Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 1959 222796 222734 2026-10-31T12:02:28Z Terrus38 14026 222796 wikitext text/x-wiki '''Nôùka''' – całownota ùsystematizowóny, lëdzczi wiedzbë, jakô mòże bëc wielerazowò empiriczno dokazéwónô. Nôczãscy wëapartniwô sã 5 wietwiów nôùczi: * [[dokładné nôùczi]] ([[matematika]], [[logika]], ëtd.) * [[nôtërné nôùczi]] ([[biologiô]], [[chemiô]], [[geògrafiô]], ëtd.) * [[Humanisticzné nôùczu|humanisticzné nôùczi]] ([[lingwistika]], [[historiô]], ëtd.) * [[spòlëznowé nôùczi]] ([[ekònomiô]], [[psychòlogiô]], ëtd.) * stosowóné nôùczi ([[infòrmatika]], [[medicyna]], ëtd.) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôùka| ]] [[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]] hi3od84g6oz625vlcgfsz9zjv8n6ec4 0 3003 222822 200222 2026-11-01T00:36:07Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Ablacëjô]] do [[Lodówcowô ablacjô]]: pisënk, precyzjô 200222 wikitext text/x-wiki '''Ablacëjô''', '''tajanié''' - zjinaka zmieszania sã grëpë [[sniég|sniégù]] ë [[lód|lodu]] [[lodofôłt|lodofôłtów]], [[płiwający lód|płiwającégò lodu]] czë [[sniégòwi przëkriwk|sniégòwégò przëkriwkù]] òb [[tajanié|tajanie]], [[sublimacëjô|sublimacëje]] czë [[mechanicznô erozëjô|mechaniczne erozëje]], ùsadzone m. jin. przez: * [[jinsolacëjô|jinsolacëje]] (dosłuńcowunie) * dzéjania cepłich [[lëftowe grëpë|lëftowich grëp]] * wiodrowe przekropnosce * òddôwanie cepła òb kamiste spichë * dzéjanie lodofôłtiwëch wòd Ablacëjô mòże bëc przërëchlowóna na wiéchrzëznie lodofôłtu przez òddôwanie cepła òb kamiste spichë ë pichë, chtërne zmiészëwają wësoczé [[albedo]] lodu. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] pfyww8l3z18k1kz3vc4vnk6c9wqbnzo 0 4640 222826 216742 2026-11-01T11:03:56Z DawnyTest 14843 + 222826 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Islamskô Repùblika Pakistanu|gwôsné miono=‏اسلامی جمہوریۂ پاکستان‎<br>Islamic Republic of Pakistan|fana=Flag of Pakistan.svg|miono-genitiw=Pakistanu|herb=State emblem of Pakistan.svg|mòtto=Iman, Ittehad, Nazm<br> (Wiara, Jednosc, Discëplinô)|na karce=Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg|jãzëk=[[urdu jãzëk|urdu]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Islamabad|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=796,095|rok=2025|lëdztwò=249 948 885|dëtk=pakistańskô rupia|kòd dëtka=PKR|czasowô cona=5|swiãto=14 zélnika|himn=قومی ترانہ ‎<br>(Pak sarzamin shad bad)|kòd=PK|Internet=.pk|telefón=+92|Prezydeńt=Asif Ali Zardari|Premiéra=Shehbaz Sharif|aùtowi kòd=PK|data ùsôdzenia=14 zélnika 1947}} '''Pakistan''' abò '''Pakistón''' – je państwã w [[Azjô|Azji]]. [[Islam|Mahòmetanizm]] je tu państwòwą religią<ref>[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35519.htm Pakistan] US Department of State</ref>. Stolëcznym gardã je Islamabad. == Historiô == Do 1947 roku bëł dzélã Britijsczich Indii. Zwëskał samòstójnotã [[14 zélnika]] 1947<ref>[https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2025/08/pakistan-independence-day Pakistan Independence Day] US Department of State</ref>. W 1948 mioła mol pierszô wòjna o Kaszmir z [[Indie|Indiami]]. [[23 strëmiannika]] 1956 stał sã islamskô repùblikã (rëchli przédnikã bëł król [[Wiôlgô Britaniô|britijsczi]])<ref>[https://moderndiplomacy.eu/2021/03/23/nine-years-from-dominion-to-islamic-republic-of-pakistan-and-thereafter/ Nine Years from Dominion to Islamic Republic of Pakistan and Thereafter] Modern Diplomacy</ref>. W 1965 doszło drëdżej wòjny o Kaszmir. A w 1971 òddzelël sã Wschòdny Pakistan (prowincjô Pakistanu), chtëren stał sã państwã o mionie [[Bangladesz]]<ref>[https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12966786 Pakistan profile – Timeline] BBC News</ref>. == Geografiô == === Wiéchrzëzna === * całownô: 796,095 km² * wiéchrzëzna lądu: 770,875 km² * wiéchrzëzna wòdów: 25,220 km² === Lądowé grańce === Długosc greńc je 6774 km. {| class="wikitable" |+Długosc greńc z sąsôdama<ref name=":0" /> !Sąsôd !Długosc (km) |- |[[Indie]] |2912 |- |[[Afganistan]] |2430 |- |[[Iran]] |909 |- |[[Chińskô Lëdowô Repùblika]] |523 |} === Brzegòwô liniô === Brzegòwô liniô (z [[Arabsczie Mòrze|Arabsczim Mòrzã]]) 1046 km<ref name=":0">[https://www.dawn.com/news/884966/geographytheborders-of-pakistan Geography: The borders of Pakistan] Dawn</ref>. === Klimat === W wikszosci gòrący, sëche piôszczëznë, ùmiarkowany na nordowim zôpodze, arkticzny na nordze. === Ùsztôłcenié terenu === Pòdzélony na trzë przédne geògraficzne zonë: nordowe wëżënë, równina rzéczi Indus na strzódkù ë pòrénku, a też płaskowëż Beludżystanu na pôłniu i zôpodze. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:K2, Mount Godwin Austen, Chogori, Savage Mountain.jpg|mały|K2]] Zdrzódło<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20231210114627/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/pakistan/ Pakistan] The World Factbook</ref> *strzédnô wësokòsc: 900 m. n.r.m. *nôniższô wësokòsc: o m. n.r.m. (Arabsczie Mòrze) *nôwëższi czëp: 8,611 m. n.r.m. (K2) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 35.2% (w tim 27.6% òrnëch gruńtów) * lasë 2.1% (w 2018) === Wòdë === Wszëtczé wòdë Pakistanu mają 25 220 km²<ref name=":1" />. Przédnymi rzékami Pakistanu sã<ref>[https://www.envpk.com/list-of-major-and-minor-rivers-of-pakistan-with-description/ List of Major and Minor Rivers of Pakistan With Description] ENVPK</ref>: * [[Indus]] (długosc 3180 km) * Satledź (długosc 1450 km) * Ćanab (długosc 960 km) * Dźhelam (długosc 725 km) * Rawi (długosc 720 km) == Demografiô == W 2025 Pakistan miał 249 948 885 mieszkańców<ref>[https://web.archive.org/web/20260111025029/https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/pak/pakistan/population Pakistan Population (1950-2025)] Macrotrends</ref>. Nôwikszą religiją je [[Islam]], chtërnego w 2020 wëznawało 96.5% (przë czim 85-90% bëło sunnitów, a 10-15% szyitów), jinsze (w tim [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjanów]] i [[Hindujizm|hindujistów]]) bëło 3.5%<ref name=":1" />. == Pòliticzny system == Pakistan je islamskã repùblikã. Przédnikã kraju je prezydeńt. Przédnikã rządu je premiéra. Parlament Pakistanu skłôda sã z Nôrodny gromady i Senatu<ref>[https://na.gov.pk/uploads/documents/1333523681_951.pdf Art. 50. konstitucëji Pakistanu]</ref>. Gromada ma 336 molów, a Senat 104<ref>[https://www.congress.gov/crs-product/IF10359 Pakistan’s Domestic Political Setting]</ref>. * Prezydeńt: Asif Ali Zardari (òd 2024)<ref name=":2">[https://www.pakistan.gov.pk/ Goverment of Pakistan]</ref> * Premiéra: Shehbaz Sharif<ref name=":2" /> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:View of Makli by Usman Ghani (cropped).jpg|Ùrzma Makli Òbrôzk:Markhor Horns (5779055412).jpg|Szruworodżi Markrù Òbrôzk:Population Density by Pakistani District_-_2017 Census.svg|Gãstosc zalëdzëniô </gallery> == Òbaczë téż == * [[Indie]] * [[Bangladesz]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] nbji99aq23rkdgwyvyluwzhie6ptwb1 0 5123 222827 212377 2026-11-01T11:48:16Z DawnyTest 14843 /* Historiô */ 222827 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Status Civitatis Vaticanae <br> Stato della Città del Vaticano |miono = Watikańsczi gard |miono-genitiw = Watikanù |fana = Flag of Vatican City (2023–present).svg |herb = Coat of arms of Vatican City (2023–present).svg |na karce = Location_of_the_Vatican_City_in_Europe.svg |jãzëk = [[Łacyńsczi jãzëk|łacyńsczi]], [[Italsczi jãzëk|italsczi]] |stolëca = Watikan |fòrma państwa = teokracëjô |wiéchrzëzna = 0,44 |procent-wòdë = |lëdztwò = 501| rok = 2025 |dëtk = [[eùro]] | kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +0 |himn = <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band_-_Inno e Marcia Pontificale.ogg]]</center> Inno e Marcia Pontificale<br>(Himn Papiesczi) |kòd = VA, VAT |Internet = .va |telefón = +39 |Mònarcha=[[Léón XIV]]|aùtowi kòd=SCV|data ùsôdzenia=11 gromicznika 1929 }} '''Watikan''' abò '''Watikańsczi gard''' ({{jãz.|la}} ''Status Civitatis Vaticanae'', {{jãz.|it}} ''Stato della Città del Vaticano'') je baro malińczim gardã-państwã, czej leżi bënë italsczégò gardu [[Rzim]], i je nômniszim państwã swiata wedle wiéchrzëznë i wielënë lëdztwa. Tu je Apòstolskô Stolëca. == Historiô == W anticznym czasu Watikan béł dzélã rzimsczégò jimperium, pòtemù [[Zôpôdnorzimsczé césarstwò|zôpôdnorzimsczégò césarstwa]], a po jego ùpôdku nôleżał do państwa Odoakra. W 756 francësczi król Pepin Krótczi ùsadzëł papiéżowi Kòscelne Państwò, chtërnë ùstało jistniec w 1870 czedë òstało pòdbite przez [[Królestwò Italsczi]]<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Panstwo-Koscielne;3953951.html Państwo Kościelne] Encyklopedia PWN</ref>. [[11 gromicznika]] 1929 rząd Italsczi pòdpisał z Apòstolską Stolëcą laterańczé traktaty. Z jich przëczënë pòwstało samòstójne państwò Watikan<ref>[https://historia.dorzeczy.pl/dwudziestolecie-miedzywojenne/548778/kwestia-rzymska-i-traktaty-lateranskie-burzliwe-relacje-watykansko-wloskie.html Kwestia rzymska i traktaty laterańskie. Burzliwe relacje watykańsko-włoskie] DoRzeczy</ref>. == Geografiô == === Pòłożenié === Leżi w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], na Apenińsczim Półòstrowie, bënë Rzimu. === Wiéchrzëzna === * całownô: 0,44 km² * wiéchrzëzna lądu: 0,44 km² * wiéchrzëzna wòdów: 0 === Lądowé grańce === * òglowô długòsc jedurny grańcy z [[Italskô|Italską]]: 3,4 km === Klimat === Ùmiarkowany, łagódne, deszczowe zëmë (òd séwnika do maja), gòrącé, sëchë lata (òd maja do séwnika) === Ùsztôłcenié terenu === Teren miesczi; niewiôldżi szpërk === Wësokòsc terenu === * nôniższô wësokòsc: 19 m. n.r.m. (Plac Swiãtego Piotra) * nôwëższi czëp: 78 m (Watikańsczé Ògrody) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === felënk == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 501 (2025)<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/holy-see-population/ Holy See Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref> === Etniczné karna === Włosi, Szwajcarzë === Jãzëczi === Òficjalne jãzëczi: [[Łacyńsczi jãzëk|łacyńsczi]] ë [[Italsczi jãzëk|italsczi]] === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcë]] 100% === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 100% == Pòliticzny system == Watikan to [[Teokracëjô|teokraticznô]], absolutnô, elekcëjnô [[mònarchiô]]. [[Przédnik kraju|Przédnikã kraju]] je [[papiéż]] z titułã sùwerena. Òd 8 maja 2025 je nim [[Léón XIV]]. == Armiô == [[Òbrôzk:Ciudad del Vaticano - 2024-01-19 visita del Presidente al Papa Francisco - 11.jpg|mały|Szwajcarsczi Gwardzëscë]] Watikan mo własną armiã – Szwajcarską Gwardiã. Òstała ùsadzona w 1506 przez papiéża Juliusza II i òdpowiada za òchronã biskupa Rzimu, jegò sedzbë, do ji òbòwiązk nôleżë kòntrola wstãpu do Watikanu ë Apòstolsczégò Pałacu, ùtrzëmëwanie pòrządku, pôłnienie reprezentacëjnëch fónkcjów a też òchrona Kòlegium Kardënałów òbczas Sede Vacante<ref name=":0">''[https://misyjne.pl/27-nowych-gwardzistow-szwajcarskich-zlozy-przysiege-galeria/ 6 maja zaprzysiężenie 28 gwardzistów szwajcarskich – Vatican News]'' [online], www.vaticannews.va, 30 łżëkwiata 2026 [dost. 2026-06-12] ({{jãz.|pl}}).</ref>. Ji dowódcą je półkòwnik Christoph Graf<ref name=":0" /><ref name=":1">Kluczka&nbsp;M., ''[https://misyjne.pl/27-nowych-gwardzistow-szwajcarskich-zlozy-przysiege-galeria/ 27 nowych gwardzistów szwajcarskich złoży przysięgę &#x5B;+GALERIA&#x5D;]'' [online], Misyjne.pl, 16 séwnika 2025 [dost. 2026-06-12] ({{jãz.|pl}}).</ref>. Armiô rechuje 135 gwardzëstów<ref name=":1" />. == Media == * [https://web.archive.org/web/20181007222035/http://www.vatican.va:80/news_services/television/index.htm Watikańsczi Zdrzélnikòwi Òsrodek (CTV)] * [http://www.vatican.va Internetowi pòrtal] * [https://www.radiovaticana.va Watikańsczé Radio] * [http://www.youtube.com/user/vatican Kanał YouTube] * Gazéta ''[[L’Osservatore Romano]]'' == Transport == Watikan mo swój włôsny banóf ë 300 metrów banowich torów<ref>''[https://web.archive.org/web/20141227170908/https://turystyka.wp.pl/gid,15635013,img,15635017,page,4,title,Watykan-kryje-wiele-tajemnic,galeria.html Watykan: kryje wiele tajemnic.]'' wp.pl, 11 gromicznika 2013. [dostęp 2014-05-07] [zarchiwizowane z [https://turystyka.wp.pl/gid,15635013,img,15635017,page,4,title,Watykan-kryje-wiele-tajemnic,galeria.html tegò adresu]]. [2014-12-27] </ref>. Watikan mo też system rejestracje aùtów, rejestracyjné tôfle mają prefiks SCV ë CV<ref>''[https://www.vaticanstate.va/en/news/1561-the-vatican-department-of-motor-vehicles-and-its-responsibilities.html The Vatican Department of Motor Vehicles and its responsibilities]'' [online], Home Page di Vatican State, 28 gromicznika 2025 [dost. 2026-08-28] ({{jãz.|en}}).</ref>. <gallery> 0 Gare du Vatican.JPG|Banóf Papal Parade Constitution Ave Washington DC (21475579600).jpg|Papamobile z tôflą ''SCV'' </gallery> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Vatican StPeter Square.jpg|Watikan </gallery> == Òbaczë téż == * [[Katolëcczi Kòscół]] * [[Papiéż]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://gsearch.vatican.va/search?q=konstantyn+dominik&btnG=Cerca+in&site=default_collection&client=default_frontend&output=xml_no_dtd&proxystylesheet=default_frontend&sort=date%3AD%3AL%3Ad1&entsp=a__policy_documenti&wc=200&wc_mc=1&oe=UTF-8&ie=UTF-8&ud=1&exclude_apps=1&filter=0] {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Watikan]] nsxt5j6ifhum0g9fsynfiahukk8hnm0 10 13110 222817 215679 2026-10-31T18:42:18Z Terrus38 14026 pisënk 222817 wikitext text/x-wiki <table class="infobox vcard" style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 280px; border-collapse: collapse; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.1);"> {{#if:{{{miono|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 0.5em; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">{{{miono}}}</div> </th> </tr> }} {{#if:{{{òbrôzk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center !important; padding: 0.8em; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="display: block; margin: 0 auto; text-align: center;">[[File:{{{òbrôzk}}}|center|250px]]</div> {{#if:{{{òpisënk|}}}|<div style="font-size: 85%; margin-top: 4px; text-align: center; color: var(--color-base, #202122); font-style: italic;">{{{òpisënk}}}</div>}} </td> </tr> }} <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); padding: 0.4em; font-weight: bold; border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">Infòrmacje</div> </th> </tr> {{#if:{{{gwôsné miono|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; width: 40%; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Gwôsné miono</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{gwôsné miono}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pseudonim|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Znóny/ô téż jakno</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{pseudonim}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{data ùrodzeniô|}}}{{{môl ùrodzeniô|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Ùrodzenié</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{data ùrodzeniô}}}{{#if:{{{môl ùrodzeniô|}}}|<br />}}{{{môl ùrodzeniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{data smiercë|}}}{{{môl smiercë|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Smierc</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{data smiercë}}}{{#if:{{{môl smiercë|}}}|<br />}}{{{môl smiercë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Mùzyczné ôrtë</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{jinstrumentë|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Instrumentë</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{jinstrumentë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Lata dzejaniô</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnia|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Wëtwórnia</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{wëtwórnia}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{karno|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Karno</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{karno}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wark|}}}| <tr> <td style="padding: 0.4em 0.6em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); color: var(--color-base, #202122); text-align: left;">Wark</td> <td style="padding: 0.4em 0.6em 0.4em 1.5em; border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1); text-align: left; color: var(--color-base, #202122);">{{{wark}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòdpis|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center !important; background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); padding: 0.4em; font-weight: bold; border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);"> <div style="text-align: center; width: 100%; color: inherit;">Pòdpis</div> </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align: center !important; padding: 0.6em; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); border-bottom: 1px solid var(--border-color-neutral, #c8ccd1);"> <div style="display: block; margin: 0 auto; text-align: center;">[[File:{{{pòdpis}}}|center|200px]]</div> </td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding: 0.4em; text-align: center !important; font-size: 90%; font-weight: bold; border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); color: var(--color-base, #202122);"> <div class="plainlinks" style="text-align: center; width: 100%;"><span style="font-weight: bold;">[{{{starna www}}} <span style="color: var(--color-progressive, #36c);">Domôcô starna</span>]</span></div> </td> </tr> }} </table><noinclude>[[Kategòrëjô:Infoboxë]] </noinclude> fgloh6gji5vb6i66iolxz8cdup3houb 0 13112 222820 221082 2026-10-31T22:12:51Z HaxelKaszëba 17492 222820 wikitext text/x-wiki {{Infobox mùzyk | miono = Stephen Carpenter | gwôsné miona = Stephen Carpenter | òbrôzk = Stephen Carpenter Deftones Rock im Park 2016.jpg | òpisënk = Stephen Carpenter (2016) | data ùrodzeniô = 3 zélnika 1970 | môl ùrodzeniô = [[Sacramento]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | wark = gitarzista, pisôrz riffów | lata dzejaniô = 1988–do dzysô | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[nu metal]], [[eksperimentalny metal]], [[progresywny metal]] | karno = [[Deftones]] | jinstrumentë = elektricznô gitara | wëtwórnia = Maverick, Reprise }} '''Stephen Carpenter''' (ùr. 3 zélnika 1970 w [[Sacramento]], [[Kalifòrniô|Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]]) – amerikańsczi mùzyk, gitarzista karna [[Deftones]], wespółzałóżca karna a jeden z ji przédnëch kòmpòzytorów.<ref>[https://www.allmusic.com/artist/stephen-carpenter-mn0000747890 Stephen Carpenter Biography]. ''AllMusic''.</ref> Ùznôwóny je za jednégò z aùtorów charakteristicznégò brzëmieniô karna, parłãczącégò elementë alternatiwnégò metalu, eksperimentalnégò rocka a elektroniczny mùzyczi.<ref>[https://www.britannica.com/topic/Deftones Deftones]. ''Encyclopaedia Britannica''.</ref> == Zôczątk == Stephen Carpenter chòwôł sã w [[Sacramento]] w [[Kalifòrniô|Kalifòrnie]]. W młodoscë interesowôł sã skate'ã ë metalową mùzyką, òsoblëwie thrashmetalowima karnama. W szkòłowich latach pòtkôł przińdłich nôleżników karna [[Deftones]]: [[Chino Moreno]] a [[Abe Cunningham|Abe Cunninghama]].<ref>[https://www.allmusic.com/artist/deftones-mn0000208713 Deftones Biography]. ''AllMusic''.</ref> W 1988 rokù wespółzałożił karno [[Deftones]], jaczé zôczątkòwò dôwało lokalné kòncertë w [[Sacramento]]. Kapela pòmale zwëska pòpùlarnotã, a jejich debiutowi albùm ''[[Adrenaline]]'' (1995) zwrócył bôczënk na alternatiwny scenie.<ref>[https://www.allmusic.com/album/adrenaline-mw0000645108 Adrenaline]. ''AllMusic''.</ref> == Mùzycznô kariera == Stephen Carpenter je ritmicznym gitarzistą a przédnym aùtorã cwiardëch riffów w [[Deftones]]. Jegò sztil parłãczi elementë groovu a nu metalu, a téż cwiardé riffë z cëskama ambientowima a, w pózniészëch latach, elektronicznyma.<ref>[https://www.guitarworld.com/features/deftones-stephen-carpenter Stephen Carpenter Interview]. ''Guitar World''.</ref> W pòstãpnëch latach [[Deftones]] wëdało wiele achtnionëch przez kritików albùmów, m.jin.: * ''[[Around the Fur]]'' (1997) * ''[[White Pony]]'' (2000) * ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) * ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[Gore]]'' (2016) * ''[[Ohms (album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[Private Music (album)|Private Music]]'' (2025) == Instrumentarium == [[Òbrôzk:Stephen Carpenter 2009.jpg|mały|Stephen Carpenter òb czas kòncertu karna [[Deftones]] (2009)]] Stephen Carpenter je znóny z brëkòwaniô mòdernëch gitar ò zwikszóny lëczbie strën. W swòji karierze nôczãscy grôł na jinstrumentach marczi [[ESP|ESP]], dlôte stôł sã jednym z nôbarżi rozpòznawónëch skrarni ti firmë.<ref name="gear">[https://www.uberproaudio.com/who-plays-what/183-deftones-stephen-carpenter-guitar-gear-rig-and-equipment Stephen Carpenter Guitar Gear and Equipment]. ''UberProAudio''.</ref> {| |valign="top"| ; Gitarë<ref name="gear"/> * ESP Stef-7 * ESP LTD SC-608B * ESP LTD SC-207 * ESP LTD SC-208 * ESP LTD SC-607B ; Wzmacniacze a głosnikòwé kòlumnë<ref name="gear"/> * Marshall JCM 800 Heads * Marshall 9200 Dual MonoBlock Power Amp * Marshall EL34 100/100 Power Amps * Marshall 1960B Straight Cabinets / 4×12 ; Strënë a akcesoriô<ref name="gear"/> * Ernie Ball .011–.059 Gauge Strings * Dunlop Tortex 1 mm Picks |width="10"| |valign="top"| ; Efektë<ref name="gear"/> * Zvex Machine Wah / Fuzz Factory * Digitech Whammy * Electro-Harmonix Bass Micro Synthesizer * Boss PS-5 Super Phase Shifter * Boss RV-3 Digital Reverb/Delay * Boss CE-5 Chorus Ensemble * Boss CH-1 Super Chorus * Boss DD-3 Digital Delay * Boss FL-2 Flanger * Whirlwind A/B Box * Boss FZ-2 Fuzz / Boost * Boss OC-2 Octave * Boss TR-2 Tremolo Pan * Rocktron All Access MIDI Foot Controller |} Carpenter béł jednym z pierszich gitarzistów alternatiwnégò metalu, jaczi regularno pòczął brëkòwac 7-, 8- a pòzdni téż 9-strënowich gitar. Miało to wiôldżi cësk na cãżczé brzëmienié karna [[Deftones]]. == Priwatné żëcé == Stephen Carpenter znóny je z zamiłowaniô do grów, technologie a téż alternatiwny kùlturë. W wòlnym czasu zajimô sã téż fizyczną aktiwnotą ë swòjima zajinteresowaniama niezrzeszonyma z mùzyką, taczima jak spiskòwé teòrie, paranormalné zjawiszcza abò kòsmòs.<ref>[https://www.loudersound.com/features/deftones-stephen-carpenter-interview Stephen Carpenter Interview]. ''Louder Sound''.</ref> Carpenter ùchilô sã wikszi medialny ekspòzycje. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Deftones}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Deftones]] nee2qpdl0f2tb97fqiut07j7p9wtz2u 0 13114 222821 221079 2026-10-31T22:13:15Z HaxelKaszëba 17492 222821 wikitext text/x-wiki {{Infobox mùzyk | miono = Abe Cunningham | gwôsné miona = Abraham Benjamin Cunningham | òbrôzk = Deftones - Rock am Ring 2016 -2016156214257 2016-06-04 Rock am Ring - Sven - 1D X - 0105 - DV3P9764 mod.jpg | òpisënk = Abe Cunningham (2016) | data ùrodzeniô = 27 lëpińca 1973 | môl ùrodzeniô = [[Long Beach]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | wark = perkùsysta | lata dzejaniô = 1988–do dzysô | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[nu metal]], [[alternatiwny rock]], [[eksperimentalny rock]] | karno = [[Deftones]] | jinstrumentë = perkùsjô | wëtwórnia = Maverick, Reprise }} '''Abe Cunningham''' (ùr. 27 lëpińca 1973 w [[Long Beach]]) – [[Zjednóné Stanë Americzi|amerikańsczi]] perkùsysta, nôbarżi znóny jakno bëtnik karna [[Deftones]], z jaczim graje òd zôczątkù karierë kapelë.<ref name="bio">https://www.allmusic.com/artist/deftones-mn0000134591 AllMusic – Deftones biography</ref> == Mùzycznô kariera == Abe Cunningham pòczął grã na perkùsje w młodim wiekù a w 80. latach doparłãcził do lokalny mùzyczny scenë w [[Kalifòrniô|Kalifòrnie]]. W 1988 rokù razã z [[Chino Moreno]] a [[Stephen Carpenter|Stephenã Carpenterã]] założëlë karno [[Deftones]]. <ref name="deftones">https://www.deftones.com Òficjalnô starna Deftones</ref> Karno zôczątkòwò grało w môłich klubach, równak chùtkò zwëskało pòpùlarnotã dzãka sparłãczëniu metalu, alternatiwnégò rocka a eksperimentalnégò brzëmieniô. <ref name="discog">https://en.wikipedia.org/wiki/Deftones_discography Deftones discography</ref> == Sztil grë == Cunningham je znóny z techniczny, dinamiczny grë na perkùsje, jakô parłãczi cãżczé ritmë z barżi eksperimentalnyma przeńscama. Jegò szëk je czãsto znankòwóny jakno kluczowi element brzëmieniô Deftones. <ref name="ohms">https://pitchfork.com/reviews/albums/deftones-ohms Pitchfork – review Ohms</ref> == Deftones == Abe Cunningham je jednym z filarów karna [[Deftones]]. Mët z karnã nagrôł wszëtczé studijné albùmë, w tim: * ''[[Adrenaline]]'' (1995) * ''[[Around the Fur]]'' (1997) * ''[[White Pony]]'' (2000) * ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) * ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[Gore]]'' (2016) * ''[[Ohms (album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[Private Music (album)|Private Music]]'' (2025) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Deftones}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Deftones]] iiql6ptm19fvexf100kblq9kwbormrq 2 13324 222811 222242 2026-10-31T13:47:09Z HaxelKaszëba 17492 222811 wikitext text/x-wiki {{Infobox mùzyk | miono = Chi Cheng | gwôsné miona = Chi Ling Dai Cheng | òbrôzk = | òpisënk = | data ùrodzeniô = 15 lëpińca 1970 | môl ùrodzeniô = [[Stockton]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | data smiercë = 13 aprila 2013 | môl smiercë = [[French Camp]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | wark = basysta, mùzyk, pòeta | lata dzejaniô = 1990–2008 | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[nu metal]], [[alternatiwny rock]] | karno = [[Deftones]] | jinstrumentë = basowô gitara, pòbòczny wòkal | wëtwórnia = [[Maverick Records|Maverick]], [[Reprise Records|Reprise]] }} '''Chi Cheng''', w prôwdze '''Chi Ling Dai Cheng''' (ùr. [[15 lëpińca]] [[1970]] w [[Stockton]], zm. [[13 łżëkwiata|13 aprila]] [[2013]] we [[French Camp]]) – amerikańsczi [[basysta]], mùzyk a pòeta, nôbarżi znóny jakno wielelatny nôleżnik karna [[Deftones]]. Wëstãpòwôł w kapelë òd kòl 1990 do 2008 rokù, bãdącë w nagriwkach ji pierszich piãcu sztudijnych albùmów.<ref name="pitchfork">{{cytuj starnã | url = https://pitchfork.com/news/50322-rip-deftones-bassist-chi-cheng | titel = R.I.P. Deftones Bassist Chi Cheng | aùtór = Evan Minsker | prôca = Pitchfork | data = 2013-04-14 | jãzëk = en }}</ref> Cheng béł znóny z charakteristicznégò sztilu grë na basowi gitarze, parłãczącégò drãdżé, ritmiczné partie z melodijnyma basowima liniama. Pòza mùzycznym dzejanim zajimôł sã pòezją a téż brôł ùdzél w charitatiwnëch pòdjimiznach.<ref name="allmusic">{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/artist/chi-cheng-mn0000112358 | titel = Chi Cheng Biography | aùtór = MacKenzie Wilson | prôca = AllMusic | jãzëk = en }}</ref> == Zôczątk == Chi Cheng ùrodzył sã 15 lëpińca 1970 rokù w Stockton w stónie [[Kalifornia]]. W młodoscë interesowôł sã mùzyką, lëteraturą a téż pòezją. Chòdzył do Tokay High School w Lodi, a pòstãpno sztudiowôł na California State University w Sacramento, dze zajimôł sã anielską lëteraturą a ùtwórczim pisanim. W cządze sztudiów pòznôł bëtników pòwstającégò karna [[Deftones]]. Doparłãcził do kapelë kòl 1990 rokù, zastãpùjącë ji rëchlészégò basystã. W skłôd karna wchòchëlë w henen czas téż wòkalista [[Chino Moreno]], gitarzista [[Stephen Carpenter]] a téż perkùsysta [[Abe Cunningham]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.deftonesworld.com/bassstreet-com-december-2000-chi-interviewed/ | titel = Bassstreet.com – December 2000 – Chi Interviewed | prôca = DeftonesWorld | jãzëk = en }}</ref> == Mùzycznô kariera == W 1995 rokù Deftones wëdelë debiutowi albùm ''[[Adrenaline]]'', na jaczim Cheng òdpòwiôdôł za partie basowi gitarë. Albùm przëczënił sã do rostu pòpùlarnotë karna na amerikańsczi scenie alternatiwnégò metalu. Dwa lata pózdni ùkôzôł sã ''[[Around the Fur]]'' (1997), jaczi halôł karnowi wikszé ùznanié. Cheng brôł ùdzél w nagriwanim ùsôdzków taczich jak „My Own Summer (Shove It)” a téż „Be Quiet and Drive (Far Away)”. W 2000 roku karno wëdało ''[[White Pony]]'', ùznawóny za jeden z nôwôżniészich albùmów w jegò doróbkù. Na wëdôwiznie karna rozwinãła swòje brzëmienié, wprowadzającë elementë elektroniczny mùzyczi, shoegaze'u a téż eksperimentalnégò rocka. W pòstãpnëch latach Cheng brôł ùdzél w nagriwkach albùmów ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) a ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006). Béł téż zaangażowóny w robòtë nad niewëdónym albùmã ''Eros'', jaczégò nagriwanié òstało przerwóné pò jegò drogòwim wëpôdkù w 2008 rokù.<ref name="pitchfork"/> == Pòezjô a charitatiwné dzejanié == Poza muzyką Chi Cheng zajimôł sã pòezją, jaką twòrził òd młodoscë. Inspirowôł sã midzë jinszima lëteraturą [[Jack Kerouac|Jacka Kerouaca]], [[Charles Bukowski|Charlesa Bukowsczégò]] a téż ùtwórstwã przedstôwców [[Beat Generation]]. W 2000 rokù wëdôł solowi albùm ''The Bamboo Parachute'', zamikający recytacje jegò gwôsnëch wiérztów. Wëdôwiza bëła przëstãpnô midzë jinszima òb czas kòncertów Deftones a téż za òbmaństwã internetowi starnie karna. Part dochòdów ze przedażë albùmù òstôł przeznaczony na pòmòc bezdomôcy młodzëznie a téż òrganizacjã WEAVE, jakô zajimô sã pòmòcą òfiarów domôcy a seksualny przëmòcë w Sacramento.<ref name="allmusic"/> Cheng angażowôł sã téż w lokalné spòlëznowé inicjatiwë, maklëwno ne zrzeszoné z pòmòcą młodim lëdzóm pòprzez mùzykã a kùńszt. == Wëpôdk a smierc == [[4 lëstopadnika|4 smùtana]] [[2008]] rokù Chi Cheng miôł bëté w pòwôżnym drogòwim wëpôdkù w [[Santa Clara]] w Kalifòrnie. Mùzyk òdniósł drãdżé òbrażeniô mùskù a przez dłudżi czas pòòstôwôł w stónie ògrańczony swiądë. Wëpôdk przerwôł jegò mùzyczné dzejanié. Bëtnicë Deftones zdecydowelë sã òdłożëc robòtë nad albùmã ''Eros'', a òbrzészczi basystë przejął [[Sergio Vega]], rëchli zrzeszony z karnã [[Quicksand]]. W pòstãpnëch latach familiô a drëchòwie òrganizowelë zbiórczi dëtków na léczenié a rehabilitacjã za òbmaństwã inicjatiwë ''One Love for Chi''. Nimò cządowich òznaków ùprawë Cheng nie pòwrócył do fùlny fòrmë. Chi Cheng zamiarł [[13 łżëkwiata|13 aprila]] [[2013]] rokù w wiekù 42 lat wskùtk nôgłégò òtrzëmaniégò krążeniô. Jegò śmierc òsta ògłoszonô przez familiã a wëwòła wielné reakcje w mùzycznym strzodowiszczu.<ref name="pitchfork"/> == Priwatné żëcé == Chi Cheng interesowôł sã filozofią Pòrénkù, maklëwno [[bùddizm]]ã, [[taòizm]]ã a téż szamanizmã. Béł praktikùjącym bùddistą a wegetarianinã. W wëwiôdach pòdruniôł znaczënk dëchòwòscë, lëteraturë a spòlëznowégò dzejaniégò. Jegò zainteresowaniô wëkraczałë pòza metalową mùzykã a òbjimòwałë téż pòezjã, reggae, blues a téż fòlkòwą mùzykã. Miôł sëna Gabriela Chenga. Béł znóny z zaangażowaniô w pòmòc lokalny spòlëznie Sacramento.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.deftonesworld.com/bass-player-1997-chi-interviewed/ | titel = Bass Player – 1997 – Chi Interviewed | prôca = DeftonesWorld | jãzëk = en }}</ref> == Diskògrafiô == === Z Deftones === * ''[[Adrenaline]]'' (1995) * ''[[Around the Fur]]'' (1997) * ''[[White Pony]]'' (2000) * ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) * ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006) === Solowé Albùmë === * ''The Bamboo Parachute'' (2000) – pòeticczi albùm na ôrt [[spoken word]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Deftones}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Deftones]] 6w3jysbthsf7n0ha6o3dt7h0eaims9j 222812 222811 2026-10-31T13:50:01Z HaxelKaszëba 17492 222812 wikitext text/x-wiki {{Infobox mùzyk | miono = Chi Cheng | gwôsné miona = Chi Ling Dai Cheng | òbrôzk = Chi_Cheng.jpg | òpisënk = Chi Cheng grający na Hultsfred Festival w czerwińcu 2006. | data ùrodzeniô = 15 lëpińca 1970 | môl ùrodzeniô = [[Stockton]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | data smiercë = 13 aprila 2013 | môl smiercë = [[French Camp]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | wark = basysta, mùzyk, pòeta | lata dzejaniô = 1990–2008 | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[nu metal]], [[alternatiwny rock]] | karno = [[Deftones]] | jinstrumentë = basowô gitara, pòbòczny wòkal | wëtwórnia = [[Maverick Records|Maverick]], [[Reprise Records|Reprise]] }} '''Chi Cheng''', w prôwdze '''Chi Ling Dai Cheng''' (ùr. [[15 lëpińca]] [[1970]] w [[Stockton]], zm. [[13 łżëkwiata|13 aprila]] [[2013]] we [[French Camp]]) – amerikańsczi [[basysta]], mùzyk a pòeta, nôbarżi znóny jakno wielelatny nôleżnik karna [[Deftones]]. Wëstãpòwôł w kapelë òd kòl 1990 do 2008 rokù, bãdącë w nagriwkach ji pierszich piãcu sztudijnych albùmów.<ref name="pitchfork">{{cytuj starnã | url = https://pitchfork.com/news/50322-rip-deftones-bassist-chi-cheng | titel = R.I.P. Deftones Bassist Chi Cheng | aùtór = Evan Minsker | prôca = Pitchfork | data = 2013-04-14 | jãzëk = en }}</ref> Cheng béł znóny z charakteristicznégò sztilu grë na basowi gitarze, parłãczącégò drãdżé, ritmiczné partie z melodijnyma basowima liniama. Pòza mùzycznym dzejanim zajimôł sã pòezją a téż brôł ùdzél w charitatiwnëch pòdjimiznach.<ref name="allmusic">{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/artist/chi-cheng-mn0000112358 | titel = Chi Cheng Biography | aùtór = MacKenzie Wilson | prôca = AllMusic | jãzëk = en }}</ref> == Zôczątk == Chi Cheng ùrodzył sã 15 lëpińca 1970 rokù w Stockton w stónie [[Kalifornia]]. W młodoscë interesowôł sã mùzyką, lëteraturą a téż pòezją. Chòdzył do Tokay High School w Lodi, a pòstãpno sztudiowôł na California State University w Sacramento, dze zajimôł sã anielską lëteraturą a ùtwórczim pisanim. W cządze sztudiów pòznôł bëtników pòwstającégò karna [[Deftones]]. Doparłãcził do kapelë kòl 1990 rokù, zastãpùjącë ji rëchlészégò basystã. W skłôd karna wchòchëlë w henen czas téż wòkalista [[Chino Moreno]], gitarzista [[Stephen Carpenter]] a téż perkùsysta [[Abe Cunningham]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.deftonesworld.com/bassstreet-com-december-2000-chi-interviewed/ | titel = Bassstreet.com – December 2000 – Chi Interviewed | prôca = DeftonesWorld | jãzëk = en }}</ref> == Mùzycznô kariera == W 1995 rokù Deftones wëdelë debiutowi albùm ''[[Adrenaline]]'', na jaczim Cheng òdpòwiôdôł za partie basowi gitarë. Albùm przëczënił sã do rostu pòpùlarnotë karna na amerikańsczi scenie alternatiwnégò metalu. Dwa lata pózdni ùkôzôł sã ''[[Around the Fur]]'' (1997), jaczi halôł karnowi wikszé ùznanié. Cheng brôł ùdzél w nagriwanim ùsôdzków taczich jak „My Own Summer (Shove It)” a téż „Be Quiet and Drive (Far Away)”. W 2000 roku karno wëdało ''[[White Pony]]'', ùznawóny za jeden z nôwôżniészich albùmów w jegò doróbkù. Na wëdôwiznie karna rozwinãła swòje brzëmienié, wprowadzającë elementë elektroniczny mùzyczi, shoegaze'u a téż eksperimentalnégò rocka. W pòstãpnëch latach Cheng brôł ùdzél w nagriwkach albùmów ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) a ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006). Béł téż zaangażowóny w robòtë nad niewëdónym albùmã ''Eros'', jaczégò nagriwanié òstało przerwóné pò jegò drogòwim wëpôdkù w 2008 rokù.<ref name="pitchfork"/> == Pòezjô a charitatiwné dzejanié == Poza muzyką Chi Cheng zajimôł sã pòezją, jaką twòrził òd młodoscë. Inspirowôł sã midzë jinszima lëteraturą [[Jack Kerouac|Jacka Kerouaca]], [[Charles Bukowski|Charlesa Bukowsczégò]] a téż ùtwórstwã przedstôwców [[Beat Generation]]. W 2000 rokù wëdôł solowi albùm ''The Bamboo Parachute'', zamikający recytacje jegò gwôsnëch wiérztów. Wëdôwiza bëła przëstãpnô midzë jinszima òb czas kòncertów Deftones a téż za òbmaństwã internetowi starnie karna. Part dochòdów ze przedażë albùmù òstôł przeznaczony na pòmòc bezdomôcy młodzëznie a téż òrganizacjã WEAVE, jakô zajimô sã pòmòcą òfiarów domôcy a seksualny przëmòcë w Sacramento.<ref name="allmusic"/> Cheng angażowôł sã téż w lokalné spòlëznowé inicjatiwë, maklëwno ne zrzeszoné z pòmòcą młodim lëdzóm pòprzez mùzykã a kùńszt. == Wëpôdk a smierc == [[4 lëstopadnika|4 smùtana]] [[2008]] rokù Chi Cheng miôł bëté w pòwôżnym drogòwim wëpôdkù w [[Santa Clara]] w Kalifòrnie. Mùzyk òdniósł drãdżé òbrażeniô mùskù a przez dłudżi czas pòòstôwôł w stónie ògrańczony swiądë. Wëpôdk przerwôł jegò mùzyczné dzejanié. Bëtnicë Deftones zdecydowelë sã òdłożëc robòtë nad albùmã ''Eros'', a òbrzészczi basystë przejął [[Sergio Vega]], rëchli zrzeszony z karnã [[Quicksand]]. W pòstãpnëch latach familiô a drëchòwie òrganizowelë zbiórczi dëtków na léczenié a rehabilitacjã za òbmaństwã inicjatiwë ''One Love for Chi''. Nimò cządowich òznaków ùprawë Cheng nie pòwrócył do fùlny fòrmë. Chi Cheng zamiarł [[13 łżëkwiata|13 aprila]] [[2013]] rokù w wiekù 42 lat wskùtk nôgłégò òtrzëmaniégò krążeniô. Jegò śmierc òsta ògłoszonô przez familiã a wëwòła wielné reakcje w mùzycznym strzodowiszczu.<ref name="pitchfork"/> == Priwatné żëcé == Chi Cheng interesowôł sã filozofią Pòrénkù, maklëwno [[bùddizm]]ã, [[taòizm]]ã a téż szamanizmã. Béł praktikùjącym bùddistą a wegetarianinã. W wëwiôdach pòdruniôł znaczënk dëchòwòscë, lëteraturë a spòlëznowégò dzejaniégò. Jegò zainteresowaniô wëkraczałë pòza metalową mùzykã a òbjimòwałë téż pòezjã, reggae, blues a téż fòlkòwą mùzykã. Miôł sëna Gabriela Chenga. Béł znóny z zaangażowaniô w pòmòc lokalny spòlëznie Sacramento.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.deftonesworld.com/bass-player-1997-chi-interviewed/ | titel = Bass Player – 1997 – Chi Interviewed | prôca = DeftonesWorld | jãzëk = en }}</ref> == Diskògrafiô == === Z Deftones === * ''[[Adrenaline]]'' (1995) * ''[[Around the Fur]]'' (1997) * ''[[White Pony]]'' (2000) * ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) * ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006) === Solowé Albùmë === * ''The Bamboo Parachute'' (2000) – pòeticczi albùm na ôrt [[spoken word]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Deftones}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Deftones]] 8dbiu0nbfwnf4nqg50vbs0rl47eaual 0 14486 222825 219902 2026-11-01T10:59:34Z DawnyTest 14843 Geògrafiô 222825 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg |rok=2023 |miono=Repùblika Gwineje Bissaù |gwôsné miono=República da Guiné-Bissau |fana=Flag of Guinea-Bissau.svg |na karce=Guinea-Bissau - Location Map (2013) - GNB - UNOCHA.svg |miono-genitiw=Gwineje Bissaù |mòtto=Unidade, Luta, Progresso </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok) |himn=Esta é a Nossa Pátria Bem Amada </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną) |fòrma państwa=wòjskòwô diktatura |stolëca=Bissaù |jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] |Prezydeńt=[[Horta Inta-A Na Man]] |Premiéra=[[Ilídio Vieira Té]] |data ùsôdzenia=[[24 séwnika]] [[1973]] |wiéchrzëzna=36 120 |lëdztwò=1 700 000 |dëtk=[[frank CFA]] |kòd dëtka=XOF |czasowô cona=UTC ±0 |Internet=.gw |aùtowi kòd=GNB |telefón=+245 }}'''Gwineja Bissaù''' ({{jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m {{skr.|n.r.m.}} Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. Greńczë z [[Gwineja|Gwineją]] (386 km) ë [[Senegal|Senegalã]] (338 km). Długosc wszëtczich grańc je 724 km. Całownô wiéchrzëzna wënosy 36 120 km², wiéchrzëzna lądu: 8 120 km², wiéchrzëzna wòdów: 28 000 km²<ref>''[https://user.iiasa.ac.at/~marek/fbook/04/print/pu.html CIA - The World Factbook - Guinea-Bissau]'' [online], user.iiasa.ac.at [dost. 2026-11-01]({{Jãz.|en}}).</ref>. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Guineabissau oli 2018137 lrg.jpg| Òbrôzk:Ungdomsbiblioteket Bissau.jpg| Òbrôzk:20130610-DSC 8986 (9102589195).jpg| Òbrôzk:20130612-DSC 9056 (9290929959).jpg| Òbrôzk:20130609-IMG 2455 (9086556687).jpg| Òbrôzk:Fernanda Nossa, Guinea-Bissau, photo 3.jpg| Òbrôzk:Day221-Bike-130612 (9290907859).jpg| Òbrôzk:Guinea-Bissau Export Treemap.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Gwineja]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] mcb383by6sg2ja87cs2fn4djrwg3gkx 1 14612 222818 221291 2026-10-31T18:52:12Z Terrus38 14026 /* Ôrt czë gatënk */ Òdpòwiésc 222818 wikitext text/x-wiki == Ôrt czë gatënk == W kaszëbsczim pòwszechno fùnksnérëje słowò ''gatënk'' w kònteksce lëteracczich gatënków, mëszlã, że mùzyczné ôrtë/gatënczi to je to samò, le w jiny wietwie kùńsztu (i jistnym słowã òpisëją to jiné jãzëczi, pòl. ''gatunek'', an. ''genre'', niem. ''Gattung'', rus. ''żanr'') – teòreticzno òba słowa są w pòrządkù, ale wëdôwô mie sã, że skòrno w kònteksce lëteraturë fùnksnérëje ''gatënk'', to w kònteksce mùzyczi bëłobë logiczno, jakbë bëło jistno. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 16:09, 27 ruj 2026 (CET) :@[[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] @[[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] @[[Brëkòwnik:Rabùszniczka|Rabùszniczka]] rôczã do pòdzeleniô sã swòją dbą [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 19:52, 31 ruj 2026 (CET) pj8ewriycrksyuuztoysw2mdvrog0bd 222819 222818 2026-10-31T19:01:38Z HaxelKaszëba 17492 /* Ôrt czë gatënk */ Òdpòwiésc 222819 wikitext text/x-wiki == Ôrt czë gatënk == W kaszëbsczim pòwszechno fùnksnérëje słowò ''gatënk'' w kònteksce lëteracczich gatënków, mëszlã, że mùzyczné ôrtë/gatënczi to je to samò, le w jiny wietwie kùńsztu (i jistnym słowã òpisëją to jiné jãzëczi, pòl. ''gatunek'', an. ''genre'', niem. ''Gattung'', rus. ''żanr'') – teòreticzno òba słowa są w pòrządkù, ale wëdôwô mie sã, że skòrno w kònteksce lëteraturë fùnksnérëje ''gatënk'', to w kònteksce mùzyczi bëłobë logiczno, jakbë bëło jistno. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 16:09, 27 ruj 2026 (CET) :@[[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] @[[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] @[[Brëkòwnik:Rabùszniczka|Rabùszniczka]] rôczã do pòdzeleniô sã swòją dbą [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 19:52, 31 ruj 2026 (CET) :Jem tak samò mëslôł że gatënk to barżi ò lëteraturze a mùzyka to ôrt np mùzyczny ôrt tej jem tegò samégò zdaniô [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsjô]]) 20:01, 31 ruj 2026 (CET) 7vrjpsu7bmz8gw0j7vmtjeovtvnh1bf 0 14778 222799 222795 2026-10-31T12:05:52Z Terrus38 14026 222799 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny ôrt infobox | pòzwa = Dżez | òdjimk = Tress-Jazz-in-Tygmont-color-AB.jpg | òpisënk = Dżezowi kòncert we Warszawie. | lata rozwiju = kùńc XIX w. – pòczątk XX w. – do dzys | plac pòwstaniô = [[Zjednóné Stanë Americzi]] ([[Nowi Òrlean]]) | zrzeszoné ôrtë = [[blues]], [[ragtime]], [[spirituals]], [[marszowô mùzyka]] | jinstrumentë = [[saksofón]], [[trąbka]], [[pùzón]], [[klarnet]], [[fòrtepión]], [[kòntrabas]], [[perkùsjô]], [[gitara]], [[wòkal]] | zortë = [[swing]], [[bebop]], [[cool jazz]], [[hard bop]], [[free jazz]], [[jazz fusion]], [[smooth jazz]], [[acid jazz]], [[latin jazz]], [[jazz funk]], [[avant-garde jazz]], [[soul jazz]], [[gypsy jazz]] | artiscë = [[Louis Armstrong]], [[Duke Ellington]], [[Miles Davis]], [[John Coltrane]], [[Charlie Parker]], [[Dizzy Gillespie]], [[Thelonious Monk]], [[Ella Fitzgerald]], [[Billie Holiday]], [[Count Basie]], [[Benny Goodman]], [[Charles Mingus]], [[Herbie Hancock]], [[Dave Brubeck]], [[Chet Baker]], [[Sun Ra]] | starna www = }} [[Òbrôzk:Andri_from_Pagefire_-_Pushing_The_Pianist_Down_The_Stairs.wav|mały|Ùsôdzk „Pushing The Pianist Down The Stairs” jakno przëkłôd [[Swing (dżez)|swingù]] – jedny òd nôpòpùlarniészich òdmianów dżezu]] '''Dżez''' ({{Jãz.|en}} ''jazz'') – żoch [[Terôczasnô mùzyka|terôczasny mùzyczi]] pòwstałi w [[Zjednóné Stanë Americzi|Zjednónëch Stanach]], ùsztôłcony na przełómanim XIX i XX wiekù z elementów bluesa, ragtime’ù, spirituals, ''work songs'' i marszowò-tuńcowëch [[Tradicjô|tradicjów]], òsoblëwie w strzodowiszczu [[Afroamerikanie|afroamerikanów]] mieszkającëch w [[Nowi Òrlean|Nowim Òrleanie]]<ref name="em">{{Cytuj knéżkã|rok=2006|isbn=83-01-13410-0|titel=Encyklopedia muzyki|aùtór=Andrzej Chodkowski (red.)|plac=Warszawa|wëdôwca=Wydawnictwo Naukowe PWN|jãzëk=pl|stronë=401–403}}</ref><ref name="ekiert">{{Cytuj knéżkã|rok=2006|isbn=978-83-7200-087-3|titel=Bliżej muzyki: encyklopedia|aùtór=Janusz Ekiert|plac=Warszawa|wëdôwca=Muza SA|jãzëk=pl|stronë=212–219}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj starnã|titel=jazz|url=https://www.britannica.com/art/jazz|data przëstãpù=2026-05-20|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Encyclopædia Britannica|data=2026-05-06}}</ref>. Jegò spòdlim je pòłączenié [[Improwizacjô (mùzyka)|improwizacje]], [[Synkòpa (mùzyka)|synkòpòwónégò]] [[Ritm (mùzyka)|ritmù]], [[Swing (ritm)|swingòwaniégò]], indiwidualnégò brzëmieniô [[Mùzyk|wëkònôwców]], [[Pòlifònia|pòlifòniczny]] [[Mùzyczné karno|karnowi]] grë a [[Harmónika (mùzyka)|harmóniczi]] wëchôdający dzélã z eùropejsczi tradicje<ref name="empwn">{{Cytuj knéżkã|rok=2007|isbn=9788301152291|titel=Muzyka. Encyklopedia PWN. Kompozytorzy i wykonawcy, prądy i kierunki, dzieła|aùtór=Bartłomiej Kaczorowski (prz. red.)|plac=Warszawa|wëdôwca=PWN|stronë=356–362|jãzëk=pl|aùtór r=Roman Kowal|aùtór2=Sławomir Żurawski (red.)}}</ref><ref name="ekiert" /><ref name=":1" />. Dżez òd zôczątkù béł mùzyką sztilisticzno zmienną: òd archajicznégò [[Nowòòrleańsczi dżez|nowòòrleańsczégò dżezu]], dixielandu i [[Chicagòwsczi dżez|chicagòwsczégò sztilu]], przez [[Swing (dżez)|swing]] i big-bandowi dżez, pò bebop, cool jazz, hard bop, free jazz, [[mòdalny dżez]], jazz-rock/fusion, third stream, bossa novã i jiné òdmianë łączącé dżez z [[Pop|pòpùlarną mùzyką]], [[Latinoamerikańskô mùzyka|latinoską]], awangardową abò artisticzną mùzyką<ref name="em" /><ref name="empwn" /><ref name="ekiert" /><ref name=":1" />. W rozwiju dżezu wôżné bëłë wëmienioné òstrzódczi i cządë: [[Nowi Òrlean]], Chicago, [[Nowi Jork]] i Kansas City, a pózni rozkòscérzenie sã dżezu w Eùropie a jegò dalszé przesztôłcenia pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]]<ref name="em" /><ref name="ekiert" /><ref name=":1" />. Tipicznym dżezowim instrumentóm słëchają [[dãté instrumentë]] – [[trąbka]], [[pùzón]], klarnet i [[saksofón]] – a ritmicznô sekcjô z [[Fòrtepian|fòrtepianã]], [[Kòntrabas|kòntrabasã]] abò [[Basowô gitara|basową gitarą]], [[Gitara|gitarą]], [[Perkùsjô|trądlama]] i tej-sej [[bandżo]]; w różnëch òdmianach nen skłôd biwôł rozszérzwióny abò mòdifikòwóny<ref name="em" /><ref name="empwn" /><ref name="ekiert" />. [[Spiéw|Wòkalnô wiôrszta]] w dżezu nie je kòniecznô, ale wëstãpùje w dżezowëch [[Piesniô|piesniach]], bluesu, spirituals, sztandardach a w technikach taczich jak scat, w chtërnëch [[Lëdzczi głos|głos]] biwô traktowóny instrumentalno<ref name="em" /><ref name="empwn" /><ref name=":1" />. Òb XX wiek dżez przeszedł drogã òd ùżëtkòwi, tuńcowi i pòpùlarny mùzyczi do jedny òd nôwôżniészich fòrmów [[Klasycznô mùzyka|artisticzny mùzyczi]], zachòwùjącë równoczasno sëlną zrzesz z wëkònôwczą praktiką, [[Improwizacjô (mùzyka)|improwizacją]] i indiwidualnym sztilã mùzyków<ref name="em" /><ref name="empwn" /><ref name="ekiert" /><ref name=":1" />. [[Etimòlogiô]] pòchwôtu „dżez” nie je gwësnô. No słowò bëło ze zaczątkù zapisowóné na różné ôrtë („jass”, „jas”, „jazz”). Jednym òd nôwczasniészich ùdokùmentowónëch ùżëców terminu w òdniesenim do mùzyczi béł [[1915]] rok w Chicaho, dze słowò „jazz” ùżiwóné bëło wedle nowégò, welech tuńcowégò i pòpùlarnégò sztilu. Niedługò pózni miono ùgruńtowało sã w kùlturze<ref name=":1" />. Do nôpòpùlarniészich dżezowëch artistów nôleżą: [[Louis Armstrong]], [[Duke Ellington]], [[Ella Fitzgerald]], [[Miles Davis]], [[John Coltrane]], w [[Pòlskô|Pòlsce]]: [[Krësztof Kòmeda]], [[Andrzéj Trzaskòwsczi]], [[Michôł Ùrbaniôk]], [[Tomôsz Stańkò]], [[Ùrszula Dudzôk]], a na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]: [[Grażina Łobaszewskô]], [[Paùel Ruszkòwsczi]], Almost Jazz Group, [[Òlo Walicczi]]. ==Przëpisë== <references /> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë]] 1a2443r2jxskrsmu3vsn1mytj98dbu7 0 14787 222797 222578 2026-10-31T12:03:46Z Terrus38 14026 222797 wikitext text/x-wiki #TAM [[Dżez]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/en]] is3fe8l9jfu7cakqvtgbcrm3gazi55b 828 14807 222798 222778 2026-10-31T12:04:10Z Iketsi 3254 Majuskuła we Wikipòdôwkach 222798 Scribunto text/plain local p = {} local CATEGORIES = { wikidataitemMissing = 'Dodac element Wikipòdôwków', labelBlank = 'Dodac etikéta Wikipòdôwków', labelSame = 'Etikéta Wikipòdôwków = titel artikla', labelDifferent = 'Etikéta Wikipòdôwków ≠ titel artikla', descriptionBlank = 'Dodac opis Wikipòdôwków', uppercaseLabelUnexpected = 'Majuskuła we Wikipòdôwkach', } local UPPERCASE_P31_EXCEPTIONS = mw.loadData('Module:WikidataUppercaseLabelP31Exceptions') local LABEL_LANGUAGES = { 'csb', 'mul' } local function hasText(value) return type(value) == 'string' and value:match('%S') ~= nil end local function category(name) return '[[Category:' .. name .. ']]' end local function lowercaseFirst(text) return mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(text, 1, 1)) .. mw.ustring.sub(text, 2) end local function startsWithUppercase(text) local first = mw.ustring.sub(text, 1, 1) return first ~= '' and first == mw.ustring.upper(first) and first ~= mw.ustring.lower(first) end function p.main() local title = mw.title.getCurrentTitle() -- Mainspace. if title.namespace ~= 0 then return '' end local itemId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if not itemId then return category(CATEGORIES.wikidataitemMissing) end local comparisonTitle = lowercaseFirst(title.text) local hasLabel = false local labelMatchesTitle = false local hasUppercaseLabel = false local output = {} for _, lang in ipairs(LABEL_LANGUAGES) do local label = mw.wikibase.getLabelByLang(itemId, lang) if hasText(label) then hasLabel = true if label == comparisonTitle then labelMatchesTitle = true end if startsWithUppercase(label) then hasUppercaseLabel = true end end end local hasP31Type = false local hasExpectedUppercaseType = false local statements = mw.wikibase.getBestStatements(itemId, 'P31') for _, statement in ipairs(statements) do local snak = statement.mainsnak local value = snak and snak.datavalue and snak.datavalue.value local classId = type(value) == 'table' and value.id if classId then hasP31Type = true if UPPERCASE_P31_EXCEPTIONS[classId] then hasExpectedUppercaseType = true end end end local dsbDescription = mw.wikibase.getDescriptionByLang(itemId, 'csb') if not hasLabel then table.insert(output, category(CATEGORIES.labelBlank)) elseif labelMatchesTitle then table.insert(output, category(CATEGORIES.labelSame)) else table.insert(output, category(CATEGORIES.labelDifferent)) end if not hasText(dsbDescription) then table.insert(output, category(CATEGORIES.descriptionBlank)) end if hasUppercaseLabel and hasP31Type and not hasExpectedUppercaseType then table.insert(output, category(CATEGORIES.uppercaseLabelUnexpected)) end return table.concat(output) end return p p6of8houlfp7s6wk10x7zzelfmvnelb 222804 222798 2026-10-31T12:30:27Z Iketsi 3254 test 222804 Scribunto text/plain local p = {} local CATEGORIES = { wikidataitemMissing = 'Dodac element Wikipòdôwków', labelBlank = 'Dodac etikéta Wikipòdôwków', labelSame = 'Etikéta Wikipòdôwków = titel artikla', labelDifferent = 'Etikéta Wikipòdôwków ≠ titel artikla', descriptionBlank = 'Dodac opis Wikipòdôwków', uppercaseLabelUnexpected = 'Majuskuła we Wikipòdôwkach', } local UPPERCASE_P31_EXCEPTIONS = mw.loadData('Module:WikidataUppercaseLabelP31Exceptions') local function hasText(value) return type(value) == 'string' and value:match('%S') ~= nil end local function category(name) return '[[Category:' .. name .. ']]' end local function lowercaseFirst(text) return mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(text, 1, 1)) .. mw.ustring.sub(text, 2) end local function startsWithUppercase(text) if not hasText(text) then return false end local first = mw.ustring.sub(text, 1, 1) return first == mw.ustring.upper(first) and first ~= mw.ustring.lower(first) end function p.main() local title = mw.title.getCurrentTitle() -- Mainspace. if title.namespace ~= 0 then return '' end local itemId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() -- Without an item, label and description status is unknown. if not itemId then return category(CATEGORIES.wikidataitemMissing) end -- Prefer csb. Use mul only when csb has no label. local label = mw.wikibase.getLabelByLang(itemId, 'csb') if not hasText(label) then label = mw.wikibase.getLabelByLang(itemId, 'mul') end local hasLabel = hasText(label) local labelMatchesTitle = hasLabel and label == lowercaseFirst(title.text) local hasUppercaseLabel = startsWithUppercase(label) local output = {} if not hasLabel then table.insert(output, category(CATEGORIES.labelBlank)) elseif labelMatchesTitle then table.insert(output, category(CATEGORIES.labelSame)) else table.insert(output, category(CATEGORIES.labelDifferent)) end local csbDescription = mw.wikibase.getDescriptionByLang(itemId, 'csb') if not hasText(csbDescription) then table.insert(output, category(CATEGORIES.descriptionBlank)) end local hasP31Type = false local hasExpectedUppercaseType = false local statements = mw.wikibase.getAllStatements(itemId, 'P31') for _, statement in ipairs(statements) do local snak = statement.mainsnak if statement.rank ~= 'deprecated' and snak and snak.snaktype == 'value' then local value = snak.datavalue and snak.datavalue.value local classId = type(value) == 'table' and value.id if classId then hasP31Type = true if UPPERCASE_P31_EXCEPTIONS[classId] then hasExpectedUppercaseType = true end end end end if hasUppercaseLabel and hasP31Type and not hasExpectedUppercaseType then table.insert(output, category(CATEGORIES.uppercaseLabelUnexpected)) end return table.concat(output) end return p n4wvgygi5trmshe3rzgu3eb1zrff5kc 222809 222804 2026-10-31T12:55:41Z Iketsi 3254 ù 222809 Scribunto text/plain local p = {} local CATEGORIES = { wikidataitemMissing = 'Dodac element Wikipòdôwków', labelBlank = 'Dodac etikéta Wikipòdôwków', labelSame = 'Etikéta Wikipòdôwków = titel artikla', labelDifferent = 'Etikéta Wikipòdôwków ≠ titel artikla', descriptionBlank = 'Dodac opis Wikipòdôwków', uppercaseLabelUnexpected = 'Majuskùła we Wikipòdôwkach', } local UPPERCASE_P31_EXCEPTIONS = mw.loadData('Module:WikidataUppercaseLabelP31Exceptions') local function hasText(value) return type(value) == 'string' and value:match('%S') ~= nil end local function category(name) return '[[Category:' .. name .. ']]' end local function lowercaseFirst(text) return mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(text, 1, 1)) .. mw.ustring.sub(text, 2) end local function startsWithUppercase(text) if not hasText(text) then return false end local first = mw.ustring.sub(text, 1, 1) return first == mw.ustring.upper(first) and first ~= mw.ustring.lower(first) end function p.main() local title = mw.title.getCurrentTitle() -- Mainspace. if title.namespace ~= 0 then return '' end local itemId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() -- Without an item, label and description status is unknown. if not itemId then return category(CATEGORIES.wikidataitemMissing) end -- Prefer csb. Use mul only when csb has no label. local label = mw.wikibase.getLabelByLang(itemId, 'csb') if not hasText(label) then label = mw.wikibase.getLabelByLang(itemId, 'mul') end local hasLabel = hasText(label) local labelMatchesTitle = hasLabel and label == lowercaseFirst(title.text) local hasUppercaseLabel = startsWithUppercase(label) local output = {} if not hasLabel then table.insert(output, category(CATEGORIES.labelBlank)) elseif labelMatchesTitle then table.insert(output, category(CATEGORIES.labelSame)) else table.insert(output, category(CATEGORIES.labelDifferent)) end local csbDescription = mw.wikibase.getDescriptionByLang(itemId, 'csb') if not hasText(csbDescription) then table.insert(output, category(CATEGORIES.descriptionBlank)) end local hasP31Type = false local hasExpectedUppercaseType = false local statements = mw.wikibase.getAllStatements(itemId, 'P31') for _, statement in ipairs(statements) do local snak = statement.mainsnak if statement.rank ~= 'deprecated' and snak and snak.snaktype == 'value' then local value = snak.datavalue and snak.datavalue.value local classId = type(value) == 'table' and value.id if classId then hasP31Type = true if UPPERCASE_P31_EXCEPTIONS[classId] then hasExpectedUppercaseType = true end end end end if hasUppercaseLabel and hasP31Type and not hasExpectedUppercaseType then table.insert(output, category(CATEGORIES.uppercaseLabelUnexpected)) end return table.concat(output) end return p qvf629afy96g2pqjk6f971orcsaa84h 828 14812 222800 2026-10-31T12:09:09Z Iketsi 3254 N 222800 Scribunto text/plain return { Q5 = true, -- człowiek Q515 = true, -- gard Q6256 = true, -- krôj Q56061 = true, -- jednostka administracyjna(pl) Q4022 = true, -- rzéka Q8502 = true, -- góra } q8862kyead1d9sj1oei237zwqfusk3l 222803 222800 2026-10-31T12:17:47Z Iketsi 3254 +Q2199 222803 Scribunto text/plain return { Q5 = true, -- człowiek Q515 = true, -- gard Q6256 = true, -- krôj Q56061 = true, -- jednostka administracyjna(pl) Q4022 = true, -- rzéka Q8502 = true, -- góra Q2199 = true, -- planeta karłowata(pl) } dt00zm4pwzhq9naa6xg380trf4uu7vi 222810 222803 2026-10-31T12:59:59Z Iketsi 3254 +Q7278; Q205985 222810 Scribunto text/plain return { Q5 = true, -- człowiek Q515 = true, -- gard Q6256 = true, -- krôj Q56061 = true, -- jednostka administracyjna(pl) Q4022 = true, -- rzéka Q8502 = true, -- góra Q2199 = true, -- planeta karłowata(pl) Q7278 = true, -- partiô Q205985 = true, -- bòżëna } rz7b21ezejv82b5vgvn3h0z1yj8yt1h 14 14813 222801 2026-10-31T12:11:58Z Iketsi 3254 N 222801 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ __EXPECTUNUSEDCATEGORY__ [[Kategòrëjô:Szlachùjącé kategòrie]] ti9k3jyh28rchmt323i0x9hplky9pqc 14 14814 222802 2026-10-31T12:13:18Z Iketsi 3254 N 222802 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ __EXPECTUNUSEDCATEGORY__ [[Kategòrëjô:Szlachùjącé kategòrie]] ti9k3jyh28rchmt323i0x9hplky9pqc 14 14815 222805 2026-10-31T12:34:27Z Iketsi 3254 N 222805 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ __EXPECTUNUSEDCATEGORY__ [[Kategòrëjô:Szlachùjącé kategòrie]] ti9k3jyh28rchmt323i0x9hplky9pqc 222807 222805 2026-10-31T12:51:19Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kategòrëjô:Majuskuła we Wikipòdôwkach]] do [[Kategòrëjô:Majuskùła we Wikipòdôwkach]]: labializacjô 222805 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ __EXPECTUNUSEDCATEGORY__ [[Kategòrëjô:Szlachùjącé kategòrie]] ti9k3jyh28rchmt323i0x9hplky9pqc 14 14816 222806 2026-10-31T12:34:41Z Iketsi 3254 N 222806 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ __EXPECTUNUSEDCATEGORY__ [[Kategòrëjô:Szlachùjącé kategòrie]] ti9k3jyh28rchmt323i0x9hplky9pqc 0 14818 222813 2026-10-31T13:52:34Z HaxelKaszëba 17492 Ùsôdzonô nowô starna " {{Infobox mùzyk | miono = Chi Cheng | gwôsné miona = Chi Ling Dai Cheng | òbrôzk = Chi_Cheng.jpg | òpisënk = Chi Cheng grający na Hultsfred Festival w czerwińcu 2006. | data ùrodzeniô = 15 lëpińca 1970 | môl ùrodzeniô = [[Stockton]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | data smiercë = 13 aprila 2013 | môl smiercë = [[French Camp]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | wark = basysta, mùzyk, pòeta | lata dze…" 222813 wikitext text/x-wiki {{Infobox mùzyk | miono = Chi Cheng | gwôsné miona = Chi Ling Dai Cheng | òbrôzk = Chi_Cheng.jpg | òpisënk = Chi Cheng grający na Hultsfred Festival w czerwińcu 2006. | data ùrodzeniô = 15 lëpińca 1970 | môl ùrodzeniô = [[Stockton]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | data smiercë = 13 aprila 2013 | môl smiercë = [[French Camp]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | wark = basysta, mùzyk, pòeta | lata dzejaniô = 1990–2008 | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[nu metal]], [[alternatiwny rock]] | karno = [[Deftones]] | jinstrumentë = basowô gitara, pòbòczny wòkal | wëtwórnia = [[Maverick Records|Maverick]], [[Reprise Records|Reprise]] }} '''Chi Cheng''', w prôwdze '''Chi Ling Dai Cheng''' (ùr. [[15 lëpińca]] [[1970]] w [[Stockton]], zm. [[13 łżëkwiata|13 aprila]] [[2013]] we [[French Camp]]) – amerikańsczi [[basysta]], mùzyk a pòeta, nôbarżi znóny jakno wielelatny nôleżnik karna [[Deftones]]. Wëstãpòwôł w kapelë òd kòl 1990 do 2008 rokù, bãdącë w nagriwkach ji pierszich piãcu sztudijnych albùmów.<ref name="pitchfork">{{cytuj starnã | url = https://pitchfork.com/news/50322-rip-deftones-bassist-chi-cheng | titel = R.I.P. Deftones Bassist Chi Cheng | aùtór = Evan Minsker | prôca = Pitchfork | data = 2013-04-14 | jãzëk = en }}</ref> Cheng béł znóny z charakteristicznégò sztilu grë na basowi gitarze, parłãczącégò drãdżé, ritmiczné partie z melodijnyma basowima liniama. Pòza mùzycznym dzejanim zajimôł sã pòezją a téż brôł ùdzél w charitatiwnëch pòdjimiznach.<ref name="allmusic">{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/artist/chi-cheng-mn0000112358 | titel = Chi Cheng Biography | aùtór = MacKenzie Wilson | prôca = AllMusic | jãzëk = en }}</ref> == Zôczątk == Chi Cheng ùrodzył sã 15 lëpińca 1970 rokù w Stockton w stónie [[Kalifornia]]. W młodoscë interesowôł sã mùzyką, lëteraturą a téż pòezją. Chòdzył do Tokay High School w Lodi, a pòstãpno sztudiowôł na California State University w Sacramento, dze zajimôł sã anielską lëteraturą a ùtwórczim pisanim. W cządze sztudiów pòznôł bëtników pòwstającégò karna [[Deftones]]. Doparłãcził do kapelë kòl 1990 rokù, zastãpùjącë ji rëchlészégò basystã. W skłôd karna wchòchëlë w henen czas téż wòkalista [[Chino Moreno]], gitarzista [[Stephen Carpenter]] a téż perkùsysta [[Abe Cunningham]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.deftonesworld.com/bassstreet-com-december-2000-chi-interviewed/ | titel = Bassstreet.com – December 2000 – Chi Interviewed | prôca = DeftonesWorld | jãzëk = en }}</ref> == Mùzycznô kariera == W 1995 rokù Deftones wëdelë debiutowi albùm ''[[Adrenaline]]'', na jaczim Cheng òdpòwiôdôł za partie basowi gitarë. Albùm przëczënił sã do rostu pòpùlarnotë karna na amerikańsczi scenie alternatiwnégò metalu. Dwa lata pózdni ùkôzôł sã ''[[Around the Fur]]'' (1997), jaczi halôł karnowi wikszé ùznanié. Cheng brôł ùdzél w nagriwanim ùsôdzków taczich jak „My Own Summer (Shove It)” a téż „Be Quiet and Drive (Far Away)”. W 2000 roku karno wëdało ''[[White Pony]]'', ùznawóny za jeden z nôwôżniészich albùmów w jegò doróbkù. Na wëdôwiznie karna rozwinãła swòje brzëmienié, wprowadzającë elementë elektroniczny mùzyczi, shoegaze'u a téż eksperimentalnégò rocka. W pòstãpnëch latach Cheng brôł ùdzél w nagriwkach albùmów ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) a ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006). Béł téż zaangażowóny w robòtë nad niewëdónym albùmã ''Eros'', jaczégò nagriwanié òstało przerwóné pò jegò drogòwim wëpôdkù w 2008 rokù.<ref name="pitchfork"/> == Pòezjô a charitatiwné dzejanié == Poza muzyką Chi Cheng zajimôł sã pòezją, jaką twòrził òd młodoscë. Inspirowôł sã midzë jinszima lëteraturą [[Jack Kerouac|Jacka Kerouaca]], [[Charles Bukowski|Charlesa Bukowsczégò]] a téż ùtwórstwã przedstôwców [[Beat Generation]]. W 2000 rokù wëdôł solowi albùm ''The Bamboo Parachute'', zamikający recytacje jegò gwôsnëch wiérztów. Wëdôwiza bëła przëstãpnô midzë jinszima òb czas kòncertów Deftones a téż za òbmaństwã internetowi starnie karna. Part dochòdów ze przedażë albùmù òstôł przeznaczony na pòmòc bezdomôcy młodzëznie a téż òrganizacjã WEAVE, jakô zajimô sã pòmòcą òfiarów domôcy a seksualny przëmòcë w Sacramento.<ref name="allmusic"/> Cheng angażowôł sã téż w lokalné spòlëznowé inicjatiwë, maklëwno ne zrzeszoné z pòmòcą młodim lëdzóm pòprzez mùzykã a kùńszt. == Wëpôdk a smierc == [[4 lëstopadnika|4 smùtana]] [[2008]] rokù Chi Cheng miôł bëté w pòwôżnym drogòwim wëpôdkù w [[Santa Clara]] w Kalifòrnie. Mùzyk òdniósł drãdżé òbrażeniô mùskù a przez dłudżi czas pòòstôwôł w stónie ògrańczony swiądë. Wëpôdk przerwôł jegò mùzyczné dzejanié. Bëtnicë Deftones zdecydowelë sã òdłożëc robòtë nad albùmã ''Eros'', a òbrzészczi basystë przejął [[Sergio Vega]], rëchli zrzeszony z karnã [[Quicksand]]. W pòstãpnëch latach familiô a drëchòwie òrganizowelë zbiórczi dëtków na léczenié a rehabilitacjã za òbmaństwã inicjatiwë ''One Love for Chi''. Nimò cządowich òznaków ùprawë Cheng nie pòwrócył do fùlny fòrmë. Chi Cheng zamiarł [[13 łżëkwiata|13 aprila]] [[2013]] rokù w wiekù 42 lat wskùtk nôgłégò òtrzëmaniégò krążeniô. Jegò śmierc òsta ògłoszonô przez familiã a wëwòła wielné reakcje w mùzycznym strzodowiszczu.<ref name="pitchfork"/> == Priwatné żëcé == Chi Cheng interesowôł sã filozofią Pòrénkù, maklëwno [[bùddizm]]ã, [[taòizm]]ã a téż szamanizmã. Béł praktikùjącym bùddistą a wegetarianinã. W wëwiôdach pòdruniôł znaczënk dëchòwòscë, lëteraturë a spòlëznowégò dzejaniégò. Jegò zainteresowaniô wëkraczałë pòza metalową mùzykã a òbjimòwałë téż pòezjã, reggae, blues a téż fòlkòwą mùzykã. Miôł sëna Gabriela Chenga. Béł znóny z zaangażowaniô w pòmòc lokalny spòlëznie Sacramento.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.deftonesworld.com/bass-player-1997-chi-interviewed/ | titel = Bass Player – 1997 – Chi Interviewed | prôca = DeftonesWorld | jãzëk = en }}</ref> == Diskògrafiô == === Z Deftones === * ''[[Adrenaline]]'' (1995) * ''[[Around the Fur]]'' (1997) * ''[[White Pony]]'' (2000) * ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) * ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006) === Solowé Albùmë === * ''The Bamboo Parachute'' (2000) – pòeticczi albùm na ôrt [[spoken word]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Deftones}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Deftones]] 8dbiu0nbfwnf4nqg50vbs0rl47eaual 222814 222813 2026-10-31T13:54:47Z HaxelKaszëba 17492 222814 wikitext text/x-wiki {{Infobox mùzyk | miono = Chi Cheng | gwôsné miona = Chi Ling Dai Cheng | òbrôzk = Chi_Cheng.jpg | òpisënk = Chi Cheng grający na Hultsfred Festival w czerwińcu 2006. | data ùrodzeniô = 15 lëpińca 1970 | môl ùrodzeniô = [[Stockton]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | data smiercë = 13 aprila 2013 | môl smiercë = [[French Camp]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | wark = basysta, mùzyk, pòeta | lata dzejaniô = 1990–2008 | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[nu metal]], [[alternatiwny rock]] | karno = [[Deftones]] | jinstrumentë = basowô gitara, pòbòczny wòkal | wëtwórnia = [[Maverick Records|Maverick]], [[Reprise Records|Reprise]] }} '''Chi Cheng''', w prôwdze '''Chi Ling Dai Cheng''' (ùr. [[15 lëpińca]] [[1970]] w [[Stockton]], zm. [[13 łżëkwiata|13 aprila]] [[2013]] we [[French Camp]]) – amerikańsczi [[basysta]], mùzyk a pòeta, nôbarżi znóny jakno wielelatny nôleżnik karna [[Deftones]]. Wëstãpòwôł w kapelë òd kòl 1990 do 2008 rokù, bãdącë w nagriwkach ji pierszich piãcu sztudijnych albùmów.<ref name="pitchfork">{{cytuj starnã | url = https://pitchfork.com/news/50322-rip-deftones-bassist-chi-cheng | titel = R.I.P. Deftones Bassist Chi Cheng | aùtór = Evan Minsker | prôca = Pitchfork | data = 2013-04-14 | jãzëk = en }}</ref> Cheng béł znóny z charakteristicznégò sztilu grë na basowi gitarze, parłãczącégò drãdżé, ritmiczné partie z melodijnyma basowima liniama. Pòza mùzycznym dzejanim zajimôł sã pòezją a téż brôł ùdzél w charitatiwnëch pòdjimiznach.<ref name="allmusic">{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/artist/chi-cheng-mn0000112358 | titel = Chi Cheng Biography | aùtór = MacKenzie Wilson | prôca = AllMusic | jãzëk = en }}</ref> == Zôczątk == Chi Cheng ùrodzył sã 15 lëpińca 1970 rokù w Stockton w stónie [[Kalifornia]]. W młodoscë interesowôł sã mùzyką, lëteraturą a téż pòezją. Chòdzył do Tokay High School w Lodi, a pòstãpno sztudiowôł na California State University w Sacramento, dze zajimôł sã anielską lëteraturą a ùtwórczim pisanim. W cządze sztudiów pòznôł bëtników pòwstającégò karna [[Deftones]]. Doparłãcził do kapelë kòl 1990 rokù, zastãpùjącë ji rëchlészégò basystã. W skłôd karna wchòchëlë w henen czas téż wòkalista [[Chino Moreno]], gitarzista [[Stephen Carpenter]] a téż perkùsysta [[Abe Cunningham]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.deftonesworld.com/bassstreet-com-december-2000-chi-interviewed/ | titel = Bassstreet.com – December 2000 – Chi Interviewed | prôca = DeftonesWorld | jãzëk = en }}</ref> == Mùzycznô kariera == W 1995 rokù Deftones wëdelë debiutowi albùm ''[[Adrenaline]]'', na jaczim Cheng òdpòwiôdôł za partie basowi gitarë. Albùm przëczënił sã do rostu pòpùlarnotë karna na amerikańsczi scenie alternatiwnégò metalu. Dwa lata pózdni ùkôzôł sã ''[[Around the Fur]]'' (1997), jaczi halôł karnowi wikszé ùznanié. Cheng brôł ùdzél w nagriwanim ùsôdzków taczich jak „My Own Summer (Shove It)” a téż „Be Quiet and Drive (Far Away)”. W 2000 roku karno wëdało ''[[White Pony]]'', ùznawóny za jeden z nôwôżniészich albùmów w jegò doróbkù. Na wëdôwiznie karna rozwinãła swòje brzëmienié, wprowadzającë elementë elektroniczny mùzyczi, shoegaze'u a téż eksperimentalnégò rocka. W pòstãpnëch latach Cheng brôł ùdzél w nagriwkach albùmów ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) a ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006). Béł téż zaangażowóny w robòtë nad niewëdónym albùmã ''Eros'', jaczégò nagriwanié òstało przerwóné pò jegò drogòwim wëpôdkù w 2008 rokù.<ref name="pitchfork"/> == Pòezjô a charitatiwné dzejanié == Poza muzyką Chi Cheng zajimôł sã pòezją, jaką twòrził òd młodoscë. Inspirowôł sã midzë jinszima lëteraturą [[Jack Kerouac|Jacka Kerouaca]], [[Charles Bukowski|Charlesa Bukowsczégò]] a téż ùtwórstwã przedstôwców [[Beat Generation]]. W 2000 rokù wëdôł solowi albùm ''The Bamboo Parachute'', zamikający recytacje jegò gwôsnëch wiérztów. Wëdôwiza bëła przëstãpnô midzë jinszima òb czas kòncertów Deftones a téż za òbmaństwã internetowi starnie karna. Part dochòdów ze przedażë albùmù òstało przeznaczoné na pòmòc bezdomôcy młodzëznie a téż òrganizacjã WEAVE, jakô zajimô sã pòmòcą òfiarów domôcy a seksualny przëmòcë w Sacramento.<ref name="allmusic"/> Cheng angażowôł sã téż w lokalné spòlëznowé inicjatiwë, maklëwno ne zrzeszoné z pòmòcą młodim lëdzóm pòprzez mùzykã a kùńszt. == Wëpôdk a smierc == [[4 lëstopadnika|4 smùtana]] [[2008]] rokù Chi Cheng miôł bëté w pòwôżnym drogòwim wëpôdkù w [[Santa Clara]] w Kalifòrnie. Mùzyk òdniósł drãdżé òbrażeniô mùskù a przez dłudżi czas pòòstôwôł w stónie ògrańczony swiądë. Wëpôdk przerwôł jegò mùzyczné dzejanié. Bëtnicë Deftones zdecydowelë sã òdłożëc robòtë nad albùmã ''Eros'', a òbrzészczi basystë przejął [[Sergio Vega]], rëchli zrzeszony z karnã [[Quicksand]]. W pòstãpnëch latach familiô a drëchòwie òrganizowelë zbiórczi dëtków na léczenié a rehabilitacjã za òbmaństwã inicjatiwë ''One Love for Chi''. Nimò cządowich òznaków ùprawë Cheng nie pòwrócył do fùlny fòrmë. Chi Cheng zamiarł [[13 łżëkwiata|13 aprila]] [[2013]] rokù w wiekù 42 lat wskùtk nôgłégò òtrzëmaniégò krążeniô. Jegò śmierc òsta ògłoszonô przez familiã a wëwòła wielné reakcje w mùzycznym strzodowiszczu.<ref name="pitchfork"/> == Priwatné żëcé == Chi Cheng interesowôł sã filozofią Pòrénkù, maklëwno [[bùddizm]]ã, [[taòizm]]ã a téż szamanizmã. Béł praktikùjącym bùddistą a wegetarianinã. W wëwiôdach pòdruniôł znaczënk dëchòwòscë, lëteraturë a spòlëznowégò dzejaniégò. Jegò zainteresowaniô wëkraczałë pòza metalową mùzykã a òbjimòwałë téż pòezjã, reggae, blues a téż fòlkòwą mùzykã. Miôł sëna Gabriela Chenga. Béł znóny z zaangażowaniô w pòmòc lokalny spòlëznie Sacramento.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.deftonesworld.com/bass-player-1997-chi-interviewed/ | titel = Bass Player – 1997 – Chi Interviewed | prôca = DeftonesWorld | jãzëk = en }}</ref> == Diskògrafiô == === Z Deftones === * ''[[Adrenaline]]'' (1995) * ''[[Around the Fur]]'' (1997) * ''[[White Pony]]'' (2000) * ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) * ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006) === Solowé Albùmë === * ''The Bamboo Parachute'' (2000) – pòeticczi albùm na ôrt [[spoken word]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Deftones}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Deftones]] j4onhlyogue38fp6thgt3uan5mtpu6d 222816 222814 2026-10-31T18:41:48Z Terrus38 14026 kòrekta 222816 wikitext text/x-wiki {{Infobox mùzyk | miono = Chi Cheng | gwôsné miona = Chi Ling Dai Cheng | òbrôzk = Chi_Cheng.jpg | òpisënk = Chi Cheng grający na Hultsfred Festival w czerwińcu 2006. | data ùrodzeniô = 15 lëpińca 1970 | môl ùrodzeniô = [[Stockton]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | data smiercë = 13 aprila 2013 | môl smiercë = [[French Camp]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] | wark = basysta, mùzyk, pòeta | lata dzejaniô = 1990–2008 | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[nu metal]], [[alternatiwny rock]] | karno = [[Deftones]] | jinstrumentë = basowô gitara, pòbòczny wòkal | wëtwórnia = [[Maverick Records|Maverick]], [[Reprise Records|Reprise]] }} '''Chi Cheng''', pò richtoscë '''Chi Ling Dai Cheng''' (ùr. [[15 lëpińca]] [[1970]] w [[Stockton]], zm. [[13 łżëkwiata|13 aprila]] [[2013]] we [[French Camp]]) – amerikańsczi [[basysta]], mùzyk a pòeta, nôbarżi znóny jakno wielelatny nôleżnik karna [[Deftones]]. Wëstãpòwôł w kapelë òd kòl 1990 do 2008 rokù, bãdącë w nagriwkach ji pierszich piãc sztudijnych albùmów<ref name="pitchfork">{{cytuj starnã | url = https://pitchfork.com/news/50322-rip-deftones-bassist-chi-cheng | titel = R.I.P. Deftones Bassist Chi Cheng | aùtór = Evan Minsker | prôca = Pitchfork | data = 2013-04-14 | jãzëk = en }}</ref>. Cheng béł znóny z charakteristicznégò sztilu grë na basowi gitarze, parłãczącégò drãdżé, ritmiczné partie z melodijnyma basowima liniama. Pòza mùzycznym dzejanim zajimôł sã pòezją a téż brôł ùdzél w charitatiwnëch pòdjimiznach<ref name="allmusic">{{cytuj starnã | url = https://www.allmusic.com/artist/chi-cheng-mn0000112358 | titel = Chi Cheng Biography | aùtór = MacKenzie Wilson | prôca = AllMusic | jãzëk = en }}</ref>. == Zôczątk == Chi Cheng ùrodzył sã 15 lëpińca 1970 rokù w Stockton w stanie [[Kalifòrniô]]. W młodoscë interesowôł sã mùzyką, lëteraturą a téż pòezją. Chòdzył do Tokay High School w Lodi, a pózni sztudiowôł na California State University w Sacramento, dze zajimôł sã anielską lëteraturą a ùtwórczim pisanim. Òb cząd sztudiów pòznôł bëtników pòwstającégò karna [[Deftones]]. Doparłãcził do kapelë kòl 1990 rokù, zastãpùjącë ji rëchlészégò basystã. W skłôd karna wchôdelë w henen czas téż wòkalista [[Chino Moreno]], gitarzista [[Stephen Carpenter]] a téż perkùsysta [[Abe Cunningham]].<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.deftonesworld.com/bassstreet-com-december-2000-chi-interviewed/ | titel = Bassstreet.com – December 2000 – Chi Interviewed | prôca = DeftonesWorld | jãzëk = en }}</ref> == Mùzycznô kariera == W 1995 rokù Deftones wëdało debiutowi albùm ''[[Adrenaline]]'', na jaczim Cheng òdpòwiôdôł za partie basowi gitarë. Albùm przëczënił sã do rostu pòpùlarnotë karna na amerikańsczi scenie alternatiwnégò metalu. Dwa lata pózdni ùkôzôł sã ''[[Around the Fur]]'' (1997), jaczi halôł karnu wikszé ùznanié. Cheng brôł ùdzél w nagriwanim ùsôdzków taczich jak „My Own Summer (Shove It)” a téż „Be Quiet and Drive (Far Away)”. W 2000 roku karno wëdało ''[[White Pony]]'', ùznôwóné za jeden z nôwôżniészich albùmów w jegò doróbkù. Przë platce karno rozwinãło swòje brzëmienié, wprowôdzającë elementë elektroniczny mùzyczi, shoegaze'u a téż eksperimentalnégò rocka. W pòstãpnëch latach Cheng brôł ùdzél w nagriwkach albùmów ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) a ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006). Béł téż zaangażowóny w robòtë nad niewëdónym albùmã ''Eros'', jaczégò nagriwanié òstało przerwóné pò jegò drogòwim wëpôdkù w 2008 rokù.<ref name="pitchfork"/> == Pòezjô a charitatiwné dzejanié == Poza muzyką Chi Cheng zajimôł sã pòezją, jaką twòrził òd młodoscë. Inspirowôł sã midzë jinszima lëteraturą [[Jack Kerouac|Jacka Kerouaca]], [[Charles Bukowski|Charlesa Bukowsczégò]] a téż ùtwórstwã przedstôwców [[Beat Generation]]. W 2000 rokù wëdôł solowi albùm ''The Bamboo Parachute'', zamikający w se recytacje jegò gwôsnëch wiérztów. Wëdôwk béł przëstãpny midzë jinszima òb czas kòncertów Deftones a téż za pòstrzédnictwã internetowi starnë karna. Part dochòdów ze przedażë albùmù òstôł przeznaczony na pòmòc bezdomôcy młodzëznie a téż òrganizacjã WEAVE, jakô zajimô sã pòmòcą òfiarów domôcy a seksualny przëmòcë w Sacramento.<ref name="allmusic"/> Cheng angażowôł sã téż w lokalné spòlëznowé inicjatiwë, òsoblëwie ne zrzeszoné z pòmòcą młodim lëdzóm pòprzez mùzykã a kùńszt. == Wëpôdk a smierc == [[4 lëstopadnika|4 smùtana]] [[2008]] rokù Chi Cheng ùcerpiôł na skùtk pòwôżnégò drogòwégò wëpôdkù w [[Santa Clara]] w Kalifòrnie. Mùzyk òdniósł cãżczé òbrażenia mùskù a przez dłudżi czas pòòstôwôł w stónie ògrańczony swiądë. Wëpôdk przerwôł jegò mùzyczné dzejanié. Bëtnicë Deftones zdecydowelë sã òdłożëc robòtë nad albùmã ''Eros'', a òbrzészczi basystë przejął [[Sergio Vega]], rëchli zrzeszony z karnã [[Quicksand]]. W pòstãpnëch latach familiô a drëchòwie òrganizowelë zbiórczi dëtków na léczenié a rehabilitacjã za pòstrzédnictwã inicjatiwë ''One Love for Chi''. Nimò cządowëch òznaków ùprawë, Cheng nie pòwrócył do fùlny fòrmë. Chi Cheng zamiarł [[13 łżëkwiata|13 aprila]] [[2013]] rokù w wiekù 42 lat wskùtk nôgłégò zatrzimaniégò krążeniô. Jegò śmierc òsta ògłoszonô przez familiã a wëwòła wielné reakcje w mùzycznym strzodowiszczu.<ref name="pitchfork"/> == Priwatné żëcé == Chi Cheng interesowôł sã filozofią Pòrénkù, òsoblëwie [[bùddizm|bùddizmã]], [[taòizm|taòizmã]] a téż szamanizmã. Béł praktikùjącym bùddistą a wegetarianinã. We wëwiadach pòdsztrichiwôł znaczënk dëchòwòscë, lëteraturë a spòlëznowégò dzejaniégò. Jegò zainteresowaniô wëchôdałë pòza metalową mùzykã a òbjimałë téż pòezjã, reggae, blues a téż fòlkòwą mùzykã. Miôł sëna Gabriela Chenga. Béł znóny ze zaangażowaniô w pòmòc lokalny spòlëznie Sacramento.<ref>{{cytuj starnã | url = https://www.deftonesworld.com/bass-player-1997-chi-interviewed/ | titel = Bass Player – 1997 – Chi Interviewed | prôca = DeftonesWorld | jãzëk = en }}</ref> == Diskògrafiô == === Z Deftones === * ''[[Adrenaline]]'' (1995) * ''[[Around the Fur]]'' (1997) * ''[[White Pony]]'' (2000) * ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' (2003) * ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006) === Solowé albùmë === * ''The Bamboo Parachute'' (2000) – pòeticczi albùm na ôrt [[spoken word]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Deftones}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Deftones]] b40hn09oqwfwzr01mssz1lq0u8e78g8