Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 3433 873693 633836 2026-05-05T17:55:48Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873693 wikitext text/x-wiki {{Хаçат | ят = Çĕнтерӳ çулĕ | ӳкерчĕк = | алпусни = | тĕс = | формат = | чĕлхе = [[чăваш чĕлхи|чăвашла]] | никĕсленĕ = [[1930]], [[чӳк, 1]] | кăларакан = ««Вăрнарти издательство çурчĕ», редакци коллективĕ | редактор = Фомина Альбина Дмитриевна | тираж = | тĕп оффис = [[Чăваш Республики]], [[Вăрнар районĕ]], [[Вăрнар]] паç. | веб-сайт = [http://putpobedy.ru/ putpobedy.ru] }} '''Çĕнтерӳ çулĕ''' ({{lang-ru|Путь победы}}) — [[Чăваш Ен]]ĕн [[Чăваш Енĕн Вăрнар районĕ|Вăрнар районĕн]] [[хаçат|хаçачĕ]]. [[2000]] çулхи [[çĕртме, 20|çĕртмен 20-мĕшĕнче]] хаçатăн тĕп редакторĕ вырăнне Фомина Альбина Дмитриевна йышăннă. == Кун-çулĕ == Пĕрремĕш кăларăмĕ [[1930]] çулхи [[чӳк, 1|чӳкĕн 1]] «Социализм çулĕпе» ятпа тухнă. [[1962]] çулта хаçата хальхи ята панă. Пĕрремĕш редакторĕ — Комаров Иван Тимофеевич. == Чыславсем == [[2005]] çулта хаçата Республика Кунне хатĕрлес тата иртерес ĕçе хастарлă хутшăннăшăн Чăваш Республикин Министрсен Кабинечĕ тав çырăвне ярса панă. Хаçата «Вăрнарти издательство çурчĕ» кăларать. == Каçăсем == * [http://gov.cap.ru/?gov_id=589 Çĕнтерӳ çулĕн сайчĕ] * [http://www.put-pobedy.cap.ru/ Çĕнтерӳ çулĕн сайчĕ]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Press-stub}} {{Чăвашла хаçат-журнал}} [[Категори:Чăваш Енри хаçат-журнал]] ldmpqlrxkahof639dohxu71xghakph1 0 3911 873732 797787 2026-05-06T08:12:29Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873732 wikitext text/x-wiki {{Çыравçă |Ят = Борлен Леонтьев |Ӳкерчĕк = |Ӳкерчĕке ăнлантарни = |Çуралнă чухнехи ят = Тихонов Борис Леонтьевич |Çуралнă вăхăт = [[раштав, 21]], [[1934]] |Çуралнă вырăн = [[File:Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic.svg|25px]] [[Кивĕ Арланкасси]] ялĕ, {{ÇВ|Елчĕк районĕ|Елчĕк районĕнче}}, [[Чăваш АССР]] |Вилнĕ вăхăт = {{ВВ|Шупашкар|Шупашкарта}}, [[Чăваш Республики|Чăваш Ен]] |Вилнĕ вырăн = [[çу, 12]], [[2013]] |Гражданлăх = {{Flagicon|USSR}} {{Flagicon|RUS}} |Ĕçлев тĕсĕ = [[чăвашсем|чăваш]] [[çыравçă|çыравçи]] тата [[сăвă]]çи |Хастар çулсем = |Тĕлĕ = |Жанр = [[повеç]], [[роман]], [[калав]], [[поэзи]] |Ĕçсен чĕлхи = [[чăваш чĕлхи|чăваш]], [[вырăс чĕлхи|вырăс]] |Парнесем = Василий Митта ячĕллĕ парне лауреачĕ (1999) |Чыславсем = РСФСР халăха çутта кăларас ĕçĕнче палăрнăскер ([[1980]]) |Викивулавăш = }} {{Пĕр хушаматлисем|Тихонов}} '''Борлен Борис Леонтьевич''' (чăн-чăн хушамачĕ '''Тихонов''', 20.12.1934, [[Кивĕ Арланкасси]] [[ял]]ĕ, Кĕçĕн Елчĕк районĕнчи (халь [[Елчĕк районĕ]]), [[Чăваш АССР]] — 12.5.2013, Шупашкар, Чăваш Республики) — Чăваш [[сăвăç]]и, [[проза|прозăçи]], педагог, журналист<ref>[http://www.cap.ru/news/2013/05/14/Ushel_iz_zhizni_zhurnalist_i_poet_Chuvashii_Boris_Borlen/?page=2196 Ушел из жизни журналист и поэт Чувашии Борис Борлен]{{Ĕçлемен каçă|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Василий Митта ячĕллĕ парне лауреачĕ (1999), РФ ÇП тата Чăваш Енĕн ПÇÇП пайташĕ ([[2002]]). РСФСР халăха çутта кăларас ĕçĕнче палăрнăскер ([[1980]])<ref>[http://enc.cap.ru/?t=prsn&lnk=1692 Чувашская энциклопедия]</ref>. ==Пурнăçĕ== [[1934]] çулта [[раштав, 20]]-мĕшĕнче [[Чăваш АССР]]ăн Кĕçĕн Елчĕк районĕнчи (халь [[Елчĕк районĕ]]) [[Кивĕ Арланкасси]] [[ял]]ĕнче çуралнă. [[Чăваш педагогика институчĕ|Чăваш педагогика институтне]] вĕренсе пĕтернĕ. [[Пушкăрт Республики]]н [[шкул]]ĕнсенче ачасене вĕрентнĕ, «[[Хыпар (хаçат)|Хыпар]]» [[хаçат]]ăн [[Пушкăрт Республики]]ри хăйсен корреспонденчĕ пулнă. [[Хусан]]та тухакан «[[Сувар (хаçат)|Сувар]]» хаçăт редакторĕн çумĕ пулнă. [[2013]]-мĕш çулта [[çу, 12]]-мĕшĕнче<ref>[http://www.cap.ru/news/2013/05/14/Ushel_iz_zhizni_zhurnalist_i_poet_Chuvashii_Boris_Borlen/?page=2196 Ушел из жизни журналист и поэт Чувашии Борис Борлен]{{Ĕçлемен каçă|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Шупашкарта вилнĕ. == Ĕçĕсем == Пичетленсе тухнă кĕнекисем: * «Асатте ялĕнче» ([[Çăлкуç Пётр Николаевич|П. Çăлкуçпа]] пĕрле, [[1994]]) * «Пăрттас патшапа Сăвар Турханĕ» ([[1998]]) * «Кĕсменрен тăкаççĕ кĕмĕл» ([[1999]]) * «Çĕнĕ ĕмĕр, çĕнĕ ĕмĕт, çĕнĕ самана» ([[2001]]) == Вуламалли == == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://gov.cap.ru/SiteMap.aspx?gov_id=12&id=560274 Министерство культуры ЧР] * [http://gov.cap.ru/SiteMap.aspx?gov_id=551&id=301078 ЯНТИКОВСКОЕ СЕЛЬСКОЕ ПОСЕЛЕНИЕ ЯЛЬЧИКСКОГО РАЙОНА] * [http://nasledie.nbchr.ru/personalii/pisateli/borlen/ Писатели : Борлен (Тихонов) Борис Леонтьевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190301162514/http://nasledie.nbchr.ru/personalii/pisateli/borlen/ |date=2019-03-01 }} * [http://litkarta.nbchr.ru/www/writer_bio.php?w=borlen Борлен (Тихонов) Борис Леонтьевич (1934-2013)]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.gap.archives21.ru/memorials.aspx?id=6445&s_page=15 Талантливый публицист, тонкий лирик (К 75-летию Б.Л. Борлена)] * [http://www.yal-pressa.cap.ru/Spec/SiteMap.aspx/?id=757849 Борлен Борис Леонтьевич - АУ «Редакция Яльчикской районной газеты "Елчек ен" ("Яльчикский край") Мининформполитики Чувашии»]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://gov.cap.ru/Spec/sitemap.aspx?id=560274&gov_id=49 Борлен Борис Леонтьевич - Официальный портал органов власти Чувашской Республики] * [http://www.chuvrdub.ru/base/base.html?mode=bks&id=64 Борлен Борис Леонтьевич (1934-2013)]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категори:Чăваш сăвăçисем]] [[Категори:Чăваш çыравçисем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Сăвăçсем, алфавитпа]] [[Категори:Çыравçăсем, алфавитпа]] [[Категори:ССРП çыравçисем]] [[Категори:ССРП сăвăçисем]] [[Категори:Раççей çыравçисем]] [[Категори:Раççей çыравçисем]] [[Категори:Чăваш сăвăçисем]] [[Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем]] [[Категори:1934 çулта çуралнисем]] [[Категори:Раштавăн 21-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:2013 çулта вилнисем]] [[Категори:Çăвăн 12-мĕшĕнче вилнисем]] [[Категори:Пайăр çынсем:Елчĕк районĕ]] sp9v87ocn1cxwlf3vvd2ufoz9n4h881 0 4507 873715 851419 2026-05-06T02:28:31Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873715 wikitext text/x-wiki {{Çыравçă |Ят = Аркадий Арис |Çуралнă чухнехи ят = Арис Аркадий Иванович |Ӳкерчĕк = Arcady Aris.jpg |Çуралнă вăхăт = [[1901]] çул, [[кăрлач, 29]] |Çуралнă вырăн = [[Синер]] ялĕ, {{ÇВ|Етĕрне уесĕ|Етĕрне уесĕнче}}, [[Хусен кĕпĕрни]], Раççей империйĕ (халĕ [[Элĕк районĕ]], [[Чăваш Ен]], [[РФ]]) |Вилнĕ вăхăт = [[1942]], [[çĕртме, 1]] |Вилнĕ вырăн = [[Çĕпĕр]], {{ВВ|ГУЛАГ|ГУЛАГра}}, [[ССРП]] |Ĕçлев тĕсĕ = [[чăваш чĕлхи|чăваш]] [[проза|прозăçи]], литература тишкерӳçи, [[тăлмач]]ĕ. }} '''Арис Аркадий Иванович''' (паспортри хушамачĕ '''Золотов''') ([[1901]], [[кăрлач, 29]], [[Синер]] ялĕ, [[Элĕк вулăсĕ]]н (халĕ [[Чăваш Республики]]н [[Элĕк районĕ]]), [[Етĕрне уесĕ]], [[Хусан кĕпĕрни]], [[Раççей империйĕ]] — [[1942]], [[çĕртме, 1]], Иланская чукун çул чарăнăвĕ, Красноярск Ен, РСФСР, [[СССР]]), — чăваш [[проза|прозăçи]], литература тишкерӳçи, [[тăлмач]]<ref>[http://nasledie.nbchr.ru/personalii/pisateli/zolotov/ Культурное наследие Чувашии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180224171345/http://www.nasledie.nbchr.ru/personalii/pisateli/zolotov/ |date=2018-02-24 }}</ref><ref>[http://gov.cap.ru/SiteMap.aspx?gov_id=57&id=145884 Официальный сайт Аликовского р-на ЧР]</ref><ref>[http://enc.cap.ru/?t=prsn&lnk=1279 Чувашская энциклопедия]</ref>. [[ССРП]] ÇП пайташĕ([[1934]] çул). == Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ == [[1901]] çулхи [[кăрлач, 29|кăрлачăн 29-мĕшĕнче]] [[Хусан кĕпĕрни]]не кĕнĕ [[Етĕрне уесĕ]]нчи [[Элĕк вулăсĕ]]н (халĕ [[Чăваш Республики]]н [[Элĕк районĕ]]) [[Синер]] ялĕнче çуралнă. [[Элĕкри вăтам шкул|Элĕкри икĕ класлă шкулта]] хута вĕренсе 1915 çулта [[Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ]]нче пĕлӳ илме тытăннă. Кунта вăл [[Иванов Константин Васильевич|К. В. Ивановăн]], [[Тайăр Тимкки|Т. С. Семёновăн]], [[Шупуççынни Николай Васильевич|Шупуççыннин]] ĕçĕсемпе паллашнă та хайĕн пурнăçне те [[чăваш литератури]]пе çыхăнтарма шутланă. Совет влаçĕн пĕрремĕш кунĕсенчех Аркадий Золотов халăхăн пурнăçне хастар хутшăнать. [[1919]] çулта ăна Чĕмпĕр кĕпернин ĕçтăвакан комитечĕн çутĕç пайĕн чăваш уйрăмĕн ертӳçĕ пулма суйланă. [[1919]] çулхи ака уйăхĕнче Арсений тата Николай тăванĕсемпе ирĕк кăмăлпа 7-мĕш Чĕмпĕр перевçĕсен полкне (командир — [[Космовский Иван Сергеевич|Космовский Н. С.]]) хĕсмете тăнă та 1919—20 çулсенче [[Ăренпур]], [[Илецк]] тата [[Уральск]] патĕнчи йывăр çапăçусене хутшăннă. Фронтра вăл большевиксен партине кĕнĕ. Вăрçăран таврăнсан Аркадий Иванович 1922 çулта вĕрентӳçсен институтĕнче вĕренсе тухать. [[1922]] çулта Аркадий [[Шупашкар]]а куçса каять. 1928—1931 çулсенче Аркадий Арис — «[[Канаш (хаçат)|Канаш]]» хаçатпа «[[Сунтал (журнал)|Сунтал]]» журналăн редакторĕ, çав вăхăтрах «Капкăн» журналра та тăрăшать, Чăваш Енре радиокалаçăва сарас ĕç-пуçра вăй хурать. «Трактор» альманаха (малашне вăл «[[Тăван Атăл (журнал)|Тăван Атал]]» журнал) пуçарнă çĕре хутшăнать. [[1934]] çулта чăваш çыравçисемпе журналисчĕсем ăна Пĕтĕм Раççейри çыравçăсен пĕрремĕш съездне делегат ĕçне шанса яраççĕ, унта Аркадий Иванович [[чăваш литератури]]не аталантарассине каласа парать<ref>[http://enc.cap.ru/?t=publ&lnk=816 Чувашская энциклопедия]</ref>. Н. Я. Золотов [[Ленинград]]а Ăслăх академине кайсан, Аркадий Иванович пĕр хушă Чăваш çыравçисен пĕрлешĕвне ертсе пырать. 1934 çулта ăна СССР ÇП йышăнаççĕ. 1937 çулхи юпан 23-мĕшĕнче литература ĕçченне ареслесе ЧАССР ШĔХК тĕрмине лартаççĕ<ref>[http://lists.memo.ru/d13/f377.htm Списки жертв] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180611170750/http://lists.memo.ru/d13/f377.htm |date=2018-06-11 }}</ref>. [[1942]] çулхи чӳкĕн 24-мĕшĕнче 41 çулти А. И. Золотовăн çĕр çинчи çулĕ Çĕпĕрти лагерьте сарăмсăр татăлать. == Ĕçĕсем == Критикăлла тата публисцистикăлла статьясем çырнă. Чăваш литература критикине пуçараканнисенчен пĕри пулнă. [[Максим Горький|М. Горкийĕн]] Манăн университетсем тата [[Фурманов Дмитрий Андреевич|Д. Фурмановăн]] «Чапаев» кĕнекисене [[чăваш чĕлхи|чăвашла]] куçарнă. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Вуламалли == # Л. А Ефимов, Чăваш кĕнеке изд-ви, Шупашкар, 2009. # [[Ефимов Лев Архипович|Л.И.Ефимов]], "Элĕк Енĕ", Элĕк, [[1994]]. # [[Золотов Анатолий Арсентьевич|А. А. Золотов]], Муракаева (Золотова) Светлана Арсентьевна, "Принципам не изменили", [[Элĕк]] - [[Шупашкар]], [[1998]]. # Васильев Н Краткий очерк истории чувашской литературы – М.- Центральное издательство народов СССР.- с. 56,59? 1930. # Данилов Д. Чувашская художественная литература (в книге «Советская Чувашия. Национально-культурное строительство») – М.- с. 129-212? 1933. # Лукин Л. Газете «Знамя коммунизма»- 40 лет – Чебоксары.- Чувашский календарь? 1958. # Сорокин В. Мощная сила: К 30-летию радиопередач на чувашском языке.- Шупашкар,- «Родная Волга».- № 3.- с. 75 – 84, 1962. # Хлебников Г. Путь чувашского романа.- Шупашкар.- «Родная Волга».- № 3.- с. 75 – 84, 1963. # Юрьев М. Критик – публицист. – Шупашкар.- «Знамя коммунизма».- 10 января, 1966. # Юрьев М. Народ его не забудет. – Элĕк.- «Пурнăç çулĕпе».- кăрлачăн 29-мĕшĕ, 1966. # История Чувашской АССР . Т. 2, 1967. # Юрьев М. Аркадий Золотов : Библиографический справочник.- Шупашкар.- Чувашкнигоиздат.- с. 104 – 106, 1968. # Аркадий Золотов : писатель, критик, публицист : к 100-летию со дня рождения / сост. В. А. Золотов и др. – Чебоксары ; Санкт-Петербург : Изд-во «Синерь», 2000. – 94 с. # Золотов, В. А. Аркадий Золотов – солдат и педагог, писатель и журналист, переводчик и критик / В. А. Золотов, В. Т. Золотов, А. А. Золотов ; [под ред. В. А. Иванова]. – 2-е изд., доп. – Чебоксары : Новое Время, 2010. – 223 с., [8] л. # Аркадий Золотов // Ялав. – 1971. – № 1. – С. 30. # Арти, Р. Ылтăн çути самана авăрĕнче çухалмасть / Р. Арти // Чăваш хĕрарăмĕ. – 2011. – 5-11 нарăс (№ 4). – С. 5. # Золотов, В. Вĕсем Аркадий Золотова вĕрентнĕ / В. Золотов // Пурнăç çулĕпе (Элĕк р-нĕ). – 2000. – 16 раштав. # Золотов, В. «Хыпар» сумне ан ӳкерĕр : [«Хыпар» хаçат историйĕнчен] / В. Золотов // Хыпар. – 2006. – 1 нарăс. # Игнатьев, В. Парти çулĕпе утнă / В. Игнатьев // Тăван Атăл. – 1981. – № 4. – С. 16. # Лукиянова, А. Литературăра тарăн йĕр хăварнă / А. Лукиянова // Хыпар. – 2011. – 2 нарăс. – С. 4. # Павлов, В. Аркадий Золотов яланах асра / В. Павлов ; А. Ефимов сăн ӳкерчĕкĕ // Пурнăç çулĕпе (Элĕк р-нĕ). – 2011. – 12 нарăс. – С. 2. # Павлов, В. «Ылтăнсен» йăхĕнчен / В. Павлов // Пурнăç çулĕпе (Элĕк р-нĕ). – 2011. – 13 утă. – С. 2. # Ратаева, Н. Аркадий Золотов / Н. Ратаева // Канаш (Ульяновск обл.). – 2001. – 26 кăрлач. – С. 4. # Ратаева, Н. Золотовсем – И. Я. Яковлев вĕренекенĕсем / Н. Ратаева // Канаш (Ульяновск обл.). – 2000. – 24 чӳк. # Ратаева, Н. Ылтăн ятлă çыннăмăр / Н. Ратаева // Канаш. – 2006. – 23 нарăс (№7-8). # Силэм, Ю. Ылтăн ятлă çыннăмăр / Ю. Силэм // Ялав. – 2001. – № 1. – С. 24-25. # Сорокин, В. Пĕр айăпсăр синкер курнăскер / В. Сорокин // Чăваш хĕрарăмĕ. – 2001. – 17 нарăс (№ 7). – С. 4. # Уткин, Г. Тимĕр тылă никама та хĕрхенмен / Г. Уткин // Хыпар. – 2001. – 1 нарăс. # Юрьев, М. Халăх ырăпа асăнать / М. Юрьев // Коммунизм ялавĕ. – 1976. – 3 февр. # Ялкир, П. Айăпсăр синкер курнисем / П. Ялкир // Хыпар. – 2003. – 20 çĕртме. # Ялкир, П. Паллă çыравçă, общество ĕçлевçи / П. Ялкир // Тăван Атăл. – 2001. – № 4. – С. 63-64. # Аркадий Иванович Золотов (1901–1942) // Принципам не изменили. – Аликово-Чебоксары, 1998. – С. 107-108. # Артемьев, Ю. М. Золотов (Арис) Аркадий Иванович / Ю. М. Артемьев // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2008. – Т. 2 : Ж-Л. – С. 71. # Афанасьев, П. Золотов Аркадий Иванович // Афанасьев, П. Писатели Чувашии / П. Афанасьев. – Чебоксары, 2006. – С. 147-148. # Васильев, В. Жертвы нескольких строчек / В. Васильев // Совет. Чувашия. – 2002. – 18 янв. # Васильев, Л. К штыку он приравнял перо / Л. Васильев // Совет. Чувашия. – 2011. – 2 февр. – С. 3. # Ефимов, Л. А. «Оклеветанный молвой»: писатель и журналист А. И. Золотов / Л. А. Ефимов // Политические преследования и репрессии 1920 - начала 1950-х годов в судьбах интеллигенции Чувашии : материалы межрегион. науч.-практ. конф. (21 марта 2014 г., Чебоксары). – Чебоксары, 2014. – С. 136-143. # Золотов Аркадий Иванович // Аликовская энциклопедия. – Чебоксары, 2009. – С. 221. # Золотов Аркадий Иванович // Энциклопедия чувашской журналистики и печати. – Чебоксары, 2014. – С. 153. # Золотов (Арис) Аркадий Иванович (1901-1942) // В трагические годы : репрессированные чувашские писатели, журналисты и ученые = Синкерлĕ çулсенче : репрессие лекнĕ чăваш писателĕсем, журналисчĕсем тата ăсчахĕсем. – Чебоксары, 2013. – С. 39-44. # Золотов, В. В «Обойму» имя писателя вставили без проверки / В. Золотов // Совет. Чувашия. – 2001. – 14 нояб. # К 100-летию писателя // Время. – 2001. – 27 янв. # Кузнецов, И. Боец культурного фронта / И. Кузнецов // Совет. Чувашия. – 1989. – 22 июня. # Сорокин, В. Оклеветанный молвой / В. Сорокин // Республика. – 2001. – 28 февр. (№ 15). – С. 5. # Тимофеев, Н. Быть нужным народу / Н. Тимофеев // Совет. Чувашия. – 1976. – 29 янв. # Юрьев, М. Оружием критики / М. Юрьев // Молодой коммунист. – 1971. – 4 февр. # Ялгир, П. Золотов (Арис) Аркадий Иванович // Ялгир, П. Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. – Чебоксары, 2005. – С. 39. == Каçăсем == * [http://gov.cap.ru/home/57/biblioneka_sayt/Аркадий%20Золотов.ppt Статьи об Арисе и семье Золотовых] * [http://journ.chuvsu.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=4397:2011-01-28-15-51-21&catid=152:--2011&Itemid=58 Галерея памяти: Аркадий Золотов – писатель-переводчик, литературовед и журналист]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Хыпар хаçатăн редакторĕсем}} {{Капкăн журналăн тĕп редакторĕсем}} {{Чăваш Республикин çыравçăсен пĕрлешĕвĕ}} [[Категори:Çыравçăсем, алфавитпа]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:ССРП çыравçисем]] [[Категори:Раççей çыравçисем]] [[Категори:Чăваш çыравçисем]] [[Категори:Литература тишкерӳçисем]] [[Категори:Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренсе тухнисем]] [[Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем]] [[Категори:Кăрлачăн 29-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1901 çулта çуралнисем]] [[Категори:1942 çулта вилнисем]] [[Категори:Репрессиленисем]] [[Категори:Реабилитациленисем]] [[Категори:Пайăр çынсем:Элĕк районĕ]] [[Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем]] [[Категори:Хаçат редакторĕсем]] 1f8b429bz2k8xucpoupacp1j3us0ss2 0 5040 873735 838833 2026-05-06T10:08:07Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873735 wikitext text/x-wiki {{alternateuses}} <div align="right"> {| class="wikitable" ! Паян — {{CURRENTYEAR}} çулхи {{CURRENTMONTHNAMEGEN}} {{CURRENTDAY}}-мĕшĕ, {{CURRENTTIME}} (UTC) |} </div> {{Физика виçи | Ячĕ = вăхăт | Символ = <math>\ t</math> | Виçелĕх = T | СИ = [[çеккунт|çек]] | СГС = [[çеккунт|çек]] | Асăрхавсем = }} {{урăх пĕлтерĕшсем|Вăхăт (пĕлтерĕшсем)}} '''Вăхăт''', — [[Физика|физикăпа]] [[Философи|философин]] тĕп ăнлавĕсенчен пĕри, [[уçлăх-вăхăт]] координчĕсенчен пĕри. Унăн тăрăхĕпе [[кĕлетке (физика)|физика кĕлеткисен]] [[тĕнче йĕрĕ]]сем иртеççĕ. [[Ӳкерчĕк:RelojDespertador.jpg|thumb|Вăхăта сăнама, тĕслĕхрен, [[будильник]]па усă кураççĕ.]] [[Философи|Философире]] — [[тавăрайманлăх|тавăрайманлă]] куçăм (пĕр еннелле кăна куçакан — [[иртнĕлĕх]]рен, [[хальлĕлĕх]] витĕр [[пуласлăх]]а)<ref>[https://archive.is/20120910063347/www.philosophy.nsc.ru/journals/philscience/2_03/00_NABER.htm Существует ли «стрела времени?», А. И. Гулидов, Ю. И. Наберухин]</ref>, [[кулленхи пурнăç]] ăшĕнче [[факт]]сем ятлă мĕнпур [[процесс]]ем. Шутлав (метрологи) йĕркипе '''вăхăт''' ăнлавĕн иккĕ аспектне палăртнă: * [[Вăхăт тĕнĕлĕ]]ĕн пулăмсен координачĕсем. == Вăхăт пахалăхĕсем == Чи малтанах, вăхăтăн тĕлĕллĕх пур («[[Вăхăт сăнни]]» пăхăр). <br /> {{кĕнеке |автор = [[Карнап Рудольф|Рудольф Карнап]] |пай = Глава 3. Измерения и количественный язык |пуçелĕк = Философские основания физики: Введение в философию науки. |тăван ят = R. Carnap. Philosophical Foundations of Physics: an introduction to the philosophy of science |каçă = http://weknowyou.ru/lib/Book-16-28.html |яваплă = |кăларăм = |вырăн = М. |издательство = Прогресс |çул = 1971 |том = |страницăсем = |страница = 392 |сери = |isbn = |тираж = }}</ref>. === Вăхăтăн тĕлĕллĕхĕ === {{Main|Уçлăх-вăхăт философийĕ}} Хальхи ăсчахсен чылайрахăшĕн шухăшĕпе, малтанлăхпа пуласлăхăн уйрăмлăхĕ '''принциплă''' шутланать. Хальхи ăслăх хыпарĕсемпе килĕшӳллĕ, [[информаци]] малтанлăхран пуласлăха куçать, каялла пулаймасть. [[Термодинамикăн иккĕмĕш пуçламăшĕ]] те пуласлăхра [[Термодинамика энтропийĕ|энтропи]] нумайланса пырасса пĕлтерет. Тепĕр енчен, хăшпĕр тĕпчевçĕсем урăхла калаççĕ. == Вăхăта шутлани == === Астрономире тата навигацире вăхăта шутлани === === Вăхăт виçисем === {{Main|Вăхăт виçисем}} * [[Пинçуллăх]] * [[Çĕрçуллăх]] * [[Çулталăк]] * [[Уйăх]] * [[Декада]] * [[Эрне]] * [[Талăк]] * [[Сехет]] * [[Минута]] * [[Çеккунтă]] * [[Терци (вăхăт виçи)|Терци]] — ''кивел.'', халĕ усă курмаççĕ * Миллиçеккунтă 10⁻³çек (пульăн кĕске татăкри вĕçевĕ) * Микроçеккунтă 10⁻⁶çек (поведение перешейка при отрыве капли) * Зептоçеккунтă 10⁻²¹çек (йĕтре реакцисен динамики) * Йоктоçеккунтă 10⁻²⁴çек (тăнăçлă мар элементарлă пĕрчĕсен çуралăвĕ-арканăвĕ) ==== Геологире ==== * Акрон * [[Эон (геологи)|Эон]] * [[Геологи самани|Самана]] * [[Геологи тапхăрĕ|Тапхăр]] * [[Ĕмĕр (геологи)]] — çĕрçуллăхпа пăтраштармалла мар * [[Стратиграфи|Фаза]] ==== Историре ==== * [[Самана]] ([[Чĕрĕлӳ самани|Чĕрĕлӳ]], [[Застой|Застоя]] самани) * Тапхăр * [[Ĕмĕр]] — [[çĕрçуллăх]]па ([[чуллă ĕмĕр]], [[бронзă ĕмĕрĕ]]) пăтраштармалла мар === [[Метрологи]] === ==== Эталонсем ==== * [http://www.vniiftri.ru/ Патшалăхăн вăхăт, тăтăшлăх, вăхăтăн наци шкалин виçисен пĕрремĕш эталонĕ ГЭТ 1-98] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402082956/https://vniiftri.ru/ |date=2022-04-02 }} — [[ВНИИФТРИ]]-ре упранать * Вăхăтăн, тăтăшлăхăн виçисен иккĕмĕш эталонĕ ВЭТ 1-10-82 — [[СНИИМ]] (Çĕн Çĕпĕр) упранать * Тĕнчери эталонсем ==== Юхакан вăхăта шутламалли хатĕрсем (автономлисем) ==== * [[Календарь (пичет кăларăмĕ)]] (кун/çулталăк шутлавĕ) * [[Сехет (хатĕр)|Сехет]] * [[Тăтăшлăх стандарчĕ]] ==== Вăхăт интервалĕсене туса кăтартмалли хатĕрсем ==== * [[Таймер]]; * [[Хăйăр сехечĕ]]; * [[Метроном]]; * Калибрланă [[линия задержки]]; * Вăхăт интервалĕсен синтеинтезаторĕ ==== Вăхăт интервалĕсене виçмелли хатĕрсем ==== * [[Секундомер]] * Электронлă-шутлав [[частотомер]]ĕ интервалсене виçмелли блокпа * [[Осциллограф]] == Тĕпчесе уçнисем, туса кăларнисем == * пирĕн эрăччен 1500 ç. тĕлне. [[Хĕвел сехечĕ|Хĕвел сехетне]] шутласа кăларнă. [[Икĕпат]];<ref name="ripol">RIPOLFACT. Ежегодный альманах фактов: Весь мир. Полный спектр информации о странах, мире и вселенной. — М.: РИПОЛ классик, 2007. — 1088 с.: илл., ISBN 978-5-7905-5024-9, Некоторые замечательные изобретения, с. 374—387;</ref> * 1500 ç. тĕлне. Кĕсье (пружинăллă) сехете шутласа каларнă. Петр Генлейн, [[Германи]];<ref name="ripol" /> * [[1656]] ç. [[маятник сехечĕ|маятник сехетне]] шутласа тунă. [[Христиан Гюйгенс]], [[Нидерландсем]];<ref name="ripol" /> * [[1686]] ç. [[Исаак Ньютон|Исаак Ньютонăн]] «[[Математические начала натуральной философии]]» ĕçне пичетленĕ. Вĕсенче ньютон механикин абсолютлă вăхăчĕн теорине шутласа кăларнă. * [[1865]] ç. [[Клаузиус Рудольф Юлиус Эммануэль|Р. Клазиус]] [[термодинамикăн иккĕмĕш пуçламăшĕ|термодинамикăн иккĕмĕш пуçламăшне]] тĕпчeсе уçать. Установлено наличие в природе фундаментальной асимметрии во времени всех происходящих в ней самопроизвольных процессов.<ref name="StatPhys" /> * [[1927]] Шыва, тусана кĕртмен сехет корпусĕ. «Ролекс» компани, [[Швейцари]];<ref name="ripol" /> * [[1960]] çулта [[Çĕр (планета)|Çĕрĕн]] туртăмĕнче вăхăт епле куçнине тĕпчемелли [[Паундпа Ребка эксперименчĕ|Паундпа Ребка экспериментне]] ирттернĕ.<ref>Р. В. Паунд О весе фотонов. [[Успехи физических наук]], 1960 ç., раштав</ref> * [[1964]] çулта K₀ мезон арканнă чухне [[CP-инвариантлăх]]па [[T-инвариантлăх]] пăсăлнине асăрханă. [[Нобель парни]], физика, [[1980]] ç.<ref>[http://ufn.ru/ru/articles/1981/10/b/ Нарушение СP-симметрии. поиск его истоков.] Дж. В. Кронин, [[Успехи физических наук]], 1981, юпа</ref> * [[1970]] ç. цифрăллă ал сехетне шутласа кăларнă. Джон М. Берже, [[АПШ]];<ref name="ripol" /> == Çавăн пекех пăхăр == * [[Вăхăт виçисем]] * [[Пĕтĕм тĕнчери Атом Вăхăчĕ]] * [[Динамикăллă вăхăт]] * [[Эфимерлă вăхăт]] * [[Сехет поясĕсем]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Вуламалли == * ''[[Хапаева Дина Рафаиловна|Хапаева Д.]]'' [http://ec-dejavu.ru/t-2/Time-2.html Время собственное (Время в культуре XX—XXI вв.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325024127/http://ec-dejavu.ru/t-2/Time-2.html |date=2022-03-25 }} // Хапаева Д. Герцоги республики в эпоху переводов: Гуманитарные науки и революция понятий. — М.: [[Новое литературное обозрение (издательство)|Новое литературное обозрение]], 2005. — С.&nbsp;204−215. * [http://ec-dejavu.ru/t-2/Time_China.html А. Маслов. Представление о времени в Китае] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220124134210/http://ec-dejavu.ru/t-2/Time_China.html |date=2022-01-24 }} // Маслов А. А. Китай: колокольца в пыли. Странствия мага и интеллектуала. — М.: Алетейя, 2003. — С.&nbsp;9−15. * Единицы физических величин. Бурдун Г. Д., Базакуца В. А. — Харьков: Вища школа, 1984 * Справочник по физике. Яворский Б. М., Детлаф А. А. — М.: Наука, 1981 * Черняков А. Г. Онтология времени. Бытие и время в философии Аристотеля, Гуссерля и Хайдеггера. СПб., 2001.- 460 с. * Шполянский В. А. Хронометрия — М.: Машиностроение, 1974 * Яройя-Смирнова В. Н. Истоки концептуализации времени в древнегреческой философии и современные направления анализа времени //Тр. Тбилис. ун-та.— Тбилиси, 1989.— Т. 292. * Ли Смолин. [http://www.chronos.msu.ru/RREPORTS/smolin_atomy/smolin_atomy.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090223192453/http://www.chronos.msu.ru/RREPORTS/smolin_atomy/smolin_atomy.htm |date=2009-02-23 }} Атомы пространства и времени], «В мире науки», апрель 2004 * [http://www.drevnyaya.ru/vyp/2009_2/part1.pdf Громов М. Н. Время и его восприятие в Древней Руси] // [[Древняя Русь. Вопросы медиевистики]]. 2009. № 2 (36). С. 7-17 * {{кĕнеке|автор=G. J. Whitrow|пуçелĕк=[http://books.google.ru/books?id=o8Nb5KLBxVQC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Time in history: views of time from prehistory to the present day]|вырăн=|издательство=Oxford University Press|çул=1989|страница=217|страницăсем = |isbn = 9780192852113}} == Каçăсем == * [http://www.ietf.org/rfc/rfc3339.txt RFC 3339] * [http://www.chronos.msu.ru Институт исследований природы времени при МГУ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140314193339/http://www.chronos.msu.ru/ |date=2014-03-14 }} * [http://elementy.ru/lib/430939 Как расщепляют мгновение] * [http://intellect-video.com/2047/Gordon-vremya-online/ Передачи Гордона про время] * [http://univertv.ru/video/psihologiya/socialnaya_psihologiya/paradoks_vremeni/?mark=science1 Парадокс времени] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720215401/http://univertv.ru/video/psihologiya/socialnaya_psihologiya/paradoks_vremeni/?mark=science1 |date=2011-07-20 }} — [[Зимбардо Филипп|Филиппа Зимбардо]] видеопухăмĕ {{Талăк}} {{Вăхăт}} {{Вăхăт виçисемпе стандарчĕсем}} {{Çутçанталăк}} [[Категори:Вăхăт|*]] [[Категори:Философи терминĕсем]] [[Категори:Физика виçисем]] [[Категори:Физикăн тĕпри ăнлавĕсем]] s9wbrjv77j0nwwhnpkqowykpgut5s3b 0 5418 873716 779004 2026-05-06T03:11:34Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873716 wikitext text/x-wiki {{ПВ-Раççей |статус = Ял |чăвашла çĕлĕк = Асанкасси |тăван çĕлĕк = {{lang-ru|Асаново}} |герб = Coat of Arms of Chuvashia.svg |ялав = Flag of Chuvashia.svg |lat_deg =54 |lat_min =46 |lat_sec = |lon_deg =47 |lon_min =21 |lon_sec = |CoordAddon = type:city(100)_region:RU |CoordScale = |ЯндексКартти = |регион карттин пысăкăшĕ = |район карттин пысăкăшĕ = |регион = Чăваш Ен |регион тапăлра = Чăваш Ен |район тĕсĕ = Муниципаллă район |район = Шăмăршă районĕ |район тапăлра = Шăмăршă районĕ {{!}}Шăмăршă районĕ |пурăнан тăрăх тĕсĕ = Ял тăрăхĕ |пурăнан тăрăх = Пăчăрлă Пашьел |пурăнан тăрăх тапăлра = Пăчăрлă Пашьел{{!}} Пăчăрлă Пашьел |шалти пайлану = |пуçлăх = |никĕсленĕ вăхăт = |пĕрремĕш асăну = |малтанхи ятсем = |статус = |лаптăк = |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ = |пурăнан халăх = 908<ref>[http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&tableViewTabForm_SUBMIT=1&javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D# 2010 çулхи çыравăн бази.]</ref> |халăх çыравĕн çулĕ = 2010 |йышлăх = |агломераци = |наци йышĕ = чăвашсем, тутарсем |конфесси йышĕ = |этнохороним = |вăхăт тăрăхĕ =[[UTC+4]] |почтă индексĕ = 429175 |почтă индексĕсем = |телефон кочĕ = 83546 |автомобиль кочĕ = 21, 121 |цифрăллă идентификатор = 97247802001 |категори Commons-ра = |сайт = }} '''Асанкасси''', — [[Чăваш Ен]]ĕн [[Шăмăршă районĕ]]нчи [[ял]]. [[Пасна (юханшыв)|Пасна]] хĕрринче вырнаçнă. ==Халăх йышĕ, ял тытăмĕ== 2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 614 çын, çав шутра 293 арçын, 321 хĕрарăм пурăннă<ref>[http://www.chuvash.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/chuvash/resources/fc3870804281ac08830bcf2d59c15b71/Chislmovpn-2010.doc Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населенных пунктов Чувашской Республики] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180821013826/http://www.chuvash.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/chuvash/resources/fc3870804281ac08830bcf2d59c15b71/Chislmovpn-2010.doc |date=2018-08-21 }}</ref>. Ялти урамсем пирки калани<ref>Ванюшин М. [http://www.shem-press.cap.ru/Publication.aspx?id=2685805 Публикации » Камчаткăпа Сахалинти çуркунне.]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — 01 сентября 2017 г.</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Пысăк урама виçĕ ят панă: Малтикас, Вăтакас, Хыçалтикас. Мишер касси те пур, Шкул касси, Хĕреслĕ урам, Сахалин урамĕ, Камчатка та пур ялта.... Сахалин урамĕн малтанхи ятне эпĕ астумастăп та, эпĕ пĕчĕкке чухне вăл Сахалин ятлăччĕ.... Ялти урамсен ячĕсем Пашелĕнчи вырăнсемпе çыхăннă: Шуркасси - шурлăхлă вырăнта; Хăйăркасси - хăйăрлă вырăнта вырнаçнă пирки. Партизан урамĕ - вăрман хĕрринче вырнаçнă пирки. {{Цитата вĕçĕ}} ==Истори== [[1920]] çулхи [[утă, 28|утă уйăхĕн 28-мĕшчен]] [[Пăва уесĕ|Пăва уесне]], каярах [[Çĕрпӳ уесĕ|Çӳрпӳ уесне]] кĕнĕ. [[1920]] çулхи [[юпа, 5|юпа уйăхĕн 5]] хыççăн [[Çĕрпӳ уесĕ]]н [[Чăваш Енĕн Йĕпреç районĕ|Йĕпреç районнĕ]], [[1921]] çулхи [[утă, 22|утă уйăхĕн 22]] хыççăн [[Патăръел уесĕ|Патăръел уесне]] кĕртнĕ. Ку пĕтĕм тапхăрта ял [[Шăмкай вулăсĕ]]нче шутланнă. [[1939]] çулхи [[авăн, 16|авăн уйăхĕн 16]] [[Чăваш Енĕн Шăмăршă районĕ|Шăмăршă районне]], [[1962]] çулхи [[раштав, 20|раштав уйăхĕн 20]] хыççăн [[Чăваш Енĕн Патăръел районĕ|Патăръел районне]] кĕнĕ. [[1965]] çулхи [[пуш, 14|пуш уйăхĕн 14]] хыççăн хальхи вăхăтченех [[Чăваш Енĕн Шăмăршă районĕ|Шăмăршă районне]] кĕрет. ==Паллă çыннисем== * [[Козлов Михаил Алексеевич]], — [[прозаик|ăславсене популяризацилекен]], [[профессор]]. * [[Корчаков Николай Васильевич]] — Чăваш Енĕн халăх артисчĕ. ==Вуламалли== {{Çырмалла}} ==Асăрхавсем== {{асăрхавсем}} ==Каçăсем== *[http://zakupki.cap.ru/kladr/book/а.htm Чăваш Ен пурăнан вырăнсем]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://enc.cap.ru/?t=world&lnk=330 Чăваш энциклопедийĕ] {{Chuvash-geo-stub}} {{Шăмăршă районĕ}} [[Категори:Шăмăршă районĕнчи пурăнан вырăнсем]] idxkllogmczwhcuiyrckrp7c8723m6v 0 8210 873704 864083 2026-05-05T18:07:36Z Max Tenche 25572 кириллетӳ 873704 wikitext text/x-wiki {{Çыру форми |name = Тĕнчери фонетика алфавичĕ |type = [[Алфавит]] |languages = Кирек епле чĕлхен фонетика транскрипцийĕ валли хăварнă |time = 1888 — хальхи вăхăтчен |fam1 = [[Латин алфавичĕ]] |fam2 = [[Фонотипика алфавичĕ]] |sample = IPA in IPA.svg |image_size = 200px |IPAChartEng = include }}{{redirect|IPA|IPA (пӗлтерӗшсем)}} {{redirect|ТФА|ТФА (пӗлтерӗшсем)}} {{distinguish|ИКАО фонетика алфавичӗ|ИКАО фонетика алфавичӗпе}} {{IPAseries}} '''Тӗнчери фонетика алфавичӗ''' ([[франци чĕлхи|фр.]] ''Alphabet Phonétique International'', ''API''; [[акăлчан чĕлхи|акăл.]] ''International Phonetic Alphabet'', ''IPA'', [[Вырăс чĕлхи|выр.]] ''Международный фонетический алфавит'', ''МФА'') — [[сасă (лингвистика)|сасӑсене палӑртмалли]] система. Пӗтӗм [[тĕнче|тӗнче]]ри [[чĕлхе|чӗлхе]] тӗпчевҫисем йӗркеленӗ алфавичӗ тӗнчери кирек епле чӗлхери кашни сасӑна ҫырма май пулать. == Хупӑ сасӑсем == {| class="wikitable" style="text-align: center" ! colspan=17 | |- |- style="vertical-align: center; font-size: x-small; height: 2em" | style="font-size: 90%;" | [[Артикуляци вырăнĕ]] → ! colspan=2 | [[Тутăлă хупă сасă|тутăлă]] ! colspan=4 | [[Coronal consonant|Coronal]] ! colspan=4 | [[Dorsal consonant|Dorsal]] ! colspan=4 | [[Radical consonant|Radical]] ! colspan=2 | [[Glottal consonant|(none)]] |- style="vertical-align: center; font-size: x-small; height: 3em" | style="font-size: 90%;" | [[Manner of articulation]] ↓ ! style="width: 4em;" | [[Bilabial consonant|Bi­la­bial]] ! style="width: 4em;" | [[Labiodental consonant|La­bio‐<br />den­tal]] ! style="width: 4em;" | [[Шăллă хупă сасă|Шăллă]] ! style="width: 4em;" | [[Alveolar consonant|Al­veo­lar]] ! style="width: 4em;" | [[Postalveolar consonant|Post‐<br />al­veo­lar]] ! style="width: 4em;" | [[Retroflex consonant|Re­tro‐<br />flex]] ! style="width: 4em;" | [[Palatal consonant|Pa­la­tal]] ! style="width: 4em;" | [[Velar consonant|Ve­lar]] ! colspan="2" style="width: 4em;" | [[Uvular consonant|Uvu­lar]] ! colspan="2" style="width: 4em;" | [[Pharyngeal consonant|Pha­ryn‐<br />geal]] ! colspan="2" style="width: 4em;" | [[Epiglottal consonant|Epi‐<br />glot­tal]] ! colspan="2" style="width: 4em;" | [[Glottal consonant|Glot­tal]] |- style="font-size: 120%;" ! style="font-size: x-small; text-align:left" | [[Nasal consonant|Nasal]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[bilabial nasal|{{IPA|m}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[labiodental nasal|{{IPA|ɱ}}]] | class="nounderlines" colspan="3" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[alveolar nasal|{{IPA|n}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[retroflex nasal|{{IPA|ɳ}}]] | class="nounderlines" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[palatal nasal|{{IPA|ɲ}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[velar nasal|{{IPA|ŋ}}]]</span> | class="nounderlines" colspan="2" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[uvular nasal|{{IPA|ɴ}}]] | class="nounderlines" colspan="6" style="background:#ccc" | &nbsp; |- style="font-size: 120%;" ! style="font-size: x-small; text-align:left" | [[Plosive consonant|Plosive]] | class="nounderlines" | [[voiceless bilabial plosive|{{IPA|p}}]] [[voiced bilabial plosive|{{IPA|b}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless labiodental plosive|*]] [[voiced labiodental plosive|*]] | class="nounderlines" colspan="3" |[[voiceless alveolar plosive|{{IPA|t}}]] [[voiced alveolar plosive|{{IPA|d}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless retroflex plosive|{{IPA|ʈ}}]] [[voiced retroflex plosive|{{IPA|ɖ}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless palatal plosive|{{IPA|c}}]] [[voiced palatal plosive|{{IPA|ɟ}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless velar plosive|{{IPA|k}}]] [[voiced velar plosive|{{IPA|ɡ}}]] | class="nounderlines" colspan="2" | [[voiceless uvular plosive|{{IPA|q}}]] [[voiced uvular plosive|{{IPA|ɢ}}]] | class="nounderlines" colspan="2" style="background:#ccc" | &nbsp; | class="nounderlines" colspan="2" | [[epiglottal plosive|{{IPA|ʡ}}]] | class="nounderlines" style="width: 1em;" | [[glottal stop|{{IPA|ʔ}}]] | style="width: 1em; background:#ccc" | &nbsp; |- style="font-size: 120%;" ! style="font-size: x-small; text-align:left" | [[Fricative consonant|Fricative]] | class="nounderlines" | [[voiceless bilabial fricative|{{IPA|ɸ}}]] [[voiced bilabial fricative|{{IPA|β}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless labiodental fricative|{{IPA|f}}]] [[voiced labiodental fricative|{{IPA|v}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless dental fricative|{{IPA|θ}}]] [[voiced dental fricative|{{IPA|ð}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless alveolar fricative|{{IPA|s}}]] [[voiced alveolar fricative|{{IPA|z}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless postalveolar fricative|{{IPA|ʃ}}]] [[voiced postalveolar fricative|{{IPA|ʒ}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless retroflex fricative|{{IPA|ʂ}}]] [[voiced retroflex fricative|{{IPA|ʐ}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless palatal fricative|{{IPA|ç}}]] [[voiced palatal fricative|{{IPA|ʝ}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless velar fricative|{{IPA|x}}]] [[voiced velar fricative|{{IPA|ɣ}}]] | class="nounderlines" style="width: 1em;" | [[voiceless uvular fricative|{{IPA|χ}}]] | class="nounderlines" rowspan="2" style="width: 1em;" | [[voiced uvular fricative|{{IPA|ʁ}}]] | class="nounderlines" style="width: 1em;" | [[voiceless pharyngeal fricative|{{IPA|ħ}}]] | class="nounderlines" rowspan="2" style="width: 1em;" | [[voiced pharyngeal fricative|{{IPA|ʕ}}]] | class="nounderlines" style="width: 1em;" | [[voiceless epiglottal fricative|{{IPA|ʜ}}]] | class="nounderlines" rowspan="2" style="width: 1em;" | [[voiced epiglottal fricative|{{IPA|ʢ}}]] | class="nounderlines" rowspan="2" colspan="2" | [[voiceless glottal fricative|{{IPA|h}}]] [[voiced glottal fricative|{{IPA|ɦ}}]] |- style="font-size: 120%;" ! style="font-size: x-small; text-align:left" | [[Approximant consonant|Approx­imant]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[bilabial approximant|{{IPA|β̞}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[labiodental approximant|{{IPA|ʋ}}]] | class="nounderlines" colspan="3" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[alveolar approximant|{{IPA|ɹ}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[retroflex approximant|{{IPA|ɻ}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[palatal approximant|{{IPA|j}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[velar approximant|{{IPA|ɰ}}]] | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- style="font-size: 120%;" ! style="font-size: x-small; text-align:left" | [[Trill consonant|Trill]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[bilabial trill|{{IPA|ʙ}}]] | | class="nounderlines" colspan="3" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[alveolar trill|{{IPA|r}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[retroflex trill|{{IPA|*}}]] | | class="nounderlines" style="background:#ccc" | | class="nounderlines" colspan="2" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[uvular trill|{{IPA|ʀ}}]] | class="nounderlines" colspan="2" style="background:#ccc" | | class="nounderlines" colspan="2" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[epiglottal trill|*]] | class="nounderlines" colspan="2" style="background:#ccc" | &nbsp; |- style="font-size: 120%;" ! style="font-size: x-small; text-align:left" | [[Flap consonant|Tap or Flap]] | class="nounderlines" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[bilabial flap|{{IPA|ѵ̟}}]]<small>^†</small> | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[labiodental flap|{{IPA|ѵ}}]]<small>^†</small> | class="nounderlines" colspan="3" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[alveolar tap|{{IPA|ɾ}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[retroflex flap|{{IPA|ɽ}}]] | &nbsp; | class="nounderlines" style="background:#ccc" | | class="nounderlines" colspan="2" | &nbsp; | class="nounderlines" colspan="2" style="background:#ccc" | &nbsp; | class="nounderlines" colspan="2" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[epiglottal flap|*]] | class="nounderlines" colspan="2" style="background:#ccc" | &nbsp; |- style="font-size: 120%;" ! style="font-size: x-small; text-align:left" | [[Lateral consonant|Lateral Fricative]] | class="nounderlines" colspan="2" style="background:#ccc" | | class="nounderlines" colspan="3" | [[voiceless alveolar lateral fricative|{{IPA|ɬ}}]] [[voiced alveolar lateral fricative|{{IPA|ɮ}}]] | class="nounderlines" | [[voiceless retroflex lateral fricative|*]]&nbsp;&nbsp;&nbsp; | class="nounderlines" | [[voiceless palatal lateral fricative|*]]&nbsp;&nbsp;&nbsp; | class="nounderlines" | [[voiceless velar lateral fricative|*]]&nbsp;&nbsp;&nbsp; | class="nounderlines" colspan="2" | &nbsp; | class="nounderlines" colspan="7" style="background:#ccc" | &nbsp; |- style="font-size: 120%;" ! style="font-size: x-small; text-align:left" | [[Lateral consonant|Lateral Approx­imant]] | class="nounderlines" colspan="2" style="background:#ccc" | | class="nounderlines" colspan="3" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[alveolar lateral approximant|{{IPA|l}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[retroflex lateral approximant|{{IPA|ɭ}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[palatal lateral approximant|{{IPA|ʎ}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[velar lateral approximant|{{IPA|ʟ}}]] | class="nounderlines" colspan="2" | &nbsp; | class="nounderlines" colspan="7" style="background:#ccc" | |- style="font-size: 120%;" ! style="font-size: x-small; text-align:left" | [[Lateral consonant|Lateral Flap]] | class="nounderlines" colspan=2 style="background:#ccc" | &nbsp; | class="nounderlines" colspan=3 | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[alveolar lateral flap|{{IPA|ɺ}}]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[retroflex lateral flap|*]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[palatal lateral flap|*]] | class="nounderlines" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[velar lateral flap|*]] | class="nounderlines" colspan="2" | &nbsp; | class="nounderlines" colspan="7" style="background:#ccc" | &nbsp; |} == Ҫавӑн пекех == * [[Фонетика]] [[Категори:Фонологи]] nkldhvcymku7n7u43fmg8qsgg7ozsqy 0 14517 873698 633838 2026-05-05T18:02:28Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873698 wikitext text/x-wiki {{Хаçат | ят = Çĕнтерӳшĕн | ӳкерчĕк = | алпусни = | тĕс = | формат = А3 | чĕлхе = [[чăваш чĕлхи|чăвашла]] | никĕсленĕ = [[нарăс, 5]] [[1932]] | кăларакан = | редактор = С.В. Быков | тираж = ??? экз. | тĕп оффис = [[Чăваш Республики]], [[Йĕпреç районĕ]], [[Йĕпреç]] паççулки. | веб-сайт = [http://zapobedu21.ru/ zapobedu21.ru] }} '''Çĕнтерӳшĕн''' ({{lang-ru|За победу}}) — [[Чăваш Ен]]ри [[Йĕпреç районĕ]]н хаçачĕ. Паянхи кун Йĕпреç районĕн хаçачĕ «Çĕнтерӳшĕн» ятпа тухса тăрать. Унăн тĕп редакторĕ − К.Д. Алимасов. «Йĕпреç райхаçат редакцийĕ» РГУ коллективĕ 12 çынна пĕрлештерсе тăрать. Яваплă секретарь − Быков С.В. Фоторкорреспондент − Димитриев Д.Д. Компьютер уйрăмĕн редакторĕ − Раймова Г.И тата ыттисем те. == Хаçат кун-çулĕ == [[1932]] çулхи нарăсăн 5-мĕшĕнче [[Йĕпреç районĕ|Йĕпреç район]] хаçачĕн (Çĕнĕ пурнăç» ятпа) пĕрремĕш номерĕ пичетленсе тухать. Унăн редакторĕ − [[Чăваш-Тимеш]] ялĕнче çуралса ӳснĕ Илья Кузмич Корнилов пулнă. Анчах та хаçат вырăнти типографии пулманнине кура çулталăк çурă хушши [[Канаш]] тата [[Улатăр]] типогрфийесенче пичетленсе тухнă. Унăн тиражĕ вăл вăхăтра 600 экзмпляртан иртеймен.1932 çулхи çу уйăхĕнчен «Çĕнĕ пурнăç» «Колхоз пурнăçĕ» ятпа 20 çул хушши тухсап тăрать. Çак йывар вăхăтра унăн тĕп редакторĕ пулса Петр Степанов ĕçлет. [[1953]] çулхи кăрлач уйăхĕнчен пуçласа хаçат «Коммунизм çĕнтерĕвĕшĕн» ятпа, тепĕр 5 уйăхран вара вăл вырăсла та, чăвашла та тухма пуçлать. == Асăрхавсем == {{Асăрхамалли}} == Вуламалли == == Каçăсем == * [http://www.gazeta-ibresi.cap.ru/ Çĕнтерӳшĕн хаçатăн сайчĕ]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Чăвашла хаçат-журнал}} {{Press-stub}} [[Категори:Чăвашла тухакан хаçат-журнал]] [[Категори:Чăваш Енри хаçат-журнал]] [[Категори:Чăваш Енĕн Йĕпреç районĕ]] 8itvosdqkjeiu27kfek2hvp1n2k344d 0 15391 873720 844577 2026-05-06T04:33:05Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873720 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Ăсан | image file = Black Grouse Nationalpark Bayerischer Wald.jpg | image title = Аçа | image descr = Аçă | regnum = Чĕрчунсем | phylum = [[Хордовые]] | classis = [[Вĕçен кайăксем]] | ordo = [[Чăх евĕррисем]] | familia = [[Фазансем]] | genus = [[Ăсансем]] | species = '''Ăсан''' | latin = {{btname|Lyrurus tetrix|[[Linnaeus]], [[1758]]}} | section name = Синоним | section text = <center>''Tetrao tetrix''</center> | wikispecies = Lyrurus tetrix | commons = Category:Lyrurus tetrix | itis = 553891 | ncbi = 109040 | range map = Lyrurus_tetrix_distribution.png }} [[Ӳкерчĕк:Teeri.jpg|thumb|250px|Ăсан чăххи]] [[Ӳкерчĕк:Lyrurus_tetrix_distribution.png|thumb|right|250px|Ăсан ареалĕ]] [[Ӳкерчĕк:Tétras lyre MHNT.jpg|thumb|'' Lyrurus tetrix tetrix'']] '''Ăсан''' - килти чăхран кăшт пĕчĕкрех кайăк. Чăх йышне кĕрет. Çăмартисем (7-9) сарăрах хăмăр, унта-кунта хăмăр пăнчăсем курăнкалаççĕ. Ăсан чăххи вĕсене 25 кун таран пусса ларать, кунне 23-25 хут çавăрать. Чĕпписене тухса типсенех çĕр çинче вырнаçнă йăваран илсе тухса каять. Хĕлле юр ăшăнче пытанса пурăнать, юр ăшăнчи пӳлĕмĕ хăйĕнчен пысăкрах, уйрăмах çӳллĕшĕ. Юр ăшĕнчен кунне икĕ хутчен апат çиме тухать - ирхине ирех тата хĕвел анма пуçласан. Ăсансен туйĕ пуш уйăхĕн вĕçĕнче - ака уйăхĕн пуçламăшĕнче пулса иртет. Ăсан автанĕ туй вăхăтĕнче хаярланать, сасси таçта çитичченех илтĕнет. Туй 10-12 куна тăсăлать. Кайран автансем тĕк тăкаççĕ. [[Чăтăлăх]]сенче пытанса пурăнаççĕ. Ниçта та вĕçсе каймаççĕ. Пирĕн тăрăхра вĕсен йышĕ пысăках мар: 2-3 пинрен иртмест. Ку ăсан [[сунар кайăкĕ]] пулнă пирки тата унăн тăшманĕсем нумаййинчен килет. Ăсан çине [[тилĕ]]сем, [[сăсар]]семпе [[пăсара]]сем тапăнаççĕ. Çын ăсана йăпăр-япăр кураймасть, мĕншĕн тесен ăсансен итлев тата курав органĕсем питĕ вăйлă аталаннă, çын çывхарнине таçтанах пĕлеççĕ - тĕплĕн пытанма тăрăшаççĕ. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://ru.spiritual-art.info/fl_black_grouse.html Видеофильм «Ăсан туйĕ»]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: Ăсан юрри — çуркунне çут çанталăкра итлеме чи хитре юрă! * [http://winter-birds.narod.ru/lyrurus_tetrix.htm Мускав тулашĕнчи хĕл каçав вĕçен кайăксем — Ăсан Lyrurus tetrix (Linnaeus, 1758)] * [http://www.ecosystema.ru/08nature/birds/044.php Сайт ecosystema.ru Ăсан Lyrurus tetrix] * [http://belhuntclub.net/index.php?name=Pages&op=page&pid=347 Беларуçри сунар вĕçен кайăкĕсем — Ăсан (Lyrurus tetrix)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402162956/http://belhuntclub.net/index.php?name=Pages&op=page&pid=347 |date=2015-04-02 }} [[Категори:Вĕçен кайăксем]] [[Категори:Чăх йышшисем]] [[Категори:Евразири вĕçен кайăксем]] 8e80k43y4pht42afus1mppxd8pgu29h 0 17571 873696 714489 2026-05-05T17:59:35Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873696 wikitext text/x-wiki {{Хаçат | ят = Çĕнтерӳ ялавĕ | ӳкерчĕк = | алпусни = | тĕс = Эрнере иккĕ хут, çырăнмалла | формат = А3 | чĕлхе = [[чăваш чĕлхи|чăваш]] | никĕсленĕ = [[çу, 5]], [[1944]] | кăларакан = [[Чăваш Республикин культура, наци, информатика политикин тата архив ĕçĕн министерстви]], редакци коллективĕ | редактор = Тихонов А. И. | тираж = 3500 ытла экз. | тĕп оффис = 429530 , Чăваш Республики, Муркаш районĕ, [[Муркаш]] с., Мир ур., 9. | веб-сайт = [http://zp21rus.ru/ zp21rus.ru] }} '''Çĕнтерӳ ялавĕ''' ({{lang-ru|Знамя победы}}) — [[Чăваш Республики]]нчи [[Муркаш районĕ]]н хаçачĕ. [[Чăваш чĕлхи|Чăвашла]] эрнере иккĕ хут пичетленсе тухать, А3 хорматлă 6 хут енĕ. Тиражĕ 3649 экз. == Пĕрлехи хыпарсем == Йĕркелевçĕ: Чăваш Республикин культура, национальноçсен ĕçĕсен, информаци политикин тата архив ĕçĕн министерстви. Почта адресĕ: 429530 , Чăваш Республики, Муркаш районĕ, [[Муркаш]] с., Мир ур., 9. Тĕп редакторĕ — [[Тихонов Анатолий Иванович|Тихонов А. И.]]. Сăн ӳкерчĕксене Анатолий Белов хатĕрлет. Хаçатра район хыпарĕсемпе пĕрлех республикăра мĕн пулса иртнине те çутатса параççĕ. Вырăнти ял хуçалăх предприятийĕсемпе организацисен ĕçĕ-хĕлĕпе аталанăвне, шкул хыпарĕсене, спорт çитĕнĕвĕсене, право ыйтăвĕсене, районти шалти ĕçсен пайĕн материалĕсене анлăн çырса кăтартаççĕ, пĕлтерӳсемпе тĕрлĕрен уяв ячĕпе саламласа çырнă çыру та пичетлеççĕ, вулакансен пултарулăхне те тимлĕх уйăраççĕ. == Кун-çулĕ == Хаçатăн пĕрремĕш кăларăмĕ [[1944]] çулхи [[çу, 5|çу уйăхĕн 5-мĕшĕнче]] тухнă. == Каçăсем == * [http://gov.cap.ru/main.asp?govid=595 Хаçат сайчĕ] * [http://www.smi21.ru/?mode=orgs&orgs=18&ctype=card&date=21.12.2008 Чăваш Республикин МХХ порталĕнчи хаçат страници]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * [http://www.morpress.cap.ru/ Çĕнтерӳ ялавĕн сайчĕ]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Press-stub}} {{Чăвашла пресса}} [[Категори:Чăваш Енри хаçат-журнал]] [[Категори:Чăвашла тухакан хаçат-журнал]] [[Категори:Чăваш Енĕн Муркаш районĕ]] dfibigo59jtz00gwrqg78y9ihsf5cvr 0 17979 873712 633807 2026-05-05T21:51:14Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873712 wikitext text/x-wiki {{Хаçат | ячĕ = Авангард | ӳкерчĕк = | алпусни = | тĕс = çырăнмалла | формат = А3 | чĕлхе = [[чăваш чĕлхи|чăвашла]], [[тутар чĕлхи|тутарла]] | никĕсленĕ = [[1931]] | издатель = | редактор = | тираж = экз. | тĕп оффисĕ = [[Чăваш Республики]], [[Патăрьел районĕ]], [[Патăрьел]] сали. | веб-сайт = [http://avangard-21.ru/ avangard-21.ru] }} '''Авангард (хаçат)''' — [[Патăръел районĕ]]н хаçачĕ. Чăвашла тата тутарла тухать. == Кун-çулĕ == [[1931]] çулта [[Паянхи сас]] ятпа пĕрремĕш номĕрĕ тухнă. [[1932]] çулта ятне улăштарнă - "Октябрь ялавĕ". [[1939]] - район чиккисем улшăннă май Чкаловски районĕн хаçачĕ пулса тăнă. Ячĕ - [["Комммунизм байрагы]]". Чăвашла тата тутарла материалсем пичетленнĕ. [[1952]] çулхи авăнăн 4-мĕшĕнчен пуçласа дубляж евĕр тухать. [[1953]] çултанпа "Авангард" ятлă. == Чыславсем == * Чăваш АССР Аслă Канаш Президиумĕн хисеп хучĕ - [[1981]]. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Вуламалли == == Каçăсем == * [http://www.avangard.cap.ru/ Авангард хаçатăн сайчĕ]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Чăвашла хаçат-журнал}} {{Press-stub}} [[Категори:Периодикăллă кăларăмсем]] [[Категори:Чăваш хаçат-журналĕсем]] [[Категори:Чăваш Енри хаçат-журнал]] kv1vnkdsvem94sl537bwey1zfodiyi9 0 18427 873707 714533 2026-05-05T18:51:44Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873707 wikitext text/x-wiki {{Музей |ячĕ = Çеçпĕл Мишши музейĕ |файл = Дом Сеспеля с Чебоксарского залива.JPG |никĕсленĕ = [[2003]], [[чӳк, 25]] |вырнаçнă = Шупашкар, Çеçпĕл Мишши ур., 8 ç. |директор = А. В. Андреева |телефон = |уçă = |билет = |каçă = [http://chnm.ru Музей сайчĕ] }} '''Çеçпĕл Мишши музейĕ''' — [[Çеçпĕл Мишши]] кун-çулĕпе пултарулăхне халалласа йĕркеленĕ музей, [[Чăваш наци музейĕ]]н филиалĕ. Музей Республика харпăрлăхĕнче<ref>[https://chuvash.org/news/17816.html Ҫеҫпӗл музейӗ республика харпӑрлӑхне куҫнӑ]</ref><ref>[http://moygorod-online.ru/economic/realty/realty_33216.html Музей Михаила Сеспеля передали в собственность Чувашии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171222141449/http://moygorod-online.ru/economic/realty/realty_33216.html |date=2017-12-22 }}</ref> Почтă адресĕ: 428018, Шупашкар, Çеçпĕл Мишши урамĕ, 8 ç. Музей ертӳçи — [[Андреева Антонина Васильевна|А. В. Андреева]] ==Кун-çулĕ== 2003 çулхи [[чӳк, 25]] йĕркелесе уçнă. [[Атăл]] хĕрринче, [[Шупашкар]]н авалхи пайĕнче, Çеçпĕл Мишши [[1921]] çулта ĕçленĕ çуртра вырнаçнă. == Экспозицисем == «Халăх астăвăмĕнче» литература хăна пӳлĕмĕнче куравсем, иртеççĕ, çыравçăсемпе тата сăвăçăн кун-çулĕпе пултарулăхне тĕпчекен ăсчахсемпе тĕл пулаççĕ, сăвă тата пуплев каçĕсене ирттереççĕ. Музейе кĕрекекенсем «[[Сеспель (фильм)|Сеспель]]» илемлĕ фильмпа килленме пултараççĕ. == Экскурсисем == Музейре экскурсисем иртеççĕ: * Çеçпĕл Мишшин пурнăç асапĕпе хуйхи-суйхи; * М.К. Кузьмин-Çеçпĕлĕн Чăваш Енпе Тутарстанăн пĕрремĕш патшалăх тата пĕрлĕхсенчи ĕçĕ-хĕлĕ; * Çеçпĕл Мишши поэзийĕ; * Çеçпĕлĕн юрату поэзийĕ; * Черкасов мещанин çурчĕн историйĕ. == Çав. пекех == * [[«Çеçпĕл Мишшин тăван çĕршывĕ» мемориал комплексĕ]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} ==Каçăсем== * [http://www.chnm.ru/we/branches/sespel/ Чăваш наци музейĕн сайтĕнчи страница] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090528125958/http://www.chnm.ru/we/branches/sespel/ |date=2009-05-28 }}. {{Шупашкарăн паллă вырăнĕсем}} {{stub}} [[Категори:Чăваш музейĕсем]] [[Категори:Шупашкар]] ffqzkarznysoejthl7low834j31w26w 4 20214 873733 873428 2026-05-06T09:45:49Z MediaWiki message delivery 13541 /* Приглашение: Wiki Conference для русскоязычных участников (16 мая) */ ҫӗнӗ тема 873733 wikitext text/x-wiki {{канашăн пайĕ}} == Вики-конференция 2023 и 5-ый форум башкирских википедистов == Добрый день, коллеги. 4 марта на собрание ВМРУ официально решили, что Вики-Конференцию 2023, церемонию Вики-премии и Свободные знания, а также 5-ый Форум башкирских википедистов планируем провести в Уфе или в Москве. Будем подавать заявку на конкурс грантов Главы РБ. Если получим грант, то проведем в Уфе. Поэтому держите кулачки и помогите составить реальную смету расходов для заявки. Я ранее уже писал: кто желает приехать в Уфу на конференцию ПИШИТЕ МНЕ НА ЛИЧКУ - с какого города, на каком транспорте, за какую сумму приедете, укажите дату заезда и выезда. тему выступления. Возмещение расходов будет приоритетно для спикеров. Дедлайн подачи заявок на участие не позднее 30 марта. Дата проведения 30 сентября-1октября. Заезд 29 октября после обеда или 30 сентября до начала конференции (10:00), выезд вечером 1 октября или 2 октября до обеда. Программу пока не обсуждали. Я предлагаю 30 сентября провести конференцию и церемонии, 1 октября организовать автобусную обзорную вики- экскурсию по Уфе часа на четыре, чтобы к 15:00 быть свободным. --[[Хутшăнакан:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Рөстәм Нурыев|сӳтсе явни]]) 12:31, 5 Пуш уйӑхӗн 2023 (UTC) == Чăваш Ен е Чăваш Республики? == Юлташсем, атьăр пĕрне суйласа илер! Пĕри Чăваш Республики çырать, тепри — Чăваш Ен. "Чăваш Ен" ман шутпа вырăнлăрах. Республика пулнине эпир унсăр та пĕлетпĕр. Паллах вăл пирĕн республика. Тепĕр енчен пăхсан — нумайăшĕ республика, анчах та республика иккене тулли ятĕнче çеç асăнаççĕ: "Франци Республики" тесе çырмастпăр-çке, "Франци" тетпĕр. Кам мĕн шутлать? '''[[Хутшăнакан:PCode|Николай Плотников]]''' ^{([[Хутшăнаканăн канашлу страници:PCode|ыйтса пĕлĕр]])} 05:49, 31 раштав 2008 (UTC) :Франци — ирĕклĕ патшалăх. Ăна çаплах ''пиллĕкмĕш республика'' теççĕ. ''Мордва Республики'' (Мăкшă-Ирçĕ Ен тесен?), ''Коми Республики'', ''Тутарстан'', Калмыки (тĕрĕсрес Калмăк çырмалла мар-ши?). Пуриншĕн те пĕр виçе никĕсĕ кирлĕ, унсăран каллех каярах ыйтусем сиксе тухĕç, вĕсене хальрех уçса парсан малашне кăлтăк тухмĕ. Республика статусне пĕтерсен, çырма юрать. Официаллă çĕрте Чăваш Республики çырар пуль... [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] 21:55, 10 кăрлач 2009 (UTC) == 2010 çул килет == [[Çĕнĕ Çул (уяв)|Çĕнĕ Çул]] ячĕпе пурне те ырă салам! Çитес çул пуриншĕн те ăнăçлă пултăр, ырă кăмăл та, тупăш та тулли килтĕр! [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] 06:37, 31 раштав 2009 (UTC) == Суйласа илнĕ статья == Ăна улăштармалла пулĕ? Википеди уйрăмĕсен списокне улăштартăм. Халĕ суйласа илнĕ статья патне черет çитрĕ пулĕ? Сĕнĕр-ха... Хăшĕнпе улăштарăпăр? '''[[Хутшăнакан:PCode|Николай Плотников]]''' ^{([[Хутшăнаканăн канашлу страници:PCode|ыйтса пĕлĕр]])} 11:57, 13 нарăс 2010 (UTC) :[[АПШ]] статьяна лартма пулать, сăмахран. [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] 18:02, 13 нарăс 2010 (UTC) :: Эп хирĕç — малтан ăна якатас пулать. Чăвашла лайăх вуланакан статья кирлĕ. '''[[Хутшăнакан:PCode|Николай Плотников]]''' ^{([[Хутшăнаканăн канашлу страници:PCode|ыйтса пĕлĕр]])} 16:22, 25 нарăс 2010 (UTC) == Латиница-кирилица == Буквы Ӑ, Ӗ, Ҫ, Ӳ, ӑ, ӗ, ҫ, ӳ - кириллица, но в статьях на чувашском часто используются похожие латинские буквы: Ă ă Ĕ ĕ и так далее. --[[Хутшăнакан:Atitarev|Atitarev]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Atitarev|обсуждение]]) 02:28, 13 авăн уйăхĕн 2013 (UTC) :[[Чăваш пускăч хăмин калăпĕсем|Çак статьяна]] вуласа тухма пултаратăр. Тав Сире пирĕн уйрăма кĕнĕшĕн. [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|обсуждение]]) 13:15, 13 авăн уйăхĕн 2013 (UTC) :Можете задать этот вопрос на http://forum.chuvash.org [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|обсуждение]]) 15:16, 13 авăн уйăхĕн 2013 (UTC) == IMPORTANT: Admin activity review == ([[:m:Admin activity review/2013/Notice to communities/ru|this message in Russian]]) - Sorry if this is the wrong place to post this message. Hello. A new policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, etc) was recently adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] (your community received a notice about the discussion). According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on smaller wikis. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the new [[:m:Admin activity review|admin activity review]] here. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no log actions for more than 2 years): #FLAGELLVM DEI (administrator) #Untifler (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, --[[Хутшăнакан:MF-Warburg|MF-Warburg]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:MF-Warburg|обсуждение]]) 02:21, 14 юпа уйăхĕн 2013 (UTC) == Шаблонсем == #REDIRECT [[Орденсемпе медальсен шаблонĕсем]] Çак статьяра пĕр виçене кĕртнĕ шаблонсене çырса хутăм. [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|сӳтсе явни]]) 11:46, 31 Утă уйăхĕн 2016 (UTC) == Вики-Пайрем_2017 в Йошкар-Оле == Здравствуйте уважаемые коллеги. [[User:Viktor]], [[Хутшăнакан:Andreevart]], [[Хутшăнакан:Chavash]], [[Хутшăнакан:Ellodanis5]], [[Хутшăнакан:Santăr]], [[Хутшăнакан:Чӑваш ҫынни]]. В следующем году по инициативе марийских коллег планируем организовать [[:wmru:Вики-Пайрем_2017|форум участников проектов Викимедиа на языках народов России в Йошкар-Оле]]. Аналогичные мероприятия прошли в Уфе (апрель 2015) и в Ижевске (сентябрь 2016). Представители башкир, бурят, тыва, саха, эрзян, удмурт википедий высказались в поддержку инициативы марийских коллег и выразили желание направить своих представителей на форум. Организаторы хотели бы видеть как можно больше представителей различных языковых разделов. Ведь из всех действующих Википедий около 10 процентов приходиться на языки народов России. Приглашаем представителей Вашей Википедии принять участие на форуме и в ближайшее время [[:wmru:Обсуждение:Вики-Пайрем 2017/Участники|просим высказаться в поддержку иницативы марийских коллег, а также сообщить о вероятности участия ваших представителей]] (на данном этапе досточно выразить намерение). В середине декабря организаторам необходимо [[:meta:Grants:Conference/Letter_of_intent|объявить на Мета-Вики о намерении провести такой форум]], что позволит получить частичное финансирование на проведение меропрития от Фонда Викимедиа (планируем просить в части оплаты проживания участников и оплаты расходов на авиаперелеты, которые Фонд сможет оплатить напрямую поставщику услуг). С уважением, член оргкомитета и админ БашВики --[[Хутшăнакан:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Рөстәм Нурыев|сӳтсе явни]]) 19:17, 19 Чӳк уйăхĕн 2016 (UTC) Добрый денью Проведение [[:wmru:Вики-Пайрем_2017|форум участников проектов Викимедиа на языках народов России в Йошкар-Оле]] поддерживаюю Если будет время, смогу принять участие. --[[Хутшăнакан:Santăr|Santăr]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Santăr|сӳтсе явни]]) 09:03, 23 Чӳк уйăхĕн 2016 (UTC) == Приглашение на [[:m:Wikimedia CEE Spring 2017|Вики-весна 2017 года]] == <small>Извините что по русски.</small> Дорогое сообщество, В прошлом году к сожалению ваша общность пропустила участвовать в состязание Вики-весна и мы приглашаем вас принять участие в конкурсе в этом году! Если кто-нибудь хочет стать местным организатом, пожалуйста, подпишитесь на список рассылки на https://lists.wikimedia.bg/mailman/listinfo/ceespring-localorganisers, добавьте свое сообщество в мета-странице с участниками и обсудите издания конкурса на странице обсуждения ([[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2017/Participants|Talk:Wikimedia CEE Spring 2017/Participants]]). Там вы также найдете информацию о некоторых вещей, которых мы ожидаем от местных организаторов. Мы с нетерпением ждем ответа в ближайшее время! От имени международных организаторов,--[[Хутшăнакан:Алиса Селезньова|Алиса Селезньова]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Алиса Селезньова|сӳтсе явни]]) 19:18, 7 Нарăс уйăхĕн 2017 (UTC) == Примите участие в построении стратегии движения Викимедиа == <div style="float:right; margin-bottom:1rem; margin-left:1rem; width:400px;"> <div class="nomobile" style="background:#14866d; border-radius:0.25rem; overflow:hidden; padding:1rem; position:relative;"> <div style="bottom:0; left:0; overflow:hidden; position:absolute; top:0; right:0; z-index:0;"> <div style="margin-top:-36px; padding:0 1rem; position:absolute; right:0; top:50%;">[[File:Wikimedia Community Logo optimized (white).svg|72px|link=]]</div> </div> <div style="color:#fff; font-family:'Linux Libertine','Georgia','Times',serif; font-size:1.25rem; font-style:italic; font-weight:bold; line-height:1.25em; position:relative; z-index:3;">К чему нам стоит<br>стремиться<br>в ближайшие 15 лет?</div> </div> '''Вопрос выше можно понять по-разному:''' <div style="font-size:85%;"> * Что должно направлять нашу совместную работу в ближайшие 15 лет? * Как мы хотим повлиять на мир в ближайшие 15 лет? * Какова самая важная цель в ближайшие 15 лет? * Что может направлять и вдохновлять наше движение в ближайшие 15 лет? * Как мы могли бы ускорить наше развитие в ближайшие 15 лет? * Чем мы будем известны в ближайшие 15 лет? </div> {{int:please-translate}} </div> За последние 16 лет участники проектов Викимедиа создали крупнейшую свободную базу знаний в истории человечества. За это время мы превратились из небольшой группы редакторов в огромное разнообразное сообщество, к которому принадлежат как редакторы, так и разработчики, организаторы, читатели, жертвователи и партнёры. «Фонд Викимедиа» организует опрос среди участников с целью понять, ''к чему нам как движению стоит стремиться в ближайшие 15 лет''. Чего мы достигнем через 15 лет? Какую роль мы хотели бы играть в мире в 2030 году? Кто присоединится к нашему движению? Какие нам предстоят свершения? Ваше мнение по этому поводу важно и '''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа|им можно поделиться уже сегодня]]''' (в русскоязычной Википедии). Вы также можете высказать своё мнение здесь на любом удобном вам языке (но учтите, что мне наиболее понятны русский и английский) или [[:m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Organize/ru|организовать собственное обсуждение]] на добровольных началах. Обсуждение проходит в следующие 4 недели. Если у вас будут какие-то вопросы по поводу процесса, их можно оставить [[:ru:Обсуждение Википедии:Стратегия движения Викимедиа|на странице обсуждения главного опроса]] — я обязательно постараюсь ответить на них. Если вы не хотите получать подобные уведомления на русском языке, напишите. [[user:stjn (WMF)|stjn (WMF)]] [Saint Johann] 17:12, 17 Пуш уйăхĕн 2017 (UTC) == Обсудите основные темы будущей стратегии движения Викимедиа == В результате первого цикла обсуждения стратегии движения Викимедиа, проходившего по всему движению с 15 марта по 18 апреля 2017 года, на основании 1800 сообщений от участников было выделено пять основных тем, затронутых в большинстве сообщений: * ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Здоровые и открытые сообщества|Здоровые и открытые сообщества]]'' : К 2030 году участие в проектах Викимедиа должно стать радостным, приносящим удовлетворение и открытым как для опытных участников, так и для новичков. * ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Технологическая эпоха|Технологическая эпоха]]'' : К 2030 году движение Викимедиа будет работать с современными технологиями и решениями, чтобы сделать знания доступнее и проще к использованию. * ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#По-настоящему глобальное движение|По-настоящему глобальное движение]]'' : К 2030 году движение Викимедиа преодолеет барьеры на пути к знаниям и будет поддерживать сообщества в ранее лишённых внимания частях мира. * ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Наиболее уважаемый источник знаний|Наиболее уважаемый источник знаний]]'' : К 2030 году проекты Викимедиа будут считаться наиболее надёжными, качественными, нейтральными и важными источниками свободных знаний в мире. * ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Составная часть экосистемы знаний|Составная часть экосистемы знаний]]'' : К 2030 году движение Викимедиа значительно улучшит качество, многообразие и доступность свободных знаний по всему миру. К каждой теме задаётся по пять вопросов, чтобы понять их значение для участников русскоязычных проектов, потенциальные ограничения и найти необходимые компромиссы. Если вам это удобно, вы можете высказать своё мнение в русскоязычных опросах, проходящих в русской Википедии и на Мета-вики, или напрямую в своём проекте на любом удобном вам языке (но учтите, что мне полностью понятны только русский и английский). <span style="margin-right:0.5rem;">[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|48px|link=:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа|alt=Логотип Википедии|Перейти к странице обсуждения стратегии в русской Википедии]]&nbsp;</span> <big>'''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа|Присоединиться к обсуждению]]''' в русской Википедии</big> <span style="margin-right:0.5rem;">[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|48px|link=m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/ru|alt=Логотип сообщества проектов Викимедиа|Перейти к странице обсуждения стратегии на Мета-вики]]&nbsp;</span> <big>'''[[:m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/ru|Присоединиться к обсуждению]]''' на Мета-вики</big> Обсуждение будет проходить '''с 11 мая по 12 июня 2017 года'''. Если у вас будут какие-то вопросы по поводу процесса, их можно оставить [[user talk:stjn (WMF)|на моей странице обсуждения]] — я являюсь координатором русскоязычных сообществ (и добровольно помогаю в проектах на языках России и Центральной Азии) и обязательно постараюсь ответить на них. ''({{int:please-translate}}.)'' [[user:stjn (WMF)|stjn (WMF)]] [Saint Johann] 17:26, 12 Çу уйăхĕн 2017 (UTC) == Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group == Друзья. Информирую о начале процедуры создания юзер-группы '''Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group'''. Создана страница на [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group Мете] и подана заявка в Аффилийшен Комитет. Заинтересованных волонтеров приглашают записаться в юзер-группу. --[[Хутшăнакан:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Рөстәм Нурыев|сӳтсе явни]]) 05:40, 16 Юпа уйăхĕн 2019 (UTC) == Новая эмблема общетюркоязычной группы == Уважаемые чувашские коллеги, приглашаем вас принять участие в '''[[m:Wikimedians of Turkic Languages User Group/Voting for new logo|голосовании по эмблеме тюркоязычного вики-сотрудничества]]''', высказать свои идеи и комментарии. ''История вопроса:'' В ходе мартовской [[m:Wikimedians of Turkic Languages User Group/Meetings/2020/March|первой ежемесячной видео-конференции]], участники [[m:Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group|проекта общетюркоязычного вики-сотрудничества]] приняли решение о необходимости выбора сильного характерного символа для этой международной инициативы (первой такого рода в Движении Викимедиа). Основные требования: * Связь с [[Тĕрĕксем|общетюркскими корнями]] * Соответствие духу направленных в будущее проектов Викимедиа, [[m:Vision/ru|идеалам]] и [[m:Values|ценностям]] международного [[m:Wikimedia_movement/ru|Движения]] * Отражение смыслов просвещения, развития и единства * Ровное отношение к текущим культурным особенностям всех отдельных тюркских народов * Визуальная уникальность и узнаваемость - символ должен ассоциироваться только с проектом тюркоязычного сотрудничества. * Не может быть картой или иным современным символом страны или этноса. Рассматривавшиеся варианты: # Написание [[Танкăр]] — небеса, дух неба, Творец, небесный Отец (как пара Матери Земли) — или иного слова [[:ru:Древнетюркское письмо|древнетюркскими рунами]] (реализовано) # [[Кашкăр]] из тюркских эпосов (реализовано), # [[Лаша]], что использовалась как транспорт и рабочая сила всеми тюрками (за компиляцию никто не взялся). [[File:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo.svg|thumb|left|120px|Вариант 1]] [[File:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo (Turquoise Blue).svg|thumb|120px|Вариант 2]] Иные комментарии: * В качестве официального варианта рассматривается только кольцо Викимедиа и элемент внутри него. * Название объединения будет располагаться вокруг эмблемы в виде каймы из ПРОПИСНЫХ БУКВ. * Название может отображаться на любом языке и считается равноценным. * Название может отображаться одновременно на одном, двух или более языков и/или алфавитах. '''[[m:Wikimedians of Turkic Languages User Group/Voting for new logo|Приглашаем]]''' вас выбрать один из двух готовых вариантов или оставить комментарии. С уважением, --[[Хутшăнакан:Frhdkazan|Frhdkazan]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Frhdkazan|сӳтсе явни]]) 08:57, 20 Ака уйăхĕн 2020 (UTC) == Общетюркское собрание 16.05 в 21:30 мск - про июньский марафон 2020 == Уважаемые коллеги, Сегодня, на втором собрании тюркоязычной юзер-группы в 21:30, будем обсуждать организацию [[m:Turkic_Marathon_2020|общетюркского вики-марафона 2020]] - турецкие коллеги получили грант на призы по 300 долларов на раздел, поэтому приглашают подключиться. Видео-звонок в Google Meet, параллельно буду делать турецко<->русский синхронный перевод - русский канал организуем в Facebook Messenger, плюс запись перевода для тех, кому будет сильно поздно (Республики Тыва и Саха-Якутия, некоторые в Башкортостане и т.д.). Заранее напишите мне сообщение (Facebook:frhdkazan), добавим к звонку и, при желании, к чату Викимедиа Россия на Фейсбук. Общаемся с коллегами в Телеграм-чате: важные новости из тюркского (там больше по турецки пока пишут) дублирую в русскоязычный российский от ВМРУ (@wikimediaru), куда всем добро пожаловать. С уважением, фархад --[[Хутшăнакан:Frhdkazan|Frhdkazan]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Frhdkazan|сӳтсе явни]]) 14:08, 16 Çу уйăхĕн 2020 (UTC) == Тюркский марафон 2020 == 1-30 июня пишем на темы тюркских культур и регионов мира. Будем рады вашему участию * Свой список добавлять к остальным ''[[m:Template:Turkic Marathon 2020 Article Lists|сюда]]'' * Смотреть про суть проекта на Мете (''[[m:Turkic Marathon 2020/ru|русский]]'') * Пример посадочной странички в своём разделе (''[[:ru:Проект:Тюркский марафон/2020|русский]]'') * ''[[m:CentralNotice/Request/Turkic Marathon 2020|Заявка]]'' на ненадоедающий баннер - добавить свой со ссылкой на посадочную в своём разделе--[[Хутшăнакан:Frhdkazan|Frhdkazan]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Frhdkazan|сӳтсе явни]]) 18:53, 1 Çĕртме уйăхĕн 2020 (UTC) == «Вики любит футбол» == С 12 июня по 12 июля будет проходить вики-марафон '''«[[:wmru:Конкурсы/Вики_любит_футбол|Вики любит футбол 2020]]»'''. Именно в эти сроки должны были пройти два крупнейших континентальных футбольных турнира — Евро-2020 и Кубок Америки 2020. Однако из-за коронавируса оба турнира были перенесены на 2021 год. Объявляя этот конкурс, википедисты намерены выразить свою солидарность с футбольным сообществом, а также восполнить пробелы, связанные с футбольной тематикой — особенно в разделах на языках народов России. Марафон организован НП «Викимедиа РУ», Группой «Викимедийцы Башкортостана», Группой участников-википедистов Северного Кавказа, Группой «Викимедийцы, пишущие на эрзянском языке», Группой татароязычных участников сообщества Викимедиа. Мы также приглашаем участников Чувашской Википедии принять участие в конкурсе. Одни из главных целей конкурса — расширение сотрудничества между разделами Википедии на языках России и обеспечение устойчивого развития проектов Викимедиа на территории Российской Федерации. Добро пожаловать! — [[Хутшăнакан:Soul Train|Soul Train]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Soul Train|сӳтсе явни]]) 21:03, 9 Çĕртме уйăхĕн 2020 (UTC) == Узнай Россию. Новгородские земли == [[File:Banner of the Novgorod Republic (c. 1385).svg|200px|thumb|right|]] Здравствуйте, коллеги. Уведомляю, что с 1 ноября по 15 декабря будет проходить [[wmru:Конкурсы/Узнай Россию. Новгородские земли|конкурс-марафон, посвящённый Северо-западу России]], организованный [[meta:Wikimedia RU|Викимедиа Россия]] совместно с [[meta:North-West Russia Wiki-Historians User Group|юзер-группой Вики-краеведов Северо-запада России]]. Помимо традиционного проведения конкурса в различных языковых разделах Википедии, этот конкурс также будет проводиться в Викигиде. Ждём участников и желаем всем продуктивной и лёгкой работы! [[Хутшăнакан:Красный|Красный]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Красный|сӳтсе явни]]) 17:15, 28 Юпа уйăхĕн 2020 (UTC) == [[:ru:Проект:Тюркский_марафон/2020|Тюркский марафон 2021]] == В 2021 году будет очередной Тюркский марафон. Приглашаю сделать список статей для написания на тюркских и других языках. [[:m:Turkic Marathon 2021/List of Articles/Chuvashia]]--[[Хутшăнакан:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Kaiyr|сӳтсе явни]]) 08:22, 11 Пуш уйăхĕн 2021 (UTC) == УКП - Обзор проекта руководства по обеспечению правоприменения == Привет, [[:m:Universal Code of Conduct/Drafting committee#Phase 2|Редакционный Комитет 2-го этапа Универсального Кодекса Поведения]] хочет получить мнения [[:m:Universal Code of Conduct/Enforcement draft guidelines review/ru|по проекту руководства по обеспечения правоприменения]] [[:m:Universal Code of Conduct|Универсального Кодекса Поведения]] (УКП). Период обзора начнется 17 августа 2021 года. Сообщество и сотрудники Фонда сотрудничали в разработке проекта этого руководства на основе [[:m:Universal Code of Conduct/Discussions|консультаций, обсуждений и исследований]]. Это руководство не является окончательным, но вы можете помочь продвинуть его вперед. Предоставьте отзывы и комментарии по руководству до 17 октября 2021 года. Комитет будет пересматривать руководство на основе вклада от сообщества. Каждый может поделиться комментариями на разных местах. Посредники приветствуют комментарии на любом языке [[:m:Talk:Universal Code of Conduct/Enforcement draft guidelines review|на странице обсуждения проекта]] или по электронной почте. Комментариями также можете поделиться на страницах обсуждений переводов, в ходе локальных дискуссий или во время круглых столов и во время встреч. Запланированы прямые обсуждения проекта руководтсва по обеспечения правоприменения УКП: * [[:m:Universal Code of Conduct/2021 consultations/Roundtable discussions#Conversation hours|Во время встреч]] - 24 августа, 31 августа, 7 сентября @ 03:00 UTC & 14:00 UTC * [[:m:Universal Code of Conduct/2021 consultations/Roundtable discussions|Во время круглых столов]] - 18 сентября @ 03:00 UTC & 15:00 UTC Группа посредников, поддерживающая этот период обзора руководства, надеется охватить больше сообществ. Важно иметь общее понимание ситуации. Если вы не можете найти встречу в вашем сообществе, пожалуйста, организуйте обсуждение сами. Посредники могут помочь вам в организации встречи. Все обсуждения будут обобщаться и будут представлены редакционному комитету, каждые две недели. Сводки будут опубликованы [[:m:Universal Code of Conduct/Drafting committee/Digests|здесь]]. Пожалуйста, дайте мне знать, если у вас возникнут какие-либо вопросы. --[[Хутшăнакан:Mehman (WMF)|Mehman (WMF)]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Mehman (WMF)|сӳтсе явни]]) 12:50, 26 Ҫурла уйӑхӗн 2021 (UTC) == Global ban proposal for Musée Annam == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} There is an on-going discussion about a proposal that Musée Annam be globally banned from editing all Wikimedia projects. You are invited to participate at [[:m:Requests for comment/Global ban for Musée Annam|Requests for comment/Global ban for Musée Annam]] on Meta-Wiki. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] ([[User talk:NguoiDungKhongDinhDanh|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:22, 27 Раштав уйӑхӗн 2021 (UTC) </div> <!-- Сообщение отправил Участник:1234qwer1234qwer4@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Requests_for_comment/Global_ban_for_Mus%C3%A9e_Annam/Invitations/AN&oldid=22500565 --> == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # Chavash (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Хутшăнакан:علاء|علاء]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:علاء|сӳтсе явни]]) 10:41, 4 Кӑрлач уйӑхӗн 2022 (UTC) == Introducing Adiutor Project == Dear fellow Wikimedia enthusiasts, we are excited to introduce the [[metawiki:Adiutor|Adiutor]] Project, an initiative aimed at enhancing the Wikipedia editing experience! Adiutor is a user-friendly gadget designed to simplify various tasks for Wikipedia editors, making editing easier, faster, and more enjoyable. From creating deletion requests to conducting copyright checks, Adiutor streamlines repetitive processes, giving you more time to focus on creating valuable content for the community. If you're interested in using Adiutor on your local wiki, we'd love to hear from you! Drop us a message here or reach out to Vikipolimer with your Wikimedia community details. Let's collaborate to bring Adiutor to your language and wiki! Join the Adiutor Project, and together, let's make Wikipedia editing a more efficient and rewarding experience! For any questions or to express your interest in bringing Adiutor to your local wiki, feel free to contact Vikipolimer - we're here to support and work together with you! Looking forward to your enthusiastic participation! [[Хутшăнакан:Vikipolimer|Vikipolimer]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Vikipolimer|сӳтсе явни]]) 00:50, 6 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC) == Шаблон = Калӑп е Кӑшкар == «Шаблон» валли чӑваш чӗлхинче виҫӗ сӑмах пур: калӑп (тутарсемпе пушкӑртсен пек), ӗлке (ку термина хӑй вӑхӑтӗнче Дегтярев сӗнсеччӗ, анчах тутарсемпе пушкӑртсене ҫывӑх пулма «калӑп» суйламалла пуль), кӑшкар (ҫармӑссен пек). Паллах, шаблонсем Википедире пит нумай, ҫавах та, тен, «Калӑп» ҫине майӗпен улӑштарса пымалла пуль? Мӗн шутлатӑр? '''[[Хутшăнакан:PCode|Николай Плотников]]''' ^{([[Хутшăнаканăн канашлу страници:PCode|ыйтса пĕлĕр]])} 19:19, 31 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC) == Викиданные для ЧувашВики == Коллеги приветствую! Начал у вас свою деятельность в рамках давнего проекта [[m:Wikipedias in the languages of Russia/ActionPlan/Universal infobox/ru|"Универсальная карточка" для разделов Википедии на языках народов России]]. Сам шаблон {{tl|Универсаллӑ карточка}} у вас был давно и потому подумал у вас тут всё уже крутится. Как доведу до ума этот, чтобы не раздавалось вширь (как в статьях [[Агрыз]] или [[Астана]]) и соответствовало вашим стандартам правильного чувашского написания дат и связанных категорий (за образец взял [[Яковлев Иван Яковлевич]], подопытная статья для мониторинга [[Алкин Шайхулла Сибгатуллович]]), также обновлю механизм вашего {{tl|Normdaten}} (аналог [[:ru:Шаблон:Внешние ссылки]]). С уважением, [[Хутшăнакан:Frhdkazan|Frhdkazan]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Frhdkazan|сӳтсе явни]]) 10:45, 4 Раштав уйӑхӗн 2023 (UTC) :Салам, Фархат! Добро пожаловать к нам! Мы Вам очень рады. Надеемся на успешное сотрудничество. У нас тут много работы технического уклона. У нас назрела еще одна проблема. Хочу начать Викисловарь на чувашском языке (Викисăмахсар), ибо у нас большой дефицит чувашских терминов вне бытового применения чувашского языка (наука, техника, общество etc.). Но у нас нет опытного участника, который мог бы начать этот проект. К кому я могу обратиться для подачи заявки, установки Заглавной страницы? Всего Вам доброго! С уважением, [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|сӳтсе явни]]) 13:12, 4 Раштав уйӑхӗн 2023 (UTC) ::Приветствую, Виктор! Создание новых проектов делается через [[:incubator:Incubator:Main_Page/ru|ВикиИнкубатор]]. Если сами не разберётёсь, попробуйте связаться с [[User:HalanTul]] из сахаВики - достаточно недавно (пару лет назад) они запустили Викицитатник. Для аналогичной задачи сообщество Татвики использовало не имеющийся Викисловарь, а внутренний проект [[:tt:Төркем:Википедия:Проект:Терминнар]] и собственно тематические страницы Википедии. Самые эффективные международные практики в использовании для схожих целей элементов и лексем Викиданных. Ну и добро пожаловать в русскоязычный телеграм-чат ВикиМногоязычие https://t.me/WikiLangRU С уважением, [[Хутшăнакан:Frhdkazan|Frhdkazan]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Frhdkazan|сӳтсе явни]]) 13:27, 4 Раштав уйӑхӗн 2023 (UTC) ::Виктор приветствую! Если обладаете в разделе правами администратора, попросил бы скопировать и вставить содержание [[:ru:MediaWiki:Common.css]] в одноимённый местный файл. Туда включён более расширенный функционал, который может влиять на исполнение команд и доступное для реализации форматирование с помощью модулей и шаблонов. Заранее благодарен. [[Хутшăнакан:Frhdkazan|Frhdkazan]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Frhdkazan|сӳтсе явни]]) 19:32, 8 Раштав уйӑхӗн 2023 (UTC) == Глобальные тенденции: чему мы можем научиться у меняющегося Интернета? Марьяна Пинчук == CEE Hub представляет запись первого русскоязычного мероприятия — презентации с последующими вопросами и ответами на тему «Как искусственный интеллект может помочь вам в вашей жизни в Википедии?». Встречи будут записываться, поэтому вы можете найти записи встреч здесь, код в скобках: # [https://us06web.zoom.us/rec/share/DCFCOJUhPRkCyDIxyfv8BQdbxJnU7zTcqBeVY-k3JgrNJ_x7bCcLC1XApcNz03Jp.CHESvngt2SsZm9r_ Recording from the first event] <small>''(Passcode: h$BOin4?)''</small> Следующее мероприятие — «'''Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета?'''» Марьяна Пинчук, состоится в пятницу, 25 апреля, в 16:00 UTC, вы можете подписаться на уведомления '''[[:m:Event:Глобальные тенденции: чему мы можем научиться у меняющегося Интернета? Марьяна Пинчук|здесь]]'''. --[[Хутшăнакан:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:MediaWiki message delivery|сӳтсе явни]]) 11:47, 9 Ака уйӑхӗн 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28516993 --> == Be part of the next CEE Catch Up about Global Trends == Hi everyone, We want to announce the ninth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the Foundation Annual Planning Workshop focused on [[diffblog:2025/03/04/global-trends-2025/|'''global trends that are affecting our movement''']]. The session will take place on 23^rd of April 2025, 18:00-19:00 CEST (check your local time [https://zonestamp.toolforge.org/1745424000 here]). Together (the CEE Communities and the Wikimedia Foundation staff) we will discuss the trends related to our projects, our readers and editors. We will explore how those trends show up in the CEE context and discuss what our projects need to address those trends, and how we can support them. You will also have the opportunity to ask questions to the Wikimedia Foundation staff about the work being planned as part of the annual plan that runs from July 2025 to June 2026. '''<u>''[[Wikimedia CEE Hub/Catch up|Join us at the Next CEE Catch up]]!''</u>''' --[[Хутшăнакан:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:MediaWiki message delivery|сӳтсе явни]]) 17:19, 14 Ака уйӑхӗн 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Catch Up team) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28546550 --> == Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета? == CEE Hub представляет запись второго русскоязычного мероприятия, презентацию «Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета?» Марьяны Пинчук. * [https://us06web.zoom.us/rec/share/UGbl9nlJ9NOjdcLltBEmoXRXJZtgOs5amfcF9HekLlGEAXCvOapZxXJ3wDw7uYs1.fcr8ssFRW-tIoQeq Zoom] * Passcode: hG@&.Y?6 Темы будущих мероприятий и запись предыдущей сесси можно найти здесь ([[:m:Wikimedia CEE Hub/Russian language events|Russian language events]]) --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|Сӳтсе яв]]) 13:02, 7 Ҫу уйӑхӗн 2025 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28675596 --> == Event:ИИ: друг, враг или что-то среднее? == CEE Hub приглашет вас принять участие в семинаре в среду, 25 июня 2025 года, 16:00 UTC. '''Анна Продрому''', лауреат премии "Женщины в сфере технологий" по версии журнала FORBES 2023, сделает презентацию и ответит на вопросы на тему «'''ИИ: друг, враг или что-то среднее?'''». Регистрация открыта [[:m:Event:ИИ: друг, враг или что-то среднее?|'''здесь''']]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|Сӳтсе яв]]) 13:17, 16 Ҫӗртме уйӑхӗн 2025 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 --> == Общественная консультация о будущем Wikispore и Wikinews == Привет всем, Фонд Викимедиа проводит публичные консультации относительно будущего Wikispore и Wikinews. В рамках консультаций запланировано обсуждение в ходе видеозвонка. Пожалуйста, рассмотрите возможность принять участие и поделиться своими мыслями. '''Среда, 23 июля 2025 г., 18:00 CEST (16:00 UTC)''' '''[[:m:Event:Общественная консультация о будущем Wikispore и Wikinews|REGISTER HERE]]''' _______________________ Hello everyone, The Wikimedia Foundation is holding a public consultation on the future of [[:m:Talk:Public consultation about Wikispore|Wikispore]] and Wikinews. As part of the consultation, a video call discussion is planned. Please consider participating and sharing your thoughts. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|Сӳтсе яв]]) 11:45, 16 Утӑ уйӑхӗн 2025 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 --> == Регистрация на вебинар "Википедия в эпоху АИ" == CEE Hub приглашает вас принять участие в вебинаре в понедельник, 1 сентябрь 2025 года, 16:00 UTC. Математик Мариос Магиоладитис сделает презентацию и ответит на вопросы на тему «'''Википедия в эру АИ'''». Регистрация открыта [[:m:Event:Википедия в эру АИ|'''здесь''']]. --[[Хутшăнакан:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:MediaWiki message delivery|сӳтсе явни]]) 08:40, 27 Ҫурла уйӑхӗн 2025 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 --> == Регистрация на вебинар "Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедия" == CEE Hub приглашает вас принять участие в онлайн семинаре '''Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедия'''. Ведущий: Хмелько Маслак, специалист по дезинформации в области доверия и безопасности. Четверг, 30 октября 2025 r., 18:00 CET (16:00 UTC). Регистрация открыта '''[[:m:Event:Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедиа|здесь]]'''. --[[Хутшăнакан:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:MediaWiki message delivery|сӳтсе явни]]) 12:16, 27 Юпа уйӑхӗн 2025 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 --> == Join the CEE Hub staff team – We’re hiring a Program Specialist == Hi everyone, The regional [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is looking for a '''Program Specialist''' to join our [[:m:Wikimedia CEE Hub/Staff|staff team]]! Are you someone experienced with Wikimedia who wants to help volunteers? Do you participate in Wiki Loves… and other related projects, and do you have ideas and skills to help others improve their efforts? Do you enjoy working with people from different countries? Are you able to work on your own, feel comfortable on Meta-Wiki, and understand how Meta works? If this sounds like you and you're interested in working with the CEE hub team, we’d love to hear from you! '''As a Program Specialist, you will:''' * Support affiliates and communities in developing and implementing impactful programs, * Strengthen regional cooperation and cross-border projects, * Help guide campaigns and initiatives across the CEE region, * Work closely with the CEE Hub team and community members. This is a '''part-time (0.8–0.9 full-time equivalent), remote position''' open to candidates based in the CEE region or nearby time zones. '''APPLICATION DEADLINE: NOVEMBER 10, 2025''' ➡️ '''Learn more and learn how to apply on Meta:''' [[:m:Wikimedia CEE Hub/Jobs/Program Specialist|Wikimedia CEE Hub – Program Specialist]] ⬅️ If you know someone who would be a great fit, please share this opportunity with them! <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29192870 --> == Записи прошлых мероприятий == CEE Hub приглашает посмотреть запись вебинара "Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедиа", проведенного специалистом по доверию и безопасности (Trust & Safety) Хмелько Маслаком (на английском с последовательным русским переводом). См. раздел "Записи прошлых мероприятий" на странице: [[:m:Wikimedia CEE Hub/Russian language events|Russian language events]]. --[[Хутшăнакан:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:MediaWiki message delivery|сӳтсе явни]]) 13:34, 10 Чӳк уйӑхӗн 2025 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 --> == Help us test Cat-a-lot on your Wikipedia == '''[[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]]''' is a JavaScript gadget that helps with moving, removing and adding files (as well as articles or subcategories) between, from and to categories and it is widely used on Wikimedia Commons, where it is accessible for every user after enabling the gadget in your [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets Preferences]. Complete explanation of the tool, along with the images and demonstration video it is accessible on [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Wikimedia Commons]]. If your Wikipedia is struggling with performing this repetitive task when you need to move pages between categories and remove pages from a category, Cat-a-lot could be activated for your Wikipedia as well. Installation can be done as your user script or as a project gadget and codes can be found [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|here]]. Installation is already done on Polish and Romanian wikis from our CEE Region. English phrases from [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating]] can be translated and saved in [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro]] (for example). [[:m:CEE Hub/Working Groups/Technical Advancement Group|CEE Hub Technical Advancement Group]] is willing to support your community in the installation of the tool, and to offer support in case of bugs, as we can report them to the development team. Just leave a message below with any issues you encounter. --[[Хутшăнакан:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:MediaWiki message delivery|сӳтсе явни]]) 10:42, 18 Чӳк уйӑхӗн 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub Technical Advancement Group) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670161 --> == Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля == [[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki <!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30092539 --> == Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! == Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам. Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу. Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах Викимедиа. Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года. Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9 <!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30092539 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[Хутшăнакан:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:MediaWiki message delivery|сӳтсе явни]]) 11:21, 31 Пуш уйӑхӗн 2026 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:Хутшăнакан:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Хутшăнаканăн канашлу страници:MediaWiki message delivery|сӳтсе явни]]) 10:00, 30 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Приглашение: Wiki Conference для русскоязычных участников (16 мая) == Здравствуйте, Мы хотели бы пригласить вас на Wiki Conference для русскоязычных участников — онлайн-мероприятие, проводимое при поддержке CEE Hub. Встреча состоится в субботу, 16 мая, в 12:00 UTC / 14:00 CEST (пожалуйста, проверьте ваше местное время: https://zonestamp.toolforge.org/1778932800). Вы можете зарегистрироваться заранее, чтобы получить ссылку для подключения: [[Event:Wiki_Conference_for_Russian-Speaking_Contributors]] Это мероприятие задумано как пространство для участников движения Wikimedia из разных стран, где можно обменяться знаниями, опытом и идеями, связанными с работой в русскоязычных сообществах. Оно открыто для всех редакторов проектов Wikimedia. Выступления приглашённых спикеров будут сопровождаться синхронным переводом на русский язык. Приглашаются все, кто заинтересован в обсуждаемых темах. В программе предусмотрены сессии, посвящённые техническим аспектам программного обеспечения Wikimedia, панельная дискуссия о редактировании Википедии в сложных условиях, а также обмен опытом по сотрудничеству с учреждениями GLAM и дополнительные выступления от представителей сообщества. Среди подтверждённых сессий: - Сохранение нейтральности в ненейтральной среде — дискуссия с редакторами из разных языковых сообществ (Basak Tosun, Amir Sarabadani, Batyrbek Alimzhanov, Mikheil Chabukashvili), модератор — Iglika Ivanova - Обмен успешными практиками развития GLAM-проектов — с участием Zana Strkovska (Wikimedia MKD) - Состояние программного обеспечения Wikimedia — с участием Marshall Miller (Wikimedia Foundation) Будем рады вашему участию. С наилучшими пожеланиями, <br>Команда CEE Hub <!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30401520 --> d6xq611zesry7i5an568x3xh5nevlxs 10 21367 873701 859209 2026-05-05T18:04:53Z Max Tenche 25572 кириллетӳ, документаци валли ятарлӑ страница турӑм 873701 wikitext text/x-wiki {{урăх пĕлтерĕш|Ан пӑтраштарӑр <!-- -->[[{{{1}}}|{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}]]<!-- -->{{#if:{{{3|}}}|&nbsp;— {{{3}}}}}.}}<noinclude> {{doc}} [[Категори:Шаблонсем:Шалти каçăсем|{{PAGENAME}}]] </noinclude> hukfrwe2vglwuuok9p03lk6rkzcsaab 0 21594 873706 790578 2026-05-05T18:23:35Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873706 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Sant'Ambrogio Cript in Basilica of Sant'Ambrogio, Milan.jpg|thumb|300px|<center>[[Сăваплă Амвросий базилики]]н [[крипта|криптăри]] [[Амвросий Медиоланский]] [[сăваплавçă]]па тата [[Гервасий тата Протасий|Гервасийпе Протасин]] асапланса вилнисен çĕрмен ӳчĕсем ([[Милан]])</center>]] '''Çĕрмен ӳт''' ({{lang-lat|reliquiae}}, {{lang-la|reliquiae}}) — Христос тĕнĕн [[православи]]пе [[католици тĕнĕ|католици]] чиркĕвĕсенче тĕн йăлине кĕрекен [[сăваплă çын]]ăн вил кĕлетки. == Ăнлав == === Предназначение === [[Ӳкерчĕк:Relics of Saint Demetrius.jpg|thumb|right|200px|<center>Сăваплă [[Димитрий Солунский|Дмитрий Солунскин]] çĕрмен ӳчĕн [[Рака|раки]] ([[Сăваплă Димитрин базилики]], [[Салоники]])</center>]] === Çĕрмен ӳтĕн пĕтменлĕхĕ === == Çĕрмен ӳте хисеплени == === Çĕрмен ӳт Кивĕ Халалра === [[Кивĕ Халал]]ра вилнĕ çын ӳчĕ таса мар тесе шутланнă; вилене тĕкĕннĕ çын çичĕ кун хушши таса мар пулса тăнă: {{цитата пуçламăшĕ|Чис|19:11|-13}}Кто прикоснется к мертвому телу какого-либо человека, нечист будет семь дней: он должен очистить себя сею [водою] в третий день и в седьмой день, и будет чист; если же он не очистит себя в третий и седьмой день, то не будет чист; всякий, прикоснувшийся к мертвому телу какого-либо человека умершего и не очистивший себя, осквернит жилище Господа: истребится человек тот из среды Израиля, ибо он не окроплен очистительною водою, он нечист, ещё нечистота его на нем.{{цитата вĕçĕ}} === Иккĕмĕш Никей соборĕ çĕрмен ӳт пирки === Сăваплă çĕрмен ӳте хисеплемелле вĕренĕве 787 çулта [[Иккĕмĕш Никей соборĕ]]нче йышăннă. Вырăсла куçарнă документсенче — Иккĕмĕш Никей соборĕ тунисенче '''λείψανα''' грек сăмахне '''виле''' тесе çырнă. == Вуламалли == * [http://ec-dejavu.ru/r/Relic.html М. Ю. Парамонова. Реликвии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170804071125/http://ec-dejavu.ru/r/Relic.html |date=2017-08-04 }} // Словарь средневековой культуры. М., 2003, с. 405—408 == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{commonscat-inline|Relics|Çĕрмен ӳт}} * [http://www.foma.ru/articles/1035/ Бог живых. О смысле почитания мощей.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427140324/http://www.foma.ru/articles/1035/ |date=2009-04-27 }} * [http://www.pravbeseda.ru/library/index.php?page=book&id=659#10 Рубский Вячеслав, свящ. ''Православие — протестантизм. Штрихи полемики. Почитание мощей угодников Божиих''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416065218/http://www.pravbeseda.ru/library/index.php?page=book&id=659#10 |date=2009-04-16 }} * [https://web.archive.org/web/20070929103054/http://www.rustrana.ru/print.php?nid=1312 О нетлении Святых Мощей] * [http://www.krotov.info/history/20/1910/1919marshade.htm Маршадье Б. Вскрытие мощей в первые годы советской власти ] * [http://www.krotov.info/history/20/1940/basin.htm#99 Семененко-Басин И. Возвращение мощей святых Русской Православной церкви в 1940-х годах] * [http://www.skeptik.net/miracles/relic.htm Отчет VIII-го Отдела Народного Комиссариата Юстиции Съезду Советов] * [http://a-theism.com/index.php?option=com_content&task=view&id=19&Itemid=54 Святые некрофилы. Несколько слов о странной традиции христиан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415201148/http://a-theism.com/index.php?option=com_content&task=view&id=19&Itemid=54 |date=2009-04-15 }} * [http://scepsis.ru/library/id_1471.html «Вскрытие мощей Тихона Задонского и Митрофана Воронежского»] * [http://scepsis.ru/library/id_1476.html «На „вскрытии“ (Впечатления очевидца)»] [[Категори:Çĕрмен ӳт]] [[Категори:Христиансен пытару мешехĕсем]] hb9kv3u6e8m4ddh8gq1x3yas2d09q1l 10 21931 873695 785525 2026-05-05T17:58:21Z Max Tenche 25572 кириллетӳ 873695 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{see other values||{{{1|}}}|ыйтни кунта куҫать|{{{2|}}}|{{{3|}}}}}</includeonly><noinclude> {{doc}}<!-- категорисемпе интервикисене документаци страницине çырмалла --> </noinclude> r9ub6iekxd5pj2sjmyco432yof0cl22 10 21932 873703 859206 2026-05-05T18:07:26Z Max Tenche 25572 кириллетӳ 873703 wikitext text/x-wiki {{dablink|{{{1}}} «{{{2}}}»<!-- -->{{#if: {{{3|}}}|&#32;{{{3}}}}}<!-- -->; <!-- -->{{#if: {{{5|}}}|<!-- -->{{{5}}} см. [[<!-- -->{{#if: {{{4|}}}|{{{4}}}|{{{2}}} (пӗлтерӗшсем)}}<!-- -->]]<!-- -->|<!-- -->ҫавӑн пекех [[<!-- -->{{#if: {{{4|}}}|{{{4}}}|{{{2}}} (пӗлтерӗшсем)}}<!-- -->|урӑх пӗлтерӗшсене]] пӑхӑр<!-- -->}}<!-- -->.}}<noinclude> ---- Пулăшу шаблонĕ. Урăх шаблонсене хатĕрленĕ чухне пĕрпеклетме кирлĕ. Усă курнă чухнехи тĕслĕхсем: * <code><nowiki>{{see other values|Ыйтса çырни|name|çине куçарать}}</nowiki></code> : {{see other values|Ыйтса çырни|name|çине куçарать}} * <code><nowiki>{{see other values|Ыйтса çырни|name|çине куçарать|name (пĕлтерĕшсем)}}</nowiki></code> : {{see other values|Ыйтса çырни|name|çине куçарать|name (пĕлтерĕшсем)}} * <code><nowiki>{{see other values|Ыйтса çырни|name|çине куçарать|name (пĕлтерĕшсем)|альтернатива пирки}}</nowiki></code> : {{see other values|Ыйтса çырни|name|çине куçарать|name (пĕлтерĕшсем)|альтернатива пирки}} * <code><nowiki>{{see other values|Çак статьяра терминсене çырса кăтартнă|name}}</nowiki></code> : {{see other values|Çак статьяра термина çырса кăтартнă|name}} [[Категори:Шаблонсем:Шалти каçăсем|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 7y8zamapvnfh2w068j9mokf6ptd2krt 0 22213 873684 722921 2026-05-05T16:53:49Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873684 wikitext text/x-wiki [[File:Acipenser ruthenus Prague Vltava 1.jpg|thumb|right|350px|Ҫӗкӗ]] '''Ҫӗкӗ''' (шӗке пулӑ, шĕштĕрлĕк, шӳреккей, çелкке, çтерлĕт) —­ осётр йышне кĕрекен [[пулă]]. Хура [[сăрă]] тата кăштах сарăрах кĕлеткин вӑрӑмӑшӗ 125 [[сантиметр]]а çитет, [[йывăрăш]]ĕ - 16 [[килограмм]]а. Пирĕн тăрăхра çтерлĕт пек пысăк пулăсем тĕл пулмаççĕ тесен те юрать. Ытларах чухне шĕрккейсем 3 килограмран иртмеççĕ. Шĕке пулă 30 [[çул]] таран пурăнма пултарать<ref>[https://cookfish.info/sterlyad Стерлядьри интереслӗ рецептсем]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Ку пулă [[юханшыв]]ра кăна пурăнать, [[шыв]]ри [[кислород]] сахаллине кăмăлламасть. Вăлчине [[çу]] уйăхĕн вĕçĕнче сапать. Шĕке пулла хальхи вăхăтра ятарласа та ĕрчетеççĕ. Çавăн пекех [[Сăр]] юхан шывĕнче çелккен уйрăм [[тĕс]]не те тупса палăртнă. Ҫӗкӗ [[Чăваш Республикин Хĕрлĕ кĕнеки]]не кĕртнĕ пулă шутланать. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} [[Категори:Осётр йышшисем]] hsqgzkepn7f5q5x8qezl93ts86dihtp 0 39037 873677 873039 2026-05-05T12:39:10Z Ziv 32730 ([[c:GR|GR]]) [[File:Michelangelo Caravaggio 021.jpg]] → [[File:The Beheading of Saint John-Caravaggio (1608).jpg]] → File replacement: Updating from a low-quality version to a higher-quality version ([[c:c:GR]]) 873677 wikitext text/x-wiki {{Ӳкерçĕ |фон = |ят = Карава́джо |тăван ят = {{lang-it|Michelangelo Merisi (Amerighi) da Caravaggio}} |çуралнă чухнехи ят = |ӳкерчĕк = Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|Caravaggio, by Ottavio Leoni |анлăшĕ = |ӳкерчĕке ăнлантарни = Караваджо сăнарĕ,Оттавио Леони [[1621]] |çуралнă вăхăт = [[1571]] |çуралнă вырăн = {{ÇуралнăВырăн| Милан| Миланра}} |вилнĕ вăхăт = [[1610]] |вилнĕ вырăн = {{ВилнĕВырăн|Порто-Эрколе|Порто-Эрколере}} |пулса тухни = |пăхăнулăх = |гражданлăх = |жанр = [[историлле сăнар ĕçĕ]] |вĕренӳ = [[Симоне Петерцано|Симоне Петерцано]] |стиль = [[Ломбарди ӳнер шкулĕ, реализм]] |ĕçĕсем = [[ ()| ()]]<br />[[]]<br />[[]]<br />[[ ()| ()]] |пулăшакансем = |сĕм = |сĕм янă = |чыславсем = |хисепсем = |парнесем = |сайт = |викиампар = Caravaggio }} '''Микела́нджело Меризи''' (е '''Америги) да Карава́джо''' ({{lang-it|Michelangelo Merisi (Amerighi) da Caravaggio}}); 1571 çулхи авăнăн 29-мĕшĕ, Милан — 1610 çулхи утăн 18-мĕшĕ, Порто-Эрколе) — итал ӳнерçи, XVII-мĕш ĕмĕрти Европа ÿнерÿне чикĕсĕр харсăр пултарулăхĕн чĕрĕ сĕткĕнĕпе çĕнĕрен хăватлантарнă.1591-1610-мĕш çулсенче Римра, Неапольте, Мальтапа Сицилире ĕçленĕ. Ĕçĕсенче çынна тулашĕнчен те чун-кăмăл енчен те чăн пурнăçран сăнаса ÿкернĕ, ÿнер ĕçĕсенче çĕнĕ меслетпе—çутăпа тата мĕлкепе анлă усă курнă, çав мел сăнарсен шухăш-кăмăлĕсене тарăнрах ăнланма май парать. Вăл вăхăтра илемлĕ ÿнер ĕçĕнче маньеризм хуçаланнă, тĕслĕхрен: Чезари тата Федерико Цуккари. Караваджо пултарулăхĕ маньеризма аркатса барокко тапхăрĕн ÿнерçисене вăйлă витĕм хунă; [[:ru:Рубенс|Рубенс]]а, Жорж де Латура, Сурбарана, [[Диего Веласкес|Веласкеса]], [[Рембрандт]]а, Хосе Риберана, [[Артемизия Джентилески]]не. Унсăр пуçне унăн пуян еткерĕ паянхи илемлĕ ÿнершĕн те пысăк пĕлтерĕшлĕ пулса тăрать. == Кун-çулĕ == Караваджо Миланта çуралнă, унăн ашшĕ Фермо Меризи, Франческо Сфорца да Караваджо маркизăн хуçалăхне тытса пынă. Амăшĕ, Люсия Aратори çав таврари пуян кил-йышран тухнă. 1576 çулта муртан çăлăнас тесе кил-йыш Бергамопа юнашар Караваджо ятлă пĕчĕк хулана пурăнма куçать, анчах 1577 çулта ашшĕ унтах «хура чиртен» вилет. Вĕсен çемьи Сфорцапа Колонна мăшăрланупа çирĕплетнĕ хăватлă çемьисемпе тачă çыхăнура пулса вĕсен хÿтĕлевĕнче тăнă. 1584 çулта амăшĕ вилет. 1584-1588 çулсенче Миланта, Симоне Петерцано, Тицианăн вăренекенĕн, ĕç лаççинче вĕреннĕ, кунта Леонардо да Винчи, Венецире Джорджонепе Тициан ĕçĕсемпе паллашать. 1592-мĕш çулта, тавлашура пĕр çамрăк çын вилсе каять, Караваджо Рима тухса каять.16-17-мĕш ĕмĕрсенче унта çĕнĕ пысăк чиркÿсемпе керменсем туса хăпартнă. Вĕсене капăрлатма Рим-католи чиркÿ реформаторĕсем çĕнĕ çулсемпе çĕнĕ ÿнерçĕсем шыранă. Караваджо шăпах çав тĕле лекнĕ. Малтанхи вăхăтра вăл темиçе ÿнерçĕн ĕç лаççисенче те ĕçлет. Кĕçех вăл хăйĕн çулне тупать. 1594 çулхи кĕркунне Караваджо Франческо дель Монте кардинал валли ĕçлеме пуçлать. Кĕске вăхăтрах вăл паллă ÿнерçĕ пулса тăрать. 1600 çул патнелле Чириако Маттеи банкир килĕнче пурăнма пуçлать. 1599 çулта Сан-Луиджи-деи-Франчези чиркÿне Караваджо капăрлатма тытăнать. 1600 çулта Санта-Мария дель Пополо чиркÿне капăрлатать. 1602 çулта Санта Мария делла Скала ин Трастевере мăнастир валли ĕçлеме пуçлать. 1603-1605 çулсенче Кьеза Нуово, Сант-Агостино, Сăваплă Петĕр чиркÿсем валли ĕçлет. Час-часах унăн ĕçĕсене чиркÿ ыйтнă пек туманшăн туянман. Ăна пăхмасăр чаплă ÿнерçĕ ячĕ таврипех сарăлать. Чăрсăр кăмăллă пулнă пирки саккунпа туслă пулман, час-часах тĕрмене лекнĕ, таркăнра пурăнма тивнĕ. 1606 çулта хирĕçÿре çамрăк çына вĕлерет, папа Павел V унăн пуçĕшĕн укçаллă парне сулать, халĕ ĕнтĕ кашниннех ăна вĕлерме ирĕк пулнă. Вăл Мальта утравĕ çине тарать, 1608 çулта Сан Джованни деи Кавалиери чиркÿ валли ĕçлет. Мальтара та ăна чарусăрлăхĕ лăпкă пурăнтармасть — тĕрмене çитерет, темле майпа тарса Сицили утравне çитет, хуларан хулана куçать. Ниме те пăхмасăр нумай ĕçлет. 1609-мĕш çулта Неапольте палламан тăшманĕсем унăн çине вĕлерес тесе тапăннă, кĕрешÿре вăл йывăр аманнă. 1610-мĕш çулта кардинал Гонзага Павел V-мĕш папăран ÿнерçĕне каçарма ыйтать, ăна пĕлсенех Караваджо Рима васкать. Анчах утă уйăхĕн 18-мĕшĕнче сарăмсăр вилĕм 38 -ти ÿнерçĕн кун-çулне татать. Унăн вилĕмĕн чăн сăлтавĕ çак таранччен те паллă мар, пĕрисем сив чир ернĕ пирки тенĕ, тăшманĕсем тавăрса вĕлернĕ тенĕ сас-хура та çÿренĕ. Утă уйăхĕн 31-мĕшĕнче Римре Павăл V-мĕш папа ÿнерçĕне каçарни халăхра паллă пулать. == Ĕçĕ-хĕлĕ == *«Улма-çырла карçинкки» (1594-мĕш çул), Амброзиана библиотеки, Милан *«Вакх» (1595), Уффици курав речĕ, Флоренци *«Лютня калакан» (1595-мĕш çул), Эрмитаж, Сăваплă-Петĕрхули *«Магдалина» (1597-мĕш çул), Дория курав речĕ, Рим *«Египета кайнă чухне канни» (1597-мĕш çул) *«Исаак ывăлне, Авраама чÿклени» (1598-мĕш çул). *«Юдифпа Олоферн» (1600-мĕш çул патнелле), Авалхи илемлĕх Наци курав речĕ, Рим *«Сăваплă Матфей чĕнни» (1600-мĕш çул патнелле), Сан Луиджи дей Франсези, Рим *«Фома ĕненменни» (1600-мĕш çул патнелле), Сан-Суси керменĕ, Потсдам *«Тупăка хуни» (1603-мĕш çул), Апостолсен Пинакотеки, Ватикан *«Таса хĕр вилни» (1601-1606-мĕш çул), Лувр, Париж *«Сăваплă Иероним» (1606-мĕш çул), Боргезе курав речĕ, Рим *«Эммаусри каçхи апат» (1606-мĕш çул) *«Давидпа Голиаф» (1609-мĕш çул патнелле) == Курав речĕ == <gallery> Baco, por Caravaggio.jpg|''[[Вакх]]'' Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Сăваплă Петĕре хĕрес çине хуни'' Caravaggio-The Conversion on the Way to Damascus.jpg|''The Conversion on the Way to Damascus'',1601 Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Cardsharps.jpg|''The Cardsharps'', c.1594 The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''The Denial of Saint Peter'' c.1610 Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|''Сăваплă Матфей чĕнни'' Caravaggio - Taking of Christ - Odessa.jpg|''Христоса тыткăнлани'' (c. 1602) La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|''Пулас шăпана калакан'' c.1594 David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[Давидпа Голиаф]]'' (1599) Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Юдифпа Олоферн]]'' (1599-1600) Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|''Исаак ывăлне, Авраама чÿклени'' (1603) Supper at Emmaus-Caravaggio (1601).jpg|''Эммаусри каçхи апат'' (1601) Caravaggio incredulity.jpg|''Фома ĕненменни '' The Entombment of Christ-Caravaggio (c.1602-3).jpg|''Тупăка хуни'' Death of the Virgin-Caravaggio (1606).jpg|''Таса хĕр вилни'' (1604-1606) Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|''[[Maria Magdalene|Магдалина]]'' (c. 1598) Michelangelo Caravaggio 019.jpg|''[[:it:Canestro di frutta (Caravaggio)|Улма-çырла карçинкки]] '' Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|''Дель Розарио Тур амăшĕ'', 1607 Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''The Seven Works of Mercy,'' 1607 The Beheading of Saint John-Caravaggio (1608).jpg|''The Beheading of Saint John the Baptist'', 1608 Michelangelo Caravaggio 020.jpg|''Лютня калакан'', 1595 Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''Эммаусри каçхи апат'', 1606. Christ at the Column-Caravaggio (c. 1607).jpg|''Христоса асаплантарни''. 1607. Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602) Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''Ку Çын'' 1605 Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Сăваплă Иероним'' </gallery> == Вуламалли == *А.Н.Бенуа, "История живописи всех времён и народов", т.3 - СПб.: "Издательский Дом "Нева"", 2002. *Christiane Stukenbrock, Barbara Topper, "1000 masterpieces of european painting", — h.f.ullman is an imprint of Tandem Verlag GmbH, 2011 *Caravaggio, VEB Verlag der Kunst Dresden, 1989 *Roberto Longhi, Caravaggio, VEB Verlag der Kunst Dresden,1968 == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{Караваджо}} [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа]] [[Категори:1571 çулта çуралнисем]] [[Категори:1610 çулта вилнисем]] [[Категори:Италири ӳкерçĕсем]] [[Категори:Барокко ӳкерçисем]] [[Категори:Караваджо ӳкерчĕкĕсем|*]] [[Категори:Пайăр çынсем:Итали]] [[Категори:Авăнăн 29-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:Утăн 18-мĕшĕнче вилнисем]] [[Категори:Мальта рыцăрĕсем]] [[Категори:Караваджизм]] rv5s3z7rvp4u3blcob8zycjeogguc1e 0 56689 873731 867637 2026-05-06T07:35:49Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873731 wikitext text/x-wiki '''Бичурин вулавĕсем''' — çулта пĕрре кĕркуннесерен Шупашкарта иртекен [[ăслăх]] конференцийĕ. Асăннă мероприятие Раççей ăслăхĕсен академин корреспондент-пайташне, [[Китай чĕлхи]] тăлмачĕсен шкулне йĕркелекен [[Бичурин Никита Яковлевич|Иакинф аттене]] халалланă. Организатор — [[Чăваш патшалăх И. Я. Яковлев ячĕллĕ педагогика университечĕ|Чăваш педагогика университечĕ]]. == Проблематика == {{Çырмалла}} == Истори == {{Çырмалла}} == Çавăн пекех == * [[Ашмарин вулавĕсем]] * [[Яковлев вулавĕсем]] == Вуламалли == == Каçăсем == * [http://chuvash.org/news/10131.html Бичурин вулавĕсем виççĕмĕш хут иртнĕ] * [http://tumentoday.ru/2016/11/21/v-tyumeni-proshla-nauchno-prakticheskaya-konferenciya-bichurinskie-chteniya/ В Тюмени прошла научно-практическая конференция «Бичуринские чтения»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122184326/http://tumentoday.ru/2016/11/21/v-tyumeni-proshla-nauchno-prakticheskaya-konferenciya-bichurinskie-chteniya/ |date=2016-11-22 }} * [https://chuvash.org/news/23751.html Иркутскра чӑваш ӑсчахне халалланӑ конференци иртнӗ] * [https://www.culture.ru/events/418527/vii-bichurinskie-chteniya VII Бичуринские чтения] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029194359/https://www.culture.ru/events/418527/vii-bichurinskie-chteniya |date=2020-10-29 }} * [http://bichurin.cap.ru/sitemap.aspx?id=1597927 Программа "Бичуринских чтений"]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://vk.com/album-84531629_268978527 Региональная научно-практическая конференция Бичуринские чтения] * [https://www.youtube.com/watch?v=pBLEV5qncD0 Тĕмен, Бичурин вулавĕсем-2019] * [https://yandex.ru/video/preview?text=бичуринские%20чтения&path=wizard&parent-reqid=1606661755976220-715162418336191812000331-production-app-host-sas-web-yp-79&wiz_type=vital&filmId=17204590145714646967 Бичуринские чтения] * [http://tiamz.ru/ru/news/1070 «Бичуринские чтения» в Научной библиотеке Тобольского музея-заповедника] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128051138/http://tiamz.ru/ru/news/1070 |date=2020-11-28 }} {{stub}} [[Категори:Чăваш Ен]] [[Категори:Чĕлхе тĕпчевçисем]] [[Категори:Ăслăх вулавĕсем]] 1dfjqmd6mz4mpmd7iqj30kfu4rc66u8 0 56797 873679 751552 2026-05-05T15:26:56Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873679 wikitext text/x-wiki {{Шывай кимми |Ячĕ = 705/705К «Лира» проекчĕн АТШК |Тăван ячĕ = ПЛАТ проекта 705/705К «Лира» |Схема = Alfa class SSN.svg |Капăрлату = Alfa_class_submarine_2.jpg |Алпусни = |Ялав = |Порт = |Антарнă = |Кăларнă = |Статус = |Тĕс = [[АТШК]] |Проект = 705, 705К «Лира» |КБ = [[Малахит (конструктор бюровĕ)|СКБ-143]] |Тĕп конструктор = |NATO = «Alfa» |Хăват хатĕрĕ = * 1 [[Реактор с жидкометаллическим теплоносителем|РЖМТ]] ОК-550 (БМ-40А<ref name="705К">проект 705К</ref>) 155 МВт * 1 ГТЗА 40000 л. в. * АТГ 2 × 1500 кВт |Шывçи хăвăртлăхĕ = 14 çыхă |Шывай хăвăртлăхĕ = '''41 çыхăна çити''' |Ĕçлев тарăнăшĕ = 320 м |Чи тарăнăшĕ = 450 м |Экипаж = 32 çын |Автономлăх = 50 талăк |Шыв кăларăшĕ = 2300 (2280<ref name="705К"/>) т |Тулли шыв кăларăшĕ = 3180 т |Тăршшĕ = 81,4 (79,6<ref name="705К"/>) м |Анлăшĕ = 10,0 м (13,5 м стабилизаторсемпе) |Çӳллĕшĕ = |Анса ларни = 7,6 м |Артиллери = |Торпедăсем = 6 [[торпеда аппарачĕ|ТА]], калибрĕ — 533 мм.<br />Боезапас: 20 торпедă: САЭТ-60 е СЭТ-65, е 24 мины: ПМР-1 тата ПМР-2. |Ракетăсем = |СХХ = |Авиаци = |Хакĕ = |commons = Alfa class submarines }} '''705, 705К «Лира» проекчĕн шывай киммисем''' ([[НАТО классификацийĕ|НАТО классификаципе]] — «Alfa») — [[СССР|совет]] атом [[шывай кимми]]сен серийĕ. Пысăках мар питĕ хăвăрт куçакан пĕр[[Авăс винчĕ|валлă]] [[Титан (элемент)|титан]] корпусĕллĕ шывай кимĕсен хăвăртлăхĕпе тата манёвр енĕпе тĕнчере аналог пулман, вĕсене тăшманăн [[шывай кимми|субмаринисене]] пĕтерме тунă. Кулленхи юсăва тума питĕ кăткăс пулни тата [[перестройка]] тапранса кайни çак субмаринăсен карьерине пĕтерет. Проекта [[Малахит (конструктор бюровĕ)|СКБ-143]] хатĕрленĕ. Проект идейне [[Петров Анатолий Борисович|А. Б. Петров]] конструктор сĕннĕ. Тĕп конструкторĕ — [[Русанов Михаил Георгиевич|М. Г. Русанов]], [[1977]]-па — {{nobr|В. В. Ромин}}. == Кимĕсем == {|class="standard" style="text-align:center" |+'''Çурçĕр флочĕ''' |----- ! Номер ! Кĕртнĕ вăхăт ! Тăвакан предприяти |----- | style="background-color:#efefef;" | [[К-64]] | align="center" | 1971, раштав, 31 | rowspan=4 | Судомех № 196, <br />[[Ленинград|Ленинград хула]] |----- | style="background-color:#efefef;" | [[К-316]] | align="center" | 1978, авăн, 30 |----- | style="background-color:#efefef;" | [[К-373]] | align="center" | 1979, раштав, 29 |----- | style="background-color:#efefef;" | [[К-463]]<ref name="705К"/> | align="center" | 1981, раштав, 30 |----- | style="background-color:#efefef;" | [[К-123 (1976)|К-123]] | align="center" | 1977, раштав, 12 | rowspan=3 | [[Севмаш|Çурçĕрти машинăтавакан<br />предприяти]],<br />[[Северодвинск|Северодвинск хула]] |----- | style="background-color:#efefef;" | [[К-432]]<ref name="705К"/> | align="center" | 1978, раштав, 31. |----- | style="background-color:#efefef;" | [[К-493]]<ref name="705К"/> | align="center" | 1981, авăн, 30 |----- |} == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://www.submarine.id.ru/sub.php?705 ПЛАТ — Проект 705, 705К «Лира»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050911025859/http://www.submarine.id.ru/sub.php?705 |date=2005-09-11 }} submarine.id.ru * [http://www.deepstorm.ru/DeepStorm.files/45-92/nts/705/list.htm Проект 705 и 705К «Лира»] deepstorm.ru * [http://www.submarine.id.ru/thumbs/705/index.shtml Фотогалерея на submarine.id.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070515165942/http://www.submarine.id.ru/thumbs/705/index.shtml |date=2007-05-15 }} * [http://pilot.strizhi.info/2006/08/21/410 «Сюжет про лодки проекта 705»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611031929/http://pilot.strizhi.info/2006/08/21/410 |date=2008-06-11 }} pilot.strizhi.info * [http://doci.nnm.ru/arhiv_diletanta/31.05.2006/podvodnyj_istrebitel_ili_proekt_705/ Подводный истребитель или Проект 705]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://xn----7sbb5ahj4aiadq2m.xn--p1ai/typhoon/2001/705-2.shtml русская-сила.рф // ''В. А. Собакин'' Автоматизация общекорабельных систем и комплексная автоматизация АПЛ проекта 705. Альманах «Тайфун» № 4/2001 (35)] * [http://oko-planet.su/history/historysng/104420-vospominaniya-komandira-k-493-pr705-k.html ''Капитан 1 ранга Б. Г. Коляда.'' Воспоминания командира К-493 пр.705-К Альманах «Тайфун» № 10 / 2000 г. ]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Вуламалли == * {{кĕнеке |автор = Апальков Ю. В. |пуçелĕк = Подводные лодки Советского Союза. 1945-1991 гг. Т. II |вырăн = М |издательство = Моркнига |çул = 2011 |isbn = 978-5-903081-42-4 }} * {{кĕнеке |автор = Апальков Ю. В. |пуçелĕк = Подводные лодки Советского Союза. 1945-1991 гг. Т. III |вырăн = М |издательство = Моркнига |çул = 2012 |isbn = 978-5-903081-43-1 }} {{705(К) проекчĕн АТШК}} {{РФ ТÇФ АШК}} {{Титан шывай киммисем}} ovx4uzdzf3daugz2go8xavfy5laugyk 0 59320 873683 806084 2026-05-05T16:27:59Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873683 wikitext text/x-wiki {{Пĕрлĕх организацийĕ |ячĕ = Чăваш Респуликинчи наципе культура аталанăвĕн «Ирĕклĕх» халăх пĕрлешĕвĕ |аббревиатура = |тăван ячĕ = Ирĕклĕх |эмблема = |ӳкерчĕк = |оригинал = |йĕркеленĕ вăхăт = |центр = [[Ижевск]], [[Чăваш Республики]] |тип = Наципе культура аталанăвĕн «Ирĕклĕх» халăх пĕрлешĕвĕ |лидер = Дмитрий Степанов |официаллă сайт = }} '''Чăваш Респуликинчи наципе культура аталанăвĕн «Ирĕклĕх» халăх пĕрлешĕвĕ''' (кĕскен: «Ирĕклĕх» пĕрлешӳ) — 2014–2018 ҫулсенче ӗҫленӗ чăваш культурипе [[чăваш чĕлхи]]не упраса хăварса малашне аталантарас енĕпе тăрăшакан пĕрлешӳ<ref>[https://new.vk.com/topic-45648426_30641345 Чăваш Республикинчи наципе культура аталанăвĕн «Ирĕклĕх» халăх пĕрлешĕвĕ]</ref>. Пĕрлешĕвĕн тĕп тĕллевĕ — чăваш халăхĕн хăй ăнланулăхĕпе чăвашлăх туйăмне, культурипе чĕлхине мĕн вăй çитнĕ таран аталантарасси. Ертӳçи — Дмитрий Степанов. == Кулленхи ĕç-пуçĕ == «Ирĕклĕх» пĕрлешӳн хастарĕсем хистенипе Шупашкарта çул кăтартмăшĕсене, прокуратурăна çыру ярса, чăвашлатнă. Халĕ вара хулапа паллашма виççĕ чĕлхе - чăваш, вырăс тата вĕтĕрех шрифтпа — акăлчан — пулăшаççĕ<ref>[http://chuvash.org/news/10379.html Шупашкарта çул кăтартмăшĕсене чăвашлатнă]</ref>. Хулара халăх йышлă пуçтарăнакан вырăнсенче «эвакуаци планĕ» информаци хăмисем çинче чăвашла пулмалли пирки те «Ирĕклĕх» Шупашкарти тӳре-шара патне çыру шăрçаланă. Хула администрацин культура управленийĕ асăрхаттарупа килĕшнĕ, çывăх вăхăтра кăлтăка пĕтерме шантарнă. <ref>[http://chuvash.org/news/11091.html Эвакуаци планне те чăвашлатĕç]</ref> Пĕрлешӳ пайташĕсем тăрăшнипе хулари транспорт çинче те тăван чĕлхе хăйĕн вырăнне тупса пырать<ref>[http://chuvash.org/news/10813.html Троллейбуссенче чăваш чĕлхи анлăрах янрама пуçланă]</ref><ref>[http://chuvash.org/news/12879.html Аэропортра чăвашла пĕлтерме ыйтнă]</ref> [[2016]] çулхи çĕртме уйăхĕнче [[Чăваш Республики]]нче «Ирĕклĕх» халăх пĕрлешĕвĕ хамăр патра туса кăларакан апат-çимĕç этикеткисене чăвашла çырма пуçлаc ĕçе тапратнă<ref>[http://chuvash.org/news/13004.html Этикеткăна чăвашла çырма камăн тытăнмалла?]</ref><ref>[http://chuvash.org/news/13188.html Этикеткăна ЧНК хастарĕсем те чăвашла çырмасан камăн çырмалла?]</ref> Пирĕн республикăри Халăхăн сăнав комиссине «Ирĕклĕх» чăваш нацийĕпе культура пĕрлĕхĕн йĕркелемçисенчен пĕрри — Илья Алексеев — кĕрет <ref>[http://chuvash.org/news/13839.html Ирĕксĕррисене «Ирĕклĕх» пайташĕ хӳтĕлет]</ref>. «Ирĕклĕх» Шупашкарти аэропорт ертӳлĕхĕнчен пассажирсене рейссем пирки чăвашла та пĕлтерме ыйтнă. Вĕсен ыйтăвне тивĕçтернĕ. Халĕ пассажирсене чăвашла та хыпарлаççĕ<ref>[http://chuvash.org/news/14224.html Аэропортра пассажирсем валли чăвашла та калаççĕ]</ref>. «Ирĕклĕх» пĕрлешӳ «Раççей Федерацин чĕлхисем пирки» саккунĕнче чĕлхесене дискриминацилекен пайсене пăрахăçлама ыйтса Патшалăх Думин председетелĕ Вячеслав Володин патне çыру шăрçаланă<ref>[http://chuvash.org/news/13852.html «Ирĕклĕх» рекламăра чĕлхесен танмарлăхне пĕтерме ыйтнă]</ref>. «Ирĕклĕх» пĕрлĕхĕн хастарĕсем Чăваш Енĕн Конституцин кунне йышăнтарасшăн<ref>[http://chuvash.org/news/14275.html Чăваш Ен Конституцин кунне йышăнтарасшăн]</ref>. {{Цитата пуçламăшĕ}}«Çав вăхăтрах Чăваш Республикин Конституцине йышăннă кун та (2000 çулхи чӳк уйăхĕн 30-мĕшĕ), унччен те, маларах та Чăваш Республикин Элтеперĕн сайтĕнче те, Чăваш Енĕн влаç органĕсен официаллă порталĕнче те республикăн тĕп саккунĕпе Михаил Игнатьев саламлани пулмарĕ»{{Цитата вĕçĕ}} Чăваш Енри 455 шкултан çурринчен ытларахăшĕнче пуçламăш классенче чăвашла, 16-шĕнче тутарла, 3-шĕнче ирçелле вĕрентеççĕ, апла пулин те Пĕтĕм Раççейри тĕрĕслев ĕçне вырăсла кăна иртерме палăртнă. Хастарсен шухăшĕпе тĕрĕслеве наци чĕлхи çине куçармалла тесе Раççей Федерацин вĕренӳ министрĕ Ольга Васильева патне çыру янă<ref>[http://chuvash.org/news/15360.html «Ирĕклĕх» пайташĕсемпе тата ытти хастар çĕршыв министрĕ патне çыру янă]</ref>. «Ирĕклĕх» хастарĕсем ЧР Элтеперĕ Михаил Игнатьев, Иван Моторин, Владимир Филимонов ячĕпе сĕнӳсем янă. Вĕсем чĕлхе тытăмĕнчи ыйтусене уçăмлатма сĕннĕ<ref>[http://chuvash.org/news/15547.html «Ирĕклĕх» тӳре-шарана чăвашла диктант çыртарма сĕннĕ]</ref><ref>[http://moygorod-online.ru/society/society_29944.html «Ирĕклĕх» предложили Игнатьеву и его подчиненным написать диктант на чувашском языке] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210421053135/https://moygorod-online.ru/society/society_29944.html |date=2021-04-21 }}</ref>. 2017 çулта пĕрлешӳ хастарĕсем чăвашла-тутарла калаçма пулăшакан кĕнекене хатĕрлесе кăларнă. <ref>[https://chuvash.org/news/15983.html «Ирĕклĕх» хастарĕсем чăвашла-тутарла калаçу кĕнеки кăларнă]</ref> Чăваш Республикин Патшалăх паллисен кунне халалласа 2017 çулхи çĕртмен 24-мĕшĕнче тетелте «ХĂЮллă пул!» флешмоб-акцине ирттернĕ. «Ирĕклĕх» халăх пĕрлешĕвĕ Фейсбукри страницăра ХĂЮллă пулма чĕнсе каланă<ref>[https://chuvash.org/news/16151.html «Ирĕклĕх» халăх пĕрлешĕвĕ ХĂЮллă пулма сĕнет]</ref><ref>[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1876928852561003&set=gm.1511734282218116&type=3&theater Дмитрий Степанов‎ в ЧРОО Ирĕклĕх]</ref>. «Ирĕклĕх» пĕрлешӳ Чăваш Енĕн Элтеперĕ патне чăваш чĕлхин латиница графикине çирĕплетме ыйтнă:<ref>[https://chuvash.org/news/16243.html Элтепере чăваш чĕлхин латинла саспаллийĕсене Çирĕплетме ыйтнă]</ref> 2019 ҫултанпа пӗрлӗх ӗҫӗ курӑнмасть, вӑл саланнӑ. == Çав. пекех == * [[Ирĕклĕ Сăмах]] * [[Хавал (йĕркеленӳ)]] * [[Аталану (ассоциаци)]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|2}} == Каçăсем == * [https://yandex.ru/video/search?filmId=GErUvrSPUXI&text=%C2%AB%D0%98%D1%80%C4%95%D0%BA%D0%BB%C4%95%D1%85%C2%BB%20%D0%BF%C4%95%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%88%D3%B3&path=wizard «Ирĕклĕх» пĕрлешӳ] * [https://yandex.ru/video/search?filmId=_aYK7NCyUXI&text=%C2%AB%D0%98%D1%80%C4%95%D0%BA%D0%BB%C4%95%D1%85%C2%BB%20%D0%BF%C4%95%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%88%D3%B3&path=wizard «Ирĕклĕх» пĕрлешӳн юрри] * [http://chuvash.org/news/11341.html Пĕр вырăнта — икĕ чĕлхепе, тепĕр çĕрте — урăхла] * [https://new.vk.com/topic-45648426_30641345 Чăваш Республикин Конституцийĕ] * [http://chuvash.org/news/8156.html Влаç ЧР Конституцине чăвашла та йышăнассине хирĕç] * [http://chuvash.org/news/12121.html Чĕлхе саккунне пăхăнманшăн явап тыттарасшăн] * [http://chuvash.org/news/11681.html Шупашкарта хĕрарăмсене чăвашла саламлаççĕ] * [http://chuvash.org/news/10947.html «Ирĕклĕхрен» хула администрацийĕ чăвашла куçарма пулăшу ыйтнă] * [http://chuvash.org/news/11012.html Чарăнусене чăвашла калассине канашлура хускатĕç] * [http://pravdapfo.ru/news/76963-za-neznanie-chuvashskogo-yazyka ЗА НЕЗНАНИЕ ЧУВАШСКОГО ЯЗЫКА ЧИНОВНИКОВ ПРЕДЛАГАЮТ НАКАЗЫВАТЬ] * [http://www.irekle.org/news/i1975.html ОБЩЕСТВО "ИРĔКЛĔХ" ИЗГОТОВИЛО ИНФОРМАЦИОННЫЕ ТАБЛИЧКИ НА ЧУВАШСКОМ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160829095134/http://www.irekle.org/news/i1975.html |date=2016-08-29 }} * [http://chuvash.org/news/12990.html Каччă Самар облаçĕнчи чăвашсем тăван чĕлхене пĕлнине тĕпчет] * [http://chuvash.org/news/15562.html «Ирĕклĕх» министра флешмоба хутшăнма йыхравлать] * [http://chuvash.org/news/15741.html Чĕлхе саккунне пăсакансене явап тыттарасшăн] * [https://chuvash.org/content/3139-Заявление%20«Ирӗклӗх»%20в%20связи%20с%20высказыванием%20В.В.%20Путина%20о%20добровольности%20изучения%20национальных%20языков.html Заявление «Ирӗклӗх» в связи с высказыванием В.В. Путина о добровольности изучения национальных языков]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://chuvash.org/news/16224.html «Ирӗклӗх» хастарӗсем тӗнче тетелӗнче чӑвашсене туслаштармалли акци йӗркеленӗ] * [https://chuvash.org/news/23249.html Сантӑр Савкилта BBC радиовӗнче вак чӗлхесем пирки калаҫнӑ] {{Чăваш халăхĕн пĕрлĕх организацисем}} [[Категори:Чăвашсем]] [[Категори:Политика]] [[Категори:Пĕрлĕх]] gbkc6npqmsbulsqnld0yvw5shzm7vb1 0 60997 873719 868660 2026-05-06T03:59:28Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873719 wikitext text/x-wiki [[File:Famine in Russia 1921.jpg|thumb|250px|1921 çулхи раштав уйăхĕнче темиçе кун хушшинче [[Бузулук]] çăвине пуçтарнă выçăпа вилнĕ çын вилисем, [[1921]] çул.]] '''Атăлçири 1921-22 çулсенчи [[массăллă выçлăх|выçлăх]]''' — [[Раççейри граждан вăрçи]] вăхăтĕнчи [[Большевизм|большевиксем]] контролленĕ территоринчи выçлăх. Выçлăхăн чи массăллă та хаяр тапхăрĕ: 1921 çулхи кĕркунне — 1922 çулхи çуркунне. Официаллă статистикăпа, выçлăх 35 [[кĕперне]]не (Атăлçи, Кăнтăр Украина, [[Крым]], [[Пушкăртстанри выçлăх (1921—1922)‎|Пушкăртстан]], [[Казахстан]], кăштах [[Уралçум]] тата [[Анăç Çĕпĕр]]) ярса илнĕ<ref name="terra">{{кĕнеке |автор = |пуçелĕк = Революция и гражданская война в России: 1917—1923 гг. Энциклопедия в 4 томах |вырăн = Мускав |издательство = [[Терра (издательство)|Терра]] |çул = 2008 |том = 1 |страницы = 446 |страниц = 560 |сери = [[Большая энциклопедия «Терра»|Большая энциклопедия]] |isbn = 978-5-273-00561-7 |тираж = 100 000 }}</ref> ун чухне пурĕпе 90 миллион çын пурăннă, вĕсенчен выçлăха 40 миллионран сахал мар лекнĕ (официаллă совет хыпарĕсемпе — 28 миллион<ref name="terra" />). Выçлăха пула 5 миллиона яхăн çын вилнĕ. == Выçлăх сăлтавĕсем == '''Тĕп сăлтавĕсем:'''<ref name="terra" /> [[File:No-nb bldsa 6a030.jpg|thumb|Выçлăхпа вилнĕ ачасем]] * 1921 çулхи питĕ типĕ çанталăк — шăраха пула 22 % акнă тырă пĕтнĕ; хăшпĕр вырăнсенче тырă акнă вăрăран та нумай тухман; 1921 çулта 43% тырпул пуçтарнă (1913 çулпа танлаштарсан); * Граждан вăрçи вăхăтĕнче аркатнă хыççăнхисем ; * большевиксен [[Пасар экономики|харпăр суту-илĕвĕпе]] [[укçа|укçана]] пĕтерсе пынă политика ([[продразвёрстка]] тата [[вăрçă коммунизмĕ]]). == Пулнине хаклани == [[Сивлек вăрçă]]н хĕрӳ тапхăрĕнче [[Роберт Конквест]]ăн «Выçлăх Террорĕ» кĕнеке тухнă, унта автор «1921 ç. хăрушла выçлăха çĕр ĕçтешĕсене пĕтерес меслете пула пулса тухнă тесе çырать. Унăн версине тытса пырсан, выçлах ъăй тĕллĕн пулса тухнă тесен те тĕрĕс мар. Çанталăк япăх тăнă, çапах та çав териех мар. Выçлăха тĕксе кăларни — Совет правительстви çăкăра реквизици мелĕпе туртса илесси». == Çавăн пекех == * [[Пушкăртстанри выçлăх (1921—1922)]] * [[Раççейри выçлăх (1891-1892)]] * [[Совет Союзĕнчи выçлăх (1932—1933)]] * [[Совет Союзĕнчи выçлăх (1946—1947)]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Литература == * ''Поляков, B. A.'' Голод в Поволжье, 1919 - 1925 гг.: происхождение, особенности, последствия. Волюфад. 2007. 735 с. * Patenaude B.M. The Big Show in Bololand. The American Relief Expedition to Soviet Russia in the Famine of 1921. Stanford, 2002 * Fisher H. The Famine in the Soviet Russia. The Operations of the American Relief Administration. N.-Y., 1971. (1st ed., 1927.). * Белокопытов В. И. Лихолетье: (Из истории борьбы с голодом в Поволжье 1921—1923 гг.). Казань, 1976. * Итоги борьбы с голодом в 1921—1922 гг. М., 1922. * Итоги Последгол. М., 1923. == Каçăсем == * [http://www.pseudology.org/Abel/Selo_GPU.htm 1922-мĕш çул совет ялĕнче ППУ куçĕпе]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.rus-sky.org/history/library/archvs1.htm Архивы Кремля. Политбюро и Церковь 1922—1925 гг. Дело № 23. «Об изъятии церковных ценностей и колоколов».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070430133330/http://www.rus-sky.org/history/library/archvs1.htm |date=2007-04-30 }} * [http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/1997_3_4/03/03_3/ Голод особенно свирепствовал в деревнях…] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323033401/http://archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F1997_3_4%2F03%2F03_3%2F |date=2016-03-23 }} * [http://www.kommersant.ru/doc/1848378 «Взял труп мальчика 7 лет, разрубил топором на мелкие части и сварил»]. Еженедельник «Коммерсантъ», № 3 (957), 23.01.2012. * Пушкăрт трагедийĕ {{YouTube|gplWfLI12lM}} * [http://j.politbook.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=100%3Apolitbook-2012-2-200-&catid=42%3A2012-12-17-19-12-28&Itemid=186&lang=ru Козлов Ф. Н. Голод 1921-1922 годов в чувашском и марийском краях в контексте государственно-церковных отношений // PolitBook. 2012 № 2. С. 142-156.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150605232309/http://j.politbook.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=100%3Apolitbook-2012-2-200-&catid=42%3A2012-12-17-19-12-28&Itemid=186&lang=ru |date=2015-06-05 }} [[Категори:Совет Союзĕнчи выçлăх]] [[Категори:Раççейри 1921—1922]] 9xrjo9ywartx4tobc5ba1bkv71g6ckc 0 61612 873717 793802 2026-05-06T03:14:04Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873717 wikitext text/x-wiki {{ПВ-Раççей |статус = Ял |чăвашла çĕлĕк = Аслă Аксу |тăван çĕлĕк = |герб = Coat of arms of Tatarstan.svg |ялав = Flag of Tatarstan.svg |lat_deg = 54|lat_min = 37|lat_sec = 35.544 |lon_deg = 47|lon_min = 29 |lon_sec = 58.4556 |CoordAddon = type:city(100)_region:RU |CoordScale = |ЯндексКартти = |регион карттин пысăкăшĕ = |район карттин пысăкăшĕ = |регион = Тутарстан |регион тапăлра = Тутарстан |район тĕсĕ = Муниципаллă район |район = Çĕпрел районĕ |район тапăлра = Çĕпрел районĕ{{!}}Çĕпрел |пурăнан тăрăх тĕсĕ = Ял тăрăхĕ |пурăнан тăрăх = Паснапуç ял тăрăхĕ |пурăнан тăрăх тапăлра = Аслă Аксу ял тăрăхĕ{{!}}Аслă Аксу |шалти пайлану = урамсем |пуçлăх = Храмов Алексей Васильевич |никĕсленĕ вăхăт = |пĕрремĕш асăну = |малтанхи ятсем = |статус = |лаптăк = |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ = |пурăнан халăх = |халăх çыравĕн çулĕ = 2002 |йышлăх = |агломераци = |наци йышĕ = чăвашсем |конфесси йышĕ = православсем |этнохороним = |вăхăт тăрăхĕ = |почтă индексĕ = 422491 |почтă индексĕсем = |телефон кочĕ = +7 843хх |автомобиль кочĕ = 16, 116 |цифрăллă идентификатор = |категори Commons-ра = |сайт = }} '''Аслă Аксу''' ([[Тутар чĕлхи|тутар.]] ''Зур Аксу'', [[Вырăс чĕлхи|вырăс.]] ''Большая Акса'') — [[Тутарстан]]ăн [[Тутарстанăн Çĕпрел районĕ|Çĕпрел районĕнчи]] [[ял]]. Чиркӳ <ref>[http://sobory.ru/article/?object=21799 Большая Акса. Церковь Сергия Радонежского. Сергиевская церковь, Казанско-Богородицкая церковь]</ref> тата чассавай<ref>[http://drozhzhanoe-xram.cerkov.ru/neizvestnaya-chasovnya-s-bolshaya-aksa/ Неизвестная часовня, с. Большая Акса]</ref> пур. ==Тавралăхĕ== ==Халăх йышĕ, ял тытăмĕ== == Кун-çулĕ == === ХХ ĕмĕрти сăлтавсăр репрессисем === Репрессиленисем пирки, сăмахран ак çакăн пек<ref>[http://lists.memo.ru/d21/f33.htm Сăлтавсăр репрессиленисене тӳрре кăларни.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200629134712/http://lists.memo.ru/d21/f33.htm |date=2020-06-29 }}</ref> хыпар пур: {{Цитата пуçламăшĕ}} <poem> {{oq|ru|Магарин Алексей Григорьевич Родился в 1901 г., Дрожжановский р-н, с.Большая Акса; Проживал: Дрожжановский р-н, с.Большая Акса. Приговорен: Местные органы исполнительной власти Дрожжановского р-на в 1934 г., обв.: кулак. Реабилитирован 17 сентября 2003 г. Источник: МВД Республики Татарстан Магарин Григорий Петрович Родился 1876 (1870), Дрожжановский р-н, с.Большая Акса; Проживал: Дрожжановский р-н, с.Большая Акса. Приговорен: Дрожжановский РИК 14 июля 1931 г., обв.: кулак. Приговор: высылка - Челябинская обл.. Реабилитирован 3 июля 1997 г. Источник: МВД Республики Татарстан Магарин Дмитрий Григорьевич Родился в 1914 г. Проживал: Дрожжановский р-н, с.Большая Акса. Приговорен: Дрожжановский РИК 14 июля 1931 г. Приговор: высылка - Челябинская обл.. Реабилитирован 3 июля 1997 г. Источник: МВД Республики Татарстан Магарин Николай Семенович Родился в 1899 г., Дрожжановский р-н, с.Большая Акса; чуваш; колхозник, к-з им. Сталина.. Проживал: Дрожжановский р-н, с.Большая Акса. Арестован 8 августа 1941 г. Приговорен: , обв.: 58-14.. Приговор: Умер 8.3.42 в г.Казань, в ИТК-2. Реабилитирован 19 февраля 1997 г. Источник: Книга памяти Республики Татарстан Магарина Анна Григорьевна Родилась в 1911 г. Проживала: Дрожжановский р-н, с.Большая Акса. Приговорена: Дрожжановский РИК 14 июля 1931 г. Приговор: высылка - Челябинская обл.. Реабилитирована 3 июля 1997 г. Источник: МВД Республики Татарстан Магарина Евдокия Григорьевна Родилась в 1918 г. Проживала: Дрожжановский р-н, с.Большая Акса. Приговорена: Дрожжановский РИК 14 июля 1931 г. Приговор: высылка - Челябинская обл.. Реабилитирована 3 июля 1997 г. Источник: МВД Республики Татарстан Магарина София Васильевна Родилась 1876 (1874) Проживала: Дрожжановский р-н, с.Большая Акса. Приговорена: Дрожжановский РИК 14 июля 1931 г. Приговор: высылка - Челябинская обл.. Реабилитирована 3 июля 1997 г. Источник: МВД Республики Татарстан}} </poem> {{Цитата вĕçĕ}} ==Паллă çынсем== * [[Аксинский Фома Сергеевич]] — [[Яковлев Иван Яковлевич|И.Я.Яковлевăн]] чи малтанхи вĕренекенĕсенчен пĕри ([[XIX ĕмĕр]])<ref>Яковлев И.Я. Воспоминания. Чебоксары, 1982. — С.77, 263.</ref>. * [[Магарин Александр Николаевич]] ([[1970]] çур.) — паллă тележурналист ([[Шупашкар]]). * Квасов Владимир Григорьевич ([[1961]] çур.) — [[Тутарстан]] тава тивĕçлĕ механизаторĕ. * Карпов Николай Ильич ([[1938]] çур.) — "Байконур" комодромри ертсе пыракан инженер-технолог. * Михеева Елизавета Алексеевна ([[1947]] çур.) — [[физика]]-[[математика]] ăславĕсен кандидачĕ ([[Чĕмпĕр]]). * Шашкин Николай Владимирович ([[1936]] çур.) — техника [[ăслăх|ăславĕсен]] кандидачĕ ([[Хусан]]). * Ярмушов Николай Филиппович — [[Раççей|РСФСР]] çуттатуртаслăх отличникĕ ([[Шупашкар]]). == Вуламалли == *[http://www.lib.cap.ru/pdf/grant.pdf Научный отчет по проекту "Чуваши Приволжского округа". Чебоксары, 2002. 192 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305005948/http://www.lib.cap.ru/pdf/grant.pdf |date=2016-03-05 }} * Макаров, Валентин Федорович (1941-). Прошлое нашего края и села Алёшкин-Саплык [Текст] : краткая история села Алёшкин-Саплык [Дрожжановского района Республики Татарстан] : историко-этнографические очерки : книги первая и вторая / Валентин Макаров. - Ульяновск : Печатный двор, 2012. - 527 с. : ил., портр., табл.; 22 см.; ISBN 978-5-7572-0317-1 (в пер.) * Гафаров, Иршад Ахметович. Городище [Текст] : [исследования по истории Юго-Западного региона РT и села Городище] / И. А. Гафаров, А. Н. Шихранов. - Казань : Идел-Пресс, 2012. - 167 с., [8] л. ил., портр., цв. ил., портр. : ил., табл., факс.; 25 см.; ISBN 978-5-85247-544-2 (в пер.) == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} ==Каçăсем== * [https://ok.ru/group/56728849940520 Чуваши Дрожжановского района РТ.] * [http://drogganoye.tatarstan.ru/o-selskom-poselenii-130102.htm О сельском поселении. Большеаксинское сельское поселение]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.komandirovka.ru/cities/bolshaya_aksa_tat._r./ Аслă Аксу çинчен кĕске информаци.] {{Çĕпрел районĕ}} {{Тутарстанри чăваш ялĕсем}} [[Категори:Тутарстан]] [[Категори:Тутарстанри Çĕпрел районĕн ялĕсем]] fvhdaqb69pnpd7pbo63i0qf1d8yaqxz 0 75095 873711 777353 2026-05-05T20:23:57Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873711 wikitext text/x-wiki [[File:Georgischer Priester.jpg|thumb|Грузи православи чиркĕвĕн сăваплăхçи]] '''Ăс-хакăлçă''' е '''ăс-хакăлла атте''', çавăн пекех '''чун-чĕмçĕ'''<ref>[http://termin.chv.su/term/1737.html Термин: Духовник.]</ref>, — православи чиркĕвĕнче ÿкĕнÿ текен йăлана пурнăçлама шанса панă [[сăвапçă|сăваплăхçă]]. [[Греци]]ре манах шутĕнчи сумлă (ватă) сăваплăхçăсем çеç ăс-хакăлçă пулма пултараççĕ. Православилле ытти чиркÿсенче унашкалах çирĕп йĕркесем мар. == Кăсăклă фактсем == [[1917]]-мĕш çулччен çынсем хăйсем вилнĕ хыççăн пурлăх тĕлĕшпе хăваркан халалсене "духовное завещание" тенĕ, мĕншĕн тесен унашкал документсене ĕлĕххи йăлапа ăс-хакăлçăсем (вырăсла — "духовник") хутшăннипе ăсталанă<ref>Димитриев В.Д. О завещании И.Я.Яковлева чувашскому народу. // Димитриев В.Д. [http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kkni_0_0000160.pdf Просветитель чувашского народа И Я. Яковлев: Сб. ст.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302012631/http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kkni_0_0000160.pdf |date=2021-03-02 }} Чебоксары: Изд-во Чуваш, ун-та, 2002. 140 с. ISBN 5-7677-0656-5 С.71-82.</ref>. == Вуламалли == * Духовник // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., [[1890]]—[[1907]]. * Духівник // Словник української мови : в 11 т. — К. : Наукова думка, 1970—1980. * Сповідник // Словник української мови : в 11 т. — К. : Наукова думка, 1970—1980. * Сповідник // Словник церковно-обрядової термінології. — Львів; Свічадо.. [[2001]]. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://azbyka.ru/tserkov/duhovnaya_zhizn/o_duhovnom_otce/serafim_o_duhovnike-all.shtml Иеромонах Серафим. О духовнике.]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.duhovnik.ru Сайт о духовном руководстве] [[Категори:Тĕн]] [[Категори:Чиркӳ]] 0qtmz9yyunexbn6alcm65y13oizftru 0 82687 873710 868695 2026-05-05T20:19:19Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873710 wikitext text/x-wiki {{пĕлтерĕшсем|Ăс-тăн (пĕлтерĕшсем)}} [[File:Lion.Reason.jpg|мини|300пкс|Ăс-хакăла аллегорилени. Лионри [[Нотр-Дам-де-Фурвьер]] базиликин тĕп ĕскерĕ.]] '''Ăс-тăн''' ({{lang-la|ratio}})<ref>{{Из БСЭ|пуçелĕк=Ум|кăларăм=3-мĕш}}</ref> ({{lang-el|νους}}) — [[Шухăшлани (философи)|шухăшлав ĕç-хĕлĕн]] чи çӳллĕ [[философи категорийĕ]]<ref>''[[Швырёв Владимир Сергеевич|Швырев В. С.]]'' [http://iph.ras.ru/elib/2524.html Разум] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130923063608/http://iph.ras.ru/elib/2524.html |date=2013-09-23 }} // [[Новая философская энциклопедия]]: в 4 т. / [[Институт философии РАН|Ин-т философии РАН]]; Нац. обществ.-науч. фонд; Предс. научно-ред. совета [[Стёпин Вячеслав Семёнович|В. С. Стёпин]]. 2-е изд., испр. и допол. — М.: [[Мысль (издательство)|Мысль]], 2010. — ISBN 978-5-244-01115-9.</ref>, пĕтĕмĕшле [[Шухăшлани|шухăшлама]], [[Анализ (философи)|анализ тума]], [[Абстракци|абстракцилеме]] тата [[Ăнлавсене пĕтĕмлетни|пĕтĕмлетме]] пултарни<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Разум|[[Соловьёв Владимир Сергеевич|Соловьёв В. С.]]}}</ref>. == Этимологи тата çывăх ăнлавсем == == Чĕрчунсен ăс-тăнĕ == {{main|Чĕрчунсен интеллекчĕ}} == Çав. пекех == * [[Интеллект]] * [[Шухăшлав]] * [[Космосри ăс-хакăл]] * [[Логикăпа шухăшлав]] * [[Ăс-тăн]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Литература == * ''Васильев В. В.'' Трудная проблема сознания. — М.: Прогресс-Традиция, 2009. — 272 с. — ISBN 5-89826-316-0. * ''Прист С.'' Теории сознания / пер. с англ. А. Ф. Грязнова. — М. : Идея-Пресс: Дом интеллектуал. кн., 2000. — 287 с. * ''Андреева Л.'' Экстатические обряды в практиках некоторых российских конфессий или изменённые формы сознания // Общественные науки и современность. — 2005. — № 3. * {{кĕнеке|автор=Дели М. М.|каçă пайĕ = http://anthropology.ru/ru/texts/deli/sergeev_20.html|пай = Онтология сознания: историко-философский аспект|пуçелĕк=Homo philosophans. Сборник к 60-летию профессора К. А. Сергеева|сери=«Мыслители», выпуск 12|вырăн=СПб.|издательство=Санкт-Петербургское философское общество|çул=2002|страницы=312—315}} * ''Ильясов Ф. Н.'' [http://www.iliassov.info/article/kommunik_soznan.htm Коммуникативный подход к идентификации сознания] // Вестник Академии Наук СССР. — 1991. — № 2. — С. 62-67. * ''[http://www.humanities.edu.ru/db/msg/8904 Книгин А. Н.]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Ноябрь 2018 |bot=InternetArchiveBot }}'' [http://tvfi.narod.ru/knigin/index.htm Философские проблемы сознания] — Томск: Изд-во Томского ун-та, 1999. — 338 с. * ''[[Леонтьев, Алексей Николаевич|Леонтьев А. Н.]]'' [http://www.psy.msu.ru/people/leontiev/dsl/index.html Деятельность. Сознание. Личность.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161222090140/http://www.psy.msu.ru/people/leontiev/dsl/index.html |date=2016-12-22 }} — М., 1975. * ''Молчанов В. И.'' [http://filosof.historic.ru/books/item/f00/s00/z0000893/st000.shtml Время и сознание. Критика феноменологической философии] : монография — М.: Высш. шк., 1998. — 144 с. * ''Морозов Е. В.'' Эволюция сознания. Современная наука и древние учения. — М.: Новый Акрополь, 2013. — 370 с. — ISBN 978-5-91896-048-6. * ''[[Налимов, Василий Васильевич|Налимов В. В.]]'' Спонтанность сознания. — М., 1989. * ''Пенроуз Р.'' Тени разума. В поисках науки о сознании. — М.: Ижевск, 2005. * ''Рубинштейн С. Л.'' Бытие и сознание. — М., 1957 * ''Спиркин А. Г.'' Сознание и самосознание. — М., 1972 * {{статья| автор = Спирова Э. М.| пуçелĕк = Идолы сознания на пути к пониманию | каçă = http://www.zpu-journal.ru/zpu/2006_1/Spirova/7.pdf | кăларăм = [[Знание. Понимание. Умение]]| çул = 2006| номер = 1 | страницы = 48—53}} * ''Шенцев М. В.'' Информационная модель памяти. — СПб., 2005. * ''Tart Ch. T.'' States of Consciousness. — New York, 1975. == Каçăсем == * [http://postnauka.ru/video/11626 Проблема сознания] : видеолекция / к. ф. н. Дмитрий Иванов // [[ПостНаука|Проект «ПостНаука»]]. — 16.04.2013. * [http://psi.webzone.ru/intro/intro02.htm Сознание] // [http://psi.webzone.ru/ Психологический словарь]. * [http://www.vocabulary.ru/search?view=search&look=phrase&query=%D1%81%D0%BE%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5&Submit=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B8+%C2%BB Сознание]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // [http://www.vocabulary.ru/?stxt=&select=%C4%F0%F3%E3%E8%E5+%EF%F0%EE%E5%EA%F2%FB+%CD%DD%D1%3A&Submit=%C8%F1%EA%E0%F2%FC%21 Национальная психологическая энциклопедия]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://scepsis.ru/library/id_858.html Проблема определения понятия «сознание»] // Естествознание, философия и науки о человеческом поведении в Советском Союзе / [[Грэхэм, Лорен|Лорен Грэхэм]]. — Гл. V. * Новости и статьи по проблеме сознания на [http://consmind.ru/ русскоязычном портале Conscious Mind] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200124152044/http://www.consmind.ru/ |date=2020-01-24 }} * Аудио тата видеоматериалсем: [http://hardproblem.ru/ сайте Московского центра исследований сознания] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027232752/https://hardproblem.ru/ |date=2020-10-27 }} [[Категори:Шухăшлав]] [[Категори:Философи терминĕсем]] [[Категори:Эпистемологи]] 2xbl02ocd4omx65230vsctc0d10kmrx 0 92756 873718 866973 2026-05-06T03:40:16Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873718 wikitext text/x-wiki '''Ассирисем''' ('''ассирийсем''', ассир. ܐܵܬܘܿܪܵܝܵܐ, аккад. 𒀸𒋗𒊏𒈬) — Малти Азин авалхи халӑхӗсенчен пулса тухнӑ халӑх. Хальхи ассирийсен аслашшӗ-асламӑшӗсем Месопотамире пурӑннӑ I ӗмӗрте христианлӑх йышӑннӑ авалхи ассирийсем ытти халӑхсем пулнӑ. Хӑйсене хӑйсем — атурая, сурая теҫҫӗ. == Этноним == == Вуламалли == *Ассирийцы // Этноатлас Красноярского края / Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей ; гл. ред. Р. Г. Рафиков ; редкол.: В. П. Кривоногов, Р. Д. Цокаев. — 2-е изд., перераб. и доп. — Красноярск: Платина (PLATINA), 2008. — 224 с. — ISBN 978-5-98624-092-3. Архивная копия от 29 ноября 2014 на Wayback Machine. *Козловский Н. Л. Преступления миссионеров в Азии и страдания ассирийцев. Пер. на ассир. яз. Ш. Бит-Лазаря. Тифлис, 1932. 50 с. == Каҫӑсем== * [https://archive.is/20130126210049/www.istrodina.com/rodina_articul.php3?id=1976&n=101 Российский исторический журнал «Родина» 2006 г. — № 8, к.и.н. В. Эрлихман, «Непокоренные»]. * [http://www.budetinteresno.narod.ru/kraeved/narod_vin_assiric.htm В. Б. Виноградов. Средняя Кубань. Земляки и соседи. АССИРИЙЦЫ]. * [http://www.aina.org/aol/ Assyria online!]{{ref-en}}. * [http://www.aanf.org/ Assyrian American National Federation]{{ref-en}}. * [http://aas.net/aasmain.htm Assyrian Academic Society]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170224184623/http://aas.net/aasmain.htm |date=2017-02-24 }}{{ref-en}} — ассирийское академическое общество. * [http://genocide.ru/lib/genocides/assyrian.htm Геноцид ассирийцев в Османской империи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150522015254/http://www.genocide.ru/lib/genocides/assyrian.htm |date=2015-05-22 }}— краткий исторический обзор. {{UNPO}} {{Арап диаспорисем}} [[Категори:Кивĕ Халалри халăхсем]] [[Категори:Семит халăхĕсем]] [[Категори:Ирак халăхĕсем]] [[Категори:Иран халăхĕсем]] [[Категори:Сири халăхĕсем]] [[Категори:Турци халăхĕсем]] [[Категори:Грузи халăхĕсем]] [[Категори:Эрмени халăхĕсем]] [[Категори:Раççей халăхĕсем]] [[Категори:Малти Азири халăхсем]] [[Категори:Кавказ халăхĕсем]] [[Категори:Çывăх Тухăçри халăхсем]] [[Категори:Ассири]] [[Категори:Иракри христианлăх]] [[Категори:Этнос ушкăнĕсем, алфавитпа]] [[Категори:Нациллӗ сахалрахӑшсем]] amt3vx6nrlmobrug95coa855vsnyg0y 0 92795 873721 785654 2026-05-06T06:09:00Z Ellodanis5 17302 Ellodanis5 [[Матрицăллă оптика]] страницӑн ятне [[Матрицăлла оптика]] ҫине улӑштарчӗ 785654 wikitext text/x-wiki [[File:RayTransferMatrixDefinitions.svg|thumb|]] '''Матрицăллă оптика''' тени оптикăлла тытăмсене «матрица» текен математикăри объектсем пулăшнипе тишкернине пĕлтерет. Эппин, ку вăл хăйне майлă математика аппрачĕ. Çавăнпа та вăл, оптикăн çак уйрăмĕ, [[геометриллĕ оптика]] тата [[хумлă оптика]] тенисемпе пĕр ретре тăрать теме çук. Асăннă математика аппаратне оптикăри тĕрлĕ тытăма шутлама усă кураççĕ. == Вуламалли == * Джеррард А., Бёрч Дж. М. Введение в матричную оптику. М. Мир 1978г. 341с. * Салех Б.Е.А., Тейх М.К. Оптика и фотоника. Принципы и применения. Пер. с англ.: Учебное пособие. В 2 т. Долгопрудный: Интеллект, 2012. — 1544 с. — ''Раздел 1.4, стр. 50-68.'' == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://web.archive.org/web/20010507191110/http://physics.tamuk.edu/~suson/html/4323/thick.html#Matrix Thick lenses (Matrix methods)] * [http://www.photonics.byu.edu/ABCD_Matrix_tut.phtml ABCD Matrices Tutorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190505051822/http://www.photonics.byu.edu/ABCD_Matrix_tut.phtml |date=2019-05-05 }} Provides an example for a system matrix of an entire system. * [http://www.photonics.byu.edu/ABCD_Calc.phtml ABCD Calculator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100604013142/http://www.photonics.byu.edu/ABCD_Calc.phtml |date=2010-06-04 }} An interactive calculator to help solve ABCD matrices. * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dmt195.simple.abcd.optical.designer Simple Optical Designer (Android App)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190509234115/https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dmt195.simple.abcd.optical.designer |date=2019-05-09 }} An application to explore optical systems using the ABCD matrix method. {{Куçармалла|en|Ray transfer matrix analysis}} [[Категори:Геометриллĕ оптика]] [[Категори:Хăвăртлатăшсен физики]] eqnch602ym50s85v8qf6oew17vii15n 873725 873721 2026-05-06T06:10:23Z Ellodanis5 17302 873725 wikitext text/x-wiki [[File:RayTransferMatrixDefinitions.svg|thumb|]] '''Матрицăллă оптика''' тени оптикăлла тытăмсене «матрица» текен математикăри объектсем пулăшнипе тишкернине пĕлтерет. Эппин, ку вăл хăйне майлă математика аппрачĕ. Çавăнпа та вăл, оптикăн çак уйрăмĕ, [[геометрилле оптика]] тата [[хумла оптика]] тенисемпе пĕр ретре тăрать теме çук. Асăннă математика аппаратне оптикăри тĕрлĕ тытăма шутлама усă кураççĕ. == Вуламалли == * Джеррард А., Бёрч Дж. М. Введение в матричную оптику. М. Мир 1978г. 341с. * Салех Б.Е.А., Тейх М.К. Оптика и фотоника. Принципы и применения. Пер. с англ.: Учебное пособие. В 2 т. Долгопрудный: Интеллект, 2012. — 1544 с. — ''Раздел 1.4, стр. 50-68.'' == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://web.archive.org/web/20010507191110/http://physics.tamuk.edu/~suson/html/4323/thick.html#Matrix Thick lenses (Matrix methods)] * [http://www.photonics.byu.edu/ABCD_Matrix_tut.phtml ABCD Matrices Tutorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190505051822/http://www.photonics.byu.edu/ABCD_Matrix_tut.phtml |date=2019-05-05 }} Provides an example for a system matrix of an entire system. * [http://www.photonics.byu.edu/ABCD_Calc.phtml ABCD Calculator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100604013142/http://www.photonics.byu.edu/ABCD_Calc.phtml |date=2010-06-04 }} An interactive calculator to help solve ABCD matrices. * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dmt195.simple.abcd.optical.designer Simple Optical Designer (Android App)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190509234115/https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dmt195.simple.abcd.optical.designer |date=2019-05-09 }} An application to explore optical systems using the ABCD matrix method. {{Куçармалла|en|Ray transfer matrix analysis}} [[Категори:Геометриллĕ оптика]] [[Категори:Хăвăртлатăшсен физики]] [[Категори:Геометрилле оптика]] tv5wd3w5h3l1brci4qibchljn0x09rh 1 92798 873723 865361 2026-05-06T06:09:00Z Ellodanis5 17302 Ellodanis5 [[Сӳтсе явасси:Матрицăллă оптика]] страницӑн ятне [[Сӳтсе явасси:Матрицăлла оптика]] ҫине улӑштарчӗ 865361 wikitext text/x-wiki Çапса пăрахсан оптика матрийăллă пулма пултараймасть. Оптикăн нимĕнле те, нихăш хушăкра та матрица çук. Матрицалла тени унта математикăн тивĕçлĕ меслечĕсемпе шутламаллине çеç пĕлтерет. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 10:58, 31 Утӑ уйӑхӗн 2021 (UTC) == Тĕслĕх == Ленинла Комсомол. Гугл кăтартать: Результатов: примерно 4 400 (0,33 сек.) Вăл шутра — Шупашкарти çав ятлă урам. Ленин'''лă''' Комсомол. Гугл кăтартать: Результатов: примерно 4 (0,31 сек.) Чăннипе — нуль, мĕншĕн тесен тĕслĕхĕсем çук. [[Ленин Комсомолĕн урамĕ (Шупашкар)|Ленинлă Комсомол е Ленинсăр Комсомол]] тенисем абсурд пулни тÿрех паллă. Никам та нихçан çавна апла каламан. Халĕ те калас çук. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 11:15, 31 Утӑ уйӑхӗн 2021 (UTC) :Халь çумкурăк (фейк, дипфейк) нумай. Эсир Бузова пирки çырман çеç кунта [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|сӳтсе явни]]) 11:20, 31 Утӑ уйӑхӗн 2021 (UTC) <big>Ик хут икке — тваттă. Пиллĕк тесен — йăнăш пулать. Çавăн пекех матрицăлла выраанне матрицăллă тени те — йăнăш.</big> --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 04:02, 24 Чӳк уйӑхӗн 2025 (UTC) q1ji1gusddj24vwr9kbtpad44bf2xm0 0 93398 873709 717193 2026-05-05T20:00:26Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873709 wikitext text/x-wiki '''Çыръва вьренме тытънмалли кьнеке''' — [[1872]]-мĕш çулта кун çути курнă икĕ чăваш буварĕнчен пĕри. Çавăн пекех ăна чи малтанхи чăваш букваресенчен пĕри теме те пулать, ун умĕн тухнисем темиçе те пулнă пулсан та. Ку кĕнекене халлĕхе, хуплашкине те пулин, хамăр куçпа хамăр курман-ха. Чăвашла ячĕ еплерех çырăнма пултарнине те çынсем хыççăн çеç пĕлкелетпĕр. [[File:TURNERELLI(1854) p2.358 Kazan.jpg|thumb|TURNERELLI(1854) p2.358 Kazan]] [[File:I Y Yakovlev.jpg|thumb|I Y Yakovlev]] == Çавăн пекех == *[[Турă çыравĕн кĕнекисене алла илес текенĕн малтанхи вĕренĕвĕ]] *[[Хотла вирянасъ-шинъ чуваш чильхи-бе]] *[[Чуваш кнеге]] *[[Т́ъваш ад́изен̀е с̀ыръва в̀ьр̀ен̀м̀ел̀л̀и к̀н̀ег̀е]] *[[Çыръва вьренме тытънмалли кьнеке]] *[[Чăваш букварĕ вырăс аспуккипе пĕрле (1873)]] == Татах та çавăн пекех == * [[Чьвашъ аберь болдымыръ (сăвă)]] == Вуламалли == *Семенова П.А., Соловьева Г.П. [https://cyberleninka.ru/article/n/uchebnaya-literatura-dlya-chuvashskih-shkol-xix-xx-vv Учебная литература для чувашских школ XIX–XX вв]. ЖУРНАЛ. Проблемы современного образования. [[2013]]. *[http://chrio.cap.ru/Content2020/orgs/GovId_121/chuvashskij_yazik_i_literatura_bibliogr_spravochnik.pdf Чувашский язык и литература учебники и пособия. Библиографический указатель.]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Нац. б-ка Чуваш. Респ. ; сост. Р. В. Степанова, П. А. Семенова, Г. П. Соловьева. – Чебоксары, [[2012]]. - 144 . *В е с т и Национальной электронной библиотеки Чувашской Республики, вып. 9. Чебоксары - [[2015]]. == Каçăсем == * [http://chrio.cap.ru/Content2020/orgs/GovId_121/18.06_biblioteka_bukvarj.pdf ЧУВАШСКИЕ БУКВАРИ — ЧӐВАШ БУКВАРӖ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815155914/http://chrio.cap.ru/Content2020/orgs/GovId_121/18.06_biblioteka_bukvarj.pdf |date=2021-08-15 }} == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[Категори:Букварь]] [[Категори:Букварьсем]] [[Категори:Вĕрентӳ]] f4k563w6pdc1rfewobjrs4hpf8xit8m 0 94467 873681 722054 2026-05-05T15:51:24Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873681 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Leica-IMG 0246.jpg|мини|Leica 250 Reporter]] '''Leica 250 Reporter''' — 10 метра ҫити перфорациллӗ 35-мм киноҫурхах валли пӗчӗк форматлӑ инҫет виҫевлӗ [[фотоаппарат]]. Leica Camera нимӗҫ компанийӗ 1930-мӗш ҫулсенче кӑларнӑ. Прототипне Leica II фотоаппарата никӗс вырӑнне илсе хатӗрлесе кӑларнӑ, «Reporter II» сериллӗ моделӗ вара Leica III конструкцийӗнче никӗсленет. Тӗп уйрӑмлӑхӗ — перфорациллӗ 35-мм киноҫурхахне стандартлӑ мар, ятарлӑ кассетасенче (савут палли KOOBF) вырнаҫтарнӑ пулнӑ. 24×36 мм пысӑкӑш 250 кадр ӳкерсе илме пулнӑ. Пӗтӗмпе 1000 экз.-тан сахалрах кӑларнӑ. == Вуламалли == == Каҫӑсем == * [https://web.archive.org/web/20120207050243/http://www.pacificrimcamera.com/pp/leica/sm/gg.htm The Leica Reporter at Pacific Rim] * [http://www.breker.com/english/leica_250_GG.htm Leica 250 GG with motor, 1942] * [http://elshaw.tripod.com/LTM2.html Leica Screwmount]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://camerapedia.org/wiki/Leica_250_Reporter Leica 250 Reporter на сайте Camerapedia] == Кун-ҫулӗ == == Вуламалли == [[Категори:Фотоаппаратсем]] 7q8vhjptrf7mt6kz6349ozz75j8pwkw 0 94525 873682 790053 2026-05-05T16:20:40Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873682 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:SS2 and VMS Eve.jpg|мини|Космос самолечӗ Scaled Composites SpaceShipTwo (варринчи фюзеляж), хӑйӗн White Knight Two тӗп карапӗпе, Калифорния, [[АПШ]].]] '''Virgin Galactic''' — Virgin Group-а кӗрекен Америка компанийӗ, и планирующая организовывать туристические [[Суборбитӑлла космос вӗҫевӗ|суборбитӑлла космос вӗҫевӗсем]] йӗркелеме тата ҫын тунӑ пысӑках мар спутниксене хатӗрленет. Малашлӑхра компани хӑйӗн клиенчӗсене орбита вӗҫевӗсене те сӗнме хатӗрленет. Вӗҫев хӑй — ҫӳле 16-километра ҫити хӑпарни, кайран SpaceShipTwo космолёт хӑвӑртлӑха ӳстерекен WhiteKnightTwo самолётран уйӑрӑлса малалли ҫула хӑйех каять. Вӗҫев вӑхӑчӗ — 2 сехет ҫурӑ, вӗсенчен йывӑрӑш ҫуккинче — 5-6 минут. Космолёт борчӗ пӗр харӑс сакӑр ҫына: икӗ пилотпа ултӑ пассажира илме пултарать. == Кун-ҫулӗ == == Вуламалли == * == Каҫӑсем == * * [http://www.thespaceshipcompany.com The Spaceship Company] * [http://www.virgingalactic.com Virgin Galactic] * [http://www.spacereception.com Космическая приемная Virgin Galactic в России] * [http://www.space.com/php/video/player.php?video_id=Virgin_galactic01 Virgin Galactic:Let the Journey Begin] (канал на [[YouTube]]) * [http://www.spacedaily.com/news/spacetravel-05zzzg.html Branson And Rutan Launch New Spaceship Manufacturing Company]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // spacedaily.com, Jul 28, 2005 * [http://www.space.com/news/050815_virgingalactic_itar.html U.S. Okays Virgin Galactic Spaceship Plans] // space.com, August 15, 2005 * [http://www.spacedaily.com/reports/Lloyds_Eyes_Covering_Virgin_Spaceflights.html Lloyds Eyes Covering Virgin Spaceflights]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // spacedaily.com, Apr 5, 2006 * [http://www.shavemagazine.com/lifestyle/090302/3 The Future of Travel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211001103456/http://www.shavemagazine.com/lifestyle/090302/3 |date=2021-10-01 }} // Shave Magazine * [http://spacefellowship.com/News/?p=6155 Virgin Galactic Rolls Out Mothership «Eve»] * [https://web.archive.org/web/20081223221016/http://spacefellowship.com/News/?p=7772 Virgin Galactic’s SpaceShipTwo Mothership Makes Maiden Flight] /вебархив/ [[Категори:Компанисем, алфавитпа]] 4aj908uync5ovxpatlgttmx5x5n7k3k 0 95952 873726 726723 2026-05-06T06:12:06Z Ellodanis5 17302 Ellodanis5 [[Хăвăртлатавăш]] страницӑн ятне [[Хăвăртлатăш]] ҫине улӑштарчӗ 726723 wikitext text/x-wiki '''Хăвăртлатавăш''' * [[Капламлă пĕрчĕсен хăвăртлатавăшĕ]] — физикăра тата техникăра: пысăк энергиллĕ пĕрчĕсен хатĕрĕ * [[Хăвăртлатавăш (ракета техники)]] — ракетăна малалла яраканни * Графикăлла хăвăртлатавăш — компьютерла графикăри термин: ([[графикăлла процессор]] , [[видеокарта]]) *[[Катализатор]] — химилле реакцисене хăвăртлатакан [[япалалăх]] *[[Акселератор]] — моттор патне пыракан çунакан хутăш шутлавлăхне ÿстерекен хатĕр. *[[Трамвай хăвăртлатавăшĕ]] — реостат ([[Реостатла-контакторла тытăм]]) ==Çавăн пекех== *[[МТКК Спэйс Шаттл айккинчи хăвăртлатавăшĕ]] == Татах та çавăн пекех == *[[Хăвăртлану]] *[[Талпăну (кинематика)|Талпăну]] *[[Хăвăртлăх]] {{disambig}} [[Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем]] [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]] 9t0kcrpcop3gvsardxmgmxq4dktlxoy 873728 873726 2026-05-06T06:14:19Z Ellodanis5 17302 873728 wikitext text/x-wiki '''Хăвăртлатавăш''' * [[Капламлă пĕрчĕсен хăвăртлатăшĕ]] — физикăра тата техникăра: пысăк энергиллĕ пĕрчĕсен хатĕрĕ * [[Хăвăртлатăш (ракета техники)]] — ракетăна малалла яраканни * Графикăлла хăвăртлатăш — компьютерла графикăри термин: ([[графикăлла процессор]] , [[видеокарта]]) *[[Катализатор]] — химилле реакцисене хăвăртлатакан [[япалалăх]] *[[Акселератор]] — моттор патне пыракан çунакан хутăш шутлавлăхне ÿстерекен хатĕр. *[[Трамвай хăвăртлатăшĕ]] — реостат ([[Реостатла-контакторла тытăм]]) ==Çавăн пекех== *[[МТКК Спэйс Шаттл айккинчи хăвăртлатăшĕ]] == Татах та çавăн пекех == *[[Хăвăртлану]] *[[Талпăну (кинематика)|Талпăну]] *[[Хăвăртлăх]] {{disambig}} [[Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем]] [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]] [[Категори:Хăвăртлатăшсен физики]] fw2ro3wyx171r04pwm4wupnv5a1h0mn 0 112678 873714 805944 2026-05-06T00:38:14Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873714 wikitext text/x-wiki '''Анадырӗн''', [[Чукотка автономи тăрăхĕ|Чукотка автономи округӗн]] тӗп хулин, кун-ҫулӗ халӑх пурӑнакан вырӑн пек [[1889]] ҫулта пуҫланса кайнӑ, хальхи вӑхӑтра 130 ҫула яхӑн тӑсӑлать. == Чукотка пирӗн эрӑччен == Чукоткӑри этемӗн авалхи йӗрӗсене пирӗн эрӑчченхи XXX-VIII пинҫуллӑхсенче асӑрхама пулать, XI-I пинҫуллӑхсенче Чукоткӑра тискер пӑлансен ҫине сунара ҫӳрес культура сарӑлнӑ. == Чукотка XVII-XX ӗмӗрсенче == Вырӑс ҫулҫӳревҫисем, Азин ҫурҫӗр-хӗвелтухӑҫ пайне ҫитсен, Чукотка халӑхӗсем хуҫалӑхпа йӑла йӗрки тӗлӗшпе икӗ ушкӑна пайланнине асӑрханӑ: куҫса ҫӳресе пӑлан ӗрчетекенсем ([[эвенсем]], [[коряксем]], [[чукчасем]], [[юкагирсем]]) тата тинӗсри тискер кайӑксем тытаса пӗр вырӑнта пурӑнакансем ([[керексем]], [[эскимоссем]], [[чукчасем]]). 1649 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗ тӗлне Дежнёв экспедицийӗн (ҫил-тӑвӑл алхаснипе вӗсен пурлӑхне салатнӑ та Чукоткӑн кӑнтӑр ҫыранне илсе ҫитернӗ) чӗрӗ юлнӑ ҫыннисем [[Анадырь (юханшыв)|Анадырь]] юханшывӗн вӑррине ҫитнӗ. Унта хӗл каҫнӑ хыҫҫӑн вӗсем юханшыв тӑрӑх тӑвалла 18 километр кайнӑ та 1652 ҫултанпа Анадырь тӗрми (1771 ҫулта тӗп тунӑ) ятлӑ хӗл каҫмалли вырӑна никӗсленӗ. Дежнёв [[Колыма (юханшыв)|Колымаран]] [[Анадырь|Анадыре]] ҫити тепӗр хут ишме тухма хӑтланнӑ, анчах ҫакӑ ӑнӑҫлӑ вӗҫленмен. Анадыр отрогӗпе ту хырҫи урлӑ Камчатка ҫурутравӗ патне ҫитерекен типӗ ҫулпа усӑ курнӑ. 1664 ҫулта [[Анат Колыма тӗрми|Анат Колыма тӗрмине]] никӗсленӗ, каярах вӑл тата Анадырь тӗрмисем ун хыҫҫӑнхи экспедицисемшӗн база пулса тӑнӑ. Дежнёв Анадырь юхан шывӗн вӑтам юхӑмӗнче пурӑнакансене мамӑк тир ясакне тӳлемелле туса хунӑ. Пӗрремӗш экспедицисене [[Купса|купсасем]] йӗркеленӗ, вӗсен тӗллевӗ патшалӑх политики пулман, [[Морженга|морж]] асав шӑлӗпе мамӑк тирсем тупасси пулнӑ. Раҫҫей империйӗ Чукоткӑри тӗп халӑха ясак тӳллетерме хӑтланасси хӑш чухне хирӗҫ тӑнипе вӗҫленнӗ. 1778 ҫулта Анадыр отрогӗн пуҫлӑхӗ [[Шмалев Иван Степанович|Иван Степанович Шмалев]] чукчасемпе мирлӗ килӗшӳ алӑ пуснӑ. === Йӑхсем хушшинчи вӑрҫӑсем === XVII–XVIII ӗмӗрсен вӗҫӗнче Чукоткӑра йӑхсем хушшинчи вӑрҫӑсен тапхӑрӗ пулса иртнӗ, уйрӑмах [[Коряксем|коряксемпе]] чукчасем хушшинчи хирӗҫӳсем час-часах сиксе тухкаланӑ. [[Чукчасем]] майӗпен Раҫҫей витӗмне лекнӗ тӑрӑхран пӑрахса кайса ытти халӑхсене хӗссе пынӑ, тӗслӗхрен: коряксене, юкагирсене, керексене, лешӗсем вара Раҫҫей патшалӑхӗнче хӳтлӗх шыранӑ. === Вӑрҫӑ экспедицийӗсем === 1729 ҫулта Чукотка халӑхӗсене [[ясак]] тӳллеттерес тесе черетлӗ хут хӑтланса пӑхнӑ, ҫак тӗллевпе [[Шестаков Афанасий Федотович|Афанасий Шестаков]] ертсе пыракан ҫӗнӗ ҫар экспедицине йӗркеленӗ, ҫапах та ӑна чукчасем ҫӗмӗрсе тӑкнӑ. 1731 ҫулта [[Павлуцкий Дмитрий Иванович|Дмитрий Павлуцкий]] майор юкагирсемпе коряксемпе пӗрле ҫӗнӗ поход йӗркеленӗ, хальхинче вара Раҫҫей империйӗ ҫӗнтернӗ. Каярах Павлуцкий тата темиҫе поход тунӑ, анчах вӗсен усси пысӑках пулман. [[1747]] ҫулта унӑн отрячӗ ҫапӑҫӑва выляса янӑ, вӑл тарма хӑтланнӑ, анчах чукчасем ӑна хӑваласа ҫитсе вӗлернӗ. === Раҫҫейпе Чукотка хутшӑнӑвӗ === Раҫҫей империн витӗмне ҫирӗплетме Чукоткӑра Раҫҫей ертӳлӗхӗн XVIII ӗмӗрӗн иккӗмӗш пайӗнчи пиҫӗ политики пулӑшнӑ, 1779 ҫулта Катӗрне патша чакчасене, вӗсем коряксемпе ҫапӑҫмасан, ясак тӳлессинчен вунӑ ҫуллӑха хӑтарма пултарассине сӗннӗ. [[Ӳкерчĕк:1833-map-BobrovoeMore.png|мини|300x300пкс|Чукотка Раҫҫей империйӗн 1833 ҫулхи картти ҫинче]] XVIII ӗмӗр вӗҫӗнчен – XIX ӗмӗр пуҫламӑшӗнчен Чукоткӑра Раҫҫейӗн ытти пайӗнче пурӑнакансем тӗпленме тытӑннӑ, ҫакна пула чылай ҫӗнӗ посёлок йӗркелене пуҫланӑ. == Анадырь Раҫҫей империйӗн йышӗнче == 1888 ҫулта [[Александр III|III Александр]] хушӑвӗпе ҫӗнӗ административлӑ пай йӗркеленӗ, ӑна Анадырь округӗ ят панӑ, кивӗ стильпе ҫӗртмен 9-мӗшӗнче Анадырь лиманне «Разбойник» (чӑв. Хурах) клипер кӗнӗ, ун ҫинче ҫӗнӗ округӑн пуҫлӑхӗ [[Гриневецкий Леонид Францевич|Леонид Францевич Гриневецкий]], унӑн пулӑшуҫи, карап капитанӗ, 10 (е 12) камчатка казакӗ тата фотограф (ҫавӑн пекех тӗпчевҫӗ те) пулнӑ. Вӗсем апат-ҫимӗҫ, строительство материалӗсем тата ытти тавара илсе килнӗ. Ҫурлан 2-мӗшӗнче Александр ансӑр сӑмсахӗ ҫинче пӗрремӗш ҫурта (ӑна икӗ эрне хушшинче хӑпартнӑ) туса пӗтернӗ, тепӗр ҫурт ҫине Ново-Мариинск постне туса хурса сӑвапланӑ, фотограф документлӑ сӑнсем ӳкерсе илнӗ. Ҫурт ҫийӗнче Раҫҫей ялавне вырнаҫтарнӑ. Поста Чукотка ҫыннисен авалхи Въен (кӗмелли) пурӑну вырӑнӗнчен инҫех мар чикӗ пункчӗ тата уес центрӗ пек туса лартнӑ, ҫапах та халӑх йышӗ вӑраххӑн ӳснӗ, хулара ытларах енӗпе уйрӑм ҫынсен тата хысна склачӗсене туса лартнӑ. Хулара сапаланса выртакан ылтӑн вырӑнне тупнӑ. 1912–1914 ҫулсенче хӑватлӑ радиостанци туса лартнӑ, вӑл Раҫҫейри чи хӑватлӑ тӑватӑ станци шутне кӗнӗ. Передатчиксем юнашар хуласемпе ҫыхӑну тытма пулӑшнӑ, сӑмахран: [[Петропавловск-Камчатский|Петропавловск-Камчатскийпе]], [[Охотск|Охотскпа]], [[Ном|Номпа]] (АПШ, Аляска штачӗ). == СССР йышӗнче == 1917 ҫулхи социализмла революциччен Чукотка Амурҫум Енӗн Камчатка облаҫне кӗнӗ, 1918 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнче Камчаткӑра советсен влаҫне йышӑннине пӗлтернӗ, Чукоткӑра ҫӗнӗ влаҫӑн пӗрремӗш органӗ Чукоткӑн Революци комитечӗ (1919, раштав — 1920, кӑрлач) пулса тӑнӑ. 13 ҫынран тӑракан ушкӑн [[Ново-Мариинск|Ново-Мариинскри]] администраци ҫыннисене хӑваласа янӑ, кӑрлачӑн 31-мӗшӗнче контрреволюциллӗ хирӗҫтӑру пулса иртнӗ, ҫапла май Ревкомӑн 11 ҫыннине персе пӑрахнӑ. Анчах ҫак пулӑмсем ҫине пӑхмасӑрах утӑ уйӑхӗн 14-мӗшӗнче каллех совет влаҫне йӗркеленӗ, Иккӗмӗш Ревком туса хунӑ, ӑна [[Чекмарев Василий Михайлович|Василий Чекмарев]] ертсе пынӑ. Апла пулин те [[Колчак]] майлисем каллех влаҫа хӑйсен аллине илнӗ. Совет союзӗ ку тӑрӑхра хӑйӗн влаҫне 1923 ҫулта кӑна ҫирӗплетсе ҫитернӗ. [[1924]] ҫулта Ново-Мариинск хулин ятне Камчатка губревкомӗн постановленийӗпе официаллӑ [[Анадырь]] ҫине улӑштарнӑ. 1926 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗнче [[Инҫет Тухӑҫ Енӗ|Инҫет Тухӑҫ Енне]] туса хунӑ, ҫапла май уессемпе кӗпӗрнесен пайланӑвӗнчен район тата округ системи ҫине куҫнӑ. Икӗ район йӗркеленӗ: [[Чукотка районӗ|Чукотка]] тата [[Анадырь районӗ|Анадырь районӗсем]]. Иккӗшӗ те Камчатка округне кӗнӗ. 1930 ҫулхи раштавра «Ҫурҫӗрти пӗчӗк халӑхсем пурӑнакан районсенче наци пӗрлешӗвӗсене йӗркелесси ҫинчен» постановлени йышӑннӑ. Ҫакӑн хыҫҫӑн Чукотка наци округне йӗркеленӗ, унӑн центрӗ Чукотка культбази пулса тӑнӑ. 1931 ҫулта кӑна округӑн тӗп хули [[Анадырь]] пулса тӑнӑ. 30-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнче Чукоткӑра пӗрремӗш промышленность предприятийӗсем, тӗслӗхрен, пулӑ консервисен савучӗ, никӗсленме пуҫланӑ. 1939 ҫулта [[Анадырь педагогика училищи|Анадырьте педагогика училищине]], пӗрремӗш ятарлӑ пӗлӳ паракан вӗренӳ заведенине уҫнӑ. 1932 ҫулхи юпа уйӑхӗнче Камчатка округӗ облаҫ пулса тӑнӑ, 1938 ҫулхи юпа уйӑхӗн 20-мӗшӗнче вӑл [[Хабаровск Енӗ|Хабаровск Енне]] кӗнӗ. Чукотка наци округӗ Камчатка облаҫӗн йышӗнчех юлнӑ. 1928-1936 ҫулсенче чукча авиацийӗ йӗркелеме пуҫланӑ, икӗ тӗп аэропортран пӗри Анадырь пулса тӑнӑ. 1931 ҫулта Анадырьте Округ музейне йӗркеленӗ. 1937 ҫулхи раштавӑн 12-мӗшӗнче Чукоткӑра Совет Союзӗн Аслӑ Канашне суйлав ирттернӗ. Национальноҫсен Канашне Чукоткӑран суйланнӑ пӗрремӗш депутат [[Тевлянто]] пулса тӑнӑ. 1951 ҫулта Чукотка [[Хабаровск Енӗ|Хабаровск Ене]] пӑхӑнма пуҫланӑ, [[1943|1953]] ҫулта Магадан облаҫне кӗнӗ. XX ӗмӗрӗн 50-мӗш ҫулӗсен вӗҫӗнчен пуҫласа Анадырь хӑвӑрт аталанӳпа ӳсӗм тапхӑрне кӗнӗ, ҫакӑ тинӗс пунктне никӗсленипе ҫыхӑннӑ, 1961 тӗлне вӑл порт пулса тӑнӑ. Поселокшӑн Александр ансӑр сӑмсахӗ хӗсӗк пулса тӑнӑ, вӑл малалла сарӑлнӑ, [[Казачка]] шывӗнчен иртсе тундрӑн ҫӳллӗ пайӗ патнелле сарӑлма пуҫланӑ. 1965 ҫулта Анадырь РСФСР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн указӗпе хула статусне илнӗ, тӑватӑ тата пилӗк хутлӑ ҫуртсем ӳсме пуҫланӑ. Ҫулталӑк маларах, посёлок хула статусне иличченех, 40 номер вырнаҫмалӑх пӗрремӗш телефон станцийӗ ӗҫлеме пуҫланӑ. 1967 ҫулта анадырь телецентрне йӗркеленӗ, халӗ ӑна «Чукотка» телерадиокомпани ятпа пӗлеҫҫӗ. 1977 ҫулхи ҫӗнӗ СССР конституцийӗпе килӗшӳллӗн наци округӗ автономие тивӗҫнӗ. 1970 ҫулхи раштавӑн 9-мӗшӗнче Чукоткӑна Ӗҫлӗх Хӗрлӗ Ялав орденӗпе, 1972 ҫулхи раштавӑн 29-мӗшӗнче Халӑхсен туслӑхӗн орденӗпе наградӑланӑ. 1973 ҫулта Анадырь районӗнче нефть упранакан вырӑнсене тупса палӑртнӑ. == Хальхи вӑхӑтра == 1992 ҫулта Чукотка Магадан облаҫӗн йышӗнчен тухса Раҫҫей Федерацин хӑй тӗллӗ субъекчӗн статусне илнӗ, Чукотка Автономи Округӗ йӗркеленнӗ, унӑн тӗп хули Анадырь пулса тӑнӑ. 1994 ҫулта Анадырьте виҫӗ вӗренӳ учрежденийӗ ӗҫлеме тытӑннӑ: 3-мӗш професси училищи, медицина училищи тата Чукотка округӗн ӳнер колледжӗ. 2001 ҫулта Анадырь муниципаллӑ пӗрлешӳ пулса тӑнӑ. [[2019]] ҫулта Анадырь хула тӑрӑхӗн пуҫлӑхне суйланӑ чухне [[Николаев Леонид Анатольевич|Леонид Николаев]] ҫӗнтернӗ. == Ҫавӑн пекех пӑхӑр == * [[Чукотка автономи округӗн историйӗ]] * [[Чукчӑсемпе коряксем хушшинчи вӑрҫӑсем]] * [[Анадырь]] == Ҫӑлкуҫсем == * [http://www.chukotken.ru/?cat=74 Анадырь хулан кун-ҫулӗ] * [https://novomariinsk.ru/%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0 Анадырь кун-ҫулӗ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925110245/https://novomariinsk.ru/%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0 |date=2021-09-25 }} [[Категори:Анадырь]] [[Категори:Раççей хулисен кун-çулĕ]] el488aswionrsgybei2tjtbilb99hll 2 114376 873690 873567 2026-05-05T17:47:33Z Max Tenche 25572 /* 7. Вики-ҫуркунне 2026 */ хушни 873690 wikitext text/x-wiki ; Тӗп страница [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] Кунта манӑн статьясен ят-йышӗ = Ӑслӑлӑх = == Вӑхӑтпа вырӑнлӑх == # [[2024]] # [[2026]] == Википеди уйрӑмӗсем == # [[Туркмен Википедийӗ]] == Космос == # [[Артемида-2]] == Физика пысӑкӑшӗсем == # [[Тӑваткал километр]] # [[Тӑваткал ҫухрӑм]] = Географи = == АПШ == === Гуам === # [[Орднанс Аннекс]] # [[Ороте ҫурутравӗ]] === Ялавсем === # [[Нью-Йорк ялавĕ]] == Израиль == === Чӗлхесем === # [[Еврей-таджик диалекчӗ]] == Корей (КР/КХДР) == === Чӗлхесем === # [[Корей чӗлхи]] == Патшалӑхсем == ;кунта ПНО пайташӗсем, ҫурма йышӑннӑ, йышӑнман патшалӑхсем # [[Корей Республики]] # [[Корей Халӑх Демократиллӗ Республики]] # [[Сомалиленд]] == РФ == === Сехет тӑрӑхӗсем === # [[Владивосток вӑхӑчӗ]] # [[Екатеринбург вӑхӑчӗ]] # [[Иркутск вӑхӑчӗ]] # [[Калининград вӑхӑчӗ]] # [[Камчатка вӑхӑчӗ]] # [[Красноярск вӑхӑчӗ]] # [[Магадан вӑхӑчӗ]] # [[Мускав вӑхӑчӗ]] # [[Омск вӑхӑчӗ]] # [[Самар вӑхӑчӗ]] # [[Якутск вӑхӑчӗ]] === Раҫҫей географийӗ === # [[Алтай Республикин географийӗ]] === Районсем === ;аймаксем, кантонсем # [[Быстрая районĕ]] # [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Екатериновка районӗ]] # [[Елизово районĕ]] # [[Каменка кантонӗ]] # [[Карага районĕ]] # [[Кош-Агач аймакӗ]] # [[Мильково районĕ]] # [[Олютор районĕ]] # [[Онгудай аймакӗ]] # [[Пенжина районĕ]] # [[Петровск районӗ]] # [[Соболево районĕ]] # [[Татищево районӗ]] # [[Тигиль районĕ]] # [[Усть-Большерецк районĕ]] # [[Усть-Камчатск районĕ]] === Субъектсем === # [[Алтай Республики]] # [[Брянск облаҫӗ]] # [[Камчатка Ен]] # [[Карачай-Черкеси]] # [[Хакаси]] # [[Хустӑрма облаҫӗ]] === Тӑрӑхсем === # [[Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ]] # [[Коряк тăрăхĕ]] # [[Çурçĕр-Кавказ федераци тăрăхĕ]] === Чӗлхесем === # [[Абазин чӗлхи]] === Юханшывсем === # [[Оссора (юханшыв)]] === Ял-хула тӑрӑхӗсем === # [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Вязово ял канашӗ]] # [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Садовое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Сторожевка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] === Ялавсем === # [[Раҫҫей Федерацийӗн патшалӑх геральдика регистрӗ]] # [[Сарӑту облаҫӗн ялавӗсем]] # [[Татищево районӗн ялавӗ]] == Ҫар == # [[Позициллӗ район]] == Ҫӗр == # [[Ҫурҫӗр Ази]] # [[Тухӑҫ Ази]] == Узбекистан == === Вилоятсем === # [[Андижан вилоячӗ]] # [[Джизак вилоячӗ]] # [[Навои вилоячӗ]] # [[Сырдарья вилоячӗ]] === Республикӑсем === # [[Каракалпакстан]] = Истори = # [[Алтай Республикин историйӗ]] = Пайӑр ҫынсем = == Ӑсчахсем == === Биологсем === # [[Иваницкая Людмила Петровна]] # [[Тимирязев Климент Аркадьевич]] == Политикӑҫӑсем == === Польша политикӑҫисем === # [[Навроцкий Кароль]] === РФ политикӑҫисем === ==== Чӑваш Республикин политикӑҫисем ==== # [[Никандрова Надежда Валериановна]] # [[Шпилевая Нина Ивановна]] === ССРП политикӑҫисем === ==== Чӑваш АССР политикӑҫисем ==== # [[Андреева Зоя Ананьевна]] === Узбекистан политикӑҫисем === # '''[[Узбекистан президенчӗ]]''' # [[Мирзиёев Шавкат Миромонович]] == Спортсменсем == # [[Биктимирова Алевтина Вениаминовна]] # [[Григорьева Лидия Николаевна (ҫӑмӑл атлет)]] # [[Иванова Алина Петровна]] # [[Захарова Светлана Владимировна]] # [[Майорова Альбина Геннадьевна]] # [[Моргунова Любовь Васильевна]] # [[Нагорная Дарья Сергеевна]] # [[Романова Ольга Владиславовна]] # [[Соколова Вера Александровна]] # [[Тимофеева Ирина Николаевна]] == Ҫыравҫӑсем == # [[Калитко Екатерина Александровна]] == Хула пуҫлӑхӗсем == # [[Барнаул пуçлăхĕсем]] == Юрӑҫӑсем == # [[Асламас Мария Васильевна]] # [[Денисова Зоя Фёдоровна]] = Пӗлтерӗш хут енӗсем = {{Div col|cols=2}} # [[Агаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовое ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Горный Ключ]] # [[Губаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Елшанка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Зеленкино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Идолга (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ильиновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Каменский (пӗлтерӗшсем)]] # [[Карякино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Колки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Македоновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Мӑн Каменка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новодубровка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новополье (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оркино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оссора]] # [[Синенькие (пӗлтерӗшсем)]] # [[Сторожевка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Широкое (пӗлтерӗшсем)]] # [[Шлыковка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ягодная Поляна (пӗлтерӗшсем)]] {{Div col end}} = Политика = == Патшалӑх тӗсӗсем == # [[Нумай нациллӗ патшалӑх]] == Пӗрлешӳсем == # [[Хĕвеланăç Африка патшалăхĕсен экономика пĕрлешĕвĕ]] == Пулӑмсем == # [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)]] # [[Чеченсен тата ингушсен депортацийӗ]] == Урӑх == # [[Шалти колонизаци]] = Пурӑнан вырӑнсем = == Инди == # [[Лакхнау]] == Казахстан == # [[Атырау]] == РФ == === Алтай крайӗ === # [[Барнаул]] === Алтай Республики === # [[Горно-Алтайск]] === Архангельск облаҫӗ === # [[Вотлажма хулашӗ]] === Брянск облаҫӗ === # [[Брянск]] === Ингуш Республики === # [[Магас]] === Камчатка крайӗ === # [[Анавгай]] # [[Горный Ключ (Камчатка Ен)]] # [[Елизово]] # [[Мильково (Камчатка Ен)]] # [[Никольское (Камчатка Ен)]] # [[Оссора (паççулкă)]] # [[Палана]] # [[Эссо]] === Карел Республики === # [[Петрозаводск]] === Карачай-Черкес Республики === # [[Черкесск]] === Калмӑк Республики === # [[Элиста]] === Сарӑту облаҫӗ === ==== Воскресенское районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Воскресенское районӗ)]] {{Div col end}} ==== Гагарин районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Докторовка]] # [[Зеленкино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ильиновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Каменский (Гагарин районӗ)]] # [[Сторожёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} ==== Красноармейск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Красноармейск районӗ)]] # [[Каменский (Красноармейск районӗ)]] {{Div col end}} ==== Петровск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Петровск районӗ)]] # [[Колки (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Новодубровка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Синенькие (Петровск районӗ)]] # [[Ҫӗнӗ Ӑвӑс]] # [[Ҫӗнӗ Вершаут]] # [[Тутар Пакаевки]] {{Div col end}} ==== Ҫӗнӗ Пурас районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)]] {{Div col end}} ==== Татищево районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Татищево районӗ)]] # [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)]] # [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Бурловино]] # [[Вязовка (Татищево районӗ)]] # [[Гартовка]] # [[Глядковка]] # [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Елшанка (Татищево районӗ)]] # [[Идолга (сала)]] # [[Карамышка]] # [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Козий Лоб]] # [[Коминтерн (Татищево районӗ)]] # [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Кривопавловка]] # [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)]] # [[Мизино-Лапшиновка]] # [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Октябрьский Городок]] # [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Слепцовка]] # [[Татищево]] # [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} === Смулен облаҫӗ === # [[Беседка (Смулен облаҫӗ)]] === Ставрополь крайӗ === # [[Пятигорск]] === Чукотка автономиллӗ округӗ === # [[Анадырь]] == Украина == === Кейӳ облаҫӗ === # [[Беседка (Кейӳ облаҫӗ)]] = Халӑхсем = ===Албансем=== # [[Тава коси]] ===Бацбисем=== # [[Бацбисем]] === Еврейсем === # [[Бухара еврейӗсем]] ===Корейсем=== # [[Корейсем]] ===Чикансем=== # [[Чикан ялавĕ]] = Ӑмӑртусем = # [[Википеди:Вики-çуркунне 2024|Вики-ҫуркунне 2024]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2024|Ази уйӑхӗ 2024]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2025|Феминизмпа фольклор 2025]] # [[Википеди:Вики-çуркунне 2025|Вики-ҫуркунне 2025]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2025|Ази уйӑхӗ 2025]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2026|Феминизмпа фольклор 2026]] === [[Википеди:Вики-çуркунне 2026|7. Вики-ҫуркунне 2026]] === <small> # [[Шпилевая Нина Ивановна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} # [[Никандрова Надежда Валериановна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} # [[Уляндина Августа Васильевна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} # [[Глянец (ушкӑн)]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} # [[Навроцкий Кароль]] {{Ялав|Польша}} # [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] {{Ялав|Венгри}} # [[Орбан Виктор]] {{Ялав|Венгри}} # [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] {{Ялав|Венгри}} # [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] {{Ялав|Венгри}} # [[Мадьяр Петер]] {{Ялав|Венгри}} # [[Тиса (парти)]] {{Ялав|Венгри}} # [[Тивӗҫлӗх хӗресӗ (Польша)]] {{Ялав|Польша}} # [[«Pro Patria» медаль (Польша)]] {{Ялав|Польша}} # [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ палли]] {{Ялав|Польша}} # [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] {{Ялав|Польша}} # [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] {{Ялав|Польша}} # [[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Польша)]] {{Ялав|Польша}} # [[Польша Чӗрӗлӗвӗн орденӗ]] {{Ялав|Польша}} # [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] {{Ялав|Польша}}+{{Ялав|Казахстан}} # [[Фидес — ХДХП]] {{Ялав|Венгри}} # [[Дуда Анджей]] {{Ялав|Польша}} # [[Болгарири парламент суйлавӗ (2026)]] {{Ялав|Болгари}} # [[Туск Дональд]] {{Ялав|Польша}} # [[Радев Румен]] {{Ялав|Болгари}} # [[Йотова Илияна]] {{Ялав|Болгари}} # [[Гюров Андрей]] {{Ялав|Болгари}} # [[Фицо Роберт]] {{Ялав|Словаки}} </small> = Ҫӗнетсе ҫырнӑ/нумай тӳрлетнӗ статьясем = # [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]] # [[Кейӳ облаҫӗ]] # [[Турккӑ Википедийӗ]] # [[Халӑх ҫырса тухӑвӗ]] = Ҫавӑн пек пӑхӑр = * [[Хутшăнакан:Ellodanis5 /СУЙЛАСА ИЛНĔ СТАТЬЯСЕМ]] dsuwf45zwsk4vl17tpaizc5m1r4hatj 0 127102 873713 862743 2026-05-06T00:31:29Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873713 wikitext text/x-wiki '''Амфистроф''', сулахайран сылтăмалла та, сылтăмран сулахаялла та вулама май пур сăвă, урăхла каласан, ку вăл [[палиндром]] тенин анлăлатăвĕ пулать. Мĕн-ха вăл '''амфистроф'''? Кăна ак çак статьяна вуласа та пĕлме пулать<ref>[https://chuvash.org/news/41924.html Культура: Марина Карягина тӗнче литературине ҫӗнӗ жанр кӗртнӗ] (Таисия Ташней)</ref>. [[File:ЛиФФт 2018 День четвёртый А 36.jpg|thumb|left|Марина Карягина]] {{Цитата пуçламăшĕ}} Марина Карягина поэт, журналист, сценарист, драматург Пӗтӗм тӗнчери обществӑлла ассамблейӑна хутшӑннӑ. Ку хыпара эпир вӑл халӑх тетелӗчи страницинче ӗнер, авӑн уйӑхӗн 20-мӗшӗнче, хыпарланӑ. «Мускавран 140 ытла ҫӗршыв ҫынни хутшӑнакан Пӗтӗм тӗнчери обществӑлла ассамблейӑна кайма йыхрав илсен малтан иккӗленсе тӑтӑм: ку ытла та пысӑк чыс, ку масштаблӑ мероприятире манран мӗн усси... Темшӗн литературӑра хам уҫнӑ ҫӗнӗ жанрпа (амфистрофпа) ҫырнӑ чи пысӑк хайлава ярса пама ыйтрӗҫ. 2016 ҫулта ҫырнӑ пӗр поэмӑна ярса патӑм. Халь эпӗ тӗп хуламӑрта. Те кулас, те йӗрес — паян пач кӗтмен ҫӗртен ҫакӑн пек Ӗнентерӳ хучӗ илме тӳр килчӗ. Планета ҫинчи 140 ытла халӑх хушшинче чӑваш пулма питӗ кӑмӑллӑ», — тесе пӗлтернӗ пултаруллӑ чӑваш поэчӗ. Ӗнентерӳ хучӗнче Марина Карягина тӗнче литературине ҫӗнӗ жанр — Марина Карягина поэт, журналист, сценарист, драматург Пӗтӗм тӗнчери обществӑлла ассамблейӑна хутшӑннӑ. Ку хыпара эпир вӑл халӑх тетелӗчи страницинче ӗнер, авӑн уйӑхӗн 20-мӗшӗнче, хыпарланӑ. «Мускавран 140 ытла ҫӗршыв ҫынни хутшӑнакан Пӗтӗм тӗнчери обществӑлла ассамблейӑна кайма йыхрав илсен малтан иккӗленсе тӑтӑм: ку ытла та пысӑк чыс, ку масштаблӑ мероприятире манран мӗн усси... Темшӗн литературӑра хам уҫнӑ ҫӗнӗ жанрпа (амфистрофпа) ҫырнӑ чи пысӑк хайлава ярса пама ыйтрӗҫ. 2016 ҫулта ҫырнӑ пӗр поэмӑна ярса патӑм. Халь эпӗ тӗп хуламӑрта. Те кулас, те йӗрес - паян пач кӗтмен ҫӗртен ҫакӑн пек Ӗнентерӳ хучӗ илме тӳр килчӗ. Планета ҫинчи 140 ытла халӑх хушшинче чӑваш пулма питӗ кӑмӑллӑ», — тесе пӗлтернӗ пултаруллӑ чӑваш поэчӗ. Марина Карягина тӗнче литературине ҫӗнӗ жанр — амфистроф — кӗртнӗ. Шӑпах ҫавна ҫирӗплетсе паракан Ӗнентерӳ хутне панӑ та ӑна. {{Цитата вĕçĕ}} == Çавăн пекех: [[юрилле амфистроф]] == Карлина текен ята кутăнла вуласан Анилорак пулать. Ниме те пĕлтермест пек курăнать. Анчах та ăна пĕр юраçă, чăанах та Каорлина ятласкер, хăй валли псевдоним пек илет<ref>[Ани Лорак https://www.rbc.ru/person/64c8a5c39a79473168b64e2a]</ref>. Вара пирĕн ума çакнашкал амфистроф тухса тăарать. Юрилле ăсталанăскер. Е тата ак Нăрваш-Шăахаль ялĕнче Як(кк)овлев хушаматлă çын пурăаннă (Раиса Сарпи тата Альбина Юрату ашшĕ)<ref>[https://old-batyr.cap.ru/SiteMap.aspx?id=2386446 2017.01.23 На 102 году жизни скончался участник Великой Отечественной войны]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Ку хушамата кутăнла вуласан Велвоккай пулать. Чăваш чĕлхинче вăл ниме те пĕлтермест, пĕлтерĕшĕ çук. Анчах та хайхи Яковлев ăна псевдоним пек илнĕ те, унăан вара пĕлтерĕшĕ те çуралнă. Кунта каллех юрилле ăсталанă амфистрофа куратпăр. == Вуламалли == * Паллă мар автор. [http://www.hypar.ru/ru/news/chuvashskaya-poetessa-sozdala-novyy-zhanr-v-mirovoy-literature Чувашская поэтесса создала новый жанр в мировой литературе]. Хыпар, 22 Сен, 2025. * Зайцева, Елена. [http://sovch.chuvashia.com/?p=268495 Поэт — это призвание]. Портал газеты Советская Чувашия. Опубликовано: 30 ноября 2023 г. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[Категори:Марина Карягина]] 959xmcjwc2wdxq36dvzviiqu0z84os2 1 128033 873705 866514 2026-05-05T18:18:08Z Max Tenche 25572 /* Кунта каҫаракан каҫӑсем */ йӑнӑшсем 873705 wikitext text/x-wiki == Кунта каҫаракан каҫӑсем == Кунта каҫаракан каҫӑсене, вӗсем тӑваткал ҫухрӑм ҫинчен мар (нумайрахӑш), улӑштармалла, [[тӑваткал километр]]е куҫарса ямалла. [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 15:40, 5 Раштав уйӑхӗн 2025 (UTC) 9acqv6pzyyvzxwxfypjcblvt5a237de 0 128863 873708 870108 2026-05-05T18:52:53Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873708 wikitext text/x-wiki [[File:Phospholipids aqueous solution structures.svg|thumb|]] '''Çемçе япалалăх''' ({{lang-en|soft matter}}, {{lang-fr|matière molle}} тата ытти те), çавăн пекех: '''Çемçе япалалăх физики''' — [[конденсациленнĕ тăрăмсен физики]]н тата [[материалсен пĕлĕвĕ]]н сыпăкĕ. == Ăслăлăх журналĕсем == * [[Soft Matter]] * [[Langmuir]] * [[Physical Review E]] * [[Journal of Chemical Physics]] * [[European Physical Journal E]] ==Каçăсем== *[https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/gennes-lecture.pdf Pierre-Gilles de Gennes' Nobel Lecture] *[http://www.aps.org/units/gsoft/ American Physical Society Topical Group on Soft Matter (GSOFT)] *[http://www.softbites.org Softbites] - a blog run by graduate students and postdocs that makes soft matter more accessible through bite-sized posts that summarize current and classic soft matter research *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20080512085342/http://www.softmatterworld.org/ Softmatterworld.org]}} *[http://www.softmatterresources.com Softmatterresources.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220414232723/http://www.softmatterresources.com/ |date=2022-04-14 }} *[http://www.sklogwiki.org/SklogWiki/index.php/Main_Page SklogWiki] - a wiki dedicated to simple liquids, complex fluids, and soft condensed matter. *[http://soft-matter.seas.harvard.edu/ Harvard School of Engineering and Applied Sciences Soft Matter Wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220813031638/http://soft-matter.seas.harvard.edu/ |date=2022-08-13 }} - organizes, reviews, and summarizes academic papers on soft matter. *[http://softmatter.eng.ufl.edu Soft Matter Engineering]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - A group dedicated to Soft Matter Engineering at the University of Florida *[https://scholar.google.com/citations?view_op=search_authors&hl=en&mauthors=label:soft_matter Google Scholar page on soft matter] {{Тулаш каçăсем}} {{Materials-stub}} [[Категори:Япалалăхсем|*]] [[Категори:Çемçе япалалăх]] [[Категори:Материалсем]] fu817fs8fc9ytvigy0ftkqe6ybxa9xa 4 129248 873691 873566 2026-05-05T17:48:27Z Max Tenche 25572 /* Пӗтӗмлетӳсем */ хушни 873691 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-çуркунне 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = 21.03-31.05: Чӑваш Википедине хутшӑннӑ марафон ҫӗршывсем, халӑхсем, ҫутҫанталӑк, истори, Вӑтаҫӗрпе Хӗвелтухӑҫ Европӑн хальхи тата пуласлӑхӗ ҫинчен статьясемпе пуянлатас енӗпе ӗҫленӗ. Проектӑн тӗллевӗпе пӗлтерӗшӗ - кӳршӗсем ҫинчен каласа паракан информацие чӑваш тӗнчинче ӑнланмалла кирлӗ статьясен ят-йышне кĕртсе Чӑваш Википедине пуянлатасси. |body = == Правилӑсем == * Википедире регистрациленнӗ кирек кам та конкурса хутшӑнма пултарать. * Конкурса ҫакнашкал статьясене йышӑнаҫҫӗ: ** Статьяна пуш уйӑхӗн 21-мӗшӗнчен пуҫласа 2026 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 31-мӗшӗччен чӑвашла ҫырмалла. ** Статьясем ытти ҫӗршывсемпе е халӑхсемпе ҫыхӑнса тӑмалла. ** Ҫӗнӗ статьяра 150 ытла сӑмах тата 2500 ытла байт пулмалла. ** Кивӗ статьяна 120 сӑмах тата 2000 байт хушмалла. ** Статья пӗлтерӗшлӗ пулмалла, статья ҫӑлкуҫӗсене кӑтартмалла. ** Машинӑпа куҫарни кирлӗ мар. * Призсене, дипломсене тата сертификатсене квалификаци статйисен шучӗпе параҫҫӗ, вӗсен пӗтӗм тӗнчери уйрӑм чӗлхе пайӗнчи вырӑнсенчен килет. * Статьясене тĕрĕслесе тăрас тесен вӗсене аяларахри тапăла вырнаҫтармалла. * 4 статьяна лайӑхлатнӑ/йӗркеленӗ хутшӑнакансем финала тухаҫҫӗ * Тӳресем йышăннине жалоба пама юрамасть. * Сӳтсе явмалли страницӑра тулли статья шаблонӗ вырнаҫать: <pre>{{Вики-çуркунне статйи|çул= |хутшăнакан= | ҫӗршыв = | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема= | тема2= | тема3= }}</pre> |footer = == Хаклав == * Асӑннӑ требованисене тивӗҫтерекен 2500 байтран кая мар е 150 сӑмах калӑпӑшлӑ статьясемшӗн жюри 1 балл хушса хурать; * Ҫав статьясенче хутшӑнакан ҫын хӑйӗн ыйтӑвне пахалӑхлӑн уҫса парать, материала, 2500 байтран е 250 сӑмах калӑпӑшӗпе, викификацилет тата ҫырса кӑтартать, жюри 2 балл илет; * 200 сӑмахран е 3000 байтран иртекен статьясене тата хутшӑнакан, викификацилекен тата пысӑк пахалӑхлӑ материала ҫырса кӑтартакан темӑна туллин уҫса паракан статьясене жюри 3 балл ҫумне хушса хурать; * Балл коэффициентне икӗ хут ӳстерме ҫур ҫултан кая мар регистрациленӗ вӑхӑтпа хутшӑнакансем валли палӑртнӑ. |footer = == Жюри == Конкурса организацилес ĕçе раççей тата ютçĕр викимедийçисем хутшăнма пултараççĕ. Жюри, техник исполнителӗ — {{u|Il Nur}} ([[Хусан]]) |footer = == Мӗн ҫинчен ҫырмалла == [[File:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албани — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австри — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларуҫ — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Боснипе Герцеговина — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгари — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгри — статьясен списокӗ]] [[File:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузи — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греци — статьясен списокӗ]] [[File:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Ирҫесем — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Крым тутарӗсем — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латви — статьясен списокӗ]] [[File:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Пушкӑртстан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[File:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыни тата Молдави — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Серб Республики — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Серби — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словаки — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словени — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Сорбсем — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Ҫурҫӗр Македони— статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Тутарстан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Турци— статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорвати — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногори — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Чикансем (рома) — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Czech Republic.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia|Чехи — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Эрмени — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстони — статьясен списокӗ]] Ытти конкурссем 2026 ҫулхи Вики-ҫуркунне шайӗнче: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Хӗрарӑмсем]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Ҫын прави]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Ҫамрӑксен]]. == Призсем == 400 евро таран. == Жюри == * {{u|Il Nur}} }} == Пӗтӗмлетӳсем == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Хутшӑнакан ! Статьясем ! Шут ! Баллсем ! Вырӑн |- |{{u|Max Tenche }} |[[Шпилевая Нина Ивановна]]{{*}} [[Никандрова Надежда Валериановна]]{{*}} [[Уляндина Августа Васильевна]]{{*}} [[Глянец (ушкӑн) ]]{{*}} [[Навроцкий Кароль]]{{*}} [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]]{{*}} [[Орбан Виктор]]{{*}}[[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]]{{*}} [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]{{*}} [[Мадьяр Петер]]{{*}} [[Тиса (парти)]]{{*}} [[Тивӗҫлӗх хӗресӗ (Польша)]] {{*}} [[«Pro Patria» медаль (Польша)]] {{*}} [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ палли]] {{*}} [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] {{*}} [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] {{*}} [[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Польша)]] {{*}} [[Польша Чӗрӗлӗвӗн орденӗ]] {{*}} [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] {{*}} [[Фидес — ХДХП]] {{*}} [[Дуда Анджей]] {{*}} [[Болгарири парламент суйлавӗ (2026)]] {{*}} [[Туск Дональд]] {{*}} [[Радев Румен]] {{*}} [[Йотова Илияна]] {{*}} [[Гюров Андрей]] {{*}} [[Фицо Роберт]] |27 | | |- |{{u|Ellodanis5}} |[[''Чăваш'' этнонима этимологизацилесси тĕлĕшпе (Н.И. Егоров статйи)]]{{*}} [[Галателла]]{{*}} [[Ахаль айтăварак курăкĕ]]{{*}} [[Ансăр çулçăллă айтăварак курăкĕ]]{{*}} [[Тракри вокалпа инструментсен ансамблĕ (ВИА, 1970-мĕш çулсем)]]{{*}} [[Çурхи шаклапуç ]]{{*}} [[Астра]]{{*}} [[ Симеон Бекбулатович]]{{*}} [[Суя Дмитрий I]]{{*}} [[Ледебур пиçенкки ]]{{*}} [[ Пиçенкке]]{{*}} [[Суя шаклапуç]]{{*}} [[Иранра американ аманатсене тытса илни]]{{*}} [[Тăван ен]]{{*}} [[Австрири парламент суйлавĕ (1919)]]{{*}} [[''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интерпретацийĕ (пĕлтерев тата кĕнеке)]]{{*}} [[Чĕмпĕр хулашĕ]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |17 | | |- |{{u|Freiheiten }} |[[Азербайджанра журналистсене сериллĕн арестленисем (2023–2025)]]{{*}} [[]] |1 | | |- |} == Тӗнчери статистика == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Тӗнчери статистика]] [[Категори:Википеди:Вики-çуркунне 2026]] 405z1jta2r996pqsel80329sjx43dn3 0 129658 873678 873208 2026-05-05T12:45:44Z Gergocs74 35891 seats 873678 wikitext text/x-wiki {{Парти2 |парти ячӗ=Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ |тӑван ячӗ=Fidesz – Magyar Polgári Szövetség |аббревиатура= |логотип=Fidesz_2015.svg |лидер=[[Виктор Орбан]]<br/>[[Котиш Мате|Мате Кочиш]] (парламентри лидер) |йӗркелекен=[[Виктор Орбан]]<br/>[[Фодор Габор|Габор Фодор]]<br/>[[Кёвер Ласло|Ласло Кёвер]]<br/>[[Байкаи Иштван|Иштван Байкаи]]<br/>[[Байер Жольт|Жольт Байер]]<br/>[[Дойч Тамаш|Тамаш Дойч]]<br/>[[Немет Жольт|Жольт Немет]]<br/>[[Сайер Йожев|Йожев Сайер]] |йӗркеленӗ вӑхӑт={{Кӗске дата|1988|03|30}} |салатнӑ вӑхӑт= |штаб-хваттер= Visi Imre utca 6, 1089, [[Будапешт]] |идеологи= [[Христиан национализмӗ]]<ref name="christian">{{bulleted list|{{cite web|url=https://theloop.ecpr.eu/hungary-and-the-future-of-europe/|title=Hungary and the future of Europe|website=The Loop {{!}} [[European Consortium for Political Research]] {{!}} [[European Union]]|author=John Chin, Mirren Hibbert}}|{{cite web|url=https://theweek.com/world-news/hungary-election-global-right-orban-authoritarianism|title=Why Hungary’s elections matter to the global right|website=[[The Week]]|author=Rafi Schwartz|date=8 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.au.org/the-latest/articles/hungary-anti-lgbtq/|title=Christian Nationalists See Illiberal Hungary As A Model For America|website=[[Americans United for Separation of Church and State]]|author=Ethan Magistro|date=24 June 2021}}|{{cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/vance-hungary-election-orban-russia-ukraine|title=MAGA's global model faces existential test in Hungary|website=[[Axios (website)|Axios]]|author=Zachary Basu|date=6 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/feb/05/hungary-right-political-abyss|title=Hungary's rabid right is taking the country to a political abyss|website=[[The Guardian]]|author=Carl Rowlands|date=5 February 2013}}|{{cite web|url=https://balkaninsight.com/2024/12/16/abuse-in-the-catholic-church-is-this-hungarys-boston-moment/rd/|title=ABUSE IN THE CATHOLIC CHURCH: IS THIS HUNGARY’S ‘BOSTON’ MOMENT?|website=[[Balkan Insight]]|author=Alexander Faludy|date=16 December 2026}}}}</ref><br/>[[Иллиберализм]]<ref name="illiberal">{{bulleted list|{{cite web|url=https://www.journalofdemocracy.org/articles/explaining-eastern-europe-orbans-laboratory-of-illiberalism/|title=Explaining Eastern Europe: Orbán’s Laboratory of Illiberalism|website=[[Journal of Democracy]]|author=Péter KrekóZsolt Enyedi|date=July 2018}}|{{cite web|url=https://www.cfr.org/councilofcouncils/global-memo/the-battle-for-europes-soul/|title=The Battle for Europe’s Soul|website=[[Council on Foreign Relations]]|author=Steven Blockmans|date=28 May 2019}}|{{cite web|url=https://verfassungsblog.de/constitutional-complaint-as-orbans-tool/|title=Constitutional Complaint as Orbán’s Tool|website=[[Verfassungsblog]]|author=Viktor Z. Kazai|date=1 March 2022}}|{{cite web|url=https://www.cato.org/commentary/hungary-laboratory-illiberal-nationalism-results-are|title=Hungary Is a Laboratory for Illiberal Nationalism. The Results Are In.|website=[[Cato Institute]]|author=Johan Norberg|date=6 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/hungary-elections-viktor-orban-who-will-win|title=Hungary elections: what is at stake and who is likely to win?|website=[[The Guardian]]|author=Jon Henley|date=3 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.au.org/the-latest/articles/hungary-anti-lgbtq/|title=Christian Nationalists See Illiberal Hungary As A Model For America|website=[[Americans United for Separation of Church and State]]|author=Ethan Magistro|date=24 June 2021}}}}</ref><br/>[[Авторитаризм]]<ref name="authoritarian">{{bulleted list|{{cite web|url=https://theloop.ecpr.eu/digital-governance-and-the-good-digital-citizen-in-hungary/|title=Hungary and the future of Europe|website=The Loop {{!}} [[European Consortium for Political Research]] {{!}} [[European Union]]|author=Alíz Nagy}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/apr/06/hungary-democracy-britain-orban-brexit-deal|title=Hungary’s war on democracy is a war on democracy everywhere|website=[[The Guardian]]|author=Owen Jones|date=6 April 2018}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/feb/05/hungary-right-political-abyss|title=Hungary's rabid right is taking the country to a political abyss|website=[[The Guardian]]|author=Carl Rowlands|date=5 February 2013}}|{{cite web|url=https://corporateeurope.org/en/2019/05/authoritarian-right-hungary|website=Corporate Europe Observatory|title=Authoritarian right: Hungary|date=15 May 2019}}|{{cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20220909IPR40137/meps-hungary-can-no-longer-be-considered-a-full-democracy|website=[[European Parliament]]|title=MEPs: Hungary can no longer be considered a full democracy|date=15 September 2022}}}}</ref><br/>[[Национал-консерватизм]]<br/>[[Сылтӑм популизм]]<ref name="far-right1">{{bulleted list|{{cite web|url=https://www.politico.eu/article/viktor-orban-fidesz-form-new-far-right-alliance-austria-czech-republic|title=Orbán's Fidesz forming new far-right alliance with Austrian, Czech parties|website=[[Politico Europe]]|author=Marianne Gros|date=30 June 2024}}|{{cite web|url=https://www.france24.com/en/europe/20260408-how-orban-benefits-from-hungary-tailor-made-election-system|title=How Orban benefits from Hungary's tailor-made election system|website=[[France 24]]|author=Grégoire Sauvage|date=30 June 2024}}|{{cite book |last=Berberoglu |first=Berch |editor-last=Berberoglu |editor-first=Berch |date=23 September 2020 |chapter=Introduction: Crisis of Neoliberal Globalization and the Rise of Authoritarianism in the Early 21st Century |title=The Global Rise of Authoritarianism in the 21st Century: Crisis of Neoliberal Globalization and the Nationalist Response |edition=1st |location=New York and London |publisher=Routledge |page=10 |doi=10.4324/9780367854379 |isbn=978-0-367-85437-9 |quote=He points out that since gaining a two-thirds majority in the 2010 general elections, the formerly conservative and now far-right Fidesz–KDNP government led by Viktor Orbán has carried out a root-and-branch transformation of Hungarian society. |quote-page=10}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/hungary-elections-viktor-orban-who-will-win|title=Hungary elections: what is at stake and who is likely to win?|website=[[The Guardian]]|author=Jon Henley|date=3 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.npr.org/2026/04/05/nx-s1-5770205/will-hungarys-far-right-leader-viktor-orban-be-voted-out-of-power|title=Will Hungary's far-right leader Viktor Orban be voted out of power?|website=[[National Public Radio]]|author=Michael Levitt, Rob Schmitz, Sarah Robbins|date=5 April 2026}}}}</ref> |тӗнчпайташлӑх=[[Тӗнчери демократи пӗрлешӗвӗ]] (2000-2024)<br/>[[Центризм демократиллӗ интернационалӗ]] (2024-хальхи) |нацпайташлӑх=[[Фидес — ХДХП]] |пайташлӑх_ячӗ1=[[Европа политикӑллӑ партийӗ]] |пайташлӑх1=[[Европа халӑх партийӗ]] (2009-2024)<br/>[[Patriots.eu]] (2024-хальхи) |пайташлӑх_ячӗ2 =[[Европа парламентӗнчи политикӑллӑ ушкӑнсем|Европарламентри ушкӑн]] |пайташлӑх2=[[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ]] (2009-2024)<br/>[[Европӑшӑн патриотсем]] (2024-хальхи) |вырӑн_ячӗ1=[[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗ]] |вырӑн1={{пар/выр|44|199|#ff6a00}} |вырӑн_ячӗ2=[[Европа парламенчӗ]] |вырӑн2={{пар/выр|10|21|#ff6a00}} |вырӑн_ячӗ3=[[Венгрири округ канашӗсен ят-йышӗ|Округ пухӑвӗсем]] |вырӑн3={{пар/выр|227|381|#ff6a00}} |вырӑн_ячӗ4=[[Будапешт тӗп пухӑвӗ]] |вырӑн4= {{пар/выр|10|33|#ff6a00}} |тӗн= Католик чиркӗвӗ<ref name="catholic">{{bulleted list|{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-57566696|title=Hungary's anti-gay law threatens programming of TV favourites|website=[[British Broadcasting Corporation]]|author=[[Nick Thorpe]]|date=23 June 2021}}|{{cite web|url=https://www.churchtimes.co.uk/articles/2026/10-april/news/world/hungarians-prepare-for-crucial-election|title=Hungarians prepare for crucial election|website=[[Church Times]]|author=Jonathan Luxmoore|date=10 April 2026}}|{{cite web|url=https://emerging-europe.com/hungarys-real-pedophilia-problem-has-nothing-to-do-with-gay-content/|title=Hungary's real pedophilia problem has nothing to do with 'gay content'|website=Emerging Europe|author=Jo Harper|date=25 June 2021}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2019/jul/14/viktor-orban-budapest-hungary-christianity-with-a-twist|title=Orbán deploys Christianity with a twist to tighten grip in Hungary|website=[[The Guardian]]|author=Shaun Walker|date=14 July 2019}}|{{cite web|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2024/03/01/catholic-church-hungary-orban-lgbt-247393/|title=The Catholic Church in Hungary is deeply politicized—and shrinking|website=[[America (magazine)|America]]|author=Bridget Ryder|date=1 March 2024}}}}</ref> |йыш= |гимн= |парти сӑмахӗ= |пайӑр ҫынсем= |официаллӑ сайт=[http://www.fidesz.hu/ fidesz.hu] }} '''Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ''' ({{lang-hu|Fidesz – Magyar Polgári Szövetség}}, /{{IPA|ˈfidɛs ˈmɒɟɒr ˈpolɡaːri ˈsøvɛt͡ʃːeːɡ|}}/), кӗскерех '''Fidesz (Фидес)''' пек паллӑ ({{lang-hu|Fidesz}}, /{{IPA|ˈfidɛs|}}/) — [[Венгри]]ри [[христиан-национализм]]лӗ<ref name="christian"/>, питӗ сылтӑм<ref name="far-right1"/> политикӑллӑ [[парти]]. Унӑн лидерӗ [[Виктор Орбан]]. [[Католик чиркӗвӗ]] [[Фидес — ХДХП]] ертсе пырӑвӗнчен пулӑшу илет, ҫавӑнпа партипе чиркӳ питӗ ҫыхӑннӑ<ref name="catholic"/>. [[Авторитаризм|Авторитарлӑ]]<ref name="authoritarian"/> тата [[Иллиберализм|либераллӑ мар]] парти шутланать<ref name="illiberal"/>. [[1988|1988 ҫулта]] «Ҫамрӑк демократсен альянсӗ» ({{lang-hu|Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ}}) пек йӗркеленӗ. [[Марксизм-Ленинизм]] ерсте пырӑвне хирӗҫ сулахай-ценризм либераллӑ юхӑмччӗ. [[1990|1990 ҫулта]] политикӑллӑ парти пек регистрациленӗ, ҫав вӑхӑтран парти лидерӗ [[Виктор Орбан]] пулса тӑнӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (1990)|1990 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн парти [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвне]] кӗнӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (1998)|1998 ҫулхи суйлав]] хыҫҫӑн парти сылтӑм-центризм ертсе пырӑвӗ туса хунӑ. [[2000-мӗш ҫулсем|2000-мӗш ҫулсен]] пуҫламӑшӗнче вӑл национализм шухӑшлӑхне йышӑннӑ тата коррупци хыркашӑвӗсене пула унӑн популярлӑхӗ ӳкнӗ. [[2002]]-[[2010|2010 ҫ]]. оппозицире пулнӑ, [[2006|2006 ҫултан]] вара [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ]]пе (''KDNP'' е ''ХДХП'') коалици тунӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2010)|2010 ҫулхи суйлавра]] Фидес партийӗ питӗ ҫӗнтернӗ тата [[национал-консерватизм]] йышӑннӑран [[евроскептицизм]]пе сылтӑмрах пулса тӑнӑ. [[2011|2011 ҫулта]] ҫӗнӗ [[Венгри конституцийӗ|конституци]] йышӑннӑран Фидес влаҫӗ вӑйланнӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2014)|2014 ҫулхи суйлав]] хыҫҫӑн Патшалӑх пухӑвӗнчи нумайрахӑш сыхланӑ, [[Европӑри миграциллӗ кризис (2015)|миграциллӗ кризисе]] пула [[Иммиграцие хирӗҫӳ|антииммигрант шухӑшлӑхне]] усӑ курма пуҫланӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2022)|2022 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн Патшалӑх пухӑвӗнчи 199 вырӑнсенчен парти 135 илнӗ. [[2000|2000 ҫултан]] Фидес кашни [[Венгри президенчӗ|президент кандидатурине]] суйлама пулӑшать. [[2000|2000 ҫулччен]] Фидес партийӗ [[Либераллӑ интернационал]]ӑн пайташӗ пулнӑ, анчах унтан [[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ|Европа халӑх партине]] пӗрлешнӗ. {{Тулли дата|2024|06|30}} [[Европӑшӑн патриотсем]] ушкӑнӗн пайташӗ<ref>{{Cite web|date=2024-06-30|title=Hungary's Orban announces plan to form new far-right bloc in EP|url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/06/30/hungarys-orban-announces-new-far-right-bloc-for-the-european-parliament|access-date=2024-06-30|website=[[Euronews]]|language=en}}</ref>. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026 ҫулхи суйлавра]] [[Мадьяр Петер|Петер Мадьярӑн]] [[Тиса (парти)|Тиса партийӗн]] вӑйлӑ хирӗҫӗвӗпе тӗл пулнӑ тата ӑна выляса янӑ. Суйлав пӗтӗмлетӗвӗсем [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗнчи]] Фидесӗн нумайрахӑшӗн вӗҫленчӗ: 199 вырӑнтан Фидес 53 вырӑн илет, Тиса вара 140 вырӑн илет. == Суйлаври пӗтӗмлетӳсем == === Патшалӑх пухӑвӗ === [[File:Consecutive Fidesz SMCs.png|thumb|right|250px|1998, 2002 тата 2006 ҫ. Фидеспе FKGP (тус-парти, тӗттӗм хӗрлӗ-сарӑ) валли сасӑлакан суйлав округӗсем.]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| Суйлав ! rowspan=2| Лидер ! colspan=2| Пӗр мандатлӑ округ ! colspan=2| Нумай мандатлӑ округ ! rowspan=2| Вырӑн ! rowspan=2| +/– ! rowspan=2| Пӗтӗмлетӳ |- ! Сасӑсем ! % ! Сасӑсем ! % |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (1990)|1990]] | ''Коллективлӗ лидерлӗх'' | 235,611 | 4.75 (#6) | 439,448 | 8.95 (#5) | {{Composition bar|22|386|#ff6a00}} | ҫӗнӗ | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (1994)|1994]] | rowspan="5" | [[Виктор Орбан]] | 416,143 | 7.70 (#5) | 379,295 | 7.02 (#6) | {{Composition bar|20|386|#ff6a00}} | {{decrease}} 2 | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (1998)|1998]] | 1,161,520 | 25.99 (#2) | 1,263,563 | 28.18 (#2) | {{Composition bar|148|386|#ff6a00}} | {{increase}} 128 | {{yes2|Коалици}}<br/>{{small|(Фидес-FKgP-[[Венгр демократиллӗ форумӗ|ВДФ]])}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2002)|2002]] | 2,217,755 | 39.43 (#2) | 2,306,763 | 41.07 (#2) | {{Composition bar|164|386|#ff6a00}} | {{increase}} 16 | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2006)|2006]] | 2,269,241 | 41.99 (#1) | 2,272,979 | 43.21 (#2) | {{Composition bar|141|386|#ff6a00}} | {{decrease}} 23 | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2010)|2010]] | 2,732,965 | 53.43 (#1) | 2,706,292 | 52.73 (#1) | {{Composition bar|227|386|#ff6a00}} | {{increase}} 86 | {{yes2|Абсолютлӑ нумайрахӑш}}<br/>{{small|([[Фидес — ХДХП]])}} |- ! rowspan=2| Суйлав ! rowspan=2| Лидер ! colspan=2| Суйлав округӗ ! colspan=2| Парти ят-йышӗ ! rowspan=2| Вырӑн ! rowspan=2| +/– ! rowspan=2| Пӗтӗмлетӳ |- ! Сасӑсем ! % ! Сасӑсем ! % |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2014)|2014]] | rowspan="3" | [[Виктор Орбан]] | 2,165,342 | 44.11 (#1) | 2,264,780 | 44.87 (#1) | {{Composition bar|117|199|#ff6a00}} | {{decrease}} 110 | {{yes2|Абсолютлӑ нумайрахӑш}}<br/>{{small|([[Фидес — ХДХП]])}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2018)|2018]] | 2,636,201 | 47.89 (#1) | 2,824,551 | 49.27 (#1) | {{Composition bar|117|199|#ff6a00}} | {{steady}} 0 | {{yes2|Абсолютлӑ нумайрахӑш}}<br/>{{small|([[Фидес — ХДХП]])}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2022)|2022]] | 2,823,419 | 52.52 (#1) | 3,060,706 | 54.13 (#1) | {{Composition bar|117|199|#ff6a00}} | {{steady}} 0 | {{yes2|Абсолютлӑ нумарахӑш}}<br/>{{small|([[Фидес — ХДХП]])}} |} ===Европа парламенчӗ=== {| class=wikitable style="text-align:center;" |- ! Суйлав ! Ят-йыш лидерӗ ! Сасӑсем ! % ! Вырӑн ! +/− ! Европа парламентӗнчи ушкӑн |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2004)|2004]] | rowspan=2 | [[Шмитт Пал|Пал Шмитт]] | 1,457,750 | 47.40 (#1) | {{Composition bar|12|24|#ff6a00}} | ҫӗнӗ | [[Европа халӑх партийӗ - Европа демокрачӗсем|ЕХП-ЕД]] |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2009)|2009]] | 1,632,309 | 56.36 (#1) | {{Composition bar|13|22|#ff6a00}} | {{increase}} 1 | rowspan=3 | [[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ|ЕХП]]<br/>{{small|(2021-чен)}} |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2014)|2014]] | [[Пельцне Галль Ильдико|Ильдико Пельцне Галль]] | 1,193,991 | 51.48 (#1) | {{Composition bar|11|21|#ff6a00}} | {{decrease}} 2 |- style="height:1.5em" ! rowspan=2 | [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2019)|2019]] | rowspan=2 | [[Трочаньи Ласло|Ласло Трочаньи]] | rowspan=2 | 1,824,220 | rowspan=2 | 52.56 (#1) | rowspan=2 | {{Composition bar|12|21|#ff6a00}} | rowspan=2 | {{increase}} 1 |- style="height:2em" | ''[[Non-Inscrits|NI]]''<br/>{{small|(2021-рен)}} |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|2024]] | [[Дойч Тамаш|Тамаш Дойч]] | 2,048,211 | 44.82 (#1) | {{Composition bar|10|21|#ff6a00}} | {{decrease}} 2 | [[Европӑшӑн патриотсем|ЕП]] |} == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Тиса (парти)]] * [[Фидес — ХДХП]] * [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [http://www.fidesz.hu/ Fidesz – Hungarian Civic Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101027210822/http://fidesz.hu/ |date=2010-10-27 }} Official website * [http://www.epp.eu/countryPg.asp?cid=12 Fidesz page on the website of the European People's Party] * [https://web.archive.org/web/20060310004229/http://www.fideszfrakcio.hu/index.php?CikkID=10909&FIDESZSESSID=d777505ada9e30c9dc3a785cfa89d5a8 Speech delivered by Mr Viktor Orban at the 17th Congress of Fidesz upon his election as president of Fidesz – Hungarian Civic Union, 17 May 2003] (from Google's cache) * [https://web.archive.org/web/20051129071015/http://www.fideszfrakcio.hu/index.php?CikkID=5350&FIDESZSESSID=3a4bab2f8242ecbeba363bf9fb8b1152 The History of Fidesz] (from Google's cache) * [https://web.archive.org/web/20070930185401/http://euronews.net/create_html.php?page=detail_info&article=383058&lng=1 Hungary's PM calls confidence vote] {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Венгрири политикӑллӑ партисем]] [[Категори:Политика партисем, алфавитпа]] 5bfjnscjx0bh2zihx738mlihwk3jmv8 873680 873678 2026-05-05T15:41:38Z Max Tenche 25572 873680 wikitext text/x-wiki {{Парти2 |парти ячӗ=Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ |тӑван ячӗ=Fidesz – Magyar Polgári Szövetség |аббревиатура= |логотип=Fidesz_2015.svg |лидер=[[Виктор Орбан]]<br/>[[Котиш Мате|Мате Кочиш]] (парламентри лидер) |йӗркелекен=[[Виктор Орбан]]<br/>[[Фодор Габор|Габор Фодор]]<br/>[[Кёвер Ласло|Ласло Кёвер]]<br/>[[Байкаи Иштван|Иштван Байкаи]]<br/>[[Байер Жольт|Жольт Байер]]<br/>[[Дойч Тамаш|Тамаш Дойч]]<br/>[[Немет Жольт|Жольт Немет]]<br/>[[Сайер Йожев|Йожев Сайер]] |йӗркеленӗ вӑхӑт={{Кӗске дата|1988|03|30}} |салатнӑ вӑхӑт= |штаб-хваттер= Visi Imre utca 6, 1089, [[Будапешт]] |идеологи= [[Христиан национализмӗ]]<ref name="christian">{{bulleted list|{{cite web|url=https://theloop.ecpr.eu/hungary-and-the-future-of-europe/|title=Hungary and the future of Europe|website=The Loop {{!}} [[European Consortium for Political Research]] {{!}} [[European Union]]|author=John Chin, Mirren Hibbert}}|{{cite web|url=https://theweek.com/world-news/hungary-election-global-right-orban-authoritarianism|title=Why Hungary’s elections matter to the global right|website=[[The Week]]|author=Rafi Schwartz|date=8 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.au.org/the-latest/articles/hungary-anti-lgbtq/|title=Christian Nationalists See Illiberal Hungary As A Model For America|website=[[Americans United for Separation of Church and State]]|author=Ethan Magistro|date=24 June 2021}}|{{cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/vance-hungary-election-orban-russia-ukraine|title=MAGA's global model faces existential test in Hungary|website=[[Axios (website)|Axios]]|author=Zachary Basu|date=6 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/feb/05/hungary-right-political-abyss|title=Hungary's rabid right is taking the country to a political abyss|website=[[The Guardian]]|author=Carl Rowlands|date=5 February 2013}}|{{cite web|url=https://balkaninsight.com/2024/12/16/abuse-in-the-catholic-church-is-this-hungarys-boston-moment/rd/|title=ABUSE IN THE CATHOLIC CHURCH: IS THIS HUNGARY’S ‘BOSTON’ MOMENT?|website=[[Balkan Insight]]|author=Alexander Faludy|date=16 December 2026}}}}</ref><br/>[[Иллиберализм]]<ref name="illiberal">{{bulleted list|{{cite web|url=https://www.journalofdemocracy.org/articles/explaining-eastern-europe-orbans-laboratory-of-illiberalism/|title=Explaining Eastern Europe: Orbán’s Laboratory of Illiberalism|website=[[Journal of Democracy]]|author=Péter KrekóZsolt Enyedi|date=July 2018}}|{{cite web|url=https://www.cfr.org/councilofcouncils/global-memo/the-battle-for-europes-soul/|title=The Battle for Europe’s Soul|website=[[Council on Foreign Relations]]|author=Steven Blockmans|date=28 May 2019}}|{{cite web|url=https://verfassungsblog.de/constitutional-complaint-as-orbans-tool/|title=Constitutional Complaint as Orbán’s Tool|website=[[Verfassungsblog]]|author=Viktor Z. Kazai|date=1 March 2022}}|{{cite web|url=https://www.cato.org/commentary/hungary-laboratory-illiberal-nationalism-results-are|title=Hungary Is a Laboratory for Illiberal Nationalism. The Results Are In.|website=[[Cato Institute]]|author=Johan Norberg|date=6 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/hungary-elections-viktor-orban-who-will-win|title=Hungary elections: what is at stake and who is likely to win?|website=[[The Guardian]]|author=Jon Henley|date=3 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.au.org/the-latest/articles/hungary-anti-lgbtq/|title=Christian Nationalists See Illiberal Hungary As A Model For America|website=[[Americans United for Separation of Church and State]]|author=Ethan Magistro|date=24 June 2021}}}}</ref><br/>[[Авторитаризм]]<ref name="authoritarian">{{bulleted list|{{cite web|url=https://theloop.ecpr.eu/digital-governance-and-the-good-digital-citizen-in-hungary/|title=Hungary and the future of Europe|website=The Loop {{!}} [[European Consortium for Political Research]] {{!}} [[European Union]]|author=Alíz Nagy}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/apr/06/hungary-democracy-britain-orban-brexit-deal|title=Hungary’s war on democracy is a war on democracy everywhere|website=[[The Guardian]]|author=Owen Jones|date=6 April 2018}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/feb/05/hungary-right-political-abyss|title=Hungary's rabid right is taking the country to a political abyss|website=[[The Guardian]]|author=Carl Rowlands|date=5 February 2013}}|{{cite web|url=https://corporateeurope.org/en/2019/05/authoritarian-right-hungary|website=Corporate Europe Observatory|title=Authoritarian right: Hungary|date=15 May 2019}}|{{cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20220909IPR40137/meps-hungary-can-no-longer-be-considered-a-full-democracy|website=[[European Parliament]]|title=MEPs: Hungary can no longer be considered a full democracy|date=15 September 2022}}}}</ref><br/>[[Национал-консерватизм]]<br/>[[Сылтӑм популизм]]<ref name="far-right1">{{bulleted list|{{cite web|url=https://www.politico.eu/article/viktor-orban-fidesz-form-new-far-right-alliance-austria-czech-republic|title=Orbán's Fidesz forming new far-right alliance with Austrian, Czech parties|website=[[Politico Europe]]|author=Marianne Gros|date=30 June 2024}}|{{cite web|url=https://www.france24.com/en/europe/20260408-how-orban-benefits-from-hungary-tailor-made-election-system|title=How Orban benefits from Hungary's tailor-made election system|website=[[France 24]]|author=Grégoire Sauvage|date=30 June 2024}}|{{cite book |last=Berberoglu |first=Berch |editor-last=Berberoglu |editor-first=Berch |date=23 September 2020 |chapter=Introduction: Crisis of Neoliberal Globalization and the Rise of Authoritarianism in the Early 21st Century |title=The Global Rise of Authoritarianism in the 21st Century: Crisis of Neoliberal Globalization and the Nationalist Response |edition=1st |location=New York and London |publisher=Routledge |page=10 |doi=10.4324/9780367854379 |isbn=978-0-367-85437-9 |quote=He points out that since gaining a two-thirds majority in the 2010 general elections, the formerly conservative and now far-right Fidesz–KDNP government led by Viktor Orbán has carried out a root-and-branch transformation of Hungarian society. |quote-page=10}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/hungary-elections-viktor-orban-who-will-win|title=Hungary elections: what is at stake and who is likely to win?|website=[[The Guardian]]|author=Jon Henley|date=3 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.npr.org/2026/04/05/nx-s1-5770205/will-hungarys-far-right-leader-viktor-orban-be-voted-out-of-power|title=Will Hungary's far-right leader Viktor Orban be voted out of power?|website=[[National Public Radio]]|author=Michael Levitt, Rob Schmitz, Sarah Robbins|date=5 April 2026}}}}</ref> |тӗнчпайташлӑх=[[Тӗнчери демократи пӗрлешӗвӗ]] (2000-2024)<br/>[[Центризм демократиллӗ интернационалӗ]] (2024-хальхи) |нацпайташлӑх=[[Фидес — ХДХП]] |пайташлӑх_ячӗ1=[[Европа политикӑллӑ партийӗ]] |пайташлӑх1=[[Европа халӑх партийӗ]] (2009-2024)<br/>[[Patriots.eu]] (2024-хальхи) |пайташлӑх_ячӗ2 =[[Европа парламентӗнчи политикӑллӑ ушкӑнсем|Европарламентри ушкӑн]] |пайташлӑх2=[[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ]] (2009-2024)<br/>[[Европӑшӑн патриотсем]] (2024-хальхи) |вырӑн_ячӗ1=[[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗ]] |вырӑн1={{пар/выр|44|199|#ff6a00}} |вырӑн_ячӗ2=[[Европа парламенчӗ]] |вырӑн2={{пар/выр|10|21|#ff6a00}} |вырӑн_ячӗ3=[[Венгрири округ канашӗсен ят-йышӗ|Округ пухӑвӗсем]] |вырӑн3={{пар/выр|227|381|#ff6a00}} |вырӑн_ячӗ4=[[Будапешт тӗп пухӑвӗ]] |вырӑн4= {{пар/выр|10|33|#ff6a00}} |тӗн= Католик чиркӗвӗ<ref name="catholic">{{bulleted list|{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-57566696|title=Hungary's anti-gay law threatens programming of TV favourites|website=[[British Broadcasting Corporation]]|author=[[Nick Thorpe]]|date=23 June 2021}}|{{cite web|url=https://www.churchtimes.co.uk/articles/2026/10-april/news/world/hungarians-prepare-for-crucial-election|title=Hungarians prepare for crucial election|website=[[Church Times]]|author=Jonathan Luxmoore|date=10 April 2026}}|{{cite web|url=https://emerging-europe.com/hungarys-real-pedophilia-problem-has-nothing-to-do-with-gay-content/|title=Hungary's real pedophilia problem has nothing to do with 'gay content'|website=Emerging Europe|author=Jo Harper|date=25 June 2021}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2019/jul/14/viktor-orban-budapest-hungary-christianity-with-a-twist|title=Orbán deploys Christianity with a twist to tighten grip in Hungary|website=[[The Guardian]]|author=Shaun Walker|date=14 July 2019}}|{{cite web|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2024/03/01/catholic-church-hungary-orban-lgbt-247393/|title=The Catholic Church in Hungary is deeply politicized—and shrinking|website=[[America (magazine)|America]]|author=Bridget Ryder|date=1 March 2024}}}}</ref> |йыш= |гимн= |парти сӑмахӗ= |пайӑр ҫынсем= |официаллӑ сайт=[http://www.fidesz.hu/ fidesz.hu] }} '''Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ''' ({{lang-hu|Fidesz – Magyar Polgári Szövetség}}, /{{IPA|ˈfidɛs ˈmɒɟɒr ˈpolɡaːri ˈsøvɛt͡ʃːeːɡ|}}/), кӗскерех '''Fidesz (Фидес)''' пек паллӑ ({{lang-hu|Fidesz}}, /{{IPA|ˈfidɛs|}}/) — [[Венгри]]ри [[христиан-национализм]]лӗ<ref name="christian"/>, питӗ сылтӑм<ref name="far-right1"/> политикӑллӑ [[парти]]. Унӑн лидерӗ [[Виктор Орбан]]. [[Католик чиркӗвӗ]] [[Фидес — ХДХП]] ертсе пырӑвӗнчен пулӑшу илет, ҫавӑнпа партипе чиркӳ питӗ ҫыхӑннӑ<ref name="catholic"/>. [[Авторитаризм|Авторитарлӑ]]<ref name="authoritarian"/> тата [[Иллиберализм|либераллӑ мар]] парти шутланать<ref name="illiberal"/>. [[1988|1988 ҫулта]] «Ҫамрӑк демократсен альянсӗ» ({{lang-hu|Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ}}) пек йӗркеленӗ. [[Марксизм-Ленинизм]] ерсте пырӑвне хирӗҫ сулахай-ценризм либераллӑ юхӑмччӗ. [[1990|1990 ҫулта]] политикӑллӑ парти пек регистрациленӗ, ҫав вӑхӑтран парти лидерӗ [[Виктор Орбан]] пулса тӑнӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (1990)|1990 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн парти [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвне]] кӗнӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (1998)|1998 ҫулхи суйлав]] хыҫҫӑн парти сылтӑм-центризм ертсе пырӑвӗ туса хунӑ. [[2000-мӗш ҫулсем|2000-мӗш ҫулсен]] пуҫламӑшӗнче вӑл национализм шухӑшлӑхне йышӑннӑ тата коррупци хыркашӑвӗсене пула унӑн популярлӑхӗ ӳкнӗ. [[2002]]-[[2010|2010 ҫ]]. оппозицире пулнӑ, [[2006|2006 ҫултан]] вара [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ]]пе (''KDNP'' е ''ХДХП'') коалици тунӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2010)|2010 ҫулхи суйлавра]] Фидес партийӗ питӗ ҫӗнтернӗ тата [[национал-консерватизм]] йышӑннӑран [[евроскептицизм]]пе сылтӑмрах пулса тӑнӑ. [[2011|2011 ҫулта]] ҫӗнӗ [[Венгри конституцийӗ|конституци]] йышӑннӑран Фидес влаҫӗ вӑйланнӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2014)|2014 ҫулхи суйлав]] хыҫҫӑн Патшалӑх пухӑвӗнчи нумайрахӑш сыхланӑ, [[Европӑри миграциллӗ кризис (2015)|миграциллӗ кризисе]] пула [[Иммиграцие хирӗҫӳ|антииммигрант шухӑшлӑхне]] усӑ курма пуҫланӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2022)|2022 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн Патшалӑх пухӑвӗнчи 199 вырӑнсенчен парти 135 илнӗ. [[2000|2000 ҫултан]] Фидес кашни [[Венгри президенчӗ|президент кандидатурине]] суйлама пулӑшать. [[2000|2000 ҫулччен]] Фидес партийӗ [[Либераллӑ интернационал]]ӑн пайташӗ пулнӑ, анчах унтан [[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ|Европа халӑх партине]] пӗрлешнӗ. {{Тулли дата|2024|06|30}} [[Европӑшӑн патриотсем]] ушкӑнӗн пайташӗ<ref>{{Cite web|date=2024-06-30|title=Hungary's Orban announces plan to form new far-right bloc in EP|url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/06/30/hungarys-orban-announces-new-far-right-bloc-for-the-european-parliament|access-date=2024-06-30|website=[[Euronews]]|language=en}}</ref>. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026 ҫулхи суйлавра]] [[Мадьяр Петер|Петер Мадьярӑн]] [[Тиса (парти)|Тиса партийӗн]] вӑйлӑ хирӗҫӗвӗпе тӗл пулнӑ тата ӑна выляса янӑ. Суйлав пӗтӗмлетӗвӗсем [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗнчи]] Фидесӗн нумайрахӑшӗн вӗҫленчӗ: 199 вырӑнтан Фидес 52 вырӑн илет, Тиса вара 141 вырӑн илет. == Суйлаври пӗтӗмлетӳсем == === Патшалӑх пухӑвӗ === [[File:Consecutive Fidesz SMCs.png|thumb|right|250px|1998, 2002 тата 2006 ҫ. Фидеспе FKGP (тус-парти, тӗттӗм хӗрлӗ-сарӑ) валли сасӑлакан суйлав округӗсем.]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| Суйлав ! rowspan=2| Лидер ! colspan=2| Пӗр мандатлӑ округ ! colspan=2| Нумай мандатлӑ округ ! rowspan=2| Вырӑн ! rowspan=2| +/– ! rowspan=2| Пӗтӗмлетӳ |- ! Сасӑсем ! % ! Сасӑсем ! % |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (1990)|1990]] | ''Коллективлӗ лидерлӗх'' | 235,611 | 4.75 (#6) | 439,448 | 8.95 (#5) | {{Composition bar|22|386|#ff6a00}} | ҫӗнӗ | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (1994)|1994]] | rowspan="5" | [[Виктор Орбан]] | 416,143 | 7.70 (#5) | 379,295 | 7.02 (#6) | {{Composition bar|20|386|#ff6a00}} | {{decrease}} 2 | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (1998)|1998]] | 1,161,520 | 25.99 (#2) | 1,263,563 | 28.18 (#2) | {{Composition bar|148|386|#ff6a00}} | {{increase}} 128 | {{yes2|Коалици}}<br/>{{small|(Фидес-FKgP-[[Венгр демократиллӗ форумӗ|ВДФ]])}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2002)|2002]] | 2,217,755 | 39.43 (#2) | 2,306,763 | 41.07 (#2) | {{Composition bar|164|386|#ff6a00}} | {{increase}} 16 | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2006)|2006]] | 2,269,241 | 41.99 (#1) | 2,272,979 | 43.21 (#2) | {{Composition bar|141|386|#ff6a00}} | {{decrease}} 23 | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2010)|2010]] | 2,732,965 | 53.43 (#1) | 2,706,292 | 52.73 (#1) | {{Composition bar|227|386|#ff6a00}} | {{increase}} 86 | {{yes2|Абсолютлӑ нумайрахӑш}}<br/>{{small|([[Фидес — ХДХП]])}} |- ! rowspan=2| Суйлав ! rowspan=2| Лидер ! colspan=2| Суйлав округӗ ! colspan=2| Парти ят-йышӗ ! rowspan=2| Вырӑн ! rowspan=2| +/– ! rowspan=2| Пӗтӗмлетӳ |- ! Сасӑсем ! % ! Сасӑсем ! % |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2014)|2014]] | rowspan="4" | [[Виктор Орбан]] | 2,165,342 | 44.11 (#1) | 2,264,780 | 44.87 (#1) | {{Composition bar|117|199|#ff6a00}} | {{decrease}} 110 | {{yes2|Абсолютлӑ нумайрахӑш}}<br/>{{small|([[Фидес — ХДХП]])}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2018)|2018]] | 2,636,201 | 47.89 (#1) | 2,824,551 | 49.27 (#1) | {{Composition bar|117|199|#ff6a00}} | {{steady}} 0 | {{yes2|Абсолютлӑ нумайрахӑш}}<br/>{{small|([[Фидес — ХДХП]])}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2022)|2022]] | 2,823,419 | 52.52 (#1) | 3,060,706 | 54.13 (#1) | {{Composition bar|117|199|#ff6a00}} | {{steady}} 0 | {{yes2|Абсолютлӑ нумарахӑш}}<br/>{{small|([[Фидес — ХДХП]])}} |- ![[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026]] | 2,215,225 | 36.72 (#2) | 2,458,337 |38.61 (#2) |{{Composition bar|44|199|#ff6a00}} |{{decrease}} 73 | {{No2|Оппозици}}<br/> |} ===Европа парламенчӗ=== {| class=wikitable style="text-align:center;" |- ! Суйлав ! Ят-йыш лидерӗ ! Сасӑсем ! % ! Вырӑн ! +/− ! Европа парламентӗнчи ушкӑн |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2004)|2004]] | rowspan=2 | [[Шмитт Пал|Пал Шмитт]] | 1,457,750 | 47.40 (#1) | {{Composition bar|12|24|#ff6a00}} | ҫӗнӗ | [[Европа халӑх партийӗ - Европа демокрачӗсем|ЕХП-ЕД]] |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2009)|2009]] | 1,632,309 | 56.36 (#1) | {{Composition bar|13|22|#ff6a00}} | {{increase}} 1 | rowspan=3 | [[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ|ЕХП]]<br/>{{small|(2021-чен)}} |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2014)|2014]] | [[Пельцне Галль Ильдико|Ильдико Пельцне Галль]] | 1,193,991 | 51.48 (#1) | {{Composition bar|11|21|#ff6a00}} | {{decrease}} 2 |- style="height:1.5em" ! rowspan=2 | [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2019)|2019]] | rowspan=2 | [[Трочаньи Ласло|Ласло Трочаньи]] | rowspan=2 | 1,824,220 | rowspan=2 | 52.56 (#1) | rowspan=2 | {{Composition bar|12|21|#ff6a00}} | rowspan=2 | {{increase}} 1 |- style="height:2em" | ''[[Non-Inscrits|NI]]''<br/>{{small|(2021-рен)}} |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|2024]] | [[Дойч Тамаш|Тамаш Дойч]] | 2,048,211 | 44.82 (#1) | {{Composition bar|10|21|#ff6a00}} | {{decrease}} 2 | [[Европӑшӑн патриотсем|ЕП]] |} == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Тиса (парти)]] * [[Фидес — ХДХП]] * [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] * [[Орбан Виктор]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [http://www.fidesz.hu/ Fidesz – Hungarian Civic Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101027210822/http://fidesz.hu/ |date=2010-10-27 }} Official website * [http://www.epp.eu/countryPg.asp?cid=12 Fidesz page on the website of the European People's Party] * [https://web.archive.org/web/20060310004229/http://www.fideszfrakcio.hu/index.php?CikkID=10909&FIDESZSESSID=d777505ada9e30c9dc3a785cfa89d5a8 Speech delivered by Mr Viktor Orban at the 17th Congress of Fidesz upon his election as president of Fidesz – Hungarian Civic Union, 17 May 2003] (from Google's cache) * [https://web.archive.org/web/20051129071015/http://www.fideszfrakcio.hu/index.php?CikkID=5350&FIDESZSESSID=3a4bab2f8242ecbeba363bf9fb8b1152 The History of Fidesz] (from Google's cache) * [https://web.archive.org/web/20070930185401/http://euronews.net/create_html.php?page=detail_info&article=383058&lng=1 Hungary's PM calls confidence vote] {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Венгрири политикӑллӑ партисем]] [[Категори:Политика партисем, алфавитпа]] bha93w62iyanswu1en9cubs9nmv6kkl 0 129904 873685 873665 2026-05-05T16:59:47Z Ellodanis5 17302 873685 wikitext text/x-wiki [[File:Mesoporous Silica Nanoparticle.jpg|thumb|Mesoporous Silica Nanoparticle]] '''Нанопĕрчĕ''', '''Нанопĕрчĕк''' ({{lang-en|nanoparticle}}) — хапи 1-рен пуçласа 100 [[Нанометр|нм]] чухлĕ, хытă фазăллă, изоляциленнĕ, тавралăхпа лайăх чикĕленнĕ объект<ref name="rosnano">{{cite web|url=http://thesaurus.rusnano.com/wiki/article1399|title=Наночастица|author=Журавлёва Наталья Геннадиевна, Шляхтин Олег Александрович|publisher=[[Роснано]]|access-date=2012-03-08|archive-url=https://www.webcitation.org/68VgWkkQ5?url=http://thesaurus.rusnano.com/wiki/article1399|archive-date=2012-06-18|url-status=live}}</ref>. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * Nanotechnologies. Terminology and definitions for nano-objects // Nanoparticle, nanofibre and nanoplate. ISO/TS 27687:2008. {{Внешние ссылки}} {{Нанотехнологи}} {{nano-stub}} [[Категори:Нанотехнологи]] aj3h52bde4pytafa1h75111oqmzz0gc 0 129905 873686 2026-05-05T17:07:11Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Selenium NPs.jpg|thumb|Selenium nanoparticles, ejected during femtosecond laser ablation]] '''Нанохими''', [[хими]] уйрăмĕ. == Литература == * Сумм Б. Д., Иванова Н. И. Коллоидно-химические аспекты нанохимии — от Фарадея до Пригожина (неопр.). — 2001. — Т. 42, № 5. — С. 300-305. * Сергеев Г. Б. Нанохимия. — М.: Изд-...» 873686 wikitext text/x-wiki [[File:Selenium NPs.jpg|thumb|Selenium nanoparticles, ejected during femtosecond laser ablation]] '''Нанохими''', [[хими]] уйрăмĕ. == Литература == * Сумм Б. Д., Иванова Н. И. Коллоидно-химические аспекты нанохимии — от Фарадея до Пригожина (неопр.). — 2001. — Т. 42, № 5. — С. 300-305. * Сергеев Г. Б. Нанохимия. — М.: Изд-во МГУ, 2003. — 288 с. * Сергеев Г. Б. Нанохимия. — Учебное пособие. — М.: КДУ, 2009. — 336 с. — ISBN 978-5-98227-621-6. == Татах литература == * J.W. Steed, D.R. Turner, K. Wallace "Core Concepts in Supramolecular Chemistry and Nanochemistry" (Wiley, 2007) 315p. * Brechignac C., Houdy P., Lahmani M. (Eds.) "Nanomaterials and Nanochemistry" ([[Springer Science+Business Media|Springer]], 2007) 748p * H. Watarai, N. Teramae, T. Sawada "Interfacial Nanochemistry: Molecular Science and Engineering at Liquid-Liquid Interfaces" (Nanostructure [[Science]] and Technology) 2005. 321p. * Ozin G., Arsenault A.C., Cademartiri L. Nanochemistry: A Chemical Approach to Nanomaterials. — 2nd edition. — London: Royal Society of Chemistry, 2009. — 820 p. — ISBN 978-1847558954. == Çавăн пекех == * [[Супрамолекулярлă хими]] * [[Квантла хими]] * [[Нанотехнологи]] * [[Нанофармакологи]] {{chem-stub}} {{nano-stub}} {{Нанотехнологи}} [[Категори:Нанотехнологи]] sulovjxog1mczrctpqasqzhq7q3yqj4 0 129906 873687 2026-05-05T17:42:31Z Max Tenche 25572 Ҫӗнӗ страница: «{{Политик | Ят = Фицо Роберт | Тăван ят = ({{lang-sk|Robert Fico}}) | Ӳкерчĕк = Robert_Fico_portrait,_2025_large.jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = Роберт Фицо [[2025|2025 ҫулта]] | Çуралнă чухнехи ят = Румен Георгиев Радев | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1964|09|24}} | Çуралнă вырăн = Че...» 873687 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Фицо Роберт | Тăван ят = ({{lang-sk|Robert Fico}}) | Ӳкерчĕк = Robert_Fico_portrait,_2025_large.jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = Роберт Фицо [[2025|2025 ҫулта]] | Çуралнă чухнехи ят = Румен Георгиев Радев | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1964|09|24}} | Çуралнă вырăн = [[Чехословаки|ЧСР]], [[Топольчани]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Чехословаки}} → {{Ялавлани|Словаки}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Чехословаки коммунизм партийӗ|ЧКП]] (1986–1990)<br/> [[Демократиллӗ сулахаййисен партийӗ (Словаки)|Демократиллӗ сулахаййисен партийӗ]] (1990–1999)<br/>[[Ҫул – социаллӑ демократи]] (1999 ҫултан) | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[евроскептицизм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], [[юриспруденци]], [[Словаки премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = }} '''Румен Георгиев Радев''' ({{lang-sk|Robert Fico}}; {{Кӗске дата|1964|09|24}}, [[Чехословаки|ЧСР]], [[Топольчани]] ҫур.) — [[словаксем|словак]] [[политик]]ӗ тата [[Юриспруденци|юрисчӗ]], [[2023|2023 ҫултан]] [[Словак Республики]]н [[Словаки премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]]. Роберт ҫӗршыв историнчи премьер-министр ӗҫӗнче чи вӑрӑм ӗҫлекен шутланать. Унӑн влаҫри пӗтӗмӗшле вӑхӑчӗ 12 ҫул ытла, тӗрлӗрен тӑватӑ срок (2006–2010, 2012–2016, 2016–2018 тата 2023 ҫултан хальхи срок). [[1999|1999 ҫулта]] вӑл сулахай политика партине йӗркеленӗ [[Ҫул – социаллӑ демократи]] (ҪСД), тата ҫав ҫултан вӑл унӑн пуҫлӑхӗ пулса тӑнӑ. Фицӑн политикӑллӑ шухӑшӗсем — [[популизм]], [[сулахай политика|сулахайлӑх]] тата [[консерватизм]] шутланать. [[1992|1992 ҫулта]] парламенте кӗрсе вӑл [[Европа канашӗн парламент ассамлейӗ]]н чехословак делегацине кӗртнӗ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2006)|2006 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] унӑн партийӗ ҫӗнтерсе хӑйӗн [[Роберт Фицӑн пӗрремӗш кабинечӗ|пӗрремӗш кабинет]] йӗркеленӗ, вӑл 29,1% сасӑ тата 50 вырӑн илнӗ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2010)|2010 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн Роберт Фицо парламентри оппоцизи лидерӗ шутланнӑ, анчах ҪСД 34,8% сасӑ тата 62 вырӑн илнӗ. [[Ивета Радичова кабинечӗ|Ивета Радичова кабинетне]] [[Вотум|шанусӑрлӑх вотумӗ]] панӑран Фицо премьер-министр ӗҫне таврӑннӑ тата [[Словакири парламент суйлавӗ (2012)|2012 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] унӑн партийӗ ҪСД 44,41% сасӑ тата 83 вырӑн илнӗрен [[1989|1989 ҫултан]] шутласан парламентри пӗрремӗш абсолютлӑ нумайрахӑш йышӑннӑ. [[2013|2013 ҫулта]] Роберт Фицо [[Словакири президент суйлавӗ (2014)|2014 ҫулхи президент суйлавне]] хӑйӗн кандидатура тӑратнӑ, анчах иккӗмӗш турта вӑл [[Киска Андрей|Андрей Кискӑна]] выляса янӑ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2016)|2016 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] [[Ҫул – социаллӑ демократи|«Ҫул – социаллӑ демократи» партийӗ]] ҫӗнтерсе нумайрахӑш сасӑ илнӗ. ҪСД 28,28% сасӑ тата 49 вырӑн илнӗрен [[Роберт Фицӑн виҫҫӗмӗш кабинечӗ|коалици ертсе пырӑвӗ]] йӗркеленӗ. [[2018|2018 ҫулхи]] [[пуш уйӑхӗ]]нче [[Ян Куцяк вӗлерӗвӗ|Ян Куцяк вӗлерӗвне]] пула [[Словаки]]ри политикӑллӑ кризис пуҫланнӑран Роберт Фицо ӗҫрен тухнӑ тата Киска президент премьер-министрӗн ҫумне [[Пеллегрини Петер|Петер Пеллегриние]] [[Петер Пеллегрини кабинечӗ|ҫӗнӗ ертсе пыру йӗркелеме]] хушнӑ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2020)|2020 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] ҪСД 18,29% сасӑ тата 38 вырӑн илнӗрен иккӗмӗш вырӑна тухнӑ. [[2020]]-[[2023|2023 ҫ.]] Фицо оппозицире пулнӑ, ку вӑхӑтра унӑн партийӗнче пайланни пулнӑ, [[2023|2023 ҫул]] патне Фицо тата унӑн ҪСД [[популизм]] усӑ курма пуҫланӑ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2023)|2023 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] Фицо партийӗ 22,95% сасӑпа 42 вырӑн илнӗрен парламентри чи пысӑк парти пулса тӑнӑ, Роберт Фицо премьер-министр ӗҫне таврӑннӑ тата [[Роберт Фицӑн тӑваттӑмӗш кабинечӗ|хӑйӗн тӑваттӑмӗш кабинет]] йӗркеленӗ<ref>{{Cite web|url=https://ru.euronews.com/2023/10/25/fico-appointed-as-slovak-pm|title=Словакия: Роберт Фицо официально вступил в должность премьер-министра|lang=ru|website=Euronews|date=2023-10-25|access-date=2025-05-01}}</ref>. [[2024|2024 ҫулта]] [[Роберт Фицӑна вӗлерме тапӑнни|ӑна вӗлерме тӑрӑшу]] пулнӑ, анчах ӑнӑҫлӑ мар. [[2025]]-[[2026|2026 ҫ.]] [[Украина]] [[Словаки]] урлӑ газ транзитне чарнӑран [[2025 ҫулхи Словакипе Украина хушшинче газ конфликчӗ|ҫӗршывсем хушшинче кризис]] пуҫланнӑ. Роберт Фицӑн [[Раҫҫей|Раҫҫее]] [[Раҫҫее Роберт Фицо кайса ҫитӗвӗ (2024)|кайни]] хыҫҫӑн Словаки Украинӑна пусӑм тунӑ. [[2026|2026 ҫулхи]] [[Мускав]]ри парада вӑл ҫитес мар тесе [[Польша|Польшӑпа]] [[Балтика патшалӑхӗсем|Балтикӑри республикӑсем]] Фицо вӗҫетмӗшне вӗҫме ирӗк памаҫҫӗ тенӗ. Фицо каланӑ тӑрӑх вӑл машинӑпа каять. == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Радев Румен]] * [[Орбан Виктор]] * [[Мадьяр Петер]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Политиксем, алфавитпа]] [[Категори:Авăнăн 24-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1964 çулта çуралнисем]] k2r1jbx4eaiej8skrokcnt163zohudk 873688 873687 2026-05-05T17:43:13Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 873688 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Фицо Роберт | Тăван ят = ({{lang-sk|Robert Fico}}) | Ӳкерчĕк = Robert_Fico_portrait,_2025_large.jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = Роберт Фицо [[2025|2025 ҫулта]] | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1964|09|24}} | Çуралнă вырăн = [[Чехословаки|ЧСР]], [[Топольчани]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Чехословаки}} → {{Ялавлани|Словаки}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Чехословаки коммунизм партийӗ|ЧКП]] (1986–1990)<br/> [[Демократиллӗ сулахаййисен партийӗ (Словаки)|Демократиллӗ сулахаййисен партийӗ]] (1990–1999)<br/>[[Ҫул – социаллӑ демократи]] (1999 ҫултан) | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[евроскептицизм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], [[юриспруденци]], [[Словаки премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = }} '''Роберт Фицо''' ({{lang-sk|Robert Fico}}; {{Кӗске дата|1964|09|24}}, [[Чехословаки|ЧСР]], [[Топольчани]] ҫур.) — [[словаксем|словак]] [[политик]]ӗ тата [[Юриспруденци|юрисчӗ]], [[2023|2023 ҫултан]] [[Словак Республики]]н [[Словаки премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]]. Роберт ҫӗршыв историнчи премьер-министр ӗҫӗнче чи вӑрӑм ӗҫлекен шутланать. Унӑн влаҫри пӗтӗмӗшле вӑхӑчӗ 12 ҫул ытла, тӗрлӗрен тӑватӑ срок (2006–2010, 2012–2016, 2016–2018 тата 2023 ҫултан хальхи срок). [[1999|1999 ҫулта]] вӑл сулахай политика партине йӗркеленӗ [[Ҫул – социаллӑ демократи]] (ҪСД), тата ҫав ҫултан вӑл унӑн пуҫлӑхӗ пулса тӑнӑ. Фицӑн политикӑллӑ шухӑшӗсем — [[популизм]], [[сулахай политика|сулахайлӑх]] тата [[консерватизм]] шутланать. [[1992|1992 ҫулта]] парламенте кӗрсе вӑл [[Европа канашӗн парламент ассамлейӗ]]н чехословак делегацине кӗртнӗ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2006)|2006 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] унӑн партийӗ ҫӗнтерсе хӑйӗн [[Роберт Фицӑн пӗрремӗш кабинечӗ|пӗрремӗш кабинет]] йӗркеленӗ, вӑл 29,1% сасӑ тата 50 вырӑн илнӗ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2010)|2010 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн Роберт Фицо парламентри оппоцизи лидерӗ шутланнӑ, анчах ҪСД 34,8% сасӑ тата 62 вырӑн илнӗ. [[Ивета Радичова кабинечӗ|Ивета Радичова кабинетне]] [[Вотум|шанусӑрлӑх вотумӗ]] панӑран Фицо премьер-министр ӗҫне таврӑннӑ тата [[Словакири парламент суйлавӗ (2012)|2012 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] унӑн партийӗ ҪСД 44,41% сасӑ тата 83 вырӑн илнӗрен [[1989|1989 ҫултан]] шутласан парламентри пӗрремӗш абсолютлӑ нумайрахӑш йышӑннӑ. [[2013|2013 ҫулта]] Роберт Фицо [[Словакири президент суйлавӗ (2014)|2014 ҫулхи президент суйлавне]] хӑйӗн кандидатура тӑратнӑ, анчах иккӗмӗш турта вӑл [[Киска Андрей|Андрей Кискӑна]] выляса янӑ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2016)|2016 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] [[Ҫул – социаллӑ демократи|«Ҫул – социаллӑ демократи» партийӗ]] ҫӗнтерсе нумайрахӑш сасӑ илнӗ. ҪСД 28,28% сасӑ тата 49 вырӑн илнӗрен [[Роберт Фицӑн виҫҫӗмӗш кабинечӗ|коалици ертсе пырӑвӗ]] йӗркеленӗ. [[2018|2018 ҫулхи]] [[пуш уйӑхӗ]]нче [[Ян Куцяк вӗлерӗвӗ|Ян Куцяк вӗлерӗвне]] пула [[Словаки]]ри политикӑллӑ кризис пуҫланнӑран Роберт Фицо ӗҫрен тухнӑ тата Киска президент премьер-министрӗн ҫумне [[Пеллегрини Петер|Петер Пеллегриние]] [[Петер Пеллегрини кабинечӗ|ҫӗнӗ ертсе пыру йӗркелеме]] хушнӑ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2020)|2020 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] ҪСД 18,29% сасӑ тата 38 вырӑн илнӗрен иккӗмӗш вырӑна тухнӑ. [[2020]]-[[2023|2023 ҫ.]] Фицо оппозицире пулнӑ, ку вӑхӑтра унӑн партийӗнче пайланни пулнӑ, [[2023|2023 ҫул]] патне Фицо тата унӑн ҪСД [[популизм]] усӑ курма пуҫланӑ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2023)|2023 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] Фицо партийӗ 22,95% сасӑпа 42 вырӑн илнӗрен парламентри чи пысӑк парти пулса тӑнӑ, Роберт Фицо премьер-министр ӗҫне таврӑннӑ тата [[Роберт Фицӑн тӑваттӑмӗш кабинечӗ|хӑйӗн тӑваттӑмӗш кабинет]] йӗркеленӗ<ref>{{Cite web|url=https://ru.euronews.com/2023/10/25/fico-appointed-as-slovak-pm|title=Словакия: Роберт Фицо официально вступил в должность премьер-министра|lang=ru|website=Euronews|date=2023-10-25|access-date=2025-05-01}}</ref>. [[2024|2024 ҫулта]] [[Роберт Фицӑна вӗлерме тапӑнни|ӑна вӗлерме тӑрӑшу]] пулнӑ, анчах ӑнӑҫлӑ мар. [[2025]]-[[2026|2026 ҫ.]] [[Украина]] [[Словаки]] урлӑ газ транзитне чарнӑран [[2025 ҫулхи Словакипе Украина хушшинче газ конфликчӗ|ҫӗршывсем хушшинче кризис]] пуҫланнӑ. Роберт Фицӑн [[Раҫҫей|Раҫҫее]] [[Раҫҫее Роберт Фицо кайса ҫитӗвӗ (2024)|кайни]] хыҫҫӑн Словаки Украинӑна пусӑм тунӑ. [[2026|2026 ҫулхи]] [[Мускав]]ри парада вӑл ҫитес мар тесе [[Польша|Польшӑпа]] [[Балтика патшалӑхӗсем|Балтикӑри республикӑсем]] Фицо вӗҫетмӗшне вӗҫме ирӗк памаҫҫӗ тенӗ. Фицо каланӑ тӑрӑх вӑл машинӑпа каять. == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Радев Румен]] * [[Орбан Виктор]] * [[Мадьяр Петер]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Политиксем, алфавитпа]] [[Категори:Авăнăн 24-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1964 çулта çуралнисем]] 79ddpqgg9r3dazby7ip5o9pwmu83z0q 873694 873688 2026-05-05T17:57:41Z Max Tenche 25572 комментарий 873694 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Фицо Роберт | Тăван ят = ({{lang-sk|Robert Fico}}) | Ӳкерчĕк = Robert_Fico_portrait,_2025_large.jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = Роберт Фицо [[2025|2025 ҫулта]] | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1964|09|24}} | Çуралнă вырăн = [[Чехословаки|ЧСР]], [[Топольчани]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Чехословаки}} → {{Ялавлани|Словаки}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Чехословаки коммунизм партийӗ|ЧКП]] (1986–1990)<br/> [[Демократиллӗ сулахаййисен партийӗ (Словаки)|Демократиллӗ сулахаййисен партийӗ]] (1990–1999)<br/>[[Ҫул – социаллӑ демократи]] (1999 ҫултан) | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[евроскептицизм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], [[юриспруденци]], [[Словаки премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = }} '''Роберт Фицо''' ({{lang-sk|Robert Fico}}<ref>[[ТФА]] тӑрӑх: {{IPA|ˈrɔbert ˈfitsɔ}}</ref>; {{Кӗске дата|1964|09|24}}, [[Чехословаки|ЧСР]], [[Топольчани]] ҫур.) — [[словаксем|словак]] [[политик]]ӗ тата [[Юриспруденци|юрисчӗ]], [[2023|2023 ҫултан]] [[Словак Республики]]н [[Словаки премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]]. Роберт ҫӗршыв историнчи премьер-министр ӗҫӗнче чи вӑрӑм ӗҫлекен шутланать. Унӑн влаҫри пӗтӗмӗшле вӑхӑчӗ 12 ҫул ытла, тӗрлӗрен тӑватӑ срок (2006–2010, 2012–2016, 2016–2018 тата 2023 ҫултан хальхи срок). [[1999|1999 ҫулта]] вӑл сулахай политика партине йӗркеленӗ [[Ҫул – социаллӑ демократи]] (ҪСД), тата ҫав ҫултан вӑл унӑн пуҫлӑхӗ пулса тӑнӑ. Фицӑн политикӑллӑ шухӑшӗсем — [[популизм]], [[сулахай политика|сулахайлӑх]] тата [[консерватизм]] шутланать. [[1992|1992 ҫулта]] парламенте кӗрсе вӑл [[Европа канашӗн парламент ассамлейӗ]]н чехословак делегацине кӗртнӗ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2006)|2006 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] унӑн партийӗ ҫӗнтерсе хӑйӗн [[Роберт Фицӑн пӗрремӗш кабинечӗ|пӗрремӗш кабинет]] йӗркеленӗ, вӑл 29,1% сасӑ тата 50 вырӑн илнӗ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2010)|2010 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн Роберт Фицо парламентри оппоцизи лидерӗ шутланнӑ, анчах ҪСД 34,8% сасӑ тата 62 вырӑн илнӗ. [[Ивета Радичова кабинечӗ|Ивета Радичова кабинетне]] [[Вотум|шанусӑрлӑх вотумӗ]] панӑран Фицо премьер-министр ӗҫне таврӑннӑ тата [[Словакири парламент суйлавӗ (2012)|2012 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] унӑн партийӗ ҪСД 44,41% сасӑ тата 83 вырӑн илнӗрен [[1989|1989 ҫултан]] шутласан парламентри пӗрремӗш абсолютлӑ нумайрахӑш йышӑннӑ. [[2013|2013 ҫулта]] Роберт Фицо [[Словакири президент суйлавӗ (2014)|2014 ҫулхи президент суйлавне]] хӑйӗн кандидатура тӑратнӑ, анчах иккӗмӗш турта вӑл [[Киска Андрей|Андрей Кискӑна]] выляса янӑ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2016)|2016 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] [[Ҫул – социаллӑ демократи|«Ҫул – социаллӑ демократи» партийӗ]] ҫӗнтерсе нумайрахӑш сасӑ илнӗ. ҪСД 28,28% сасӑ тата 49 вырӑн илнӗрен [[Роберт Фицӑн виҫҫӗмӗш кабинечӗ|коалици ертсе пырӑвӗ]] йӗркеленӗ. [[2018|2018 ҫулхи]] [[пуш уйӑхӗ]]нче [[Ян Куцяк вӗлерӗвӗ|Ян Куцяк вӗлерӗвне]] пула [[Словаки]]ри политикӑллӑ кризис пуҫланнӑран Роберт Фицо ӗҫрен тухнӑ тата Киска президент премьер-министрӗн ҫумне [[Пеллегрини Петер|Петер Пеллегриние]] [[Петер Пеллегрини кабинечӗ|ҫӗнӗ ертсе пыру йӗркелеме]] хушнӑ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2020)|2020 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] ҪСД 18,29% сасӑ тата 38 вырӑн илнӗрен иккӗмӗш вырӑна тухнӑ. [[2020]]-[[2023|2023 ҫ.]] Фицо оппозицире пулнӑ, ку вӑхӑтра унӑн партийӗнче пайланни пулнӑ, [[2023|2023 ҫул]] патне Фицо тата унӑн ҪСД [[популизм]] усӑ курма пуҫланӑ. [[Словакири парламент суйлавӗ (2023)|2023 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] Фицо партийӗ 22,95% сасӑпа 42 вырӑн илнӗрен парламентри чи пысӑк парти пулса тӑнӑ, Роберт Фицо премьер-министр ӗҫне таврӑннӑ тата [[Роберт Фицӑн тӑваттӑмӗш кабинечӗ|хӑйӗн тӑваттӑмӗш кабинет]] йӗркеленӗ<ref>{{Cite web|url=https://ru.euronews.com/2023/10/25/fico-appointed-as-slovak-pm|title=Словакия: Роберт Фицо официально вступил в должность премьер-министра|lang=ru|website=Euronews|date=2023-10-25|access-date=2025-05-01}}</ref>. [[2024|2024 ҫулта]] [[Роберт Фицӑна вӗлерме тапӑнни|ӑна вӗлерме тӑрӑшу]] пулнӑ, анчах ӑнӑҫлӑ мар. [[2025]]-[[2026|2026 ҫ.]] [[Украина]] [[Словаки]] урлӑ газ транзитне чарнӑран [[2025 ҫулхи Словакипе Украина хушшинче газ конфликчӗ|ҫӗршывсем хушшинче кризис]] пуҫланнӑ. Роберт Фицӑн [[Раҫҫей|Раҫҫее]] [[Раҫҫее Роберт Фицо кайса ҫитӗвӗ (2024)|кайни]] хыҫҫӑн Словаки Украинӑна пусӑм тунӑ. [[2026|2026 ҫулхи]] [[Мускав]]ри парада вӑл ҫитес мар тесе [[Польша|Польшӑпа]] [[Балтика патшалӑхӗсем|Балтикӑри республикӑсем]] Фицо вӗҫетмӗшне вӗҫме ирӗк памаҫҫӗ тенӗ. Фицо каланӑ тӑрӑх вӑл машинӑпа каять. == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Радев Румен]] * [[Орбан Виктор]] * [[Мадьяр Петер]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Политиксем, алфавитпа]] [[Категори:Авăнăн 24-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1964 çулта çуралнисем]] cghfq2ww70poh3m470bs899hepj8j46 0 129907 873689 2026-05-05T17:44:29Z Max Tenche 25572 [[Словаки]] ҫине куҫарни 873689 wikitext text/x-wiki #redirect [[Словаки]] jjoxp3pale498xq7qen3ip6wzjj5e94 1 129908 873692 2026-05-05T17:49:03Z Max Tenche 25572 Ҫӗнӗ страница: «{{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Max Tenche | ҫӗршыв =Словаки | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема=политика | тема2= | тема3= }}» 873692 wikitext text/x-wiki {{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Max Tenche | ҫӗршыв =Словаки | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема=политика | тема2= | тема3= }} h0990xl33e4nl77znjh85sz0l6y2qpz 10 129909 873697 2026-05-05T18:00:44Z Max Tenche 25572 [[Шаблон:Ан пăтраштарăр]] ҫине куҫарни 873697 wikitext text/x-wiki #redirect [[Шаблон:Ан пăтраштарăр]] owlkra1y5q9fcngzgcn1anw1f84qo7s 10 129910 873699 2026-05-05T18:04:12Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Изумрудный голубь, заповедник Кулдиха, Одиша, Индия» 873699 wikitext text/x-wiki Изумрудный голубь, заповедник Кулдиха, Одиша, Индия c5nbg9jzckfwtpo9juq8j4js8ien89u 10 129911 873700 2026-05-05T18:04:50Z Max Tenche 25572 Ҫӗнӗ страница: « == Усӑ курни: == : {{tlp|ан пӑтраштарӑр|&lt;страница ячӗ&gt;|&lt;страница каҫҫин тексчӗ&gt;|&lt;ӑнлантару&gt;}} Иккӗмӗш е виҫҫӗмӗш параметре (е иккӗшне те пӗрле) кӑтартмасан та юрать. == Тӗслӗхсем: == : {{tlp|ан пӑтраштарӑр|Вася Пупкин|Вася Пупкинпа}} → {{ан пӑтраштарӑр|Вася П...» 873700 wikitext text/x-wiki == Усӑ курни: == : {{tlp|ан пӑтраштарӑр|&lt;страница ячӗ&gt;|&lt;страница каҫҫин тексчӗ&gt;|&lt;ӑнлантару&gt;}} Иккӗмӗш е виҫҫӗмӗш параметре (е иккӗшне те пӗрле) кӑтартмасан та юрать. == Тӗслӗхсем: == : {{tlp|ан пӑтраштарӑр|Вася Пупкин|Вася Пупкинпа}} → {{ан пӑтраштарӑр|Вася Пупкин|Вася Пупкинпа}} : {{tlp|ан пӑтраштарӑр|Эльбурс|<span></span>|Иранӑн ҫурҫӗрӗнчи ту системипе}} → {{ан пӑтраштарӑр|Эльбурс|| Иранӑн ҫурҫӗрӗнчи ту системипе }} s5ktzu61527vn9h49q4ofmahyrgm86s 10 129912 873702 2026-05-05T18:04:53Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Asian Emerald Dove in Kuldiha Wildlife Sanctuary March 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg» 873702 wikitext text/x-wiki Asian Emerald Dove in Kuldiha Wildlife Sanctuary March 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg fijz084gde4rrzt2hiw314tcg4sf93o 0 129913 873722 2026-05-06T06:09:00Z Ellodanis5 17302 Ellodanis5 [[Матрицăллă оптика]] страницӑн ятне [[Матрицăлла оптика]] ҫине улӑштарчӗ 873722 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Матрицăлла оптика]] cfw5p02diwvp6df28dvy7kkt31b1i5u 1 129914 873724 2026-05-06T06:09:00Z Ellodanis5 17302 Ellodanis5 [[Сӳтсе явасси:Матрицăллă оптика]] страницӑн ятне [[Сӳтсе явасси:Матрицăлла оптика]] ҫине улӑштарчӗ 873724 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Сӳтсе явасси:Матрицăлла оптика]] irth2ryzfpsa95tbr3zyzehps3rp11t 0 129915 873727 2026-05-06T06:12:06Z Ellodanis5 17302 Ellodanis5 [[Хăвăртлатавăш]] страницӑн ятне [[Хăвăртлатăш]] ҫине улӑштарчӗ 873727 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Хăвăртлатăш]] rfnyzk55gwnokf90vsu6bqv5tx4aoa7 14 129916 873729 2026-05-06T06:16:43Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «{{Catmore}} [[Категори:Хăвăртлатăшсен физики]]» 873729 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} [[Категори:Хăвăртлатăшсен физики]] 9jne6ccev6bkeb2w69o09i30pvogquz 0 129917 873730 2026-05-06T06:32:19Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: « [[Ӳкерчĕк:Wie funktioniert ein Ringbeschleuniger.webm|мини|Wie funktioniert ein Ringbe&shy;schleu&shy;niger? (Нимĕçле)]] {{Пĕлтерĕшсем|Хăвăртлатăш}} '''Хăвăртлатăшсен физики''' == Каçăсем == * [https://www.bmtdynamics.org/pub/papers/steeremsc/steeremsc.pdf A Timeline of Major Particle Accelerators], A.R. Steere, M.Sc.Thesis, 2005. Категори:Хăвăртлатăшсен физики|...» 873730 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Wie funktioniert ein Ringbeschleuniger.webm|мини|Wie funktioniert ein Ringbe&shy;schleu&shy;niger? (Нимĕçле)]] {{Пĕлтерĕшсем|Хăвăртлатăш}} '''Хăвăртлатăшсен физики''' == Каçăсем == * [https://www.bmtdynamics.org/pub/papers/steeremsc/steeremsc.pdf A Timeline of Major Particle Accelerators], A.R. Steere, M.Sc.Thesis, 2005. [[Категори:Хăвăртлатăшсен физики| ]] [[Категори:Элементарлă пĕрчĕсен экспеприментла физики]] 289r05l2apd62e291smv9ea2ig8tkob 0 129918 873734 2026-05-06T09:59:47Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Fermilab.jpg|thumb|FERMILAB]] {{Пĕлтерĕшсем|Хăвăртлатăш}} '''Капламлă пĕрчĕсен хăвăртлатăшĕ''' — пысăк энергиллĕ [[Электро каплам|капламлă]] пĕрчĕсене ([[элементарлă пĕрчĕ]]сене, [[ион]]сене) илмелли хатĕрсен класĕ. == Каçăсем == * Б. С. Ишханов, И. М. Капитонов, Э. И. Кэ...» 873734 wikitext text/x-wiki [[File:Fermilab.jpg|thumb|FERMILAB]] {{Пĕлтерĕшсем|Хăвăртлатăш}} '''Капламлă пĕрчĕсен хăвăртлатăшĕ''' — пысăк энергиллĕ [[Электро каплам|капламлă]] пĕрчĕсене ([[элементарлă пĕрчĕ]]сене, [[ион]]сене) илмелли хатĕрсен класĕ. == Каçăсем == * Б. С. Ишханов, И. М. Капитонов, Э. И. Кэбин. [http://nuclphys.sinp.msu.ru/experiment/ Эксперимент] {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Электродинамика]] [[Категори:Пĕрчĕсен хăвăртлатăшĕсем| ]] [[Категори:Хăвăртлатăшсен физики]] [[Категори:Вакуумлă электронлă приборсем]] [[Категори:Пĕрчĕсем (физика)]] qkemftl9kjc67o1g0bumpbkjchn3crn