrie|depth=0|mode=categories}} |- ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Artikle, jaczé nót je napisac òd nowa]] * 2026-09-28 '''3''' | |- |[[:Kategòrëjô:Starnë z nieprzezdrzanyma dolmaczënkama]] * 2026-09-28 '''2''' | |- ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Dodac òbrôzk do nôgłówka]] – {{PAGESINCATEGORY:Dodac òbrôzk do nôgłówka|pages}} * 2026-10-09 '''790''' * 2026-10-14 '''750''' * 2026-10-19 '''747''' |[[Moduł:SearchThumbs]] |- |[[:Kategòrëjô:Starnë bez òdjimka]] – {{PAGESINCATEGORY:Starnë bez òdjimka|pages}} *2026-09-28 '''115''' * 2026-10-05 '''121''' * 2026-10-09 '''120'''<ref>[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] – https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=E%C3%B9geniusz_Pr%C3%ABczk%C3%B2wsczi&diff=217194&oldid=209361</ref> * 2026-10-14 '''125''' * 2026-10-19 '''130''' * 2026-10-23 '''135''' |[[Szablóna:Bez òdjimka]] |- |[[:Kategòrëjô:Dodac òpisënk òdjimka]] – {{PAGESINCATEGORY:Dodac òpisënk òdjimka|pages}} * 2026-10-09 '''545''' * 2026-10-14 '''552''' * 2026-10-19 '''550''' * 2026-10-23 '''553''' | rowspan="5" |[[Szablóna:AùtokatRegex]] |- |[[:Kategòrëjô:Dëbeltowé spacje]] – {{PAGESINCATEGORY:Dëbeltowé spacje|pages}} * 2026-10-09 '''105''' * 2026-10-14 '''103''' * 2026-10-19 '''102''' * 2026-10-23 '''99''' |- |[[:Kategòrëjô:3 spacje]] – {{PAGESINCATEGORY:3 spacje|pages}} * 2026-10-09 '''0''' |- |[[:Kategòrëjô:Gòłé lënczi]] – {{PAGESINCATEGORY:Gòłé lënczi|pages}} * 2026-10-06 '''9''' * 2026-10-09 '''249''' * 2026-10-14 '''247''' * 2026-10-19 '''246''' * 2026-10-23 '''245''' |- |[[:Kategòrëjô:Dëbeltowé òdjimczi]] – {{PAGESINCATEGORY:Dëbeltowé òdjimczi|pages}} * 2026-10-09 '''45*''' * 2026-10-14 '''358''' * 2026-10-19 '''461''' * 2026-10-23 '''459''' |- |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi]] ([[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/2|2]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/3|3]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/4|4]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/5|5]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/6|6]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/7|7]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/8|8]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/9+|9+]]) |[[Szablóna:CountExtLinks]] |- |[[:Kategòrëjô:Artikle brëkùjącé zdrzódłów]] – {{PAGESINCATEGORY:Artikle brëkùjącé zdrzódłów|pages}} * 2026-10-05 '''38''' * 2026-10-14 '''39''' * 2026-10-19 '''40''' |[[Szablóna:Zdrzódło]] |- |[[:Kategòrëjô:⚠️Òdjimk z Wikipòdôwków ju je na stronie]] – {{PAGESINCATEGORY:⚠️Òdjimk z Wikipòdôwków ju je na stronie|pages}} * 2026-10-02 '''17''' * 2026-10-23 '''5''' |[[Moduł:P18duplicatecheck]] |- ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Aùtoritatiwnô kòntrola brëkùje kaszëbsczi eticzétë]] – {{PAGESINCATEGORY:Aùtoritatiwnô kòntrola brëkùje kaszëbsczi eticzétë|pages}} * 2026-08-28 0.50% (29) * 2026-09-22 '''1193''' * 2026-09-28 '''1229''' * 2026-10-05 '''1262''' * 2026-10-14 '''1284''' * 2026-10-19 '''1282''' * 2026-10-23 '''1257''' | |- | * [[:Kategòrëjô:Dodac pòcztowi kòd do Wikipòdôwków (P281)]] * 2026-10-14 '''24''' ** [[:Kategòrëjô:Pòcwierdzëc pòcztowi kòd (Wikipediô ≠ Wikipòdôwczi)]] * [[:Kategòrëjô:Dodac registracyjné tôfle do Wikipòdôwków (P395)]] * 2026-10-14 '''18''' ** [[:Kategòrëjô:Pòcwierdzëc registracyjné tôfle (Wikipediô ≠ Wikipòdôwczi)]] * [[:Kategòrëjô:Dodac SIMC do Wikipòdôwków (P4046)]] * 2026-10-14 '''2''' ** [[:Kategòrëjô:Pòcwierdzëc SIMC (Wikipediô ≠ Wikipòdôwczi)]] |[[Szablóna:Wies infobox]] |- |[[:Kategòrëjô:Szablóna cytuj do sprôwdzeniô]] | |} == OK? == {| class="wikitable" |+ ! ! !Desktop Web !Mobile Web !App !Kiwix ! |- | |Audio | | |OK | - |[[Łobez]] (do 2026-09-23 [[Łobéz]]); |- | |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline|EasyTimeline]] | | | |OK |[[Łobez]] (do 2026-09-23 [[Łobéz]]); [[Linuksowô distribùcëjô]] |- | |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia Kartographer|Kartographer]] |OK |OK |jako obrazek |Nie |[[Bólszewka]] (2026-07) |- | |<nowiki>[png] | [png]</nowiki> |OK | | | |[[Transcassubia]] (2026-07) |- | |<nowiki>[png] | [png]</nowiki> [png] | [png] |OK | | | |[[Infòrmatika]] (2026-07) |} == . == <nowiki>{{jãz.|pl}}</nowiki> = [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk == csbwp == * [[:Òbrôzk:Wikipedie w 'małych' językach Polski.pdf]] * {{RKJ|2023|190}} e6t45pseeaa4zswibva4ixc2n2vhsh3 0 12631 221436 195634 2026-10-27T20:08:03Z Xqbot 1155 Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Kaszëbsczé Mùzeùm m. Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] 221436 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kaszëbsczé Mùzeùm m. Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] 07jf8cfatntz6ywx53bqb80cv53d2gc 0 12632 221437 195114 2026-10-27T20:08:08Z Xqbot 1155 Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Kaszëbsczé Mùzeùm m. Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] 221437 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kaszëbsczé Mùzeùm m. Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] 07jf8cfatntz6ywx53bqb80cv53d2gc 2 13324 221255 220980 2026-10-27T13:40:04Z HaxelKaszëba 17492 221255 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Post-hardcore | òdjimk = Fugazi.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = lata 80. XX sta. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] | zrzeszoné ôrtë = [[hardcore punk]], [[post-punk]], [[noise rock]], [[alternatiwny rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]] | zortë = [[emo]], [[screamo]] | artiscë = [[Rites of Spring]], [[Fugazi]], [[Hüsker Dü]], [[Quicksand]], [[Drive Like Jehu]], [[Jawbox]], [[At the Drive-In]], [[Refused]], [[Thursday]], [[Thrice]], [[Glassjaw]], [[Silverstein]], [[Alexisonfire]], [[Dance Gavin Dance]] | starna www = }} '''Post-hardcore''' – ôrt mùzyczny wëwòdzący sã z [[hardcore punk]]a, jaczi pòwstôł w Zjednónëch Stanach w latach 80. XX stalatégò. Parłãczi agresywné brzëmienié hardcore punka z barżi melodijnyma partiama, eksperimentalnyma sztrukturama ùsôdzków a téż cëskama [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/post-hardcore-ma0000012125 | titel = Post-Hardcore Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Post-hardcore charakterizëje sã przesterowónyma gitarama, dinamiczną ritmiką a téż wòkalã parłãczącym melodijny spiéw z krzikã. W przërównanim z tradicyjnym hardcore punkã ôrt wëprzédniô sã wikszą rozmajitoscą brzëmieniô a barżi rozbùdowónyma kòmpòzycjama.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/post-hardcore-ma0000012125 | titel = Post-Hardcore Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Post-hardcore rozwinął sã w latach 80. za sprawą karnów taczich jak [[Rites of Spring]], [[Fugazi]] a [[Hüsker Dü]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/emo-ma0000004447 | titel = Emo Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W latach 90. jegò brzëmienié rozwijałë m.jin. [[Drive Like Jehu]] a [[At the Drive-In]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/artist/mn0000166558 | titel = Drive Like Jehu Biography | aùtór = Steve Huey | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W XXI stalatim pòpùlarnota zwëskałë karna [[Thursday]], [[Silverstein]] a [[Dance Gavin Dance]], reprezentëjącé rozmajité òdmianë ôrtu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 2l03xvkyew30vcn20vfrx2mbh4rd0j6 221256 221255 2026-10-27T13:40:37Z HaxelKaszëba 17492 221256 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Post-hardcore | òdjimk = Fugazi.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = lata 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] | zrzeszoné ôrtë = [[hardcore punk]], [[post-punk]], [[noise rock]], [[alternatiwny rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]] | zortë = [[emo]], [[screamo]] | artiscë = [[Rites of Spring]], [[Fugazi]], [[Hüsker Dü]], [[Quicksand]], [[Drive Like Jehu]], [[Jawbox]], [[At the Drive-In]], [[Refused]], [[Thursday]], [[Thrice]], [[Glassjaw]], [[Silverstein]], [[Alexisonfire]], [[Dance Gavin Dance]] | starna www = }} '''Post-hardcore''' – ôrt mùzyczny wëwòdzący sã z [[hardcore punk]]a, jaczi pòwstôł w Zjednónëch Stanach w latach 80. XX stalatégò. Parłãczi agresywné brzëmienié hardcore punka z barżi melodijnyma partiama, eksperimentalnyma sztrukturama ùsôdzków a téż cëskama [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/post-hardcore-ma0000012125 | titel = Post-Hardcore Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Post-hardcore charakterizëje sã przesterowónyma gitarama, dinamiczną ritmiką a téż wòkalã parłãczącym melodijny spiéw z krzikã. W przërównanim z tradicyjnym hardcore punkã ôrt wëprzédniô sã wikszą rozmajitoscą brzëmieniô a barżi rozbùdowónyma kòmpòzycjama.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/post-hardcore-ma0000012125 | titel = Post-Hardcore Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Post-hardcore rozwinął sã w latach 80. za sprawą karnów taczich jak [[Rites of Spring]], [[Fugazi]] a [[Hüsker Dü]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/emo-ma0000004447 | titel = Emo Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W latach 90. jegò brzëmienié rozwijałë m.jin. [[Drive Like Jehu]] a [[At the Drive-In]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/artist/mn0000166558 | titel = Drive Like Jehu Biography | aùtór = Steve Huey | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W XXI stalatim pòpùlarnota zwëskałë karna [[Thursday]], [[Silverstein]] a [[Dance Gavin Dance]], reprezentëjącé rozmajité òdmianë ôrtu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} kruw46qe3actoa0p42oq440n8le44z3 221294 221256 2026-10-27T15:14:43Z HaxelKaszëba 17492 221294 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Shoegaze | òdjimk = Slowdive live 2014.jpg | òpisënk = [[Slowdive]] pòdczas kòncertu w 2014 rokù | lata rozwiju = kùńc lat 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Wiôlgô Britaniô]] | zrzeszoné ôrtë = [[alternatiwny rock]], [[dream pop]], [[noise rock]], [[psychodeliczny rock]], [[indie rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[syntezator]] | zortë = [[blackgaze]], [[nu gaze]] | artiscë = [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]], [[Lush]], [[Chapterhouse]], [[Swervedriver]], [[The Verve]], [[The Boo Radleys]], [[Nothing]], [[Whirr]] | cëskòwé albùmë = ''[[Isn't Anything]]'' (1988), ''[[Nowhere (albùm)|Nowhere]]'' (1990), ''[[Loveless]]'' (1991), ''[[Souvlaki]]'' (1993) | starna www = }} '''Shoegaze''' (téż ''shoegazing'') – mùzyczny ôrt wëwòdzący sã z [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]], jaczi rozwinął sã pòd kùńc lat 80. XX stalatégò w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. Parłãczi elementë [[dream pop]]u, [[noise rock]]a a téż [[psychodeliczny rock|psychodelicznégò rocka]]. Charakterizëje sã przestrzennym brzëmienim gitarów, skòpicą zwãkòwich efektów a téż czãsto niewëraznym, delikatnym wòkalã.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Shoegaze wëprzédniô sã wëzwëskanim gitarowich efektów, taczich jak [[reverb]], [[delay]], [[distortion]] a [[fuzz]], jaczé twòrzą gãstą, wielewiôrsztną scanã zwãkù. Wòkal je czãsto cëchi a dopasowóny w instrumentë, a ùsôdzczi mają atmosfericzny, melancholijny charakter.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Ôrt rozwinął sã na britijsczi niezanôleżny scenie pòd kùńc lat 80. Do jegò nôwôżniészich przedstôwców należą [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]] a téż [[Lush]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Wiôldżi cësk na rozwij shoegaze'u miôł albùm ''[[Loveless]]'' (1991) karna My Bloody Valentine.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Pò spôdkù pòpùlarnotë w pòłowie lat 90. ôrt pònowno zwëskôł zainteresowanié w XXI stalatim, wpłëwając na ùtwórstwò wielu terôczasnych alternatiwnëch karnów.<ref>{{cytuj starnã | url = https://conf.ling.cornell.edu/zacsmith/zacsmith_shoegaze2018preprint.pdf | titel = The Role of Phonesthemes in Shoegaze Naming Conventions | òpùblikòwóny = conf.ling.cornell.edu | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} buotzb679rblzuirndkkuwen5pu3j62 221295 221294 2026-10-27T15:15:09Z HaxelKaszëba 17492 221295 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Shoegaze | òdjimk = Slowdive live 2014.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = kùńc lat 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Wiôlgô Britaniô]] | zrzeszoné ôrtë = [[alternatiwny rock]], [[dream pop]], [[noise rock]], [[psychodeliczny rock]], [[indie rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[syntezator]] | zortë = [[blackgaze]], [[nu gaze]] | artiscë = [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]], [[Lush]], [[Chapterhouse]], [[Swervedriver]], [[The Verve]], [[The Boo Radleys]], [[Nothing]], [[Whirr]] | starna www = }} '''Shoegaze''' (téż ''shoegazing'') – mùzyczny ôrt wëwòdzący sã z [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]], jaczi rozwinął sã pòd kùńc lat 80. XX stalatégò w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. Parłãczi elementë [[dream pop]]u, [[noise rock]]a a téż [[psychodeliczny rock|psychodelicznégò rocka]]. Charakterizëje sã przestrzennym brzëmienim gitarów, skòpicą zwãkòwich efektów a téż czãsto niewëraznym, delikatnym wòkalã.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Shoegaze wëprzédniô sã wëzwëskanim gitarowich efektów, taczich jak [[reverb]], [[delay]], [[distortion]] a [[fuzz]], jaczé twòrzą gãstą, wielewiôrsztną scanã zwãkù. Wòkal je czãsto cëchi a dopasowóny w instrumentë, a ùsôdzczi mają atmosfericzny, melancholijny charakter.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Ôrt rozwinął sã na britijsczi niezanôleżny scenie pòd kùńc lat 80. Do jegò nôwôżniészich przedstôwców należą [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]] a téż [[Lush]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Wiôldżi cësk na rozwij shoegaze'u miôł albùm ''[[Loveless]]'' (1991) karna My Bloody Valentine.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Pò spôdkù pòpùlarnotë w pòłowie lat 90. ôrt pònowno zwëskôł zainteresowanié w XXI stalatim, wpłëwając na ùtwórstwò wielu terôczasnych alternatiwnëch karnów.<ref>{{cytuj starnã | url = https://conf.ling.cornell.edu/zacsmith/zacsmith_shoegaze2018preprint.pdf | titel = The Role of Phonesthemes in Shoegaze Naming Conventions | òpùblikòwóny = conf.ling.cornell.edu | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} f458rr69728e83id08a8p9vfavikmtk 221296 221295 2026-10-27T15:15:45Z HaxelKaszëba 17492 221296 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Shoegaze | òdjimk = Slowdive live 2014.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = kùńc lat 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Wiôlgô Britaniô]] | zrzeszoné ôrtë = [[alternatiwny rock]], [[dream pop]], [[noise rock]], [[psychodeliczny rock]], [[indie rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[syntezator]] | zortë = [[blackgaze]], [[nu gaze]] | artiscë = [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]], [[Lush]], [[Chapterhouse]], [[Swervedriver]], [[The Verve]], [[The Boo Radleys]], [[Nothing]], [[Whirr]] | starna www = }} '''Shoegaze''' (téż ''shoegazing'') – mùzyczny ôrt wëwòdzący sã z [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]], jaczi rozwinął sã pòd kùńc lat 80. XX stalatégò w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. Parłãczi elementë [[dream pop]]u, [[noise rock]]a a téż [[psychodeliczny rock|psychodelicznégò rocka]]. Charakterizëje sã przestrzennym brzëmienim gitarów, skòpicą zwãkòwich efektów a téż czãsto niewëraznym, delikatnym wòkalã.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Shoegaze wëprzédniô sã wëzwëskanim gitarowich efektów, taczich jak [[reverb]], [[delay]], [[distortion]] a [[fuzz]], jaczé twòrzą gãstą, wielewiôrsztną scanã zwãkù. Wòkal je czãsto cëchi a dopasowóny w instrumentë, a ùsôdzczi mają atmosfericzny, melancholijny charakter.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Ôrt rozwinął sã na britijsczi niezanôleżny scenie pòd kùńc lat 80. Do jegò nôwôżniészich przedstôwców należą [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]] a téż [[Lush]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Wiôldżi cësk na rozwij shoegaze'u miôł albùm ''[[Loveless]]'' (1991) karna My Bloody Valentine.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Pò spôdkù pòpùlarnotë w pòłowie lat 90. ôrt pònowno zwëskôł zainteresowanié w XXI stalatim, wpłëwając na ùtwórstwò wielu terôczasnych alternatiwnëch karnów.<ref>{{cytuj starnã | url = https://conf.ling.cornell.edu/zacsmith/zacsmith_shoegaze2018preprint.pdf | titel = The Role of Phonesthemes in Shoegaze Naming Conventions | òpùblikòwóny = conf.ling.cornell.edu | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} pvfz40jx5ieedaijxpncmusstmjix1f 221297 221296 2026-10-27T15:19:10Z HaxelKaszëba 17492 221297 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Shoegaze | òdjimk = Slowdive live 2014.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = kùńc lat 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Wiôlgô Britaniô]] | zrzeszoné ôrtë = [[alternatiwny rock]], [[dream pop]], [[noise rock]], [[psychodeliczny rock]], [[indie rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[syntezatór]] | zortë = [[blackgaze]], [[nu gaze]] | artiscë = [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]], [[Lush]], [[Chapterhouse]], [[Swervedriver]], [[The Verve]], [[The Boo Radleys]], [[Nothing]], [[Whirr]] | starna www = }} '''Shoegaze''' (téż ''shoegazing'') – mùzyczny ôrt wëwòdzący sã z [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]], jaczi rozwinął sã pòd kùńc lat 80. XX stalatégò w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. Parłãczi elementë [[dream pop]]u, [[noise rock]]a a téż [[psychodeliczny rock|psychodelicznégò rocka]]. Charakterizëje sã przestrzennym brzëmienim gitarów, skòpicą zwãkòwich efektów a téż czãsto niewëraznym, delikatnym wòkalã.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Shoegaze wëprzédniô sã wëzwëskanim gitarowich efektów, taczich jak [[reverb]], [[delay]], [[distortion]] a [[fuzz]], jaczé twòrzą gãstą, wielewiôrsztną scanã zwãkù. Wòkal je czãsto cëchi a dopasowóny w instrumentë, a ùsôdzczi mają atmosfericzny, melancholijny charakter.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Ôrt rozwinął sã na britijsczi niezanôleżny scenie pòd kùńc lat 80. Do jegò nôwôżniészich przedstôwców należą [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]] a téż [[Lush]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Wiôldżi cësk na rozwij shoegaze'u miôł albùm ''[[Loveless]]'' (1991) karna My Bloody Valentine.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Pò spôdkù pòpùlarnotë w pòłowie lat 90. ôrt pònowno zwëskôł zainteresowanié w XXI stalatim, wpłëwając na ùtwórstwò wielu terôczasnych alternatiwnëch karnów.<ref>{{cytuj starnã | url = https://conf.ling.cornell.edu/zacsmith/zacsmith_shoegaze2018preprint.pdf | titel = The Role of Phonesthemes in Shoegaze Naming Conventions | òpùblikòwóny = conf.ling.cornell.edu | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} mbn9rf4ay9rwej3yhxfnnhqelgishkd 221298 221297 2026-10-27T15:19:28Z HaxelKaszëba 17492 221298 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Shoegaze | òdjimk = Slowdive live 2014.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = kùńc lat 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Wiôlgô Britaniô]] | zrzeszoné ôrtë = [[alternatiwny rock]], [[dream pop]], [[noise rock]], [[psychodeliczny rock]], [[indie rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[syntezatór]] | zortë = [[blackgaze]], [[nu gaze]] | artiscë = [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]], [[Lush]], [[Chapterhouse]], [[Swervedriver]], [[The Verve]], [[The Boo Radleys]], [[Nothing]], [[Whirr]] | starna www = }} '''Shoegaze''' (téż ''shoegazing'') – [[mùzyczny ôrt]] wëwòdzący sã z [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]], jaczi rozwinął sã pòd kùńc lat 80. XX stalatégò w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. Parłãczi elementë [[dream pop]]u, [[noise rock]]a a téż [[psychodeliczny rock|psychodelicznégò rocka]]. Charakterizëje sã przestrzennym brzëmienim gitarów, skòpicą zwãkòwich efektów a téż czãsto niewëraznym, delikatnym wòkalã.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Shoegaze wëprzédniô sã wëzwëskanim gitarowich efektów, taczich jak [[reverb]], [[delay]], [[distortion]] a [[fuzz]], jaczé twòrzą gãstą, wielewiôrsztną scanã zwãkù. Wòkal je czãsto cëchi a dopasowóny w instrumentë, a ùsôdzczi mają atmosfericzny, melancholijny charakter.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Ôrt rozwinął sã na britijsczi niezanôleżny scenie pòd kùńc lat 80. Do jegò nôwôżniészich przedstôwców należą [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]] a téż [[Lush]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Wiôldżi cësk na rozwij shoegaze'u miôł albùm ''[[Loveless]]'' (1991) karna My Bloody Valentine.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Pò spôdkù pòpùlarnotë w pòłowie lat 90. ôrt pònowno zwëskôł zainteresowanié w XXI stalatim, wpłëwając na ùtwórstwò wielu terôczasnych alternatiwnëch karnów.<ref>{{cytuj starnã | url = https://conf.ling.cornell.edu/zacsmith/zacsmith_shoegaze2018preprint.pdf | titel = The Role of Phonesthemes in Shoegaze Naming Conventions | òpùblikòwóny = conf.ling.cornell.edu | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 7vi1xol246qqnd6cri0zddhnrti1f0c 0 13333 221352 205919 2026-10-27T17:45:50Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego]] do [[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]: , 205919 wikitext text/x-wiki #TAM [[Stefan Ramułt]] [[Kategòrëjô:Słowôrze]] s8teej3n5kos2g9wcpd2px43zlia9kl 221368 221352 2026-10-27T18:11:17Z Xqbot 1155 Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Sztefón Ramùłt]] 221368 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Sztefón Ramùłt]] [[Kategòrëjô:Słowôrze]] qhf8ldpl9thr94yuibmejw9horrvrhz 828 13432 221266 218613 2026-10-27T14:20:22Z Iketsi 3254 + [[Rock]] 221266 Scribunto text/plain return { -- katédra "Archikatedralny sobór sw. Jurë we Lwòwie", -- państwò "Armeniô", "Islandiô", -- gard "Biały Bór", "Cedynia", "Chełmno", "Chociwel", "Czarnków", "Drawsko Pomorskie", "Goleniów", "Gorzów Wielkopolski", "Gościno", "Greifswald", "Gryfice", "Gryfino", "Ińsko", "Mrzeżyno", "Narwówka dzarnówc", "Nowe Warpno", "Nowy Staw", "Petersbùrg", "Putbus", "Recz", "Richtenberg", "Suchań", "Szczecinek", "Torgelow", "Trzcińsko-Zdrój", "Wilno (Ontario)", -- zoòlogiô "Kùbańsczi krokòdil", "Lës", "Bladi lës", "Stepòwi lës", "Rëbë", "Sniégòwi kòzeł", "Syjamsczi biôtkòwnik", "Syjamsczi òkùlôrnik", "Zwëkłi zélińt", -- jãzëk "Kòrejańsczi jãzëk", "Midzësłowiańsczi jãzëk", -- + "Bónker", "Klepsydra", "Rôtësz", "Pòcztowô marka", "Rekòrd", "Rock", -- kaszëbizna "Kaszëbsczi Òdpùst na Swiãti Górze Pòlanowsczi", "Michôł Piéper", "Region (wëdôwizna)", "Rodnô Mòwa (kònkùrs)", "ZYMK (pismiono)" } no05fbpun5jifdoq48fqqxlf9zt0ioy 10 13433 221264 218008 2026-10-27T14:18:56Z Iketsi 3254 <noinclude>* [[Moduł:Random_stub]]</noinclude> 221264 wikitext text/x-wiki <noinclude>* [[Moduł:Random_stub]]</noinclude><div style="margin-top: 0.0em; padding: 1em; background: transparent; border: none; color: inherit;"> <div style="font-weight: bold; font-size: 1.3em; margin-bottom: 0.5em;">Pòmòżë nama w rozbùdowie artiklów!</div> <div style="line-height: 1.5;">Hewò są artikle, jaczé żdżą za rozwiniãcym. Të mòżesz pòmòc w ji rozbùdowie! </div> <div style="margin-top: 0.5em;">{{#invoke:Random_stub|show}}</div> <div style="margin-top: 1.5em; padding-top: 1em; border-top: 1px solid #ccc; display: flex; align-items: center;"> <div style="margin-right: 15px;">[[File:Mobile-Wikipedia-Logo-modified.png|50px|link=https://discord.gg/xquqbPC6Y4|alt=Discord]]</div> <div> <div style="font-weight: bold; font-size: 1.3em;">[https://discord.gg/xquqbPC6Y4| Doparłãczë do kaszëbsczégò serwera Wikimediów na Discordze!]</div> <div style="font-size: 1.05em; opacity: 0.8; margin-top: 0.3em;">Hewò je serwer naji spòlëznë, jaczi pòmôgô kòòrdinowac wespółrobòtã a integrowac brëkòwników kaszëbsczi Wiki.</div> </div> </div> </div><noinclude>[[Kategòrëjô:Szablónë do przédny starnë]]</noinclude> h9ad9zoy3f029le8vh8ionaicz0dsn3 221265 221264 2026-10-27T14:19:24Z Iketsi 3254 /dane 221265 wikitext text/x-wiki <noinclude>* [[Moduł:Random_stub/dane]]</noinclude><div style="margin-top: 0.0em; padding: 1em; background: transparent; border: none; color: inherit;"> <div style="font-weight: bold; font-size: 1.3em; margin-bottom: 0.5em;">Pòmòżë nama w rozbùdowie artiklów!</div> <div style="line-height: 1.5;">Hewò są artikle, jaczé żdżą za rozwiniãcym. Të mòżesz pòmòc w ji rozbùdowie! </div> <div style="margin-top: 0.5em;">{{#invoke:Random_stub|show}}</div> <div style="margin-top: 1.5em; padding-top: 1em; border-top: 1px solid #ccc; display: flex; align-items: center;"> <div style="margin-right: 15px;">[[File:Mobile-Wikipedia-Logo-modified.png|50px|link=https://discord.gg/xquqbPC6Y4|alt=Discord]]</div> <div> <div style="font-weight: bold; font-size: 1.3em;">[https://discord.gg/xquqbPC6Y4| Doparłãczë do kaszëbsczégò serwera Wikimediów na Discordze!]</div> <div style="font-size: 1.05em; opacity: 0.8; margin-top: 0.3em;">Hewò je serwer naji spòlëznë, jaczi pòmôgô kòòrdinowac wespółrobòtã a integrowac brëkòwników kaszëbsczi Wiki.</div> </div> </div> </div><noinclude>[[Kategòrëjô:Szablónë do przédny starnë]]</noinclude> ge2pv8g4vgxbgovodtr7f7fbikqefmp 0 13464 221464 219974 2026-10-27T22:12:32Z Iketsi 3254 +1 221464 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} {{Jiné znaczënczi}} '''Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie''' abò '''Gduńsczé Dnie Kaszëbsczé''' ({{jãz.|pl}} ''Gdańskie Dni Kaszubskie'', skrócënk '''GDK<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20260715191944/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/gdanskie-dni-kaszubskie</ref>''') – rozegracjô w [[Gduńsk|Gduńskù]] òd 2022 rokù i [[Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô|part]] [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. * 2022 (I) – [[18 czerwińca|18]]–[[19 czerwińca]]<ref>https://photos.google.com/share/AF1QipPxI31OFtGhhjV7_fgjslSew9rz-i5CDRiYLERhhPqszit9zkDX-lsN7pptU9xatg?key=d0pZTV9BUGdrdDVMUzhyUjR5SkxwaTNPTVlZQ1ln</ref><ref>https://radiogdansk.pl/patronaty/2022/06/10/gdanskie-dni-kaszubskie/</ref><ref>https://kaszuby24.pl/gdanskie-dni-kaszubskie/</ref><ref>https://www.zkppuck.pl/moduly,aktualnosci-1,166.html</ref> * 2023 (II) – [[8 czerwińca|8]]–[[14 czerwińca]]<ref>https://web.archive.org/web/20260715191332/https://kaszubi.pl/part/gdanskie-dni-kaszubskie/index</ref><ref>https://www.gdansk.pl/wydarzenia/gdanskie-dni-kaszubskie,w,30208</ref><ref>https://starogardgdanski.naszemiasto.pl/2-gdanskie-dni-kaszubskie-8-14-czerwca-2023-r-fischmarkt/ar/c13-9348549</ref><ref>https://starogardgdanski.naszemiasto.pl/2-gdanskie-dni-kaszubskie-8-14-czerwca-2023-r-fischmarkt/gh/c13-9348549</ref><ref>https://trojmiasto.eska.pl/swieto-kaszubow-w-gdansku-beda-koncerty-wystawy-i-barwny-korowod-rybakow-aa-Ry2u-1J3E-AmdH.html</ref><ref>https://kaszubi.pl/events/view/wernisaz-wystawy-felix-cassubia</ref> * 2024 (III) – [[27 maja]]–[[7 czerwińca]]<ref>https://pomorskie.eu/proces-kafczi-po-kaszebsku-teater-zymk-na-gdunsczi-binie/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240720030711/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/gdanskie-dni-kaszubskie</ref><ref>https://pomorskie.eu/proces-kafczi-po-kaszebsku-teater-zymk-na-gdunsczi-binie/</ref><ref>{{YouTube|v=vIu4QZwBf_A|tit= Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie 2024 — Kaszubi PL (ZKP)|k=@BiuroZKP|d=2024-07-02|dł=10:52|jãz=csb}}</ref><ref>https://nck.org.pl/pl/wydarzenie/6321/3-gdanskie-dni-kaszubskie</ref> * 2025 (IV) – [[16 czerwińca|16]]–[[26 czerwińca]]<ref>https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Gdanskie-Dni-Kaszubskie-2025-od-16-do-26-czerwca,a,289661</ref><ref>https://kaszuby24.pl/kaszubi-przejmuja-gdansk-swieto-tradycji-muzyki-i-kiszonych-ogorkow-trwa/</ref><ref>https://kaszuby24media.blob.core.windows.net/uploads/2025/06/504645386_1187084566794626_4166176465757142743_n.jpg</ref><ref>{{YouTube|v=nWSX1Pghnc8|tit=4. Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie|k=@BiuroZKP|d=2025-07-08|dł=10:04|jãz=csb}}</ref><ref>https://pomorskie.eu/kaszubi-przejmuja-miasto-czwarte-gdanskie-dni-kaszubskie-tuz-tuz/</ref> * 2026 (V) – [[3 czerwińca|3]]–[[12 czerwińca]]<ref name=":0" /><ref>https://www.facebook.com/bozena.ugowska.3/posts/v-gduńsczé-dnie-kaszëbsczé-3-12-czerwińca-na-kòżdégò-czekô-wiele-atrakcjów-bòkad/26880076338301500/</ref><ref>https://gdansk.naszemiasto.pl/juz-jutro-ruszaja-gdanskie-dni-kaszubskie-2026-harmonogram-i-najwazniejsze-atrakcje/ar/c13p2-29055105</ref><ref>https://gdansk.naszemiasto.pl/juz-jutro-ruszaja-gdanskie-dni-kaszubskie-2026-harmonogram-i-najwazniejsze-atrakcje/gh/c13p2-29055105</ref><ref>https://www.instagram.com/reel/DZSl__LiUlj/</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/events/v-gdanskie-dni-kaszubskie-w-gdansku-program-wydarzen-196</ref><ref>https://www.zawszepomorze.pl/artykul/27100,gdanskie-dni-kaszubskie-2026-poznaj-kaszubska-kulture</ref><ref>https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Gdanskie-Dni-Kaszubskie-za-pasem,a,311871</ref><ref>https://pulsgdanska.pl/wiadomosci-gdansk/gdanskie-dni-kaszubskie-2026-kaszubska-kultura-ponownie-przejmuje-gdansk/x18kEQjEoChZUqhDIGgi</ref><ref>https://www.zkppuck.pl/moduly,aktualnosci-1,279.html</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=x2eNx9gLQi8</ref> ** Szpëtôczel „Moby Dick” òstôl pòkôzóni w Teatrze Strãnd ({{jãz.|pl}} ''Wybrzeże'') na Gduńsczich Dniach Kaszëbsczich 2026<ref>https://web.archive.org/web/20260729194606/https://radiokaszebe.pl/photos/moby-dick-teater-zymk-2026-6</ref>. {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-06-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Dzéń Kaszëbsczi}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Téater Zymk]]<ref>https://radiokaszebe.pl/news/teater-zymk-kaszebow-nekba-za-moby-dick-a-1248</ref><ref>https://www.facebook.com/people/Teater-Zymk/100057598233034/</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/photos/moby-dick-teater-zymk-2026-06-08-6</ref> * [[Felix Cassubia (wëstôwk)]] * [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] |col3= === Jiné partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô === {{#categorytree:Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} === Szëkba === {{Szëkba|Gduńsczé Kaszëbsczé Dni}} {{Szëkba|Gdańskie Dni Kaszubskie}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rozegracje]] [[Kategòrëjô:Gduńsk]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] [[Kategòrëjô:Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô|Gduńsczé]] d9eclsh42ckwhkgouc8w7tihr729byu 0 13506 221309 209594 2026-10-27T15:38:55Z Iketsi 3254 Cassubia infercambriensis 221309 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Cassubia (wiele znaczeniów)}} * {{Link if not current|Kaszëbë|| ({{jãz.|la}} ''Cassubia'')}} * {{Link if not current|Cassubia Cantat||}} * {{Link if not current|Cassubia-dictionary.com||}} * {{Link if not current|Klub Młodëch Kaszëbów „Cassubia”||}} * {{Link if not current|Cassubia infercambriensis||}} * {{Link if not current|Kaszëbë (wiele znaczeniów)|| [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]]}}<!-- (wiele znaczeniów) --> * {{Link if not current|Felix Cassubia|| [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]]}}<!-- (wiele znaczeniów) --> brm4k1e3ami4hnbm75z91y42oupjlq3 221310 221309 2026-10-27T15:39:06Z Iketsi 3254 ''Cassubia infercambriensis'' 221310 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Cassubia (wiele znaczeniów)}} * {{Link if not current|Kaszëbë|| ({{jãz.|la}} ''Cassubia'')}} * {{Link if not current|Cassubia Cantat||}} * {{Link if not current|Cassubia-dictionary.com||}} * {{Link if not current|Klub Młodëch Kaszëbów „Cassubia”||}} * {{Link if not current|''Cassubia infercambriensis''||}} * {{Link if not current|Kaszëbë (wiele znaczeniów)|| [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]]}}<!-- (wiele znaczeniów) --> * {{Link if not current|Felix Cassubia|| [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]]}}<!-- (wiele znaczeniów) --> ihdiptpjgapi87gy9868dur3kl6fasq 0 13507 221288 211695 2026-10-27T15:03:56Z Terrus38 14026 221288 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:20210218 Peytoia infercambriensis Cassubia infercambriensis id1.png|mały|''Peytoia infercambriensis'', téż ''Cassubia infercambriensis'' (Lendzion, 1975) abò ''Pomerania infercambriensis'' (Lendzion, 1975)]] {{Jiné znaczënczi}} ''Cassubia'' – dôwny gatënk<ref>https://www.researchgate.net/publication/279805320</ref>. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Cassubia (wiele znaczeniów)}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Dinozaùrë]] }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Archeòlogiô]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] enagbaksfgjlfm2tkia29fjt3fkmh9e 221305 221288 2026-10-27T15:37:18Z Iketsi 3254 Peytoia infercambriensis 221305 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:20210218 Peytoia infercambriensis Cassubia infercambriensis id1.png|mały|''Peytoia infercambriensis'', téż ''Cassubia infercambriensis'' (Lendzion, 1975) abò ''Pomerania infercambriensis'' (Lendzion, 1975)]] {{Jiné znaczënczi}} ''Peytoia infercambriensis'' (téż ''Cassubia infercambriensis'' (Lendzion, 1975) abò ''Pomerania infercambriensis'' (Lendzion, 1975)) – dôwny gatënk<ref>https://www.researchgate.net/publication/279805320</ref>. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Cassubia (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Dinozaùrë]] }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Archeòlogiô]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] s2wwj0g5c2x4htbwrmyk2bx0a2u0z3u 221307 221305 2026-10-27T15:37:33Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Cassubia (gatënk)]] do [[Peytoia infercambriensis]]: Peytoia infercambriensis 221305 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:20210218 Peytoia infercambriensis Cassubia infercambriensis id1.png|mały|''Peytoia infercambriensis'', téż ''Cassubia infercambriensis'' (Lendzion, 1975) abò ''Pomerania infercambriensis'' (Lendzion, 1975)]] {{Jiné znaczënczi}} ''Peytoia infercambriensis'' (téż ''Cassubia infercambriensis'' (Lendzion, 1975) abò ''Pomerania infercambriensis'' (Lendzion, 1975)) – dôwny gatënk<ref>https://www.researchgate.net/publication/279805320</ref>. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Cassubia (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Dinozaùrë]] }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Archeòlogiô]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] s2wwj0g5c2x4htbwrmyk2bx0a2u0z3u 0 13526 221439 208878 2026-10-27T20:17:14Z Iketsi 3254 {{Òbaczë téż}} 221439 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Stolem''' – sztudio<ref>https://www.studiostolem.pl/</ref> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Stolem (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gduńsk]] |Kategoriô=Film }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Film]] [[Kategòrëjô:Wëdôwiznë]] qz8k6hv4967p3vizdsydsh745hm8f51 221440 221439 2026-10-27T20:17:27Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Studio Stolem]] do [[Studio Filmowe M&M „Stolem”]] 221439 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Stolem''' – sztudio<ref>https://www.studiostolem.pl/</ref> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Stolem (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gduńsk]] |Kategoriô=Film }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Film]] [[Kategòrëjô:Wëdôwiznë]] qz8k6hv4967p3vizdsydsh745hm8f51 221442 221440 2026-10-27T20:23:09Z Iketsi 3254 òbrôzk do nôgłówka 221442 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Studio Filmowe M&M Stolem.png|mały|]] {{Jiné znaczënczi}} '''Stolem''' – sztudio<ref>https://www.studiostolem.pl/</ref> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Stolem (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gduńsk]] |Kategoriô=Film }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Film]] [[Kategòrëjô:Wëdôwiznë]] cxo10zah01xebz5ujc60vtsruxeb8i7 0 13539 221407 217515 2026-10-27T19:28:02Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 221407 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:I-slownik-gwarowy-tzw-slowincow-kaszubskich-tom-i-a-c.webp|mały|I-slownik-gwarowy-tzw-slowincow-kaszubskich-tom-i-a-c]] '''Słownik gwarowy tzw. Słowińców kaszubskich''' – słowôrz z 1997 r.. === Tom I: A–C === * https://rcin.org.pl/dlibra/publication/11851/edition/40981/slownik-gwarowy-tzw-slowincow-kaszubskich-1-a-c?language=pl * https://katalog.etnologia.uw.edu.pl/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=70352 * https://searchworks.stanford.edu/view/3912493 * https://www.ceneo.pl/56097234 == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Słowińcë]] |Kategoriô=Słowôrze }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://ispan.waw.pl/default/publikacja/slownik-gwarowy-tzw-slowincow-kaszubskich-tom-i-a-c/ * https://rcin.org.pl/dlibra/publication/11851/edition/40981 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowińcë]] [[Kategòrëjô:Słowôrze]] povrnyh3tv7k8gq1o6uqbltrrgpgkkj 221408 221407 2026-10-27T19:28:23Z Iketsi 3254 Tom I: A–C 221408 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:I-slownik-gwarowy-tzw-slowincow-kaszubskich-tom-i-a-c.webp|mały|Tom I: A–C]] '''Słownik gwarowy tzw. Słowińców kaszubskich''' – słowôrz z 1997 r.. === Tom I: A–C === * https://rcin.org.pl/dlibra/publication/11851/edition/40981/slownik-gwarowy-tzw-slowincow-kaszubskich-1-a-c?language=pl * https://katalog.etnologia.uw.edu.pl/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=70352 * https://searchworks.stanford.edu/view/3912493 * https://www.ceneo.pl/56097234 == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Słowińcë]] |Kategoriô=Słowôrze }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://ispan.waw.pl/default/publikacja/slownik-gwarowy-tzw-slowincow-kaszubskich-tom-i-a-c/ * https://rcin.org.pl/dlibra/publication/11851/edition/40981 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowińcë]] [[Kategòrëjô:Słowôrze]] n1ubh3bt65bnk81h705nhne3xayx07z 0 13599 221371 214478 2026-10-27T18:22:22Z Iketsi 3254 kat. 221371 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Boris_Yeltsin_with_Bill_Clinton-1.jpg|mały|[[Bòris Jelcyn]] a [[Bill Clinton]] smiejący sã z Jelcynowégò szpôsu (1995)<ref>{{YouTube|v=mv7M0xmq6i0|tit=President Clinton and Boris Yeltsin laugh attack|k=AP Archive|jaz=en,ru}}</ref>]] '''Szpòrt''' (téż: '''żart''', '''szpôs''', '''pãkt''', '''ùlk''', '''wipka''', '''pòdsmiéwk''', '''wic''') – krótkô wëpòwiesc ò humòristicznym charakterze, mającô na célu rozesmieszëc òdbiércã. Mòże przëbierac rozmajité fòrmë, taczé jak rozmòwa, [[bôjka]] czë [[gôdka]]. Do òsygnieniô humòristicznégò célu w pãktach brëkòwónô biwô ironiô, sarkazm, gra słów abò jinszé métle. Z reglë szpôsë kùńczą sã pòntą, jakô zamikô wëpòwiesc i czini jã smiészną. [[Wërgle]] różnią sã òd zwëczajnégò szpòrtu tim, że jich humòristiczny cél òsygóny je czinnoscama, a nié słowną wëpòwiescą. == Òbaczë téż == * [[Miłota]] * [[Humór]] * [[Smiéch]] * [[Szpòrt mùszi bëc (festiwal)]]<ref>https://www.godn.eu/szkolenia/szport-muszi-bec-na-uczbach-kaszebsczego-jazeka-link-do-spotkania/</ref> * [[Szpòrt na żokach]]<ref>https://web.archive.org/web/20260729114408/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-23/34268-szport-na-zokach.html?play=on</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260729114407/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-22/34242-szport-na-zokach-czyli-pierwszy-stand-up-po-kaszubsku.html?play=on</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260729114312/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-22/34237-stand-up-szport-na-zokach.html?play=on</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/nieszmaczn-szprt-n2209272 * https://mojestrone.com/artykul/trudeau-i-trump-zgda-n1503990 * https://mojestrone.com/artykul/radny-soptu-chce-krmic-n1599766 {{Szëkba}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpòrt| ]] [[Kategòrëjô:Spòlëzna]] mfk69gynoexm6z3oa14zlcprfh9wz5d 221377 221371 2026-10-27T18:28:21Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Kaszëbsczi Kabaret Fif]] 221377 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Boris_Yeltsin_with_Bill_Clinton-1.jpg|mały|[[Bòris Jelcyn]] a [[Bill Clinton]] smiejący sã z Jelcynowégò szpôsu (1995)<ref>{{YouTube|v=mv7M0xmq6i0|tit=President Clinton and Boris Yeltsin laugh attack|k=AP Archive|jaz=en,ru}}</ref>]] '''Szpòrt''' (téż: '''żart''', '''szpôs''', '''pãkt''', '''ùlk''', '''wipka''', '''pòdsmiéwk''', '''wic''') – krótkô wëpòwiesc ò humòristicznym charakterze, mającô na célu rozesmieszëc òdbiércã. Mòże przëbierac rozmajité fòrmë, taczé jak rozmòwa, [[bôjka]] czë [[gôdka]]. Do òsygnieniô humòristicznégò célu w pãktach brëkòwónô biwô ironiô, sarkazm, gra słów abò jinszé métle. Z reglë szpôsë kùńczą sã pòntą, jakô zamikô wëpòwiesc i czini jã smiészną. [[Wërgle]] różnią sã òd zwëczajnégò szpòrtu tim, że jich humòristiczny cél òsygóny je czinnoscama, a nié słowną wëpòwiescą. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi Kabaret Fif]] * [[Miłota]] * [[Humór]] * [[Smiéch]] * [[Szpòrt mùszi bëc (festiwal)]]<ref>https://www.godn.eu/szkolenia/szport-muszi-bec-na-uczbach-kaszebsczego-jazeka-link-do-spotkania/</ref> * [[Szpòrt na żokach]]<ref>https://web.archive.org/web/20260729114408/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-23/34268-szport-na-zokach.html?play=on</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260729114407/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-22/34242-szport-na-zokach-czyli-pierwszy-stand-up-po-kaszubsku.html?play=on</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260729114312/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-22/34237-stand-up-szport-na-zokach.html?play=on</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/nieszmaczn-szprt-n2209272 * https://mojestrone.com/artykul/trudeau-i-trump-zgda-n1503990 * https://mojestrone.com/artykul/radny-soptu-chce-krmic-n1599766 {{Szëkba}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpòrt| ]] [[Kategòrëjô:Spòlëzna]] d92x0qy4nmxawwhl8cyme32wqi6ysot 221384 221377 2026-10-27T18:43:23Z Iketsi 3254 + 221384 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Boris_Yeltsin_with_Bill_Clinton-1.jpg|mały|[[Bòris Jelcyn]] a [[Bill Clinton]] smiejący sã z Jelcynowégò szpôsu (1995)<ref>{{YouTube|v=mv7M0xmq6i0|tit=President Clinton and Boris Yeltsin laugh attack|k=AP Archive|jaz=en,ru}}</ref>]] '''Szpòrt''' (téż: '''żart''', '''szpôs''', '''pãkt''', '''ùlk''', '''wipka''', '''pòdsmiéwk''', '''wic''') – krótkô wëpòwiesc ò humòristicznym charakterze, mającô na célu rozesmieszëc òdbiércã. Mòże przëbierac rozmajité fòrmë, taczé jak rozmòwa, [[bôjka]] czë [[gôdka]]. Do òsygnieniô humòristicznégò célu w pãktach brëkòwónô biwô ironiô, sarkazm, gra słów abò jinszé métle. Z reglë szpôsë kùńczą sã pòntą, jakô zamikô wëpòwiesc i czini jã smiészną. [[Wërgle]] różnią sã òd zwëczajnégò szpòrtu tim, że jich humòristiczny cél òsygóny je czinnoscama, a nié słowną wëpòwiescą. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi Kabaret Fif]] * [[Miłota]] * [[Humór]] * [[Smiéch]] * [[Szpòrt mùszi bëc (festiwal)]]<ref>https://www.godn.eu/szkolenia/szport-muszi-bec-na-uczbach-kaszebsczego-jazeka-link-do-spotkania/</ref> * [[Szpòrt na żokach]]<ref>https://web.archive.org/web/20260729114408/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-23/34268-szport-na-zokach.html?play=on</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260729114407/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-22/34242-szport-na-zokach-czyli-pierwszy-stand-up-po-kaszubsku.html?play=on</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260729114312/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-22/34237-stand-up-szport-na-zokach.html?play=on</ref> * ({{jãz.|pl}} [[Kaszubski Wieczór Kabaretowy]])<ref>https://web.archive.org/web/20261027184043/https://dziennikpucki.pl/rozrywka/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-smiech-i-lokalna-tradycja-w-gminie-krokowa/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20261012141106/https://radiokaszebe.pl/events/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-646</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/nieszmaczn-szprt-n2209272 * https://mojestrone.com/artykul/trudeau-i-trump-zgda-n1503990 * https://mojestrone.com/artykul/radny-soptu-chce-krmic-n1599766 {{Szëkba}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpòrt| ]] [[Kategòrëjô:Spòlëzna]] apuggmhq22dy6uo1or6g9sjz76yl855 221385 221384 2026-10-27T18:44:22Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ + 221385 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Boris_Yeltsin_with_Bill_Clinton-1.jpg|mały|[[Bòris Jelcyn]] a [[Bill Clinton]] smiejący sã z Jelcynowégò szpôsu (1995)<ref>{{YouTube|v=mv7M0xmq6i0|tit=President Clinton and Boris Yeltsin laugh attack|k=AP Archive|jaz=en,ru}}</ref>]] '''Szpòrt''' (téż: '''żart''', '''szpôs''', '''pãkt''', '''ùlk''', '''wipka''', '''pòdsmiéwk''', '''wic''') – krótkô wëpòwiesc ò humòristicznym charakterze, mającô na célu rozesmieszëc òdbiércã. Mòże przëbierac rozmajité fòrmë, taczé jak rozmòwa, [[bôjka]] czë [[gôdka]]. Do òsygnieniô humòristicznégò célu w pãktach brëkòwónô biwô ironiô, sarkazm, gra słów abò jinszé métle. Z reglë szpôsë kùńczą sã pòntą, jakô zamikô wëpòwiesc i czini jã smiészną. [[Wërgle]] różnią sã òd zwëczajnégò szpòrtu tim, że jich humòristiczny cél òsygóny je czinnoscama, a nié słowną wëpòwiescą. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Miłota]] * [[Humór]] * [[Smiéch]] * [[Szpòrt mùszi bëc (festiwal)]]<ref>https://www.godn.eu/szkolenia/szport-muszi-bec-na-uczbach-kaszebsczego-jazeka-link-do-spotkania/</ref> * [[Szpòrt na żokach]]<ref>https://web.archive.org/web/20260729114408/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-23/34268-szport-na-zokach.html?play=on</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260729114407/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-22/34242-szport-na-zokach-czyli-pierwszy-stand-up-po-kaszubsku.html?play=on</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260729114312/https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-22/34237-stand-up-szport-na-zokach.html?play=on</ref> * ({{jãz.|pl}} [[Kaszubski Wieczór Kabaretowy]])<ref>https://web.archive.org/web/20261027184043/https://dziennikpucki.pl/rozrywka/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-smiech-i-lokalna-tradycja-w-gminie-krokowa/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20261012141106/https://radiokaszebe.pl/events/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-646</ref> |Kategoriô=Szpòrt }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/nieszmaczn-szprt-n2209272 * https://mojestrone.com/artykul/trudeau-i-trump-zgda-n1503990 * https://mojestrone.com/artykul/radny-soptu-chce-krmic-n1599766 {{Szëkba}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpòrt| ]] [[Kategòrëjô:Spòlëzna]] 45exdcol24x7tvjfjfdyzzc9a9z7n0j 14 13692 221274 210334 2026-10-27T14:42:40Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Ôrtë|Mùzea]] 221274 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzea| ]] [[Kategòrëjô:Ôrtë|Mùzea]] h5vyynwmtg8fm63p6oe6d7fgcs09b2w 10 13819 221293 215681 2026-10-27T15:13:02Z Terrus38 14026 221293 wikitext text/x-wiki <table class="infobox vcard" style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 280px; border-collapse: collapse; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.1);"> {{#if:{{{pòzwa|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 0.5em; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">{{{pòzwa}}}</div> </th> </tr> }} {{#if:{{{òdjimk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center !important; padding: 0.6em; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="display: block; margin: 0 auto; text-align: center;"> [[Òbrôzk:{{{òdjimk}}}|center|250px|Òdjimk]] </div> {{#if:{{{opisënk_òdjimka|}}}| <div style="font-size: 85%; color: var(--color-subtle, #54595d); margin-top: 4px; text-align: center;"> {{{opisënk_òdjimka}}} </div> [[Category:Opisënk òdjimka w infoboxie nadóny rãczné]] }} </td> </tr> | {{#if:{{#invoke:Wikidane|V|id={{{id|}}}|bestclaims|P18|1|mainsnak|datavalue|value}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center !important; padding: 0.6em; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="display: block; margin: 0 auto; text-align: center;"> [[Òbrôzk:{{#invoke:Wikidane|V|id={{{id|}}}|bestclaims|P18|1|mainsnak|datavalue|value}}|center|250px|Òdjimk]] </div>{{#invoke:P18duplicatecheck|check|id={{{id|}}}}} {{#if:{{#invoke:Wikidane/P2096mediaLegend|mediaLegend|id={{{id|}}}}}| <div style="font-size: 85%; color: var(--color-subtle, #54595d); margin-top: 4px; text-align: center;"> {{#invoke:Wikidane/P2096mediaLegend|mediaLegend|id={{{id|}}}}} </div>[[Category:Opisënk òdjimka w infoboxie z Wikipòdôwków (P2096)]] }} </td> </tr> }} }} <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); padding: 0.4em; font-weight: bold; border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">Infòrmacje</div> </th> </tr> {{#if:{{{pòchòdzenié|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; width: 40%; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Pòchòdzenié</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{pòchòdzenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata rozwiju|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Lata rozwiju</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{lata rozwiju}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{plac pòwstaniô|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Plac pòwstaniô</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{plac pòwstaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{zrzeszoné ôrtë|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Zrzeszoné ôrtë</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{zrzeszoné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{jinstrumentë|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Instrumentë</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{jinstrumentë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{zortë|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Zortë</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{zortë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{artiscë|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); padding: 0.4em; font-weight: bold; border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">Artiscë</div> </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="padding: 0.6em; text-align: left; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1);">{{{artiscë}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{cëskòwé albùmë|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); padding: 0.4em; font-weight: bold; border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">Cëskòwé albùmë</div> </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="padding: 0.6em; text-align: left; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1);"> {{{cëskòwé albùmë}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding: 0.4em; text-align: center !important; font-size: 90%; font-weight: bold; border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); color: var(--color-base, #202122);"> <div class="plainlinks" style="text-align: center; width: 100%;"> <span style="font-weight: bold;">[{{{starna www}}} <span style="color: var(--color-progressive, #36c);">Domôcô starna</span>]</span> </div> </td> </tr> }} </table><noinclude>[[Kategòrëjô:Infoboxë]] </noinclude> gochfio6uto8m8lsv5kbnpdzgrez5q3 0 13820 221304 221033 2026-10-27T15:29:51Z HaxelKaszëba 17492 221304 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Rapcore | òdjimk = | òpisënk = | lata rozwiju = lata 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] | zrzeszoné ôrtë = [[rap]], [[hardcore punk]], [[rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]] | zortë = [[rap rock]], [[rap metal]], [[nu metal]] | artiscë = [[Rage Against the Machine]], [[Biohazard]], [[Beastie Boys]], [[Clawfinger]], [[Downset]], [[Linkin Park]], [[Limp Bizkit]], [[(Hed) P.E.]], [[P.O.D.]], [[Hollywood Undead]], [[Rebel Tomorrow]], [[Crazy Town]], [[Reveille]] | cëskòwé albùmë = | starna www = }} '''Rapcore''' – [[mùzyczny ôrt]] bãdący sparłãczenim [[Rap|rapù]] z [[Hardcore punk|hardcore pùnkã]] abò cwiardszima òdmianama rocka. Charakterizëje sã sparłãczenim rapòwónégò wòkalu z gitarowim brzëmienim, wërôzną ritmiczną sekcją a téż czãsto agresywnym spòsobã wëkònaniô. Rapcore je rechòwóny do szerszégò ôrtu [[rap rocka]], a jegò sztilisticzné greńce pòkriwają sã dzélã z [[Rap metal|rap metalã]] a [[Nu metal|nu metalã]]<ref>https://sjp.pl/rapcore</ref>. == Charakteristika == Rapcore parłãczi elementë dwùch eszczisz jinszich mùzycznëch strzodowiszczów – [[Hip-hop|hip-hopù]] a [[Hardcore punk|hardcora]]. Tipiczné dlô ôrtu są mòcné, przesterowóné gitarowé riffë, charakteristicznô dlô hip-hopù ritmika òrôz rapòwóny wòkal. W niechtërnëch ùsôdzkach pòjawiają sã téż spiéwóné abò krziczóné refrenë, chórczi òrôz elementë [[Turntablizm|turntablizmù]]<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Punk_rock_subgenres#Rapcore</ref>. W przërównanim do wielu òdmianów [[Rap rock|rap rocka]] rapcore czãsto wëkòrzëstëje barżi agresywné brzëmienié gitarów a sztilistikã pòchòdzącą z [[Hardcore punk|hardcore pùnka]]. Ùsôdzczi mògą bëc òpiarté na pòwtôrzalnëch riffach a mòcczim groove, dzãka temù mùzyka zachòwùje tak ritmikã charakteristiczną dlô rapù, jak i energiã [[Punk|pùnkòwi]] mùzyczi<ref name=":0" />. Tekstowô wiôrzta rapcore'u czãsto pòrëszô drãgszé témë jak spòlëznowé nierównoscë, seksualnô a fizycznô przemòc, pòliticzné kònfliktë, problemë codniowégò zëcégò a téż bùńt procëm jistniejący spòlëznowi òchãdze. Nie je to równak òbrzészkòwô znanka – ùtwórcë rapcore'u zgrôwają téż òsobistą a emòcjonalną tematikã. == Historiô == [[Òbrôzk:Voodoo Music 2007 Rage Against the Machine.jpg|mały|Wëstãp karna Rage Against the Machine w 2007 rokù.]] Kòrzenie rapcore'u sygają [[Zjednóné Stanë Americzi|Zjednónëch Stanów]] lat 80. XX stalatégò, czej mùzycë zrzeszony z sceną [[Hip-hop|hip-hopòwą]] a [[Hardcore punk|hardcora]] pòczãlë eksperimentowac z parłãczenim òbùch ôrtów. [[Rap rock]] jakno szerszé zjawiszcze rozwijôł sã ju w pierszi pòłowie lat 80., równak le rapcore wësztôłcył sã jakno jegò barżi hardcore'ową a pùnkòwą òdmianą pòd kùńc ti dekadë a na zôczątkù lat 90<ref name=":0" />. Jednym z wôżnëch etapów rozwiju mùzyczi parłãczący rap a cwiardé brzëmienié bëła wespółrobòta karna [[Anthrax]] z grëpą [[Public Enemy]]. Wëdóny w [[1987]] rokù ùsôdzk ''„Bring the Noise”'' stôł sã jednym z nôbarżi rozpòznawalnëch przëmiôrów sparłãczeniô hip-hopù z cwiardą gitarową mùzyką<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Bring_the_Noise</ref> Rëchlészé znaczenié dlô rozwiju [[Rap rock|rap rocka]] mia téż wespółrobòta [[Run-D.M.C.]] z [[Aerosmith]] przë ùsôdzkù ''„Walk This Way”''<ref>https://www.aerosmith.com/news/the-inside-story-of-when-run--8209-d-m-c--met-aerosmith-and-changed-music-forever</ref>. Jistotną rolã w rozwiju rapcore'u òdegrałë téż karna wëwòdzącé sã z [[Hardcore punk|hardcore pùnka]] a [[Alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]], jaczé pòczãłë wëkòrzistiwac rap jakno spòdlową wòkalną technikã. Westrzód artistów zrzeszonëch z rozwijã negò zortu zarëchùje sã midzë jinszima [[Beastie Boys]], [[Biohazard]] a téż [[Rage Against the Machine]]. Rapcore je przë tim terminã nieòstrich greńcach a biwô brëkòwónô zamienno abò równolegle z pòzwama „[[rap rock]]” a „[[rap metal]]”<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Punk_rock_subgenres#Rapcore</ref>. W latach 90. rapcore pòczął dobiwac wikszą pòpùlarnotã. Rozwij ôrtu znëkôł sã w czasu z rosnącym zajinteresowanim cwiardszą alternatiwną mùzyką òrôz pòwstanim [[Nu metal|nu metalu]]. Part karnów zrzeszonëch z nu metalã wëkòrzistiwa rapòwóné wòkalné partie a elementë [[Hip-hop|hip-hopù]], przez co jichné ùtwórstwò bëła nieczedë klasyfikòwónô téż jakno rapcore abò [[rap metal]]. == Zrzesz z jinszima ôrtama == Rapcore je blëskò spòkrewniony z cziloma jinszima mùzycznyma ôrtama. * [[Rap rock]] – szerszi termin òbjimùjący mùzykã parłãczącą rap z rozmajitima òdmianama rocka. Rapcore je jedną z jegò òdmianów. * [[Rap metal]] – parłãczi [[hip-hop]] z metalã a prosto charakterizëje sã cwiardszim brzëmienim gitarów. Greńca pòmidzë rapcore'ã a rap metalã je czãsto flót. * [[Nu metal]] – ôrt rozwijający sã w latach 90., wëkòrzistëje midzë jinszima elementë [[Rap|rapu]], [[Heavy metal|metalu]], [[Alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]] a [[Elektronicznô mùzyka|elektroniczny mùzyczi]]. Nie kòżdi nu metal je równak rapcore'ã. * [[Hardcore punk|Hardcore pùnk]] – jeden z nôwôżniészich ôrtów, jaczi miôł cësk na rozwij rapcore'u. To prawie z jegò agresywnotë, ritmiczi a esteticzi rapcore nabrôł wikszi part swòji charakteristiczi. == Rapcore w Kaszëbsce == [[Òbrôzk:Rebel Tomorrow Paszcza Lwa 2026.jpg|mały|Karno Rebel Tomorrow òb czas kòncertu w òlëwsczim klubie Paszcza Lwa.]] Za jeden z pierszich aktów rapcorowëch mòże ùznawac karno [[Rebel Tomorrow]]. Pòwstało òno [[2 gromicznika]] [[2026]] rokù – zadebiutowało swòjim pierszim kòncertã w [[Gdiniô|Gdinie]] i pierszim wëdôwkã demò pòd titlã ''„''Rebel Tomorrow DEMO''”''<ref>https://www.trojmiasto.pl/imprezy/Procrastinatiun-rebel-tomorrow-o1,0,id,426636.html</ref>. Rebel Tomorrow mô cãżczé brzëmienié, z chaoticznyma ùsôdzkama, agresywnyma skrémama a téż z agresywnym rapã. [[20 strëmiannika]] 2026 rokù, solowi rapòwi artista [[Dawid Złi]] wëpùscył albùm ''[[Wërzutë szëmieniô]]'' w jaczim gòscynno wëstąpilë [[Aleksy Czoska]] i [[Kòtowicz|Môrcën Dawid Kòtowicz]] w ùsôdzkù z klimatã nu-metalowò rapcorowim pt. ''Cassubian'', jaczi pòwstôł jakno himn [[Bólszewò|bólszewsczi]] balarsczi akademie. [[6 czerwińca]] [[2026]] rokù pierszi rôz zagrelë na żëwò ùsôdzk ''Cassubian'' w [[Gduńsk|Gduńskù]] na corocznym festiwalu Kaszëbë Fest<ref>{{YouTube|v=WC-CZX7-0_M|tit=‪@DawidZły‬ ft. Alex Czoska (‪@Rebeltmrw‬) & ‪@kotowicz97‬ – Cynda / Cassubian <nowiki>[#kaszëbëfest 5 VI 2026]</nowiki>|k=@AtamanSzirko|jaz=csb|dł=7:10}}</ref>. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Mùzyka]] |col2= === Jiné mùzyczné ôrtë === {{#categorytree:Mùzyczné ôrtë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rapcore| ]] mgwbwzjruf2tmy437yj5polfmyqh88r 14 13841 221449 220353 2026-10-27T20:38:52Z Terrus38 14026 221449 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich „Zymk”]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi dzejarze]] h2lhwx47y592bvmfqrdfcw5v607mhu9 14 13896 221277 212890 2026-10-27T14:43:21Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Ôrtë]] 221277 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Parczi| ]] [[Kategòrëjô:Ôrtë|Parczi]] fssktm494svli675yj6vj9myd20j4ku 0 13941 221324 214084 2026-10-27T16:19:43Z Iketsi 3254 + 221324 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Drottning Margrethe av Danmark crop.jpg|mały|Małgòrzata II w 2012]] '''Małgòrzata II''' ({{jãz.|da}} Margrethe Alexandrine Þorhildur Ingrid; {{skr.|ùr.}} 16 kwietnia 1940 w [[Kòpenhaga|Kòpenhadze]]) – królewô [[Duńskô|Duńsczi]] òd 14 stëcznika 1972 do 14 stëcznika 2024. Je córką duńsczégò króla Fridrika IX ë królewi Ingridë Bernadotte, mô dwie sostrë: Benediktã ({{skr.|ùrodzonô}} 1944) ë Annã Mariã ({{skr.|ùrodzonô}} 1946)<ref name=":0" />. W 1953 òstała nastãpnikã trónu czëdë duńsczi parlament ùchwôlił nòwą kònstitucjã<ref>''[https://www.kb.dk/en/inspiration/hm-queen-margrethe-ii-52-years-throne HM Queen Margrethe II – 52 years on the throne]'' [online], kb.dk [dost. 2026-09-10] ({{jãz.|en}}).</ref>, W 1967 òdbéł sã zdënk Małgòrzatë z [[Francjô|francësczim]] diplomatą Henrikã de Laborde de Monpezat, pôra mô dwùch sënów: [[Fridrik X|Fridrika]] ({{skr.|ùrodzony}} 1968) ë Joachima ({{skr.|ùrodzony}} 1969)<ref name=":0">''[https://www.kongehuset.dk/en/the-royal-family/hm-queen-margrethe/# HM Queen Margrethe]'' [online], www.kongehuset.dk [dost. 2026-09-10] ({{jãz.|en}}).</ref>. 31 gòdnika 2024 zapòwiédzała swòjã abdikacjã na rzecz sëna Fridrika<ref>''[https://www.dr.dk/nyheder/seneste/dronningen-abdicerer-kronprins-frederik-overtager-tronen Dronningen abdicerer: Kronprins Frederik overtager tronen]'' [online], Dansk Radio – dr [dost. 2024-01-04] ({{jãz.|da}}). </ref>, zrzeczenié dòkonało sã 14 stëcznika 2024. Małgòrzata zachòwała ale tituł królewi Duńsczi<ref>''[https://royalcentral.co.uk/features/what-title-will-margrethe-ii-of-denmark-take-after-her-abdication-196284/ Danish government confirms Queen Margrethe will remain ‘Her Majesty’ after abdication – Royal Central]'' [online] [dost. 2024-01-14] ({{jãz.|en}}).</ref>. W 1993 prezydent Pòlsczi [[Lech Wałãsa]] wëapartnił ją Wiôldżim Krziżã Òrderu Zasłëdżi Pòlsczi Repùbliczi<ref>[https://www.dziennikustaw.gov.pl/mp/1993/s/37/381 M.P. z 1993 {{skr.|rokù}} Nr 37, poz. 381] ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19930370381 ISAP]). </ref>, a w 1995 òtrzimała [[Òrder Biôłégò Orzła]]<ref>[https://www.dziennikustaw.gov.pl/mp/1995/s/30/356 M.P. z 1995 {{skr.|rokù}} Nr 30, poz. 356] ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19950300356 ISAP]).</ref>. Królewô je też artistką, pòd pseùdonimã Ingahild Grathmer ùsadzëła ilustracje do duńsczégò wëdaniô ''Włodarza Piestrzeniów'' J.R.R Tolkiena, a w 2012 Mùzeùm Arken òdemkło wëstôwk ji 130 òbrazów namalowónëch akwarelą<ref>''[https://royalcentral.co.uk/europe/denmark/the-artistic-queen-how-margrethe-of-denmark-forged-a-public-profile-outside-her-royal-role-170905/ The artistic Queen – How Margrethe of Denmark forged a public profile outside her royal role]'' [online], Royal Central, 14 stëcznika 2022 [dost. 2022-03-06] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:V.l.n.r. Prinses Benedikte, Prinses Margrethe en Prinses Anne Marie met een boek, Bestanddeelnr 252-8645 (cropped).jpg|1954 Òbrôzk:Margrethe II of Denmark 1966.jpg|1966 Òbrôzk:En dronning med farverig stil.jpg|1968 Òbrôzk:Queen Margrethe II 1987 (cropped).jpg|1987 Òbrôzk:Faroe stamp 302 Queen Margrethe.jpg|[[Pòcztowô marka]] (1997) Òbrôzk:Dronning Margrethe II (crop).jpg|2010 Òbrôzk:Hendes Majestæt Margrethe II, Danmarks Dronning, i Varde Kommune 01 (cropped).jpg|2016 Òbrôzk:Queen Magrethe II of Denmark, 2022 (cropped).jpg|2022 </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Duńskô]] |col2= === Mònarchòwie === {{#categorytree:Mònarchòwie|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mònarchòwie Duńsczi]] m8cl0x6un4axnqmlkd8mui7v7ngbpe6 0 14064 221348 219069 2026-10-27T17:14:19Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +1 221348 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Oliva Kathedrale Kanzel.jpg|mały|Kôzalnica w [[Archikatédra gduńskô|archikatédrze gduńsczi]] w [[Òlëwa|Òlëwie]]]] '''Kazalnica''', '''kôzalnica''' abò '''ambona'''<ref>{{sloworz.org|18587|21070}}</ref> ({{jãz.|gr}} ἄμβων „szczët”; {{jãz.|la}} ''ambo'' abò ''ambon'') – môl w [[Kòscół|kòscele]] do jachtë. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ambona w kolegiacie wejherowskiej.jpg|[[Wejrowò]] Òbrôzk:Smołdzino (pow. słupski)-ambona.jpg|Stôrô kôzalnica w kòscele w [[Smôłdzëno|Smôłdzënie]] Òbrôzk:Eglise Notre-Dame de Revel - Interior - Pulpit.jpg| Òbrôzk:Canterbury Cathedral pulpit.jpg| Òbrôzk:St. Wendel - Wendalinusbasilika Innen Kanzel 01.JPG| Òbrôzk:Prato, duomo pulpito di donatello e michelozzo.JPG| Òbrôzk:Aachen Cathedral pulpit.jpg| Òbrôzk:Esztergom predikostol BÅn.JPG| Òbrôzk:Innsbruck 14.jpg| Òbrôzk:Púlpito da Charola, Convento de Cristo 59.jpg| Òbrôzk:Wien - Stephansdom, Kanzel (3).JPG| Òbrôzk:Chaire de la basilique saint Sauveur (Rennes, Ille-et-Vilaine, France).jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Balkón]] * [[Kòscół]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:s:pl:Encyklopedja Kościelna/Ambona|Encyklopedja Kościelna – ''Ambona'']] ({{jãz.|pl}}) * https://web.archive.org/web/20260310220152/https://czec.pl/szlak-zabytkowych-ambon-czesc-I-okolice-darlowa {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] [[Kategòrëjô:Rëbaczenié]] s5a0uo8b0fv30xommwghsj6ey751ddg 10 14128 221268 217754 2026-10-27T14:28:11Z HaxelKaszëba 17492 221268 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:100%; max-width:75em; margin:1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" colspan="2" | [[Deftones]] |- ! style="background:#eeeeff; width:20%" | Nôleżnicë | align="left" | [[Chino Moreno]] · [[Stephen Carpenter]] · [[Abe Cunningham]] · [[Frank Delgado]] |- ! style="background:#eeeeff" | Ùszłi nôleżnicë | align="left" | [[Chi Cheng]] · Dominic Garcia · [[Sergio Vega]] · John Taylor |- ! style="background:#eeeeff" | Sztudijné albùmë | align="left" | ''[[Adrenaline]]'' · ''[[Around the Fur]]'' · ''[[White Pony]]'' · ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' · ''[[Saturday Night Wrist]]'' · ''[[Diamond Eyes]]'' · ''[[Koi No Yokan]]'' · ''[[Gore]]'' · ''[[Ohms]]'' · ''[[Private Music]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Kòmpilacyjné albùmë | align="left" | ''[[B-Sides & Rarities]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Mùzyczné ôrtë | align="left" | [[alternatiwny metal]] · [[nu metal]] · [[post-hardcore]] · [[shoegaze]] · [[alternatiwny rock]] |}<noinclude>[[Kategòrëjô:Navboxë do artiklów]] </noinclude> 7v2mu9olnurlllc8sx0r0fhdvwafhnc 221272 221268 2026-10-27T14:40:39Z Iketsi 3254 [[Mùzyczné ôrtë]] 221272 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:100%; max-width:75em; margin:1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" colspan="2" | [[Deftones]] |- ! style="background:#eeeeff; width:20%" | Nôleżnicë | align="left" | [[Chino Moreno]] · [[Stephen Carpenter]] · [[Abe Cunningham]] · [[Frank Delgado]] |- ! style="background:#eeeeff" | Ùszłi nôleżnicë | align="left" | [[Chi Cheng]] · Dominic Garcia · [[Sergio Vega]] · John Taylor |- ! style="background:#eeeeff" | Sztudijné albùmë | align="left" | ''[[Adrenaline]]'' · ''[[Around the Fur]]'' · ''[[White Pony]]'' · ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' · ''[[Saturday Night Wrist]]'' · ''[[Diamond Eyes]]'' · ''[[Koi No Yokan]]'' · ''[[Gore]]'' · ''[[Ohms]]'' · ''[[Private Music]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Kòmpilacyjné albùmë | align="left" | ''[[B-Sides & Rarities]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | [[Mùzyczné ôrtë]] | align="left" | [[alternatiwny metal]] · [[nu metal]] · [[post-hardcore]] · [[shoegaze]] · [[alternatiwny rock]] |}<noinclude>[[Kategòrëjô:Navboxë do artiklów]] </noinclude> gdftvtzca8jgolqkz6g36gyvdm6inw4 221276 221272 2026-10-27T14:43:16Z HaxelKaszëba 17492 221276 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:100%; max-width:75em; margin:1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" colspan="2" | [[Deftones]] |- ! style="background:#eeeeff; width:20%" | Nôleżnicë | align="left" | [[Chino Moreno]] · [[Stephen Carpenter]] · [[Abe Cunningham]] · [[Frank Delgado]] |- ! style="background:#eeeeff" | Ùszłi nôleżnicë | align="left" | [[Chi Cheng]] · Dominic Garcia · [[Sergio Vega]] · John Taylor |- ! style="background:#eeeeff" | Sztudijné albùmë | align="left" | ''[[Adrenaline]]'' · ''[[Around the Fur]]'' · ''[[White Pony]]'' · ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' · ''[[Saturday Night Wrist]]'' · ''[[Diamond Eyes]]'' · ''[[Koi No Yokan]]'' · ''[[Gore]]'' · ''[[Ohms]]'' · ''[[Private Music]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Kòmpilacyjné albùmë | align="left" | ''[[B-Sides & Rarities]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | [[Mùzyczny ôrt|Mùzyczné ôrtë]] | align="left" | [[alternatiwny metal]] · [[nu metal]] · [[post-hardcore]] · [[shoegaze]] · [[alternatiwny rock]] |}<noinclude>[[Kategòrëjô:Navboxë do artiklów]] </noinclude> tptxut15jeo2cx8udq4hsa9xw2lpnu3 221280 221276 2026-10-27T14:44:36Z HaxelKaszëba 17492 terô so mëslã że tu ni ma cwëkù pòwrózkòwac ale mòże zrobiã przédny articzel ò mùzycznëch ôrtach 221280 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:100%; max-width:75em; margin:1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" colspan="2" | [[Deftones]] |- ! style="background:#eeeeff; width:20%" | Nôleżnicë | align="left" | [[Chino Moreno]] · [[Stephen Carpenter]] · [[Abe Cunningham]] · [[Frank Delgado]] |- ! style="background:#eeeeff" | Ùszłi nôleżnicë | align="left" | [[Chi Cheng]] · Dominic Garcia · [[Sergio Vega]] · John Taylor |- ! style="background:#eeeeff" | Sztudijné albùmë | align="left" | ''[[Adrenaline]]'' · ''[[Around the Fur]]'' · ''[[White Pony]]'' · ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' · ''[[Saturday Night Wrist]]'' · ''[[Diamond Eyes]]'' · ''[[Koi No Yokan]]'' · ''[[Gore]]'' · ''[[Ohms]]'' · ''[[Private Music]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Kòmpilacyjné albùmë | align="left" | ''[[B-Sides & Rarities]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Mùzyczné ôrtë | align="left" | [[alternatiwny metal]] · [[nu metal]] · [[post-hardcore]] · [[shoegaze]] · [[alternatiwny rock]] |}<noinclude>[[Kategòrëjô:Navboxë do artiklów]] </noinclude> 7v2mu9olnurlllc8sx0r0fhdvwafhnc 221339 221280 2026-10-27T16:53:57Z Iketsi 3254 [[Mùzyczny ôrt]] 221339 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:100%; max-width:75em; margin:1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" colspan="2" | [[Deftones]] |- ! style="background:#eeeeff; width:20%" | Nôleżnicë | align="left" | [[Chino Moreno]] · [[Stephen Carpenter]] · [[Abe Cunningham]] · [[Frank Delgado]] |- ! style="background:#eeeeff" | Ùszłi nôleżnicë | align="left" | [[Chi Cheng]] · Dominic Garcia · [[Sergio Vega]] · John Taylor |- ! style="background:#eeeeff" | Sztudijné albùmë | align="left" | ''[[Adrenaline]]'' · ''[[Around the Fur]]'' · ''[[White Pony]]'' · ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' · ''[[Saturday Night Wrist]]'' · ''[[Diamond Eyes]]'' · ''[[Koi No Yokan]]'' · ''[[Gore]]'' · ''[[Ohms]]'' · ''[[Private Music]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Kòmpilacyjné albùmë | align="left" | ''[[B-Sides & Rarities]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | [[Mùzyczny ôrt|Mùzyczné ôrtë]] | align="left" | [[alternatiwny metal]] · [[nu metal]] · [[post-hardcore]] · [[shoegaze]] · [[alternatiwny rock]] |}<noinclude>[[Kategòrëjô:Navboxë do artiklów]] </noinclude> tptxut15jeo2cx8udq4hsa9xw2lpnu3 221395 221339 2026-10-27T18:59:36Z HaxelKaszëba 17492 tej sej nie chcã w infòboxie pòwrózkòwac jak je ju pòwrózkòwóny w artiklach 221395 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:100%; max-width:75em; margin:1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" colspan="2" | [[Deftones]] |- ! style="background:#eeeeff; width:20%" | Nôleżnicë | align="left" | [[Chino Moreno]] · [[Stephen Carpenter]] · [[Abe Cunningham]] · [[Frank Delgado]] |- ! style="background:#eeeeff" | Ùszłi nôleżnicë | align="left" | [[Chi Cheng]] · Dominic Garcia · [[Sergio Vega]] · John Taylor |- ! style="background:#eeeeff" | Sztudijné albùmë | align="left" | ''[[Adrenaline]]'' · ''[[Around the Fur]]'' · ''[[White Pony]]'' · ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' · ''[[Saturday Night Wrist]]'' · ''[[Diamond Eyes]]'' · ''[[Koi No Yokan]]'' · ''[[Gore]]'' · ''[[Ohms]]'' · ''[[Private Music]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Kòmpilacyjné albùmë | align="left" | ''[[B-Sides & Rarities]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Mùzyczny ôrt|Mùzyczné ôrtë | align="left" | [[alternatiwny metal]] · [[nu metal]] · [[post-hardcore]] · [[shoegaze]] · [[alternatiwny rock]] |}<noinclude>[[Kategòrëjô:Navboxë do artiklów]] </noinclude> 8pjna6x944wzriqwyz8kit43uvx9vju 221396 221395 2026-10-27T18:59:51Z HaxelKaszëba 17492 221396 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:100%; max-width:75em; margin:1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" colspan="2" | [[Deftones]] |- ! style="background:#eeeeff; width:20%" | Nôleżnicë | align="left" | [[Chino Moreno]] · [[Stephen Carpenter]] · [[Abe Cunningham]] · [[Frank Delgado]] |- ! style="background:#eeeeff" | Ùszłi nôleżnicë | align="left" | [[Chi Cheng]] · Dominic Garcia · [[Sergio Vega]] · John Taylor |- ! style="background:#eeeeff" | Sztudijné albùmë | align="left" | ''[[Adrenaline]]'' · ''[[Around the Fur]]'' · ''[[White Pony]]'' · ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' · ''[[Saturday Night Wrist]]'' · ''[[Diamond Eyes]]'' · ''[[Koi No Yokan]]'' · ''[[Gore]]'' · ''[[Ohms]]'' · ''[[Private Music]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Kòmpilacyjné albùmë | align="left" | ''[[B-Sides & Rarities]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Mùzyczné ôrtë | align="left" | [[alternatiwny metal]] · [[nu metal]] · [[post-hardcore]] · [[shoegaze]] · [[alternatiwny rock]] |}<noinclude>[[Kategòrëjô:Navboxë do artiklów]] </noinclude> 7v2mu9olnurlllc8sx0r0fhdvwafhnc 0 14156 221315 215979 2026-10-27T15:49:07Z Iketsi 3254 òpisënk òdjimka 221315 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lamborghini Reventón coloring.jpg|mały|[[Lamborghini]] Reventón]] '''Farwòwónka'''<ref>{{sloworz.org|26936|31403}}</ref> – céchùnk do farwieniô, nôczãscy dlô [[Dzeckò|dzecë]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:St David's Day at the Senedd - Dydd Gŵyl Dewi yn y Senedd 2014 (12949567535).jpg| Òbrôzk:Coloring (5489203817).jpg| Òbrôzk:Adult Coloring program.jpg|Dorosłi Òbrôzk:Colouring pencils.jpg| </gallery> == Przëkładë == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Pachydiscus hazzardi.jpg| Òbrôzk:Miracinonyx trumani 2.jpg| Òbrôzk:"Equus simplicidens" is an extinct species of horse known as the “Hagerman Horse”. This animal lived during the Pliocene (c4d639db-7f48-427d-913a-2d02e602fd48) (cropped).jpg| Òbrôzk:"Eurhinodelphis longirostrus" is a primitive long nosed dolphin. This animal lived during the Miocene. Fossils of (c1e13b57-e8db-44a5-acbc-595bc89185c1) (cropped).jpg| Òbrôzk:"Hypertragulus hesperius" is a small deer like, plant eating mammal. This animal lived during the Oligocene Fossils of (216a585e-6539-4851-b16e-84471347d17d) (cropped).jpg| Òbrôzk:"Mcqueenoceras cariniferum" is an extinct cephalopod (a member of the group including squids and octopi) that lived during the (12feda3c-f838-4f3e-984c-eadb8cb13e7f) (cropped).png| Òbrôzk:Bison latifrons life restoration National Park Service (cropped).jpg| Òbrôzk:"Diplomystus dentatsus" is a prehistoric herring like fish. It lived in fresh water lakes during the Eocene Fossils of (d6ada6b2-c8de-4fc3-841c-4dcafe8b4c49) (cropped).jpg| Òbrôzk:Archimedes species life restoration National Park Service (cropped).png| Òbrôzk:Arctodus simus National Parks Coloring Book.png| Òbrôzk:Chazy Fossil Reef animals.png| Òbrôzk:Palaeovespa florissantia life restoration - National Park service (cropped).jpg| Òbrôzk:Red checker hot air balloon color by number.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Farwa]] |col2= === Dzecyństwò === {{#categorytree:Dzecyństwò|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://www.mojestrone.pl/wp-content/uploads/2023/01/Kolorowanka_pod-wielkim-drzewem.pdf {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzecyństwò]] ikmdfo6nsibw1mb4o9uzf6id50uplmp 0 14160 221262 218704 2026-10-27T14:14:39Z Iketsi 3254 òpisënk òdjimka 221262 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wyjątkowy obiekt na mapie Europy – Poznaj niezwykłe witraże i wyjątkowe mozaiki.png|mały|{{jãz.|pl}} ''Wyjątkowy obiekt na mapie Europy – Poznaj niezwykłe witraże i wyjątkowe mozaiki'']] '''Wyjątkowy obiekt na mapie Europy''' – [[wëstôwk]]<ref>https://ckib.gniewino.pl/biblioteka/aktualnosci/n,wystawa-wyjatkowy-obiekt-na-mapie-europy</ref>. * Jesenią 2019 rokù: 10 tôflów<ref>https://www.mojestrone.pl/wyjatkowy-obiekt-na-mapie-europy/</ref> * od [[24 gromicznika]] 2020 rokù w holu Centrum Kultury, Sportu, Turystyki i Bibliotece w [[Gniewino|Gniewinie]]<ref>https://ckib.gniewino.pl/n,wystawa-wyjatkowy-obiekt-na-mapie-europy-1</ref> === Dofinansowanié === [[Òbrôzk:Gniewino - Church.jpg|mały|Kòscół w [[Gniewino|Gniewinie]]]] * „Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie” * Instytucja zarządzająca PROW 2014–2020 – [[Minysterstwo Gbùrzeniô i Rozwiju Wsë]]. * Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania: Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020. * Materiał opracowany przez Stowarzyszenie Pomocni Kultury Kaszubskiej, Aktywizacji Obywatelskiej i Ekologicznej Mòje Stronë. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Gniewino]] * [[Witrôż]] * [[Mòzajka]] * [[Teresa Klein]] * [[Luiza Fijałkowska]] * [[Marión Miotk]] * [[Jarosław Wójcik (rzezbiôrz)]] * [[Mòje Stronë (stowôra)]] |Kategoriô=Wëstôwczi }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * http://www.parafia-gniewino.pl/galeria-zdjec/4/witraze.html * https://barwyszkla.pl/witraze-plaskorzezby-w-gniewinie/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wëstôwczi]] [[Kategòrëjô:Mòje Stronë (mojestrone.pl)]] en4h0n8bxxsofacumgud5cpbz9enkye 10 14169 221316 220984 2026-10-27T15:55:13Z Iketsi 3254 ùrodzony; ùrodzonô 221316 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1}}} | arch. = <abbr title="archajicznô fòrma">{{{1}}}</abbr> | dosł. = <abbr title="dosłownié">{{{1}}}</abbr> | m. = <abbr title="miona">{{{1}}}</abbr> | ùr. | ur. = <abbr title="ùrodzëł(a) sã / ùrodzony / ùrodzonô">ùr.</abbr> | ùrodzony = <abbr title="ùrodzony">ùr.</abbr> | ùrodzonô = <abbr title="ùrodzonô">ùr.</abbr> | itd. = <abbr title="itd.">{{{1}}}</abbr><!-- ??? --> | itp. = <abbr title="itp.">{{{1}}}</abbr><!-- ??? --> | ëtp. = <abbr title="ëtp.">{{{1}}}</abbr><!-- ??? --> | np. = <abbr title="na przëkłôd">{{{1}}}</abbr> | m.jin. | m. jin. = <abbr title="midzë jinszima">m.jin.</abbr> | nkv. = <abbr title="klasiczni varianjt">[[klasiczni varianjt|{{{1}}}]]</abbr> | n.r.m. | n. r. m. | n.p.m. | nad rówizną mòrza = <abbr title="nad rówizną mòrza">n.r.m.</abbr> | òk. | ok. = <abbr title="òkòło">{{{1}}}</abbr> | p.n.e. = <abbr title="p.n.e.">{{{1}}}</abbr><!-- ??? --> | ps. = <abbr title="pseudonim">{{{1}}}</abbr> | pt. = <abbr title="pòd titlã">{{{1}}}</abbr> | P.T. = <abbr title="pleno titulo">{{{1}}}</abbr> | j. = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – j.=?]] j. | r. = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – r.=rok czë rokù?]] r. | rok = <abbr title="rok">r.</abbr> | rokù = <abbr title="rokù">r.</abbr> | sz. = <abbr title="sztrasa">{{{1}}}</abbr> | szt. = <abbr title="sztandardni pisënk">{{{1}}}</abbr> | tpzw. = <abbr title="tpzw.">{{{1}}}</abbr><!-- ??? --> | wëd. | wyd. = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – wëdanié czë wëdôwizna?]] !!! | wëdanié | wydanie = <abbr title="wëdanié">wëd.</abbr> | Wëdanié | Wydanie = <abbr title="Wëdanié">Wëd.</abbr> | wëdôwizna | wydawnictwo = <abbr title="wëdôwizna">wëd.</abbr> | #default = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – !!!]] }}</includeonly><noinclude>[[Kategòrëjô:Szablónë do artiklów]] Skrót: * <code><nowiki>{{skr.|arch.}}</nowiki></code> → {{skr.|arch.}} * <code><nowiki>{{skr.|dosł.}}</nowiki></code> → {{skr.|dosł.}} * <code><nowiki>{{skr.|m.}}</nowiki></code> → {{skr.|m.}} * <code><nowiki>{{skr.|ùr.}}</nowiki></code> → {{skr.|ùr.}} * <code><nowiki>{{skr.|np.}}</nowiki></code> → {{skr.|np.}} * <code><nowiki>{{skr.|m.jin.}}</nowiki></code> → {{skr.|m.jin.}} * <code><nowiki>{{skr.|n.r.m.}}</nowiki></code> abò <code><nowiki>{{skr.|nad rówizną mòrza}}</nowiki></code> → {{skr.|n.r.m.}} * <code><nowiki>{{skr.|ps.}}</nowiki></code> → {{skr.|ps.}} * <code><nowiki>{{skr.|P.T.}}</nowiki></code> → {{skr.|P.T.}} * <code><nowiki>{{skr.|sz.}}</nowiki></code> → {{skr.|sz.}} ---- * <code><nowiki>{{skr.|r.}}</nowiki></code> → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – r.=rok czë rokù?]] ** <code><nowiki>{{skr.|rok}}</nowiki></code> → {{skr.|rok}} ** <code><nowiki>{{skr.|rokù}}</nowiki></code> → {{skr.|rokù}} * <code><nowiki>{{skr.|wëd.}}</nowiki></code> → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – wëdanié czë wëdôwizna?]] ** <code><nowiki>{{skr.|wëdanié}}</nowiki></code> → {{skr.|wëdanié}} ** <code><nowiki>{{skr.|wëdôwizna}}</nowiki></code> → {{skr.|wëdôwizna}} * <code><nowiki>{{skr.|}}</nowiki></code> → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – !!!]] * pòj.l. ? </noinclude> i3tzg1pin6danax48as3wnwgw2xow0n 828 14381 221269 218615 2026-10-27T14:37:00Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mòdułë]] 221269 wikitext text/x-wiki <small>{{Kòlumnë|em=16|1={{#invoke:Random_stub|list}}}}</small>[[Kategòrëjô:Mòdułë]] rw0a7xfp3ajxshxrh5n8h0zmx7vhyq0 0 14550 221303 221030 2026-10-27T15:29:10Z HaxelKaszëba 17492 221303 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Nu metal | òdjimk =Kornmaa2006.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = lata 90. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] | zrzeszoné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[groove metal]], [[hardcore punk]], [[hip-hop]], [[funk metal]], [[industrial metal]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[turntablizm]], [[sampler]], [[syntezatór]] | zortë = [[rap metal]], [[rap rock]], [[industrial metal]] | artiscë = [[Korn]], [[Deftones]], [[Limp Bizkit]], [[Slipknot]], [[Linkin Park]], [[System of a Down]], [[Papa Roach]], [[Coal Chamber]], [[P.O.D.]], [[Static-X]], [[Mudvayne]], [[Drowning Pool]], [[Disturbed]], [[Ill Niño]], [[Soulfly]], [[Sevendust]] | starna www = }} '''Nu metal''' – [[mùzyczny ôrt]], jaczi rozwinął sã w Zjednónëch Stanach w latach 90. XX stalatégò. Parłãczi elementë [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]], [[hardcore punk|hardcore punkù]], [[hip-hop|hip-hopù]] a [[elektronicznô mùzyka|elektroniczny mùzyczi]]. Charakteristiczné dlô nu metalu są cãżczé, niskò strojoné gitarë, mòckò ritmiczné riffë, kòntrast pòmidzë agresywnym a melodijnym wòkalã a téż czãsté wëzwëskanié elementów brëkòwónëch w hip-hopie.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/19401159.2023.2234118 | titel = Significantly Othered: Limp Bizkit and the Politics of Nu Metal “Otherness” | aùtór = Catherine Hoad | òpùblikòwóny = tandfonline.com | prôca = Rock Music Studies | data = 2023 | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-25}}</ref> Nimò znankòwaniô „metal” w pòzwie, nu metal rozwijôł sã przédno na sztilu scenë hardcore'u, alternatiwnégò rocka a hip-hopù. Termin „nu metal” béł téż szerok wëzwëskóny przez mùzyczną industriã do znankòwaniô rozmajitëch karnów parłãczącëch cwiardé brzëmienié z elementama pòpùlarny mùzyczi. == Charakteristika == Nu metal ni mô jednégò, zemkło òpisónégò sztilu. Kònkretné karna czãsto wëzwëskałë rozmajité cësczi, przez co brzëmienié ôrtu mòże znaczno sã różnic. Do charakteristicznëch elementów nu metalu nôleżą niskò strojoné a przesterowóné gitarë, cãżczé riffë, wëraznô ritmicznô sekcjô a téż czãsté wëzwëskanié ritmiczi inspirowóny hip-hopã. Wòkal mòże parłãczëc spiéw, krzik, rap a téż barżi melodijné partie.<ref>{{cytuj starnã | url = https://mro.massey.ac.nz/server/api/core/bitstreams/901e161e-69ce-4e74-baa7-d20c03caef9e/content | titel = Significantly Othered: Limp Bizkit and the Politics of Nu Metal “Otherness” | aùtór = Catherine Hoad | òpùblikòwóny = mro.massey.ac.nz | prôca = Rock Music Studies | data = 2023 | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-25}}</ref> W parce ùsôdzków wëzwëskóné są téż: [[turntablizm]], sample, syntezatorë a jinszé elementë elektroniczné. Niechtërné karna kòrzistałë téż z hardcore punku, industrialu, [[funk|funkù]] abò jinszich òdmianów alternatiwny mùzyczi. Tekstë nu metalowëch ùsôdzków czãsto tikają sã òsobistëch tôklów, familijnëch kònflitków, alienacje, przemòcë, zanôleżnosców, spòlëznowëch tôklów a téż drãdżich doswiôdczeniów zrzeszonëch z dorôstanim. Tématika nie je równak jednorodnô a òbjimô téż ùsôdzczi ò barżi rozriwkòwim abò òsobistim charakterze.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.grammy.com/news/korn-debut-album-anniversary-nu-metal-impact/ | titel = Anything But Predictable: How 'Korn' Pioneered Nu-Metal | aùtór = Jon O'Brien | òpùblikòwóny = grammy.com | prôca = GRAMMY | data = 2024-10-11 | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-25}}</ref> == Historiô == Nu metal pòwstôł na zôczątkù lat 90. XX stalatégò w Zjednónëch Krajach. Za jednégò òd pierszińców ôrtu ùznaje sã karno [[Korn]], jaczégò debiutowi albùm ''[[Korn (albùm)|Korn]]'' z 1994 rokù wëwiarł wiôldżi cësk na rozwij nowégò brzëmieniô. Do rëchlészëch przedstôwców negò zortu należałë téż karna [[Deftones]] a [[Coal Chamber]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.grammy.com/news/korn-debut-album-anniversary-nu-metal-impact/ | titel = Anything But Predictable: How 'Korn' Pioneered Nu-Metal | aùtór = Jon O'Brien | òpùblikòwóny = grammy.com | prôca = GRAMMY | data = 2024-10-11 | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-25}}</ref> Pòd kùńc lat 90. nu metal pòczął zwëskiwac pòpùlarnotã na całim swiece. Wiôldżi sukces òdniosłë karna [[Limp Bizkit]], [[Korn]], [[Slipknot]] a téż [[System of a Down]]. Czëp pòpùlarnotë ôrtu przëpôdł na przełómanim XX a XXI stalatégò, czej ùkazałë sã albùmë ''[[Significant Other]]'' (1999), ''[[Chocolate Starfish and the Hot Dog Flavored Water]]'' (2000) a téż ''[[Hybrid Theory]]'' (2000) karna [[Linkin Park]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://loudwire.com/nu-metal-revival-generation-z-sick-new-world-times-proof/ | titel = Proof That Generation Z Has Brought About a Nu-Metal Revival | òpùblikòwóny = loudwire.com | prôca = Loudwire | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-25}}</ref> W pòłowie pierszi dekadë XXI stalatégò pòpùlarnota nu metalu pòczãła ùpadac. Part karnów pòmale òdchòdzył òd charakteristicznégò brzëmieniégò ôrtu, eksperimentëjącë z jinszima òdmianama rocka a metalu.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.loudersound.com/features/the-most-exciting-new-sound-of-2020-is-nu-metal | titel = The most exciting new sound of 2020 is… nu metal | aùtór = Dannii Leivers | òpùblikòwóny = loudersound.com | prôca = Metal Hammer | data = 2020-07-10 | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-25}}</ref> Pònimò spôdkù zainteresowanim nu metalã, ten dali wëwiérôł cësk na alternatiwną mùzykã, a w latach 2010. a 2020. pònowno rosło zainteresowanié jegò sztilistiką.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.loudersound.com/features/how-tik-tok-is-helping-nu-metals-comeback | titel = How TikTok is helping the resurgence of nu metal | aùtór = Paul Travers | òpùblikòwóny = loudersound.com | prôca = Metal Hammer | data = 2024-01-13 | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-25}}</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë]] if061uu6brywjexbslwpkmd62u4ue7r 0 14560 221261 220949 2026-10-27T14:11:38Z Iketsi 3254 Galeriô 221261 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Carmen_Electra_2013.jpg|mały|Carmen Electra (2013)]] '''Carmen Electra''' (ùr. [[20 łżëkwiata]] [[1972]]) – [[Zjednóné Stanë Americzi|amerikańskô]] aktórka. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Foraggio carmen electra.jpg|w 2005 {{skr.|rokù}} Òbrôzk:Carmen Electra @ I want Candy London Movie Premiere 03.jpg|w 2007 {{skr.|rokù}} Òbrôzk:Life Ball 2013 - magenta carpet Carmen Electra 05.jpg|w 2013 {{skr.|rokù}} Òbrôzk:Life Ball 2015 (17675065711).jpg|w 2015 {{skr.|rokù}} </gallery> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Electra, Carmen}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] mbistyszugtz97uohg7ch6j0yvnx653 0 14564 221271 221031 2026-10-27T14:39:58Z Iketsi 3254 (ang. →({{jãz.|en}} 221271 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox |pòzwa = Alternatiwny metal |òdjimk = Faith No More 2009.jpg |òpisënk = |lata rozwiju = drëgô pòłowa lat 80. XX w. – do dzys |plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] |zrzeszoné ôrtë = [[heavy metal]], [[alternatiwny rock]], [[hardcore punk]], [[funk]], [[noise rock]] |jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[syntezator]] |zortë = [[nu metal]], [[funk metal]], [[rap metal]] |artiscë = [[Faith No More]], [[Jane's Addiction]], [[Living Colour]], [[Soundgarden]], [[Helmet]], [[Tool]], [[Alice in Chains]], [[Rage Against the Machine]], [[Primus]], [[Deftones]], [[Korn]], [[System of a Down]], [[Chevelle]] |starna www = }} '''Alternatiwny metal''' ({{jãz.|en}} ''alternative metal'', téż ''alt-metal'') – mùzyczny ôrt, jaczi rozwinął sã w [[Zjednóné Stanë Americzi|Zjednónëch Stanach]] w drëdżi pòłowie lat 80. XX stalatégò. Parłãczi elementë [[heavy metal|heavy metalu]] a [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]] z cëskama jinszich ôrtów, taczich jak [[hardcore punk]], [[funk]], [[hip-hop]], [[noise rock]] abò [[industrialny rock]]. Charakterizëje sã cãżczim brzëmienim gitarów, nietipòwima sztrukturama ùsôdzków a téż wiôlgą sztilisticzną rozmajitoscą.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/alternative-metal-ma0000012328 | titel = Alternative Metal Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> W przërównanim do tradicyjnégò heavy metalu alternatiwny metal ni mô zemkło òpisónégò brzëmieniô. Karna zarechòwóné do negò ôrtu czãsto eksperimentëją z rozmajitima mùzycznyma sztilama, parłãczącë agresywné instrumentalné partie z melodijnym wòkalã a niekònwencjonalną ritmiką. == Charakteristika == Alternatiwny metal charakterizëje sã przesterowónyma elektricznyma gitarama, cãżczima riffama a téż ekspresywną ritmiczną sekcją. Wòkal mòże przëbierac rozmajité fòrmë, òd melodijnégò spiewù pò krzik a nawetka rap. Niechtërne karna wëkòrzëstëją téż elektroniczné instrumentë, sample a téż nietipòwé zwãkòwé efektë. Wôżną znanką ôrtu je sztilisticznô pòjuga. Pòniechtërne karna zwëskają inspiracje z [[funk metal|funk metalu]], [[grunge|grunge'u]], [[industrialny metal|industrialnégò metalu]], [[progresywny rock|progresywnégò rocka]] a téż jinszich òdmianów alternatiwny mùzyczi.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/alternative-metal-ma0000012328 | titel = Alternative Metal Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> Tekstë ùsôdzków czãsto sã tikają òsobistëch tôklów, emòcjów, midzëlëdzczich relacjów, alienacje a téż spòlëznową problematiką. Jejich tématika pòòstôwô równak wszelejakô a zanôleżi òd ùtwórstwa pòmaklëwnëch karnów. == Historiô == Alternatiwny metal wësztôłcył sã w drëdżi pòłowie lat 80. XX stalatégò na amerikańsczi niezanôleżny scenie. Do jegò rëchlészich przedstôwców rechùje sã karna [[Faith No More]], [[Jane's Addiction]], [[Living Colour]] a téż [[Soundgarden]], jaczé parłãczëłë cãżczé brzëmienié gitarów z elementama jinszich mùzycznëch ôrtów.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/alternative-metal-ma0000012328 | titel = Alternative Metal Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> Na zôczątkù lat 90. ôrt pòczął zwëskiwac wikszą pòpùlarnotã. Istotną rolã w jegò rozwiju òdegrałë karna [[Helmet]], [[Tool]], [[Alice in Chains]] a téż [[Rage Against the Machine]]. Sukces albùmów taczich jak ''[[The Real Thing (albùm)|The Real Thing]]'' (1989), ''[[Meantime]]'' (1992), ''[[Rage Against the Machine (albùm)|Rage Against the Machine]]'' (1992) a ''[[Undertow]]'' (1993) przëczënił sã do rozpòwszechnieniégò ôrtu.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.loudersound.com/features/10-bands-that-wouldnt-exist-without-faith-no-more | titel = 10 bands that wouldn't exist without Faith No More | aùtór = Rich Hobson | òpùblikòwóny = loudersound.com | prôca = Metal Hammer | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> W drëdżi pòłowie lat 90. z alternatiwnégò metalu wësztôłcył sã [[nu metal]], parłãczący cãżczé gitarowé brzëmienié z cëskama hip-hopù, hardcore punka a elektroniczny mùzyczi. Karna taczé jak [[Korn]], [[Deftones]] a [[Limp Bizkit]] przëczëniłë sã do pòpùlarizacje negò zortu.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.loudersound.com/features/revenge-of-the-freaks-how-nu-metal-took-over-the-world | titel = Revenge of the freaks: the rise, fall and resurrection of nu metal | aùtór = Dave Everley | òpùblikòwóny = loudersound.com | prôca = Metal Hammer | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> W XXI stalatim alternatiwny metal zachòwôł swòją bëtnosc na mùzyczny scenie, a jegò cësk pòòstôwają widzewné w ùtwórstwie karnów reprezentëjących rozmajité òdmianë terôczasnégò rocka a metalu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} dzx26b19r7pcks2xhz0vum2y8gcpc6b 221273 221271 2026-10-27T14:41:49Z Iketsi 3254 [[mùzyczny ôrt]] 221273 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox |pòzwa = Alternatiwny metal |òdjimk = Faith No More 2009.jpg |òpisënk = |lata rozwiju = drëgô pòłowa lat 80. XX w. – do dzys |plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] |zrzeszoné ôrtë = [[heavy metal]], [[alternatiwny rock]], [[hardcore punk]], [[funk]], [[noise rock]] |jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[syntezator]] |zortë = [[nu metal]], [[funk metal]], [[rap metal]] |artiscë = [[Faith No More]], [[Jane's Addiction]], [[Living Colour]], [[Soundgarden]], [[Helmet]], [[Tool]], [[Alice in Chains]], [[Rage Against the Machine]], [[Primus]], [[Deftones]], [[Korn]], [[System of a Down]], [[Chevelle]] |starna www = }} '''Alternatiwny metal''' ({{jãz.|en}} ''alternative metal'', téż ''alt-metal'') – [[mùzyczny ôrt]], jaczi rozwinął sã w [[Zjednóné Stanë Americzi|Zjednónëch Stanach]] w drëdżi pòłowie lat 80. XX stalatégò. Parłãczi elementë [[heavy metal|heavy metalu]] a [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]] z cëskama jinszich ôrtów, taczich jak [[hardcore punk]], [[funk]], [[hip-hop]], [[noise rock]] abò [[industrialny rock]]. Charakterizëje sã cãżczim brzëmienim gitarów, nietipòwima sztrukturama ùsôdzków a téż wiôlgą sztilisticzną rozmajitoscą.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/alternative-metal-ma0000012328 | titel = Alternative Metal Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> W przërównanim do tradicyjnégò heavy metalu alternatiwny metal ni mô zemkło òpisónégò brzëmieniô. Karna zarechòwóné do negò ôrtu czãsto eksperimentëją z rozmajitima mùzycznyma sztilama, parłãczącë agresywné instrumentalné partie z melodijnym wòkalã a niekònwencjonalną ritmiką. == Charakteristika == Alternatiwny metal charakterizëje sã przesterowónyma elektricznyma gitarama, cãżczima riffama a téż ekspresywną ritmiczną sekcją. Wòkal mòże przëbierac rozmajité fòrmë, òd melodijnégò spiewù pò krzik a nawetka rap. Niechtërne karna wëkòrzëstëją téż elektroniczné instrumentë, sample a téż nietipòwé zwãkòwé efektë. Wôżną znanką ôrtu je sztilisticznô pòjuga. Pòniechtërne karna zwëskają inspiracje z [[funk metal|funk metalu]], [[grunge|grunge'u]], [[industrialny metal|industrialnégò metalu]], [[progresywny rock|progresywnégò rocka]] a téż jinszich òdmianów alternatiwny mùzyczi.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/alternative-metal-ma0000012328 | titel = Alternative Metal Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> Tekstë ùsôdzków czãsto sã tikają òsobistëch tôklów, emòcjów, midzëlëdzczich relacjów, alienacje a téż spòlëznową problematiką. Jejich tématika pòòstôwô równak wszelejakô a zanôleżi òd ùtwórstwa pòmaklëwnëch karnów. == Historiô == Alternatiwny metal wësztôłcył sã w drëdżi pòłowie lat 80. XX stalatégò na amerikańsczi niezanôleżny scenie. Do jegò rëchlészich przedstôwców rechùje sã karna [[Faith No More]], [[Jane's Addiction]], [[Living Colour]] a téż [[Soundgarden]], jaczé parłãczëłë cãżczé brzëmienié gitarów z elementama jinszich mùzycznëch ôrtów.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/alternative-metal-ma0000012328 | titel = Alternative Metal Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> Na zôczątkù lat 90. ôrt pòczął zwëskiwac wikszą pòpùlarnotã. Istotną rolã w jegò rozwiju òdegrałë karna [[Helmet]], [[Tool]], [[Alice in Chains]] a téż [[Rage Against the Machine]]. Sukces albùmów taczich jak ''[[The Real Thing (albùm)|The Real Thing]]'' (1989), ''[[Meantime]]'' (1992), ''[[Rage Against the Machine (albùm)|Rage Against the Machine]]'' (1992) a ''[[Undertow]]'' (1993) przëczënił sã do rozpòwszechnieniégò ôrtu.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.loudersound.com/features/10-bands-that-wouldnt-exist-without-faith-no-more | titel = 10 bands that wouldn't exist without Faith No More | aùtór = Rich Hobson | òpùblikòwóny = loudersound.com | prôca = Metal Hammer | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> W drëdżi pòłowie lat 90. z alternatiwnégò metalu wësztôłcył sã [[nu metal]], parłãczący cãżczé gitarowé brzëmienié z cëskama hip-hopù, hardcore punka a elektroniczny mùzyczi. Karna taczé jak [[Korn]], [[Deftones]] a [[Limp Bizkit]] przëczëniłë sã do pòpùlarizacje negò zortu.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.loudersound.com/features/revenge-of-the-freaks-how-nu-metal-took-over-the-world | titel = Revenge of the freaks: the rise, fall and resurrection of nu metal | aùtór = Dave Everley | òpùblikòwóny = loudersound.com | prôca = Metal Hammer | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-26}}</ref> W XXI stalatim alternatiwny metal zachòwôł swòją bëtnosc na mùzyczny scenie, a jegò cësk pòòstôwają widzewné w ùtwórstwie karnów reprezentëjących rozmajité òdmianë terôczasnégò rocka a metalu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} idcea262755j05lrzcblqtzg6ttdyyj 828 14579 221444 221107 2026-10-27T20:34:03Z Iketsi 3254 we Gduńsku 221444 Scribunto text/plain local miejsca = { ["Gduńsk"] = { miejscownik = "Gduńsku", przyimek = "we" }, ["Warszawa"] = { miejscownik = "Warszawie", przyimek = "w" }, ["Krakòwò"] = { miejscownik = "Krakòwie", przyimek = "w" }, ["Pòlskô"] = { miejscownik = "Pòlsce", przyimek = "w" }, ["Słowackô"] = { miejscownik = "Słowacji", przyimek = "na" }, ["Czeskô"] = { miejscownik = "Czechach", przyimek = "w" }, ["Ùkrajina"] = { miejscownik = "Ùkrajinie", przyimek = "na" }, ["Słoweniô"] = { miejscownik = "Słowenii", przyimek = "w" }, ["Francjô"] = { miejscownik = "Francji", przyimek = "we" }, ["Italskô"] = { miejscownik = "Italsce", przyimek = "w" }, ["Niemieckô"] = { miejscownik = "Niemiecczi", przyimek = "w" }, } local p = {} local function normalizujNazwe(nazwa) nazwa = mw.text.trim(nazwa) nazwa = mw.ustring.gsub(nazwa, "_", " ") nazwa = mw.ustring.gsub(nazwa, "%s+", " ") return mw.ustring.lower(nazwa) end -- Indeks pomocniczy umożliwia wyszukiwanie bez względu na wielkość liter. -- Klucz tabeli jest też domyślnym tytułem linkowanej strony. local indeksMiejsc = {} for nazwa, wpis in pairs(miejsca) do indeksMiejsc[normalizujNazwe(nazwa)] = { miejscownik = wpis.miejscownik, przyimek = wpis.przyimek, strona = nazwa, } end local function blad(komunikat) local wynik = '<span class="error">[[Moduł:Môlnik|Moduł:Môlnik]] — ' .. komunikat .. '</span>' -- Strony z błędami są śledzone tylko w przestrzeni głównej. if mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then wynik = wynik .. "[[Kategoria:Dodac môl do Moduł:Môlnik]]" end return wynik end function p.main(frame) local rodzic = frame:getParent() local function argument(nazwa) local wartosc = frame.args[nazwa] if wartosc == nil or mw.text.trim(wartosc) == "" then if rodzic then wartosc = rodzic.args[nazwa] end end if wartosc == nil or mw.text.trim(wartosc) == "" then return nil end return mw.text.trim(wartosc) end local nazwa = argument("môl") or argument(1) if not nazwa then return blad("podaj nazwę miejsca.") end local wpis = indeksMiejsc[normalizujNazwe(nazwa)] local miejscownik = argument("môlnik") or (wpis and wpis.miejscownik) local przyimek = argument("przëmiono") or (wpis and wpis.przyimek) -- Domyślnym celem linku jest klucz z tabeli albo podana nazwa miejsca. -- Parametrem „strona” można wskazać inny tytuł artykułu. local strona = argument("strona") or (wpis and wpis.strona) or nazwa if not miejscownik or not przyimek then return blad( "nieznane miejsce. Podaj parametry „môlnik” i „przëmiono” albo dodaj wpis do tabeli modułu." ) end if przyimek ~= "w" and przyimek ~= "we" and przyimek ~= "na" then return blad( "Moduł:Môlnik — przëmiono musi bëc „w”, „we” abò „na”." ) end return przyimek .. " [[" .. strona .. "|" .. miejscownik .. "]]" end return p tntfrdpeygvw5xawj32p8oeh7xj5sbh 828 14580 221270 221106 2026-10-27T14:38:05Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mòdułë]] 221270 wikitext text/x-wiki [[:Moduł:Môlnik]] {| class="wikitable" ! A !! B |- {{ExampleRow|__template=Invoke|__shorthand-row=yes|Môlnik|môl=Gduńsk}} |- {{ExampleRow|__template=Invoke|__shorthand-row=yes|Môlnik|môl=Ùkrajina}} |- {{ExampleRow|__template=Invoke|__shorthand-row=yes|Môlnik|môl=Fikcjograd}} |- {{ExampleRow|__template=Invoke|__shorthand-row=yes|Môlnik|môl=Nowa Miejscowość|môlnik=Nowej Miejscowości|przëmiono=we}} |} [[Kategòrëjô:Mòdułë]] 2sxzs4gvr844til2r4av5zdeanu1dki 0 14591 221228 221156 2026-10-27T12:29:13Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 221228 wikitext text/x-wiki #TAM [[Pòmòrsczé Centrum Edukacje Szkólnëch we Gduńsku]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 3p6letngrwzdbgtyqmvhu4aog9cta6u 10 14593 221321 221166 2026-10-27T16:17:54Z Terrus38 14026 221321 wikitext text/x-wiki <noinclude>[[Kategòrëjô:Infoboxë]]</noinclude><table class="infobox geography vcard" style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 300px; border-collapse: collapse; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.1);"> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 0.5em; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">{{{miono}}}</div> <div style="font-size: 75%; font-weight: normal; font-style: italic; text-align: center; width: 100%; color: inherit;">{{#if:{{{gwôsné miono|}}}|{{{gwôsné miono}}} }}</div> </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align: center !important; padding: 0.8em 0.4em; background-color: var(--background-color-base, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122);"> <table style="width: 100%; background: transparent; text-align: center; margin: 0; border-collapse: collapse; border: none;"> <tr> <td style="width: 50%; vertical-align: middle; padding: 0.2em 0.6em 0.2em 0.2em; border: none; text-align: center !important;"> {{#if:{{{òdjimk|}}}| <div style="display: block; margin: 0 auto; text-align: center;">[[Òbrôzk:{{{òdjimk}}}|center|border|120px|{{{òpis òdjimka}}}]]</div> }} </td> <td style="width: 50%; vertical-align: middle; padding: 0.2em 0.2em 0.2em 0.6em; border: none; text-align: center !important;"> {{#if:{{{symból|}}}| <div style="display: block; margin: 0 auto; text-align: center;">[[Òbrôzk:{{{symbòl}}}|center|90px|{{{òpis symbòlu}}}]]</div> }} </td> </tr> </table> </td> </tr> {{#if:{{{kôrta|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center !important; padding: 0.5em; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="display: block; margin: 0 auto; text-align: center;">[[Òbrôzk:{{{kôrta}}}|center|250px|{{{òpis kôrtë}}}]]</div> </td> </tr> }} <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); padding: 0.4em; font-weight: bold; border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">Spòdlowé pòdôwczi</div> </th> </tr> {{#if:{{{pòpùlacjô|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">[[Pòpùlacjô]]</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{pòpùlacjô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{môl zamieszkaniô|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Môl zamieszkaniô</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{môl zamieszkaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{jãzëk|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; width: 40%; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">[[Jãzëk]]</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{jãzëk}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{religiô|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">[[Religiô]]</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{religiô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{grëpa|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Grëpa</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{grëpa}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krewny|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Krewny</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{krewny}}}</td> </tr> }} </table> 40wd7xne8y933ge2jrh66ql6ukgtz0y 221322 221321 2026-10-27T16:18:20Z Terrus38 14026 221322 wikitext text/x-wiki <noinclude>[[Kategòrëjô:Infoboxë]]</noinclude><table class="infobox geography vcard" style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 300px; border-collapse: collapse; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.1);"> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 0.5em; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">{{{miono}}}</div> <div style="font-size: 75%; font-weight: normal; font-style: italic; text-align: center; width: 100%; color: inherit;">{{#if:{{{gwôsné miono|}}}|{{{gwôsné miono}}} }}</div> </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align: center !important; padding: 0.8em 0.4em; background-color: var(--background-color-base, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122);"> <table style="width: 100%; background: transparent; text-align: center; margin: 0; border-collapse: collapse; border: none;"> <tr> <td style="width: 50%; vertical-align: middle; padding: 0.2em 0.6em 0.2em 0.2em; border: none; text-align: center !important;"> {{#if:{{{òdjimk|}}}| <div style="display: block; margin: 0 auto; text-align: center;">[[Òbrôzk:{{{òdjimk}}}|center|border|120px|{{{òpis òdjimka}}}]]</div> }} </td> <td style="width: 50%; vertical-align: middle; padding: 0.2em 0.2em 0.2em 0.6em; border: none; text-align: center !important;"> {{#if:{{{symból|}}}| <div style="display: block; margin: 0 auto; text-align: center;">[[Òbrôzk:{{{symból}}}|center|90px|{{{òpis symbòlu}}}]]</div> }} </td> </tr> </table> </td> </tr> {{#if:{{{kôrta|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center !important; padding: 0.5em; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="display: block; margin: 0 auto; text-align: center;">[[Òbrôzk:{{{kôrta}}}|center|250px|{{{òpis kôrtë}}}]]</div> </td> </tr> }} <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); padding: 0.4em; font-weight: bold; border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">Spòdlowé pòdôwczi</div> </th> </tr> {{#if:{{{pòpùlacjô|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">[[Pòpùlacjô]]</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{pòpùlacjô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{môl zamieszkaniô|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Môl zamieszkaniô</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{môl zamieszkaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{jãzëk|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; width: 40%; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">[[Jãzëk]]</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{jãzëk}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{religiô|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">[[Religiô]]</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{religiô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{grëpa|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Grëpa</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{grëpa}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krewny|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Krewny</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{krewny}}}</td> </tr> }} </table> c1mav7kiywybob1wpkft5nmh7xzln38 0 14595 221198 221194 2026-10-27T12:02:57Z Iketsi 3254 |Morzanie 221198 wikitext text/x-wiki #TAM [[Mòrzanie (chùr)]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania Chùr …|Morzanie]] sbzumdgxd676daef7qk1jtobruvwlvi 0 14597 221205 2026-10-27T12:16:17Z Iketsi 3254 N 221205 wikitext text/x-wiki #TAM [[Stowôra „DISCANTUS”]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 4r1ha73qfrv8ts9w4knkjomgxzs1h58 221238 221205 2026-10-27T12:58:12Z Xqbot 1155 Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Discantus (stowôra)]]; kòsmeticzné zmianë 221238 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Discantus (stowôra)]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 1qnfhdv1gx652vhqqu9qg941wy17c3s 221251 221238 2026-10-27T13:23:51Z Iketsi 3254 #TAM [[Discantus (chùr)]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 221251 wikitext text/x-wiki #TAM [[Discantus (chùr)]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 4uxc0gdeldzw48b0e28zkzwymm93650 0 14598 221206 2026-10-27T12:17:03Z Iketsi 3254 N 221206 wikitext text/x-wiki #TAM [[Stowôra „DISCANTUS”]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania Chùr …]] dngagqsbodkltfyxwsd75q1lmys5kbl 221207 221206 2026-10-27T12:17:18Z Iketsi 3254 |Discantus 221207 wikitext text/x-wiki #TAM [[Stowôra „DISCANTUS”]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania Chùr …|Discantus]] d58m10013ihn03j4c9hsmg5y0xks0uc 221239 221207 2026-10-27T12:58:17Z Xqbot 1155 Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Discantus (stowôra)]]; kòsmeticzné zmianë 221239 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Discantus (stowôra)]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania Chùr …|Discantus]] 25i251d1u6pojqg3fgnwme55byt3u04 221252 221239 2026-10-27T13:24:03Z Iketsi 3254 #TAM [[Discantus (chùr)]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania Chùr …|Discantus]] 221252 wikitext text/x-wiki #TAM [[Discantus (chùr)]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania Chùr …|Discantus]] 4he2gwyhqozgftmcel7w3t7q2raej8s 0 14599 221209 2026-10-27T12:17:55Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa]] do [[Spiéwné Towarzëstwò m. Jana Trepczika z Wejrowa]]: m. 221209 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Spiéwné Towarzëstwò m. Jana Trepczika z Wejrowa]] dd7ul43mhqv1dujgamrxgf2h96xr2q3 221224 221209 2026-10-27T12:23:56Z Iketsi 3254 #TAM [[Spiéwné Towarzëstwò m. Jana Trepczika z Wejrowa]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania (miona→m.)]] 221224 wikitext text/x-wiki #TAM [[Spiéwné Towarzëstwò m. Jana Trepczika z Wejrowa]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania (miona→m.)]] 7k9o2zvvoe7edvchfzbr3raaptuvm1f 0 14600 221213 2026-10-27T12:20:38Z Iketsi 3254 N 221213 wikitext text/x-wiki #TAM [[Spiéwné Towarzëstwò m. Jana Trepczika z Wejrowa]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 987qt6aq162doffghajra3dd5ntqbe2 14 14602 221225 2026-10-27T12:24:11Z Iketsi 3254 N 221225 wikitext text/x-wiki [[Kategòrëjô:Przeczerowania|miona]] 1xgblx0e2wca60mxujhpha9oaice4by 0 14603 221232 2026-10-27T12:47:38Z Iketsi 3254 N 221232 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Chór Kameralny „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Chór Kameralny „DISCANTUS”'') – chór òd 2006 {{skr.|rokù}}<ref>https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô=Chùrë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 7zevd9bt8lxsvltweidsckh9hoa1mv3 221241 221232 2026-10-27T12:59:11Z Iketsi 3254 Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) 221241 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Chór Kameralny „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Chór Kameralny „DISCANTUS”'') – chór òd 2006 {{skr.|rokù}}<ref>https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô=Chùrë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] g2ck0r8huol2b2bypd24d1w920kn257 221245 221241 2026-10-27T13:21:11Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Discantus (chór)]] do [[Discantus (chùr)]]: pl → csb 221241 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Chór Kameralny „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Chór Kameralny „DISCANTUS”'') – chór òd 2006 {{skr.|rokù}}<ref>https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô=Chùrë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] g2ck0r8huol2b2bypd24d1w920kn257 221249 221245 2026-10-27T13:22:15Z Iketsi 3254 chùr 221249 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Chùr Kameralny „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Chór Kameralny „DISCANTUS”'') – chùr òd 2006 {{skr.|rokù}}<ref>https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô=Chùrë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] dr3a0otiff9ccb8ox8o83pr382d8tbz 221330 221249 2026-10-27T16:29:55Z Iketsi 3254 + 221330 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Chùr Kameralny „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Chór Kameralny „DISCANTUS”'') – chùr òd 2006 {{skr.|rokù}}<ref>https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> Òni spiéwelë nawetka w [[Praga|Pradze]] i zajimają są {{skr.|m.jin.}} kaszëbsczima piesniama. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô=Chùrë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] e508xpu52u0ulg4hp9rqehukqp52qq2 221331 221330 2026-10-27T16:30:41Z Iketsi 3254 z [[Gòwidlëno|Gòwidlëna]] 221331 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Chùr Kameralny „DISCANTUS”''' ({{jãz.|pl}} ''Chór Kameralny „DISCANTUS”'') – chùr z [[Gòwidlëno|Gòwidlëna]] òd 2006 {{skr.|rokù}}<ref>https://www.discantus.pl/stowarzyszenie/</ref> Òni spiéwelë nawetka w [[Praga|Pradze]] i zajimają są {{skr.|m.jin.}} kaszëbsczima piesniama. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Discantus (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Gòwidlëno]] |Kategoriô=Chùrë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl Dôwnô starna] ({{jãz.|pl}}) * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino Karnôl na YouTube] ({{skr.|m.jin.}} {{jãz.|csb}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] kod2wyrwt3r53mx5vk5q24ombktnyzk 14 14604 221234 2026-10-27T12:54:16Z Iketsi 3254 N 221234 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Fùńdamentné kategòrëje]] aazhyh817t2xezzcxauyljs88hc8sq4 0 14605 221236 2026-10-27T12:55:14Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Stowôra „DISCANTUS”]] do [[Discantus (stowôra)]]: (stowôra) 221236 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Discantus (stowôra)]] 9bef39v78ipsec7vg3ub9hll5sb2o5r 0 14606 221240 2026-10-27T12:58:21Z Iketsi 3254 N 221240 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Discantus (wiele znaczeniów)}} * {{Link if not current|Discantus (chór)|| }} * {{Link if not current|Discantus (stowôra)||}} r595ygw70eaonpy4frpv1h793ma2lfj 221248 221240 2026-10-27T13:21:38Z Iketsi 3254 ù 221248 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Discantus (wiele znaczeniów)}} * {{Link if not current|Discantus (chùr)|| }} * {{Link if not current|Discantus (stowôra)||}} 7qmyazyd1cz4y5n9poe91ghr29fhrmd 0 14608 221257 2026-10-27T13:41:52Z HaxelKaszëba 17492 Ùsôdzonô nowô starna "{{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Post-hardcore | òdjimk = Fugazi.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = lata 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] | zrzeszoné ôrtë = [[hardcore punk]], [[post-punk]], [[noise rock]], [[alternatiwny rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]] | zortë = [[emo]], [[screamo]] | artiscë = [[Rites of Spring]], [[Fugazi]], [[Hüsker Dü]], Quic…" 221257 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Post-hardcore | òdjimk = Fugazi.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = lata 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] | zrzeszoné ôrtë = [[hardcore punk]], [[post-punk]], [[noise rock]], [[alternatiwny rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]] | zortë = [[emo]], [[screamo]] | artiscë = [[Rites of Spring]], [[Fugazi]], [[Hüsker Dü]], [[Quicksand]], [[Drive Like Jehu]], [[Jawbox]], [[At the Drive-In]], [[Refused]], [[Thursday]], [[Thrice]], [[Glassjaw]], [[Silverstein]], [[Alexisonfire]], [[Dance Gavin Dance]] | starna www = }} '''Post-hardcore''' – mùzyczny ôrt wëwòdzący sã z [[hardcore punk]]a, jaczi pòwstôł w Zjednónëch Stanach w latach 80. XX stalatégò. Parłãczi agresywné brzëmienié hardcore punka z barżi melodijnyma partiama, eksperimentalnyma sztrukturama ùsôdzków a téż cëskama [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/post-hardcore-ma0000012125 | titel = Post-Hardcore Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Post-hardcore charakterizëje sã przesterowónyma gitarama, dinamiczną ritmiką a téż wòkalã parłãczącym melodijny spiéw z krzikã. W przërównanim z tradicyjnym hardcore punkã ôrt wëprzédniô sã wikszą rozmajitoscą brzëmieniô a barżi rozbùdowónyma kòmpòzycjama.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/post-hardcore-ma0000012125 | titel = Post-Hardcore Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Post-hardcore rozwinął sã w latach 80. za sprawą karnów taczich jak [[Rites of Spring]], [[Fugazi]] a [[Hüsker Dü]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/emo-ma0000004447 | titel = Emo Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W latach 90. jegò brzëmienié rozwijałë m.jin. [[Drive Like Jehu]] a [[At the Drive-In]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/artist/mn0000166558 | titel = Drive Like Jehu Biography | aùtór = Steve Huey | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W XXI stalatim pòpùlarnota zwëskałë karna [[Thursday]], [[Silverstein]] a [[Dance Gavin Dance]], reprezentëjącé rozmajité òdmianë ôrtu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} i737fsnou3z38wfz2gcskl4n5u36d2l 221263 221257 2026-10-27T14:17:24Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë]] 221263 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox |pòzwa = Post-hardcore |òdjimk = Fugazi.jpg |òpisënk = |lata rozwiju = lata 80. XX w. – do dzys |plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] |zrzeszoné ôrtë = [[hardcore punk]], [[post-punk]], [[noise rock]], [[alternatiwny rock]] |jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]] |zortë = [[emo]], [[screamo]] |artiscë = [[Rites of Spring]], [[Fugazi]], [[Hüsker Dü]], [[Quicksand]], [[Drive Like Jehu]], [[Jawbox]], [[At the Drive-In]], [[Refused]], [[Thursday]], [[Thrice]], [[Glassjaw]], [[Silverstein]], [[Alexisonfire]], [[Dance Gavin Dance]] |starna www = }} '''Post-hardcore''' – mùzyczny ôrt wëwòdzący sã z [[hardcore punk]]a, jaczi pòwstôł w Zjednónëch Stanach w latach 80. XX stalatégò. Parłãczi agresywné brzëmienié hardcore punka z barżi melodijnyma partiama, eksperimentalnyma sztrukturama ùsôdzków a téż cëskama [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/style/post-hardcore-ma0000012125 |titel = Post-Hardcore Music Style Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Post-hardcore charakterizëje sã przesterowónyma gitarama, dinamiczną ritmiką a téż wòkalã parłãczącym melodijny spiéw z krzikã. W przërównanim z tradicyjnym hardcore punkã ôrt wëprzédniô sã wikszą rozmajitoscą brzëmieniô a barżi rozbùdowónyma kòmpòzycjama.<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/genre/post-hardcore-ma0000012125 |titel = Post-Hardcore Music Genre Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Post-hardcore rozwinął sã w latach 80. za sprawą karnów taczich jak [[Rites of Spring]], [[Fugazi]] a [[Hüsker Dü]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/genre/emo-ma0000004447 |titel = Emo Music Genre Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W latach 90. jegò brzëmienié rozwijałë {{skr.|m.jin.}} [[Drive Like Jehu]] a [[At the Drive-In]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/artist/mn0000166558 |titel = Drive Like Jehu Biography |aùtór = Steve Huey |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W XXI stalatim pòpùlarnota zwëskałë karna [[Thursday]], [[Silverstein]] a [[Dance Gavin Dance]], reprezentëjącé rozmajité òdmianë ôrtu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë]] c99wbp0ddlqxeowtvufr3249cbcncfw 221292 221263 2026-10-27T15:12:30Z Terrus38 14026 221292 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox |pòzwa = Post-hardcore |òdjimk = Fugazi.jpg |òpisënk = |lata rozwiju = lata 80. XX w. – do dzys |plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] |zrzeszoné ôrtë = [[hardcore punk]], [[post-punk]], [[noise rock]], [[alternatiwny rock]] |jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]] |zortë = [[emo]], [[screamo]] |artiscë = [[Rites of Spring]], [[Fugazi]], [[Hüsker Dü]], [[Quicksand]], [[Drive Like Jehu]], [[Jawbox]], [[At the Drive-In]], [[Refused]], [[Thursday]], [[Thrice]], [[Glassjaw]], [[Silverstein]], [[Alexisonfire]], [[Dance Gavin Dance]] |starna www = }} '''Post-hardcore''' – mùzyczny ôrt wëwòdzący sã z [[hardcore punk]]a, jaczi pòwstôł w [[USA|Zjednónëch Stanach]] w latach 80. XX stalatégò. Parłãczi agresywné brzëmienié hardcore punka z barżi melodijnyma partiama, eksperimentalnyma sztrukturama ùsôdzków a téż cëskama [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/style/post-hardcore-ma0000012125 |titel = Post-Hardcore Music Style Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Post-hardcore charakterizëje sã przesterowónyma gitarama, dinamiczną ritmiką a téż wòkalã parłãczącym melodijny spiéw z krzikã. W przërównanim z tradicyjnym hardcore punkã ôrt wëapartniwô sã wikszą rozmajitoscą brzëmieniô a barżi rozbùdowónyma kòmpòzycjama.<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/genre/post-hardcore-ma0000012125 |titel = Post-Hardcore Music Genre Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Post-hardcore rozwinął sã w latach 80. za sprawą karnów taczich jak [[Rites of Spring]], [[Fugazi]] a [[Hüsker Dü]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/genre/emo-ma0000004447 |titel = Emo Music Genre Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W latach 90. jegò brzëmienié rozwijałë {{skr.|m.jin.}} [[Drive Like Jehu]] a [[At the Drive-In]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/artist/mn0000166558 |titel = Drive Like Jehu Biography |aùtór = Steve Huey |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W XXI stalatim pòpùlarnotã zwëskałë karna [[Thursday]], [[Silverstein]] a [[Dance Gavin Dance]], reprezentëjącé rozmajité òdmianë ôrtu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë]] gwbzh595vak2bljevvroxkhsouo9v6h 221302 221292 2026-10-27T15:27:57Z HaxelKaszëba 17492 221302 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox |pòzwa = Post-hardcore |òdjimk = Fugazi.jpg |òpisënk = |lata rozwiju = lata 80. XX w. – do dzys |plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] |zrzeszoné ôrtë = [[hardcore punk]], [[post-punk]], [[noise rock]], [[alternatiwny rock]] |jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]] |zortë = [[emo]], [[screamo]] |artiscë = [[Rites of Spring]], [[Fugazi]], [[Hüsker Dü]], [[Quicksand]], [[Drive Like Jehu]], [[Jawbox]], [[At the Drive-In]], [[Refused]], [[Thursday]], [[Thrice]], [[Glassjaw]], [[Silverstein]], [[Alexisonfire]], [[Dance Gavin Dance]] |starna www = }} '''Post-hardcore''' – [[mùzyczny ôrt]] wëwòdzący sã z [[hardcore punk]]a, jaczi pòwstôł w [[USA|Zjednónëch Stanach]] w latach 80. XX stalatégò. Parłãczi agresywné brzëmienié hardcore punka z barżi melodijnyma partiama, eksperimentalnyma sztrukturama ùsôdzków a téż cëskama [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/style/post-hardcore-ma0000012125 |titel = Post-Hardcore Music Style Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Post-hardcore charakterizëje sã przesterowónyma gitarama, dinamiczną ritmiką a téż wòkalã parłãczącym melodijny spiéw z krzikã. W przërównanim z tradicyjnym hardcore punkã ôrt wëapartniwô sã wikszą rozmajitoscą brzëmieniô a barżi rozbùdowónyma kòmpòzycjama.<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/genre/post-hardcore-ma0000012125 |titel = Post-Hardcore Music Genre Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Post-hardcore rozwinął sã w latach 80. za sprawą karnów taczich jak [[Rites of Spring]], [[Fugazi]] a [[Hüsker Dü]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/genre/emo-ma0000004447 |titel = Emo Music Genre Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W latach 90. jegò brzëmienié rozwijałë {{skr.|m.jin.}} [[Drive Like Jehu]] a [[At the Drive-In]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/artist/mn0000166558 |titel = Drive Like Jehu Biography |aùtór = Steve Huey |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W XXI stalatim pòpùlarnotã zwëskałë karna [[Thursday]], [[Silverstein]] a [[Dance Gavin Dance]], reprezentëjącé rozmajité òdmianë ôrtu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë]] 4gutvr6ldjceh3it75d1hpl4siapzv1 221342 221302 2026-10-27T16:57:59Z Terrus38 14026 221342 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox |pòzwa = Post-hardcore |òdjimk = Fugazi.jpg |òpisënk = |lata rozwiju = lata 80. XX w. – do dzys |plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] |zrzeszoné ôrtë = [[hardcore punk]], [[post-punk]], [[noise rock]], [[alternatiwny rock]] |jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]] |zortë = [[emo]], [[screamo]] |artiscë = [[Rites of Spring]], [[Fugazi]], [[Hüsker Dü]], [[Quicksand]], [[Drive Like Jehu]], [[Jawbox]], [[At the Drive-In]], [[Refused]], [[Thursday]], [[Thrice]], [[Glassjaw]], [[Silverstein]], [[Alexisonfire]], [[Dance Gavin Dance]] |starna www = }} '''Post-hardcore''' – [[mùzyczny ôrt]] wëwòdzący sã z [[hardcore punk]]a, jaczi pòwstôł w [[USA|Zjednónëch Stanach]] w latach 80. XX stalatégò. Parłãczi agresywné brzëmienié hardcore punka z barżi melodijnyma partiama, eksperimentalnyma sztrukturama ùsôdzków a téż cëskama [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/style/post-hardcore-ma0000012125 |titel = Post-Hardcore Music Style Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Post-hardcore charakterizëje sã przesterowónyma gitarama, dinamiczną ritmiką a téż wòkalã parłãczącym melodijny spiéw z krzikã. W przërównanim z tradicyjnym hardcore punkã ôrt wëapartniwô sã wikszą rozmajitoscą brzëmieniô a barżi rozbùdowónyma kómpòzycjama.<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/genre/post-hardcore-ma0000012125 |titel = Post-Hardcore Music Genre Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Post-hardcore rozwinął sã w latach 80. za sprawą karnów taczich jak [[Rites of Spring]], [[Fugazi]] a [[Hüsker Dü]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/genre/emo-ma0000004447 |titel = Emo Music Genre Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W latach 90. jegò brzëmienié rozwijałë {{skr.|m.jin.}} [[Drive Like Jehu]] a [[At the Drive-In]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/artist/mn0000166558 |titel = Drive Like Jehu Biography |aùtór = Steve Huey |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> W XXI stalatim pòpùlarnotã zwëskałë karna [[Thursday]], [[Silverstein]] a [[Dance Gavin Dance]], reprezentëjącé rozmajité òdmianë ôrtu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë]] 519uftv9yo09y0b2yyt36o8og7msh6w 14 14609 221267 2026-10-27T14:27:52Z Iketsi 3254 N 221267 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Metastarnë Wikipedie]] 8er20mw077ebmggyymwal6xwqbl0srm 14 14610 221275 2026-10-27T14:42:57Z Iketsi 3254 N 221275 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Fùńdamentné kategòrëje]] aazhyh817t2xezzcxauyljs88hc8sq4 0 14611 221279 2026-10-27T14:44:18Z Iketsi 3254 N 221279 wikitext text/x-wiki Mùzyczny ôrt – == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] |Kategoriô=Ôrtë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë| ]] n686beqkm4pedjdgbp87h0ms8qyr5eq 221281 221279 2026-10-27T14:47:02Z Iketsi 3254 Lësta mùzycznëch ôrtów 221281 wikitext text/x-wiki '''Mùzyczny ôrt''' – == Lësta mùzycznëch ôrtów == * [[Blues]] * [[Rapcore]] * [[Rock]] * [[Rockabilly]] == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] |Kategoriô=Ôrtë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë| ]] hcjjewncvhz1w8nzh1bdqm6kniu39zv 221282 221281 2026-10-27T14:47:46Z Iketsi 3254 /* Lësta mùzycznëch ôrtów */ + 221282 wikitext text/x-wiki '''Mùzyczny ôrt''' – == Lësta mùzycznëch ôrtów == * [[Blues]] * [[Nu metal]] * [[Post-hardcore]] * [[Rapcore]] * [[Rock]] * [[Rockabilly]] == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] |Kategoriô=Ôrtë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë| ]] 6oka1jn243bcj4hjan1obl9kljubcxd 221283 221282 2026-10-27T14:53:31Z Iketsi 3254 + 221283 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bubble chart showing musical works by genres (after WD10 datathon).png|mały|Mùzyczné ôrtë]] '''Mùzyczny ôrt''' – klasa abò stil [[Mùzyka|mùzyczi]]. Mùzyczné ôrtë sã zmieniwô z cządã. == Lësta mùzycznëch ôrtów == * [[Blues]] * [[Nu metal]] * [[Post-hardcore]] * [[Rapcore]] * [[Rock]] * [[Rockabilly]] == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] |Kategoriô=Ôrtë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë| ]] 60ssrp5y0xxusiwwbgfor46gnhrm14e 221284 221283 2026-10-27T14:53:53Z HaxelKaszëba 17492 221284 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bubble chart showing musical works by genres (after WD10 datathon).png|mały|Mùzyczné ôrtë]] '''Mùzyczny ôrt''' – kategòriô mùzyczi òbjimùjącô ùsôdzczi ò szlachòwnëch sztilisticznëch znankach, taczich jak ritm, melodiô, brzëmienié, instrumentarium a téż spòsób wëkònaniô. Mùzyczné ôrtë wëprzédniô sã na spòdlim jejich mùzycznëch a kùlturowich znanków. Do mùzycznëch ôrtów rechùje sã midzë jinszima [[rock]], [[pop]], [[jazz]], [[blues]], [[hip-hop]], [[heavy metal]] a téż [[elektronicznô mùzyka|elektroniczną mùzykã]]. Pòmaklëwné ôrtë mògą dzelëc sã na mniszi zortë, taczé jak [[hardcore punk]], [[nu metal]] abò [[shoegaze]]. Mùzyczné ôrtë zmieniają sã z ùpłiwã czasu, a téż mògą parłãczëc sã ze sobą, ùtwòrząc nowé mùzyczné sztile. == Lësta mùzycznëch ôrtów == * [[Blues]] * [[Nu metal]] * [[Post-hardcore]] * [[Rapcore]] * [[Rock]] * [[Rockabilly]] == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] |Kategoriô=Ôrtë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë| ]] pyzsruzow98dey4067x9h9kqt3pce9j 221286 221284 2026-10-27T14:54:43Z Iketsi 3254 /* Lësta mùzycznëch ôrtów */ + 221286 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bubble chart showing musical works by genres (after WD10 datathon).png|mały|Mùzyczné ôrtë]] '''Mùzyczny ôrt''' – kategòriô mùzyczi òbjimùjącô ùsôdzczi ò szlachòwnëch sztilisticznëch znankach, taczich jak ritm, melodiô, brzëmienié, instrumentarium a téż spòsób wëkònaniô. Mùzyczné ôrtë wëprzédniô sã na spòdlim jejich mùzycznëch a kùlturowich znanków. Do mùzycznëch ôrtów rechùje sã midzë jinszima [[rock]], [[pop]], [[jazz]], [[blues]], [[hip-hop]], [[heavy metal]] a téż [[elektronicznô mùzyka|elektroniczną mùzykã]]. Pòmaklëwné ôrtë mògą dzelëc sã na mniszi zortë, taczé jak [[hardcore punk]], [[nu metal]] abò [[shoegaze]]. Mùzyczné ôrtë zmieniają sã z ùpłiwã czasu, a téż mògą parłãczëc sã ze sobą, ùtwòrząc nowé mùzyczné sztile. == Lësta mùzycznëch ôrtów == * [[Blues]] * [[Nu metal]] * [[Post-hardcore]] * [[Rapcore]] * [[Rock]] * [[Rockabilly]] * [[Punk]] ** [[Skate punk]] == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] |Kategoriô=Ôrtë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë| ]] 5wi1qywwu4q96opufdtv1lxdy2jqmog 221287 221286 2026-10-27T14:57:34Z HaxelKaszëba 17492 barżi pòd ôrtë 221287 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bubble chart showing musical works by genres (after WD10 datathon).png|mały|Mùzyczné ôrtë]] '''Mùzyczny ôrt''' – kategòriô mùzyczi òbjimùjącô ùsôdzczi ò szlachòwnëch sztilisticznëch znankach, taczich jak ritm, melodiô, brzëmienié, instrumentarium a téż spòsób wëkònaniô. Mùzyczné ôrtë wëprzédniô sã na spòdlim jejich mùzycznëch a kùlturowich znanków. Do mùzycznëch ôrtów rechùje sã midzë jinszima [[rock]], [[pop]], [[jazz]], [[blues]], [[hip-hop]], [[heavy metal]] a téż [[elektronicznô mùzyka|elektroniczną mùzykã]]. Pòmaklëwné ôrtë mògą dzelëc sã na mniszi zortë, taczé jak [[hardcore punk]], [[nu metal]] abò [[shoegaze]]. Mùzyczné ôrtë zmieniają sã z ùpłiwã czasu, a téż mògą parłãczëc sã ze sobą, ùtwòrząc nowé mùzyczné sztile. == Lësta mùzycznëch ôrtów == * [[Blues]] * [[Rock]] ** [[Alternatiwny rock]] *** [[Shoegaze]] ** [[Heavy metal]] *** [[Alternatiwny metal]] **** [[Nu metal]] ** [[Punk]] *** [[Hardcore punk]] **** [[Post-hardcore]] **** [[Rapcore]] *** [[Skate punk]] ** [[Rockabilly]] == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] |Kategoriô=Ôrtë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë| ]] pirb6ue2bwcud70a257me2rq8d4c4i0 221340 221287 2026-10-27T16:54:52Z Iketsi 3254 [[]] 221340 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bubble chart showing musical works by genres (after WD10 datathon).png|mały|Mùzyczné ôrtë]] '''Mùzyczny ôrt''' – kategòriô [[Mùzyka|mùzyczi]] òbjimùjącô ùsôdzczi ò szlachòwnëch sztilisticznëch znankach, taczich jak ritm, melodiô, brzëmienié, instrumentarium a téż spòsób wëkònaniô. Mùzyczné ôrtë wëprzédniô sã na spòdlim jejich mùzycznëch a [[Kùltura|kùlturowich]] znanków. Do mùzycznëch ôrtów rechùje sã midzë jinszima [[rock]], [[pop]], [[jazz]], [[blues]], [[hip-hop]], [[heavy metal]] a téż [[elektronicznô mùzyka|elektroniczną mùzykã]]. Pòmaklëwné ôrtë mògą dzelëc sã na mniszi zortë, taczé jak [[hardcore punk]], [[nu metal]] abò [[shoegaze]]. Mùzyczné ôrtë zmieniają sã z ùpłiwã [[Czas|czasu]], a téż mògą parłãczëc sã ze sobą, ùtwòrząc nowé mùzyczné sztile. == Lësta mùzycznëch ôrtów == * [[Blues]] * [[Rock]] ** [[Alternatiwny rock]] *** [[Shoegaze]] ** [[Heavy metal]] *** [[Alternatiwny metal]] **** [[Nu metal]] ** [[Punk]] *** [[Hardcore punk]] **** [[Post-hardcore]] **** [[Rapcore]] *** [[Skate punk]] ** [[Rockabilly]] == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Mùzyka]] |Kategoriô=Ôrtë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë| ]] 8zx29e024hrxarjpto4dt8w46rimw8t 1 14612 221290 2026-10-27T15:09:38Z Terrus38 14026 /* Ôrt czë gatënk */ nowa sekcja 221290 wikitext text/x-wiki == Ôrt czë gatënk == W kaszëbsczim pòwszechno fùnksnérëje słowò gatënk w kònteksce lëteracczich gatënków, mëszlã, że mùzyczné ôrtë/gatënczi to je to samò, le w jiny wietwie kùńsztu (i jistnym słowã òpisëją to jiné jãzëczi, pòl. gatunek, an. genre, niem. Gattung, rus. żanr) – teòreticzno òba słowa są w pòrządkù, ale wëdôwô mie sã, że skòrno w kònteksce lëteraturë fùnksnérëje gatënk, to w kònteksce mùzyczi bëłobë logiczno, jakbë bëło jistno. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 16:09, 27 ruj 2026 (CET) b17g2h12sfd22irt8xkwpkh5e1ky7qc 221291 221290 2026-10-27T15:10:30Z Terrus38 14026 221291 wikitext text/x-wiki == Ôrt czë gatënk == W kaszëbsczim pòwszechno fùnksnérëje słowò ''gatënk'' w kònteksce lëteracczich gatënków, mëszlã, że mùzyczné ôrtë/gatënczi to je to samò, le w jiny wietwie kùńsztu (i jistnym słowã òpisëją to jiné jãzëczi, pòl. ''gatunek'', an. ''genre'', niem. ''Gattung'', rus. ''żanr'') – teòreticzno òba słowa są w pòrządkù, ale wëdôwô mie sã, że skòrno w kònteksce lëteraturë fùnksnérëje ''gatënk'', to w kònteksce mùzyczi bëłobë logiczno, jakbë bëło jistno. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 16:09, 27 ruj 2026 (CET) 0h3zhyn1e6hp02jwdjym3800khk5qs1 0 14613 221299 2026-10-27T15:21:15Z HaxelKaszëba 17492 Ùsôdzonô nowô starna "{{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Shoegaze | òdjimk = Slowdive live 2014.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = kùńc lat 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Wiôlgô Britaniô]] | zrzeszoné ôrtë = [[alternatiwny rock]], [[dream pop]], [[noise rock]], [[psychodeliczny rock]], [[indie rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[syntezatór]] | zortë = [[blackgaze]], [[nu gaze]] | artiscë = My…" 221299 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Shoegaze | òdjimk = Slowdive live 2014.jpg | òpisënk = | lata rozwiju = kùńc lat 80. XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Wiôlgô Britaniô]] | zrzeszoné ôrtë = [[alternatiwny rock]], [[dream pop]], [[noise rock]], [[psychodeliczny rock]], [[indie rock]] | jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[syntezatór]] | zortë = [[blackgaze]], [[nu gaze]] | artiscë = [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]], [[Lush]], [[Chapterhouse]], [[Swervedriver]], [[The Verve]], [[The Boo Radleys]], [[Nothing]], [[Whirr]] | starna www = }} '''Shoegaze''' (téż ''shoegazing'') – [[mùzyczny ôrt]] wëwòdzący sã z [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]], jaczi rozwinął sã pòd kùńc lat 80. XX stalatégò w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. Parłãczi elementë [[dream pop]]u, [[noise rock]]a a téż [[psychodeliczny rock|psychodelicznégò rocka]]. Charakterizëje sã przestrzennym brzëmienim gitarów, skòpicą zwãkòwich efektów a téż czãsto niewëraznym, delikatnym wòkalã.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/style/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Style Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Charakteristika == Shoegaze wëprzédniô sã wëzwëskanim gitarowich efektów, taczich jak [[reverb]], [[delay]], [[distortion]] a [[fuzz]], jaczé twòrzą gãstą, wielewiôrsztną scanã zwãkù. Wòkal je czãsto cëchi a dopasowóny w instrumentë, a ùsôdzczi mają atmosfericzny, melancholijny charakter.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Ôrt rozwinął sã na britijsczi niezanôleżny scenie pòd kùńc lat 80. Do jegò nôwôżniészich przedstôwców należą [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]] a téż [[Lush]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/genre/shoegaze-ma0000004454 | titel = Shoegaze Music Genre Overview | òpùblikòwóny = allmusic.com | prôca = AllMusic | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Wiôldżi cësk na rozwij shoegaze'u miôł albùm ''[[Loveless]]'' (1991) karna My Bloody Valentine.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide | titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze | òpùblikòwóny = masterclass.com | prôca = MasterClass | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Pò spôdkù pòpùlarnotë w pòłowie lat 90. ôrt pònowno zwëskôł zainteresowanié w XXI stalatim, wpłëwając na ùtwórstwò wielu terôczasnych alternatiwnëch karnów.<ref>{{cytuj starnã | url = https://conf.ling.cornell.edu/zacsmith/zacsmith_shoegaze2018preprint.pdf | titel = The Role of Phonesthemes in Shoegaze Naming Conventions | òpùblikòwóny = conf.ling.cornell.edu | jãzëk = en | data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 7vi1xol246qqnd6cri0zddhnrti1f0c 221314 221299 2026-10-27T15:45:25Z Iketsi 3254 Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë 221314 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox |pòzwa = Shoegaze |òdjimk = Slowdive live 2014.jpg |òpisënk = |lata rozwiju = kùńc lat 80. XX w. – do dzys |plac pòwstaniô = [[Wiôlgô Britaniô]] |zrzeszoné ôrtë = [[alternatiwny rock]], [[dream pop]], [[noise rock]], [[psychodeliczny rock]], [[indie rock]] |jinstrumentë = [[elektricznô gitara]], [[basowô gitara]], [[perkùsjô]], [[wòkal]], [[syntezatór]] |zortë = [[blackgaze]], [[nu gaze]] |artiscë = [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]], [[Lush]], [[Chapterhouse]], [[Swervedriver]], [[The Verve]], [[The Boo Radleys]], [[Nothing]], [[Whirr]] |starna www = }} '''Shoegaze''' (téż ''shoegazing'') – [[mùzyczny ôrt]] wëwòdzący sã z [[alternatiwny rock|alternatiwnégò rocka]], jaczi rozwinął sã pòd kùńc lat 80. XX stalatégò w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. Parłãczi elementë [[dream pop]]u, [[noise rock]]a a téż [[psychodeliczny rock|psychodelicznégò rocka]]. Charakterizëje sã przestrzennym brzëmienim gitarów, skòpicą zwãkòwich efektów a téż czãsto niewëraznym, delikatnym wòkalã<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/style/shoegaze-ma0000004454 |titel = Shoegaze Music Style Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref>. == Charakteristika == Shoegaze wëprzédniô sã wëzwëskanim gitarowich efektów, taczich jak [[reverb]], [[delay]], [[distortion]] a [[fuzz]], jaczé twòrzą gãstą, wielewiôrsztną scanã zwãkù. Wòkal je czãsto cëchi a dopasowóny w instrumentë, a ùsôdzczi mają atmosfericzny, melancholijny charakter.<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide |titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze |òpùblikòwóny = masterclass.com |prôca = MasterClass |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Historiô == Ôrt rozwinął sã na britijsczi niezanôleżny scenie pòd kùńc lat 80. Do jegò nôwôżniészich przedstôwców należą [[My Bloody Valentine]], [[Slowdive]], [[Ride]] a téż [[Lush]].<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.allmusic.com/genre/shoegaze-ma0000004454 |titel = Shoegaze Music Genre Overview |òpùblikòwóny = allmusic.com |prôca = AllMusic |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Wiôldżi cësk na rozwij shoegaze'u miôł albùm ''[[Loveless]]'' (1991) karna My Bloody Valentine.<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.masterclass.com/articles/shoegaze-music-guide |titel = Shoegaze Music Guide: History and Artists of Shoegaze |òpùblikòwóny = masterclass.com |prôca = MasterClass |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> Pò spôdkù pòpùlarnotë w pòłowie lat 90. ôrt pònowno zwëskôł zainteresowanié w XXI stalatim, wpłëwając na ùtwórstwò wielu terôczasnych alternatiwnëch karnów.<ref>{{cytuj starnã |url = https://conf.ling.cornell.edu/zacsmith/zacsmith_shoegaze2018preprint.pdf |titel = The Role of Phonesthemes in Shoegaze Naming Conventions |òpùblikòwóny = conf.ling.cornell.edu |jãzëk = en |data przëstãpù = 2026-10-27 }}</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë]] tciin00aehfw3qxrmg59hdx33ix6s2u 14 14614 221300 2026-10-27T15:22:08Z Terrus38 14026 Ùsôdzonô nowô starna "[[Kategòrëjô:Spòlëzna]]" 221300 wikitext text/x-wiki [[Kategòrëjô:Spòlëzna]] 8irea0myzcc1guarklvgjh154vbzxf0 0 14615 221308 2026-10-27T15:37:33Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Cassubia (gatënk)]] do [[Peytoia infercambriensis]]: Peytoia infercambriensis 221308 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Peytoia infercambriensis]] 4use4cqphh9q183dddyloskzzllczqx 0 14616 221311 2026-10-27T15:39:28Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù (syn.)]] 221311 wikitext text/x-wiki #TAM [[Peytoia infercambriensis]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù (syn.)]] agrj6wnl4keoynzkpk5xwgj5jnr3yni 221354 221311 2026-10-27T17:59:59Z Iketsi 3254 {{Do rëmniãcô|[[Peytoia infercambriensis]]}} 221354 wikitext text/x-wiki {{Do rëmniãcô|[[Peytoia infercambriensis]]}} l6v83xw28ucch7mz2rgbtz8fgfsz739 0 14617 221312 2026-10-27T15:39:47Z Iketsi 3254 #TAM [[Peytoia infercambriensis]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù (syn.)]] 221312 wikitext text/x-wiki #TAM [[Peytoia infercambriensis]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù (syn.)]] agrj6wnl4keoynzkpk5xwgj5jnr3yni 0 14618 221313 2026-10-27T15:40:21Z Iketsi 3254 N 221313 wikitext text/x-wiki #TAM [[Peytoia infercambriensis]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù (syn.)]] agrj6wnl4keoynzkpk5xwgj5jnr3yni 14 14619 221325 2026-10-27T16:21:38Z Iketsi 3254 N 221325 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Przeczerowania|…KPZ]] 1i81eq915z64ffz29kfpb1kvxn8g8fd 0 14620 221326 2026-10-27T16:21:58Z Iketsi 3254 N 221326 wikitext text/x-wiki #TAM [[Part Kònôrzënë]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania KPZ …]] 00dfhgjyivgbzklc1l0vh59evf8y5cj 221351 221326 2026-10-27T17:39:04Z Iketsi 3254 |Kònôrzënë 221351 wikitext text/x-wiki #TAM [[Part Kònôrzënë]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania KPZ …|Kònôrzënë]] i2jly2jttwu5euamvcaknqggbxa9dr7 0 14621 221327 2026-10-27T16:24:15Z Iketsi 3254 N 221327 wikitext text/x-wiki #TAM [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania]] 0z7si3l9rvaa65jwmhw0md5zdyn7cv2 221329 221327 2026-10-27T16:25:16Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z akronimów|Przeczerowania z akronimów]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 221329 wikitext text/x-wiki #TAM [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z akronimów]] k7x3i7z3ayd0yg7e523bkwy1i2rydfn 0 14622 221328 2026-10-27T16:24:46Z Iketsi 3254 N 221328 wikitext text/x-wiki #TAM [[Part Banino]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania KPZ …]] fa2afzvzqaml3560cksq75p7bpwe99a 221350 221328 2026-10-27T17:38:55Z Iketsi 3254 |Banino 221350 wikitext text/x-wiki #TAM [[Part Banino]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania KPZ …|Banino]] dt86xluiwwww5pgq4itfqb0qrxyoi4s 0 14623 221353 2026-10-27T17:45:50Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego]] do [[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]]: , 221353 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego]] 36o3vj5ngvnwms4j4syvhbemf1ezv8j 221369 221353 2026-10-27T18:11:22Z Xqbot 1155 Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Sztefón Ramùłt]] 221369 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Sztefón Ramùłt]] 53xhcl8tgx8e2vrtbyvizwx3in7lj59 0 14624 221358 2026-10-27T18:07:48Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Stefan Ramułt]] do [[Sztefón Ramùłt]]: kaszëbsczi jãzëk 221358 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Sztefón Ramùłt]] 53xhcl8tgx8e2vrtbyvizwx3in7lj59 221402 221358 2026-10-27T19:16:26Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 221402 wikitext text/x-wiki #TAM [[Sztefón Ramùłt]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] gwr236wdqxxkvoge8hmd0xxm1ohmmlq 14 14625 221372 2026-10-27T18:22:49Z Iketsi 3254 N 221372 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Spòlëzna]] 22gwc1hcltwqrzehdq2c4mol4xrbain 0 14626 221374 2026-10-27T18:24:20Z Iketsi 3254 N 221374 wikitext text/x-wiki #TAM [[Kaszëbsczi Kabaret Fif]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] 88xknpnddbgkanilv1neavruv0sodyo 221375 221374 2026-10-27T18:25:00Z Iketsi 3254 ±[[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]]→[[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi (↔)]] 221375 wikitext text/x-wiki #TAM [[Kaszëbsczi Kabaret Fif]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi (↔)]] 9zi0o9v6n658h941wgyi509mycm0qmz 221397 221375 2026-10-27T19:02:18Z Xqbot 1155 Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Kabaret FiF]]; kòsmeticzné zmianë 221397 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kabaret FiF]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi (↔)]] 66q6lijfeamddscdaan62ehotabf8c0 14 14627 221379 2026-10-27T18:32:28Z Iketsi 3254 N 221379 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Szpòrt]] 0uvqiqfjplku16ivkzup8doleewbvyz 0 14628 221382 2026-10-27T18:39:21Z Iketsi 3254 N 221382 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Kùńda”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Kùńda”) – [[kabaret]] zasadzony w 2009 {{skr.|rokù}}. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Adóm Hébel]] * [[Szpòrt]] |Kategoriô=Kabaretë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/kabarety/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kabaretë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] k4zzsjdua9jszhcwwkw4f8nkdt8q11z 221383 221382 2026-10-27T18:42:25Z Iketsi 3254 +({{jãz.|pl}} [[Kaszubski Wieczór Kabaretowy]]) 221383 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Kùńda”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Kùńda”) – [[kabaret]] zasadzony w 2009 {{skr.|rokù}}. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Adóm Hébel]] * [[Szpòrt]] * ({{jãz.|pl}} [[Kaszubski Wieczór Kabaretowy]])<ref>https://web.archive.org/web/20261027184043/https://dziennikpucki.pl/rozrywka/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-smiech-i-lokalna-tradycja-w-gminie-krokowa/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20261012141106/https://radiokaszebe.pl/events/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-646</ref> |Kategoriô=Kabaretë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/kabarety/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kabaretë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] on0p6eahdoko3xngxfpf5d7q88kvn63 221388 221383 2026-10-27T18:52:53Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kaszëbsczi Kabaret Kùńda]] do [[Kabaret Kùńda]]: ùprawienié pòzwë kabaretu 221383 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kaszëbsczi Kabaret „Kùńda”''' ({{jãz.|pl}} Kaszubski Kabaret „Kùńda”) – [[kabaret]] zasadzony w 2009 {{skr.|rokù}}. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Adóm Hébel]] * [[Szpòrt]] * ({{jãz.|pl}} [[Kaszubski Wieczór Kabaretowy]])<ref>https://web.archive.org/web/20261027184043/https://dziennikpucki.pl/rozrywka/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-smiech-i-lokalna-tradycja-w-gminie-krokowa/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20261012141106/https://radiokaszebe.pl/events/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-646</ref> |Kategoriô=Kabaretë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/kabarety/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kabaretë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] on0p6eahdoko3xngxfpf5d7q88kvn63 221390 221388 2026-10-27T18:54:08Z Terrus38 14026 221390 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kabaret „Kùńda”''' – [[kabaret]] zasadzony w 2009 {{skr.|rokù}} Twòrzą gò [[Adóm Hébel]] i Patrik Mùdlôw. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Adóm Hébel]] * [[Szpòrt]] * ({{jãz.|pl}} [[Kaszubski Wieczór Kabaretowy]])<ref>https://web.archive.org/web/20261027184043/https://dziennikpucki.pl/rozrywka/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-smiech-i-lokalna-tradycja-w-gminie-krokowa/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20261012141106/https://radiokaszebe.pl/events/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-646</ref> |Kategoriô=Kabaretë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/kabarety/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kabaretë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] i63ajybya768vczal44kiqbzfpayfx1 221391 221390 2026-10-27T18:57:01Z Terrus38 14026 221391 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kabaret „Kùńda”''' – kaszëbsczi [[kabaret]] założony w 2009 {{skr.|rokù}} Twòrzą gò [[Adóm Hébel]] i Patrik Mùdlôw. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Adóm Hébel]] * [[Szpòrt]] * ({{jãz.|pl}} [[Kaszubski Wieczór Kabaretowy]])<ref>https://web.archive.org/web/20261027184043/https://dziennikpucki.pl/rozrywka/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-smiech-i-lokalna-tradycja-w-gminie-krokowa/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20261012141106/https://radiokaszebe.pl/events/ii-kaszubski-wieczor-kabaretowy-w-wierzchucinie-646</ref> |Kategoriô=Kabaretë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/kabarety/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kabaretë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] ijio48828l0pcoiilzgmt2v6i8gkk5j 0 14629 221389 2026-10-27T18:52:54Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kaszëbsczi Kabaret Kùńda]] do [[Kabaret Kùńda]]: ùprawienié pòzwë kabaretu 221389 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kabaret Kùńda]] 2h4mo5qh0bah9dvx2ofsyzogchdnxmn 0 14630 221393 2026-10-27T18:57:57Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kaszëbsczi Kabaret Fif]] do [[Kabaret FiF]]: pisënk, ùprawienié pòzwë kabaretu (nôczãscy fùnksnérëje bez słowa kaszëbsczi w mionie) 221393 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kabaret FiF]] 7l04sq2mof0r80f6fdwtwywdx742xr4 0 14631 221401 2026-10-27T19:10:29Z Terrus38 14026 Utworzono przez tłumaczenie strony „[[:pl:Special:Redirect/revision/81010080|Kazimierz Kleina]]” 221401 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|imię i nazwisko=Kazimierz Kleina|grafika=Kazimierz Kleina Kancelaria Senatu 2023.jpg|opis grafiki=Kazimierz Kleina (2023)|alt grafiki=|data urodzenia=21 lutego 1958|miejsce urodzenia=[[Sierakowice (województwo pomorskie)|Sierakowice]]|data śmierci=|miejsce śmierci=|zawód=polityk|Alma Mater=[[Uniwersytet Gdański]]|stanowisko=wojewoda słupski (1993–1996), poseł na [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm]] V kadencji (2005–2007), senator IV, VII, VIII, IX, X i XI kadencji (1997–2001, od 2007)|partia=[[Koalicja Obywatelska]]|odznaczenia={{order|PL-OHZST}} {{order|OTG|KOM}}|commons=Category:Kazimierz Kleina|wikicytaty=Kazimierz Kleina|www=}} [[Plik:Jadwiga_Rotnicka_Kazimierz_Kleina_Jan_Maria_Jackowski_82_posiedzenie_Senatu.JPG|mały|Kadzmiérz Kleina z [[Jadwiga Rotnickô|Jadwigą Rotnicką]] i [[Jón Mariô Jackòwsczi|Janã Marią Jackòwsczim]] òb czas 82. zéńdzeniô Senatu (2015)]] '''Kadzmiérz Mariusz Kleina''' ({{Jãz.|pl}} ''Kazimierz Kleina''; ùr. [[21 gromicznika]] [[1958]] w [[Serakòjce|Serakòjcach]]) – [[Pòlskô|pòlsczi]] pòlitik, samòrządówc, pòsélc na [[Sejm]] V kadencje, senatór IV, VII, VIII, IX, X i XI kadencje. == Żëcopis == Ùkùńcził spòdleczną szkòłã w [[Łeba|Łebie]].<ref name="senat4">{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20210912051655/http://ww2.senat.pl/K4/SENAT/Senator/Kleina.htm}}</ref> Pò maturze w Òglowòsztôłcącym Liceùm m. Sztefana Żeromsczégò w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] sztudérowôł na Wëdzélu Ekònomiczi Transpòrtu i na Humanisticznym Wëdzélu [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]. Zwëskôł magisterium z ekònomiczi mòrsczégò transpòrtu<ref name="senat4" />. W 1996 ùkùńcził Wëższi Òbronny Kùrs w [[Akademiô Nôrodny Òbarnë|Akademie Nôrodny Òbarnë]]. W latach 1984–1990 robił jakno szkólny w Ekònomicznym Liceùm w [[Żukòwò|Żukòwie]]. W 1990 òstôł wëbróny na bùrméstra gardu [[Łeba|Łebë]]. Òd 1991 pełnił fùnkcjã wiceprzédnika [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniégò]]. W latach 1993–1996 béł słëpsczim [[Wòjewòda|wojewodą]]. Òd 1997 do 2001 béł w Senace IV kadencje, prowadzącë Kòmisjã Nôrodny Gòspòdarczi. Reprezentowôł Welowną Akcjã Solidarnosc. W 2001 bez zwënégów stôrôł sã ò reelekcjã z remienia Blokù Senat 2001. Słëchôł Kònserwatiwno-Lëdowémù Stronnictwù, pózni przëstąpił do [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. Òd 2002 do 2005 béł w [[Sejmik Pòmòrsczégò Wòjewództwa|pòmòrsczim sejmikù]] z lëstë kòalicje POPiS.<ref>{{Cytuj starnã|url=https://wybory2002.pkw.gov.pl/sejmik/gw1/w22/o15812/k3849.html}}</ref> W parlamentarny welacje w 2005 òstôł wëbróny pòsélcã na Sejm V kadencje z remienia PO w gdińsczim òkrãgù. 15 gromicznika 2006 pierszi rôz w historie pòlsczégò Sejmù wëgłosył wëstąpienié w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. W parlamentarny welacje w 2007 drëdżi rôz zwëskôł mandat senatora, zdobiwającë 220&nbsp;390 głosów (drëdżi plac w gdińsczim òkrãgù). We welacje w 2011 zdobéł reelekcjã, w nowim jednomandatowim òkrãgù dostôł 89&nbsp;389 głosów.<ref name=":0">{{Cytuj starnã|url=https://wybory2011.pkw.gov.pl/cpr/snt-62/pl/410afc24-b2f2-4d1c-9a8f-6eee7a777ab3.html}}</ref> W 2015, 2019 i 2023 zôs òstôwôł senatorã; pòpiarłë gò òdpòwiedno 93&nbsp;594 òsobë, 123&nbsp;191 òsobów a 143&nbsp;653 òsobë.<ref>{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20151027141207/http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/wyniki-wyborow-do-senatu-kto-senatorem,589189.html}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26075/senat/okr/62}}</ref><ref name=":2">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/kandydat/29621/62/2744974}}</ref> W 2025, we wënikù przesztôłceniô PO, òstôł dzejarzã partie [[Òbëwatelskô Kòalicjô (partiô)|Òbëwatelskô Kòalicjô]]. == Priwatné żëcé == Syn Terézë i Władisława. Żeniałi, mô dwòje dzecy<ref name="senat4" />. [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] n52zo6asfmd1ukw5u5ykq8lzhn6mqsn 221403 221401 2026-10-27T19:20:26Z Terrus38 14026 221403 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Kadzmiérz Kleina|pòlsczé miono=Kazimierz Mariusz Kleina|fùl miono=Kadzmiérz Mariusz Kleina|òbrôzk=Kazimierz Kleina Kancelaria Senatu 2023.jpg|data narodzeniégò=21 gromicznika 1958|môl narodzeniégò=Serakòjce|wark=senatór, pòsélc, samòrządówc, kaszëbsczi dzejôrz}} '''Kadzmiérz Mariusz Kleina''' ({{Jãz.|pl}} ''Kazimierz Kleina''; ùr. [[21 gromicznika]] [[1958]] w [[Serakòjce|Serakòjcach]]) – [[Pòlskô|pòlsczi]] pòlitik, samòrządówc, pòsélc na [[Sejm]] V kadencje, senatór IV, VII, VIII, IX, X i XI kadencje. == Żëcopis == Ùkùńcził spòdleczną szkòłã w [[Łeba|Łebie]].<ref name="senat4">{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20210912051655/http://ww2.senat.pl/K4/SENAT/Senator/Kleina.htm|titel=Biogram na starnie Senatu (IV kadencjô)|data przëstãpù=2021-09-12|jãzëk=pl}}</ref> Pò maturze w Òglowòsztôłcącym Liceùm m. Sztefana Żeromsczégò w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] sztudérowôł na Wëdzélu Ekònomiczi Transpòrtu i na Humanisticznym Wëdzélu [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]. Zwëskôł magisterium z ekònomiczi mòrsczégò transpòrtu<ref name="senat4" />. W 1996 ùkùńcził Wëższi Òbronny Kùrs w [[Akademiô Nôrodny Òbarnë|Akademie Nôrodny Òbarnë]]. W latach 1984–1990 robił jakno szkólny w Ekònomicznym Liceùm w [[Żukòwò|Żukòwie]]. W 1990 òstôł wëbróny na bùrméstra gardu [[Łeba|Łebë]]. Òd 1991 pełnił fùnkcjã wiceprzédnika [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniégò]].[[Òbrôzk:Jadwiga_Rotnicka_Kazimierz_Kleina_Jan_Maria_Jackowski_82_posiedzenie_Senatu.JPG|mały|Kadzmiérz Kleina z [[Jadwiga Rotnickô|Jadwigą Rotnicką]] i [[Jón Mariô Jackòwsczi|Janã Marią Jackòwsczim]] òb czas 82. zéńdzeniô Senatu (2015)]] W latach 1993–1996 béł słëpsczim [[Wòjewòda|wojewodą]]. Òd 1997 do 2001 béł w Senace IV kadencje, prowadzącë Kòmisjã Nôrodny Gòspòdarczi. Reprezentowôł Welowną Akcjã Solidarnosc. W 2001 bez zwënégów stôrôł sã ò reelekcjã z remienia Blokù Senat 2001. Słëchôł Kònserwatiwno-Lëdowémù Stronnictwù, pózni przëstąpił do [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. Òd 2002 do 2005 béł w [[Sejmik Pòmòrsczégò Wòjewództwa|pòmòrsczim sejmikù]] z lëstë kòalicje POPiS<ref>{{Cytuj starnã|url=https://wybory2002.pkw.gov.pl/sejmik/gw1/w22/o15812/k3849.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2002|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2025-03-23|jãzëk=pl}}</ref>. W parlamentarny welacje w 2005 òstôł wëbróny pòsélcã na Sejm V kadencje z remienia PO w gdińsczim òkrãgù. 15 gromicznika 2006 pierszi rôz w historie pòlsczégò Sejmù wëgłosył wëstąpienié w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. W parlamentarny welacje w 2007 drëdżi rôz zwëskôł mandat senatora, zdobiwającë 220&nbsp;390 głosów (drëdżi plac w gdińsczim òkrãgù). We welacje w 2011 zdobéł reelekcjã, w nowim jednomandatowim òkrãgù dostôł 89&nbsp;389 głosów.<ref name=":0">{{Cytuj starnã|url=https://wybory2011.pkw.gov.pl/cpr/snt-62/pl/410afc24-b2f2-4d1c-9a8f-6eee7a777ab3.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2011|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2024-11-08|jãzëk=pl}}</ref> W 2015, 2019 i 2023 zôs òstôwôł senatorã; pòpiarłë gò òdpòwiedno 93&nbsp;594 òsobë, 123&nbsp;191 òsobów a 143&nbsp;653 òsobë<ref>{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20151027141207/http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/wyniki-wyborow-do-senatu-kto-senatorem,589189.html|titel=Znamy już wszystkich senatorów|òpùblikòwóny=tvn24.pl|data=2015-10-26|jãzëk=pl|data przëstãpù=2015-10-26}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26075/senat/okr/62|titel=Serwis PKW – Welacjô 2019|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref><ref name=":2">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/kandydat/29621/62/2744974|titel=Serwis PKW – Welacjô 2023|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref>. W 2025, we wënikù przesztôłceniô PO, òstôł dzejarzã partie [[Òbëwatelskô Kòalicjô (partiô)|Òbëwatelskô Kòalicjô]]. == Priwatné żëcé == Syn Terézë i Władisława. Żeniałi, mô dwòje dzecy<ref name="senat4" />. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] <references /> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Kòntrola}} e7i2vrlurfbs2kyklphvw7xqa89etpk 221404 221403 2026-10-27T19:24:14Z Terrus38 14026 221404 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Kadzmiérz Kleina|pòlsczé miono=Kazimierz Mariusz Kleina|fùl miono=Kadzmiérz Mariusz Kleina|òbrôzk=Kazimierz Kleina Kancelaria Senatu 2023.jpg|data narodzeniégò=21 gromicznika 1958|môl narodzeniégò=Serakòjce|wark=senatór, pòsélc, samòrządówc, kaszëbsczi dzejôrz}} '''Kadzmiérz Mariusz Kleina''' ({{Jãz.|pl}} ''Kazimierz Kleina''; ùr. [[21 gromicznika]] [[1958]] w [[Serakòjce|Serakòjcach]]) – [[Pòlskô|pòlsczi]] pòlitik, samòrządówc, pòsélc na [[Sejm]] V kadencje, senatór IV, VII, VIII, IX, X i XI kadencje. == Żëcopis == Ùkùńcził spòdleczną szkòłã w [[Łeba|Łebie]].<ref name="senat4">{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20210912051655/http://ww2.senat.pl/K4/SENAT/Senator/Kleina.htm|titel=Biogram na starnie Senatu (IV kadencjô)|data przëstãpù=2021-09-12|jãzëk=pl}}</ref> Pò maturze w Òglowòsztôłcącym Liceùm m. Sztefana Żeromsczégò w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] sztudérowôł na Wëdzélu Ekònomiczi Transpòrtu i na Humanisticznym Wëdzélu [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]. Zwëskôł magisterium z ekònomiczi mòrsczégò transpòrtu<ref name="senat4" />. W latach 1980–1983 béł przédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]]. W 1996 ùkùńcził Wëższi Òbronny Kùrs w [[Akademiô Nôrodny Òbarnë|Akademie Nôrodny Òbarnë]]. W latach 1984–1990 robił jakno szkólny w Ekònomicznym Liceùm w [[Żukòwò|Żukòwie]]. W 1990 òstôł wëbróny na bùrméstra gardu [[Łeba|Łebë]]. Òd 1991 pełnił fùnkcjã wiceprzédnika [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniégò]].[[Òbrôzk:Jadwiga_Rotnicka_Kazimierz_Kleina_Jan_Maria_Jackowski_82_posiedzenie_Senatu.JPG|mały|Kadzmiérz Kleina z [[Jadwiga Rotnickô|Jadwigą Rotnicką]] i [[Jón Mariô Jackòwsczi|Janã Marią Jackòwsczim]] òb czas 82. zéńdzeniô Senatu (2015)]] W latach 1993–1996 béł słëpsczim [[Wòjewòda|wojewodą]]. Òd 1997 do 2001 béł w Senace IV kadencje, prowadzącë Kòmisjã Nôrodny Gòspòdarczi. Reprezentowôł Welowną Akcjã Solidarnosc. W 2001 bez zwënégów stôrôł sã ò reelekcjã z remienia Blokù Senat 2001. Słëchôł Kònserwatiwno-Lëdowémù Stronnictwù, pózni przëstąpił do [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. Òd 2002 do 2005 béł w [[Sejmik Pòmòrsczégò Wòjewództwa|pòmòrsczim sejmikù]] z lëstë kòalicje POPiS<ref>{{Cytuj starnã|url=https://wybory2002.pkw.gov.pl/sejmik/gw1/w22/o15812/k3849.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2002|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2025-03-23|jãzëk=pl}}</ref>. W parlamentarny welacje w 2005 òstôł wëbróny pòsélcã na Sejm V kadencje z remienia PO w gdińsczim òkrãgù. 15 gromicznika 2006 pierszi rôz w historie pòlsczégò Sejmù wëgłosył wëstąpienié w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. W parlamentarny welacje w 2007 drëdżi rôz zwëskôł mandat senatora, zdobiwającë 220&nbsp;390 głosów (drëdżi plac w gdińsczim òkrãgù). We welacje w 2011 zdobéł reelekcjã, w nowim jednomandatowim òkrãgù dostôł 89&nbsp;389 głosów.<ref name=":0">{{Cytuj starnã|url=https://wybory2011.pkw.gov.pl/cpr/snt-62/pl/410afc24-b2f2-4d1c-9a8f-6eee7a777ab3.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2011|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2024-11-08|jãzëk=pl}}</ref> W 2015, 2019 i 2023 zôs òstôwôł senatorã; pòpiarłë gò òdpòwiedno 93&nbsp;594 òsobë, 123&nbsp;191 òsobów a 143&nbsp;653 òsobë<ref>{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20151027141207/http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/wyniki-wyborow-do-senatu-kto-senatorem,589189.html|titel=Znamy już wszystkich senatorów|òpùblikòwóny=tvn24.pl|data=2015-10-26|jãzëk=pl|data przëstãpù=2015-10-26}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26075/senat/okr/62|titel=Serwis PKW – Welacjô 2019|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref><ref name=":2">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/kandydat/29621/62/2744974|titel=Serwis PKW – Welacjô 2023|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref>. W 2025, we wënikù przesztôłceniô PO, òstôł dzejarzã partie [[Òbëwatelskô Kòalicjô (partiô)|Òbëwatelskô Kòalicjô]]. == Priwatné żëcé == Syn Terézë i Władisława. Żeniałi, mô dwòje dzecy<ref name="senat4" />. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] <references /> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Kòntrola}} 71nzeyhs96yqcudxk6zkl16dauwovww 221409 221404 2026-10-27T19:40:42Z Iketsi 3254 {{Przëpisë}}; kat. 221409 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Kadzmiérz Kleina|pòlsczé miono=Kazimierz Mariusz Kleina|fùl miono=Kadzmiérz Mariusz Kleina|òbrôzk=Kazimierz Kleina Kancelaria Senatu 2023.jpg|data narodzeniégò=21 gromicznika 1958|môl narodzeniégò=Serakòjce|wark=senatór, pòsélc, samòrządówc, kaszëbsczi dzejôrz}} '''Kadzmiérz Mariusz Kleina''' ({{jãz.|pl}} ''Kazimierz Kleina''; ùr. [[21 gromicznika]] [[1958]] w [[Serakòjce|Serakòjcach]]) – [[Pòlskô|pòlsczi]] pòlitik, samòrządówc, pòsélc na [[Sejm]] V kadencje, senatór IV, VII, VIII, IX, X i XI kadencje. == Żëcopis == Ùkùńcził spòdleczną szkòłã w [[Łeba|Łebie]].<ref name="senat4">{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20210912051655/http://ww2.senat.pl/K4/SENAT/Senator/Kleina.htm|titel=Biogram na starnie Senatu (IV kadencjô)|data przëstãpù=2021-09-12|jãzëk=pl}}</ref> Pò maturze w Òglowòsztôłcącym Liceùm m. Sztefana Żeromsczégò w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] sztudérowôł na Wëdzélu Ekònomiczi Transpòrtu i na Humanisticznym Wëdzélu [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]. Zwëskôł magisterium z ekònomiczi mòrsczégò transpòrtu<ref name="senat4" />. W latach 1980–1983 béł przédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]]. W 1996 ùkùńcził Wëższi Òbronny Kùrs w [[Akademiô Nôrodny Òbarnë|Akademie Nôrodny Òbarnë]]. W latach 1984–1990 robił jakno szkólny w Ekònomicznym Liceùm w [[Żukòwò|Żukòwie]]. W 1990 òstôł wëbróny na bùrméstra gardu [[Łeba|Łebë]]. Òd 1991 pełnił fùnkcjã wiceprzédnika [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniégò]].[[Òbrôzk:Jadwiga_Rotnicka_Kazimierz_Kleina_Jan_Maria_Jackowski_82_posiedzenie_Senatu.JPG|mały|Kadzmiérz Kleina z [[Jadwiga Rotnickô|Jadwigą Rotnicką]] i [[Jón Mariô Jackòwsczi|Janã Marią Jackòwsczim]] òb czas 82. zéńdzeniô Senatu (2015)]] W latach 1993–1996 béł słëpsczim [[Wòjewòda|wojewodą]]. Òd 1997 do 2001 béł w Senace IV kadencje, prowadzącë Kòmisjã Nôrodny Gòspòdarczi. Reprezentowôł Welowną Akcjã Solidarnosc. W 2001 bez zwënégów stôrôł sã ò reelekcjã z remienia Blokù Senat 2001. Słëchôł Kònserwatiwno-Lëdowémù Stronnictwù, pózni przëstąpił do [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. Òd 2002 do 2005 béł w [[Sejmik Pòmòrsczégò Wòjewództwa|pòmòrsczim sejmikù]] z lëstë kòalicje POPiS<ref>{{Cytuj starnã|url=https://wybory2002.pkw.gov.pl/sejmik/gw1/w22/o15812/k3849.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2002|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2025-03-23|jãzëk=pl}}</ref>. W parlamentarny welacje w 2005 òstôł wëbróny pòsélcã na Sejm V kadencje z remienia PO w gdińsczim òkrãgù. 15 gromicznika 2006 pierszi rôz w historie pòlsczégò Sejmù wëgłosył wëstąpienié w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. W parlamentarny welacje w 2007 drëdżi rôz zwëskôł mandat senatora, zdobiwającë 220&nbsp;390 głosów (drëdżi plac w gdińsczim òkrãgù). We welacje w 2011 zdobéł reelekcjã, w nowim jednomandatowim òkrãgù dostôł 89&nbsp;389 głosów.<ref name=":0">{{Cytuj starnã|url=https://wybory2011.pkw.gov.pl/cpr/snt-62/pl/410afc24-b2f2-4d1c-9a8f-6eee7a777ab3.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2011|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2024-11-08|jãzëk=pl}}</ref> W 2015, 2019 i 2023 zôs òstôwôł senatorã; pòpiarłë gò òdpòwiedno 93&nbsp;594 òsobë, 123&nbsp;191 òsobów a 143&nbsp;653 òsobë<ref>{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20151027141207/http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/wyniki-wyborow-do-senatu-kto-senatorem,589189.html|titel=Znamy już wszystkich senatorów|òpùblikòwóny=tvn24.pl|data=2015-10-26|jãzëk=pl|data przëstãpù=2015-10-26}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26075/senat/okr/62|titel=Serwis PKW – Welacjô 2019|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref><ref name=":2">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/kandydat/29621/62/2744974|titel=Serwis PKW – Welacjô 2023|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref>. W 2025, we wënikù przesztôłceniô PO, òstôł dzejarzã partie [[Òbëwatelskô Kòalicjô (partiô)|Òbëwatelskô Kòalicjô]]. == Priwatné żëcé == Syn Terézë i Władisława. Żeniałi, mô dwòje dzecy<ref name="senat4" />. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] 4dpnttm98yq764mvcsgwfve1wplggj4 221410 221409 2026-10-27T19:41:20Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] 221410 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Kadzmiérz Kleina|pòlsczé miono=Kazimierz Mariusz Kleina|fùl miono=Kadzmiérz Mariusz Kleina|òbrôzk=Kazimierz Kleina Kancelaria Senatu 2023.jpg|data narodzeniégò=21 gromicznika 1958|môl narodzeniégò=Serakòjce|wark=senatór, pòsélc, samòrządówc, kaszëbsczi dzejôrz}} '''Kadzmiérz Mariusz Kleina''' ({{jãz.|pl}} ''Kazimierz Kleina''; ùr. [[21 gromicznika]] [[1958]] w [[Serakòjce|Serakòjcach]]) – [[Pòlskô|pòlsczi]] pòlitik, samòrządówc, pòsélc na [[Sejm]] V kadencje, senatór IV, VII, VIII, IX, X i XI kadencje. == Żëcopis == Ùkùńcził spòdleczną szkòłã w [[Łeba|Łebie]].<ref name="senat4">{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20210912051655/http://ww2.senat.pl/K4/SENAT/Senator/Kleina.htm|titel=Biogram na starnie Senatu (IV kadencjô)|data przëstãpù=2021-09-12|jãzëk=pl}}</ref> Pò maturze w Òglowòsztôłcącym Liceùm m. Sztefana Żeromsczégò w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] sztudérowôł na Wëdzélu Ekònomiczi Transpòrtu i na Humanisticznym Wëdzélu [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]. Zwëskôł magisterium z ekònomiczi mòrsczégò transpòrtu<ref name="senat4" />. W latach 1980–1983 béł przédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]]. W 1996 ùkùńcził Wëższi Òbronny Kùrs w [[Akademiô Nôrodny Òbarnë|Akademie Nôrodny Òbarnë]]. W latach 1984–1990 robił jakno szkólny w Ekònomicznym Liceùm w [[Żukòwò|Żukòwie]]. W 1990 òstôł wëbróny na bùrméstra gardu [[Łeba|Łebë]]. Òd 1991 pełnił fùnkcjã wiceprzédnika [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniégò]].[[Òbrôzk:Jadwiga_Rotnicka_Kazimierz_Kleina_Jan_Maria_Jackowski_82_posiedzenie_Senatu.JPG|mały|Kadzmiérz Kleina z [[Jadwiga Rotnickô|Jadwigą Rotnicką]] i [[Jón Mariô Jackòwsczi|Janã Marią Jackòwsczim]] òb czas 82. zéńdzeniô Senatu (2015)]] W latach 1993–1996 béł słëpsczim [[Wòjewòda|wojewodą]]. Òd 1997 do 2001 béł w Senace IV kadencje, prowadzącë Kòmisjã Nôrodny Gòspòdarczi. Reprezentowôł Welowną Akcjã Solidarnosc. W 2001 bez zwënégów stôrôł sã ò reelekcjã z remienia Blokù Senat 2001. Słëchôł Kònserwatiwno-Lëdowémù Stronnictwù, pózni przëstąpił do [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. Òd 2002 do 2005 béł w [[Sejmik Pòmòrsczégò Wòjewództwa|pòmòrsczim sejmikù]] z lëstë kòalicje POPiS<ref>{{Cytuj starnã|url=https://wybory2002.pkw.gov.pl/sejmik/gw1/w22/o15812/k3849.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2002|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2025-03-23|jãzëk=pl}}</ref>. W parlamentarny welacje w 2005 òstôł wëbróny pòsélcã na Sejm V kadencje z remienia PO w gdińsczim òkrãgù. 15 gromicznika 2006 pierszi rôz w historie pòlsczégò Sejmù wëgłosył wëstąpienié w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. W parlamentarny welacje w 2007 drëdżi rôz zwëskôł mandat senatora, zdobiwającë 220&nbsp;390 głosów (drëdżi plac w gdińsczim òkrãgù). We welacje w 2011 zdobéł reelekcjã, w nowim jednomandatowim òkrãgù dostôł 89&nbsp;389 głosów.<ref name=":0">{{Cytuj starnã|url=https://wybory2011.pkw.gov.pl/cpr/snt-62/pl/410afc24-b2f2-4d1c-9a8f-6eee7a777ab3.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2011|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2024-11-08|jãzëk=pl}}</ref> W 2015, 2019 i 2023 zôs òstôwôł senatorã; pòpiarłë gò òdpòwiedno 93&nbsp;594 òsobë, 123&nbsp;191 òsobów a 143&nbsp;653 òsobë<ref>{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20151027141207/http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/wyniki-wyborow-do-senatu-kto-senatorem,589189.html|titel=Znamy już wszystkich senatorów|òpùblikòwóny=tvn24.pl|data=2015-10-26|jãzëk=pl|data przëstãpù=2015-10-26}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26075/senat/okr/62|titel=Serwis PKW – Welacjô 2019|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref><ref name=":2">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/kandydat/29621/62/2744974|titel=Serwis PKW – Welacjô 2023|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref>. W 2025, we wënikù przesztôłceniô PO, òstôł dzejarzã partie [[Òbëwatelskô Kòalicjô (partiô)|Òbëwatelskô Kòalicjô]]. == Priwatné żëcé == Syn Terézë i Władisława. Żeniałi, mô dwòje dzecy<ref name="senat4" />. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] orqi04p11u9k9s1n186yo2yc298omn8 221434 221410 2026-10-27T20:05:51Z Terrus38 14026 221434 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Kadzmiérz Kleina|pòlsczé miono=Kazimierz Mariusz Kleina|fùl miono=Kadzmiérz Mariusz Kleina|òbrôzk=Kazimierz Kleina Kancelaria Senatu 2023.jpg|data narodzeniégò=21 gromicznika 1958|môl narodzeniégò=Serakòjce|wark=senatór, pòsélc, samòrządówc, kaszëbsczi dzejôrz}} '''Kadzmiérz Mariusz Kleina''' ({{jãz.|pl}} ''Kazimierz Kleina''; ùr. [[21 gromicznika]] [[1958]] w [[Serakòjce|Serakòjcach]]) – [[Pòlskô|pòlsczi]] pòlitik, samòrządówc, kaszëbsczi dzejôrz, pòsélc na [[Sejm]] V kadencje, senatór IV, VII, VIII, IX, X i XI kadencje. == Żëcopis == Ùkùńcził spòdleczną szkòłã w [[Łeba|Łebie]].<ref name="senat4">{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20210912051655/http://ww2.senat.pl/K4/SENAT/Senator/Kleina.htm|titel=Biogram na starnie Senatu (IV kadencjô)|data przëstãpù=2021-09-12|jãzëk=pl}}</ref> Pò maturze w Òglowòsztôłcącym Liceùm m. Sztefana Żeromsczégò w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] sztudérowôł na Wëdzélu Ekònomiczi Transpòrtu i na Humanisticznym Wëdzélu [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]. Zwëskôł magisterium z ekònomiczi mòrsczégò transpòrtu<ref name="senat4" />. W latach 1980–1983 béł przédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]]. W 1996 ùkùńcził Wëższi Òbronny Kùrs w [[Akademiô Nôrodny Òbarnë|Akademie Nôrodny Òbarnë]]. W latach 1984–1990 robił jakno szkólny w Ekònomicznym Liceùm w [[Żukòwò|Żukòwie]]. W 1990 òstôł wëbróny na bùrméstra gardu [[Łeba|Łebë]]. Òd 1991 pełnił fùnkcjã wiceprzédnika [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniégò]].[[Òbrôzk:Jadwiga_Rotnicka_Kazimierz_Kleina_Jan_Maria_Jackowski_82_posiedzenie_Senatu.JPG|mały|Kadzmiérz Kleina z [[Jadwiga Rotnickô|Jadwigą Rotnicką]] i [[Jón Mariô Jackòwsczi|Janã Marią Jackòwsczim]] òb czas 82. zéńdzeniô Senatu (2015)]] W latach 1993–1996 béł słëpsczim [[Wòjewòda|wojewodą]]. Òd 1997 do 2001 béł w Senace IV kadencje, prowadzącë Kòmisjã Nôrodny Gòspòdarczi. Reprezentowôł Welowną Akcjã Solidarnosc. W 2001 bez zwënégów stôrôł sã ò reelekcjã z remienia Blokù Senat 2001. Słëchôł Kònserwatiwno-Lëdowémù Stronnictwù, pózni przëstąpił do [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. Òd 2002 do 2005 béł w [[Sejmik Pòmòrsczégò Wòjewództwa|pòmòrsczim sejmikù]] z lëstë kòalicje POPiS<ref>{{Cytuj starnã|url=https://wybory2002.pkw.gov.pl/sejmik/gw1/w22/o15812/k3849.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2002|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2025-03-23|jãzëk=pl}}</ref>. W parlamentarny welacje w 2005 òstôł wëbróny pòsélcã na Sejm V kadencje z remienia PO w gdińsczim òkrãgù. 15 gromicznika 2006 pierszi rôz w historie pòlsczégò Sejmù wëgłosył wëstąpienié w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. W parlamentarny welacje w 2007 drëdżi rôz zwëskôł mandat senatora, zdobiwającë 220&nbsp;390 głosów (drëdżi plac w gdińsczim òkrãgù). We welacje w 2011 zdobéł reelekcjã, w nowim jednomandatowim òkrãgù dostôł 89&nbsp;389 głosów.<ref name=":0">{{Cytuj starnã|url=https://wybory2011.pkw.gov.pl/cpr/snt-62/pl/410afc24-b2f2-4d1c-9a8f-6eee7a777ab3.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2011|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2024-11-08|jãzëk=pl}}</ref> W 2015, 2019 i 2023 zôs òstôwôł senatorã; pòpiarłë gò òdpòwiedno 93&nbsp;594 òsobë, 123&nbsp;191 òsobów a 143&nbsp;653 òsobë<ref>{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20151027141207/http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/wyniki-wyborow-do-senatu-kto-senatorem,589189.html|titel=Znamy już wszystkich senatorów|òpùblikòwóny=tvn24.pl|data=2015-10-26|jãzëk=pl|data przëstãpù=2015-10-26}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26075/senat/okr/62|titel=Serwis PKW – Welacjô 2019|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref><ref name=":2">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/kandydat/29621/62/2744974|titel=Serwis PKW – Welacjô 2023|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref>. W 2025, we wënikù przesztôłceniô PO, òstôł dzejarzã partie [[Òbëwatelskô Kòalicjô (partiô)|Òbëwatelskô Kòalicjô]]. == Priwatné żëcé == Syn Terézë i Władisława. Żeniałi, mô dwòje dzecy<ref name="senat4" />. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] ll3bve4s24vxg6czgg6i76ae13j9les 221438 221434 2026-10-27T20:11:48Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi dzejarze]] 221438 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Kadzmiérz Kleina|pòlsczé miono=Kazimierz Mariusz Kleina|fùl miono=Kadzmiérz Mariusz Kleina|òbrôzk=Kazimierz Kleina Kancelaria Senatu 2023.jpg|data narodzeniégò=21 gromicznika 1958|môl narodzeniégò=Serakòjce|wark=senatór, pòsélc, samòrządówc, kaszëbsczi dzejôrz}} '''Kadzmiérz Mariusz Kleina''' ({{jãz.|pl}} ''Kazimierz Kleina''; ùr. [[21 gromicznika]] [[1958]] w [[Serakòjce|Serakòjcach]]) – [[Pòlskô|pòlsczi]] pòlitik, samòrządówc, kaszëbsczi dzejôrz, pòsélc na [[Sejm]] V kadencje, senatór IV, VII, VIII, IX, X i XI kadencje. == Żëcopis == Ùkùńcził spòdleczną szkòłã w [[Łeba|Łebie]].<ref name="senat4">{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20210912051655/http://ww2.senat.pl/K4/SENAT/Senator/Kleina.htm|titel=Biogram na starnie Senatu (IV kadencjô)|data przëstãpù=2021-09-12|jãzëk=pl}}</ref> Pò maturze w Òglowòsztôłcącym Liceùm m. Sztefana Żeromsczégò w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] sztudérowôł na Wëdzélu Ekònomiczi Transpòrtu i na Humanisticznym Wëdzélu [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]. Zwëskôł magisterium z ekònomiczi mòrsczégò transpòrtu<ref name="senat4" />. W latach 1980–1983 béł przédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]]. W 1996 ùkùńcził Wëższi Òbronny Kùrs w [[Akademiô Nôrodny Òbarnë|Akademie Nôrodny Òbarnë]]. W latach 1984–1990 robił jakno szkólny w Ekònomicznym Liceùm w [[Żukòwò|Żukòwie]]. W 1990 òstôł wëbróny na bùrméstra gardu [[Łeba|Łebë]]. Òd 1991 pełnił fùnkcjã wiceprzédnika [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniégò]].[[Òbrôzk:Jadwiga_Rotnicka_Kazimierz_Kleina_Jan_Maria_Jackowski_82_posiedzenie_Senatu.JPG|mały|Kadzmiérz Kleina z [[Jadwiga Rotnickô|Jadwigą Rotnicką]] i [[Jón Mariô Jackòwsczi|Janã Marią Jackòwsczim]] òb czas 82. zéńdzeniô Senatu (2015)]] W latach 1993–1996 béł słëpsczim [[Wòjewòda|wojewodą]]. Òd 1997 do 2001 béł w Senace IV kadencje, prowadzącë Kòmisjã Nôrodny Gòspòdarczi. Reprezentowôł Welowną Akcjã Solidarnosc. W 2001 bez zwënégów stôrôł sã ò reelekcjã z remienia Blokù Senat 2001. Słëchôł Kònserwatiwno-Lëdowémù Stronnictwù, pózni przëstąpił do [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. Òd 2002 do 2005 béł w [[Sejmik Pòmòrsczégò Wòjewództwa|pòmòrsczim sejmikù]] z lëstë kòalicje POPiS<ref>{{Cytuj starnã|url=https://wybory2002.pkw.gov.pl/sejmik/gw1/w22/o15812/k3849.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2002|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2025-03-23|jãzëk=pl}}</ref>. W parlamentarny welacje w 2005 òstôł wëbróny pòsélcã na Sejm V kadencje z remienia PO w gdińsczim òkrãgù. 15 gromicznika 2006 pierszi rôz w historie pòlsczégò Sejmù wëgłosył wëstąpienié w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. W parlamentarny welacje w 2007 drëdżi rôz zwëskôł mandat senatora, zdobiwającë 220&nbsp;390 głosów (drëdżi plac w gdińsczim òkrãgù). We welacje w 2011 zdobéł reelekcjã, w nowim jednomandatowim òkrãgù dostôł 89&nbsp;389 głosów.<ref name=":0">{{Cytuj starnã|url=https://wybory2011.pkw.gov.pl/cpr/snt-62/pl/410afc24-b2f2-4d1c-9a8f-6eee7a777ab3.html|titel=Serwis PKW – Welacjô 2011|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl|data przëstãpù=2024-11-08|jãzëk=pl}}</ref> W 2015, 2019 i 2023 zôs òstôwôł senatorã; pòpiarłë gò òdpòwiedno 93&nbsp;594 òsobë, 123&nbsp;191 òsobów a 143&nbsp;653 òsobë<ref>{{Cytuj starnã|url=https://web.archive.org/web/20151027141207/http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/wyniki-wyborow-do-senatu-kto-senatorem,589189.html|titel=Znamy już wszystkich senatorów|òpùblikòwóny=tvn24.pl|data=2015-10-26|jãzëk=pl|data przëstãpù=2015-10-26}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26075/senat/okr/62|titel=Serwis PKW – Welacjô 2019|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref><ref name=":2">{{Cytuj starnã|url=https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/kandydat/29621/62/2744974|titel=Serwis PKW – Welacjô 2023|jãzëk=pl|data przëstãpù=2024-11-08|òpùblikòwóny=pkw.gov.pl}}</ref>. W 2025, we wënikù przesztôłceniô PO, òstôł dzejarzã partie [[Òbëwatelskô Kòalicjô (partiô)|Òbëwatelskô Kòalicjô]]. == Priwatné żëcé == Syn Terézë i Władisława. Żeniałi, mô dwòje dzecy<ref name="senat4" />. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi dzejarze]] 6nrmztspn6gk0z9bpt408un4lc2ehsq 1 14632 221411 2026-10-27T19:44:06Z Iketsi 3254 /* part ZKP */ nowa sekcja 221411 wikitext text/x-wiki == part ZKP == Téż [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé_Zrzeszenié#Partë_Kaszëbskò-Pòmòrsczégò_Zrzeszeniô|part ZKP]]: https://kaszubi.pl/part/klub-studencki-pomorania/index –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 20:44, 27 ruj 2026 (CET) 44t1o99d489wsn5hn5w7vn51pbnfikj 221412 221411 2026-10-27T19:46:24Z Iketsi 3254 + 221412 wikitext text/x-wiki == part ZKP == @[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] – https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Karno_Sztudérów_„Pòmòraniô”&diff=221406&oldid=216549 ** téż [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé_Zrzeszenié#Partë_Kaszëbskò-Pòmòrsczégò_Zrzeszeniô|part ZKP]]: https://kaszubi.pl/part/klub-studencki-pomorania/index –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 20:44, 27 ruj 2026 (CET) ifc0csydpoejeyt5lpg7owi571yetxb 221413 221412 2026-10-27T19:47:07Z Iketsi 3254 - 221413 wikitext text/x-wiki == part ZKP == @[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] – https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Karno_Sztudérów_„Pòmòraniô”&diff=221406&oldid=216549 * téż [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé_Zrzeszenié#Partë_Kaszëbskò-Pòmòrsczégò_Zrzeszeniô|part ZKP]]: https://kaszubi.pl/part/klub-studencki-pomorania/index –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 20:44, 27 ruj 2026 (CET) ftnir6fr2dtz2g7ebquyc8gmnwnc8o7 221414 221413 2026-10-27T19:49:24Z Iketsi 3254 https://kaszubi.pl/part-list 221414 wikitext text/x-wiki == part ZKP == @[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] – https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Karno_Sztudérów_„Pòmòraniô”&diff=221406&oldid=216549 * téż [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé_Zrzeszenié#Partë_Kaszëbskò-Pòmòrsczégò_Zrzeszeniô|part ZKP]]: https://kaszubi.pl/part/klub-studencki-pomorania/index i https://kaszubi.pl/part-list –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 20:44, 27 ruj 2026 (CET) fsg0swfxf062vmr1oqvpzjrc0791a3o 0 14633 221416 2026-10-27T19:50:15Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] do [[Kaszëbsczé Mùzeùm m. Frãcëszka Trédra w Kartuzach]]: m. 221416 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kaszëbsczé Mùzeùm m. Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] 07jf8cfatntz6ywx53bqb80cv53d2gc 221417 221416 2026-10-27T19:52:32Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Przeczerowania (miona→m.)]] 221417 wikitext text/x-wiki #TAM [[Kaszëbsczé Mùzeùm m. Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania (miona→m.)]] kpm69ppjqecbrun5ne88lmaq21l6i6v 0 14638 221441 2026-10-27T20:17:27Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Studio Stolem]] do [[Studio Filmowe M&M „Stolem”]] 221441 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Studio Filmowe M&M „Stolem”]] p3lhdblidix3bghf7kdl7zp1bhrxvb6 14 14639 221472 2026-10-28T11:54:25Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kategòrëjô:Gmina Ùszcz]] do [[Kategòrëjô:Gmina Ùskô]] 221472 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[:Kategòrëjô:Gmina Ùskô]] r37s7snl8mu4pzdhf3m73q2oprl1dn3 0 14640 221474 2026-10-28T11:54:33Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Gmina Ùszcz]] do [[Gmina Ùskô]] 221474 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Gmina Ùskô]] 24fcfjc8yalo0ak8h97174d2h81se2h