Япони

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="cv">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>cvwiki</dbname>
    <base>https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ятарлă</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Сӳтсе явасси</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хутшăнакан</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Хутшăнаканăн канашлу страници</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ӳкерчĕк</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблона сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Пулăшу</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Пулăшăва сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорине сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Япони</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10138</id>
    <revision>
      <id>873246</id>
      <parentid>865641</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:09:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6877" sha1="ie7fqacczxmsjih1ndvrlczah9hw2rk" xml:space="preserve">'''Япони''' е '''Яппун''' ({{lang-jp|日本}} ''Нихон'' е ''Ниппон'', официаллă ячĕ {{lang-jp|日本国}} ''Нихон-коку'' е ''Ниппон-коку'') — [[Хĕвелтухăç Ази]]ри утравсем çинче пурăнакан халăхсен патшалăхĕ. Японин [[тĕп хула|тĕп хули]] — [[Токио]].

Япони патшалӑх ялавӗ:
[[File:Flag of Japan.svg|250px]]
[[Медиа:Kimigayo60.mid|Японин гимнĕ — Кими га йо]]

== Тавралăхĕ ==
[[Ӳкерчĕк:Japan_satelliet.jpg|right|250px|thumb|Японие космосран тунă ӳкерчĕкĕ]]

Япони [[Лăпкă океан]]ра [[Китай]], [[Корей]] тата [[Раççей]] çывăхĕнче ([[Охотск тинĕсĕ]]пе [[Хĕвелтухăç Китай тинĕсĕ]] хушшинче) вырнаçнă. Япони виççĕр ытла утравран тăрать. Вĕсенчен чи пысăккисем — [[Хоншу]], [[Хоккайдо]], [[Кюшу]] тата [[Шикоку]]. Утравсенчен ытларахăшĕнче [[тусем]] пур (вĕсенчен чылайăшĕ [[вулкан]]сем). Тĕслĕхрен, Японири чи çӳллĕ ту — [[Фуджияма|Фуджи]] — вулкан.

[[Ӳкерчĕк:Japan-CIA_WFB_Map.png|right|250px|thumb|]]

== Халăхĕ ==
Халăх йышĕ енĕпе Япони тĕнчере вуннăмĕш вырăн йышăнать (128 миллиона таран çын). [[Аслă Токио]] ([[Токио]] хули тата ун çывăхĕнчи темиçе [[префектура]]) — тĕнчери чи пысăк [[метрополи]] (30 миллион ытла çын).

== Администрациллĕ пайĕсем ==
[[Ӳкерчĕк:Japan_prefectures.png|right|thumb|Японин префектурисем]]

== Истори ==

=== Этимологи ===
Япони ятĕнчи [[иероглиф]]сем «хĕвел тухăçĕ» е «кун пуçламăшĕ» тенине пĕлтереççĕ. Çавăнпа ĕнтĕ хăш-пĕр чух Япони çинчен «Хĕвел тухакан çĕршыв» теççĕ.

== Культура ==
* [[Юкио Мисима]] — паллă çыравçă, [[драматург]].

== Японире тухакан хаçатсем ==
Японири чи паллă хаçатсен сайчĕсем:
* [http://www.asahi.com/ Асахи]
* [http://www.yomiuri.co.jp/ Йомиури]
* [http://www.mainichi.co.jp/ Майничи]
* [http://www.nikkei.co.jp/ Никкей]{{Ĕçлемен каçă|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.japantimes.co.jp/ The Japan Times]

== Литература ==
* [http://www.mith.ru/cgi-bin/yabb2/YaBB.pl?board=east;action=display;num=1112608141 Анарина Н. Г. Сакральная телесность японской художественной вещи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080401135501/http://www.mith.ru/cgi-bin/yabb2/YaBB.pl?board=east;action=display;num=1112608141 |date=2008-04-01 }} // Вещь в японской культуре. М.: Вост. лит., 2003, с. 185—201.
* [http://www.mith.ru/cgi-bin/yabb2/YaBB.pl?board=east;action=display;num=1134827063 Григорьева Т. П. Понимание искусства в Японии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080401135506/http://www.mith.ru/cgi-bin/yabb2/YaBB.pl?board=east;action=display;num=1134827063 |date=2008-04-01 }} // Григорьева Т. П. Движение красоты: Размышления о японской культуре. М.: Вост. лит., 2005, с. 180—192.
* [http://ec-dejavu.ru/s/Samurai.html Хироаки Сато. Самураи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120053224/http://ec-dejavu.ru/s/Samurai.html |date=2012-11-20 }} // Хироаки Сато. Самураи: История и легенды. СПб. 1999, с.10-26
* [http://ec-dejavu.ru/s/Sake.html А. Мещеряков. История саке] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180911104153/http://ec-dejavu.ru/s/Sake.html |date=2018-09-11 }} // А. Н. Мещеряков Книга японских символов. М., 2003, с.419-431
* [http://ec-dejavu.ru/k/Kiss_Japan.html Дональд Ричи. Поцелуй в Японии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225225855/http://ec-dejavu.ru/k/Kiss_Japan.html |date=2008-02-25 }} // Мир по-японски. СПб., 2000, с. 79-83
* [http://ec-dejavu.ru/h/Hokku.html Ролан Барт. Хокку] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309191451/http://ec-dejavu.ru/h/Hokku.html |date=2008-03-09 }} // Барт Р. Империя знаков. М.,2004, с. 87-109
* [http://ec-dejavu.ru/p/Personality_Japan.html Е. С. Штейнер. Феномен человека в японской традиции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220123225114/http://ec-dejavu.ru/p/Personality_Japan.html |date=2022-01-23 }} // Человек и культура: Индивидуальность в истории культуры. М., 1990, с. 164—190


== Японири алкоголь ĕçмисем ==
* [[Саке]], [[Сётю]], [[Авамори]].

== Каçăсем ==
* [http://www.ru.emb-japan.go.jp/ Японин Раççейри Посольстви]
* [http://www.histore.ru/taxonomy/term/306 Японине кайса курасси çинчен: ыйтусемпе хуравсем] 
* {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080312162752/http://www.histore.ru/taxonomy/term/306 |date=2008-03-12 }}
* [http://www.japantoday.ru/japanaz/index.shtml «Япония от А до Я» энциклопеди]
* [http://arigato.mith.ru/ Аригато: Япони культури çинсен]
* [http://leit.ru Загадочная Япония / Апăтратса пăрахакан Япони]
* [http://www.cultline.ru Япони — виртуаллă альманах]
* [http://www.yakusu.ru Вырăсла-японла тата японла-вырăсла онлайн-словарь] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120115024553/http://yakusu.ru/ |date=2012-01-15 }}

{{Тулаш каçăсем}}
{{Ази}}
{{SAARC}}
{{ОЭСР}}
{{G8}}
{{G20}}
{{Тухăç Азири патшалăхсен саммичĕ}}

[[Категори:Япони| ]]
[[Категори:Унитарлă монархисем]]
[[Категори:Конституциллĕ монархисем]]
[[Категори:Утравлă патшалăхсем]]
[[Категори:Патшалăхсем — ПНО пайташĕсем]]
[[Категори:«Мăн çиччĕш» патшалăхĕсем]]</text>
      <sha1>ie7fqacczxmsjih1ndvrlczah9hw2rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Япон чĕлхи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13467</id>
    <revision>
      <id>873245</id>
      <parentid>851760</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16030" sha1="7gzl3m8thicvdwp89u9q028930k135o" xml:space="preserve">{{Чĕлхе
| тĕс = алтай
| ят = Япон чĕлхи
| ӳкерчĕк = Japanese language extension.PNG
| ӳкерчĕке ăнлантарни = {{legend|#00BFFF| япон чĕлхи тĕп чĕлхе шутланать}}
{{legend|#00FFFF| япон чĕлхи сахалрахăш чĕлхи пулать}}
| тăван ят = 日本語
| патшалăхсем = * {{ялавлани|Япони}} (де-факто)
* штат [[Ангаур]], [[Палау]]
| регионсем = 
| калаçакан йышĕ = 130 млн ытла
| официаллă чĕлхе = 
| йĕркелекен = Официаллă регулятор çук, де-факто çак функцие [[Вĕренӳ, культура, спорт, ăслăх тата технологисен министерстви|Вĕренӳ тата культура министерстви]] çумĕнчи Культура агентстви пурнăçлать
| рейтинг = 9
| статус = 
| çухалнă = 
| категори = [[Еврази чĕлхисем]]
| классификаци = [[Япон-рюкю чĕлхисем]]
| çыру = [[кандзи]], [[кана]] ([[хирагана]] тата [[катакана]])
| ГОСТ 7.75–97 = япо 870
| ISO1 = ja
| ISO2 = jpn
| ISO3 = jpn
}}
{{nihongo|'''Япо́н чĕлхи'''|日本語|{{Audio|ja-nihongo.ogg|нихонго}}}} — [[японсем|япон халăхĕ]] калаçакан [[чĕлхе]]. [[Япони конституциййĕ]]нче унăн статусне палӑртман пулин те, вăл чăнласах [[Япони|Японин]] патшалăх чĕлхи пулать. Челхее пуплекенсен йышӗ - 128 миллион çын яхӑн (тӗнчери чӗлхесем хушшинче саккӑрмӗш вырӑн йышӑнать).

== Тӗнчепе сарӑлни ==
Япон чĕлхипе калаçакансен ытларахӑше [[Япони утравĕсем|Япони утравĕсенче]] пурӑнать. Унсӑр пуçне япон чӗлхипе [[Корея|Корейӑра]], [[Тайвань]]ре, [[Китай]]ра (Япони оккупациленӗ пулнӑскерсенче) кӑшт усӑ кураççӗ. Японирен [[Çурçĕр Америка|Çурçӗр]] тата [[Кăнтăр Америка|Кӑнтӑр Америкӑна]] ([[Калифорни]]не, [[Бразили]]не), [[Гавайя утравӗсем|Гавайя утравӗсене]] эмиграциленӗ японсем те унпа усă кураççӗ.

== Классификацилени ==
Япон чӗлхи Алтай чĕлхисен çемьине кĕрет (ку ыйту çинчен С.А Старостин çырнă диссертацине пăхăр: «Алтайская проблема и происхождение японского языка»[http://starling.rinet.ru/Texts/Starostin_AP.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509142850/http://starling.rinet.ru/Texts/Starostin_AP.pdf |date=2021-05-09 }}).

== Диалектсем ==
[[Ӳкерчĕк:Ja da ya.png|thumb|right|350px|''da'' союзĕн диалект раснисем]]
Японин географиллӗ уйрӑмлӑхӗсене (пӗр-пӗринпе çыхӑнса тӑман утравсем, çӳллӗ [[ту хырçисем]]) пула япон чӗлхинче вунӑ [[диалект]] яхӑн пур. Чи сарӑлнисем хушшинче çаксене палӑртма пулать: Кансай-бен (関西弁), Тохоку-бен (東北弁) тата Канто-бен (関東弁), [[Токио]] тата ун тавралӑхӗн диалекчӗ. Тӗрлӗ диалектпа калаçакан японецсем час-часах пӗр-пӗрне ӑнланмаççӗ (çапах та кашни японец стандартлӑ япон чӗлхине пӗлет). Токио диалекчӗн никӗсӗнче «пӗрлехи чӗлхе» (共通語 ''кё:тсу:го'') йӗркеленӗ пулнӑ. Стандартланӑ диалекта 1886-мӗш çултан пуçласа шкулсенче вӗрентме пуçланӑ.

== Кивĕ япон чĕлхи ==
''' Кивĕ япон чĕлхи''' (урӑх ячĕсем: ахаль япон чĕлхи, Хэйан тапхăрĕн чĕлхи, кивĕ çырулăхлă яппун чĕлхи, бунго) – IX-XII ĕмĕрсенчи япон çырулăхĕн китайланман палăкĕсен чĕлхи. Каярах вӑл '' бунго'' (XX ĕмĕрĕн варричченех Японин литература чĕлхи пулнă) никĕсĕ пулса тăнă.

=== Пулса кайни ===
Кивĕ япон чĕлхи Киото диалекчĕн (чи авторитетлă пулнăран) никĕсĕ çинче аталаннӑ.

== Япон çырулӑхӗ ==
[[Ӳкерчĕк:Keyboard-of-Japanese-language.jpg|thumb|right|Япон пускăчлăхĕ]]

[[Ӳкерчĕк:Jappis_gor.png|thumb|180px|''Горизонталлӗ япон çырулӑхӗн тӗслӗхӗ:'']] 

[[Ӳкерчĕк:Jappis_ver.png|thumb|180px|''Вертикаллӗ япон çырулӑхӗн тӗслӗхӗ:'']]

== Япон лексики ==

=== Чӑваш тата япон чӗлхисем хушшинчи çыхӑнусем ===
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; frame=&quot;box&quot; width=&quot;75%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
| '''чăвашла''' || '''тĕрĕкле''' || '''авалхи япон чĕлхи''' || '''хальхи япон чĕлхи''' 
|-
| хытă || кат || ката || катай - 硬い (хытă)
|-
| тăри || торгай || тори || тори 鳥(вĕçен кайăк)
|-
| сасă || сес || саса || сасаяку - 聶 (шăппăн кала)
|-
| кил || гел || куру(кулу) || куру-来る
|}
([[Орлов, Анатолий Алексеевич|А.А.Орлов]] «Чăваш тата япон чĕлхисене танлаштарса тĕпчени»; хальхи вăхăтра тăвăнакан тĕпчев ĕç).

=== 65 чи кирлĕ пуплев сыпăкĕсем яппунла ===
{| 
|-
| '''чăвашла''' || '''яппунла'''
|-
| - || Хай (ийа)
|-
| - || Иие (çук)
|-
| Ӑнланатӑп || Вакаримас 
|-
| Ӑнланмастӑп || Вакаримасен 
|-
| Тавтапуҫ || Аригато
|-
| Тархасшӑн || До иташимашите 
|-
| Тархасшӑн (панӑ чухне) || До:зо
|-
| Тархасшӑн (ыйтнӑ чухне) || Онекаи шимас
|-
| Каҫару ыйтатӑп || Сумимасен
|-
| Нимех те мар || Дай джобу дэс
|-
| Айта пуҫлар || СА: Хаджимемассе:
|-
| Ырӑ ир пултӑр || Охайе Годзаймас
|-
| Ырӑ кун пултӑр || Конничи ва
|-
| Ырӑ каҫ пултӑр || Конпан ва 
|-
| Мӗнле сывлӑхсем? || Окенки дес ка
|-
| Тавах лайӑх || Аригато генки дес
|-
| Мӗнле пурнӑҫсем? || Иккака дес ка
|-
| Мӗн чухлӗ пӗрни пӗр курманни || Хиссашипури не
|-
| Сывӑ пулӑр || Сае а
|-
| Тӗпре курӑнӑҫиччен || Матта оме ни
|-
| Тӗл пулӑпӑр || Джа матта
|-
| Ыранччен || Ме нитти ома ни каккаримассе
|-
| Каҫару ыйтатӑп || Го мен насай
|-
| Мана пулӑшаймастӑр-и? || О некай иттассимас?
|-
| Чӑрмантарнӑшӑн каҫару ыйтатӑп || Сумимассен дешита 
|-
| Кӗме юрать-и? || Хаиттемо ий дес ка?
|-
| Пысӑк тав! || До мо арикатто гозаймашита
|-
| Тава тав || До итташимашите
|-
| Пурте аван! || Арикатто генки дес
|-
| Саламлатӑп || Омететто 
|-
| Пулӑшнӑшӑн тав || Гоккерекку арикатто гозаймас 
|-
| Йыхравланӑшӑн тав! ||  Госе тай арикатто гозаймас
|-
| Пуриншӗн тавах! || Ироиро то до мо арикатто
|-
| Чаплӑ парнешӗн тав! || Кекко на пурезенто арикатто гозаймас
|-
| Сирӗнпе паллашма хавас! || Хаджимемашите до зо ерошику
|-
| Эпӗ --- ятлӑ || Ваттаҫи но намае ва дес ---
|-
| Хӑвӑр ятӑра тата хушаматӑра ҫырӑр-ха || Аната но намае то ме джи о кайте кутассай
|-
| Ак ман паллашу хучӗ || Ваташи но мейши о до зо
|-
| Сирӗнпе паллашма питӗ хавас || Оме ни каккаретте тайххен уреший дэс
|-
| Айта паллашар || Дева се кайссимас
|-
| Паллашӑр, --- хӑта || Сан о се кайшимас
|-
| Эп сире --- Хӑтапа паллаштарасшӑн || САН О СЕ: КАйшиТАй НОДеС
|-
| Эсир акӑлчанла пӗлетӗр-и || Тӗрӗклерех те акӑ турккӑлла
|-
| Эпӗ яппунла калаҫмастӑп || Нигонго ва ханасе-масен
|-
| Хулленлен калăçăр-ха || Мо: скоши юккурихханашитте кутассай
|-
| Сывă пулăр || Сайо:нара
|-
| Ыйхи тутлă пултăр || О ясуми насай
|-
| Хăвна сыхла || О ки о цукете
|-
| Çакăнпа Эсир мĕнле усă куратăр? || Коре о доятте цукаимаска?
|-
| Ку мĕн? || Коре ва нандеска?
|-
| Тула ăçта тухаççĕ? || О тойре ва докодеска?
|-
| ... ăçта? || ...ва доко деска?
|-
| Миçе сехет? || Нанджи деска?
|-
| эпĕ || ваташи
|-
| эсӗ (эсир) || аната
|-
| вӑл (арҫын) || карз
|-
| вӑл (хӗрарӑм) || каноджо
|-
| арҫын || дансей
|-
| хӗрарӑм || джосей 
|-
| арӑм || окусан
|-
| упӑшка || Ҫӳчин
|-
| хӗр || мусуме
|-
| ача || котомо
|-
| ывӑл || мусуко
|}


(Хавал ушккӑнӗн Кофе тӑхтавӗн Контактри элӗнчен.

== Литература ==
* {{кĕнеке|автор=Сыромятников Н. А.|пуçелĕк=Древнеяпонский язык|вырăн={{М.}}|çул=1972}}
* {{кĕнеке|автор=Алпатов В. М.|пуçелĕк=Япония: язык и общество|издательство=Муравей|вырăн={{М.}}|çул=2003|каçă=http://shounen.ru/nihon/lang-soc.shtml}} {{Wayback|url=http://shounen.ru/nihon/lang-soc.shtml |date=20160307133650 }}
* [https://viewer.rusneb.ru/ru/rsl01003711395?page=388 Язык]{{Ĕçлемен каçă|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // В стране восходящего солнца : Очерки и заметки о Японии / [Соч.] Григория де-Воллана. — 2-е испр. и доп. изд. — Санкт-Петербург ; Москва : товарищество М. О. Вольф, 1906 (Санкт-Петербург). — [4], 566, V с. : фронт. (портр.), ил.; 22.
* {{кĕнеке|пуçелĕк = Японский язык для чайников, 2-е издание |оригинал = Japanese For Dummies, 2nd Edition |автор = Эрико Сато 
|страниц = 384 |isbn = 978-5-8459-1880-2 |çул = 2013 |вырăн = М.|издательство = [[Диалектика (издательство)|«Диалектика»]] }}
* {{кĕнеке|пуçелек = Разговорный японский для чайников |автор = Эрико Сато |страниц = 400 |isbn = 978-5-8459-1884-0 |çул = 2014|вырăн = М.
|издательство = [[Диалектика (издательство)|«Диалектика»]]}}
* ''Стругова Е. В., Шефтелевич Н. С.'' Читаем, пишем, говорим по-японски — М. : Восточная книга, 2016. — Т. 1, 2. — 624 с. — ISBN 978-5-7873-0885-3.
* {{кĕнеке|автор=Лаврентьев Б. П.|пуçелĕк=Самоучитель японского языка|вырăн={{М.}}|çул=1992}}
* {{кĕнеке|автор=Akamatsu, Tsutomu.|пуçелĕк=Japanese phonology: A functional approach|издательство=LINCOM EUROPA|вырăн=München|çул=2000|ISBN=3-89586-544-3}}
* {{кĕнеке|автор=Фельдман-Конрад Н. И.|пуçелĕк=Японско-русский словарь иероглифов|вырăн={{М.}}|çул=1977}}
* {{кĕнеке|автор=Фельдман-Конрад Н. И., Цын М. С.|пуçелĕк=Учебник научно-технического перевода. Японский язык|вырăн={{М.}}|çул=1979}}
* {{статья|автор=Bloch, Bernard.|пуçелĕк=Studies in colloquial Japanese IV: Phonemics|каçă=https://archive.org/details/sim_language_1950_26/page/86|кăларăм=Language|volume=26|pages=86—125|çул=1950|}}
* 新日本語の基礎. Association for Overseas Technical Scholarship (AOTS)
* {{cite web|url=http://www.alsintl.com/languages/Japanese.shtml|title=Материалы по японскому языку|lang=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081011050806/http://www.alsintl.com/languages/Japanese.shtml|archivedate=2008-10-11|accessdate=2008-10-18|deadlink=yes}} {{V|26|6|2012}}
* {{cite web|url=http://www.aikidoka.ru/japan_pism/page/17|title=Материалы по японской письменности|lang=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150723084132/http://www.aikidoka.ru/japan_pism/page/17|archivedate=2015-07-23|accessdate=2008-10-19|deadlink=yes}} {{V|26|6|2012}}
* {{cite web|url=http://japan.msun.ru/japan/ucheba/safina_4.html|title=Материалы по фонетике и грамматике японского языка|lang=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081010210646/http://japan.msun.ru/japan/ucheba/safina_4.html|archivedate=2008-10-10|accessdate=2008-10-20|deadlink=yes}} {{V|8|6|2010}}

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
{{Interwiki|code=ja|メインページ|японском|}}
* [http://www.warodai.ru/lookup/ Русско-японский, японско-русский словарь онлайн] Электронная версия Большого японско-русского словаря под редакцией академика Н. И. Конрада.
* [http://www.yakuru.net Русско-японский, японско-русский словарь онлайн Yakuru]
* [http://www.nihongo.aikidoka.ru/ Минна но Нихонго] Уроки японского языка + Японско-русский и русско-японский словарь онлайн
* [http://www.susi.ru/yarxi/ ЯРКСИ — японско-русский словарь иероглифов]
* [http://czudovo.info/lan.php?ln=jp Японско-русский и русско-японский словарь (кандзи, кана и киридзи)]
* [http://www.yakusu.ru/ Японско-русский и русско-японский онлайн словарь:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120115024553/http://yakusu.ru/ |date=2012-01-15 }} + программа подстрочного перевода.

{{Тулаш каçăсем}}
{{Алтай чĕлхисем}}
{{Япон чĕлхи}}

[[Категори:Япон чĕлхи|*]]
[[Категори:Японири чĕлхесем]]</text>
      <sha1>7gzl3m8thicvdwp89u9q028930k135o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14516</id>
    <revision>
      <id>873229</id>
      <parentid>842819</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T18:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11911" sha1="c4k7qeb7rxdfpqdlnqkgmzq14yabppj" xml:space="preserve">{{Шкул
| Ячĕ            = Чĕмпĕрти чăваш вĕрентӳçисен шкулĕ
| Ӳкерчĕк     = Church at school.jpg
| Алпусни        = Шкул чиркĕвĕ
| Йыхрав         = 
| Никĕсленĕ      = [[1868]]
| Хупнă          = 195?
| Директор       = И. Я. Яковлев
| Тĕс            = Вăтам пĕлӳ паракан шкул
| Вĕренекен      = 
| Адрес          = [[Чĕмпĕр]] хули
| Координатсем   = 
| Телефон        = 
| Факс           = 
| E-mail         = 
| Сайт           = [http://www.museum.ru/m2188 &quot;Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ&quot;. Музей.]
| Уй             =
| Уйри текст     = 
|}}
'''Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ''' — [[Яковлев Иван Яковлевич|И. Я. Яковлев]] &lt;ref&gt;[http://www.chuvsu.ru/university/yakovlev/publikacii.htm Яковлев Иван Яковлевич. Опубликованные труды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180129013315/http://www.chuvsu.ru/university/yakovlev/publikacii.htm |date=2018-01-29 }}&lt;/ref&gt; тăрăшнипе [[1868]] çулхи [[юпа, 28|юпа уйăхĕн 28-мĕшĕнче]] [[Чĕмпĕр]] хулинче уçнă вĕрентевçĕсем хатĕрлекен  [[шкул]]. Тĕрлĕ вăхăтра тĕрлĕ ятсемпе паллă пулнă. 

== Кун-çулĕ ==
И. Я. Яковлев чи малтанах хăй вĕрентсе ăс панă çамрăксенчен халăха вĕрентекенсене хатĕрлес тесе тăрăшнă. Çакă уншăн пĕрремĕш тĕллевĕ пулнă. Çак тĕллеве пурнăçа кĕртме Вишевский И. В., [[Ульянов Илья Николаевич|Ульянов И. Н.]], Ильминский Н. И., Шестанов П. Д. пулăшса пынă. [[1868]]—[[1871]] çулсенче шкул Яковлевăн шалу укçипе çеç тытăнса тăнă.

[[1871]] çултан шкул тĕрлĕрен вак халăх çыннисен вĕрентĕшĕ ятне илет.

[[1877]] çултан Чĕмпĕр чăваш шкулĕ халăх вĕрентĕвĕсене кăларакан Чĕмпĕрти тĕп шкул пулса тăрать. 1878 çулта Яковлев шкулта хĕрарăм уйрăмне йĕркелесе ярать. 1855 çулта шкулта чиркӳ уçаççĕ. Вĕрентекенсен программи кашни çулах аталанса пырать.

[[1914]]-мĕш çулта вĕрекенсен пĕрремĕш ушкăнĕ хăйсен ирĕкĕпе тенче вăрçине тухса каять.

[[1917]] çултанпа Чĕмпĕр чăваш шкулĕ — шкул вĕрентӳçисен семинари, [[1920]] çулта — «Чăваш халăх вĕрентӳ институчĕ», [[1923]] çулта — педтехникум, юлашкинче ([[1937]] çулта) — педучилище пулса тăрать.

== Чăваш шкулĕн тĕллевĕпе чаплăхĕ ==
Кашни халăхăн астăвăм управĕ пур, унта халăх ырлăх-пурлăхĕшĕн çуннă çынсене чысласа И.Я. Яковлев çав йышри паллă çутлăхçă, Чĕмпĕрти чăваш шкулнt никĕслекенĕ. Чăваш Республикинче çак шкула уçнине яланах уявлаççĕ, ăслăх конференцисене ирттереççĕ. Шăпах Чĕмпĕрти чăваш вĕрентӳçĕсен шкулĕ чăваш халăхĕн ăслăх тата пултарулăх интеллигенцине йĕркелесе ĕçе пуçарса янă.

Шкулăн тĕп тĕллевĕ — [[Хусан кĕпĕрни|Хусан]], [[Чĕмпĕр кĕпĕрни|Чĕмпĕр]], [[Самар кĕпĕрни|Самар]], [[Сарăту кĕпĕрни|Сарăту]], [[Аçтăрхан кĕпĕрни|Аçтăрхан]] тата [[Ĕпхӳ кĕпĕрни|Ĕпхӳ]] кĕпĕрнисенче пурăнакан чăвашсем хушшинче [[çырулăх]]а сарасси, ачасене тăван чĕлхепе çутта кăларасси,  тĕнчери пĕлӳ кĕнекисене тăван чĕлхепе çырса кăларасси, наци илемлĕх литературине, театрне, мусăкне, сӳретлĕ ӳнере аталантарасси, тĕрлĕ ăстаçлăхсене çĕр ĕçтĕшĕсене алла парасси. Иван Яковлев тăван халăхне çеç мар, урăх халăхсене те çутта кăларасшăн тăрăшнă. Чĕмпĕрти вĕрентӳçĕсен шкулĕнче [[чăвашсем]], [[вырăссем]], [[мăкшăсем]], [[ирçĕсем]], [[тутарсем]], [[марисем]], [[удмуртсем]] пĕлӳ илнĕ. Малти педагогика принципĕсене никĕсене хунă.

Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче Иван Яковлев хистенипе халăх ӳнерĕн музейне йĕркеленĕ, ăслăлăх-тĕпчев ĕçĕсене шкулти вĕрентӳçсемпе вĕренекенсем хутшăннă. Пулас вĕрентӳçсене эстетика енчен этеплес ĕçе кунта чăваш халăх культурин йăлине тĕнчери классика ӳнерĕн еткерлĕхĕпе пĕрле туса пынă.

Чĕмпĕрти шкул ĕçленĕ çулсем чăваш наци культуришĕн, çырулăхĕшĕн, профессиллĕ литературишĕн, тăван чĕлхепе пĕлӳ паракан шкулсемшĕн, мусăкшăн, сăрă ӳнерĕшĕн, театр ӳнерĕшĕн питĕ тулăхлă тапхăр пулнă&lt;ref&gt;[http://www.rae.ru/fs/?section=content&amp;op=show_article&amp;article_id=7782205 СИМБИРСКАЯ ЧУВАШСКАЯ ШКОЛА – ЦЕНТР ПОДГОТОВКИ ТВОРЧЕСКОЙ ИНТЕЛЛИГЕНЦИИ]&lt;/ref&gt;.

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
File:Музей чувашской школы (1) (Ульяновск).jpg|Чăваш шкулĕн музейĕ.
File:Церковь Сошествия Святого Духа..jpg|Сăваплă Хакал Çĕр çине анни чиркĕвĕ.
File:Здание женского отделения школы и квартира И. Я. Яковлева.jpg|Шкулти хĕрарăмсен уйрăмĕн çурчĕ тата И. Я. Яковлев хваттерĕ.
File:Female branch of school.jpg|Хĕрарăмсен шкулĕнчи класс интерьерĕ.
File:Room of Yakovlev.jpg|Чĕмпĕрти чăваш шкулĕн хваттерĕнчи Иван Яковлевăн пӳлĕмĕ.
File:Музей чувашской школы..jpg|Чăваш шкулĕн музейĕ.
&lt;/gallery&gt;

==Вĕрентекенсем==
*[[Дмитриев Иван Митрофанович]] - мусăк.

== Вĕренсе тухнă паллă çынсем ==
* Çыравçăсем: И.И. Иванов, И.Н. Юркин, [[Кури Вантер|Г.И. Комиссаров]], [[Тайăр Тимкки]], [[Иванов Константин Васильевич|К.В. Иванов]], [[Шупуççынни Николай Васильевич|Н.В. Шупуççынни]], [[Трубина Марфа Дмитриевна|Трубина Мархви]], Çтапан Лашман, Н.К. Патман, [[Павлов Фёдор Павлович|Ф.П. Павлов, И.С.]], [[Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович|Максимов-Кошкинский]], [[Акимов Михаил Фёдорович]]; 
* Композиторсем: [[Павлов Фёдор Павлович|Ф.П. Павлов]], [[Максимов Степан Максимович|С.М. Максимов]], Г.Г. Лисков, В.П. Пазухин, [[Парамонов Тимофей Парамонович|Т.П.Парамонов]]&lt;ref&gt;[https://sites.google.com/site/kazmusicasp/arhiv/no-1-3-2013/annotacii-i-klucevye-slova/-rukopis-predstavlaet-ogromnejsij-interes-muzykalnoe-nasledie-timofea-paramonova «Рукопись представляет огромнейший интерес»:    музыкальное    наследие Тимофея Парамонова.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201011202244/https://sites.google.com/site/kazmusicasp/arhiv/no-1-3-2013/annotacii-i-klucevye-slova/-rukopis-predstavlaet-ogromnejsij-interes-muzykalnoe-nasledie-timofea-paramonova |date=2020-10-11 }}&lt;/ref&gt;; 
* Педагогсем: Н.М. Охотников, П.М. Миронов, М.П. Петров, Тимухха Хветĕрĕ; 
* Патшалăх тата политика ĕçченĕсем: [[Космовский Иван Сергеевич|И.С. Космовский]], [[Кривов Тимофей Сергеевич|Т.С. Кривов]], [[Эльмень Даниил Семёнович|Д.С. Эльмень]], [[Гаврилова Агафья Гавриловна|Гаврилова А.Г.]].
* Пĕрлĕх тата сăваплăх ĕçченĕсем: [[Филимонов Даниил Филимонович|Филимонов Д. Ф.]]

== Çав. пекех ==
* [[Чăваш наци юхăмĕ]]
* [[Чăваш наци конгресĕ]]

== Вуламалли ==
*{{кĕнеке
|автор          = Яковлев И.Я.
|пай          = 
|пуçелĕк     = Манăн пурнăç: Асаилÿсем
|оригинал       = 
|каçă         = 
|яваплă  = 
|издание        = 
|вырăн          = Мускав
|издательство   = Республика
|çул            = 1997
|том            = 
|страницă       = 196
|страницăсем        = 696
|сери          = 
|isbn           = 5-85438-024-2
|тираж          = 5000
}}

==Асăрхавсем==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://www.ulzapovednik.ru/museum/chuvash_school/index.php Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130113164356/http://www.ulzapovednik.ru/museum/chuvash_school/index.php |date=2013-01-13 }}
* [http://ulkul.ru/museum/34/ Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327191914/http://ulkul.ru/museum/34/ |date=2019-03-27 }}
* [http://www.welcometoulyanovsk.ru/index.php?section=155 Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»]
* [http://www.esosedi.ru/onmap/muzey_simbirskaya_chuvashskaya_shkola_kvartira_i_ya_yakovleva_/8068827/index.html#lat=54316548&amp;lng=48377138&amp;z=17&amp;mt=1&amp;v=1 Музей &quot;Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева&quot;]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./299/2899/423466/426581/472345/472400 Симбирской чувашской учительской школе - 140 лет]
* [https://www.idelreal.org/a/29623602.html Победы и беды Симбирской чувашской школы]

[[Категори:Чĕмпĕр облаçĕ]]
[[Категори:Чĕмпĕр кĕпĕрни]]
[[Категори:1868 çулта килнисем]]
[[Категори:Раççейри педагогика пĕлӳлĕхĕ]]
[[Категори:Чăваш Енре пĕлӳ илни]]
[[Категори:Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи]]</text>
      <sha1>c4k7qeb7rxdfpqdlnqkgmzq14yabppj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эрланген</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15761</id>
    <revision>
      <id>873242</id>
      <parentid>474586</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T02:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1931" sha1="pqq64zee1j0e85aofb1o4kkcbmrkp5v" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Schloss 3 Erlangen.jpg|thumb|Фридрих-Александр Университечĕн историллĕ тĕп çурчĕ.]]
'''Э́рланген''' ({{lang-de|Erlangen}}) — [[Германи]]ри хула, [[Бавари]] федераллă çĕрĕнче, [[Регниц (юханшыв)|Регниц]] юханшыв çинче вырнаçнă. [[Нӳрнберг]]па, [[Фӳрт]]па тата темиçе пĕчĕк хуласемпе ''Вăта франкони агломерацине'' йышлать. Халăхĕ 104 пине яхăн ([[2006]]).

== Паллă куравĕсем ==

* [[Фридрих-Александр Университечĕ]] (Friedrich-Alexander-Universität), [[1743]] çултанпа
* [[Интеграллă схемăсен Фраунгофер институчĕ]] (Fraunhofer Institut für Integrierte Schaltungen) — [[MP3|mp3]] форматне шутласа кăларнă,
* Интеграллă системăсемпе итеграллă элементсен Фраунгофер институчĕ (Fraunhofer-Institut für Integrierte Systeme und Bauelementetechnologie),
* Бавари лазер тĕпĕ,
* [[Siemens AG]] концернăн завочĕсем.

== Тăванлă хуласем ==
* {{Швеци ялавĕ}} [[Эскильстуна]], 1961
* {{Франци ялавĕ}} [[Ренн]], 1964
* {{Раççей ялавĕ}} [[Улатимĕр (хула)|Владимир]], 1983
* {{Германи ялавĕ}} [[Йена]], 1987
* {{Англи ялавĕ}} [[Сток-он-Трент]], 1989
* {{Никарагуа ялавĕ}} Сан Карлос, 1989

== Каçăсем ==
* [http://www.erlangeninfo.de/ Эрланген çул кăтартаканĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615042716/http://erlangeninfo.de/ |date=2011-06-15 }}

{{Бавари районĕсем}}

[[Категори:Бавари]]</text>
      <sha1>pqq64zee1j0e85aofb1o4kkcbmrkp5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шăши куршанакĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19726</id>
    <revision>
      <id>873233</id>
      <parentid>729529</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T21:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3414" sha1="ianl0ivxpvj7pe0red6mn61xttehhc5" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:CynoglossumOfficinale-plant-kl.jpg|thumb|250px]]
'''Шăши куршанакĕ''' ({{lang-la|Cynoglóssum}}) — [[Хăяр курăк йышĕ|Хăяр курăк йышĕнчи]] [[ӳсентăран]]сен [[йăх]]ĕ.

==Хăшпĕр тĕсĕсем==
*{{lang-la|Cynoglossum amabile|}}
*{{lang-la|Cynoglossum apenninum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum australe|}}
*{{lang-la|Cynoglossum boreale|}}
*{{lang-la|Cynoglossum castellanum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum cheirifolium|}}
*{{lang-la|Cynoglossum clandestinum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum columnae|}}
*{{lang-la|Cynoglossum creticum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum dioscoridis|}}
*{{lang-la|Cynoglossum furcatum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum germanicum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum glochidiatum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum grande|}}
*{{lang-la|Cynoglossum hungaricum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum magellense|}}
*{{lang-la|Cynoglossum microglochin|}}
*{{lang-la|Cynoglossum nervosum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum occidentale|}}
*{{lang-la|Cynoglossum officinale}} Шăши куршанакĕ
*{{lang-la|Cynoglossum reverchonii|}}
*{{lang-la|Cynoglossum rotatum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum sphacioticum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum tehranicum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum virginianum|}}
*{{lang-la|Cynoglossum zeylanicum|}}

==Эмел пахалăхĕсем==
[[Циноглоссин]] [[алкалоид]] пуррипе шăши куршанакĕ питĕ наркăмăшлă.Медицинăра шăши куршанакĕ ыратнине чакарма тата шăнăр туртнине хирĕç усă кураççĕ &lt;ref&gt;Подымов А.И., Суслов Ю.Д. Лекарственные растения Марийской АССР. Марийское книжное издательство, Йошкар-Ола, 1975, с.163.&lt;/ref&gt; Халăх медицининче ӳсĕрнинчен, шăнăр туртсан, ыратнине чакарма ĕçеççĕ. Шăшисем курăк шăршине чăтма пултараймаççĕ.

==Асăнмалли==
{{асăрхавсем}}
==Вуламалли==
*Куданова З.М. Определитель высших растений Чувашской АССР. Чувашкнигоиздат. 1965. 345 с.

== Каçăсем ==
* [http://bgbm3.bgbm.fu-berlin.de/iopi/gpc/PTaxonDetail.asp?NameCache=Cynoglossum Genus ''Cynoglossum''] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121217211923/http://bgbm3.bgbm.fu-berlin.de/iopi/gpc/PTaxonDetail.asp?NameCache=Cynoglossum |date=2012-12-17 }}
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CYNOG Шăши куршанакĕ USDA NRCS сайчĕнче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521093345/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CYNOG |date=2013-05-21 }}{{lang-en}} &lt;small&gt;13.11.2008 тĕрĕсленĕ.&lt;/small&gt;
*[http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/149919/Чернокорень Шăши куршанакĕ БСЭ çинче] {{lang-ru}} &lt;small&gt;13.10.2008 тĕрĕсленĕ.&lt;/small&gt;
*[http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/113384/Чернокорень|title=Чернокорень Шăши куршанакĕ ЭБСЭ çинче] {{lang-ru}}&lt;small&gt; 13.11.2008 тĕрĕсленĕ.&lt;/small&gt;


[[Категори:Хăяр курăкĕ йышшисем]][[Категори:Эмел курăкĕсем]][[Категори:Наркăмăшлă курăкĕсем]]
[[Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа]]</text>
      <sha1>ianl0ivxpvj7pe0red6mn61xttehhc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hotmail</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24132</id>
    <revision>
      <id>873250</id>
      <parentid>677192</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T08:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1656" sha1="mrg5jzwdol8tk3nlc9gijuoc0rqm615" xml:space="preserve">{{Сайт карточки
| ячĕ = MSN Hotmail
| логотип = [[File:Wlhlogo.png]]
| URL = [http://www.hotmail.com/ www.hotmail.com]
| скриншот = [[File:Wlhotmailnobeta.png|290px]]
| алпусни = Hotmail-а кĕрекенсем
| тĕс = [[Электронлă почтă]]
| харпăрçă = [[Microsoft]]
| ĕçе пуçланă вăхăт = 1995 ç.
| хальхи статус = Ĕçлет
}}

'''MSN Hotmail''' — [[Microsoft]] компанин [[веб-интерфейс]] тата [[POP3]] мелĕсемпе [[электронлă почтă]]н тӳлевсĕр сервисĕ. Конкуренчĕсем: [[AIM Mail]], [[Gmail]] тата [[Yahoo! Mail]]. Халĕ хатĕрлекен [[Windows Live]] сервис Hotmail вырăнне пулать.

== Кун-çулĕ ==
Hotmail компанине Джек Смит тата Сабир Бхатия  [[1995]] ç. тунă. Коммерциллĕ шайра 1996 çулхи [[утă, 4]] ([[АПШ]]н [[Ирĕклĕх кунĕ]]), çак [[тетел-провайдер]]сенчен ирĕклĕ пулнине кăтартать. Веб-почтăн ĕмĕчĕ Джек Смитăн пуçĕнче çуралнă. Сабир Бхатия бизнес-план шутласа хунă.

== Каçăсем ==
* [http://www.hotmail.com/ Hotmail]
* [http://forum.ru-board.com/topic.cgi?forum=29&amp;bm=1&amp;topic=12520 Ru-Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100302231109/http://forum.ru-board.com/topic.cgi?forum=29&amp;bm=1&amp;topic=12520 |date=2010-03-02 }}

{{Электронлă почтă|typecat=1}}
{{microsoft}}
{{web-stub}}

[[Категори:Microsoft]]</text>
      <sha1>mrg5jzwdol8tk3nlc9gijuoc0rqm615</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чикĕ хуралĕн çарĕсем</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31008</id>
    <revision>
      <id>873231</id>
      <parentid>478509</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T19:39:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2886" sha1="nczlndvl8wlzimz2bi2r22f700l7jdx" xml:space="preserve">[[File:Пограничник в Туркестане.jpg|thumb| Совет чикĕ хуралçи [[Туркестан (регион)|Туркестанра]]]]
'''Чикĕ хуралĕн çарĕсем́''' (''Чикĕ хуралĕ'') — [[патшалăх]]ăн типçĕр е шыв çинчи [[Патшалăх чикки|тулаш чиккисене]] сыхлакан, çаплах [[чикĕ хуралĕн зони]]нче кирлĕ режима тытса тăракан патшалăх йĕркеленĕвĕ, çар йĕркеленĕвĕ.

== Чикĕ хуралĕн çарĕсен тĕп тивлечĕсем ==
* патшалăх чиккине тытса тăрас йĕркене пурнăçласси;
* патшалăх чиккине вырăнти йĕрне саккунсăр улăштарни;
* хĕçпăшаллă тапăнăва сирсе ярасси;
* граждансем тата йĕркеленӳсем чикĕ хуралĕн зонинче патшалăх чикки режимне, патшалăх чиккине каçассине тытса пынине тĕрĕслесе тăни;
*

== Тĕрлĕ патшалăхсен чикĕ хуралĕн хĕсмечĕсем ==

=== Европа ===
* Аслă Британи — Пĕрлешĕннĕ Патшалăхăн чикĕ хуралĕн хĕсмечĕ ({{lang-en|UK Border Agency}})
* Венгри — ({{lang-hu|Vám- és Pénzügyőrség}})
* Германи — [[Германин федераци чикĕ хуралĕ]] ([[:de:Bundesgrenzschutz|Bundesgrenzschutz]], BGS)
* Раççей — [[Раççей Федерацин Федераци хĕсмечĕн чикĕ хуралĕн хĕсмечĕ|РФ ФХХ чикĕ хуралĕн хĕсмечĕ]]
* Чехи — Ютçĕр çыннисен ĕçĕсен тата чикĕ хуралĕн полицийе ({{lang-cs|Služba cizinecké policie}})

=== Ази ===
[[File:Zhuhai-Qinglu-border-guards-booth-0633.jpg|thumb|Китай чикĕ хуралçисен тинĕс çыранĕнчи сăнав турулĕ]]

== Çавăн пекех ==
* [[Чикĕ хуралçин кунĕ]]
* [[СССР тата РФ чикĕ хуралĕн çарĕсен çарпуçĕсем]]
* [[СССР шалти ĕçĕсен халăх комиссариачĕ]]
* [[Чикĕ хуралĕн уйрăм корпусĕ]]
* [[СССР ПХК чикĕ хуралĕн çарĕсем]]
* [[Раççей ФХХ Чикĕ хуралĕн хĕсмечĕн çыран сыхлавĕ]]

== Каçăсем ==
* [http://www.travel.ru/formalities/borders/ Тĕрлĕ патшалăхсен чикĕ хуралĕн хĕсмечĕсем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925042135/http://www.travel.ru/formalities/borders/ |date=2010-09-25 }}

{{mil-stub}}
{{Вăрçă ĕçĕ}}
[[Категори:Чикĕ хуралĕн çарĕсем|*]]</text>
      <sha1>nczlndvl8wlzimz2bi2r22f700l7jdx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чăваш Менчи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39958</id>
    <revision>
      <id>873225</id>
      <parentid>779208</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T16:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3916" sha1="b0dxpl0lx8vpj4cp47b1xajsplvlnql" xml:space="preserve">{{ПВ-Раççей
 |статус                   = Ял
 |чăвашла çĕлĕк            = Чăваш Менчи 
|тăван çĕлĕк    = {{lang-ru|Чувашская Менча}}
 |герб                     = Coat of arms of Tatarstan.svg
 |ялав                     = Flag of Tatarstan.svg
  |lat_deg = 54|lat_min = 27|lat_sec = 34
  |lon_deg = 50|lon_min = 44|lon_sec = 24
  |CoordAddon = type:city(100)_region:RU
  |CoordScale = 
 |ЯндексКартти             =  
 |регион карттин пысăкăшĕ  = 
 |район карттин пысăкăшĕ   =
 |регион                   = Тутарстан
 |регион тапăлра           = Тутарстан
 |район тĕсĕ               = Муниципаллă район
 |район                    = Нурлат районĕ
 |район тапăлра            = Нурлат районĕ{{!}}Нурлат
 |пурăнан тăрăх тĕсĕ       = Ял хутлăхĕ
 |пурăнан тăрăх            = Ахмет ял хутлăхĕ
 |пурăнан тăрăх тапăлра    = Ахмет ял хутлăхĕ{{!}} Ахмет
 |шалти пайлану            = 
 |пуçлăх                   = 
 |никĕсленĕ вăхăт          = XVIII-мĕш ĕмĕр
 |пĕрремĕш асăну           = 
 |малтанхи ятсем           = 
 |статус                   = 
 |лаптăк                   = 
 |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ       = 
  |пурăнан халăх           =  421
  |халăх çыравĕн çулĕ      = 2002
  |йышлăх                  = 
  |агломераци              = 
  |наци йышĕ               = [[чăвашсем]]
  |конфесси йышĕ           = христиансем
  |этнохороним             = чăвашменчисем
 |вăхăт тăрăхĕ             =
 |почтă индексĕ            = 
 |почтă индексĕсем         = 
 |телефон кочĕ             = 84344 
 |автомобиль кочĕ          = 16, 116
 |цифрăллă идентификатор   = 
 |категори Commons-ра      = 
 |сайт                     = 
}}
'''Чăваш Менчи''', — [[Тутарстан]]ăн [[Тутарстанăн Нурлат районĕ|Нурлат районĕнчи]] чăваш [[ял]]ĕ. [[Уксумлă (юханшыв)|Уксумлă]] юханшыв хĕрринче вырнаçнă &lt;ref&gt;[http://enc.cap.ru/?t=world&amp;lnk=1988 Чăваш энциклопедийĕ] &lt;/ref&gt;.

Çавăн пекех [[Вăтам Менча]], [[Çĕнĕ Менча]], [[Пушкино (Нурлат районĕ)|Пушкино]]&lt;ref&gt;[http://ru.esosedi.org/RU/TA/1000145150/pushkino/#lat=54444654&amp;lng=50735852&amp;z=14&amp;mt=0&amp;v=1 Пушкино]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kremnik.ru/node/440581 Форумы Справочник Населенные пункты ТатАССР до 1941года Октябрьский (Нурлатский) район ТатАССР]&lt;/ref&gt; тенисем пур, вĕсем пурте '''Чăваш Менчи''' шутне кĕреççĕ пулмалла.
== Тавралăхĕ ==

== Халăх йышĕ, ял тытăмĕ ==

==Кун-çулĕ==
[[Хуралту]] ялĕ çыннисем никĕсленĕ&lt;ref&gt;[http://enc.cap.ru/?t=world&amp;lnk=1988 Чăваш энциклопедийĕ] &lt;/ref&gt;.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

==Вуламалли==
* Мадуров Е.В. Аксу тăрăхĕнчи ойконимсемпе микротопонимсем. Шупашкар, 2003

==Каçăсем==
* []

{{Нурлат районĕ}}
{{Tatar-geo-stub}}
{{Тутарстанри чăваш ялĕсем}}

[[Категори:Нурлат районĕнчи пурăнан вырăнсем]]</text>
      <sha1>b0dxpl0lx8vpj4cp47b1xajsplvlnql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ямпулат (Тури Услон районĕ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66569</id>
    <revision>
      <id>873243</id>
      <parentid>850152</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T05:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7074" sha1="8sp7cqhyr1us6gzu0zgb5crr6m95yfz" xml:space="preserve">{{ПВ-Раççей
 |статус                   = Ял
 |чăвашла çĕлĕк            = Ямпулат 
 |тăван çĕлĕк              = Ямбулатово
 |герб                     = Coat of arms of Tatarstan.svg
 |ялав                     = Flag of Tatarstan.svg
  |lat_deg =55.492380 |lat_min = |lat_sec =
  |lon_deg =48.774271 |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = type:city(100)_region:RU
  |CoordScale = 
 |ЯндексКартти             = 
 |регион карттин пысăкăшĕ  = 
 |район карттин пысăкăшĕ   = 
 |регион                   = Тутарстан
 |регион тапăлра           = Тутарстан 
 |район тĕсĕ               = Муниципаллă район
 |район                    = Тури Услон районĕ
 |район тапăлра            = Тури Услон районĕ{{!}}Тури Услон
 |пурăнан тăрăх тĕсĕ       = Ял тăрăхĕ
 |пурăнан тăрăх            = Ямпулат ял тăрăхĕ
 |пурăнан тăрăх тапăлра    = Ямпулат ял тăрăхĕ{{!}}Ямпулат
 |шалти пайлану            = 
 |пуçлăх                   = 
 |никĕсленĕ вăхăт          = 1904
 |пĕрремĕш асăну           = 
 |малтанхи ятсем           = 
 |статус                   = 
 |лаптăк                   = 
 |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ     = 
  |пурăнан халăх           = 108 
  |халăх çыравĕн çулĕ      = 2010
  |йышлăх                  = 
  |агломераци              = 
  |наци йышĕ               = вырăссем, чăвашсем
  |конфесси йышĕ           = православсем
  |этнохороним             = 
 |вăхăт тăрăхĕ             =
 |почтă индексĕ            = 422587
 |почтă индексĕсем         = 
 |телефон кочĕ             = 84379  
 |автомобиль кочĕ          = 16, 116 
 |цифрăллă идентификатор   = 92220000070
 |категори Commons-ра      = 
 |сайт                     = 
}}
'''Ямпулат''' — [[Тутарстан]]ăн [[Тури Услон районĕ]]нчи [[ял]]. Хальхи вăхăтра Крестниково ялĕпе пĕрлешсе кайнă.

3 км ĕрлĕ Çыр (КАЗЫЛЪЯРЫ) чăваш ялĕ вырнаçнă.

Ялта &quot;Заря&quot; агрофирма, пуçламăш шкул, вулавăш, культура çурчĕ пур.

== Кунçул ==
[[1904]]-мĕш çулта хальхи Чăваш Республикин [[Вăрмар районĕ]]нчи Ямпулат ялĕ çыннисем ялĕпех Крестниково вырăс ялĕ çумне куçса кайнă &lt;ref&gt;[ http://uslon-cbs.ru/index.php/2012-05-30-09-30-19] &lt;/ref&gt;

Хальхи вăхăтра хайхи Вăрмар районĕнче &quot;Ямпулат&quot; текен ял чăнах та çук. Анчах та кÿршĕлле [[Тăвай районĕ]]нче [[Анаткас Тушкил]] (вырăсла — &quot;Ямбулатово&quot;) пур. Вăл пĕр вăхăт Вăрмар районĕнче шутланнă.  Çавна май кунта çăлкуçсене çĕнĕрен тĕпчес шухăш та çуралать.

1920-мĕш çулччен [[Хусан кĕперни]]н [[Сĕве уесĕ]]н Иваново вулăсне кенĕ, 1920-мĕш çултан ТАССР Сĕве кантонне кĕрет. 14.2.1927  хыççăн Теньково районне, 20.10.1931 хыççăн [[Тури Услон районĕ|Тури Услон районне]], 10.2.1935 хыççăн Теньково районне, 16.7.1958 Тури Услон районне, 1.2.1963 хыççан Зеленодольск районне, 12.1.1965 хыççăн Тури Услон районне кĕрет.&lt;ref&gt;[http://www.ite.antat.ru/articles/punkt_ya/ya_025.shtml Тутар энциклопедин институчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181024232341/http://www.ite.antat.ru/articles/punkt_ya/ya_025.shtml |date=2018-10-24 }}&lt;/ref&gt;

==Халăх йышĕ==
Пурăнан халăх 2002 мĕш çулхи çыравпа вырăссем - 61%, чăвашсем - 37%.

Халăх шучĕ: 1908 - 173, 1920 - 161, 1938 - 170, 1949 - 122, 1958 - 131, 1970 - 135, 1979 - 151, 1989 - 154, 2002 - 129 çын. 

Çапла вара хальхи вăхăтра ялта ытларах [[чăвашсем]] мар, [[вырăссем]] пурăннă пек пулса тухать. Мĕнпе çыхăннă-ха ку? Чăн малтанах юнашарти [[Крестниково (Тури Услон районĕ)|Крестниково]] вырăс ялне '''Ямпулатпа''' пĕрлештернине асăнмалла. Çапла вара паянхи кун çав Крестниково вырăсĕсем те Ямпулат çыннисем пекех шутланса тăраççĕ.
== Паллă çынсем, ытти харкамлăхсем ==
* [[Коновалов Семён Васильевич]] - [[Совет Союзĕн Паттăрĕ]], &quot;Несокрушимый&quot; кинофильмри тĕп персонажăн прототипĕ.
* Укатеров Григорий Николаевич (22.04.1922 çур.)&lt;ref&gt;[http://tatfrontu.ru/person/ukaderov-grigoriy-nikolaevich Укадеров Григорий Николаевич]&lt;/ref&gt;
* Укадеров Григорий Николаевич (1915 çур.)
* Укадеров Илья Кондратевич (1913 çур.)
* Укадерова Елиферия Николаевна (1926 çур.)&lt;ref&gt;[http://vuslon.ru/index.php/news/obschestvo/lyudi-verhneuslonskogo-rayona-dolgozhitel-iz-yambu Люди Верхнеуслонского района. Долгожитель из Ямбулатова Елиферия Укадерова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190518124346/http://vuslon.ru/index.php/news/obschestvo/lyudi-verhneuslonskogo-rayona-dolgozhitel-iz-yambu |date=2019-05-18 }}&lt;/ref&gt; 
* Укадеров Валерий Григорьевич — фермер&lt;ref&gt;[http://www.list-org.com/company/8687000 ФЕРМЕРСКОЕ ХОЗЯЙСТВО &quot;ТРУЖЕНИК&quot; ПРЕДПРИНИМАТЕЛЯ УКАДЕРОВА ВАЛЕРИЯ ГРИГОРЬЕВИЧА]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Вуламалли ==
*Верхний Услон: край родной, навек любимый...:научно-популярное издание / Под ред.Л.Г. Абрамова.- Казань: По городам и весям, 2001,- 362 с.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
{{Тури Услон районĕ}}

[[Категори:Тутарстан]]
[[Категори:Тутарстанри Тури Услон районĕн ялĕсем]]</text>
      <sha1>8sp7cqhyr1us6gzu0zgb5crr6m95yfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(7968) Эльст — Писарро</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73324</id>
    <revision>
      <id>873249</id>
      <parentid>714309</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6499" sha1="adtou9ygw8f0vj7llql2qvu5z273k7k" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 18em;&quot;
|+ style=&quot;font-size:larger;&quot; 
| (7968) Эльст — Писарро
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background: #E8AB79;&quot; 
| 
|-
! bgcolor=&quot;#E8AB79&quot; colspan=&quot;2&quot; | '''[[Орбита|Орбита пахалăхĕсем]]'''
|-
| категори          
| 
|-
! bgcolor=&quot;#E8AB79&quot; colspan=&quot;2&quot; | '''Уçни'''
|-
| уçакан             
| [[M. R. S. Hawkins]], [[Макнот Роберт|Р. Макнот]]&lt;ref name=&quot;MPEC1996-R07&quot;&gt;[http://www.minorplanetcenter.org/mpec/J96/J96R07.html MPEC 1996-R07]&lt;/ref&gt; и [[Бас, Шелте Джон|Шелте Бас]] &lt;ref name=&quot;IAUC6473&quot;&gt;[http://cbat.eps.harvard.edu/iauc/06400/06473.html#Item2 IAUC 6473]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;''({{mp|1979 OW|7}})''&lt;br /&gt;а также [[Eric W. Elst]] и [[Guido Pizarro]] ''(1996 N2)'
|-
| уçнă вырăн                
|  
|-
| уçнă вăхăт                 
| [[1979]] [[çĕртме, 24]]  ''({{mp|1979 OW|7}})''&lt;ref name=&quot;IAUC6457&quot;&gt;[http://cbat.eps.harvard.edu/iauc/06400/06457.html#Item1 IAUC 6457]&lt;/ref&gt; и [[14 июля]] [[1996]] ''(1996 N2)''
|-
! bgcolor=&quot;#E8AB79&quot; colspan=&quot;2&quot; | '''[[Орбита|Орбита пахалăхĕсем]]'''
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot;
|[[Афели]]
| 3,680 а. е.
|-
| [[Перигели]]
| 2,641 а. е.
|-
| [[Мăн çуртĕнĕл]]
| 3,161 а. е.
|-
| [[Орбитăллă эксцентриситет]]
| 0,1644
|-
| [[Орбитăллă тапхăрĕ]]
| 
|-
| [[Сидери тапхăрĕ]]
| 2052,262 дня (5,62 çул)
|-
| [[Орбитăллă хăвăртлăхĕ]]
| 16.64 км/ç
|-
| [[Вăтам аномали]]
| 
|-
| [[Тайăм (астрономи)|Тайăмĕ]]
| 1,386°
|-
| [[Хăпаракан çыххин долготти]]
| 
|-
| [[Перицентрăн аргуменчĕ]]
| 
|-
| [[Планета спутникĕсем|Спутниксем]]
| 
|-
! bgcolor=&quot;#E8AB79&quot; colspan=&quot;2&quot;
| '''Физика пахалăхĕсем'''
|-
| Размер
|
|-
| Экваториаллă радиус
|
|-
| Полярлă радиус
|
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; | [[Çаврăну эллипсоичĕ|Планета пичĕн лаптăкĕ]]
| 
|-
| Хĕсĕнни
| 
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; | [[Калăпăшĕ]]
| 
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; | [[Йывăрăшĕ]]
| 
|-
| Вăтам [[тачăлăх]]ĕ
| 
|-
| Экватăрти йывăрăшăн вăйĕ
| 
|-
| [[Иккĕмĕш космос хăвăртлăхĕ]]

|-
| Сидерлĕ çаврăнăвăн тапхăрĕ
| 0.1446 дня (3.471 часа)[http://www.psi.edu/pds/resource/lc.html Planetary Data System (PDS) lightcurve data]
|-
| [[Çаврăну хăвăртлăхĕ|Эквтăрти çаврăну йĕрлĕ хăвăртлăхĕ]]
| 
|-
| [[Планетăн çаврăну тĕнĕлĕн тайăмĕ|Çаврăну тĕнĕлĕ эклиптика тайăмĕ]]
| 
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; 
| çурçĕр полюсĕнче [[Тӳррĕн хăпарни]]
| 
|-
| Тайăнни
| 
|-
| [[Альбедо]]
| 
|-
! bgcolor=&quot;#E8AB79&quot; colspan=&quot;2&quot; |'''Планета пичĕн температури'''
|-
| Чи сивĕ
|  
|-
| Вăтам
| 
|-
| Чи вĕри
|   
|-
! bgcolor=&quot;#E8AB79&quot; colspan=&quot;2&quot; | '''[[Атмосфера|атмосферăн]] йышĕ'''
|-
| Планета питĕнчи пусăмĕ
|  |-
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; |
|}

'''(7968) Эльст — Писарро 133P/Эльст — Писарро''' — [[Хĕвел системи]]нчи [[астероид]] тата [[комета]] характеристкисене кăтртакан космос объекчĕ &lt;ref name=&quot;spacedaily&quot;&gt;''[http://www.spacedaily.com/reports/Main_Belt_Comets_May_Have_Been_Source_Of_Earths_Water.html Main-Belt Comets May Have Been Source Of Earths Water] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816083413/http://www.spacedaily.com/reports/Main_Belt_Comets_May_Have_Been_Source_Of_Earths_Water.html |date=2011-08-16 }}'', Space Daily, Mar 23, (2006).&lt;/ref&gt;. [[1979]] [[çĕртме, 24]]  [[M. R. S. Hawkins]], [[Макнот Роберт|Р. Макнот]][http://www.minorplanetcenter.org/mpec/J96/J96R07.html MPEC 1996-R07] тата [[Бас Шелте Джон|Шелте Бас]] [http://cbat.eps.harvard.edu/iauc/06400/06473.html#Item2 IAUC 6473] ' уçнă. Абсолютлă çăлтăр виçи 14. 
Çавăнпа ăна икĕ тĕрлĕ паллă тăваççĕ
Поэтому он трактуется двояко:
* комета пек '''133P/Elst-Pizarro'''.
* астероид пек '''(7968) Elst-Pizarro'''.

[[2001 çул]]та тепĕр хут перигелире пулна вăхăтра каллех комета евĕр хӳри курăннă&lt;ref name=&quot;HHsieh&quot;&gt;[http://www.ifa.hawaii.edu/~hsieh/mbcs.html Main Belt Comets] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614010113/http://www.ifa.hawaii.edu/~hsieh/mbcs.html |date=2007-06-14 }}&lt;/ref&gt;.

Хальхи вăхăтра комета тата астероид пек палăртакан тата 4 объект пур: [[(2060) Хирон]] (95P/Chiron), [[(4015) Вильсон-Харрингтон]] (107P/Wilson-Harrington), [[(60558) Эхекл]] (174P/Echeclus) и [[(118401) LINEAR]] (176P/LINEAR, ранее 1999 RE70)&lt;ref&gt;[http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/DualStatus.html Dual-Status Objects]&lt;/ref&gt;. [[(3200) Фаэтон]]та ку ушкăна кĕме пултарать&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://science.nasa.gov/headlines/y2004/06dec_geminids.htm | title= The Geminid Meteor Shower | 3=  | date= 2004-12-06 | publisher= NASA | archiveurl= http://www.webcitation.org/68xM2CUPi?url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2004/06dec_geminids/ | archivedate= 2012-07-06 | deadurl= yes }}&lt;/ref&gt;.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://www.cfa.harvard.edu/iau/pressinfo/1996PW.html Two Unusual Objects: 1996 PW and C/1996 N2 (Press information from the Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics (CfA), Cambridge, Massachusetts, U.S.A.)]
* [http://www.spacetalk.ru/comet-or-asteroid-forwarded Comet or asteroid? (Forwarded)]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Хĕвел системи}}

{{DEFAULTSORT:Эльст — Писарро}}
[[Категори:Кометăсем]]
[[Категори:Астероидсем]]
[[Категори:1996-мĕш çулта уçнă астрономи объекчĕсем]]</text>
      <sha1>adtou9ygw8f0vj7llql2qvu5z273k7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ӳкерчĕк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74488</id>
    <revision>
      <id>873248</id>
      <parentid>785273</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:55:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7629" sha1="7txst30k4o2nawg67rkmst597yh915i" xml:space="preserve">[[File:Possible Self-Portrait of Leonardo da Vinci.jpg|thumb|[[Автопортрет]]. [[Леонардо да Винчи]]. [[Ӳкерчĕк]]]]
'''Ӳкерчĕк''' ([[вырăс чĕлхи|вырăсла]] ''рисунок'') — пирĕн [[пурнăç]]ра тĕл пулакан хуть те мĕнле [[япала]]на та, хуть те мĕнле [[пулăм]]а та епле те пулсан, ятарласа [[графика]] меслечĕпе ÿкерсе, сăнласа кăтартни. Кунта &quot;графика меслечĕпе&quot; тени тĕпре тăрать.

[[Графика]] меслечĕпе мар, урăхла майпа ăсталнине &quot;ÿкерчĕк&quot; темеççĕ. Урăхлисем валли урăхла [[сăмах]]сем пур. Анчах та, графикăпа ытти [[ÿнер]]сен хушшичи чикĕсем пит уçăмлах пулманнине кура тата кирлĕ [[пĕлÿ]]сем кашни [[çын]]нăнах çителеклĕ  пулманнипе,  хăш чухне урăхла [[меслет]]пе ăсталанă сăнарлавсене те &quot;ÿкерчĕк&quot; тени тĕл пулать&lt;ref&gt;[http://samah.chv.su/s/1/ӳкерчĕк Чăвашла-вырăсла словарь (1982)]&lt;/ref&gt;. 
{{Cleanup}}
{{Стиль}}
Интерьер стенисем ҫырса илни — тӗлӗнмелле те хӑйне евӗрлӗ мел туса хурасси. Илемлетмелли тӗп сӗнӳсем — дизайн пӳлӗмӗн пӗтӗмӗшле концепцийӗпе килӗшсе тӑни, виҫе туйӑмӗ тата акцентсем лартма пӗлни.&lt;ref&gt;[https://nimbus-sten.ru/rospis-v-kvartire/ Хваттер стенисем ҫырса тух]&lt;/ref&gt; 

== Ача-пӑча ӳкерчӗкне вӗрентни ==
Совет Раҫҫейӗнче революциллӗ пӑтрану тата граждан вӑрҫи тапхӑрӗ хыҫҫӑн 1930 ҫулсенче вӗренӳ тытӑмне тата, сӑмахран, эстетика воспитанийӗ парас тата ачасене сӑнарлӑ искусство никӗсӗсене, ҫав шутра кивӗ шкул педагогӗсене явӑҫтарассипе те, юсаса ҫӗнетнӗ. &quot;Сӑнласа паракан хутпа&quot;вӗренӳ пособийӗсем тухатчӗҫ. Пуҫламӑш тата вӑтам шкулта ача-пӑча пултарулӑх пултарулӑхне аталантарма, вӗрентӳ методики хушӑнса пынӑ тата ача-пӑча пултарулӑхӗн психологи тӗпчевӗсемпе пуянланнӑ. Пӗр вӑхӑтрах А.В. Бакушинский биологи теорине тӗпе хурса &quot;ирӗклӗ воспитани&quot; концепцийӗ те аталаннӑ. Педагогика психологийӗ (педологи) тата ача психикине аталантармалли когнит концепцийӗ Л.С. Выготскин шкулӗпе туса хатӗрленӗ. Пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан шкулсенче ӳкерни ачан психикине, пӗлӳпе хутшӑнӑва хӑнӑхма тата аталантарма хавхалантаракан тата хавхалантаракан пӗлтерӗшлӗ предметсенчен пӗри пулса тӑчӗ.

&quot;Ирӗклӗ воспитани&quot; теорине пропагандӑлакан формализм ҫул-йӗрне хӳтӗлекенсем пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан шкулсем валли пӗчӗк пӗлӳ пособийӗсем кӑларнӑ, вӗсенче иллюстрациллӗ материал ача-пӑча ӳкерчӗкӗсемпе ҫырлахнӑ. Ун пек пособисем хӑйсене сӑнласа пама пултаракан процесӑн пӗлӳллӗ-коммуникативлӑ асспекчӗсене шута илмен. Ун пек пособисен авторӗсене наука меслечӗпе классикӑллӑ искусство шкулӗн сӑнарлӑ йӑли-йӗркисем сахал интереслентернӗ. Майӗпен академи ҫул-йӗрне хӳтӗлекенсем пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан шкул валли ӳкернӗ ӳкерчӗксене вӗрентмелли методика ыйтӑвӗсене туса хатӗрлес енӗпе тӗплӗн ӗҫлеҫҫӗ. Ҫӗнӗ шкул программисем йӗркеленӗ. 1931 ҫулта ҫӗнӗ шкул программине кӑларнӑ, ку программӑна нушаран ӳкернӗ. Ку программӑра тематика пайӗсем тӑрӑх ӳкерчӗксем, декоративлӑ ӳкерчӗксем, кӗҫӗн классем валли ӳкерес енӗпе тата сӑнласа паракан искусство историйӗпе уроксем тума палӑртнӑ. Совет вӑхӑтӗнче пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан шкулсенче вӗрентӳ методикине аталантарас енӗпе паллӑ специалистсен хушшинче П.П. Чистякова Дмитрий Кардовскин вӗренекенӗ, ҫавӑн пекех К. А. Савицкий — Абрам Архипов, Николай Касаткина тата Константин Юон вӗренекенӗ палӑртмалла.

Сӑнарлӑ искусствӑна вӗрентесси, унӑн ролӗ тата шкул дисциплинин тытӑмӗнче наука ӗҫченӗсем, художниксемпе учительсем нумаййӑн явӑҫрӗҫ. Вӗренӳ заведенийӗсенче сӑнарлӑ искусствӑна вӗрентмелли принципсемпе меслетсем майӗпен ҫирӗпленсе пынӑ, вӗренӳ ӳкерчӗкӗн йывӑрлӑхӗсем пирки тавлашнӑ. Ҫак наукӑпа методика процесӗнче малта пыракан роль педагогика вузӗсен сӑнарлӑ искусствин факультетӗсем выляма пуҫланӑ. Мускав педагогика институчӗн ӳнерпе графика факультетне) нумай ҫул хушши мускав педагогика институтӗнче н. Н. Ростовецсене, публикацисен авторӗ историпе вӗренӳ ӳкерчӗкӗн методикине ертсе пынӑ. Вӑтам шкул валли вӗренӳ программисемпе пособисем тӑвас ӗҫе профессор, педагогика наукисен докторӗ, в.С. Кузин академик ертсе пынӑ. Вӑл &quot;обязательнӑй дисциплина&quot; шкул предметне пӑхса тухрӗ, унпа усӑ курса йӑлана кӗнӗ задачӑсем — вӗренӳ, воспитани тата аталану&lt;ref&gt;[https://need4study.com/articles/7312 Ача валли ӳкерни питӗ кирлӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Çавăн пекех пăхăр ==
* [[Сăнар]].
* [[Сÿрет]].
* [[Сӳретле ӳнер]].
* [[Карччын]].
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
== Каçăсем == 
[[Категори:Культура]]
[[Категори:Ӳнер]]</text>
      <sha1>7txst30k4o2nawg67rkmst597yh915i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хамăрьял</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77679</id>
    <revision>
      <id>873214</id>
      <parentid>872544</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T12:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17155" sha1="81pjozz540cqif6ek47ceg4pq1hblmq" xml:space="preserve">:{{ан арпаштарăр|Ялйыш|Ялйышпа}}
{{Пĕлтерĕшсем|Хамăрьял (пĕлтерĕшсем)}}
{{toc-right}}
[[Ӳкерчĕк:Huramatavar.JPG|350px|thumb|Чăваш [[ял]]ĕ ([[Патăрьел районĕ]]нчи Хурама Твар)]]
'''Хамăрьял''' — ентешсене хисеплесе, юратса калакан [[сăмах]]. Çавна май ку сăмахпа тĕрлĕ чухне бренд евĕр усă курас йăла та пур. Çавăн пек тĕслĕхсене черетлесе тухăпăр:
* Тавар палли пек усă курасси&lt;ref&gt;[http://www.findtm.ru/card/42/429430.html Брындин Павел Анатольевич текен çыннăн тавар палли]&lt;/ref&gt;.
* [[Сĕнтĕрвăрри районĕ]]нчи [[Кĕçĕн Астакасси]] ялĕнчи  [[фольклор]] ансамблĕ&lt;ref&gt;[http://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=415&amp;type=news&amp;id=2835546 Новости » «Хамар ял» радует своим выступлением]&lt;/ref&gt;.
* Тумтире, вăл шутра футболкăсене, капăрлатма усă курни&lt;ref&gt;[http://mosentesh2.ucoz.ru/news/den_respubliki_2011/2011-06-29-573 24 июня  в Чебоксарах прошел День Республики, посвященный 91-й годовщине основания Чувашской автономии.]&lt;/ref&gt;.
* [[Беларуç]]ри &quot;Атăл&quot; ятлă чăваш пĕрлĕхĕ çумĕнчи &quot;Хамăр ял&quot; илемлĕ пултарулăх ушкăнĕн ячĕ&lt;ref&gt;[http://www.cap.ru/page?id=1271751 2012.06.28 Отклики, мнения, впечатления (Советская Чувашия)]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://gov.cap.ru/spec/SiteMap.aspx?gov_id=12&amp;id=2045051 Ансамбль «Хамар Ял» из Республики Беларусь: «Красивый город, доброжелательные люди, и конечно же, впечатляющая ширь Волги...»] — Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики&lt;/ref&gt;.
* Шупашкарти &quot;Хамăр ял&quot; кафе&lt;ref&gt;[https://afisha.cheb.ru/kafe/hamaryal3h.html Кафе &quot;Хамар ял&quot; Адрес: г. Чебоксары, ул. Хузангая, 3 Сайт: afisha.cheb.ru/kafe/hamaryal3h.html Время работы: круглосуточно Особенности: Список закусочных, Круглосуточные кафе]&lt;/ref&gt;.
* [[Çĕмĕрле районĕ]]нчи [[Янташ]] ялĕнчи &quot;Хамар-Ял&quot; фольклор ушкăнĕ&lt;ref&gt;[http://gov.cap.ru/home/77/obrazov/yandash/project/p44aa1.html Фольклорная группа &quot;Хамар - ял&quot;]&lt;/ref&gt;.
* [[Шупашкар]]ти ООО &quot;Хамар-ял&quot;&lt;ref&gt;[http://www.list-org.com/company/7204658 Полное юридическое наименование: ОБЩЕСТВО С ОГРАНИЧЕННОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТЬЮ &quot;ХАМАР-ЯЛ&quot;]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* Хамăр ял эрех&lt;ref&gt;[http://www.cheblvz.ru/assortiment/vodka-khamar-yal.html ПРОДУКТОСОБЕННОСТИФАКТЫ
Водка ХАМАР ЯЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181018025154/http://www.cheblvz.ru/assortiment/vodka-khamar-yal.html |date=2018-10-18 }}&lt;/ref&gt;.
* Етĕрне районĕнчи ООО Хамар ял&lt;ref&gt;[https://zachestnyibiznes.ru/company/ul/1092136000219_2119902426_OOO-HAMAR-YaL ООО &quot;ХАМАР ЯЛ&quot;]&lt;/ref&gt;.
* Ÿнерçĕсен &quot;Хамăр ял&quot; куравĕ (Кÿкеç)&lt;ref&gt;[http://tavanen.ru/в-музее-бичурин-и-современность-сос-5/ Тăван Ен хаçатран] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225165219/http://tavanen.ru/%D0%B2-%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B5-%D0%B1%D0%B8%D1%87%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%BD-%D0%B8-%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D1%81%D0%BE%D1%81-5/ |date=2018-12-25 }}&lt;/ref&gt;.
* &quot;Чăваш кил-тĕрĕшĕнчи&quot; &quot;Хамăрьял&quot; [[ресторан]] ([[Чĕмпĕр]] хули)&lt;ref&gt;[https://ul.gorko.ru/рестораны/441877/ Хамар ял
РЕСТОРАН]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Открыто до 18:00 +7 (951) 099-07-33 ул. Юности, 2, стр. 10, Ульяновск&lt;/ref&gt;. 
 
Кунашкал тĕслĕхсене вĕçĕ-хĕррисĕр тăсма пулать.

== Экзоэтноним та,  этнофолизм та мар ==
Хамӑр ял та хамӑр ял тетпӗр.... Ҫав вӑхӑтрах ку ӑнлава хӑшӗсем мӑшкӑлламалли япала туса хурас текенсем те пур иккен. Уйрӑм халӑхсене юри машкӑллама ӑсталанӑ сӑмахсене этнофолизм теҫҫӗ. Анчах та тӗнчере &quot;хамӑр ял&quot; текен [[этнофолизм]] ҫук.

Тӗнчере &quot;хамӑр ял&quot; этнофолизм ҫуккине чылайӑшӗ ӑнланать-ха ӗнтӗ.

Анчах та О. С. Коробкова ҫырнӑ &lt;&lt;МАРКЕРЫ ЯЗЫКА ВРАЖДЫ В НОМИНАЦИЯХ ЭТНИЧЕСКОЙ ПРИНАДЛЕЖНОСТИ: СОЦИОЛИНГВИСТИЧЕСКИЙАСПЕКТ&gt;&gt; статья кун ҫути курнӑ&lt;ref&gt;Коробкова О.С. [https://docplayer.ru/41774896-Markery-yazyka-vrazhdy-v-nominaciyah-etnicheskoy-prinadlezhnosti-sociolingvisticheskiy-aspekt.html МАРКЕРЫ ЯЗЫКА ВРАЖДЫ В НОМИНАЦИЯХ ЭТНИЧЕСКОЙ ПРИНАДЛЕЖНОСТИ: СОЦИОЛИНГВИСТИЧЕСКИЙ АСПЕКТ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180115075004/http://docplayer.ru/41774896-Markery-yazyka-vrazhdy-v-nominaciyah-etnicheskoy-prinadlezhnosti-sociolingvisticheskiy-aspekt.html |date=2018-01-15 }}&lt;/ref&gt;.
Унта ак çапла каланисем пур:
{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|4.Заимствование: хамар (ял) (от чувашского хамӑрял «земляк, односельчанин») – необразованный чуваш, деревенщина;}}&lt;Куçару: 4.Йышăнни: хамар (ял) (чăваш чĕлхинчи хамӑрял «земляк, односельчанин» тенинчен) — пĕлÿсĕр чăваш, ялллăхри çын;&gt;
{{Цитата вĕçĕ}}
{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|2) представители коренных народов России, особенно в национальных республиках (хамары необразованные чуваши);}}&lt;Куçару: 2) Раççейри тĕпри халăхсен çыннисем, уйрамах нацилле республикăсенче (хамар пĕлÿсĕр чăваш);&gt; 
{{Цитата вĕçĕ}}
{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|1) распространенные в национальных республиках России и относящиеся к представителям национальных меньшинств: мамбет (Якутия), хамар (ял) (Чувашия), и т. д.;}}&lt;Куçару: 1) Раççейри нацилле республикăсенче сарăлнăскерсем тата нацилле çумйышсем патне пырса тивекенсем: мамбет (Яккутьен), хамар (ял) (Чăваш Ен)&gt; 
{{Цитата вĕçĕ}} 
Вӑт ҫакнашкал япаласемпе тӗлĕнтреҫҫӗ пире паянхи &quot;ӑславҫӑсем&quot;!
Тата тепӗр хут калама тивет: Тӗнчере &quot;хамӑр ял&quot; текен этнофолизм ҫук!
Халь вара ӑнлантарса парас мӗншӗн ҫапла иккенне.
* Ҫак Коробкова текенскер &quot;хамар ял&quot; е &quot;хамар&quot; этнофолизма мӗнле ҫӑлкуҫран шыраса тупнине пӗлтермест.

* этнофолизмсене мӑшкӑллакан халӑхӑн чӗлхинчи сӑмахсенчен суйласа илсе йӗркелемеҫҫӗ, мӗншӗн тесен мӑшкӑллаканни ҫав чӗлхене пӗлмест, юратмасть.

* Этнофлоизмсенчен мӑшкӑлланакан халӑх яланах пӑрӑнма тӑрашать. Пирӗн чӑвашсем &quot;хамӑр ял&quot; тенипе савӑнса кайса усӑ кураҫҫӗ, калӑпӑр, юрӑ-ташӑ ансамблĕсене те ҫавнашкал ят параҫҫӗ.

* Коробкова статйинче &quot;хамӑр ял&quot; тени &quot;мамбет&quot; тенипе юнашар тарать. Якутсене ҫав &quot;мамбет&quot; тенипе мӑшкаллаҫҫӗ имӗш. Анчах та ку суя. [[Саххасем]] патӗнче унашкал этнофолизм ҫук. &quot;Мамбет&quot; тесе урăх çынсене калаççĕ&lt;ref&gt;Беньяминова, Анастасия. [https://www.caravan.kz/news/pochemu-slovo-mambet-stalo-rugatelnym-v-kazakhstane-murat-telibekov-392515/ Почему слово «мамбет» стало ругательным в Казахстане – Мурат Телибеков] — Караван медиапортал&lt;/ref&gt;. (Саххари &quot;мамбет&quot; тени этнофолизм мар, вăл унта &quot;гопник&quot; йышши çамрăксене пĕлтерет).  Эппин ҫын ку тӗлӗшпе йӑнӑшрӗ пулсан, мӗншӗн-ха ӑна ытти енӗпе ӗненмелле?

* &quot;Хамӑрьял&quot; тенинчен ниепле те &quot;хамӑр&quot; тени тухса тӑма пултараймасть (&quot;Вирьял&quot; тенинчен &quot;вир&quot; тухса тăрайманни пек...). Вӗсен пӗлтерешӗсем расна&lt;ref&gt;[http://ru.samah.chv.su/s/хамăр Чувашско-русский словарь (1982)]&lt;/ref&gt;.

* Форумсенче чӑвашсене &quot;хамӑр&quot;, &quot;хамӑрьял&quot;, &quot;хамарьялник&quot; текелесе мӑшкӑллама хӑтланнисем пур. Анчах та унашкал япаласене АНОНИМСЕМ ҫыраҫҫӗ. Модераторӗсем те чӑвашсемех теме май пур (Çапла вара чăвашсем хăйсенчен хăйсем мăшкăлланă пек пулса тухать). Эппин ку ытларах хайхи модераторсен тирпейсӗрлӗхӗ пирки ҫеҫ калать. Форум вӑл — форум. Унта темле провокаци те пулма пултарать. Вӗсене чӑн-чӑн ҫăлкуҫ пек пӑхмашкӑн хӗн.

* Чӑваша чӑнах та мăшкӑллас текен ҫыншӑн ятарласа этнофолизм шутласа кӑларас хуйхӑ ҫук. Вӑл тӳрременех &quot;чӑваш&quot; теме пултарать&lt;ref&gt;Çеçпĕл Мишши. [https://chuvash.org/lib/haylav/247.html Пирĕн вăй Çеçпĕл Мишши | Калав | 1918 | 3 384]&lt;/ref&gt;. Чӑваш тени те пит кирлӗ пулсан ҫав машкӑл сӑмахне ҫаврӑнать.

* Ялти чӑвашсене ятарласа хуларисенчен уйӑрса палӑртасси нихҫан та пулман. &quot;Хула чӑвашӗ&quot; текен ӑнлав ҫӗнӗ-ха вӑл&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X3v2NusnnGU Типшем Сашук - Хула чăвашĕ (2017)]&lt;/ref&gt;. Хулана кайса унта яланлахах вырнаҫнисене чӑвашсем хӑйсен йӑхташӗ пек курман. Хальхи вӑхӑтра та &quot;чӑваш&quot; тени &quot;ял&quot; тенипех ассоциациленет. Эппин кунта ятарласа &quot;ялтисем валли&quot; этнофолизм ӑсталама нимле сӑлтав та ҫук.
=== &quot;Хамăрьял&quot; тени Интернетри анонимсен лексиконĕнче ===
&quot;Хамăрьял&quot; тенине чăн-чăн пурнăçра çынсем пĕр-пĕринпе хутшăннă чухне [[пейоратив]]лă пĕлтерĕшпе усă курнине никам та 
ниçта та тупса палăртман. Анчах та вăл, çавнашкал пĕлтерĕшлĕ çав [[сăмах]] [[Интернет]]ри [[аноним]]сен [[форум]]ĕсенче пур. Вăт çакăнпа, чăн-та, килĕшме пулать. Акă мĕн çыраççĕ пĕр статьяра&lt;ref&gt;Григорьева Е.А. [https://interactive-plus.ru/e-articles/520/Action520-468814.pdf Способы освоения иноязычной лексики в русском языке (на примере чувашской лексемы «хамӑр ял»)]  / Е.А. Григорьева, О.А. Петрова // Научные исследования: теория, методика и практика : материалы IV Междунар. науч.-практ. конф. (Чебоксары, 29 янв. 2018 г.) / редкол.: О.Н. Широков [и др.] – Чебоксары: ЦНС «Интерактив плюс», [[2018]]. – С. 263-264. – ISBN 978-5-6040732-1-6. Интернетра кун çути курнă [[вăхăт]]: 19.02.[[2018]] (ку статья тата [https://interactive-plus.ru/ru/article/468814/discussion_platform ак çак тĕлте пур])&lt;/ref&gt;:
{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|Анализ текстов комментариев на русском языке к публикациям в интернетгазетах, которые содержат информацию об общественно-политической ситуации и во всей полноте отражают языковую картину и мировоззрение носителей русского языка, проживающих на территории Чувашской Республики, показал, что в настоящее время достаточно активно происходит процесс освоения русским языком ряда лексических единиц чувашского языка. В данную группу слов входит и лексема хамӑр ял}}&lt;Куçарусем: Интернетхаçатсенчи публикацисем тата вĕсен тĕлĕшпе вырăсла панă комментарисен тексчĕсем пĕрлĕх-политика лару-тăрăвне кăтартаççĕ, çавăн пекех вырăс чĕлхин Чăваш республикинчи  усравçисен тĕнчекурăмне, чĕлхе тăрăмне палăртаççĕ. Вĕсене тишкерни çакна кăтартса пачĕ: хальхи вăхăтра самаях активлăн вырăс чĕлхи чăваш чĕлхинчи лексикăлла пĕрчĕсене &quot;алла илесси&quot; пырать. Унашкал лексемăсен ушкăнне ''хамăр ял'' та кĕрет.&gt;
{{Цитата вĕçĕ}}
Статья авторĕсем ак çапла пĕтĕмлетÿ тăваççĕ: 
{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|Таким образом, исследование показало, что в настоящее время происходит сложный языковой процесс заимствования русским языком новой лексической единицы на базе прототипа чувашской лексемы хамăр ял, завершением которого будет создание нового слова, характеризующегося фонетическими, семантическими изменениями и грамматической оформленностью по законам языка-реципиента.}}&lt;Куçару: Çапла вара тĕпчев çакна кăтартса пачĕ: хальхи [[вăхăт]]ра, [[чăваш чĕлхи]]нчи ''хамăр ял'' лексемăн прототипла никĕсĕ çинче,  [[вырăс чĕлхи]] çĕнĕ лексикăлла пĕрчĕ йышăнас кăткăс процесс пырать; вăл вĕçленнĕ майăн, — фонетикăлла, семантикăлла улшăнса тата грамматикăлла тытăмланса, — çĕнĕ сăмах йĕркеленĕ.&gt;
{{Цитата вĕçĕ}}
== Çавăн пекех пăхăр == 
* [[Вирьял]]
* [[Тăхăрьял]]

== Вуламалли ==
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
{{Чăвашсем}}
[[Категори:Чăвашсем]]</text>
      <sha1>81pjozz540cqif6ek47ceg4pq1hblmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хамăрьял (пĕлтерĕшсем)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78214</id>
    <revision>
      <id>873215</id>
      <parentid>855564</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T12:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5597" sha1="1n6tn6v51t2dincudlw1x305oq6i5u0" xml:space="preserve">'''Хамăрьял''':

* [[Хамăрьял]] — ентешсене хисеплесе, юратса калакан [[сăмах]]. Çавна май ку сăмахпа тĕрлĕ чухне бренд евĕр усă курас йăла та пур. Çавăн пек тĕслĕхсене черетлесе тухăпăр (Асăрхаттару: вырăнта усă куракан  орфограммăсем тĕрлĕрен пулма пултараççĕ, анчах та ку лексемăна пĕрле те, уйрăм та çырма юрать):
** Хамăрьял — Тавар палли пек усă курасси&lt;ref&gt;[http://www.findtm.ru/card/42/429430.html Брындин Павел Анатольевич текен çыннăн тавар палли]&lt;/ref&gt;.
** Хамăрьял — [[Сĕнтĕрвăрри районĕ]]нчи [[Кĕçĕн Астакасси]] ялĕнчи  [[фольклор]] ансамблĕ&lt;ref&gt;[http://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=415&amp;type=news&amp;id=2835546 Новости » «Хамар ял» радует своим выступлением]&lt;/ref&gt;.
** Хамăрьял — Тумтире, вăл шутра футболкăсене, капăрлатма усă курни&lt;ref&gt;[http://mosentesh2.ucoz.ru/news/den_respubliki_2011/2011-06-29-573 24 июня  в Чебоксарах прошел День Республики, посвященный 91-й годовщине основания Чувашской автономии.]&lt;/ref&gt;.
** [[Хамăрьял (Беларуçри ушкăн)|Хамăрьял]] — [[Беларуç]]ри &quot;Атăл&quot; ятлă чăваш пĕрлĕхĕ çумĕнчи &quot;Хамăр ял&quot; илемлĕ пултарулăх ушкăнĕн ячĕ&lt;ref&gt;[http://www.cap.ru/page?id=1271751 2012.06.28 Отклики, мнения, впечатления (Советская Чувашия)]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://gov.cap.ru/spec/SiteMap.aspx?gov_id=12&amp;id=2045051 Ансамбль «Хамар Ял» из Республики Беларусь: «Красивый город, доброжелательные люди, и конечно же, впечатляющая ширь Волги...»] — Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики&lt;/ref&gt;.
** [[Хамăрьял (Шупашкарти кафе)|Хамăрьял]] — Шупашкарти &quot;Хамăр ял&quot; кафе&lt;ref&gt;[https://afisha.cheb.ru/kafe/hamaryal3h.html Кафе &quot;Хамар ял&quot; Адрес: г. Чебоксары, ул. Хузангая, 3 Сайт: afisha.cheb.ru/kafe/hamaryal3h.html Время работы: круглосуточно Особенности: Список закусочных, Круглосуточные кафе]&lt;/ref&gt;.
** Хамăрьял — [[Çĕмĕрле районĕ]]нчи [[Янташ]] ялĕнчи &quot;Хамар-Ял&quot; фольклор ушкăнĕ&lt;ref&gt;[http://gov.cap.ru/home/77/obrazov/yandash/project/p44aa1.html Фольклорная группа &quot;Хамар - ял&quot;]&lt;/ref&gt;.
** Хамăрьял — [[Шупашкар]]ти ООО &quot;Хамар-ял&quot;&lt;ref&gt;[http://www.list-org.com/company/7204658 Полное юридическое наименование: ОБЩЕСТВО С ОГРАНИЧЕННОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТЬЮ &quot;ХАМАР-ЯЛ&quot;]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
** Хамăрьял — Хамăр ял эрех&lt;ref&gt;[http://www.cheblvz.ru/assortiment/vodka-khamar-yal.html ПРОДУКТОСОБЕННОСТИФАКТЫ
Водка ХАМАР ЯЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181018025154/http://www.cheblvz.ru/assortiment/vodka-khamar-yal.html |date=2018-10-18 }}&lt;/ref&gt;.
** Хамăрьял — Етĕрне районĕнчи ООО Хамар ял&lt;ref&gt;[https://zachestnyibiznes.ru/company/ul/1092136000219_2119902426_OOO-HAMAR-YaL ООО &quot;ХАМАР ЯЛ&quot;]&lt;/ref&gt;.
** Хамăрьял — Ÿнерçĕсен &quot;Хамăр ял&quot; куравĕ (Кÿкеç)&lt;ref&gt;[http://tavanen.ru/в-музее-бичурин-и-современность-сос-5/ Тăван Ен хаçатран] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225165219/http://tavanen.ru/%D0%B2-%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B5-%D0%B1%D0%B8%D1%87%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%BD-%D0%B8-%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D1%81%D0%BE%D1%81-5/ |date=2018-12-25 }}&lt;/ref&gt;.
** [[Хамăрьял (Чĕмпĕрти ресторан)|Хамăрьял]] — &quot;Чăваш кил-тĕрĕшĕнчи&quot; &quot;Хамăрьял&quot; [[ресторан]] ([[Чĕмпĕр]] хули)&lt;ref&gt;[https://ul.gorko.ru/рестораны/441877/ Хамар ял
РЕСТОРАН]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Открыто до 18:00 +7 (951) 099-07-33 ул. Юности, 2, стр. 10, Ульяновск&lt;/ref&gt;.
*[[Хамăрьял (Интернет)|Хамăрьял]] — [[Интернет]]ра анонимла  [[тролль]]семпе [[кащенизм|кащенитсем]] [[провокаци]]лле тĕллевсемпе вырăсла [[форум]]сенче е ытти йышши [[вырăс чĕлхи]]ллĕ  [[вырăн]]сенче (сайтсенче)  усă курма хăтланакан тата ятарласа  [[пейоратив]]ла сĕм панă  [[сăмах]].  
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

{{disambig}}</text>
      <sha1>1n6tn6v51t2dincudlw1x305oq6i5u0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80762</id>
    <revision>
      <id>873222</id>
      <parentid>872538</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T15:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18545" sha1="15ktedxihwhv0fa56y48elkab7hebkq" xml:space="preserve">{{Шкул
| Ячĕ            = Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ, Хусанти вĕрентевçĕсен семинарийĕ ([[1884]]-мĕш çултан пуçласа)
| Ӳкерчĕк     = 
| Алпусни        = 
| Йыхрав         = 
| Никĕсленĕ      = [[1872]]
| Хупнă          = паллă мар
| Директор       = [[Ильминский Николай Иванович]]
| Тĕс            = Вĕрнетевçĕсен вăтам пĕлӳ паракан  шкуле
| Вĕренекен      = 
| Адрес          = [[Хусан]] хули
| Координатсем   = 
| Телефон        =
| Факс           = 
| E-mail         = 
| Сайт           = 
| Уй             =
| Уйри текст     = 
|}}

'''Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ''' — [[Ильминский Николай Иванович|Ильминский Николай Иванович]] тăрăшнипе [[1872]]-мĕш çулта  [[Хусан]] хулинче уçнă вĕрентевçĕсем хатĕрлекен [[шкул]]. [[1884]]-мĕш çултан &quot;ютйăхсен&quot; теме пăрахнă, анчах та вăл пурпĕрех вырăс мар  шкулсем валли вырăс мар ачасенченех вĕрентевçĕсем хатĕрлес енĕпе специализациленнĕ. 
[[File:Ильминский.jpg|thumb|Ильминский Николай Иванович]]
== Кунçул ==
=== Умистори ===
Умистори тесе [[Хусанти крешшĕн-тутар тĕп шкулĕ]]н ĕçĕ-хĕлне шутлама пулать. Вăл [[1863]]-мĕш çултанпа ĕçленĕ. Калас пулать, малтанхи вăхăтра, хăйĕн çурчĕ пуличчен, Крешшĕн-тутар тĕп шкулĕ тата Ютйăхсен семинарийĕ пĕр тĕлтех ĕçленĕ. 
=== Малалли истори&lt;ref&gt;Алесандров Г.А. [http://enc.cap.ru/?t=publ&amp;lnk=248 КАЗАНСКАЯ УЧИТЕЛЬСКАЯ СЕМИНАРИЯ] — Электронла чăваш энциклопедийĕ&lt;/ref&gt; ===
Хысна шучĕпе вĕрентме палăртнă вĕренекенсен шучĕ — 240, вĕсенчен çурринчен кая мар [[вырăссем]], ыттисем — тĕне кĕне ютйăхсем (тутарсем, чăвашсем, çармăссем т.ыт.те). Хысна шучĕпе вĕренкенсемсĕр пуçне тата тĕрлĕрен йĕркелĕмсен  стипендиачĕсем тата уйрăм [[çын]]сем те пулнă. Вĕрентÿ тăршшĕ — виçĕ çул. [[1977]]-мĕш çултанпа хатĕрлев класĕсем (кашни [[çул]] 30 [[çын]]) уçнă. Семинарие хысна шучĕпе пĕтерекенсем кайран уписаттĕлнĕ 6 çул янă вырăнта ĕçленĕ. 

Çавăн пекех семинари çумĕнче, пĕр вăхăтран пуçласа, чăвашсем, мордавасем (те ирçе, те мăкшă — паллă мар), çармăссем, удмуртсем  валли пуçламăш шкулсем йĕркелесе янă — штат тăрăх, кашни халăх енчен 15 вĕренекен.  

[[1894]]-мĕш çулхи октябрĕн 26-мĕшĕнчен, Тÿре-Шара хушавĕпе, вырăс тата вырăс мар вĕренекенсен пропорцине çĕнĕлле йĕркеленĕ: вырăссем пĕррре виççемĕш (1/3), вырăс маррисем — иккĕ виççĕмĕш (2/3) чухлĕ.

Мĕнпурĕ, [[1875]]-[[1918]]-мĕш çулсенче, семинарин куçум уйрăмĕнчен 186 (çĕр сакăрвун улттă) арçын чăваш вĕренсе тухнă. Çав [[вăхăт]]рах  эстерн шучĕпе вĕренсе тухнă чăвашсен йышĕ — 1000 (пин) çын — арçынсем те, хĕрарăмсем те. 
[[File:Никанор (Каменский).jpg|150px|thumb|Никанор (Каменский)]]
[[File:Ashmarin.jpg|thumb|left|150px|Ашмарин Николай Иванович]]
[[File:Nikolski.jpg|thumb|left|150px|Никольский Николай Васильевич]]
[[File:Даниил Филимонов.jpg|thumb|150px|Даниил Филимонов, Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарине чи малтан пĕтернĕ чăвашсенчен пĕри]]
[[Ӳкерчĕк:Ille Takhti.jpg|thumb|150px|[[Илле Тăхти]], [[1903]]-[[1908]]-мĕш çулсенче Хусанти вĕрентевçĕсен семинарийĕнче ăс пухнă]]
== Шкулпа çыхăннă уйрăм харкамлăхсем ==
===Вĕрентекенсем===
*[[Ильминский Николай Иванович|Ильминский Николай Иванович]], семинарин никĕслевçи тата вĕрентекенĕ
*Бобровников Николай Алексеевич, вĕрентевçĕ, семинари çумĕнчи мастерскойсене ертсе пынă, каярахпа семинари директорĕ
* [[Ашмарин Николай Иванович]], 1899-1919-мĕш çулсенче вĕрентнĕ
*НИКАНОР (чиркÿ тулашĕнче Каменский Никифор Тимофеевич)
*[[Никольский Николай Васильевич]]
*[[Смоленский Степан Васильевич]], семинарире малтанхи 17 çулта [[мусăк]] вĕрентнĕ
*[[Александров Николай Александрович]], семинари çумĕнчи пуçламăш шкулта [[мусăк]] вĕрентнĕ
=== Вĕренекенсем ===
* [[Филимонов Даниил Филимонович]],  Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарине чи малтан ([[1875]]) пĕтернĕ чăвашсенчен пĕри
* [[Александров Николай Александрович]] ([[1880]]-мĕш çулта пĕтернĕ)
* [[Илле Тăхти]], [[1903]]-[[1908]]-мĕш çулсенче Хусанти вĕрентевçĕсен семинарийĕнче ăс пухнă
* Ирçесемпе мăкшăсенчен тухнă çутĕç тата культура çыннисем: М. Е. Евсевьев, И. Я. Бондяков, З. Ф. Дорофеев, Л. П. Кирюков, М. И. Наумкин, И. Ф. Прокаев, Е. В. Скобелев 
* Ирçесемпе мăкшăсенчен тухнă сăваплăхçăсем: Ф. К. Садков, Ф. К. Стрелков
Ытти çынсем:

== Семинарин тĕллевĕпе чаплăхĕ ==
В.П.Киржаева калани&lt;ref&gt;Киржаева В.П. [https://cyberleninka.ru/article/n/kazanskaya-uchitelskaya-seminariya-v-politiko-pravovom-i-kulturnoobrazovatelnom-kontekste-epohi КАЗАНСКАЯ УЧИТЕЛЬСКАЯ СЕМИНАРИЯ В ПОЛИТИКО-ПРАВОВОМ И КУЛЬТУРНООБРАЗОВАТЕЛЬНОМ КОНТЕКСТЕ ЭПОХИ] — ЖУРНАЛ Интеграция образования 2003&lt;/ref&gt;:
{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|Казанская учительская семинария была учреждена в 1870 г. в соответствии с Правилами о мерах к образованию населяющих Россию инородцев (26 марта 1870 г.), однако уже формулировка самой цели ее создания указывала на многопрофильный характер подготовки учителей — «с целью приготовления учителей для начальных народных училищ Казанского учебного округа вообще и вместе с тем для тех из них, в которых будут обучаться инородцы мало или недостаточно обруселые»}}
{{Цитата вĕçĕ}}
Гильманов Д.Ш., Корнилова И.В., Магсумов Т.А. калани&lt;ref&gt;Гильманов Д.Ш., Корнилова И.В., Магсумов Т.А. [http://naukarus.com/uchitelya-dlya-inorodtsev-traditsii-yazykovoy-podgotovki-pedagogov-v-mnogonatsionalnom-regione УЧИТЕЛЯ ДЛЯ «ИНОРОДЦЕВ»: ТРАДИЦИИ ЯЗЫКОВОЙ ПОДГОТОВКИ ПЕДАГОГОВ В МНОГОНАЦИОНАЛЬНОМ РЕГИОНЕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200114005905/http://naukarus.com/uchitelya-dlya-inorodtsev-traditsii-yazykovoy-podgotovki-pedagogov-v-mnogonatsionalnom-regione |date=2020-01-14 }} — Научный журнал: В мире научных открытий ISSN: 2072-0831 Год выхода: 2015&lt;/ref&gt;:
{{Цитата|Как известно, с историей Казанской учительской семинарии непосредственно связана педагогическая деятельность первых ее руководителей Н.И. Ильминского и его приемного сына Н.А. Бобровникова (шурин чувашского педагога И.П. Яковлева; с 1906 г.  попечитель Оренбургского учебного округа). Благодаря усилиям этих видных педагогов, а также вследствие неуклонного втягивания нерусских народов края в капиталистические отношения, разрушения их национальной ограниченности происходило быстрое увеличение числа «инородческих школ», особенно в конце XIX в.}}
Р.Р. Исхаков калани&lt;ref&gt;Исхаков Р. Р. [https://cyberleninka.ru/article/n/stranitsy-istorii-kazanskoy-uchitelskoy-inorodcheskoy-seminarii СТРАНИЦЫ ИСТОРИИ КАЗАНСКОЙ УЧИТЕЛЬСКОЙ (ИНОРОДЧЕСКОЙ) СЕМИНАРИИ] — ЖУРНАЛ Вестник Казанского государственного университета культуры и искусств 2015&lt;/ref&gt;:
{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|Являясь крупнейшим педагогическим учебным заведением региона с национальным компонентом КУС становится центральным культурно-просветительским институтом крещеных нерусских народов Волго-Уралья. Большинство представителей городской и сельской «инородческой» интеллигенции сформировавшейся во второй половине XIX-начале ХХ в. были ее воспитанниками. В начале ХХ в. в эпоху «эмансипации» из числа учеников семинарии выходят первые деятели культурно-национального и революционного движения. Многие из них, уже в советское время стали активными строителями государственности и национальной культуры нерусских народов региона. Всего с 1872 г. по 1919 г. в семинарии получили образование 1500 чел. Из них 686 - русские, 243 -кре-щеные татары, 179 - чуваши, 128 - марийцы, 110 - мордва, 70 -удмурты, 20 - казахи, 20 - пермяки, 12 - калмыки, 12 - корейцы, 10 - коми, 7 - якуты, 6 - арабы, 6 -башкиры, 6 - зыряны, 4 - алтайцы, 1 - абхаз, 1 - эстонец [9, с. 22]. Таким образом, Казанская учительская семинария воспитала целую плеяду талантливый деятелей национального просвещения, дав им «дорогу в жизнь», способствовала формированию интеллектуальной элиты нерусских народов Восточной России, что стало важным фактором развития их культуры во второй половине XIX - начале ХХ в.}}
{{Цитата вĕçĕ}}

Тепĕр çăлкуçра Р.Р. Исхаков тата Х.З. Багаутдинова калани&lt;ref&gt;Исхаков Р.Р., Багаутдинова Х.З. [https://cyberleninka.ru/article/n/spisok-okonchivshih-kurs-vospitannikov-kazanskoy-uchitelskoy-seminarii-1875-1918-gg СПИСОК ОКОНЧИВШИХ КУРС ВОСПИТАННИКОВ КАЗАНСКОЙ УЧИТЕЛЬСКОЙ СЕМИНАРИИ (1875-1918 ГГ.)]// Из истории и культуры народов Среднего Поволжья. 2023. Т.13, №1. С.192-216. https://doi.org/10.22378/2410-0765.2023-13-1.192-216&lt;/ref&gt;

{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|Всего в нижеприводимом документе представлено 1427 фамилий. Согласно документу, наиболее многочисленной национальной группой среди выпускников были русские - 624 чел. (43,7%), значительным было присутствие также представителей православных нерусских народов Волго-Уральского региона: чувашей - 172 чел., крещеных татар (кряшен) - 154 чел., мари - 137 чел., мордвы (мокши и эрзи) - 127 чел., удмуртов - 80 чел., коми-пермяков - 13 чел., коми -6 чел. Среди выпускников были представлены также православные калмыки - 10 чел., корейцы - 10 чел., арабы - 6 чел., алтайцы - 4 чел., якуты - 3 чел., абхазец и эстонец. Подавляющее большинство учеников и воспитанников относились к православной конфессии, исключение составляли мусульмане казахи - 17 чел. и башкиры - 3 чел. У 59 чел. национальность не указана.}}
{{Цитата вĕçĕ}}

== Çав. пекех ==
* [[Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ]]
* [[Похвиçнĕри чăваш шкулĕ]]
* [[Самарти чăваш шкулĕ]]
* [[Дорофеев Захар Фёдорович]]

== Вуламалли ==
*Соловьёв И. [https://vk.com/doc89287394_520617550?hash=e06d6a02f2f4783cfa&amp;dl=2b7118bcbc4d55ceff Самарти чăваш шкулĕ.] —Листовка.Гублит № 3925, 11 декабря 1825 г. Тираж 1000 экз». Самара, тип. № 1 им. т. Маги «Полиграфа, ома» ул. Венцека и Галактион, 
* Демидов В. Вăл чăн-чăн коммунист пулнă. // Тăван Атăл журнал, 1987, 6№ (июнь) — С.57-59. (И.В.Соловьёв тата унăн ĕç-хĕлĕпе кунçулĕ çинчен çырнă хайлав).
* Паймен, Влас. Самар чăвашĕсем. (ку хайлав темиçе хут та тĕрлĕ çĕрте тата тĕрлĕ [[вăхăт]]ра пичетленсе тухнă).
*СОРОЧАЙКИН, АНДРЕЙ НИКОНОВИЧ. [https://elibrary.ru/item.asp?id=38309524 ДИАСПОРА АВЕРКИНСКО-ИБРЯЙКИНСКИХ ЧУВАШ: ВОПРОСЫ И ОТВЕТЫ.] Тип: брошюра Язык: русский ISBN: 978-5-906741-12-7 Год издания: 2015 Место издания: Самара Число страниц: 42 Издательство: Институт анализа экономики города и региона (Самара) УДК: 94 (47): 392.91
==Асăрхавсем==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
*[http://www.museum.ru/m2188 &quot;Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ&quot;. Музей.]
* [https://vk.com/club175262030?w=wall-175262030_296 Похвистневский чувашский сельскохозяйственный техникум.] — ВК, 26, январь, [[2019]], 21:23
* [http://www.ulzapovednik.ru/museum/chuvash_school/index.php Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130113164356/http://www.ulzapovednik.ru/museum/chuvash_school/index.php |date=2013-01-13 }}
* [http://ulkul.ru/museum/34/ Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327191914/http://ulkul.ru/museum/34/ |date=2019-03-27 }}
* [http://www.welcometoulyanovsk.ru/index.php?section=155 Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»]
* [http://www.esosedi.ru/onmap/muzey_simbirskaya_chuvashskaya_shkola_kvartira_i_ya_yakovleva_/8068827/index.html#lat=54316548&amp;lng=48377138&amp;z=17&amp;mt=1&amp;v=1 Музей &quot;Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева&quot;]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./299/2899/423466/426581/472345/472400 Симбирской чувашской учительской школе - 140 лет]

[[Категори:Тутарстан]]
[[Категори:Хусан кĕпĕрни]]
[[Категори:1972 çулта уçăлнисем]]
[[Категори:Раççейре педагогика пĕлĕвне илни]]
[[Категори:Чăваш Енре пĕлӳ илни]]
[[Категори:Шкулсем]]
[[Категори:Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи]]</text>
      <sha1>15ktedxihwhv0fa56y48elkab7hebkq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хусанти крешшĕн-тутар тĕп шкулĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80764</id>
    <revision>
      <id>873221</id>
      <parentid>831393</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T15:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13058" sha1="9pqgv1cmky61z9oylba75fx8i9da5k8" xml:space="preserve">{{Шкул
| Ячĕ            = Хусанти крешшĕн-тутар &lt;br&gt;тĕп шкулĕ
| Ӳкерчĕк     = 
| Алпусни        = 
| Йыхрав         = 
| Никĕсленĕ      = [[1863]]
| Хупнă          = [[1918]]-[[1930]]
| Директор       = [[Тимофеев Василий Тимофеевич]] ([[тутар чĕлхи|тутарла]] Бәчели Тимофеев )
| Тĕс            = Вăтам пĕлӳ паракан тата вĕрентевçĕсем те хатĕрлекен шкул
| Вĕренекен      = 
| Адрес          = [[Хусан]] хули
| Координатсем   = 
| Телефон        =—
| Факс           = 
| E-mail         = 
| Сайт           = 
| Уй             =
| Уйри текст     = 
|}}

'''Хусанти крешшĕн-тутар тĕп шкулĕ''' ([[тутар чĕлхи|тутарла]] ''Казан үзәк керәшен-татар мәктәбе'') — [[Ильминский Николай Иванович|Ильминский Николай Иванович]] тăрăшнипе [[1863]]-мĕш çулта  [[Хусан]] хулинче никĕсленнĕ&lt;ref&gt;Официаллă майпа тепĕр çултан çеç ([[1864]]) уçнă&lt;/ref&gt; вĕрентевçĕсем те хатĕрлекен вăтам [[шкул]]. Вăл [[1918]]-мĕш çулччен ĕçленĕ. Анчах ăна ун чух хупман, ятне çеç çĕнĕрен панă, тата, паллах, тĕллевĕсене улăштарнă.

50 [[çул]] (1863-1913) хушшинче унта мĕнпурĕ 4454 арçын ача тата 1885 хĕрача вĕреннĕ. Анчах та вĕсенчен пурте вĕрентевçĕ пулса тухнă теме çук. Вĕрентевçĕ пулса тухнисен шучĕ: арçын ачасенчен — 636, хĕрачасенчен — 260. [[1914]]-мĕш çул тĕлне унтан вĕренсе тухнисенчен 398 çын вĕрентевçĕре ĕçленĕ, 167 çын сăваплăхçă пулнă&lt;ref&gt;Известия по Казанской епархии, издаваемые при Казанской Духовной академии. 8 января 1914 г., № 2. – Казань: императорская Казанская Духовная академия, 1914. – С. 109 – 110.&lt;/ref&gt;.

Вĕренкенсен йышĕнче [[тутарсем]] çеç мар, ытти [[халăх]] [[çын]]нисем те пулнă. Вăл шутра — [[чăвашсем]] те. Анчах та ку ыйтăва халлĕхе лайăхах тĕпчемен.
[[File:Ильминский.jpg|thumb|Ильминский]]
[[File:Тимофеев Василий Тимофеевич (1836 - 1895).jpg|thumb|left|Тимофеев Василий Тимофеевич (1836 - 1895)]]
== Кунçул ==
=== Умистори ===
[[1863]]-мĕш çулхи январьтен пуçласа В.Т. Тимофеев харпăр уроксем пама пуçланă тĕрлĕ çынсене (харкамлăхсене).
=== Малалли истори ===
[[1863]]-мĕш çулхи кĕркуннерен В.Т. Тимофеев хайĕн тăван ялĕнчен пĕр çынна чĕнсе илсе вĕрентме пуçланă. Каярахпа ун пек вĕренекенсем татах тупăннă. Мĕнпурĕ — виçĕ арçын ача, пĕр хĕрача. Вĕрнекенсем Василий Тимофеевич килĕнчех пурăннă, унтах вĕренÿ те пынă.

Шкула официаллă майпа уçасси пирки [[1864]]-мĕш çулхи августра йышăну тунă. Н.И.Ильминский тата Е.А.Малов çине [[шкул]]а  сăнаса тăрас ĕçе тиенĕ.

[[1913]]-мĕш çул тĕлне шкулта  132 арçын ача, 54 хĕрача,  22 вĕрентевçĕ пулнă.
[[1918]]-мĕш çулта шкула Крешшĕнсен вĕрентевçĕ семинарийĕ ят панă. Çапла майпа шкул [[1930]]-мĕш çулчченех тытăнса тăнă.
== Шкулпа çыхăннă уйрăм харкамлăхсем ==
[[File:Ashmarin n i.jpg|thumb|left|150px|Ашмарин Николай Иванович]]
[[File:Яков Емельянов.jpg|thumb|150px|Яков Емельянов]]
[[File:Авксентий Юртов в молодости.jpg|thumb|150px|Авксентий Юртов]]
[[File:1122 (P. M. Haŭryłaŭ).jpg|thumb|[[Гаврилов Пётр Михайлович]] (почта маркки çинче)]]

===Вĕрентекенсем===
*[[Тимофеев Василий Тимофеевич]]
*[[Ашмарин Николай Иванович]] ([[1894]]-[[1899]]-мĕш çулсенче ĕçленĕ, тутар чĕлхине вĕрентнĕ)
*[[Егоров Тимофей Егорович]], [[1896]]-[[1918]]-мĕш çулсенче шкул ертÿçи  
=== Вĕренекенсем ===
* [[Тимрясов Сергей Николаевич]] (чăваш, [[1872]]-мĕш çулта ку шкула пĕтернĕ)
* [[Юртов Авксентий Филиппович]] (ирçе букварьне ăсталанă çын, хай те ирçе)
* Емельянов Яков Емельянович (1848 – 1893), сăваплахçă, поэт
*Даулей Роман Павлович  (1879 – 1952),
*Григорьев -Саврушевский, Давид (1876 – 1939)
* Михеев Иван Степанович  (1876 – 1937), удмурт çуттатуртавçи, [[ГУЛАГ]]ра вилнĕ
*Аппакова Дарья Семёновна (Даржия Сейфулловна) (1898 – 1948), тутар çыравçи
*[[Гаврилов Пётр Михайлович]]  (1900 – 1979), Брест креппăçне сыхлаканĕ, Совет Союзĕн Геройĕ
*Яковлев Алексей Ефимович , генерал-лейтенант, çарпуçĕ
*Новиков Пётр Георгиевич (1907-1944), вăрçă паттăрĕ&lt;ref&gt;[http://kitap.net.ru/dunaeva4.php Татьяна Григорьевна Дунаева Кряшеноведение] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200112215720/http://kitap.net.ru/dunaeva4.php |date=2020-01-12 }}&lt;/ref&gt;
Ытти çынсем:

== Шкулăн тĕллевĕпе чаплăлăхĕ ==
{{Цитата|}}
{{Цитата|}}
{{Цитата|}}

== Çавăн пекех ==
* [[Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ]].
* Ишекри тĕп чăваш тăванла шкул (1894-мĕш çулхи октябрĕн 4-мĕшĕ&lt;ref&gt;Лукина Ольга Валентиновна. [https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-razvitiya-obrazovatelnoy-sistemy-kazanskoy-gubernii-v-1861-1917-godah-na-primere-chuvashskih-krestyan-yangildinskoy-volosti Особенности развития образовательной системы Казанской губернии в 1861-1917 годах (на примере чувашских крестьян Янгильдинской волости Козьмодемьянского уезда)] — ВЧУ, 2011[&lt;/ref&gt;).
*[[Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ]]
* [[Похвиçнĕри чăваш шкулĕ]].
* [[Самарти чăваш шкулĕ]]

== Вуламалли ==
*Ильминский Н.И. Дневник старокрещеного татарина. Предисловие // Православное обозрение. 1865. Т. 18 .
*Ильминский Н.И. Записка по вопросу об отпадении крещеных татар Казанской губернии в 1881 г. // Православный собеседник. 1895. Ч.2 .
* Ильминский Н.И. О школе для первоначального обучения детей крещеных татар // Православное обозрение. 1865. Т. 17 .
* Ильминский Н.И. Православное богослужение на татарском языке в Казанской школе для детей крещеных татар // Православное обозрение. 1869 .
* Ильминский Н.И. Школа для первоначального обучения детей крещеных татар в Казани // Православное обозрение. 1864. Т. 
*Смоленский С.В. В защиту просвещения восточно-русских инородцев по системе Н.И. Ильминского. СПб., 1905. С. 37 .
* Понятов А.Н. Переход крещеных татар из православия в ислам в Казанской губернии во второй половине XIX - начале XX вв. // Религиоведение. 2007. № 1. С. 35-49.
* Кузнецова Л.О.[http://www.missiakryashen.ru/today/documents/conference-2000/Kuznecova/ Казанская центральная крещено-татарская школа как форпост интеграции кряшен в общероссийскую цивилизацию.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200102192630/http://www.missiakryashen.ru/today/documents/conference-2000/Kuznecova/ |date=2020-01-02 }}
*Соловьёв И. [https://vk.com/doc89287394_520617550?hash=e06d6a02f2f4783cfa&amp;dl=2b7118bcbc4d55ceff Самарти чăваш шкулĕ.] —Листовка.Гублит № 3925, 11 декабря 1825 г. Тираж 1000 экз». Самара, тип. № 1 им. т. Маги «Полиграфа, ома» ул. Венцека и Галактион, 
* Демидов В. Вăл чăн-чăн коммунист пулнă. // Тăван Атăл журнал, 1987, 6№ (июнь) — С.57-59. (И.В.Соловьёв тата унăн ĕç-хĕлĕпе кунçулĕ çинчен çырнă хайлав).
* Паймен, Влас. Самар чăвашĕсем. (ку хайлав темиçе хут та тĕрлĕ çĕрте тата тĕрлĕ [[вăхăт]]ра пичетленсе тухнă).
*СОРОЧАЙКИН, АНДРЕЙ НИКОНОВИЧ. [https://elibrary.ru/item.asp?id=38309524 ДИАСПОРА АВЕРКИНСКО-ИБРЯЙКИНСКИХ ЧУВАШ: ВОПРОСЫ И ОТВЕТЫ.] Тип: брошюра Язык: русский ISBN: 978-5-906741-12-7 Год издания: 2015 Место издания: Самара Число страниц: 42 Издательство: Институт анализа экономики города и региона (Самара) УДК: 94 (47): 392.91
==Асăрхавсем==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [https://kazpds.ru/otets-vasiliy-timofeev-i-tsentralnaya-kreshheno-tatarskaya-shkola/#_ftn13 Отец Василий Тимофеев и центральная крещено-татарская школа]
*[http://www.museum.ru/m2188 &quot;Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ&quot;. Музей.]
* [https://vk.com/club175262030?w=wall-175262030_296 Похвистневский чувашский сельскохозяйственный техникум.] — ВК, 26, январь, [[2019]], 21:23
* [http://www.ulzapovednik.ru/museum/chuvash_school/index.php Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130113164356/http://www.ulzapovednik.ru/museum/chuvash_school/index.php |date=2013-01-13 }}
* [http://ulkul.ru/museum/34/ Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327191914/http://ulkul.ru/museum/34/ |date=2019-03-27 }}
* [http://www.welcometoulyanovsk.ru/index.php?section=155 Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»]
* [http://www.esosedi.ru/onmap/muzey_simbirskaya_chuvashskaya_shkola_kvartira_i_ya_yakovleva_/8068827/index.html#lat=54316548&amp;lng=48377138&amp;z=17&amp;mt=1&amp;v=1 Музей &quot;Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева&quot;]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./299/2899/423466/426581/472345/472400 Симбирской чувашской учительской школе - 140 лет]

[[Категори:Тутарстан]]
[[Категори:Хусан кĕпĕрни]]
[[Категори:1864 çулта уçăлнисем]]
[[Категори:Раççейре педагогика пĕлĕвне илни]]
[[Категори:Чăваш Енре пĕлӳ илни]]
[[Категори:Шкулсем]]
[[Категори:Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи]]
[[Категори:Крешшĕнсем]]</text>
      <sha1>9pqgv1cmky61z9oylba75fx8i9da5k8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чăваш халăхĕн ăслăхпа ӳнер академийĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80790</id>
    <revision>
      <id>873226</id>
      <parentid>713836</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T17:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7153" sha1="sv6r0bqqwaa94vmykfol8f4m8tsf12d" xml:space="preserve">'''Чăваш наци ăслăхпа ӳнер академийĕ''' —  халăхĕн [[ӑслӑх]]не, [[ӳнер]]не, таврапӗлĕвне, [[ӑс-хакӑл]]не, [[культура|культурине]] аталантарас енӗпе ĕçлекен  пултарулăх пĕрлешĕвĕ&lt;ref&gt;[https://www.list-org.com/company/3289966 Полное юридическое наименование: ЧУВАШСКАЯ РЕСПУБЛИКАНСКАЯ ОБЩЕСТВЕННАЯ ОРГАНИЗАЦИЯ &quot;ЧУВАШСКАЯ НАЦИОНАЛЬНАЯ АКАДЕМИЯ НАУК И ИСКУССТВ&quot;]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Организацин тӗп тӗллевӗ - тӑван халӑхӑн чун-чӗре хавхине, ӑс-пурлӑхне, кунҫулне, вӗсен аталану ҫул-йӗрне тӗпчесси, тӗрӗс кӑтартасси, ҫак пархатарлӑ юхӑма явӑҫакан пур ҫынна, ушкӑна хавхалантарасси, тӗкӗ парасси.

== Ертӳçсем ==
* Президент - Ерагин Е.Е.
* Президиум пайташӗсем — Альтина Р.С., Болгарский В.Л. ( ''Мускав), '' Дубанов И.С. - ''Уч.секр'' ., Ефимов Л.А. - ''Вице-през''., Зорин Ю.А., Иванов А.Ф., Иванов Л.Н.''- Вице-през''., Карягин Ф.А., Кириллов А.К., Кондрашкин Н.Г. (''Чӗмпӗр'' ), Отрыванов С.Г., Патмар Э.И., Семенов А.Н. (''Хусан''), Тарасов И.Г. (''Ӗпхӳ''), Федотов В.А., Федотов С.В.

''Çыруçă -'' Павлова А.А.

Ревизи комиссийӗ: 
*''Председатель'' — Милютин В.А.,
* пайташсем — Филиппов Г.И., Эверсков Г.Г.

== Истори ==

1992 çулхи чӳкĕн 26-мĕшĕнче Шупашкар хулинче таврапӗлӳҫӗсемпе чылай тӗпчевҫӗ-ҫыравҫӑ, ӳнер çыннисем пĕрле пуçтарăнса «академие» пӗрлешĕнме йышăнаҫҫӗ.

1994 çулхи раштавăн 6-мĕшĕнче Чăваш Наци Конгресĕн Мӑн Канашӗн пайташĕсем, ирӗклӗ хастар тӗпчевҫӗсемпе таврапӗлӳҫӗсем малтанхи 15 ҫынна «чӑваш халӑх ӑсчахӗ» хисеплӗ ятпа чыслать, вӗсем хушшинче: [[Айдак Аркадий Павлович|Айдак А.П.]], Толстов-Атнарский В.Г., Наумов Н.Е., Жачева Е.Н., Григорьев З.И., Ефимов Л.А., Ерагин Е.Е. 

Тепӗр ҫулне çак йыша Зайцев Я.Н., Станъял В.П., Кибеч А.И. кӗреҫҫӗ.

2000 çулхи çурлан 24-мĕшĕччен пӗрлешĕве пĕтĕмĕшле [[Станьял Виталий Петрович|Станъял В.П.]] ертсе пынă. 2000 çулхи чӳкĕн 16-мĕшĕнче академин пӗрремӗш уставне йышӑннӑ, ӑна РФ Юстици министерстви 2001 çулхи кăрлачăн 26-мĕшĕнче çирĕплетнĕ. Ку тапхӑрта (16.11.2000 - 14.11.2003) академин президенчӗ Тихонов П.Т. пулнӑ. Каярах пĕрлешĕве Кокшин И.Т. (14.11.2003 - 1.09.2005) тата Таллеров П.П. (21.10.2005 - 8.06.2010) ертсе пынӑ. 2010 çулхи юпан 30-мĕшĕнче иртнӗ пухура та, 2013 çулхи чӳкĕн 30-мешĕнчи пухура та президент тивӗҫне Е.Е. Ерагин [[мӑчавар]]а шанса панă.

2011 ҫулхи пушăн 11-мĕшĕнче пуçласа пĕрлешӳ &quot;Чăваш халăх ăс-хакăлпа ӳнер академийĕ&quot; (1022100004585 ОГРН) ятпа ĕçленĕ.

2018 çулхи çурлан 1-мĕшĕнче ҫӗнӗ устава йышăнса, пĕрлешӳ &quot;Чăваш наци ăслăлăхпа ÿнер академийĕ&quot; ятпа ӗҫлет. Вӑл - РФ Конституцийӗпе, Федерацин «Пĕрлĕх организацисем пирки» калакан саккунӗпе тата хӑйӗн Уставӗпе килӗшӳллӗ, хӑй тӗлӗшпе ӗҫлекен пултарулӑх организацийӗ. Академи ӑслӑхпа, ӳнерпе, таврапӗлӳпе, халӑх ӑс-хакӑлӗллӗ ӗҫсемпе, культурӑн тӗрлӗ енӗпе хӑйсен ирӗкӗпе пайтасӑр ӗҫлекен тата вӗсене аталантаракан ҫынсене пӗрлештерет.

== Çав. пекех ==
* [[Чăваш наци музейĕ]]
* [[Чăваш наци юхăмĕ]]
* [[Тăван ене тĕпчекен пĕрлĕх (Чăваш Ен)|Тăван ене тĕпчекен пĕрлĕх]]
* [[Чăваш наци конгресĕ]]
* [[Чăваш наци радиовĕ]]

== Литература ==

==Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [https://chnani.jimdofree.com/главная-тĕп-страница/ Официаллă сайт]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.idelreal.org/a/28159231.html Партизанская судьба Чувашской народной академии]
* [https://yandex.ru/video/preview?filmId=8642939489227768985&amp;text=чувашская%20народная%20академия%20наук%20и%20искусств%20сайт&amp;noreask=1&amp;path=wizard&amp;parent-reqid=1579276383786491-1403827173450605148900120-sas1-1447&amp;redircnt=1579279567.1 Чăваш халăхĕн ăслăхпа ӳнер академийĕ]
* [https://yandex.ru/video/preview?filmId=9918275066670732693&amp;text=чувашская%20народная%20академия%20наук%20и%20искусств%20сайт&amp;noreask=1&amp;path=wizard&amp;parent-reqid=1579276383786491-1403827173450605148900120-sas1-1447&amp;redircnt=1579279640.1 Чăваш халăхĕн ăслăхпа ӳнер академийĕ]
* [https://yandex.ru/video/preview?filmId=5549673661196401962&amp;text=чувашская%20народная%20академия%20наук%20и%20искусств%20сайт&amp;noreask=1&amp;path=wizard&amp;parent-reqid=1579276383786491-1403827173450605148900120-sas1-1447&amp;redircnt=1579279687.1 Чăваш халăхĕн ăслăхпа ӳнер академийĕ]
* [https://www.facebook.com/pages/category/Community-Service/Чувашская-Народная-Академия-Наук-И-Искусств-482268562145476/ Фэйсбукра]
* [https://chuvash.org/content/5585-Чувашская%20академия.html Виталий Станьял: Чувашская академия]

{{Чăваш халăхĕн пĕрлĕх организацисем}}

[[Категори:Раççей пĕрлĕх йĕркелевĕсем]]
[[Категори:Чăваш Ен]]
[[Категори:Чăвашсем]]</text>
      <sha1>sv6r0bqqwaa94vmykfol8f4m8tsf12d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ханна Арендт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89181</id>
    <revision>
      <id>873216</id>
      <parentid>768331</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T12:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5377" sha1="mfko1tff8a86usehuyszx54jjvzmqx1" xml:space="preserve">{{Пайăр çын
|ят                    = Ханна Арендт   
|тăван ят              = Hannah Arendt
|портрет               = Hannah Arendt 1933.jpg
|портрета ăнлантарни   = Ханна Арендт 
|ĕçлев тĕсĕ            = 
|çуралнă вăхăт         = [[1906]], [[юпа, 14]] 
|çуралнă вырăн         = {{ÇВ|Ганновер|Ганноверте}}
|гражданлăх            = {{USA}}
|пăхăнулăх             =  
|вилнĕ вăхăт           = [[1975]], [[раштав, 4]] 
|вилнĕ вырăн           = {{ВВ|Нью-Йорк|Нью-Йоркра}}
|амăшĕ                 =   
|ашшĕ                  =    
|упăшка                = 
|арăм                  =  
|ачасем                =  
|парнесемпе чыславсем  = 
|сайт                  = 
|викиампар             =  
}}

'''Ханна Арендт''' (Hannah Arendt; 14 юпа 1906, Ганновер, Герман империйӗ — 4 раштав 1975, Нью-Йорк, [[АПШ]]) — нимӗҫ-америка философӗ, политикӑллӑ теоретик тата историк, [[Тоталитаризм|тоталитаризм]] теорийӗн никӗслевҫи.  
     
== Кун-ҫулӗ ==
[[Марбург университечĕ|Марбург]], Фрайбург тата Гейдельберг университечӗсенче вӗренӳ илнӗ.
== Еҫӗ-хӗлӗ ==

== Вуламалли ==
* 
     
== Каҫӑсем == 
* [https://web.archive.org/web/20120119013155/http://vpn.int.ru/index.php?name=Biography&amp;op=page&amp;pid=804 Арендт, Ханна — Биография. Библиография. Философские взгляды. Высказывания]
* [http://onrevolution.narod.ru/arendt/ ПРОЕКТ: ХАННА АРЕНДТ]
* Игорь Косич [http://russ.ru/pole/Arendt-O-revolyucii-istoriya-odnoj-knigi-i-perevoda «О Революции» Ханны Арендт: история книги и перевода] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203145412/http://russ.ru/pole/Arendt-O-revolyucii-istoriya-odnoj-knigi-i-perevoda |date=2020-12-03 }}
* Леонид Мининберг: [http://berkovich-zametki.com/2005/Zametki/Nomer11/Mininberg1.htm «Биографии известных евреев, именами которых названы улицы города»]
* Михаил Хейфец. [http://berkovich-zametki.com/2005/Starina/Nomer4/Hejfec1.htm Ханна Арендт судит двадцатый век]
* Михаил Хейфец. [http://berkovich-zametki.com/2007/Starina/Nomer1/Hejfec1.htm Ханна Арендт. Условия бытия человека]
* [http://www.e-slovo.ru/153/arendt.htm Ирма Фадеева. Тоталитарное общество Ханны Арендт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130407143619/http://www.e-slovo.ru/153/arendt.htm |date=2013-04-07 }}
* [https://magazines.gorky.media/novyi_mi/1997/5/nachalo-sovershilos-chelovek-sotvoren-byl.html Елена Ознобкина. «Начало совершилось, человек сотворен был…»]
* [http://www.e-slovo.ru/387/10pol1.htm Е.Беркович. Мартин Хайдеггер и Ханна Арендт: необъяснимая любовь] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924025646/http://www.e-slovo.ru/387/10pol1.htm |date=2009-09-24 }}
* [http://www.berkovich-zametki.com/Nomer21/Entova1.htm Ася Энтова. УРОКИ ХАННЫ АРЕНДТ]
* [http://citaty.su/aforizmy-i-citaty-xanny-arendt/ Афоризмы Ханны Арендт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210128050600/https://citaty.su/aforizmy-i-citaty-xanny-arendt |date=2021-01-28 }}
* [http://sociologica.hse.ru/data/2013/06/04/1285381021/SocOboz_12_1_01_Arendt.pdf Интервью Ханны Арендт немецкому журналисту Гюнтеру Гаусу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104105150/http://sociologica.hse.ru/data/2013/06/04/1285381021/SocOboz_12_1_01_Arendt.pdf |date=2013-11-04 }}
* [https://einai.ru/ru/archives/1740#_ftn1 Интервью Ханны Арендт французскому учёному-юристу Роджеру Эррера]

[[Категори:Философсем, алфавитпа]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Этика]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Ганновер]]
[[Категори:Хĕрарăм-философсем]]
[[Категори:Германи философĕсем]]
[[Категори:АПШ философĕсем]]
[[Категори:XX ĕмĕрти философсем]]
[[Категори:Холокост тĕпчевçисем]]
[[Категори:Социаллă философсем]]
[[Категори:Политикăллă философсем]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Антисионизм]]
[[Категори:Тоталитаризм тĕпчевçисем]]
[[Категори:Германи политологĕсем]]
[[Категори:АПШ политологĕсем]]
[[Категори:Уэслиан университечĕн вĕрентӳçисем]]
[[Категори:Гуггенхайм стипедиачĕсем]]</text>
      <sha1>mfko1tff8a86usehuyszx54jjvzmqx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шĕнкĕрен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90507</id>
    <revision>
      <id>873234</id>
      <parentid>869626</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T21:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5893" sha1="aqopfg5chb11gtc2pq7qwg1evq0802k" xml:space="preserve">{{урăх пĕлтерĕшсем}}
[[File:Minie Balls.jpg|thumb|[[Минье шĕнкĕренĕ]]]]
[[File:Sling bullets BM GR1842.7-28.550 GR1851.5-7.11.jpg|thumb|right|Тăхлан [[праща]] шĕнкĕренĕсем, «тыт çакна» тесе çырнăскерсем, Греция, Афинă, п. эрч. IV ĕмĕр.]]

'''Шĕнкĕрен ''' — йĕтре&lt;ref&gt;''Виноградов В. В.'' [http://slovari.ru/default.aspx?s=0&amp;p=5311&amp;0a0=286 История слов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102175825/http://slovari.ru/default.aspx?s=0&amp;p=5311&amp;0a0=286 |date=2013-11-02 }} / Российская академия наук. Отделение литературы и языка: Научный совет «Русский язык: история и современное состояние». Институт русского языка РАН / Отв. ред. {{nobr|чл.-корр.}} РАН Н. Ю. Шведова. — {{М.}}: Толк, 1994. — 1138 с.&lt;/ref&gt;) — пемелли пăшал [[снаряд|снарячĕ]] (пĕтерекен элеменчĕ). Шĕнкĕрен тесе пращапа тата авалхи механика артиллерире усă курнă пысăках мар [[снаряд]]сене каланă. Шĕнкĕренсен икĕ паллăлăхĕ — инçе вĕçесси тата питĕ пĕтересси — физикăри пĕр пулăмран — [[инерци]]рен килет.

== Истори ==
[[XIX ĕмĕр]]те, [[икĕ кĕпçеллĕ пăшал]] валли [[Минье шĕнкĕренĕ|Минье шĕнкĕренне]] тăвиччен, шĕнкĕренсем чăмăрлă пулнă. Икĕ кĕпçеллĕ винтовкăсен шĕнкĕренĕсем диаметрĕ [[пăшал кĕпçи|кĕпçерен]] (пăшала авăрлама ансат пултăр тесем) пĕчĕкрех тунă, çапла вĕсене кĕпçене [[пăшал пыжĕ|пыжпа]] пĕрле чикнĕ,  вăл [[обтюратор (пăшал)|обтюратор]] шутланнă. С появлением [[казнозарядное орудие|казнозарядного оружия]] пули стали делаться чуть большего диаметра, чем ствол, для того, чтобы пуля могла войти в соединение с нарезкой.

Шĕнкĕрен варианчĕ - «[[флешет]]» — чĕмрен евĕр снаряд, унпа [[АПШ çарĕ|американ çарĕ]] [[вăрçă хатĕрĕ]] вырăнне çарти [[яка кĕпçеллĕ пăшал]] ([[дробовик]]) валли [[Корей]]ре тата [[Вьетнам]]ра хирĕçнĕ чухне усă курнă. Çаплах çарти вăрçа хатерĕсене халĕ тĕнчери килĕшӳсемпе усă курма юрамасть.

Çавăн пекех «[[дум-дум]]» шĕнкĕренĕсене те, [[сунарçă]]сем камăллаççĕ пулин те, усă курма чарнă.

== Фильмографи ==
* «С точки зрения науки: Пули (Баллистика)» ({{lang-en|[[Naked Science]]: Bullets}}) — ăслăха саракан фильм, [[National Geographic Society|National Geographic]] 2006 çулта ӳнерленĕ.

== Çав. пекех ==
* [[SOST (шĕнкĕрен)]]
* [[Броньă шăтаракан шĕнкĕрен]]
* [[Дротик]]
* [[Çунтаракан шĕнкĕрен]]
* [[Минье шĕнкĕренĕ]]
* [[Трассăлакан шĕнкĕрен]]
* [[Баллистика коэффициенчĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Литература ==
* {{кĕнеке|автор=Жук А.Б.|пуçелĕк=Справочник по стрелковому оружию |вырăн= |издательство= |çул= |страницы=645-646|страниц=}}
* {{кĕнеке|автор=Журне M.|пуçелĕк=Мемуар о стрельбе из охотничьих ружей |вырăн=СПб. |издательство= |çул=1895|страниц=}}
* {{кĕнеке|автор=Сабанеев Ср.Л.|пуçелĕк=Охотничий календарь|вырăн=М.|издательство=|çул=1892||страницы=403 и сл.|страниц=}}
* {{статья|автор=Безобразов С.|пуçелĕк=О пуле с пустотой и приборе для её производства |кăларăм=Природа и Охота |тип=|вырăн= |издательство=|çул=1885 |выпуск=XI |том=|номер= |страницы=|isbn=}}
* {{статья|автор=Блавдзевич И.|пуçелĕк=Разрывные пули|оригинал=|кăларăм=Охотник |тип=|вырăн=|издательство=|çул=1888|выпуск=35|том=|номер=|страницы=|isbn=}}
* {{статья|автор=Н.К.|пуçелĕк=Разрезная пуля|оригинал=|ссылка=|автор издания=|кăларăм=Природа и Охота |тип= |вырăн=|издательство=|çул=1881|выпуск=II|том=|номер=|страницы=|isbn=}}
== Каçăсем ==
* {{ВТ-ЭСБЕ+|Пуля|[[Безобразов, Сергей Васильевич|Безобразов С. В.]], [[Якимович, Алексей Александрович|Якимович А. А.]]}}
* [http://guns-air.ru/puli-dlya-pnevmaticheskogo-oruzhiya-boepripasy-dlya-pnevmatiki/ Пули для пневматического оружия]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Категори:Шĕнкĕренсем| ]]
[[Категори:Пĕтерекен элементсем]]</text>
      <sha1>aqopfg5chb11gtc2pq7qwg1evq0802k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хытă пиçен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93419</id>
    <revision>
      <id>873224</id>
      <parentid>837501</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T15:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1646" sha1="o2uhybdqb41jgtlwk27dew2ko2n44do" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Пиçен (пĕлтерĕшсем)}}
{{Taxobox
| name = Хытă пиçен 
| image file = Cirsium heterophyllum 06.JPG
| image descr = {{bt-ruslat|Тĕрлĕ çулçăллă хытă пиçен|Cirsium heterophyllum}} —  &lt;br&gt;[[типлă тĕс]] Хытă пиçен речĕ. &lt;br&gt;Чечекри ÿсентарансен пĕтĕмĕшле сăнарĕ.
| regnum = Ӳсентăрансем
| divisio = [[Покрытосеменные]]
| classis = [[Двудольные]]
| ordo = [[Астроцветные]]
| familia = [[Астра пеккисем]]
| genus = '''хытă пиçен'''
| latin =  ({{lang-la|Círsium}})
| ncbi = 
| itis =лă
| wikispecies = 
| commons = 
| section name = Тĕссем
| section text = 
* 
* 
}}

'''Хытă пиçен''' ({{lang-la|Círsium}}) — [[Астра йышшисем|Кăткăс чечеклисен]] йышне кĕрекен ӳсентăрансен [[рет (биологи)|речĕ]]. Ретре 70 (?) яхăн [[тĕс (биологи)|тĕс]]. 

Хăшпĕр тĕссене халăхра пиçен теççĕ. 
== Çавăн пекех ==
* [[Пиçен|Çемçе пиçен]]
== Каçăсем ==
* {{GRIN|genus|11287}}
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=SONCH ''Хур хух'' USDA NRCS сайтĕнче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060930011036/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=SONCH |date=2006-09-30 }}
{{Тулаш каçăсем}}
{{Botanics-stub}}

[[Категори:Астра йышшисем]]
[[Категори:Еврази флори]]
[[Категори:Çурçĕр Африка флори]]</text>
      <sha1>o2uhybdqb41jgtlwk27dew2ko2n44do</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хутăш хутлав</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94981</id>
    <revision>
      <id>873223</id>
      <parentid>723530</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T15:08:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2160" sha1="j1zg9b5qsuto5q4s93al799km6l9t76" xml:space="preserve">[[File:Parallelepiped2.svg|thumb|300px|]]
[[File:Exterior calc triple product.svg|thumb|300px|]]
'''Хутăш хутлав''' &lt;math&gt;(\mathbf{a}, \mathbf{b}, \mathbf{c})&lt;/math&gt;:  &lt;math&gt;\mathbf{a}, \mathbf{b}, \mathbf{c}&lt;/math&gt; векторсем тĕлĕшпе — &lt;math&gt;\mathbf{a}&lt;/math&gt; вектора скалярла майпа  &lt;math&gt;\mathbf{b}&lt;/math&gt; тата &lt;math&gt;\mathbf{c}&lt;/math&gt; векторсен векторла хутлавĕн результачĕ (вăл та вектор) çине хутлани:
: &lt;math&gt;(\mathbf{a}, \mathbf{b}, \mathbf c) = \mathbf{a}\cdot\left(\mathbf{b}\times\mathbf c\right)&lt;/math&gt;.

Кунта хĕресленÿ палли векторла хутлава, пăнчă скалярла хутлава кăтартать.

Хăш чух çакна векторсен ''виççĕлле скалярла хутлавĕ'' теççĕ, ахăртнех, пĕтĕмĕшле  результ [[скаляр]] (тĕрĕсрех — [[псевдоскаляр]]) пулнăран пулĕ.

''Геометрилле пĕлтерĕш:'' хутăш хутлавăн  модулĕ хисеп енчен  &lt;math&gt;\mathbf a, \mathbf b, \mathbf c&lt;/math&gt; векторсемпе майлашăнакан параллелепипед [[калăпăш]]ĕпе тан.
== Çавăн пекех ==
* [[Иккĕлле векторла хутлав]]
* [[Векторла хутлав]]
* [[Скалярла хутлав]]
* [[Псевдо-скалярла хутлав]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://mathhelpplanet.com/static.php?p=smeshannoe-proizvedenie-vektorov-i-yego-svoistva Смешанное произведение векторов и его свойства. Примеры решения задач] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211021172158/http://mathhelpplanet.com/static.php?p=smeshannoe-proizvedenie-vektorov-i-yego-svoistva |date=2021-10-21 }}

{{Векторсем тата матрицăсем}}

[[Категори:Векторла анализ]]
[[Категори:Тернарла операцисем]]
[[Категори:Операцисем]]</text>
      <sha1>j1zg9b5qsuto5q4s93al799km6l9t76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шанчăк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96845</id>
    <revision>
      <id>873235</id>
      <parentid>865387</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T21:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3888" sha1="dmevnduccyzobt7eru35n05ui39fkj9" xml:space="preserve">[[File:Phoenix-Fabelwesen.jpg|thumb|Феникс кайăк — [[шанчăк]] символĕ]]
:''Ку ăнлава '''[[Шанăç]]''' тенипе пăтраштармалла мар''
:''Ку ăнлава '''[[Ӗненӳ]]''' тенипе пăтраштармалла мар''
{{Пĕлтерĕшсем|Шанчăк (пĕлтерĕшсем)}}
'''Шанчăк''' — мĕне те пулин шанса тăни, анчах та Турă пуррине шанса тăнине чăваш чĕлхинче шанчăк темеççĕ.

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* [[Корочкин, Леонид Иванович|Корочкин Л. И.]] [http://www.humanism.al.ru/ru/articles.phtml?num=000091 О роли науки и роли религии в формировании мировоззренческой парадигмы. Экскурс в биологию] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128183911/http://www.humanism.al.ru/ru/articles.phtml?num=000091 |date=2012-01-28 }} // Два града. Диалог науки и религии: Восточно- и Западноевропейские традиции / Под ред. [[Катасонов, Владимир Николаевич|В. Н. Катасонова]]. — М., Калуга: [[Институт философии РАН]], Издательство Н. Бочкарёвой, 2002. — С. 335—357.
* [[Кураев, Андрей Вячеславович|Кураев А. В.]], [[Кураев, Вячеслав Иванович|Кураев В. И.]] [https://web.archive.org/web/20110809020643/http://www.philosophy.ru/iphras/library/ratiohist.html Религиозная вера и рациональность] // Исторические типы рациональности / Отв. ред. [[Лекторский, Владислав Александрович|В. А. Лекторский]]. — Т.1. — М.: [[ИФ РАН]], 1995. — 350 с. (С. 74-95.) ISBN 5-201-01891-2
* ''Кураев А. В.'' [http://old.russ.ru/antolog/inoe/kuraev.htm О вере и знании] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012204111/http://old.russ.ru/antolog/inoe/kuraev.htm |date=2012-10-12 }} // Иное. Хрестоматия нового российского самосознания.
* ''Кураев А. В.'' О вере и знании — без антиномии // [[Вопросы философии]], 1992. — № 7 — С.45-63.
* [[Осипов, Алексей Ильич|Осипов А. И.]] [http://www.wco.ru/biblio/books/osip14/Main.htm Путь разума в поисках истины] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110906062114/http://www.wco.ru/biblio/books/osip14/Main.htm |date=2011-09-06 }} (Глава IV, § 1)

== Каçăсем ==
* [http://azbyka.ru/vera_i_neverie/o_vere/ О вере и неверии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601203001/http://azbyka.ru/vera_i_neverie/o_vere/ |date=2011-06-01 }} // Православная энциклопедия «Азбука веры»
* {{cite encyclopedia|url=https://plato.stanford.edu/entries/faith/ |title=Faith|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|author=John Bishop|date=Jul 10, 2017}}
* {{cite encyclopedia|url=http://plato.stanford.edu/entries/religion-epistemology/ |title=Epistemology of the religion|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|author=Peter Forrest|date=Jul 10, 2017}}
* {{cite web|url=https://study.com/academy/course/introduction-to-world-religions-help-course.html#|title= Free and open courses with videos, help and review, about the 10 biggest religions in the world|language= en|website= study.com/academy}}

{{Эмоциллĕ процессем}}

[[Категори:Шанчăк|*]]
[[Категори:Çын]]</text>
      <sha1>dmevnduccyzobt7eru35n05ui39fkj9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çÿп-çап машшынĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102264</id>
    <revision>
      <id>873251</id>
      <parentid>837362</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T09:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="970" sha1="5a3sty2f66sj00l7jfie1sk0ka7mqek" xml:space="preserve">[[File:Garbage truck KAMAZ on the streets of Ulan-Ude.jpg|thumb|KAMAZ çÿп-çап машшынĕ Ulan-Ude хулин урамĕнче]]
'''Çÿп-çап машинĕ'''— çÿп-çап турттарма майлаштарнă [[машшын|машина]].

== Çавăн пекех ==
* [[Мультилифт]]
* [[Компактор]]
* [[Çӳп-çап ярăш]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
==Каçăсем==
* [http://www.tigerdude.com/garbage/ History of refuse collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050611000000/https://web.archive.org/web/20050611075234/http://www.tigerdude.com/garbage/ |date=2005-06-11 }} - historical information and many pictures
* [http://www.classicrefusetrucks.com Classicrefusetrucks.com] - history of mechanical refuse collection equipment

{{Экологи}}

[[Категори:Каяшсем]]
[[Категори:Çăклăх машшынсем]]
[[Категори:Экологи]]</text>
      <sha1>5a3sty2f66sj00l7jfie1sk0ka7mqek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шултра кулă</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110103</id>
    <revision>
      <id>873239</id>
      <parentid>845635</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T22:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10913" sha1="7k4add114v5ynodgnik7mky6lysopzt" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Кулă (пĕлтерĕшсем)}}
[[File:Bundesarchiv Bild 183-T0425-0005, Grevesmühlen, Bekleidungswerk, Wettbewerb.jpg|thumb|]]
'''Шултра кулă''' (çавăн пекех '''Ахăлтату''', '''Ахăл-ахăл кулă''') — тĕпрен илсен, сасăпа кулнине пĕлтерет.


== Тĕпчев историйĕ ==

== Литература ==
{{refbegin|2}}
* ''[[Аверинцев Сергей Сергеевич|Аверинцев С. С.]]'' [http://www.philology.ru/literature1/averintsev-93.htm Бахтин и русское отношение к смеху] // От мифа к литературе: Сборник в честь 75-летия Е. М. Мелетинского. — М., 1993. — С. 341-345.
* ''[[Агранович Софья Залмановна|Агранович С.З.]], Березин С. В.'' Homo amphibolos: археология сознания. — Самара: Бахрах-М, 2005. — {{nobr|344 с.}}
* ''[[Бергсон Анри|Бергсон А.]]'' Смех. — М.: [[Искусство (издательство)|Искусство]], 1992. — {{nobr|127 с.}}
* ''[[Бахтин Михаил Михайлович|Бахтин М. М.]] ''Творчество Франсуа Рабле и народная культура средневековья и Ренессанса (1965, 1990).
* ''Головко Т. И.'' К проблеме смеха в народной художественной культуре // Мир науки, культуры, образования. — 2009. — № 1. {{nobr|С. 106—109.}}
* ''[[Дмитриев, Анатолий Васильевич|Дмитриев А. В.]], [[Сычёв, Андрей Анатольевич|Сычёв А. А.]] ''Смех: социофилософский анализ. — М.: Альфа-М, 2005.
* ''[[Лихачёв Дмитрий Сергеевич|Лихачёв Д. С.]]'' «Смеховой мир» древней Руси
* ''[[Лихачёв Дмитрий Сергеевич|Лихачёв Д. С.]], [[Панченко, Александр Михайлович|Панченко А. М.]], [[Понырко, Наталья Владимировна|Понырко Н. В.]]'' [http://philologos.narod.ru/smeh/smeh_main.htm Смех в Древней Руси]. — Л: [[Наука (издательство)|Наука]], 1984. — {{nobr|295 с.}}
* ''[[Карасёв Леонид Владимирович|Карасёв Л. В.]]'' [http://marsexxx.com/lit/kvintessencia.htm#724 Парадокс о смехе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130801215624/http://marsexxx.com/lit/kvintessencia.htm#724 |date=2013-08-01 }} // Квинтэссенция: философский альманах. — М.: [[Политиздат]], 1990.
* ''[[Карасёв, Леонид Владимирович|Карасёв Л. В.]]'' [http://ec-dejavu.ru/l/Laughter_myth.html Мифология смеха] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140721063708/http://ec-dejavu.ru/l/Laughter_myth.html |date=2014-07-21 }} // [[Вопросы философии]]. — 1991. — № 7. - С. 68—86.
* ''[[Козинцев Александр Григорьевич|Козинцев А. Г.]]'' [http://ec-dejavu.ru/t/Tickling.html Об истоках антиповедения, смеха и юмора (этюд о щекотке)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210505090207/http://ec-dejavu.ru/t/Tickling.html |date=2021-05-05 }} // Смех: истоки и функции / Под ред. А. Г. Козинцева. — СПб.: [[Наука (издательство)|Наука]], 2002. {{nobr|С. 5—43}}
* ''Куприянов В. А.'' Место смеха в системе Гегеля и его отношение к идеалу в контексте искусства. // Vita Cogitans: Альманах молодых философов, 2013. — № 8. — С. 8-14.
* ''[[Мечковская Нина Борисовна|Мечковская Н. Б.]]'' [http://www.listos.biz/филология/проблемы-онтолингвистики-2016/мечковская-н-б-засмеяться-и-рассмешить-относительная-хронология-детских-шагов-к-вербальному-смеху/ «Засмеяться» и «рассмешить»: относительная хронология детских шагов  к вербальному смеху] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123151833/https://www.listos.biz/%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F/%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8B-%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B8-2016/%D0%BC%D0%B5%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%BD-%D0%B1-%D0%B7%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%8F%D1%82%D1%8C%D1%81%D1%8F-%D0%B8-%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%88%D0%B8%D1%82%D1%8C-%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F-%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85-%D1%88%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B2-%D0%BA-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D1%83-%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%85%D1%83/ |date=2021-01-23 }} // Проблемы онтолингвистики — 2016: Материалы ежегодной международной научной конференции. 23–26 марта 2016, Санкт-Петербург / РГПУ им. А. И. Герцена, Кафедра языкового и литературного образования ребёнка, Лаборатория детской речи; редкол.: Т. А. Круглякова, М. А. Еливанова. — Иваново: ЛИСТОС, 2016. — С. 282-289.
* ''[[Пропп Владимир Яковлевич|Пропп В. Я.]]'' Проблемы комизма и смеха. — М.: Лабиринт, 1999. — {{nobr|288 с.}}
* ''[[Пропп Владимир Яковлевич|Пропп В. Я.]]'' [http://krotov.info/lib_sec/16_p/pro/pp_03.htm Ритуальный смех в фольклоре] // Фольклор и действительность. — М., 1976.
* [[Разуваев Владимир Витальевич|''Разуваев В. В.'']] Политический смех в современной России. М.: Высшая школа экономики, 2002.
* ''[[Сафронова Екатерина Сергеевна|Сафронова Е. С.]]'' Дзэнский смех как отражение архаического земледельческого праздника // Символика культов и ритуалов народов зарубежной Азии. — М.: [[Наука (издательство)|Наука]], 1980. — {{nobr|С. 68—78.}}
* ''Селли Дж.'' Смех его физиология и психология. — СПб. Изд. В. И. Губинского, 1905. — 96 с.
* ''[[Столович Леонид Наумович|Столович Л. Н.]] ''Философия. Эстетика. Смех. — СПб.; Тарту: 1999. —  {{nobr|384 с.}}
* ''Соколов Б. М. ''Русская смеховая культура в отражениях народного лубка // Традиционные формы досуга: История и современность. Вып. 7. — М., 1996. — {{nobr|С. 159—167}}
* ''Сяо Цзинъюй'' (КНР) Эстетика смеха М. М. Бахтина и китайская народная смеховая культура // [[Вестник Московского университета]]. Серия 7. Философия. № 1. 2006. {{nobr|С. 73—82.}}
* ''[[Сычёв Андрей Анатольевич|Сычёв А. А.]]'' [http://platonanet.org.ua/load/knigi_po_filosofii/ehstetika/sychev_a_a_priroda_smekha/34-1-0-1557/ Природа смеха или Философия комического] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131230031015/http://platonanet.org.ua/load/knigi_po_filosofii/ehstetika/sychev_a_a_priroda_smekha/34-1-0-1557 |date=2013-12-30 }} — Изд-во МГУ, 2003. — {{nobr|176 c.}}
* О природе смеха: материалы круглого стола. — Одесса: ООО Студия «Негоциант», 2000
* О природе смеха. — Вып. 2. Материалы II Международной научно-теоретической конференции. — Одесса: ООО Студия «Негоциант», 2001
* О природе смеха. — Вып. 3. — Одесса: ООО Студия «Негоциант», 2002.
* {{ВТ-ЭСБЕ|Смех|[[Тарханов, Иван Романович|Тарханов И. Р.]]}}
* ''Карагодина С. В.'' [http://www.drevnyaya.ru/vyp/stat/s1_19_4.pdf Козимо Медичи и Иван Грозный: природа смеха и природа власти] // [[Древняя Русь. Вопросы медиевистики]]. 2005. № 1 (19). {{nobr|С. 39—62.}}
* Феноменология смеха: Карикатура, пародия, гротеск в современной культуре : Сб. ст. / М-во культуры РФ. Рос. ин-т культурологии; Отв. ред. и сост. В. П. Шестаков; Ред. А. В. Вислова. — М., 2002. — {{nobr|272 с.}}
* Victoroff D. , Le rire et le risible. Introduction a la psychologie du rire, Paris, 1952
* Marteinson, Peter, On the Problem of the Comic: A Philosophical Study on the Origins of Laughter, Legas Press, Ottawa, 2006.
{{refend}}

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем|2}}

== Каçăсем ==
* [http://spiritualtech.nm.ru/upload/files/11_bolwe_radosti_drug.doc О пользе смеха для тела и души]{{ĕçлемен каçă|date=Декабрь 2019 |bot=InternetArchiveBot }}
* Константин Глинка. [http://www.humortheory.com Теория юмора] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210803230920/https://www.humortheory.com/ |date=2021-08-03 }}
* [http://www.aboutbrain.ru/ Алексей Редозубов. О природе юмора в книге «Логика эмоций»]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://mabuk.ru/content/kak-sdelat-smeshno Как сделать смешно]
* Финиковый компот. [http://datepalmcompote.blogspot.ru/2013/04/blog-post_20.html Пролегомены к понятию «смех»]

[[Категори:Кулă| ]]
[[Категори:Рефлекссем]]
[[Категори:Мимика]]</text>
      <sha1>7k4add114v5ynodgnik7mky6lysopzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шлефли символĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112894</id>
    <revision>
      <id>873237</id>
      <parentid>872427</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T22:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2152" sha1="awf089rzfz8easpnlgsmvakg6vxmdg3" xml:space="preserve">[[File:Dodecahedron.png|thumb|Dodecahedron&lt;/br&gt;Ку нумайхысаклăхăн Шлефли символĕ {5,3} пек çырăнать]]
'''Шлефли символĕ''' —  [[тĕрĕс нумайхысаклăх]]сен [[комбинаторика|комбинаторикăлла]] палăрăмлăхĕ, унпа Евклид уçлăхĕнчи мĕнпур  [[уçлăх|виçелĕхсенчи]] тĕрĕс нумайхысаклăхсене çырса кăтартма май пур. Швейцари математикĕ [[Шлефли, Людвиг|Людвиг Шлефли]] ячĕпе каланă.

== Çавăн пекех==
* [[Шлефли формули]]
* [[Эйлерла палăрăмлăх]]
* [[N-виçеллĕ тĕрĕс нумайхысаклăхсем]]
== Литература ==
* ''Николай Вавилов'' [http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf КОНКРЕТНАЯ ТЕОРИЯ ГРУПП I. ОСНОВНЫЕ ПОНЯТИЯ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Wayback|url=http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} |date=20200331155805 }

{{Нумайхысаклăхсем}}</text>
      <sha1>awf089rzfz8easpnlgsmvakg6vxmdg3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хутшăнакан:Max Tenche/ҪЫРНӐ СТАТЬЯСЕН ЯТ-ЙЫШӖ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>114376</id>
    <revision>
      <id>873219</id>
      <parentid>873098</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 7. Вики-ҫуркунне 2026 */ хушни</comment>
      <origin>873219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15318" sha1="1s7u0y8m827bpxjv2ho41orq6nnqrsy" xml:space="preserve">; Тӗп страница [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]]

Кунта манӑн статьясен ят-йышӗ

= Ӑслӑлӑх =
== Вӑхӑтпа вырӑнлӑх ==
# [[2024]]
# [[2026]]

== Википеди уйрӑмӗсем ==
# [[Туркмен Википедийӗ]]
== Космос ==
# [[Артемида-2]]
== Физика пысӑкӑшӗсем ==
# [[Тӑваткал километр]]
# [[Тӑваткал ҫухрӑм]]

= Географи =
== АПШ ==
=== Гуам ===
# [[Орднанс Аннекс]] 
# [[Ороте ҫурутравӗ]]
=== Ялавсем ===
# [[Нью-Йорк ялавĕ]]

== Израиль ==
=== Чӗлхесем ===
# [[Еврей-таджик диалекчӗ]]

== Корей (КР/КХДР) ==
=== Чӗлхесем ===
# [[Корей чӗлхи]]

== Патшалӑхсем ==
;кунта ПНО пайташӗсем, ҫурма йышӑннӑ, йышӑнман патшалӑхсем
# [[Корей Республики]]
# [[Корей Халӑх Демократиллӗ Республики]]
# [[Сомалиленд]]

== РФ ==
=== Сехет тӑрӑхӗсем ===
# [[Владивосток вӑхӑчӗ]]
# [[Екатеринбург вӑхӑчӗ]]
# [[Иркутск вӑхӑчӗ]]
# [[Калининград вӑхӑчӗ]]
# [[Камчатка вӑхӑчӗ]]
# [[Красноярск вӑхӑчӗ]]
# [[Магадан вӑхӑчӗ]]
# [[Мускав вӑхӑчӗ]]
# [[Омск вӑхӑчӗ]]
# [[Самар вӑхӑчӗ]]
# [[Якутск вӑхӑчӗ]]

=== Раҫҫей географийӗ ===
# [[Алтай Республикин географийӗ]]

=== Районсем ===
;аймаксем, кантонсем
# [[Быстрая районĕ]]
# [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Екатериновка районӗ]]
# [[Елизово районĕ]]
# [[Каменка кантонӗ]]
# [[Карага районĕ]]
# [[Кош-Агач аймакӗ]]
# [[Мильково районĕ]]
# [[Олютор районĕ]]
# [[Онгудай аймакӗ]]
# [[Пенжина районĕ]]
# [[Петровск районӗ]]
# [[Соболево районĕ]]
# [[Татищево районӗ]]
# [[Тигиль районĕ]]
# [[Усть-Большерецк районĕ]]
# [[Усть-Камчатск районĕ]]

=== Субъектсем ===
# [[Алтай Республики]]
# [[Брянск облаҫӗ]]
# [[Камчатка Ен]]
# [[Карачай-Черкеси]]
# [[Хакаси]]
#  [[Хустӑрма облаҫӗ]]

=== Тӑрӑхсем ===
# [[Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ]]
# [[Коряк тăрăхĕ]]
# [[Çурçĕр-Кавказ федераци тăрăхĕ]]

=== Чӗлхесем ===
# [[Абазин чӗлхи]]

=== Юханшывсем ===
# [[Оссора (юханшыв)]]

=== Ял-хула тӑрӑхӗсем ===
# [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]]
# [[Вязово ял канашӗ]]
# [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]
# [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]
# [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]]
# [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]]
# [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Садовое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]
# [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]
# [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]]
# [[Сторожевка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]
# [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]

=== Ялавсем ===
# [[Раҫҫей Федерацийӗн патшалӑх геральдика регистрӗ]]
# [[Сарӑту облаҫӗн ялавӗсем]] 
# [[Татищево районӗн ялавӗ]]

== Ҫар ==
# [[Позициллӗ район]]

== Ҫӗр ==
# [[Ҫурҫӗр Ази]]
# [[Тухӑҫ Ази]]

== Узбекистан ==
=== Вилоятсем ===
# [[Андижан вилоячӗ]]
# [[Джизак вилоячӗ]]
# [[Навои вилоячӗ]]
# [[Сырдарья вилоячӗ]]

=== Республикӑсем ===
# [[Каракалпакстан]]

= Кунҫул=
# [[Алтай Республикин историйӗ]]

= Пайӑр ҫынсем =
== Ӑсчахсем ==
=== Биологсем ===
# [[Иваницкая Людмила Петровна]]
# [[Тимирязев Климент Аркадьевич]]

== Политикӑҫӑсем ==
=== Польша политикӑҫисем ===
# [[Навроцкий Кароль]]
=== РФ политикӑҫисем ===
==== Чӑваш Республикин политикӑҫисем ====
# [[Никандрова Надежда Валериановна]]
# [[Шпилевая Нина Ивановна]]

=== ССРП политикӑҫисем ===
==== Чӑваш АССР политикӑҫисем ====
# [[Андреева Зоя Ананьевна]]

=== Узбекистан политикӑҫисем ===
# '''[[Узбекистан президенчӗ]]'''
# [[Мирзиёев Шавкат Миромонович]]

== Спортсменсем ==
# [[Биктимирова Алевтина Вениаминовна]]
# [[Григорьева Лидия Николаевна (ҫӑмӑл атлет)]]
# [[Иванова Алина Петровна]]
# [[Захарова Светлана Владимировна]]
# [[Майорова Альбина Геннадьевна]]
# [[Моргунова Любовь Васильевна]]
# [[Нагорная Дарья Сергеевна]]
# [[Романова Ольга Владиславовна]]
# [[Соколова Вера Александровна]]
# [[Тимофеева Ирина Николаевна]]

== Ҫыравҫӑсем ==
# [[Калитко Екатерина Александровна]]
== Хула пуҫлӑхӗсем ==
# [[Барнаул пуçлăхĕсем]]
== Юрӑҫӑсем ==
# [[Асламас Мария Васильевна]]
# [[Денисова Зоя Фёдоровна]]

= Пӗлтерӗш хут енӗсем =
{{Div col|cols=2}}
# [[Агаревка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Беседка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Беседки (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Вязовка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Вязовое ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Горный Ключ]]
# [[Губаревка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Елшанка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Зеленкино (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Идолга (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Ильиновка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Каменский (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Карякино (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Колки (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Македоновка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Мӑн Каменка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Новодубровка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Новополье (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Оркино (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Оссора]]
# [[Синенькие (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Сторожевка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Широкое (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Шлыковка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Ягодная Поляна (пӗлтерӗшсем)]]
{{Div col end}}

= Политика =
== Патшалӑх тӗсӗсем ==
# [[Нумай нациллӗ патшалӑх]]
== Пӗрлешӳсем ==
# [[Хĕвеланăç Африка патшалăхĕсен экономика пĕрлешĕвĕ]]
== Пулӑмсем ==
# [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)]]
# [[Чеченсен тата ингушсен депортацийӗ]]
== Урӑх ==
# [[Шалти колонизаци]]

= Пурӑнан вырӑнсем =
== Инди ==
# [[Лакхнау]]

== Казахстан ==
# [[Атырау]]

== РФ ==
=== Алтай крайӗ ===
# [[Барнаул]]

=== Алтай Республики ===
# [[Горно-Алтайск]]

=== Архангельск облаҫӗ ===
# [[Вотлажма хулашӗ]]

=== Брянск облаҫӗ ===
# [[Брянск]]

=== Ингуш Республики ===
# [[Магас]]

=== Камчатка крайӗ ===
# [[Анавгай]]
# [[Горный Ключ (Камчатка Ен)]]
# [[Елизово]]
# [[Мильково (Камчатка Ен)]]
# [[Никольское (Камчатка Ен)]]
# [[Оссора (паççулкă)]]
# [[Палана]]
# [[Эссо]]

=== Карел Республики ===
# [[Петрозаводск]]

=== Карачай-Черкес Республики ===
# [[Черкесск]]

=== Калмӑк Республики ===
# [[Элиста]]

=== Сарӑту облаҫӗ ===
==== Воскресенское районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Елшанка (Воскресенское районӗ)]]
{{Div col end}}
==== Гагарин районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Докторовка]]
# [[Зеленкино (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Ильиновка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Каменский (Гагарин районӗ)]]
# [[Сторожёвка (Сарӑту облаҫӗ)]]
{{Div col end}}
==== Красноармейск районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Елшанка (Красноармейск районӗ)]]
# [[Каменский (Красноармейск районӗ)]]
{{Div col end}}
==== Петровск районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Агарёвка (Петровск районӗ)]]
# [[Колки (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Новодубровка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Синенькие (Петровск районӗ)]]
# [[Ҫӗнӗ Ӑвӑс]]
# [[Ҫӗнӗ Вершаут]]
# [[Тутар Пакаевки]]
{{Div col end}}

==== Ҫӗнӗ Пурас районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Елшанка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)]]
{{Div col end}}
==== Татищево районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Агарёвка (Татищево районӗ)]]
# [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)]]
# [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Бурловино]]
# [[Вязовка (Татищево районӗ)]]
# [[Гартовка]]
# [[Глядковка]]
# [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Елшанка (Татищево районӗ)]]
# [[Идолга (сала)]]
# [[Карамышка]]
# [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Козий Лоб]]
# [[Коминтерн (Татищево районӗ)]]
# [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Кривопавловка]]
# [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)]]
# [[Мизино-Лапшиновка]]
# [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Октябрьский Городок]]
# [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Слепцовка]]
# [[Татищево]]
# [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)]]
{{Div col end}}

=== Смулен облаҫӗ ===
# [[Беседка (Смулен облаҫӗ)]]

=== Ставрополь крайӗ ===
# [[Пятигорск]]

=== Чукотка автономиллӗ округӗ ===
# [[Анадырь]]

== Украина ==
=== Кейӳ облаҫӗ ===
# [[Беседка (Кейӳ облаҫӗ)]]

= Халӑхсем =
===Албансем===
# [[Тава коси]]
===Бацбисем===
# [[Бацбисем]]
=== Еврейсем ===
# [[Бухара еврейӗсем]]

===Корейсем===
# [[Корейсем]]
===Чикансем===
# [[Чикан ялавĕ]]

= Ӑмӑртусем =
# [[Википеди:Вики-çуркунне 2024|Вики-ҫуркунне 2024]]
# [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2024|Ази уйӑхӗ 2024]]
# [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2025|Феминизмпа фольклор 2025]]
# [[Википеди:Вики-çуркунне 2025|Вики-ҫуркунне 2025]]
# [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2025|Ази уйӑхӗ 2025]]
# [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2026|Феминизмпа фольклор 2026]]
=== [[Википеди:Вики-çуркунне 2026|7. Вики-ҫуркунне 2026]] ===
&lt;small&gt;
* [[Шпилевая Нина Ивановна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}}
* [[Никандрова Надежда Валериановна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}}
* [[Уляндина Августа Васильевна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}}
* [[Глянец (ушкӑн)]] {{Ялав|Чӑваш Ен}}
* [[Артемида-2]] {{Ялав|АПШ}}+{{Ялав|ЕП}}+{{Ялав|Канада}}
* [[Навроцкий Кароль]] {{Ялав|Польша}}
* [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] {{Ялав|Венгри}}
* [[Орбан Виктор]] {{Ялав|Венгри}}
* [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] {{Ялав|Венгри}}
* [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] {{Ялав|Венгри}}
* [[Мадьяр Петер]] {{Ялав|Венгри}}
* [[Тиса (парти)]] {{Ялав|Венгри}}
* [[Тивӗҫлӗх хӗресӗ (Польша)]] {{Ялав|Польша}}
* [[«Pro Patria» медаль (Польша)]] {{Ялав|Польша}}
* [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ палли]] {{Ялав|Польша}}
* [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] {{Ялав|Польша}}
* [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] {{Ялав|Польша}}
* [[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Польша)]] {{Ялав|Польша}}
* [[Польша Чӗрӗлӗвӗн орденӗ]] {{Ялав|Польша}}
* [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] {{Ялав|Польша}}+{{Ялав|Казахстан}}
* [[Фидес — ХДХП]] {{Ялав|Венгри}}
* [[Дуда Анджей]] {{Ялав|Польша}}
* [[Болгарири парламент суйлавӗ (2026)]] {{Ялав|Болгари}}
&lt;/small&gt;

= Ҫӗнетсе ҫырнӑ/нумай тӳрлетнӗ статьясем =
# [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]]
# [[Кейӳ облаҫӗ]]
# [[Турккӑ Википедийӗ]]
# [[Халӑх ҫырса тухӑвӗ]]
= Ҫавӑн пек пӑхӑр =
* [[Хутшăнакан:Ellodanis5 /СУЙЛАСА ИЛНĔ СТАТЬЯСЕМ]]</text>
      <sha1>1s7u0y8m827bpxjv2ho41orq6nnqrsy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хура тилпĕрен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121926</id>
    <revision>
      <id>873220</id>
      <parentid>851693</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2755" sha1="4pi0j6746btzk4lkyaynv39xorp17ub" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Хура тилпĕрен
| image file = Henbane2.jpg
| regnum = 
| phylum =  
| classis =  
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Hyoscýamus níger
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}
'''Хура тилпĕрен''' ({{lang-la|Hyoscýamus níger}}) — [[икçуллăх ӳсентăран|икĕ çул ÿсекен]] [[курăк]]ла ÿсентăран,  {{bt-ruslat|йытçырли йышшисем|Solanaceae}} [[йыш (биологи)|ямахатри]] {{bt-ruslat|тилпĕрен|Hyoscyamus}} [[рет (биологи)|ретри]] [[тĕс (биологи)|тĕс]], малтан [[Еврази]]ре çеç ÿснă, кайран пур çĕрте те сарăлнă.
== Çавăн пекех ==
* [[Шурă тилпĕрен]]
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* {{ФлораСССР|автор=[[Пояркова, Антонина Ивановна|Пояркова А. И.]]|часть=Род 1317. Белена — Hyoscyamus L.|том=22|стр=93—99}}
* {{ИОРСР|том=3|стр=165}}
* 

== Каçăсем ==
{{wikisource|Ботанический словарь (Анненков)/Hyosciamus niger/ДО|Hyosciamus niger}}
* [http://www.herbarius.info/special/alkaloids/hyoscyamus_niger/ Фармакопейная статья о ''белене чёрной''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007113415/https://www.herbarius.info/special/alkaloids/hyoscyamus_niger/ |date=2024-10-07 }} на сайте «Зелёная аптека» {{v|2|7|2010}}
* [https://web.archive.org/web/20090219154645/http://pplants.ru/belena.html Ядовитые свойства ''белены чёрной''] на сайте Ядовитые растения и травы {{v|2|7|2010}}
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=HYNI ''Белена чёрная'']{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на сайте USDA NRCS {{v|2|7|2010}}
{{Тулаш каçăсем}}
[[Категори:Йытçырли йышшисем]]
[[Категори:Евразири флора]]
[[Категори:Наркăмăшлă ӳсентăрансем]]
[[Категори:Сиплĕ ӳсентăрансем]]
[[Категори:Африкăри флора]]
[[Категори:Энтеогесем]]
[[Категори:Галлюцинаци çуратакан ӳсентăрансем тата кăмпасем]]
[[Категори:Species Plantarum кĕнекере çырса кăтартнă ӳсентăрансем]]
[[Категори:Çум ӳсентăрансем]]
[[Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа]]</text>
      <sha1>4pi0j6746btzk4lkyaynv39xorp17ub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ӗненӳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127770</id>
    <revision>
      <id>873247</id>
      <parentid>865378</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4109" sha1="49rglzm8p236cf55jdde4iuy7aza0nk" xml:space="preserve">[[File:Phoenix-Fabelwesen.jpg|thumb|Феникс кайăк — [[шанчăк]] символĕ]]
:''Ку ăнлава '''[[Шанăç]]''' тенипе пăтраштармалла мар''
:''Ку ăнлава '''[[Шанăç]]''' тенипе пăтраштармалла мар''
{{Пĕлтерĕшсем|Шанчăк (пĕлтерĕшсем)}}
{{Пĕлтерĕшсем|Ӗненӳ (пĕлтерĕшсем)}}
'''Шанчăк''' — мĕне те пулин шанса тăни, анчах та Турă пуррине шанса тăнине чăваш чĕлхинче шанчăк темеççĕ, вăл япалана '''Ӗненӳ''' теççĕ.
== Çавăн пекех ==
* '''[[Шанăç]]'''
* '''[[Шанчăк]]'''
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* [[Корочкин, Леонид Иванович|Корочкин Л. И.]] [http://www.humanism.al.ru/ru/articles.phtml?num=000091 О роли науки и роли религии в формировании мировоззренческой парадигмы. Экскурс в биологию] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128183911/http://www.humanism.al.ru/ru/articles.phtml?num=000091 |date=2012-01-28 }} // Два града. Диалог науки и религии: Восточно- и Западноевропейские традиции / Под ред. [[Катасонов, Владимир Николаевич|В. Н. Катасонова]]. — М., Калуга: [[Институт философии РАН]], Издательство Н. Бочкарёвой, 2002. — С. 335—357.
* [[Кураев, Андрей Вячеславович|Кураев А. В.]], [[Кураев, Вячеслав Иванович|Кураев В. И.]] [https://web.archive.org/web/20110809020643/http://www.philosophy.ru/iphras/library/ratiohist.html Религиозная вера и рациональность] // Исторические типы рациональности / Отв. ред. [[Лекторский, Владислав Александрович|В. А. Лекторский]]. — Т.1. — М.: [[ИФ РАН]], 1995. — 350 с. (С. 74-95.) ISBN 5-201-01891-2
* ''Кураев А. В.'' [http://old.russ.ru/antolog/inoe/kuraev.htm О вере и знании] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012204111/http://old.russ.ru/antolog/inoe/kuraev.htm |date=2012-10-12 }} // Иное. Хрестоматия нового российского самосознания.
* ''Кураев А. В.'' О вере и знании — без антиномии // [[Вопросы философии]], 1992. — № 7 — С.45-63.
* [[Осипов, Алексей Ильич|Осипов А. И.]] [http://www.wco.ru/biblio/books/osip14/Main.htm Путь разума в поисках истины] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110906062114/http://www.wco.ru/biblio/books/osip14/Main.htm |date=2011-09-06 }} (Глава IV, § 1)

== Каçăсем ==
* [http://azbyka.ru/vera_i_neverie/o_vere/ О вере и неверии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601203001/http://azbyka.ru/vera_i_neverie/o_vere/ |date=2011-06-01 }} // Православная энциклопедия «Азбука веры»
* {{cite encyclopedia|url=https://plato.stanford.edu/entries/faith/ |title=Faith|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|author=John Bishop|date=Jul 10, 2017}}
* {{cite encyclopedia|url=http://plato.stanford.edu/entries/religion-epistemology/ |title=Epistemology of the religion|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|author=Peter Forrest|date=Jul 10, 2017}}
* {{cite web|url=https://study.com/academy/course/introduction-to-world-religions-help-course.html#|title= Free and open courses with videos, help and review, about the 10 biggest religions in the world|language= en|website= study.com/academy}}

{{Эмоциллĕ процессем}}

[[Категори:Шанчăк|*]]
[[Категори:Çын]]
[[Категори:Ӗненӳ]]</text>
      <sha1>49rglzm8p236cf55jdde4iuy7aza0nk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чĕпкуç</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128846</id>
    <revision>
      <id>873230</id>
      <parentid>869684</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T18:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1466" sha1="3rn8u19mvumx2fkqzox0dr2m4r3lrgj" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Чĕпкуç (пĕлтерĕшсем)}}
{{Пĕлтерĕшсем|Куç (пĕлтерĕшсем)}}
{{Пĕлтерĕшсем|Чĕпĕ (пĕлтерĕшсем)}}
{{Taxobox
| name =  Чĕпкуç
| image file = Järnefelt Vesileinikki 1895.jpg
| regnum = 
| phylum =  
| classis =  
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Ranúnculus
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}} 
'''Чĕпкуç ''' ({{lang-la|Ranúnculus}}) —  [[Чĕпкуç йышшисем]] (''Ranunculaceae'') ямахатри пĕр çул е  нумай çул ÿсекен [[курăк]]ла  ÿсентăрансен  [[рет (биологи)|речĕ (кăкĕ)]].

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
== Литература ==
* 
== Каçăсем ==
{{wiktionary|чĕпкуç}}
{{Навигаци}}
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=AESCU Конский каштан]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на сайте ''USDA NRCS''
* [http://flower.onego.ru/kustar/aesculus.html Конский каштан] в Энциклопедии декоративных садовых растений
* {{ВТ-ЭСБЕ|Журавли}}

{{Тулаш каçăсем}} {{^|12px}}

[[Категори:Чĕпкуç йышшисем]]
[[Категори:Ӳсентăрансен речĕсем]]
[[Категори:Чĕпкуç]]</text>
      <sha1>3rn8u19mvumx2fkqzox0dr2m4r3lrgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википеди:Вики-çуркунне 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>129248</id>
    <revision>
      <id>873218</id>
      <parentid>873179</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:29:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Пӗтӗмлетӳсем */ хушни</comment>
      <origin>873218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12921" sha1="ch50dktrp6pujcpxiyrnduw0b0qbcjc" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-çуркунне 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 21.03-31.05: Чӑваш Википедине хутшӑннӑ марафон ҫӗршывсем, халӑхсем, ҫутҫанталӑк, истори, Вӑтаҫӗрпе Хӗвелтухӑҫ Европӑн хальхи тата пуласлӑхӗ ҫинчен статьясемпе пуянлатас енӗпе ӗҫленӗ.

Проектӑн тӗллевӗпе пӗлтерӗшӗ - кӳршӗсем ҫинчен каласа паракан информацие чӑваш тӗнчинче ӑнланмалла кирлӗ статьясен ят-йышне кĕртсе Чӑваш Википедине пуянлатасси.

|body = 
== Правилӑсем ==
* Википедире регистрациленнӗ кирек кам та конкурса хутшӑнма пултарать.
* Конкурса ҫакнашкал статьясене йышӑнаҫҫӗ:
** Статьяна пуш уйӑхӗн 21-мӗшӗнчен пуҫласа 2026 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 31-мӗшӗччен чӑвашла ҫырмалла.
** Статьясем ытти ҫӗршывсемпе е халӑхсемпе ҫыхӑнса тӑмалла. 
** Ҫӗнӗ статьяра 150 ытла сӑмах тата 2500 ытла байт пулмалла.
** Кивӗ статьяна 120 сӑмах тата 2000 байт хушмалла.
** Статья пӗлтерӗшлӗ пулмалла, статья ҫӑлкуҫӗсене кӑтартмалла.
** Машинӑпа куҫарни кирлӗ мар.
* Призсене, дипломсене тата сертификатсене квалификаци статйисен шучӗпе параҫҫӗ, вӗсен пӗтӗм тӗнчери уйрӑм чӗлхе пайӗнчи вырӑнсенчен килет.
* Статьясене тĕрĕслесе тăрас тесен вӗсене аяларахри тапăла вырнаҫтармалла.
* 4 статьяна лайӑхлатнӑ/йӗркеленӗ хутшӑнакансем финала тухаҫҫӗ
* Тӳресем йышăннине жалоба пама юрамасть.
* Сӳтсе явмалли страницӑра тулли статья шаблонӗ вырнаҫать:

&lt;pre&gt;{{Вики-çуркунне статйи|çул= |хутшăнакан= | ҫӗршыв = | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема= | тема2= | тема3= }}&lt;/pre&gt; 
|footer =

== Хаклав ==
* Асӑннӑ требованисене тивӗҫтерекен 2500 байтран кая мар е 150 сӑмах калӑпӑшлӑ статьясемшӗн жюри 1 балл хушса хурать;
* Ҫав статьясенче хутшӑнакан ҫын хӑйӗн ыйтӑвне пахалӑхлӑн уҫса парать, материала, 2500 байтран е 250 сӑмах калӑпӑшӗпе, викификацилет тата ҫырса кӑтартать, жюри 2 балл илет;
* 200 сӑмахран е 3000 байтран иртекен статьясене тата хутшӑнакан, викификацилекен тата пысӑк пахалӑхлӑ материала ҫырса кӑтартакан темӑна туллин уҫса паракан статьясене жюри 3 балл ҫумне хушса хурать;
* Балл коэффициентне икӗ хут ӳстерме ҫур ҫултан кая мар регистрациленӗ вӑхӑтпа хутшӑнакансем валли палӑртнӑ.
|footer =

== Жюри ==
Конкурса организацилес ĕçе раççей тата ютçĕр викимедийçисем хутшăнма пултараççĕ.

Жюри, техник исполнителӗ — {{u|Il Nur}} ([[Хусан]])
|footer =
== Мӗн ҫинчен ҫырмалла ==

[[File:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албани — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австри — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларуҫ — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Боснипе Герцеговина — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгари — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгри — статьясен списокӗ]]

[[File:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузи — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греци — статьясен списокӗ]]

[[File:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Ирҫесем — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Крым тутарӗсем — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латви — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Пушкӑртстан — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[File:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыни тата Молдави — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Серб Республики — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Серби — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словаки — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словени — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Сорбсем — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Ҫурҫӗр Македони— статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Тутарстан — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Турци— статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорвати — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногори — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Чикансем (рома) — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Czech Republic.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia|Чехи — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Эрмени — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстони — статьясен списокӗ]]

Ытти конкурссем 2026 ҫулхи Вики-ҫуркунне шайӗнче: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Хӗрарӑмсем]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Ҫын прави]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Ҫамрӑксен]].

== Призсем ==
400 евро таран.

== Жюри ==
* {{u|Il Nur}}

}}

== Пӗтӗмлетӳсем ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Хутшӑнакан
! Статьясем
! Шут
! Баллсем
! Вырӑн
|-
|{{u|Max Tenche }}
|[[Шпилевая Нина Ивановна]]{{*}} [[Никандрова Надежда Валериановна]]{{*}} [[Уляндина Августа Васильевна]]{{*}} [[Глянец (ушкӑн) ]]{{*}} [[Навроцкий Кароль]]{{*}} [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]]{{*}} [[Орбан Виктор]]{{*}}[[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]]{{*}} [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]{{*}} [[Мадьяр Петер]]{{*}} [[Тиса (парти)]]{{*}} [[Тивӗҫлӗх хӗресӗ (Польша)]] {{*}} [[«Pro Patria» медаль (Польша)]] {{*}} [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ палли]] {{*}} [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] {{*}} [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] {{*}} [[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Польша)]] {{*}} [[Польша Чӗрӗлӗвӗн орденӗ]] {{*}} [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] {{*}} [[Фидес — ХДХП]] {{*}} [[Дуда Анджей]] {{*}} [[Болгарири парламент суйлавӗ (2026)]]
|22
|
|
|-
|{{u|Ellodanis5}}
|[[''Чăваш'' этнонима этимологизацилесси тĕлĕшпе (Н.И. Егоров статйи)]]{{*}} [[Галателла]]{{*}} [[Ахаль айтăварак курăкĕ]]{{*}} [[Ансăр çулçăллă айтăварак курăкĕ]]{{*}} [[Тракри вокалпа инструментсен ансамблĕ (ВИА, 1970-мĕш çулсем)]]{{*}} [[Çурхи шаклапуç ]]{{*}} [[Астра]]{{*}} [[ Симеон Бекбулатович]]{{*}} [[Суя Дмитрий I]]{{*}} [[Ледебур пиçенкки ]]{{*}} [[ Пиçенкке]]{{*}} [[Суя шаклапуç]]{{*}} [[Иранра американ аманатсене тытса илни]]{{*}} [[Тăван ен]]{{*}} [[Австрири парламент суйлавĕ (1919)]]{{*}} [[''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интерпретацийĕ (пĕлтерев тата кĕнеке)]]{{*}} [[Чĕмпĕр хулашĕ]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}}
|17
|
|
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Азербайджанра журналистсене сериллĕн арестленисем (2023–2025)]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|}

== Тӗнчери статистика ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Тӗнчери статистика]]


[[Категори:Википеди:Вики-çуркунне 2026]]</text>
      <sha1>ch50dktrp6pujcpxiyrnduw0b0qbcjc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шпилевая Нина Ивановна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129433</id>
    <revision>
      <id>873238</id>
      <parentid>872072</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T22:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5500" sha1="klkqsxrq1gi4hgqomlrlmjynh2bwfvb" xml:space="preserve">{{Политик
| Ят = Шпилевая Нина Ивановна 
| Тăван ят = 
| Ӳкерчĕк = Шпилевая Нина (Улатӑр районӗ).jpg
| Анлăшĕ = 250px
| Ӳкерчĕке ăнлантарни = {{Кӗске дата|2026|03|14}} Улатӑрти конференцире
| Çуралнă чухнехи ят = 
| Суя ятсем = 
| Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1962|02|10}}&lt;ref name=&quot;ПРС&quot;&gt;[https://chuvash.er.ru/person/21d4c5a5-53a1-4fb1-9f2f-92fa37924a44 Пӗрлехи Раҫҫейӗн Чӑваш Енчи уйрӑмӗн сайчӗ]&lt;/ref&gt;
| Çуралнă вырăн = [[ССРП]], [[РСФСР]], [[Чӑваш АССР]], [[Пӑрачкав районӗ]], [[Сыреҫ]]&lt;ref name=&quot;ПРС&quot;/&gt;
| Вилнĕ вăхăт = 
| Вилнĕ вырăн = 
| Гражданлăх = {{USSR}}&lt;br/&gt;{{Ялавлани|РФ}}
| Тĕне тытни = 
| Парти = [[Пӗрлехи Раҫҫей]]&lt;ref name=&quot;ПРС&quot;/&gt;
| Тĕп шухăшсем =
| Ĕçлев тĕсĕ = [[Улатӑр районӗ|Улатӑр муниципаллӑ округӗн]] пуҫлӑхӗ&lt;ref name=&quot;РС&quot;/&gt;
| Чыславсем = 
| Сайт = [https://alatr-mo.cap.ru/about/structure-1/b423fd3e-2e5e-4378-be71-2666a716385d/ Улатӑр районӗн сайчӗ]
}}

'''Шпилевая Нина Ивановна''' ({{Кӗске дата|1962|02|10}}, [[ССРП]], [[РСФСР]], [[Чӑваш АССР]], [[Пӑрачкав районӗ]], [[Сыреҫ]]&lt;ref name=&quot;ПРС&quot;/&gt;) — [[Чӑваш Ен]]ӗн [[политик]]ӗ, [[Улатӑр районӗ|Улатӑр муниципаллӑ округӗн]] пуҫлӑхӗ&lt;ref name=&quot;РС&quot;&gt;[https://alatr-mo.cap.ru/about/structure-1/b423fd3e-2e5e-4378-be71-2666a716385d/ Улатӑр районӗн сайчӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, «[[Пӗрлехи Раҫҫей]]» [[парти]]н уйрӑмӗн вырӑнти ертӳҫи&lt;ref name=&quot;ПРС&quot;/&gt;.

== Пурнӑҫ ==
{{Тулли дата|1962|02|10}} [[Чӑваш АССР]]-ӑн [[Пӑрачкав районӗ]]н [[Сыреҫ]] ялӗнче ҫуралнӑ.

{{Кӗске дата|1981|07|13}}-мӗшӗнчен пуҫласа {{Кӗске дата|1986|02|1}}-мӗшӗччен Чӑваш АССР-ӑн Улатӑр райӗҫтӑвкомӑн ял хуҫалӑхӗн тытӑмӗнчи кадрсен суйлакан тата хатӗрлекен экономисчӗ пулчӗ.

{{Кӗске дата|1986|02|1}}-мӗшӗнчен пуҫласа {{Кӗске дата|1988|07|25}}-мӗшӗччен Чӑваш АССР-ӑн Улатӑр районӗнчи агропромышленоҫ пӗрлешӗвӗнчи кадрсен аслӑ инженерӗ.

{{Кӗске дата|1988|07|25}}-мӗшӗнчен пуҫласа {{Кӗске дата|1992|04|1}}-мӗшӗччен Чӑваш АССР-ӑн Улатӑр районӗнчи &quot;Прогресс&quot; агрокомбинатӑн кадрсен специалисчӗ.

{{Кӗске дата|1992|04|1}}-мӗшӗнчен пуҫласа {{Кӗске дата|1994|05|31}}-мӗшӗччен Чӑваш Республикин Улатӑр районӗнчи ял хуҫалӑхӗпе ҫӗнетсе тӑвакан отрасльсен тытӑмӗнчи кадрсен специалисчӗ.

{{Кӗске дата|1994|05|31}}-мӗшӗнчен пуҫласа {{Кӗске дата|2001|02|26}}-мӗшӗччен Чӑваш Республикин Улатӑр районӗнчи ял хуҫалӑхӗпе ҫиме тытӑмӗнче ӗҫленӗ.

{{Кӗске дата|2001|02|26}}-мӗшӗнчен пуҫласа [[2017]] ҫулччен Чӑваш Республикин Улатӑр районӗн администрацинче ӗҫленӗ.

{{Тулли дата|2017|03|25}}н [[Чӑваш Республики]]н [[Улатӑр районӗ]]н администрацийӗн Пуҫлӑхӗ&lt;ref name=&quot;РС&quot;/&gt;, [[2022]] ҫултан Чӑваш Республикин Улатӑр муниципаллӑ округӗн Пуҫлӑхӗ&lt;ref name=&quot;ПРС&quot;/&gt;.

== Вӗренӳ ==
[[2004]] ҫулта [[Чӑваш патшалӑх аграри университечӗ|Чӑваш ял хуҫалӑхӗ академине]] тата [[2008]] [[Чулхура тыту институчӗ|Атӑл-Нухрат патшалӑх хӗсмечӗ академине]] вӗҫленӗ. Ӑсталӑх — зоотехни, патшалӑхлӑ тата муниципаллӑ право&lt;ref name=&quot;ПРС&quot;/&gt;.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем}}

== Каҫӑсем ==
* [https://chuvash.er.ru/person/21d4c5a5-53a1-4fb1-9f2f-92fa37924a44 Пӗрлехи Раҫҫейӗн Чӑваш Енчи уйрӑмӗн сайчӗ]
* [https://alatr-mo.cap.ru/about/structure-1/b423fd3e-2e5e-4378-be71-2666a716385d/ Улатӑр районӗн сайчӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://vk.com/id553313218 Вконтакте]

[[Категори:Нарăсăн 10-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:1962 çулта çуралнисем]]
[[Категори:Пăрачкав районĕнче çуралнисем]]
[[Категори:Чăваш политикĕсем]]
[[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]]
[[Категори:Чăваш Енĕн Улатăр районĕ]]
[[Категори:Политиксем, алфавитпа]]</text>
      <sha1>klkqsxrq1gi4hgqomlrlmjynh2bwfvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шывуйăрăш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129558</id>
    <revision>
      <id>873240</id>
      <parentid>872455</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T23:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1878" sha1="km6xd80by38j6rp6wj272at1dwl43g6" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Водораздел (пĕлтерĕшсем)}}__NOTOC__
[[Ӳкерчĕк:Europäische Wasserscheiden.png|мини|250px|right|Европăри шывуйăрăшсем]]
'''Шывуйăрăш''' — çĕр çинчи малсăлтавлă  [[топографи]]лле йĕр, &lt;!--разделяющая [[водосбор]]ы ([[Бассейн водоёма|бассейны]]) двух или нескольких [[река|рек]], [[озеро|озёр]], [[море]]й или [[океан]]ов, направляя сток атмосферных [[Атмосферные осадки|осадков]] по двум противоположным [[склон]]ам--&gt;

== Çавăн пекех ==
* [[Шывпуху бассейнĕ]]
* [[Юханшывсен тетелĕ]]
* [[Европа тĕп шывуйăрăшĕ]]
* [[Америка континент шывуйăрăшĕ]]
* [[Трипл-Дивайд-Пик]]
* [[Паллас тăвĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* 
* ''[[Жалсарайн, Тимур Ухинович|Жалсарайн Т. У.]]'' [http://arakhley.ru/images/workfold/Jalsarain77.JPG Точка великого водораздела]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190324003410/http://arakhley.ru/images/workfold/Jalsarain77.JPG |date=2019-03-24 }} // [[Забайкальский рабочий]]. 1977.
* ''[[Яккола, Николай Матвеевич|Яккола Н. М.]]'' Водораздел: Повествование. — Петрозаводск: [[Карелия (издательство)|Карелия]], 1972.

{{hydrology-stub}}
{{Тулаш каçăсем}}
[[Категори:Природные зоны и природные территориальные деления]]
[[Категори:Гидрологи]]</text>
      <sha1>km6xd80by38j6rp6wj272at1dwl43g6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Экономикăн тăваттăмĕшле секторĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129585</id>
    <revision>
      <id>873241</id>
      <parentid>872525</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T00:56:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1057" sha1="0fmzgfduxlg8l739nybzo19vqytn19s" xml:space="preserve">{{main|Экономикăн виçĕ секторлă моделĕ}}
[[File:Clark's Sector Model.png|thumb|450px|Clark's Sector Mode&lt;/br&gt;&lt;big&gt;Тăваттăмĕшле сектор — хĕрлĕ тĕспе&lt;/big&gt;]]
'''Экономикăн тăваттăмĕшле секторĕ''', [[пĕлӳлĕхсен экономики]], тата урăх çаăн пекки&lt;ref&gt;[http://www.roiw.org/1987/359.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311102144/http://www.roiw.org/1987/359.pdf |date=2012-03-11 }} // roiw.org&lt;/ref&gt;.

== Çавăн пекех == 
* [[Пĕлӳлĕхсен пĕрлĕхĕ]] 
* [[Пĕлӳлĕхсен экономики]] 
* [[Нетократи]] 
* [[Креативлă класс]] 
* [[Информацилле технологи]] 

* [[Экономикăн виççĕмĕшле секторĕ]] 
* [[Экономикăн пиллĕкмĕшле секторĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

{{economy-stub}} 

[[Категори:Экономикăн тăваттăмĕшле секторĕ| ]]</text>
      <sha1>0fmzgfduxlg8l739nybzo19vqytn19s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шăмăшка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129721</id>
    <revision>
      <id>873232</id>
      <parentid>872917</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T20:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="852" sha1="2gbzpno8hxmf9kn2a3ycxegrm6c8eud" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Шăмă (пĕлтерĕшсем)}}
[[Ӳкерчĕк:Mango opened seed.jpg|thumb|[[Инди манговĕ|Манго]] шăмăшки]]

'''Шăмăшка''' —  хăшпĕр ÿсентăрансен çимĕçĕсенчи хытă йалхахпа хупланнă [[тĕш (ботаника)|тĕш]]

== Каçăсем ==
{{Wiktionary}}
* {{DNB-Portal|4057213-4}}
* [http://www.deutschlands-obstsorten.de/ Deutschlands Obstsorten] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110519163031/http://www.deutschlands-obstsorten.de/ |date=2011-05-19 }}, ein etwa 100 Jahre altes antiquarisches Fachbuch, in dem mehr als 300 Äpfel-, Birnen-, Pflaumen-, Erdbeeren-, Aprikosen- und Rebsorten mit Abbildungen beschrieben werden
{{botanics-stub}}
{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Çимĕç (ботаника)]]</text>
      <sha1>2gbzpno8hxmf9kn2a3ycxegrm6c8eud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çĕршывташ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129724</id>
    <revision>
      <id>873254</id>
      <parentid>872944</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T11:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>873254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1684" sha1="s2flx9j0csmahwl1b0g3t0gt5uzrpqi" xml:space="preserve">[[File:The various performances by the artists at the Indian Diaspora Event, at Ricoh Coliseum, in Toronto, Canada on April 15, 2015 (1).jpg|thumb|The various performances by the artists at the Indian Diaspora Event, at Ricoh Coliseum, in Toronto, Canada on April 15, 2015&lt;/br&gt;&lt;big&gt;Торонто, Канада. 2015, апрель, 15. Инди диаспори ячĕпе артистсем пушкараççĕ&lt;/big&gt;]]
:''Çавăн пекех пăхăр: [[Ентеш]]''
:''Çавăн пекех пăхăр: [[Элтеш]]''
:''Çавăн пекех пăхăр: [[Йăхташ]]''

'''Çĕршывташ''', нумайлă хисепре '''Çĕршывташсем''' пĕр-пĕр уйрăм çĕршывпа (патшалăхпа) çыхăннă çынсене (вĕсенчен кашнине) çапла калаççĕ&lt;ref&gt;[http://slovari.yandex.ru/dict/jurid/article/jur3/jur-5727.htm?text=%D0%A1%D0%BE%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%87%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8&amp;stpar1=1.1.1 Большой юридический слов. арь. 3-е изд., доп. и перераб. / Под ред. проф. ''А. Я. Сухарева''. — {{М}}: ИНФРА-М,2007. — VI, 858 с. — (Б-ка словарей «ИНФРА-М»).]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ĕслемен каçă|date=Июнь 2019 |bot=InternetArchiveBot}}{{ĕçлемен каçă|кун=14|уйăх=06|çул=2016}}&lt;/ref&gt;. 
== Çавăн пекех ==
* [[Диаспора]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

[[Категори:Çĕршывташ]]
[[Категори:Çĕршывташсем]]</text>
      <sha1>s2flx9j0csmahwl1b0g3t0gt5uzrpqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хутшăнакан:Maris Dreshmanis</title>
    <ns>2</ns>
    <id>129799</id>
    <revision>
      <id>873236</id>
      <parentid>873209</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T21:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maris Dreshmanis</username>
        <id>39947</id>
      </contributor>
      <comment>Update babel to lv|ru-4 (remove en-3, de-1)</comment>
      <origin>873236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="593" sha1="1tm661nfud90u9uzogktjy8qwfpriv4" xml:space="preserve">{{#babel:lv|ru-4}}
== Maris Dreshmanis ==
Open data researcher. Contributor to [[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]] on Wikidata.

* '''[[d:User:Maris Dreshmanis|Wikidata contributions]]''' — 37,400+ edits
* '''GSCO''' — Global Standard Classification of Occupations (27 national registries + ESCO, 57,000+ occupation entries, 26,991 Wikidata items, 152,000+ multilingual labels across 53 languages)
* '''[[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]]''' — coordinating occupation label enrichment in 27 source languages

[[Category:Wikipedians]]</text>
      <sha1>1tm661nfud90u9uzogktjy8qwfpriv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Болгарири парламент суйлавӗ (2026)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129800</id>
    <revision>
      <id>873217</id>
      <timestamp>2026-04-24T13:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{Суйлав карточки |название = Болгарири парламент суйлавӗ |подпись названия  = 2026 ҫулхи Болгарири парламент суйлавӗ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{Lang-bg|(Парламентарните избори в България през 2026 г.)}}&lt;small/&gt; |дата = {{Кӗске дата|2026|04|19}} |предыдущие = Болгарири парламент суйлавӗ (2024, юпа) |...»</comment>
      <origin>873217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23550" sha1="89qv3gotrx5m5zvp3g95x60m7id83gz" xml:space="preserve">{{Суйлав карточки
|название = Болгарири парламент суйлавӗ
|подпись названия  = 2026 ҫулхи Болгарири парламент суйлавӗ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{Lang-bg|(Парламентарните избори в България през 2026 г.)}}&lt;small/&gt;
|дата = {{Кӗске дата|2026|04|19}}
|предыдущие = Болгарири парламент суйлавӗ (2024, юпа)
|год предыдущих = 2024
|следующие = Болгарири парламент суйлавӗ (2030)
|год следующих = 2030

&lt;!-- для флага --&gt;
|территория = Болгари
|явка избирателей = 50.05%

&lt;!-- кандидат № 1--&gt;
|портрет1 = [[File:Rumen_Radev_official_portrait_(3x4_cropped).jpg|160x160px|class=notpageimage]]
|цвет1 = #1A493F
|кандидат1 = [[Радев Румен|Румен Радев]]
|партия1 = 
|глава партии с1 = [[2026]]
|коалиция1 = [[Прогрессивлӗ Болгари]]
|прошлый результат1 = ''ҫӗнӗ парти''
|прошлое число мест1 = 
|мест получено1  = 131
|суммарное число мест1 =
|изменение числа мест1 =
|число голосов1 =1 444 924
|доля голосов1 = 44,6%
|изменение доли голосов1 =

&lt;!-- кандидат № 2--&gt;
|портрет2 = [[Ӳкерчĕк:EPP_Congress_2025_Valencia_Day_1_(54484217152)_(cropped).jpg|160x160px|class=notpageimage]]
|цвет2 = #0056A7
|кандидат2 = [[Борисов Бойко|Бойко Борисов]]
|партия2 = 
|коалиция2 = [[ГЕРБ]]—[[Демократи вӑйӗсен пӗрлӗшӗвӗ|ДВП]]
|глава партии с2 = [[2006]]
|прошлый результат2 = 26,39%
|прошлое число мест2 = 66
|мест получено2 = 39
|суммарное число мест2 =
|изменение числа мест2 ={{ӳкни}} 27
|число голосов2 =433 755
|доля голосов2 =13,4%
|изменение доли голосов2 =

&lt;!-- кандидат № 3 --&gt;
|портрет3 = [[Ӳкерчĕк:Asen_Vasilev_2023.jpg|160x160px|class=notpageimage]]
|цвет3 = #4200FF
|кандидат3 = [[Василев Асен|Асен Василев]]
|партия3 = 
|коалиция3 = [[Улшӑнусем малалла пыратпӑр|УМП]]—[[Демократиллӗ Болгари|ДБ]]
|глава партии с3 = [[2025]]
|прошлый результат3 = 14,21%
|прошлое число мест3 = 36
|мест получено3 = 37
|суммарное число мест3 =
|изменение числа мест3 = {{Ӳсни}} 1
|число голосов3 = 408 845
|доля голосов3 = 12,6%
|изменение доли голосов3 =

&lt;!-- кандидат № 4 --&gt;
|портрет4 = [[Ӳкерчĕк:Delyan Peevski 1 (portrait).jpg|160x160px|class=notpageimage]]
|цвет4 = #0160AA
|кандидат4 = [[Пеевски Делян|Делян Пеевски]]
|партия4 = [[Тивӗҫпе ирӗклӗхсен юхӑмӗ|ТИЮ]]
|коалиция4 = 
|глава партии с4 = [[2024]]
|прошлый результат4 = 11,51%
|прошлое число мест4 = 29
|мест получено4 = 21
|суммарное число мест4 =
|изменение числа мест4 = {{Ӳкни}} 8
|число голосов4 = 230 693
|доля голосов4 = 7,12%
|изменение доли голосов4 =

&lt;!-- кандидат № 5 --&gt;
|портрет5 = [[Ӳкерчĕк:Костадин Костадинов снимка (cropped).jpg|160x160px|class=notpageimage]]
|цвет5 = #C09F62
|кандидат5 = [[Костадинов Костадин (политик)|Костадин Костадинов]]
|партия5 = [[Чӗрӗлӳ (Болгарири парти)|Чӗрӗлӳ]]
|коалиция5 = 
|глава партии с5 = [[2014]]
|прошлый результат5 = 13,36%
|прошлое число мест5 = 33
|мест получено5 = 12
|суммарное число мест5 =
|изменение числа мест5 = {{Ӳкни}} 21
|число голосов5 = 137 940
|доля голосов5 = 4,25%
|изменение доли голосов5 =

|прочие партии = [[Мораль, пӗрлӗх, чыс|Меч]]
* [[Аслӑлӑх (парти)|Аслӑлӑх]]

|карта = 2026_Bulgarian_parliamentary_election.svg
|ширина карты = 400px
|альт. текст карты =
|подпись карты = Суйлав округӗсем тӑрӑх пӗтӗмлетӳсем

|карта2 = Bulgaria_2026_election.png
|ширина карты2 = 400px
|альт. текст карты2 =
|подпись карты2 = Суйлав округӗсем тӑрӑх процентлӗ пӗтӗмлетӳсем

|результат =
}}

'''[[Болгари]]ри {{тулли дата|2026|04|19}} парламент суйлавӗ''' ({{Lang-bg|Парламентарните избори в България през 2026 г.}}), вӑл {{Тулли дата|2025|12|11}} протестсене тата [[Желязков Росен|Росен Желязков]] [[Росен Желязков ертсе пырӑвӗ|ертсе пырӑвӗн]] ӗҫрен тухнине пула [[Халӑх пухӑвӗ (Болгари)|Халӑх пухӑвне]] 240 депутат суйлас тесе тунӑ. [[2021|2021 ҫултан]] шутласан [[Болгарири политика кризисӗ (2021-2026)|политика кризисне]] пула ку ҫиччӗмӗш суйлав. Ку суйлав кампанийӗн тӗп ыйтӑвӗсем: [[политикӑллӑ коррупци]], [[пурнӑҫ хакӗ]], [[суйлава ютҫӗртен витӗм]] тата [[суйлакансене туянни]].

[[2026|2026 ҫулхи]] [[кӑрлач уйӑхӗ]]нче [[Болгари президенчӗ|президент]] [[Радев Румен|Румен Радев]] ӗҫрен тухнӑ тата сулахай-центризм популизм суйлав коалицийӗ &quot;[[Прогрессивлӗ Болгари]]&quot; (ПБ) йӗркелесе вӑл парламенте кӗнӗрен [[Болгари]]ри политикӑллӑ лару-тӑру питӗ улшӑннӑ. Вӑл [[олигархи|олигарх]] тытӑмне аркатма пулнӑ. Кунччен [[Халӑх пухӑвӗ (Болгари)|Халӑх пухӑвӗнчи]] ҫӗнӗрен суйланасшӑнччӗ пысӑк коалицисем пулнӑ: [[ГЕРБ]]—[[Демократи вӑйӗсен пӗрлӗшӗвӗ|ДВП]] тата [[Улшӑнусем малалла пыратпӑр|УМП]]—[[Демократиллӗ Болгари|ДБ]].

Ку [[суйлава пыни]] питӗ пысӑк пулнӑ, 50% таран ӳснӗ. [[Прогрессивлӗ Болгари|ПБ]] 43,9%-пе ҫӗнтернӗ, вӑл вырӑнсен [[абсолютлӑ нумайрахӑш]]ӗ илнӗ. Урӑх партисем нумай вырӑн ҫухатнӑ тата 4%-лӗ суйлав пусахиччен сасӑсен 20% ҫитеймен. [[Улшӑнусем малалла пыратпӑр|УМП]]—[[Демократиллӗ Болгари|ДБ]] пӗр вырӑн ҫине нумайтарах илнӗ, [[ГЕРБ]]—[[Демократи вӑйӗсен пӗрлӗшӗвӗ|ДВП]] хӑй пулӑшнин ҫурри ҫухатнӑ, [[Тивӗҫпе ирӗклӗхсен юхӑмӗ|ТИЮ]] вара чи вӑйсӑр пӗтӗмлетӳ кӑтартнӑ ([[1994 |1994 ҫултан]] шутласан). Кунсӑр пуҫне, [[Болгар социализм партийӗ]]пе тытса пыракан [[БСП — Пӗрлешнӗ сулахаййисем]] альянсӗ (унӑн [[1991|1991 ҫулта]] йӗркеленӗренпе) пӗрремӗш хут парламенте кӗреймен. [[Чӗрӗлӳ (Болгарири парти)|Чӗрӗлӳсӗр]] пуҫне пур питӗ сылтӑм партийӗсем [[суйлав пусахи]]не ҫитмен, анчах вӑл та вырӑнсен 60% ҫухатнӑ.

Ку суйлавӑн пӗтӗмлетӗвӗ — [[Прогрессивлӗ Болгари]] ҫӗнтерӗвӗ — [[евроскептицизм]]лӗ тата [[Раҫҫей]] [[Русофили|майлӑ]] вӑйӗсен ҫӗнтерӗвӗ пек хаклайнӑ. Румен Радев [[Европа Пӗрлешӗвӗ|Европа Пӗрлешӗвне]] хирӗҫ тата Раҫҫейпе ҫыхӑнусем тума хатӗрлӗх ҫинчен пӗр хут мар каланӑ. Ҫавӑнпа, ӑна [[Венгри]]н иртнӗ [[Венгри премьер-министрӗ|премьер-министрӗпе]] [[Виктор Орбан]]па, [[Словаки]]н [[Словаки премьер-министрӗ|премьер-министрӗпе]] [[Фицо Роберт|Роберт Фицӑпа]] танлаштарайнӑ, анчах ку танлаштарусене сирсе янӑ. Ҫӗнтерӳ хыҫҫӑн Радеве ЕП-ран та, Раҫҫейрен те саламлани янӑ. Вӑл, икӗ енне прагматизмпе пырать, каланӑ.

== Истори умӗн ==
[[Болгарири парламент суйлавӗ (2024, юпа)|2024 ҫулхи юпа уйӑхӗнчи Болгарири парламент суйлавӗн]] пӗтӗмлетӗвӗнчен [[сахалрахӑш ертсе пырӑвӗ]] йӗркеленнӗ, [[Желязков Росен|Росен Желязков]] ([[ГЕРБ]] партийӗн пайташӗ) [[Болгари премьер-министрӗ]] пулса тӑнӑ. Ку ертсе пырӑва малалла партисем кӗнӗ: [[ГЕРБ]]—[[Демократи вӑйӗсен пӗрлӗшӗвӗ|ДВП]], [[БСП — Пӗрлешнӗ сулахаййисем|БСП—ПС]], [[Ҫав халӑх пур|ҪХП]] тата [[Тивӗҫпе ирӗклӗхсен юхӑмӗ|ТИЮ]]-ран уйрӑлнӑ [[Тивӗҫпе ирӗклӗхсен альянсӗ|ТИА]] партийӗ (ӗненӳ вотумӗнче вӑл ертсе пырӑва пулӑшнӑ)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bulgaria's parliament approves new coalition government led by centre-right's Rosen Zhelyazkov|url=https://apnews.com/article/bulgaria-parliament-government-prime-minister-zhelyazkov-borissov-6d053e278ddffeacc522c2313aea4006|date=16 January 2025|agency=Associated Press|access-date=16 January 2025}}&lt;/ref&gt;. Анчах, [[2025 |2025 ҫулхи]] [[пуш уйӑхӗ]]нче [[Болгарин Конституци сучӗ]] йышӑнӑвӗ тӑрӑх [[Аслӑлӑх (парти)|Аслӑлӑх]] партийӗ [[Халӑх пухӑвӗ (Болгари)|Халӑх пухӑвне]] кӗнӗ те тата вӑл коалицие минимумччен 121 вырӑнччен пӗчӗклетнӗ, оппозицин 119 вырӑнӗсем пур&lt;ref&gt;{{cite web |date=13 March 2025 |title=Bulgaria – March 2025 {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/report/bulgaria/march-2025 |access-date=23 April 2026 |publisher=International Institute for Democracy and Electoral Assistance}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aktan |first=Sertac |date=14 March 2025 |title=Velichie party joins Bulgarian parliament, coalition majority now at risk |url=https://www.euronews.com/my-europe/2025/03/14/vote-recount-changes-political-landscape-in-bulgaria |access-date=23 April 2026 |website=Euronews}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Kilova|first=Milena|date=19 March 2025|title=Shte ostane li stabilno upravlenieto sled vlizaneto na 'Velichie' v parlamenta?|script-title=bg:Ще остане ли стабилно управлението след влизането на 'Величие' в парламента?|trans-title=Will the government remain stable after the majority enters Parliament?|url=https://bntnews.bg/news/shte-ostane-li-stabilno-upravlenieto-sled-vlizaneto-na-velichie-v-parlamenta-1331404news.html|website=BNT News|language=bg}}&lt;/ref&gt;.

Ҫӗнӗрен шутлани ертсе пырӑвӑн нумайрахӑшӗ пӗтсен [[Тивӗҫпе ирӗклӗхсен юхӑмӗ|ТИЮ]]—[[Тивӗҫпе ирӗклӗхсен юхӑмӗ — Ҫӗнӗ пуҫламӑш|Ҫӗнӗ пуҫламӑш]] лидерӗ Делян Пеевски ертсе пырӑва пулӑшма сӑмах панӑран [[Тивӗҫпе ирӗклӗхсен альянсӗ|ТИА]] [[2025|2025 ҫулхи]] [[ака уйӑхӗ]]нче ертсе пыруран тухнӑ, мӗншӗн тесен вӑл Пеевскипе ертсе пырӑва пулӑшас килмест&lt;ref&gt;{{cite web |last=Kostadinova|first=Simona|date=15 April 2025|title=DPS-Dogan reshi: Napuska upravlyavashtoto mnozinstvo|script-title=bg:ДПС-Доган реши: Напуска управляващото мнозинство|trans-title=DPS-Dogan decided: leaving the ruling majority|url=https://www.mediapool.bg/dps-dogan-reshi-napuska-upravlyavashtoto-mnozinstvo-news370294.html|access-date=16 April 2026|website=Mediapool.bg|language=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kostov|first=Konstantin|date=16 April 2025|title=Tova pravitelstvo shte otselee, spored lidera na 'Velichie' Ivelin Mikhaĭlov|script-title=bg:Това правителство ще оцелее, според лидера на 'Величие' Ивелин Михайлов|trans-title=This government will survive, according to &quot;Velichie&quot; leader Ivelin Mihaylov|url=https://www.bta.bg/bg/news/bulgaria/873237-tova-pravitelstvo-shte-otselee-spored-lidera-na-velichie-ivelin-mihaylov|access-date=16 April 2026|agency=Bulgarian News Agency|language=bg}}&lt;/ref&gt;. Ертсе пыру Пеевски пулӑшнипе ӗненменлӗх вотумӗ тӳссе ирттернӗ&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 December 2025 |title=Bulgaria's government resigns after mass protests, while motion of no confidence defeated |url=https://sofiaglobe.com/2025/12/11/bulgarias-government-resigns-after-mass-protests-while-motion-of-no-confidence-defeated/ |access-date=23 April 2026 |work=The Sofia Globe}}&lt;/ref&gt;. Протестсенчен тата коррунцирен 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнче Желязков ертсе пырӑвӗ ӗҫрен тухнӑ&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jochecová|first=Ketrin|date=11 December 2025|title=Bulgarian government collapses after weeks of mass protests|url=https://www.politico.eu/article/bulgaria-government-collapse-resigns-pm-rosen-zhelyazkov/|access-date=11 December 2025|work=Politico}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Henley|first1=Jon|last2=Henley|first2=Jon|date=11 December 2025|title=Bulgarian government resigns after mass anti-corruption protests|url=https://www.theguardian.com/world/2025/dec/11/bulgarian-government-resigns-mass-anti-corruption-protests|access-date=11 December 2025|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt;. Желязков ертсе пырӑвӗн тӗп шантарӑвӗ — [[Еврозона|еврозонӑна]] кӗни, 2025 ҫулта ку пурнӑҫланнӑ&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 April 2025|title=European Council President welcomes Bulgaria's efforts towards euro zone, support for Ukraine|url=https://sofiaglobe.com/2025/04/27/european-council-president-welcomes-bulgarias-efforts-toward-euro-zone-support-for-ukraine/|access-date=22 April 2026|work=The Sofia Globe}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 March 2025|title=Bulgarian PM discusses country's euro zone accession with ECB, Eurogroup heads|url=https://sofiaglobe.com/2025/03/20/bulgarian-pm-discusses-countrys-euro-zone-accession-with-ecb-eurogroup-heads/|access-date=22 April 2026|work=The Sofia Globe}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Nikolov|first=Krassen|date=5 February 2025|title=New Bulgarian government confirms commitment to eurozone entry|url=https://www.euractiv.com/section/politics/news/new-bulgarian-government-confirms-commitment-to-eurozone-entry/|website=Euroactiv|access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Maclachlan |first=Eden |date=28 December 2025 |title=Bulgaria prepares to join eurozone amid fears of Russian-backed disinformation |url=https://www.theguardian.com/world/2025/dec/28/bulgaria-europe-eurozone-russia-disinformation-economy |access-date=22 April 2026 |work=The Guardian}}&lt;/ref&gt;.

Радев еврозонӑна кӗнине хирӗҫ пулнӑ, ӑна чарнишӗн вӑл 2025 ҫулта референдум тунӑ, анчах Конституци сучӗ куна пӑрахӑҫланӑ&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 May 2025 |title=Bulgaria's president calls for referendum on euro despite court ruling it would be unconstitutional |url=http://constitutionnet.org/news/bulgarias-president-calls-referendum-euro-despite-court-ruling-it-would-be-unconstitutional |access-date=22 April 2026 |website=ConstitutionNet}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Thavard |first=Blaga |date=5 June 2025 |title=Populism over Principle|url=https://verfassungsblog.de/bulgaria-referendum-euro/ |website=Verfassungsblog |doi=10.59704/12b0b834da187d02 |issn=2366-7044 |access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 May 2025 |title=Bulgarian Parliament Speaker rejects President's request for vote on euro referendum – reports |url=https://sofiaglobe.com/2025/05/13/bulgarian-parliament-speaker-rejects-presidents-request-for-vote-on-euro-referendum-reports/ |access-date=22 April 2026 |work=The Sofia Globe}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 June 2025 |title=Bulgarian Constitutional Court rejects President's bid to annul Speaker's decision on euro referendum |url=https://sofiaglobe.com/2025/06/10/bulgarian-constitutional-court-rejects-presidents-bid-to-annul-speakers-decision-on-euro-referendum/ |access-date=22 April 2026 |work=The Sofia Globe}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 November 2025 |title=Bulgaria's President Slams Parliament Over Ignored Referendum Proposal on Euro Adoption |url=https://www.novinite.com/articles/235535/Bulgaria%27s+President+Slams+Parliament+Over+Ignored+Referendum+Proposal+on+Euro+Adoption |access-date=22 April 2026 |website=Novinite}}&lt;/ref&gt;. 2026 ҫулта ҫӗнӗ суйлав тума йышӑннӑран суйлава хутшӑнас тесе президент Радев ӗҫрен тухнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |last=Shleton|first=Jon|date=19 January 2026|title=Bulgaria: President Radev steps down before snap election|url=https://www.dw.com/en/bulgaria-president-radev-steps-down-before-snap-election/a-75572086|access-date=22 April 2026|website=DW.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=19 March 2026 |title=Bulgaria's 2026 elections: Radev launches programme, with emphasis on economy |url=https://sofiaglobe.com/2026/03/19/bulgarias-2026-elections-radev-launches-programme-with-emphasis-on-economy/ |access-date=22 April 2026 |work=The Sofia Globe}}&lt;/ref&gt;. 

{{Тулли дата|2026|02|18}} [[Болгари президенчӗ]] [[Йотова Илияна|Илияна Йотова]] премьер-министр [[Гюров Андрей|Андрей Гюровпа]] вӑхӑтлӑха ертсе пыру лартнӑ, ҫӗнӗ парламент суйлавӗ [[Ака, 19|акан 19-мӗшӗнче]] тума йышӑннӑ пулнӑ&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://apnews.com/article/bulgaria-interim-government-president-elections-yotova-instability-c26f450ecbf8c28ec441306210493bd0|title=Bulgarian president appoints caretaker government and sets snap election date for April 19|agency=Associated Press|date=19 February 2026|access-date=19 February 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Knapp|first=Ferdinand|date=18 February 2026|title=Bulgaria to hold snap election in April|url=https://www.politico.eu/article/bulgaria-ilijana-iotova-holds-snap-election-april/|access-date=19 April 2026|work=Politico}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=18 February 2026|title=Bulgaria ⁠to hold snap parliamentary election on April 19 after protests|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/18/bulgaria-%e2%81%a0to-hold-snap-parliamentary-election-on-april-19-after-protests|access-date=19 February 2026|agency=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;. Гюров [[Европа Пӗрлешӗвӗ|ЕП-е]] [[Раҫҫей]]рен витӗме хирӗҫ кӗрешӳре пулӑшма ыйтнӑ&lt;ref&gt;{{cite news |last=Roussi|first=Antoaneta|date=1 April 2026|title=Bulgaria requests EU support to fend off election meddling in April vote|url=https://www.politico.eu/article/bulgaria-turns-to-eu-to-fend-off-election-meddling/|access-date=22 April 2026|work=Politico}}&lt;/ref&gt;. Ҫакна хуравласа, Радев унӑн партин пулма пултаракан ӑнӑҫӑвӗ Болгарири [[Румынири президент суйлавӗ (2024)|Румыни моделӗ тӑрӑх суйлава пӑрахма хӗтӗртме пултарать]], каланӑ&lt;ref&gt;{{cite web |last=Todorov|first=Svetoslav|date=7 April 2026|title=Bulgaria Ex-President Alleges Plan Underway to Discredit Expected Election Win|url=https://balkaninsight.com/2026/04/07/bulgaria-ex-president-alleges-plan-underway-to-discredit-expected-election-win/bi/|access-date=22 April 2026|website=Balkan Insight}}&lt;/ref&gt;.

== Суйлав системи ==
[[Халӑх пухӑвӗ (Болгари)|Халӑх пухӑвӗн]] 240 пайташӗ уҫнӑ ят-йыш тата пропорци элчӗлӗх системмипе суйланть. Болгарире 31 нумай мандатлӑ суйлав округӗ пур, вӗсенчи вырӑнсем 4-ран 19-ччен пулма пултарать. Пур партисем е суйлав коалицийӗ валли суйлав пусахи — 4 %. Вырӑнсем нумайрахӑш юлавӗ е [[Харе квоти]] усӑ курнипе пайланнаҫҫӗ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Republic of Bulgaria Election for Narodno Sabranie (Bulgarian National Assembly) |url=https://www.electionguide.org/elections/id/3595/ |website=IFES Election Guide |date=23 August 2023 |access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Electoral system for national legislature – Bulgaria |url=https://www.idea.int/answer/ans1303551645461599 |website=International IDEA |date=2026 |access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 March 2026 |title=Bulgaria, Early Parliamentary Elections, 19 April 2026: Needs Assessment Mission Report |url=https://odihr.osce.org/sites/default/files/documents/official_documents/2026/03/Bulgaria%202026%20early%20parliamentary_%20NAM%20report_03.03.2026.pdf |access-date=20 April 2026 |publisher=[[Office for Democratic Institutions and Human Rights|OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights]]}}&lt;/ref&gt;.

== Кампани ==

== Ыйтса тухнисем ==
{{wide image|2026-bg-election-polls.png|1000px|Тунӑ ыйтса тухнисен ӳкни}}

== Пӗтӗмлетӳ ==

== Ҫавӑн пек пӑхӑр ==
* [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]]

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем}}

[[Категори:Болгарири суйлав]]
[[Категори:Европӑри 2026 ҫулхи суйлав]]
[[Категори:Болгарири 2026 ҫул]]
[[Категори:Болгарири парламент суйлавӗ]]</text>
      <sha1>89qv3gotrx5m5zvp3g95x60m7id83gz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-04-30 (cv)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>129801</id>
    <revision>
      <id>873227</id>
      <timestamp>2026-04-24T18:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Рыжебрюхая приния в горах Айодхья-Хилз, Западная Бенгалия, Индия»</comment>
      <origin>873227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="n01gu7u3iefjxr5l0ej9a64opu9ibxo" xml:space="preserve">Рыжебрюхая приния в горах Айодхья-Хилз, Западная Бенгалия, Индия</text>
      <sha1>n01gu7u3iefjxr5l0ej9a64opu9ibxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-04-30</title>
    <ns>10</ns>
    <id>129802</id>
    <revision>
      <id>873228</id>
      <timestamp>2026-04-24T18:15:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Ashy Prinia in Ajodhya Hills July 2024 by Tisha Mukherjee 01.jpg»</comment>
      <origin>873228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="q4y36vnu4wtz62cesbfs5ignfmwl0gd" xml:space="preserve">Ashy Prinia in Ajodhya Hills July 2024 by Tisha Mukherjee 01.jpg</text>
      <sha1>q4y36vnu4wtz62cesbfs5ignfmwl0gd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хĕçпăшаллă конфликт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129803</id>
    <revision>
      <id>873244</id>
      <timestamp>2026-04-25T05:49:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Al-Hashd Al-Sha'abi forces in Fallujah after defeating ISIL.jpg|thumb|Al-Hashd Al-Sha'abi forces in Fallujah after defeating ISIL]]  '''Хĕçпăшаллă конфликт''' — хĕçпăшаллă хирĕçтăру.  Çаксене уйăрса пăхмалла: * [[Вăрçă]] * '''Хĕçпăшаллă конфликт''' * [[Çар конфликчĕ]]  == Литература == * {{книга |автор= |часть= Конфликт воо...»</comment>
      <origin>873244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1719" sha1="37vswijkb0k1pcgpvexs69s6m8sz6p1" xml:space="preserve">[[File:Al-Hashd Al-Sha'abi forces in Fallujah after defeating ISIL.jpg|thumb|Al-Hashd Al-Sha'abi forces in Fallujah after defeating ISIL]]

'''Хĕçпăшаллă конфликт''' — хĕçпăшаллă хирĕçтăру.

Çаксене уйăрса пăхмалла:
* [[Вăрçă]]
* '''Хĕçпăшаллă конфликт'''
* [[Çар конфликчĕ]]

== Литература ==
* {{книга |автор= |часть= Конфликт вооружённый|заглавие= Пограничный словарь|место= М.|издательство= Академия Федеральной ПС России|год= 2002|страниц= 260|ref=Пограничный словарь}}
* {{cite web
 |url         = http://voina-i-mir.ru/article/45
 |title       = Военный (локальный) конфликт
 |author      = [[Рогозин, Дмитрий Олегович|Рогозин Д.]]
 |date        = 
 |work        = Словарь-справочник «Война и мир в терминах и определениях»
 |publisher   = Информационный сайт ''voina-i-mir.ru''
 |access-date  = 2017-09-02
 |lang        = ru
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170903030707/http://voina-i-mir.ru/article/45
 |archive-date = 2017-09-03
 |url-status    = dead
}}

== Каçăсем ==
* [[Густерин, Павел Вячеславович|Густерин П.]] [https://centrasia.org/news.php?st=1563314040 Географическая статистика войн и вооруженных конфликтов XXI века] // Сайт ЦентрАзия
{{Тулаш каçăсем}}
[[Категори:Çар тивĕç-ирĕкĕ]]</text>
      <sha1>37vswijkb0k1pcgpvexs69s6m8sz6p1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нехтă хакĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129804</id>
    <revision>
      <id>873252</id>
      <timestamp>2026-04-25T09:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Graph price of oil 1861 to 2020 WID data.png|thumb|400px|Nominal price of oil from 1861 to 2020 from Our World in Data]] '''Нехтă хакĕ''' тени, ытларах чухне, харпăр сортлă [[нехтă]]н  баррелĕн спотла хакне пĕлтерет.   == Каçăсем == {{Навигаци |Портал = Экономика }} * ''Яков Миркин''. [http://www.forbes.ru/ekonomika-column/rynki/74807-tsena-neft...»</comment>
      <origin>873252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3779" sha1="9so4e3zluo9rtr1niedxp2rgz007ban" xml:space="preserve">[[File:Graph price of oil 1861 to 2020 WID data.png|thumb|400px|Nominal price of oil from 1861 to 2020 from Our World in Data]]
'''Нехтă хакĕ''' тени, ытларах чухне, харпăр сортлă [[нехтă]]н  баррелĕн спотла хакне пĕлтерет. 

== Каçăсем ==
{{Навигаци
|Портал = Экономика
}}
* ''Яков Миркин''. [http://www.forbes.ru/ekonomika-column/rynki/74807-tsena-nefti-tolko-na-tret-zavisit-ot-sprosa-i-predlozheniya-chto-eshche Анатомия цены на нефть: она только на треть зависит от спроса и предложения] // [[forbes.ru]], 12.10.2011
* [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy/oil/oil-prices.html Oil prices] на BP.com (ретроспектива цен на нефть за всё время, среднее по США до 1944, Arabian Light до 1983, затем Brent)
* [http://finstat.info/tsena-na-neft-brent-segodnya-i-v-dinamike Мониторинг цен на нефть Brent] (с 1987 г. по настоящее время)
* [http://ria.ru/trend/oil_cost_january_01012015/ Цены на нефть. Январь 2015] в ленте новостей «[[РИА Новости]]»
* [http://quotes.ino.com/exchanges/?r=NYMEX_CL Текущие цены на фьючерсные контракты на нефть]{{ref|en}}
* [http://www.eia.gov/dnav/pet/pet_pri_fut_s1_d.htm Исторические цены на нефть] (фьючерсные контракты на Light Sweet Crude на бирже NYMEX, на каждый день, c 4.04.1983) // US [[Energy Information Administration]]{{ref|en}}
* [http://www.eia.doe.gov/emeu/international/crude2.html Исторические цены на нефть] (фьючерсные контракты на Light Sweet Crude в формате Excel-таблицы, на каждый день, 1.01.1997-28.09.2011) // US Energy Information Administration{{ref|en}}
* [https://www.bloomberg.com/energy/ Energy &amp; Oil Prices] // [[Bloomberg]] — Фьючерсные цены на нефть WTI, Brent, TOCOM и на газ
* [https://www.gazeta.ru/business/2018/12/20/12102049.shtml Сколько будет стоить нефть в 2019 году и от кого это зависит] // [[Газета.Ru]], 2 янв 2019
* [https://ria.ru/20200121/1563647839.html Хафтар закрутил вентили: что будет с ценами на нефть] // [[РИА Новости]], 21.01.2020
* [https://vz.ru/economy/2021/6/18/1104780.html Стремительно дорожающая нефть опасна для России] &lt;small&gt;(нефть уже достигла двухлетнего максимума, но будет расти и дальше, сомнений в том, что она может вернуться к 100, а то и 200 долларам за баррель, уже практически ни у кого нет)&lt;/small&gt; // [[Взгляд (интернет-газета)|Взгляд]], 18 июня 2021
* [https://iz.ru/1626584/pavel-vikhrov/neft-iasnosti-rynok-chernogo-zolota-v-2024-godu-zhdet-silnaia-volatilnost Рынок чёрного золота в 2024 году ждет сильная волатильность] // [[Известия]], 29 декабря 2023
* [https://vz.ru/economy/2024/3/3/1256075.html От нефти ждут исторический скачок] // Взгляд, 3 марта 2024
* 
{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Энергетика]]
[[Категори:Экономикăлла кăтартусем]]
[[Категори:Макроэкономикăлла кăтартусем]]</text>
      <sha1>9so4e3zluo9rtr1niedxp2rgz007ban</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Спотла хак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129805</id>
    <revision>
      <id>873253</id>
      <timestamp>2026-04-25T11:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: « '''Спотла хак''', е '''Спот хак''',  çавăн пекех '''çумри хак''' ({{lang-en|spot price}}) —  [[тавар]], [[хаклă хут]]сем е [[валюта]] харпăр тĕлте тата харпăр  вăхăтра ним тăхтаса тăмасăр сутăннă чухнехи [[хак]].  == Çавăн пекех == * [[Форвардла валютăлла курс]]  == Асăрхавсем == {{Асăрхав...»</comment>
      <origin>873253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1480" sha1="rhdrja3keoi8f6priljfdo63pnfuvi0" xml:space="preserve">
'''Спотла хак''', е '''Спот хак''',  çавăн пекех '''çумри хак''' ({{lang-en|spot price}}) —  [[тавар]], [[хаклă хут]]сем е [[валюта]] харпăр тĕлте тата харпăр  вăхăтра ним тăхтаса тăмасăр сутăннă чухнехи [[хак]].

== Çавăн пекех ==
* [[Форвардла валютăлла курс]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
== Çăлкуçсем==
* Цена спот // Финансовый словарь
* Цена спот. Бизнес-словарь. Дата обращения: 10 февраля 2011. Архивировано 4 марта 2016 года.
* Цена спот. Экономический словарь. Дата обращения: 10 января 2011. Архивировано 15 июля 2012 года.
*  Стровский Л. Е., Казанцев С. К., Паршина Е. А. и др. Коммерческие операции на международных биржах, торгах, аукционах // Внешнеэкономическая деятельность предприятия: Учебник для вузов / Под ред. Л. Е. Стровского. — 2-е изд. — М.: ЮНИТИ, 1999. — С. 321. — 434 с. — ISBN 5-238-00001-4. — [Архивировано 6 апреля 2010 года.]

[[Категори:Экономикăлла кăтартусем]]</text>
      <sha1>rhdrja3keoi8f6priljfdo63pnfuvi0</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>