Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 4499 875716 709121 2026-07-19T16:04:53Z JackyM59 39098 Photographs uptaded 875716 wikitext text/x-wiki [[Франци]]ре вырнаçнă хуласен списокĕ: ==А== [[Абвиль]], [[Авиньон]], [[Алансон]], [[Амьен]], [[Анже]], [[Арль]], [[Аррас]], [[Аяччо]] [[Ӳкерчĕк:Beffroi d'Arras (01).jpg|мини|[[Аррас]]]] ==Б== [[Безансон]], [[Бельфор]], [[Бордо]], [[Булонь-Бийанкур]], [[Булонь-сюр-Мер]] ==В== [[Ван (хула, Франци)|Ванн]], [[Вильнёв-д’Аск]], [[Витри-ле-Франсуа]] ==Г== [[Гавр]], [[Грeнобль]] ==Д== [[Дижон]], [[Дьеп]], [[Дюнкерк]] ==Й== [[Йер|Йер (Вар)]], [[Йер (Эссонна)]] ==К== [[Кале]], [[Кан (Норманди)|Кан]], [[Канн]], [[Каркасон]], [[Клермон-Ферран]], [[Компьень]] [[Ӳкерчĕк:Cambrai - Place du 9 octobre.jpg|мини|[[Камбре]]]] ==Л== [[Лаваль|Лаваль]], [[Лилль]], [[Лимож]], [[Лион]] ==М== [[Марсель]], [[Мец]], [[Монпелье]], [[Мюлуз]] ==Н== [[Нанси]], [[Нант]], [[Невер]], [[Ним]], [[Ницца]] ==О== [[Орлеан]], [[Осер]] ==П== [[Париж]], [[Пуатье]] ==Р== [[Реймс]], [[Ренн]], [[Руан]] ==С== [[Седан (хула)|Седан]], [[Сен-Дени (Реюньон)|Сен-Дени]], [[Сент-Женевьев-де-Буа (Эсон)|Сент-Женевьев-де-Буа]], [[Страсбург]] [[Ӳкерчĕк:Photo 059.jpg|мини|[[Савиньи-ле-Тампль]]]] ==Т== [[Труа]], [[Тулон]], [[Тулуза]] ==Ш== [[Шалон-ан-Шампань]], [[Шартр]] ==Э== [[Экс-ан-Прованс]] [[Категори:Франци хулисем]] db5mozfzv589xtuy4w5ei6p1hsin37i 0 114831 875714 872871 2026-07-19T15:05:19Z Max Tenche 25572 /* Ҫӗртме */ хушни 875714 wikitext text/x-wiki {{Çулсем|2024|XX ĕмĕр|XXI ĕмĕр|XXII ĕмĕр}} '''2024 ҫул (икӗ пин те ҫирӗм тӑваттӑмӗш ҫул)''' — [[Кӗркури календарӗ]]пе — [[йӗкӗр ҫул]]. 2024 ҫул [[тунтикун]]ран пуҫланнӑ. Вӑл пирӗн эрӑн 2024-мӗш ҫулӗ. Вӑл 3-мӗш пин ҫулӑн [[XXI ӗмӗр]]ӗн 3-мӗш вун ҫулӑн 4-мӗш ҫулӗ, вӑл [[2020-мӗш ҫулсем|2020-мӗш ҫулсен]] 5-мӗш ҫулӗ. [[Чӑваш Республики]]нче вӑл '''[[Экологи]] культурин тата [[ҫутҫанталӑк]]па перекетлӗ усӑ курмалли ҫулталӑк'''<ref>[https://minpriroda.cap.ru/action/activity/2024-god-god-ekologicheskoj-kuljturi-i-berezhnogo ЧР ҫутҫанталӑк министрлӗхӗн сайчӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://glava.cap.ru/doc/laws/2023/09/04/decree-120 Чӑваш Енӗн Пуҫлӑхӗн указӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[ПНО]] йышӑнӑвӗпе ку ''[[Тӗве]]сен тӗнчери ҫулталӑкӗ''<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|title=Международные годы|date=2015-01-06|publisher=www.un.org|lang=ru|accessdate=2020-01-13|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113135546/https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|url-status=live}}</ref>. [[Белоруси]]ре вӑл килӗшӳ, пултару та пахалӑх ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_duWFEBChO0|title=Лукашенко объявил 2024-й Годом качества в Беларуси|lang=ru-RU|access-date=2023-09-30}}</ref>. [[Раҫҫей]]ре вӑл этеплӗх, ӳнер, кил-йыш та спорт ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://ognov.ru/2024-god-obyavlen-prezidentom-godom-razvitiya-v-rossii/|title=2024 год объявлен президентом годом российской культуры и искусства|lang=ru-RU|last=controlistr|website=ognov.ru|date=2023-09-06|access-date=2023-10-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20231122/semya-1911067078.html|title=Путин объявил 2024 год годом семьи|lang=ru-RU|author=|website=РИА Новости|date=2023-11-21|access-date=2023-11-22|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/sport/19062137|title=Путин поддержал идею возобновления спортивных парадов на Красной площади|website=TACC|access-date=2023-12-17}}</ref>. [[Пӑхӑнман Патшалӑхсен Пӗрлешӗвӗ]]нче вӑл [[ниме]] юхӑмӗн ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.gosrf.ru/2024-god-stanet-godom-volonterskogo-dvizheniya-v-sng/|title=2024 год станет Годом волонтерского движения в СНГ|lang=ru-RU|first=Галатея|last=Петрова|website=Регионы России|date=2023-06-08|access-date=2023-10-08}}</ref>. == Пулса иртнӗ == === Кӑрлач === * [[Кӑрлач, 1]]: ** [[Тури Карабах]] [[Азербайджан]] йышне вӗҫлесе интеграциленӗ, [[Тури Карабах Республики]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/2023/09/28/17653861.shtml|title=Республика Нагорный Карабах прекращает существование. Половина жителей бежали в Армению|lang=ru|website=Газета.Ru|date=2023-09-28|access-date=2023-10-01}}</ref>. ** [[Бразили]] [[ОПЕК+]] йӗркелӗве кӗнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/business/934125|title=Источник сообщил, что Бразилия присоединится к ОПЕК+ с 2024 года|lang=ru|website=Interfax.ru|date=2023-11-30|access-date=2023-12-01}}</ref>. ** [[Египет]], [[Иран]], [[Пӗрлешӗннӗ Арап Эмирачӗсем]], [[Сауд Аравийĕ]] те [[Эфиопи]] [[БРИКС]]а кĕнĕ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/18574863|title=В БРИКС в 2024 году войдут шесть новых стран|website=TACC|access-date=2023-10-01}}</ref>. ** [[Раҫҫей]]ри [[Чернобыль инкекӗ|Отчуждени зони]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/642740b89a79477b90634812|title=В России не станет зоны отчуждения|lang=ru|website=РБК|date=2023-04-01|access-date=2023-12-28}}</ref>. ** [[Steam]]-ӗн пулӑшу пултарни [[Windows 7]], [[Windows 8|8]], [[Windows 8.1|8.1]] валли вӗҫленӗ<ref>{{Cite web|url=https://steamcommunity.com/discussions/forum/26/3821910251180452380/|title=Steam перестанет работать на windows 7 :: Русскоязычный Форум|lang=ru|website=steamcommunity.com|access-date=2023-12-31}}</ref>. ** [[Япони тинӗсӗ]]нчи [[Япони тинӗсӗнчи ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]], [[Япони]]ре 7,6-ччен магнитудӑллӑ ҫӗр чӗтрени пулнӑ. 73 ҫын вилнӗ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/proisshestviya/19670537|title=Число жертв землетрясений в Японии увеличилось до 73|website=TACC|access-date=2024-01-03}}</ref>. ** [[Эфиопи]] [[Сомалиленд]]па [[Бербера]] порчӗн пӗтӗм усӑ курни валли килӗшӳ ҫырнӑ. Тата, Эфиопи Сомалилендӗн никамран пӑхӑнманлӑхне йышӑнчӗ, вӑл пӗрремӗш ҫӗр-шыв куна тунӑ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/landlocked-ethiopia-signs-pact-use-somalilands-red-sea-port-2024-01-01/|title=Ethiopia signs pact to use Somaliland's Red Sea port|website=Reuters|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 2]]: ** [[Корей Республики]]нчи 3 уйӑх [[Корей Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]ччен [[Тобуро Демократи партийӗ]]н пуҫлӑхӗ [[Ли Джэмён|Ли Чжэ Мён]] ҫине [[Ли Джэмён ҫине вӗлерме тапӑнни|вӗлерме тапӑнни]] пулнӑ, унӑн мӑйне ҫӗҫӗпе амантнӑ<ref>{{Cite news|title=В Южной Корее совершено покушение на лидера оппозиции|url=https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2024/01/02/1013861-v-yuzhnoi-koree-pokushenie|website=Ведомости|access-date=2024-01-04|lang=ru}}</ref>. ** [[Маршалл утравӗсенчи пӗтӗм суйлав (2023)|Маршалл утравӗсенче пӗтӗм суйлавӗ]]: [[Маршалл утравӗсен саккун тӑвакан канашӗ]] [[Хайн Хильда|Хайн Хильдӑна]] президент иккӗмӗш хутпа суйланӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/505980/hilda-heine-sworn-in-as-president-of-the-marshall-islands|title=Hilda Heine sworn in as President of the Marshall Islands|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-03|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 3]] – [[Иран]]ти [[Керман теракчӗ|Керман масарӗнче теракт]] пулнӑ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240103/terakt-1919604739.html|title=Путин выразил властям Ирана соболезнования после теракта в Кермане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240103T1814|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 7]] – [[Бангладешри парламент суйлавӗ (2024)|Бангладешри парламент суйлавӗ]] пулнӑ<ref>{{Cite web|url=http://cikrf.ru/news/cec/54382/|title=Андрей Шутов принял участие в международном наблюдении за парламентскими выборами в Народной Республике Бангладеш|website=cikrf.ru|access-date=2024-01-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bdnews24.com/bangladesh/5ps4txfm44|title=Bangladesh Election Commission schedules parliamentary polls for Jan 7|lang=en|first=Senior|last=Correspondent|website=bdnews24.com|access-date=2024-01-13}}</ref><ref>{{Cite news|title=Bangladesh election: PM Sheikh Hasina wins fourth term in controversial vote|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-67889387|date=2024-01-07|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}</ref>. * [[Кӑрлач, 8]] – [[Astrobotic Technology]] компанийӗ [[Peregrine (лартмалли модуль)|Перегрин]] коммерци уйӑха лартмалли модулне вӗҫтерсе яни тунӑ. Вӗҫтерсе яни ҫӗнӗ [[Vulcan (ракета-йӑтакан)|Vulcan]] ракета-йӑтакан пулӑшпа тунӑ<ref>{{Cite web|url=https://spacenews.com/vulcan-centaur-launches-peregrine-lunar-lander-on-inaugural-mission/|title=Vulcan Centaur launches Peregrine lunar lander on inaugural mission|lang=en-US|first=Jeff|last=Foust|website=SpaceNews|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/kosmos/19686899|title=ULA запустила к Луне ракету Vulcan с модулем Peregrine|website=TACC|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.astrobotic.com/astrobotics-peregrine-launches-to-the-moon/|title=Astrobotic’s Peregrine Launches to the Moon|lang=en-US|last=alivia|website=Astrobotic|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-science-heads-to-moon-on-first-us-private-robotic-artemis-flight/|title=NASA Science Heads to Moon on First US Private Robotic Artemis Flight - NASA|lang=en-US|access-date=2024-01-08}}</ref>. * [[Кӑрлач, 9]] – [[Los Choneros]] картелӗн лидерӗ тӗрмерен тухса тарнӑран [[Эквадор]] президенчӗ [[Нобоа Даниэль|Даниэль Нобоа]] ҫӗр-шывра черетсӗр лару-тӑру йышӑннӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.kp.ru/online/news/5621351/|title=Президент Эквадора Нобоа ввёл режим внутреннего вооружённого конфликта в стране|lang=ru|first=|last=|website=kp.ru|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 11]] – Полици ӗҫлекенӗсемпе салтаксем валли ӗҫ укҫи суса тухнин йӑнӑшӗнчен [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвиней]]ри [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвинейри йӗркесӗрлӗхсем (2024)|йӗркесӗрлӗхсем]] пур ҫӗр-шыв тӑрӑх сиксе тухнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/506478/at-least-10-dead-after-looting-fires-on-port-moresby-s-darkest-day|title=At least 10 dead after looting, fires on Port Moresby's 'darkest day'|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-11|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 12]] – [[АПШ]]па [[Аслӑ Британи]] [[Йемене авиатапӑсем (2024)|Йемене авиатапӑсене]] тума пуҫланӑ та (ӗлӗкхине АПШ ҫакна тума пуҫланӑ)<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/us-britain-strikes-houthi-yemen-rcna133576|title=U.S. and Britain launch strikes against Houthi rebel targets in Yemen|lang=en|website=NBC News|date=2024-01-12|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 13]] – [[Китай Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|Тайваньти президент суйлавӗ]]: [[Лай Циндэ]] 40% сасӑсемпе ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite news|title=Taiwan elects Lai Ching-te, from incumbent pro-sovereignty party, as president|first=Helen|last=Davidson|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/13/taiwan-ruling-partys-lai-ching-te-wins-presidential-election|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-01-13|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}</ref>. * [[Кӑрлач, 14]] – [[Маргрете II]] [[Дани]]н король хӗрӗ патшаран тухнӑ. [[Фредерик X]] Данин ҫӗнӗ королӗ патшана ларнӑ.<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19661193|title=Королева Дании отречётся от престола 14 января|website=TACC|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 15]]—[[Кӑрлач, 18|18]] – [[Паймак]]ра, [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)|Пушкӑртстанти протестсем]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/ce9m7p05pe0o|title=В Башкирии сотни людей пришли к суду поддержать активиста, защищавшего шихан Куштау|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-01-15|access-date=2024-01-17}}</ref><ref>{{Cite news|title=Экстремисты под видом экологов: кому нужны были беспорядки в Башкирии|url=https://lenta.ru/articles/2024/01/23/ekstremisty/|website=Lenta}}</ref>. * [[Кӑрлач, 24]] – [[Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ|Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ]]. * [[Кӑрлач, 26]] – [[Тувалури парламент суйлавӗ (2024)|Тувалури парламент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2024/01/25/1227066448/voting-begins-in-tiny-tuvalu-in-election-that-reverberates-from-china-to-austral|title=Voting begins in tiny Tuvalu in election that reverberates from China to Australia|website=NPR|access-date=2024-01-27}}</ref>. * [[Кӑрлач, 28]] ** [[Буркина-Фасо]], [[Мали]] тата [[Нигер]] [[ЭКОВАС]]-ран тухнӑ<ref>[https://m.gazeta.ru/politics/news/2024/01/28/22209643.shtml?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile&utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fstory%2FBurkina-Faso_Mali_iNiger_vyshli_izEHkonomicheskogo_soobshhestva_Zapadnoj_Afriki--ad52dbc7fb298ecf82b6b6e499b26705 Три страны резко оборвали связь с ECOWAS]</ref>. ** [[Финляндири парламент суйлавӗ (2024)|Финляндири парламент суйлавӗ]]<ref>[http://vybor-naroda.rg/vn_exclusive/255673-v-finljandii-neizbezhen-vtoroj-tur-prezidentskih-vyborov.html?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile&utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fsearch%3Ftext%3D В Финляндии неизбежен второй тур президентских выборов]{{Ĕçлемен каçă|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Кӑрлач, 31]] – [[Малайзи]] [[Янг ди-Пертуан Агонг|корольне суйланă]] [[Ибрагим Исмаил|Ибрагим Исмаилӗн]] престолӗнче ларни, татах вӑл [[Джохор|Джохор султанӗ]] пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=https://glasnarod.ru/mir/sultan-ibragim-stal-sledujushhim-koroljom-malajzii/|title=Султан Ибрагим стал следующим королём Малайзии|lang=ru-RU|first=|last=|website=Интернет-газета «Глас Народа»|date=2023-10-27|access-date=2024-01-13}}</ref>. === Нарӑс === * [[Нарӑс, 2]] – [[Бишкек]] [[Ӑшӑэлектроцентраль|ӐЭЦ]]ĕнчи шултра авари<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240202/kirgiziya-1924943848.html|title=Число пострадавших при аварии на ТЭЦ Бишкека возросло до пяти|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240202T0734|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 3]] – Тапнине пула [[Лисичанск]]ри ([[ЛХР]] — аннексиленĕ [[Луганск облаҫӗ]]) пекарня ишӗлсе аннӑ, 28 ҫын вилнĕ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240204/lisichansk-1925337904.html|title=В Лисичанске завершили поисковую операцию|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240204T1633|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 4]] – [[Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ (2024)|Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ]]. * [[Нарӑс, 7]] – [[Азербайджан]]ти черетсӗр [[Азербайджанти президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/clle3dl9zy9o|title=В Азербайджане проходят очередные внеочередные выборы|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-07|access-date=2024-02-07}}</ref>. Хальхи президент [[Алиев Ильхам|Ильхам Алиев]] çӗнетсе суйланӑ пиллӗкмӗш срок ҫине, уншӑн 92,12% сасӑлакан ҫынсем сасӑ панӑ<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/azerbaijan-election-ilham-aliyev-39a3b0811de492afdcc96e2f17b6f797|title=Azerbaijan's Aliyev appears headed to a landslide win in election called after retaking Karabakh|lang=en|website=AP News|date=2024-02-07|access-date=2024-02-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240211/vybory-1926712011.html|title=Алиев победил на президентских выборах в Азербайджане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-11|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 8]]  ** [[Пакистан]]ти [[Пакистанри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1785760|title=President, ECP agree on holding elections on February 8|lang=en|first=|last=|website=DAWN.COM|date=2023-11-02|access-date=2024-01-13|archive-date=2024-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112120521/https://www.dawn.com/news/1785760|url-status=live}}</ref>. Никамран пӑхӑнман политиксен нумайрахӑшӗ — "Тӗрӗслӗхшӗн юхӑм" чарнӑ политика партийӗн хутшӑнаканӗсем Наци ассамблейӗнчи вырӑнсен чылайӑшӗ илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/35a6dd5b-2924-40ad-a650-004ec6379e00|title=Imran Khan loyalists win shock victory in Pakistan election|website=www.ft.com|access-date=2024-02-11}}</ref>. ** Иртнӗ [[Бразили]] президенчӗ Жаир Болсонарӑва патшалӑх пӑтӑрмахӗ тума хӑтланнӑшӑн айӑплама арестленӗ<ref>{{Cite web|url=https://t.me/rian_ru/230726|title=РИА Новости|website=Telegram|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 10]] – [[Венгри]] президенчӗ [[Новак Каталин|Каталин Новак]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19954637|title=Президент Венгрии подала в отставку|website=TACC|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 11]] – [[Финлянди]] президент суйлавӗн иккӗмӗш пайӗ<ref>{{Cite news|title=Финляндии предстоит второй тур президентских выборов|url=https://www.svoboda.org/a/finlyandii-predstoit-vtoroy-tur-prezidentskih-vyborov-/32795413.html|website=Радио Свобода|date=2024-01-28|access-date=2024-02-05|lang=ru}}</ref>. * [[Нарӑс, 12]]—[[Нарӑс, 18|18]] – [[Европа кӗрешӳ чемпионачӗ (2024)|Европа кӗрешӳ чемпионачӗ]] пулнӑ ([[Бухарест]], [[Румыни]])<ref>{{Cite web|url=https://uww.org/event/seniors-european-championships/results|title=Seniors european championships|lang=en|website=uww.org|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 14]] – [[Индонези]]ри [[Индонезири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]. * [[Нарӑс, 15]] – [[Белгород]]а [[2024 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗнчи Белгорода персе тӑни|персе тăни]]. 7 ҫын вилнӗ, 20 ҫын аманнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c89n5w2l1yyo|title=Белгород подвергся обстрелу, погибли семь человек, в том числе ребёнок. Что известно|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-15|access-date=2024-02-15}}</ref>. * [[Нарӑс, 16]] – [[ЯНАО]]-н [[Харп (хула евӗр посёлок)|Харп]] тӗрминчи Раҫҫей оппозиционерӗ [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] вилчӗ. * [[Нарӑс, 17]] – [[Украина хӗҫпӑшаллӑ вӑйӗсем|УХВ]] [[Авдеевка|Авдеевкӑран]] [[Авдеевка ҫапӑҫӑвӗ (2022—2024)|тухнӑ]]<ref>{{Cite news|title=Ukrainian forces withdraw from Avdiivka to avoid encirclement, army chief says|first=Shaun|last=Walker|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/16/ukrainian-forces-give-up-some-positions-in-avdiivka-as-russian-assault-continues|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-17|access-date=2024-02-17|lang=en-GB}}</ref>. * [[Нарӑс, 22]] – [[Nova-C]] лартмалли модуль [[АПШ]]-н [[Intuitive Machines]] компани пӗрремӗш коммерци аппарачӗ [[Уйӑх (Ҫӗр ҫулташӗ)|Уйӑхра]] анса ларнӑ<ref>{{Cite news|title=Odysseus spacecraft lands on the moon as Nasa hails ‘giant leap forward’ – as it happened|first=|last=|url=https://www.theguardian.com/science/live/2024/feb/22/nasa-odysseus-moon-landing-intuitive-machines|website=the Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-23|access-date=2024-02-25|lang=en-GB}}</ref>. * [[Нарӑс, 23]] – [[Эрмени]], [[де-факто]], хӑйӗн [[Коллективлӗ хӑрушсӑрлӑх килӗшӗвӗн йӗркелӗвӗ|КХКЙран]] хутшӑннине чарнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/6532171|title=Секретариат ОДКБ не получал заявлений от Армении о приостановке членства|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2024-02-23|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Нарӑс, 25]] – [[Беларуҫ]]ри [[Беларуçри парламентр суйлавӗ (2024)|пӗтӗм сасӑлани кунӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|title=Календарь выборов и референдумов {{!}} Русская версия|website=rec.gov.by|access-date=2023-12-26|archive-date=2023-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20231227181659/https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|url-status=live}}</ref>. * [[Нарӑс, 26]] – [[Венгри]]ри [[Венгрири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240223/prezident-1929155145.html|title=Выборы нового президента Венгрии пройдут 26 февраля|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-23|access-date=2024-02-26}}</ref>. [[Шуйок Тамаш|Тамаш Шуйок]]а суйланă<ref>{{Cite web|url=https://magyarnemzet.hu/belfold/2024/02/hamarosan-megvalasztja-az-orszaggyules-az-uj-koztarasagi-elnokot-kovesse-nalunk-eloben|title=Megválasztották Sulyok Tamást köztársasági elnöknek|lang=hu|first=|last=|website=Magyar Nemzet|date=2024-02-26|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Нарӑс, 29]] – [[Израиль–ХАМАС вӑрҫи]]: [[Газа|Газӑри]] вӑрҫлакан [[Израиль хӳтӗленӳ вӑйӗсем]] [[гуманитарлӑ конвоя атака]] тунӑ. Атакӑна пула 100 ытла [[Палестина]] ҫыннисем вилнӗ. Палестина ҫухату тӳсӗвӗсем 30 пинччен ӳснӗ<ref>{{Cite web |date=2024-02-29 |title=More than 100 killed as Israeli troops open fire on Gazans crowded around aid convoy |url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |access-date=2024-02-29 |publisher=NBC News |language=en |archive-date=February 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215024/https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |url-status=live }}</ref>. === Пуш === * [[Пуш, 1]]: ** [[Казахстан]] [[Казахстан вӑхӑчӗ|хӑйӗн]] пур территоринче пӗр сехет зонине йышӑннӑ (ӗлӗкхи икӗ пулнӑ)<ref>{{Cite web|url=https://www.nur.kz/society/2063623-vremya-pereveli-na-chas-nazad-v-kazahstane/?|title=Время перевели на час назад в Казахстане|lang=ru|website=www.nur.kz|date=2024-02-29|access-date=2024-03-01}}</ref>. ** [[Иран]]ти [[Иранти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. ** [[Бразили]]ри шыв инкекӗ. 40 ҫын яхӑн вилнӗ<ref>[https://t.me/MIR24MOLDOVA/3214 Telegram: Contact @MIR24MOLDOVA]</ref>. ** [[Мускав]]ӑн [[Борисово масарӗ]]нчи [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] пытарӑвӗ пулнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/01/03/2024/65e1d3649a79474fb1498546|title=Алексея Навального похоронили в Москве|lang=ru|website=РБК|date=2024-03-01|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Пуш, 7]] – Юлашки [[Скандинави]]ри ҫӗр-шыв, [[Швеци]], [[НАТО]]-на кӗнӗ<ref>{{cite web |title=Sweden officially joins NATO |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |publisher=NATO |archive-date=March 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331212531/https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Sweden finally joins Nato after nearly two-year wait |url=https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |work=The Guardian |archive-date=June 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609045522/https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 10]] – [[Португалири парламент суйлавӗ (2024)|Португалири парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ альянс (Португали, 2024)|Демократиллӗ альянс]] нумайрахӑш вырӑнсене илет, тата сахалрахӑш ертсе пырӑвӗ йӗркелет. [[Социалист партийӗ (Португали)|Социалист партийӗ]] вырӑнсене пӗтет, сылтӑм парти [[Chega]] нумай вырӑнсене илет<ref>{{Cite web |date=2024-03-10 |title=Portugal election sees above-average turnout in very tight contest |url=https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |access-date=2024-03-10 |website=Politico |language=en |archive-date=March 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310154709/https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Vock |first=Ido |date=21 March 2024 |title=Luís Montenegro: Centre-right leader invited to form minority government |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-url=https://archive.today/20240321051720/https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-date=21 March 2024 |access-date=21 March 2024 |publisher=BBC News |language=en}}</ref>. * [[Пуш, 11]] – [[Гаити]]: [[Гаити премьер-министрӗ|премьер-министр]] ӗҫне вӑхӑтлӑ тӑваканӗ [[Анри Ариэль]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ, мӗншӗн тесен ҫӗр-шывра [[Гаити кризисӗ (2018–халлӗхе)|бандит кризисӗ]] [[Гаитири бандит вӑрҫи|пуҫланнӑ]]<ref>{{Cite news |date=2024-03-12 |title=Haiti's prime minister Ariel Henry resigns as law and order collapses |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |access-date=2024-03-13 |language=en-GB |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313111145/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 13]] – [[Европа Пӗрлешӗвӗ]] [[хайлавлӑ ӑс-тӑн акчӗ]] йышӑннӑ. Ку пӗрремӗш [[хайлавлӑ ӑс-тӑн]]а ертсе пыракан хут<ref>{{cite web |title=World's first major act to regulate AI passed by European lawmakers |url=https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |access-date=13 March 2024 |date=14 March 2024 |publisher=CNBC |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313120308/https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 15]]–[[Пуш, 17|17]] – [[Раҫҫейри прзидент суйлавӗ (2024)|Раҫҫейри президент суйлавӗ]]: [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] пиллӗкмӗш хут президент ӗҫне суйланӑ<ref>{{cite web|title=Putin wins Russia election in landslide with no serious competition|url=https://www.reuters.com/world/europe/russias-presidential-vote-starts-final-day-with-accusations-kyiv-sabotage-2024-03-17/|access-date=18 March 2024|date=18 March 2024|publisher=[[Reuters]]}}</ref>. * [[Пуш, 22]] – [[Ислам патшалӑхӗ – Хорасан вилаячӗ|Террористсем]] [[Мускав облаҫӗ]]н [[Красногорск (Мускав облаҫӗ)|Красногорск]]ри "Крокус Сити Холл"а атакӑланӑ. 145 ҫын вилнӗ, 551 аманнӑ<ref>{{Cite web |date=March 29, 2024 |title=Death toll from concert hall attack in Russia's Moscow region rises to 144 |publisher=Anadolu Agency |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |access-date=29 March 2024 |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330062453/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 25]] – [[ПНО Хӑрушсӑрлӑх Канашӗ]] [[Газа вӑрҫи]]нче "пени чарма" тата "тыткӑнти ҫынсене ирӗклетме" хутне йышӑннӑ<ref>{{cite web |title=UN Security Council resolution calls for Gaza ceasefire |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |access-date=25 March 2024 |date=25 March 2024 |publisher=BBC News |archive-date=March 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325151053/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 30]]: ** [[Шенген зони]]не шыв тата сывлӑш ҫулӗсем тӑрӑх [[Румыни]]пе [[Болгари]] пӗрлешнӗ<ref>{{cite web|date=30 March 2024|title=Bulgaria and Romania join the Schengen area|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|access-date=30 March 2024|publisher=European Commission|archive-date=March 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330150353/https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|url-status=live}}</ref>. ** [[Турци]]ри вырӑн суйлавӗ<ref>{{Cite news |author1=Scott McLean |author2=Mohammed Tawfeeq |author3=Nadeen Ebrahim |date=2024-04-01 |title=Turkey's Erdogan dealt major election blow as opposition party wins big cities |url=https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |access-date=2024-04-01 |publisher=CNN |language=en |archive-date=August 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807103050/https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |url-status=live }}</ref>. === Ака === * [[Ака, 1]] – [[Израиль]] [[Дамаск]]ри [[Иран]]ӑн элчӗлӗхне [[Дамаскри Иран элчӗлӗхне Израиль авиаҫапӑвӗ|авиаҫапу]] тунӑ, 16 ҫын вилнӗ<ref name="cghs2">{{Cite web |date=3 April 2024 |title=Woman and her son among 16 people killed in Israeli raid on building attached to Iranian embassy |url=https://www.syriahr.com/en/330101/ |access-date=2024-04-14 |publisher=Syrian Observatory For Human Rights |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403193442/https://www.syriahr.com/en/330101/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 3]] – [[Тайвань|Тайванӗн]] тухӑҫ хӗрринче 7,4 магнитудӑллӑ [[Хуалянь ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]] пулнӑ, унран цунами [[Япони]]н [[Окинава префектури]]ччен ҫитнӗ<ref>{{Cite web |date=2 April 2024 |title=Taiwan 7.7 magnitude earthquake sparks tsunami warning in Japan |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |access-date=3 April 2024 |website=The Guardian |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403005317/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 4]] – [[Кувейт]]ри [[Кувейтри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. [[Наци ассамблейӗ (Кувейт)|Наци ассамблейӗнчи]] оппозици нумайрахӑш вырӑнсем илнӗ<ref name="ajresult">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |title=Few changes after Kuwait holds first parliamentary election under new emir |publisher=Al Jazeera English |date=5 April 2024 |access-date=April 12, 2024 |archive-date=April 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411170642/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 5]] – [[Эквадор]] полицийӗ [[Кито|Китӑри]] [[Мексика]] [[Эквадорти Мексика элчӗлӗхне тапӑнни (2024)|элчӗлӗхне тапӑннӑ]]. Полици Эквадорӑн иртнӗ вице-президентне [[Глас Хорхе|Хорхе Гласа]] арестленӗ, вӑл Мексика политика хӳтӗлӗхӗ илмеллеччӗ. Кун пек тапӑннисем [[Дипломатиллӗ ҫыхӑну Вена конвенцийӗ]] йӗркене пӑснӑран Мексикӑпа [[Никарагуа]] Эквадорпа дипломатиллӗ ҫыхӑну пӗтерсе татнӑ<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Roger |title=México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador, tras irrupción policial en Embajada México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador |url=https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |access-date=6 April 2024 |website=Primicias |date=6 April 2024 |language=es |archive-date=April 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406045205/https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 6]] – [[Словаки]]ри [[Словакири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: иккӗмӗш хутра [[Пеллегрини Петер]] Словаки президенчӗ суйланӑ<ref>{{Cite web |title=Slovak presidency goes to government candidate |url=https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |date=6 April 2024 |website=Politico |access-date=April 6, 2024 |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233128/https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 8]] – [[Ҫурҫӗр Америка|Ҫурҫӗр Америкӑра]] [[Хӗвел тӗттӗмленни (2024 акан 8)|Хӗвел тӗттӗмленнине]] курма пулнӑ<ref>{{citation |title=Where & When |url=https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |date=2024-04-06 |publisher=NASA |language=en |access-date=April 8, 2024 |archive-date=April 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408053255/https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 9]] – [[Варадкар Лео|Лео Варадкар]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ хыҫҫӑн [[Фине Гэл]] пуҫлӑхӗ [[Харрис Саймон|Саймон Харрис]] [[Ирланди]]н чи ҫамрӑк [[Тишек]]ӗ пулса тӑнӑ. Вӑл [[Дойл Эрен]] сасӑлавӗнче 69 сасӑсене хирӗҫ 88 сасӑсемпе суйланӑ тата [[Ирланди президенчӗ]] [[Хиггинс Майкл|Майкл Д. Хиггинс]] йышӑну тӑрӑх ӗҫе лартнӑ<ref>{{cite news|url=https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|title=Simon Harris formally appointed Taoiseach after Dáil vote|publisher=RTÉ News|date=9 April 2024|access-date=April 11, 2024|archive-date=April 9, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130013/https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 10]] – [[Кӑнтӑр Корей]]ри [[Кӑнтӑр Корейри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ парти (Кӑнтӑр Корей, 2015)|Демократиллӗ партипе]] [[Корейӗн демократиллӗ альянсӗ|Демократиллӗ альянс]] 176 вырӑнсене ҫӗнтернӗ, анчах [[Халӑх вӑйӗ партийӗ (Кӑнтӑр Корей)|Халӑх вӑйӗпе]] [[Халӑх пуласлӑхӗ партийӗ|Халӑх пуласлӑхӗ]] (ӑҫта [[Кӑнтӑр Корей президенчӗ|президент]] [[Юн Сок Ёль]]) 108 вырӑнсене кӑна ҫӗнтернӗ<ref>{{cite news|url=https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications/|title=South Korea's 2024 General Election: Results and Implications|publisher=CSIS|date=10 April 2024|access-date=April 13, 2024|archive-date=April 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240413000539/https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 13]] – [[Израиль|Израиле]] хирӗҫ [[Иран]]ӑн [[Израиле хирӗҫ Иранӑн ракет авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|ракет ҫапнисем]]<ref>{{Cite web |last=Harris |first=Chris |date=2024-04-13 |title=Iran launches wave of drone attacks at Israel: report |url=https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |access-date=2024-04-13 |website=New York Post |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233029/https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 16]] – [[Перс кӳлмекӗ]]нчи [[Перс кӳлмекӗнчи ҫӗр-шывсене шыв илни (2024)|ҫӗр-шывсене шыв илни]]. [[Ҫывӑх Тухӑҫ]]ра 32 яхӑн ҫын вилнӗ<ref>{{cite news|title=Dubai airport chaos as UAE and Oman reel from deadly storms|date=16 April 2024|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|access-date=April 20, 2024|archive-date=April 17, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417001907/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 17]] ** [[Соломон утравӗсем|Соломон утравӗсенчи]] [[Соломон утравӗсенчи парламент суйлавӗ (2024)| парламент суйлавӗ]]: [[Пурлӑх, пӗрлӗх тата тивӗҫлӗх партийӗ|ППТ]] партийӗ нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web |title=Solomon Islands pro-China PM Manasseh Sogavare fails to secure majority |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |access-date=2024-04-25 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=April 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424070504/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |url-status=live }}</ref>. ** [[Хорватири парламент суйлавӗ (2024)|Хорватири парламент суйлавӗ]]: [[Хорват демократиллӗ пӗрлешӗвӗ]] нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite news |last1=Henley |first1=Jon |date=2024-04-18 |title=Political uncertainty in Croatia as ruling party wins most seats but no majority |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |access-date=2024-04-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=April 22, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422190025/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 19]] – [[Иран]]а хирӗҫ [[Израль|Израилӗн]] [[Ирана хирӗҫ Израилӗн авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|авиаҫапӑвӗсем]]<ref>{{cite news |last1=Alkhshali |first1=Hamdi |title=Isfahan, Iran: Explosions Hear, Reports Say |url=https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |access-date=19 April 2024 |agency=CNN |archive-date=April 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419021802/https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 25]] – [[Гаити]]н премьер-министрӗ ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑран патшалӑх пуҫлӑхӗн ӗҫӗсем [[Транзитлӗ президентлӗ канаш]] аллине килнӗ<ref name="sworn in">{{cite news |last=Robenson |first=Geffrard |date=2024-04-25 |title=Les membres du Conseil présidentiel de transition ont prêté serment, tôt jeudi 25 avril 2024, au Palais national |url=https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |newspaper=Le Nouvelliste |language=fr |access-date=April 27, 2024 |archive-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426122820/https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 29]] ** [[Бразили]]н [[Риу-Гранди-ду-Сул]] штатӗнчи шыв илни<ref>{{Cite news |date=2024-05-01 |title=Brazil floods: Residents stranded on rooftops in Rio Grande do Sul |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |access-date=2024-05-09 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=May 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509013527/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |url-status=live }}</ref>. ** Нумай ҫумӑрсем ҫунӑран Кенипе Танзанире шыв илнине пула 488 ҫын вилнӗ, 503 000 ҫын куҫса кайтарнӑ<ref>{{Cite news |date=2024-04-29 |title=Kenya flooding: Around 50 killed in villages near Mai Mahiu town |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |access-date=2024-05-10 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=April 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240429100348/https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 30]] – [[Мӑн Ҫиччӗлӗх]] ҫӗр-шывӗсем 2030–2035 ҫулсем патне [[кӑмрӑк энергетики]]не усӑ курма чарма килӗшнӗ<ref>{{cite news |title=STATEMENT: G7 Leaders Agree to Shut Down Coal Plants |url=https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |date=30 April 2024 |access-date=8 May 2024 |publisher=World Resources Institute |archive-date=May 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508145930/https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |url-status=live }}</ref>. === Ҫу === * [[Ҫу, 5]] – [[Панама|Панамӑри]] [[Панамӑри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Мулино Хосе Рауль|Хосе Рауль Мулино]] [[Панама президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Panama's Mulino wins presidency with support from convicted former leader|url=https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|publisher=[[Reuters]]|date=May 5, 2024|author1=Valentine Hilaire |author2=Elida Moreno|access-date=6 May 2024|archive-date=6 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506023850/https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫу, 6]] – [[Чад]]ри [[Чадри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Деби Махамат|Махамат Деби]] президент пулса тӑнӑ, унӑн ашшӗ [[Деби Идрисс|Идрисс Деби]] вырӑнне<ref>{{Cite web |date=2024-05-10 |title=Présidentielle au Tchad: premières réactions au lendemain de la victoire annoncée de Mahamat Idriss Déby |url=https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510080527/https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |archive-date=10 May 2024 |access-date=2024-05-10 |website=Yahoo News |language=fr-FR}}</ref>. * [[Ҫу, 7]]–[[Ҫу, 11|11]] – [[Еврокурни]] [[Еврокурни-2024|2024]]: Юрӑ ӑмӑртӑвӗ [[Швеци]]н [[Мальмё]] хулинче пулнӑ<ref>{{Cite web |date=2023-07-07 |title=Malmö will host the 68th Eurovision Song Contest in May 2024 |url=https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |access-date=2023-07-07 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |archive-date=July 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707133201/https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |url-status=live }}</ref>, швед юрӑҫӗ [[Nemo (юрӑҫ)|Немо]] "[[The Code (Nemo юрри)|The Code]]" юрӑпа ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-11 |title=Eurovision: Switzerland wins 2024 song contest |url=https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |access-date=2024-05-12 |publisher=[[Deutsche Welle]] |archive-date=September 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905021036/https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 8]] – [[Ҫурҫӗр Македони]]ри суйлавра сылтӑм парти [[Шал Македони революциллӗ йӗркелӗвӗ — Македонин халӑх пӗрлешӗвӗ демократиллӗ партийӗ|ВМРО-ДПМНЕ]] [[Ҫурҫӗр Македонири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗнче]] ҫӗнтернӗ. Унӑн президенте кандидат [[Силяновская-Давкова Гордана|Гордана Сильяновска-Давкова]] [[Ҫурҫӗр Македонири президент суйлавӗ (2024)|иккӗмӗш турта]] Ҫурҫӗр Македонин пӗрремӗш хӗрарӑм президент пулса тӑнӑ<ref name="apwoman">{{Cite web |date=9 May 2024 |title=North Macedonia elects first woman president as center-left incumbents suffer historic losses |url=https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |access-date=9 May 2024 |publisher=Associated Press |language=en |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509011558/https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 May 2024 |title=Претседателски и парламентарни избори 2024 – 8 May 2024 |url=https://rezultati.sec.mk/mk/parl/r |publisher=Државна Изборна Комисија |language=mk}}</ref>. * [[Ҫу, 10]] – [[ПНО|Пӗрлешнӗ Нацисен Организацийӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗ|Тӗп Ассамблейӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗн резолюцийӗ ES-10/23|резолюцийӗ]] тӑрӑх [[Палестина Патшалӑхӗ]] [[ПНО пайташ патшалӑхӗсем]] хушшинче алфавит йӗрки тӑрӑх лартма пултарать. Ку йышӑну ПНО-н Тӗп Ассамблейӗн сессинче 2024 авӑнӑн 10-мшӗнче вӑя кӗрет<ref>{{Cite news |date=2024-05-10 |title=UN general assembly calls on Security Council to admit Palestine as member |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |access-date=2024-05-10 |language=en-GB |archive-date=May 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510184728/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 15]] ** [[2004]] ҫултанпа [[Сингапур]] [[Сингапур премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Ли Сянь Лун]] ӗлӗкхи премьер-министр [[Вонг Лоуренс|Лоуренс Вонг]] вырӑнне премьер-министр пулса тӑнӑ, пулас [[2025]] ҫулта пӗтӗм пӗрлехи суйлав валли<ref>{{cite news |last=Kok |first=Xinghui |date=15 May 2024 |title=Singapore to inaugurate new PM as Lee makes way after 20 years in charge |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/singapore-inaugurate-new-pm-lee-makes-way-after-20-years-charge-2024-05-15/ |access-date=16 May 2024 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>. ** [[Гандлова|Гандловӑра]] [[Словаки]] [[Словаки премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Фицо Роберт|Роберт Фицӑна]] [[Роберт Фицӑна вӗлерме тапӑнни|пертернӗ]], ӑна хӑвӑрт госпитализациленӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-15 |title=Slovak Prime Minister Robert Fico shot in head and chest, reports say |url=https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |access-date=2024-05-15 |website=Politico |language=en-GB |archive-date=May 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515171305/https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 19]] ** [[Доминикан Республики]]нчи [[Доминикан Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Абинадер Луи|Луи Абинадер]] иккӗмӗш хут [[Доминикан Республикин президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Abinader logra un contundente triunfo en las elecciones de República Dominicana y será presidente 4 años más|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|date=May 20, 2024|access-date=May 21, 2024|publisher=BBC|language=es|archive-date=May 21, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521015833/https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|url-status=live}}</ref>. ** [[Иран]] [[Иран президенчӗ|президенчӗ]] [[Раиси Ибрахим|Ибрахим Раисипе]] Иран ютҫӗр ӗҫӗсен министрӗ [[Хосейн Амир Абдоллахиян]] тата экипажӑн урӑх ҫичӗ пассажир [[вертолёт]] [[Ибрахим Раиси вёртолечӗн аркатса ӳкни|арканнинче]] вилнӗ. Вӗҫекен транспорт [[Азербайджан–Иран чикки]] патӗнче ӳкнӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Iran's President Ebrahim Raisi killed in helicopter crash - state TV |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-middle-east-69035051 |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en |archive-date=June 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611022712/https://www.bbc.com/news/live/world-middle-east-69035051 |url-status=live }}</ref>. ** [[Конго Демократиллӗ Республики]]нче патшалӑх пӑтӑрмахӗн хӑтлану. Унӑн пуҫнӑҫласшӑнччӗ [[Маланга Кристиан|Кристиан Маланга]] каланине пула [[Киншаса|Киншасӑра]] протестсем пуҫланчӗҫ<ref>{{Cite web |title=Three reported killed as DR Congo military averts 'attempted coup' |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |access-date=2024-05-20 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519131303/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |url-status=live }}</ref>. Ертсе пыруллӑ салтакӗсем лару-тӑрӑва тӗрӗслесе тӑнинче тытаҫҫӗ<ref>{{Cite news |date=2024-05-19 |title=Shooting in Kinshasa is a failed coup d'état, says Congolese army |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |access-date=2024-05-20 |work=Le Monde |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044053/https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-19 |title='Several nationalities' including American and British involved in DRC coup attempt, say officials |url=https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |access-date=2024-05-20 |publisher=Voice of America |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044048/https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 20]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]]ӑн тӗп прокурорӗ [[Израиль]] [[Израиль премьер-министрӗ|премьер-министрне]] [[Нетаньяху Биньямин|Биньямин Нетаньяхупа]] [[ХАМАС]]ӑн [[Газа секторӗ]]нчи лидерне [[Синвар Яхья|Яхья Синвара]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ. Иккӗшӗ те ҫар усал ӗҫӗсем тунӑран ордер пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=ICC prosecutor seeks arrest warrants for Netanyahu and Hamas leaders |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520113528/https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 24]] ** ПНО-н ҫӳллӗ сучӗ, [[ПНО-н тӗнчери сучӗ]]н йышӑнӑвӗ тӑрӑх [[Рафах]]ри [[Израилӗн хӳтӗлев ҫарӗ]]сен [[Рафаха тапӑну|тапӑнса кайни]] чарӑнмалла<ref>{{Cite web |date=2024-05-24 |title=UN's top court orders Israel to halt military operations in Rafah |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |access-date=2024-05-24 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524141516/https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |url-status=live }}</ref>. ** [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвиней]]ри пысӑк [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвинейӗн ҫӗр шуса анӑвӗ (2024)|ҫӗр шуса аннине]] пула 160 - 2000 ытла ҫын вилнӗ, тата ытлах ҫӗр айне пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Death toll in Papua New Guinea climbs to 2,000|url=https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|newspaper=The Street Journal|date=27 May 2024|access-date=27 May 2024|archive-date=May 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527144220/https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dziedzic |first=Stephen |date=2024-05-31 |title='The earth is moving': PNG PM explains why he can't send excavators to site of landslide disaster |url=https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601132827/https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |archive-date=1 June 2024 |access-date=2024-05-31 |publisher=ABC News |language=en-AU}}</ref>. * [[Ҫу, 26]] – [[Литва]]ри [[Литвари президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: Хальхи президент [[Науседа Гитанас|Гитанас Науседа]] иккӗмӗш хут [[Литва президенчӗ]] пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|title=Lithuanian Nauseda calls victory in presidential election|work=Reuters |date=May 26, 2024 |url=https://www.reuters.com/world/europe/lithuanians-vote-presidential-election-overshadowed-by-russia-2024-05-26/|access-date=27 May 2024 |last1=Sytas |first1=Andrius |last2=Sytas |first2=Andrius }}</ref>. * [[Ҫу, 28]] – [[Испани]]пе [[Ирланди]] тата [[Норвеги]] [[Палестина Патшалӑхӗ|Палестина Патшалӑхне]] йышӑннӑ<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cl77drw22qjo|title=Spain, Norway and Ireland recognise Palestinian state|publisher=BBC News|date=28 May 2024|access-date=13 November 2024}}</ref>. * [[Ҫу, 29]] ** [[Кӑнтӑр Африка Республики]]нчи [[Кӑнтӑр Африка Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Африка Наци Конгресӗ|АНК]] парти хӑй нумайрахӑшне ҫӗнтермен. КАР-н демократиллӗ историнчи ку суйлав, АНК нумайрахӑш илмен чух чи пӗрремӗш пулса тӑнӑ<ref>{{Cite news|date=31 May 2024|title=ANC facing worst result since end of apartheid|url=https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|publisher=BBC News|access-date=May 31, 2024|archive-date=May 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530005713/https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Harper |first=Paddy |title=Historic losses for ANC open new era in South African politics |url=https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |access-date=2023-08-01 |work=Africanews |language=en |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801181438/https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |url-status=live }}</ref>. ** [[Мадагаскар]]ти [[Мадагаскарти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: Президентӗн [[Радзуэлина Андри|Андри Радзуэлинӑн]] партийӗ [[Ҫамрӑк вирлӗ малагасисем|ҪВМ]] парти Наци Ассамблейӗнчи хӑй нумайрахӑшне 163 вырӑнтан 80 кӑна илсе пӗтнӗ<ref>{{Cite web|title=Madagascar ruling party loses parliament majority|url=https://www.africanews.com/2024/06/12/madagascar-ruling-party-loses-parliament-majority/|access-date=2024-12-05|website=Africanews|date=June 12, 2024 }}</ref>. * [[Ҫу, 30]] – [[АПШ]] ӗлӗкхи [[АПШ президенчӗ|Президенчӗ]] [[Трамп Дональд|Дональд Трампа]] хӑй вӑрттӑн укҫа енӗпе тунӑ судӗнче 34 айӑппа айӑпланӑ. АПШ историнче президент тӗлӗшне кун пек айӑплани пӗрремӗш хут<ref>{{Cite web |title=Donald Trump found guilty in historic New York hush money case |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |access-date=2024-05-30 |publisher=NBC News |date=30 May 2024 |language=en |archive-date=June 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629091334/https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Trump's guilty verdict means for the 2024 election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |access-date=2024-05-30 |publisher=BBC News |date=May 30, 2024 |language=en-GB |archive-date=July 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720050748/https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |url-status=live }}</ref>. === Ҫӗртме === * [[Ҫӗртме, 3]] – [[Грузи]]ри йышӑннӑ ютҫӗр агенчӗ пирки саккун вӑя кӗнӗ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|title=В Грузии вступил в силу скандальный закон об иноагентах|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-06-03|access-date=2024-06-06|archive-date=2024-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240606183441/https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 5]] – "Тинькофф Банк" хӑйӗн ятне "Т-Банк" ҫине улӑштарнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|title=Тинькофф Банк поменял название|lang=ru|website=РБК|date=2024-06-05|access-date=2024-06-05|archive-date=2024-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240605070708/https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 11]]–[[Ҫӗртме, 23|23]] – [[Хусан]]та [[БРИКС Вӑййисем]] пулнӑ. Ку Вӑйӑсенче [[БРИКС]] пӗрлешӳри пайташ ҫӗршывсем кӑна хутшӑнма пултараҫҫӗ<ref>{{Cite web|url=https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|title=Барс по кличке Бриксик стал талисманом Игр БРИКС|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости Спорт|date=2024-04-11|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240411150939/https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 12]] – [[Тури Карабах]]ран [[Раҫҫей]] нимеллӗ салтакӗсен тухни вӗҫленӗ<ref>{{Cite web|url=https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|title=Российские миротворцы покинули Нагорный Карабах|lang=ru|website=RTVI|date=2024-06-12|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708184455/https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 15]]–[[Ҫӗртме, 16|16]] – [[Швейцари]]ре [[Украина]] тӑнӑҫлӑ конференцийӗ иртнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|title=Швейцария пригласила Россию на мирную конференцию по Украине|lang=ru|website=РБК|date=2024-04-10|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240410172156/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 16]] – [[Тан-ҫинчи-Ростов]]ри СИЗОра террористсем ҫынсене тыткӑна илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|title=Спецназ ликвидировал всех захватчиков в ростовском СИЗО|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2024-06-16|archive-date=2024-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616093341/https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 23]]: ** [[Севастополь]] ҫийӗнчи [[Украина]] ракечӗ персе антарнӑран 153 ҫын аманнӑ, 4 ҫын вилнӗ<ref>{{Cite web|url=https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|title=Кримський невивчений урок війни|lang=uk|website=Крым.Реалии|date=2024-06-26|access-date=2024-09-10|archive-date=2024-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627095542/https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|title=Работа российской ПВО: оккупанты ввели в Севастополе “режим ЧС”|lang=ru|website=Украинская правда|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624165240/https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|url-status=live}}</ref>. ** [[Дагестан]]ти [[Махачкала]]па [[Дербент]]ре [[Синагога|синагогӑсемпе]] [[чиркӳ]]сене тапӑннисем. 22 ҫын вилнӗ, 46 аманнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|title=Нападения в Махачкале и Дербенте: что известно на данный момент|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-23|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624164352/https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|title=Число погибших при терактах в Дагестане возросло до 22|lang=ru|website=РБК|date=2024-07-01|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708022913/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 25]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]] [[Шойгу Сергей Кужугетович|Сергей Шойгу]]па [[Герасимов Валерий Васильевич|Герасимов Валерие]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|title=Международный уголовный суд выдал ордеры на арест Шойгу и Герасимова|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-25|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816072624/https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 26]] – Хуан Хосе Суньига Боливи тӗпкомандӑлавҫи Ла Паз хулинче патшалӑх пӑтӑрмахне тума тӑрӑшнӑ, анчах вӑл анӑҫсӑр пулнӑ. * [[Ҫӗртме, 28]]: ** Иранти президент суйлавӗ: иккӗмӗш тура Масуд Пезешкианпа Саид Джалили тухнӑ. ** Монголири парламент суйлавӗ: Монголи халӑх партийӗ Аслӑ патшалӑх хуралӗнче сахалрахӑш вырӑн илет, ун вырӑнне Демократиллӗ парти вӑй пуҫтарать. * [[Ҫертме, 29]] – Мавританири президент суйлавӗ: хальхи президент Мухаммед ульд аш-Шейх аль-Газуани иккӗмӗш срока суйланӑ. * [[Ҫӗртме, 30]]—[[Утӑ, 7]] – Францири парламент суйлавӗ: сулахай «Ҫӗнӗ халӑх фрончӗ» Наци пухӑвӗнче нумайрахӑш илет, сылтӑм «Наци пӗрлешӗвӗ» пӗрремӗш турта нумайрахӑш илнӗ анчах суйлав пӗтӗмлетӗвӗсемпе парламентре ӑна сыхлайман. == Ҫавӑн пекех == {{Çӳрев |Тема = 2024 çул |Портал = |Викисăмахсар = |Викикĕнеке = |Викикаларăш = |Викивулавăш = |Викитĕссем = |Викихыпар = Категори:2024 |Викиампар = Category:2024 |Метавики = |Проект = |Родовод = }} * [[2024 çул мусăкра]] * [[2024 çул литературăра]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} {{year-stub}} [[Категори:2024 çул| ]] [[Категори:Пур хронологи ят-йышĕсем]] [[Категори:Викиампар каçă статьисем]] [[Категори:Викихыпар каçă статьисем]] [[Категори:Çулсем çинчен çырса пĕтермен статьясем]] [[Категори:2024 çул]] 4trq2npu7itmt66jp1v0mu4aoqql21e 875715 875714 2026-07-19T15:05:55Z Max Tenche 25572 /* Ҫӗртме */ 875715 wikitext text/x-wiki {{Çулсем|2024|XX ĕмĕр|XXI ĕмĕр|XXII ĕмĕр}} '''2024 ҫул (икӗ пин те ҫирӗм тӑваттӑмӗш ҫул)''' — [[Кӗркури календарӗ]]пе — [[йӗкӗр ҫул]]. 2024 ҫул [[тунтикун]]ран пуҫланнӑ. Вӑл пирӗн эрӑн 2024-мӗш ҫулӗ. Вӑл 3-мӗш пин ҫулӑн [[XXI ӗмӗр]]ӗн 3-мӗш вун ҫулӑн 4-мӗш ҫулӗ, вӑл [[2020-мӗш ҫулсем|2020-мӗш ҫулсен]] 5-мӗш ҫулӗ. [[Чӑваш Республики]]нче вӑл '''[[Экологи]] культурин тата [[ҫутҫанталӑк]]па перекетлӗ усӑ курмалли ҫулталӑк'''<ref>[https://minpriroda.cap.ru/action/activity/2024-god-god-ekologicheskoj-kuljturi-i-berezhnogo ЧР ҫутҫанталӑк министрлӗхӗн сайчӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://glava.cap.ru/doc/laws/2023/09/04/decree-120 Чӑваш Енӗн Пуҫлӑхӗн указӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[ПНО]] йышӑнӑвӗпе ку ''[[Тӗве]]сен тӗнчери ҫулталӑкӗ''<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|title=Международные годы|date=2015-01-06|publisher=www.un.org|lang=ru|accessdate=2020-01-13|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113135546/https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|url-status=live}}</ref>. [[Белоруси]]ре вӑл килӗшӳ, пултару та пахалӑх ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_duWFEBChO0|title=Лукашенко объявил 2024-й Годом качества в Беларуси|lang=ru-RU|access-date=2023-09-30}}</ref>. [[Раҫҫей]]ре вӑл этеплӗх, ӳнер, кил-йыш та спорт ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://ognov.ru/2024-god-obyavlen-prezidentom-godom-razvitiya-v-rossii/|title=2024 год объявлен президентом годом российской культуры и искусства|lang=ru-RU|last=controlistr|website=ognov.ru|date=2023-09-06|access-date=2023-10-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20231122/semya-1911067078.html|title=Путин объявил 2024 год годом семьи|lang=ru-RU|author=|website=РИА Новости|date=2023-11-21|access-date=2023-11-22|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/sport/19062137|title=Путин поддержал идею возобновления спортивных парадов на Красной площади|website=TACC|access-date=2023-12-17}}</ref>. [[Пӑхӑнман Патшалӑхсен Пӗрлешӗвӗ]]нче вӑл [[ниме]] юхӑмӗн ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.gosrf.ru/2024-god-stanet-godom-volonterskogo-dvizheniya-v-sng/|title=2024 год станет Годом волонтерского движения в СНГ|lang=ru-RU|first=Галатея|last=Петрова|website=Регионы России|date=2023-06-08|access-date=2023-10-08}}</ref>. == Пулса иртнӗ == === Кӑрлач === * [[Кӑрлач, 1]]: ** [[Тури Карабах]] [[Азербайджан]] йышне вӗҫлесе интеграциленӗ, [[Тури Карабах Республики]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/2023/09/28/17653861.shtml|title=Республика Нагорный Карабах прекращает существование. Половина жителей бежали в Армению|lang=ru|website=Газета.Ru|date=2023-09-28|access-date=2023-10-01}}</ref>. ** [[Бразили]] [[ОПЕК+]] йӗркелӗве кӗнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/business/934125|title=Источник сообщил, что Бразилия присоединится к ОПЕК+ с 2024 года|lang=ru|website=Interfax.ru|date=2023-11-30|access-date=2023-12-01}}</ref>. ** [[Египет]], [[Иран]], [[Пӗрлешӗннӗ Арап Эмирачӗсем]], [[Сауд Аравийĕ]] те [[Эфиопи]] [[БРИКС]]а кĕнĕ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/18574863|title=В БРИКС в 2024 году войдут шесть новых стран|website=TACC|access-date=2023-10-01}}</ref>. ** [[Раҫҫей]]ри [[Чернобыль инкекӗ|Отчуждени зони]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/642740b89a79477b90634812|title=В России не станет зоны отчуждения|lang=ru|website=РБК|date=2023-04-01|access-date=2023-12-28}}</ref>. ** [[Steam]]-ӗн пулӑшу пултарни [[Windows 7]], [[Windows 8|8]], [[Windows 8.1|8.1]] валли вӗҫленӗ<ref>{{Cite web|url=https://steamcommunity.com/discussions/forum/26/3821910251180452380/|title=Steam перестанет работать на windows 7 :: Русскоязычный Форум|lang=ru|website=steamcommunity.com|access-date=2023-12-31}}</ref>. ** [[Япони тинӗсӗ]]нчи [[Япони тинӗсӗнчи ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]], [[Япони]]ре 7,6-ччен магнитудӑллӑ ҫӗр чӗтрени пулнӑ. 73 ҫын вилнӗ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/proisshestviya/19670537|title=Число жертв землетрясений в Японии увеличилось до 73|website=TACC|access-date=2024-01-03}}</ref>. ** [[Эфиопи]] [[Сомалиленд]]па [[Бербера]] порчӗн пӗтӗм усӑ курни валли килӗшӳ ҫырнӑ. Тата, Эфиопи Сомалилендӗн никамран пӑхӑнманлӑхне йышӑнчӗ, вӑл пӗрремӗш ҫӗр-шыв куна тунӑ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/landlocked-ethiopia-signs-pact-use-somalilands-red-sea-port-2024-01-01/|title=Ethiopia signs pact to use Somaliland's Red Sea port|website=Reuters|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 2]]: ** [[Корей Республики]]нчи 3 уйӑх [[Корей Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]ччен [[Тобуро Демократи партийӗ]]н пуҫлӑхӗ [[Ли Джэмён|Ли Чжэ Мён]] ҫине [[Ли Джэмён ҫине вӗлерме тапӑнни|вӗлерме тапӑнни]] пулнӑ, унӑн мӑйне ҫӗҫӗпе амантнӑ<ref>{{Cite news|title=В Южной Корее совершено покушение на лидера оппозиции|url=https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2024/01/02/1013861-v-yuzhnoi-koree-pokushenie|website=Ведомости|access-date=2024-01-04|lang=ru}}</ref>. ** [[Маршалл утравӗсенчи пӗтӗм суйлав (2023)|Маршалл утравӗсенче пӗтӗм суйлавӗ]]: [[Маршалл утравӗсен саккун тӑвакан канашӗ]] [[Хайн Хильда|Хайн Хильдӑна]] президент иккӗмӗш хутпа суйланӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/505980/hilda-heine-sworn-in-as-president-of-the-marshall-islands|title=Hilda Heine sworn in as President of the Marshall Islands|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-03|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 3]] – [[Иран]]ти [[Керман теракчӗ|Керман масарӗнче теракт]] пулнӑ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240103/terakt-1919604739.html|title=Путин выразил властям Ирана соболезнования после теракта в Кермане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240103T1814|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 7]] – [[Бангладешри парламент суйлавӗ (2024)|Бангладешри парламент суйлавӗ]] пулнӑ<ref>{{Cite web|url=http://cikrf.ru/news/cec/54382/|title=Андрей Шутов принял участие в международном наблюдении за парламентскими выборами в Народной Республике Бангладеш|website=cikrf.ru|access-date=2024-01-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bdnews24.com/bangladesh/5ps4txfm44|title=Bangladesh Election Commission schedules parliamentary polls for Jan 7|lang=en|first=Senior|last=Correspondent|website=bdnews24.com|access-date=2024-01-13}}</ref><ref>{{Cite news|title=Bangladesh election: PM Sheikh Hasina wins fourth term in controversial vote|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-67889387|date=2024-01-07|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}</ref>. * [[Кӑрлач, 8]] – [[Astrobotic Technology]] компанийӗ [[Peregrine (лартмалли модуль)|Перегрин]] коммерци уйӑха лартмалли модулне вӗҫтерсе яни тунӑ. Вӗҫтерсе яни ҫӗнӗ [[Vulcan (ракета-йӑтакан)|Vulcan]] ракета-йӑтакан пулӑшпа тунӑ<ref>{{Cite web|url=https://spacenews.com/vulcan-centaur-launches-peregrine-lunar-lander-on-inaugural-mission/|title=Vulcan Centaur launches Peregrine lunar lander on inaugural mission|lang=en-US|first=Jeff|last=Foust|website=SpaceNews|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/kosmos/19686899|title=ULA запустила к Луне ракету Vulcan с модулем Peregrine|website=TACC|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.astrobotic.com/astrobotics-peregrine-launches-to-the-moon/|title=Astrobotic’s Peregrine Launches to the Moon|lang=en-US|last=alivia|website=Astrobotic|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-science-heads-to-moon-on-first-us-private-robotic-artemis-flight/|title=NASA Science Heads to Moon on First US Private Robotic Artemis Flight - NASA|lang=en-US|access-date=2024-01-08}}</ref>. * [[Кӑрлач, 9]] – [[Los Choneros]] картелӗн лидерӗ тӗрмерен тухса тарнӑран [[Эквадор]] президенчӗ [[Нобоа Даниэль|Даниэль Нобоа]] ҫӗр-шывра черетсӗр лару-тӑру йышӑннӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.kp.ru/online/news/5621351/|title=Президент Эквадора Нобоа ввёл режим внутреннего вооружённого конфликта в стране|lang=ru|first=|last=|website=kp.ru|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 11]] – Полици ӗҫлекенӗсемпе салтаксем валли ӗҫ укҫи суса тухнин йӑнӑшӗнчен [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвиней]]ри [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвинейри йӗркесӗрлӗхсем (2024)|йӗркесӗрлӗхсем]] пур ҫӗр-шыв тӑрӑх сиксе тухнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/506478/at-least-10-dead-after-looting-fires-on-port-moresby-s-darkest-day|title=At least 10 dead after looting, fires on Port Moresby's 'darkest day'|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-11|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 12]] – [[АПШ]]па [[Аслӑ Британи]] [[Йемене авиатапӑсем (2024)|Йемене авиатапӑсене]] тума пуҫланӑ та (ӗлӗкхине АПШ ҫакна тума пуҫланӑ)<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/us-britain-strikes-houthi-yemen-rcna133576|title=U.S. and Britain launch strikes against Houthi rebel targets in Yemen|lang=en|website=NBC News|date=2024-01-12|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 13]] – [[Китай Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|Тайваньти президент суйлавӗ]]: [[Лай Циндэ]] 40% сасӑсемпе ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite news|title=Taiwan elects Lai Ching-te, from incumbent pro-sovereignty party, as president|first=Helen|last=Davidson|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/13/taiwan-ruling-partys-lai-ching-te-wins-presidential-election|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-01-13|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}</ref>. * [[Кӑрлач, 14]] – [[Маргрете II]] [[Дани]]н король хӗрӗ патшаран тухнӑ. [[Фредерик X]] Данин ҫӗнӗ королӗ патшана ларнӑ.<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19661193|title=Королева Дании отречётся от престола 14 января|website=TACC|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 15]]—[[Кӑрлач, 18|18]] – [[Паймак]]ра, [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)|Пушкӑртстанти протестсем]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/ce9m7p05pe0o|title=В Башкирии сотни людей пришли к суду поддержать активиста, защищавшего шихан Куштау|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-01-15|access-date=2024-01-17}}</ref><ref>{{Cite news|title=Экстремисты под видом экологов: кому нужны были беспорядки в Башкирии|url=https://lenta.ru/articles/2024/01/23/ekstremisty/|website=Lenta}}</ref>. * [[Кӑрлач, 24]] – [[Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ|Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ]]. * [[Кӑрлач, 26]] – [[Тувалури парламент суйлавӗ (2024)|Тувалури парламент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2024/01/25/1227066448/voting-begins-in-tiny-tuvalu-in-election-that-reverberates-from-china-to-austral|title=Voting begins in tiny Tuvalu in election that reverberates from China to Australia|website=NPR|access-date=2024-01-27}}</ref>. * [[Кӑрлач, 28]] ** [[Буркина-Фасо]], [[Мали]] тата [[Нигер]] [[ЭКОВАС]]-ран тухнӑ<ref>[https://m.gazeta.ru/politics/news/2024/01/28/22209643.shtml?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile&utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fstory%2FBurkina-Faso_Mali_iNiger_vyshli_izEHkonomicheskogo_soobshhestva_Zapadnoj_Afriki--ad52dbc7fb298ecf82b6b6e499b26705 Три страны резко оборвали связь с ECOWAS]</ref>. ** [[Финляндири парламент суйлавӗ (2024)|Финляндири парламент суйлавӗ]]<ref>[http://vybor-naroda.rg/vn_exclusive/255673-v-finljandii-neizbezhen-vtoroj-tur-prezidentskih-vyborov.html?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile&utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fsearch%3Ftext%3D В Финляндии неизбежен второй тур президентских выборов]{{Ĕçлемен каçă|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Кӑрлач, 31]] – [[Малайзи]] [[Янг ди-Пертуан Агонг|корольне суйланă]] [[Ибрагим Исмаил|Ибрагим Исмаилӗн]] престолӗнче ларни, татах вӑл [[Джохор|Джохор султанӗ]] пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=https://glasnarod.ru/mir/sultan-ibragim-stal-sledujushhim-koroljom-malajzii/|title=Султан Ибрагим стал следующим королём Малайзии|lang=ru-RU|first=|last=|website=Интернет-газета «Глас Народа»|date=2023-10-27|access-date=2024-01-13}}</ref>. === Нарӑс === * [[Нарӑс, 2]] – [[Бишкек]] [[Ӑшӑэлектроцентраль|ӐЭЦ]]ĕнчи шултра авари<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240202/kirgiziya-1924943848.html|title=Число пострадавших при аварии на ТЭЦ Бишкека возросло до пяти|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240202T0734|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 3]] – Тапнине пула [[Лисичанск]]ри ([[ЛХР]] — аннексиленĕ [[Луганск облаҫӗ]]) пекарня ишӗлсе аннӑ, 28 ҫын вилнĕ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240204/lisichansk-1925337904.html|title=В Лисичанске завершили поисковую операцию|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240204T1633|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 4]] – [[Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ (2024)|Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ]]. * [[Нарӑс, 7]] – [[Азербайджан]]ти черетсӗр [[Азербайджанти президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/clle3dl9zy9o|title=В Азербайджане проходят очередные внеочередные выборы|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-07|access-date=2024-02-07}}</ref>. Хальхи президент [[Алиев Ильхам|Ильхам Алиев]] çӗнетсе суйланӑ пиллӗкмӗш срок ҫине, уншӑн 92,12% сасӑлакан ҫынсем сасӑ панӑ<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/azerbaijan-election-ilham-aliyev-39a3b0811de492afdcc96e2f17b6f797|title=Azerbaijan's Aliyev appears headed to a landslide win in election called after retaking Karabakh|lang=en|website=AP News|date=2024-02-07|access-date=2024-02-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240211/vybory-1926712011.html|title=Алиев победил на президентских выборах в Азербайджане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-11|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 8]]  ** [[Пакистан]]ти [[Пакистанри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1785760|title=President, ECP agree on holding elections on February 8|lang=en|first=|last=|website=DAWN.COM|date=2023-11-02|access-date=2024-01-13|archive-date=2024-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112120521/https://www.dawn.com/news/1785760|url-status=live}}</ref>. Никамран пӑхӑнман политиксен нумайрахӑшӗ — "Тӗрӗслӗхшӗн юхӑм" чарнӑ политика партийӗн хутшӑнаканӗсем Наци ассамблейӗнчи вырӑнсен чылайӑшӗ илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/35a6dd5b-2924-40ad-a650-004ec6379e00|title=Imran Khan loyalists win shock victory in Pakistan election|website=www.ft.com|access-date=2024-02-11}}</ref>. ** Иртнӗ [[Бразили]] президенчӗ Жаир Болсонарӑва патшалӑх пӑтӑрмахӗ тума хӑтланнӑшӑн айӑплама арестленӗ<ref>{{Cite web|url=https://t.me/rian_ru/230726|title=РИА Новости|website=Telegram|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 10]] – [[Венгри]] президенчӗ [[Новак Каталин|Каталин Новак]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19954637|title=Президент Венгрии подала в отставку|website=TACC|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 11]] – [[Финлянди]] президент суйлавӗн иккӗмӗш пайӗ<ref>{{Cite news|title=Финляндии предстоит второй тур президентских выборов|url=https://www.svoboda.org/a/finlyandii-predstoit-vtoroy-tur-prezidentskih-vyborov-/32795413.html|website=Радио Свобода|date=2024-01-28|access-date=2024-02-05|lang=ru}}</ref>. * [[Нарӑс, 12]]—[[Нарӑс, 18|18]] – [[Европа кӗрешӳ чемпионачӗ (2024)|Европа кӗрешӳ чемпионачӗ]] пулнӑ ([[Бухарест]], [[Румыни]])<ref>{{Cite web|url=https://uww.org/event/seniors-european-championships/results|title=Seniors european championships|lang=en|website=uww.org|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 14]] – [[Индонези]]ри [[Индонезири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]. * [[Нарӑс, 15]] – [[Белгород]]а [[2024 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗнчи Белгорода персе тӑни|персе тăни]]. 7 ҫын вилнӗ, 20 ҫын аманнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c89n5w2l1yyo|title=Белгород подвергся обстрелу, погибли семь человек, в том числе ребёнок. Что известно|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-15|access-date=2024-02-15}}</ref>. * [[Нарӑс, 16]] – [[ЯНАО]]-н [[Харп (хула евӗр посёлок)|Харп]] тӗрминчи Раҫҫей оппозиционерӗ [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] вилчӗ. * [[Нарӑс, 17]] – [[Украина хӗҫпӑшаллӑ вӑйӗсем|УХВ]] [[Авдеевка|Авдеевкӑран]] [[Авдеевка ҫапӑҫӑвӗ (2022—2024)|тухнӑ]]<ref>{{Cite news|title=Ukrainian forces withdraw from Avdiivka to avoid encirclement, army chief says|first=Shaun|last=Walker|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/16/ukrainian-forces-give-up-some-positions-in-avdiivka-as-russian-assault-continues|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-17|access-date=2024-02-17|lang=en-GB}}</ref>. * [[Нарӑс, 22]] – [[Nova-C]] лартмалли модуль [[АПШ]]-н [[Intuitive Machines]] компани пӗрремӗш коммерци аппарачӗ [[Уйӑх (Ҫӗр ҫулташӗ)|Уйӑхра]] анса ларнӑ<ref>{{Cite news|title=Odysseus spacecraft lands on the moon as Nasa hails ‘giant leap forward’ – as it happened|first=|last=|url=https://www.theguardian.com/science/live/2024/feb/22/nasa-odysseus-moon-landing-intuitive-machines|website=the Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-23|access-date=2024-02-25|lang=en-GB}}</ref>. * [[Нарӑс, 23]] – [[Эрмени]], [[де-факто]], хӑйӗн [[Коллективлӗ хӑрушсӑрлӑх килӗшӗвӗн йӗркелӗвӗ|КХКЙран]] хутшӑннине чарнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/6532171|title=Секретариат ОДКБ не получал заявлений от Армении о приостановке членства|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2024-02-23|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Нарӑс, 25]] – [[Беларуҫ]]ри [[Беларуçри парламентр суйлавӗ (2024)|пӗтӗм сасӑлани кунӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|title=Календарь выборов и референдумов {{!}} Русская версия|website=rec.gov.by|access-date=2023-12-26|archive-date=2023-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20231227181659/https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|url-status=live}}</ref>. * [[Нарӑс, 26]] – [[Венгри]]ри [[Венгрири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240223/prezident-1929155145.html|title=Выборы нового президента Венгрии пройдут 26 февраля|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-23|access-date=2024-02-26}}</ref>. [[Шуйок Тамаш|Тамаш Шуйок]]а суйланă<ref>{{Cite web|url=https://magyarnemzet.hu/belfold/2024/02/hamarosan-megvalasztja-az-orszaggyules-az-uj-koztarasagi-elnokot-kovesse-nalunk-eloben|title=Megválasztották Sulyok Tamást köztársasági elnöknek|lang=hu|first=|last=|website=Magyar Nemzet|date=2024-02-26|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Нарӑс, 29]] – [[Израиль–ХАМАС вӑрҫи]]: [[Газа|Газӑри]] вӑрҫлакан [[Израиль хӳтӗленӳ вӑйӗсем]] [[гуманитарлӑ конвоя атака]] тунӑ. Атакӑна пула 100 ытла [[Палестина]] ҫыннисем вилнӗ. Палестина ҫухату тӳсӗвӗсем 30 пинччен ӳснӗ<ref>{{Cite web |date=2024-02-29 |title=More than 100 killed as Israeli troops open fire on Gazans crowded around aid convoy |url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |access-date=2024-02-29 |publisher=NBC News |language=en |archive-date=February 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215024/https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |url-status=live }}</ref>. === Пуш === * [[Пуш, 1]]: ** [[Казахстан]] [[Казахстан вӑхӑчӗ|хӑйӗн]] пур территоринче пӗр сехет зонине йышӑннӑ (ӗлӗкхи икӗ пулнӑ)<ref>{{Cite web|url=https://www.nur.kz/society/2063623-vremya-pereveli-na-chas-nazad-v-kazahstane/?|title=Время перевели на час назад в Казахстане|lang=ru|website=www.nur.kz|date=2024-02-29|access-date=2024-03-01}}</ref>. ** [[Иран]]ти [[Иранти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. ** [[Бразили]]ри шыв инкекӗ. 40 ҫын яхӑн вилнӗ<ref>[https://t.me/MIR24MOLDOVA/3214 Telegram: Contact @MIR24MOLDOVA]</ref>. ** [[Мускав]]ӑн [[Борисово масарӗ]]нчи [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] пытарӑвӗ пулнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/01/03/2024/65e1d3649a79474fb1498546|title=Алексея Навального похоронили в Москве|lang=ru|website=РБК|date=2024-03-01|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Пуш, 7]] – Юлашки [[Скандинави]]ри ҫӗр-шыв, [[Швеци]], [[НАТО]]-на кӗнӗ<ref>{{cite web |title=Sweden officially joins NATO |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |publisher=NATO |archive-date=March 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331212531/https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Sweden finally joins Nato after nearly two-year wait |url=https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |work=The Guardian |archive-date=June 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609045522/https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 10]] – [[Португалири парламент суйлавӗ (2024)|Португалири парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ альянс (Португали, 2024)|Демократиллӗ альянс]] нумайрахӑш вырӑнсене илет, тата сахалрахӑш ертсе пырӑвӗ йӗркелет. [[Социалист партийӗ (Португали)|Социалист партийӗ]] вырӑнсене пӗтет, сылтӑм парти [[Chega]] нумай вырӑнсене илет<ref>{{Cite web |date=2024-03-10 |title=Portugal election sees above-average turnout in very tight contest |url=https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |access-date=2024-03-10 |website=Politico |language=en |archive-date=March 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310154709/https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Vock |first=Ido |date=21 March 2024 |title=Luís Montenegro: Centre-right leader invited to form minority government |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-url=https://archive.today/20240321051720/https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-date=21 March 2024 |access-date=21 March 2024 |publisher=BBC News |language=en}}</ref>. * [[Пуш, 11]] – [[Гаити]]: [[Гаити премьер-министрӗ|премьер-министр]] ӗҫне вӑхӑтлӑ тӑваканӗ [[Анри Ариэль]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ, мӗншӗн тесен ҫӗр-шывра [[Гаити кризисӗ (2018–халлӗхе)|бандит кризисӗ]] [[Гаитири бандит вӑрҫи|пуҫланнӑ]]<ref>{{Cite news |date=2024-03-12 |title=Haiti's prime minister Ariel Henry resigns as law and order collapses |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |access-date=2024-03-13 |language=en-GB |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313111145/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 13]] – [[Европа Пӗрлешӗвӗ]] [[хайлавлӑ ӑс-тӑн акчӗ]] йышӑннӑ. Ку пӗрремӗш [[хайлавлӑ ӑс-тӑн]]а ертсе пыракан хут<ref>{{cite web |title=World's first major act to regulate AI passed by European lawmakers |url=https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |access-date=13 March 2024 |date=14 March 2024 |publisher=CNBC |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313120308/https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 15]]–[[Пуш, 17|17]] – [[Раҫҫейри прзидент суйлавӗ (2024)|Раҫҫейри президент суйлавӗ]]: [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] пиллӗкмӗш хут президент ӗҫне суйланӑ<ref>{{cite web|title=Putin wins Russia election in landslide with no serious competition|url=https://www.reuters.com/world/europe/russias-presidential-vote-starts-final-day-with-accusations-kyiv-sabotage-2024-03-17/|access-date=18 March 2024|date=18 March 2024|publisher=[[Reuters]]}}</ref>. * [[Пуш, 22]] – [[Ислам патшалӑхӗ – Хорасан вилаячӗ|Террористсем]] [[Мускав облаҫӗ]]н [[Красногорск (Мускав облаҫӗ)|Красногорск]]ри "Крокус Сити Холл"а атакӑланӑ. 145 ҫын вилнӗ, 551 аманнӑ<ref>{{Cite web |date=March 29, 2024 |title=Death toll from concert hall attack in Russia's Moscow region rises to 144 |publisher=Anadolu Agency |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |access-date=29 March 2024 |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330062453/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 25]] – [[ПНО Хӑрушсӑрлӑх Канашӗ]] [[Газа вӑрҫи]]нче "пени чарма" тата "тыткӑнти ҫынсене ирӗклетме" хутне йышӑннӑ<ref>{{cite web |title=UN Security Council resolution calls for Gaza ceasefire |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |access-date=25 March 2024 |date=25 March 2024 |publisher=BBC News |archive-date=March 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325151053/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 30]]: ** [[Шенген зони]]не шыв тата сывлӑш ҫулӗсем тӑрӑх [[Румыни]]пе [[Болгари]] пӗрлешнӗ<ref>{{cite web|date=30 March 2024|title=Bulgaria and Romania join the Schengen area|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|access-date=30 March 2024|publisher=European Commission|archive-date=March 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330150353/https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|url-status=live}}</ref>. ** [[Турци]]ри вырӑн суйлавӗ<ref>{{Cite news |author1=Scott McLean |author2=Mohammed Tawfeeq |author3=Nadeen Ebrahim |date=2024-04-01 |title=Turkey's Erdogan dealt major election blow as opposition party wins big cities |url=https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |access-date=2024-04-01 |publisher=CNN |language=en |archive-date=August 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807103050/https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |url-status=live }}</ref>. === Ака === * [[Ака, 1]] – [[Израиль]] [[Дамаск]]ри [[Иран]]ӑн элчӗлӗхне [[Дамаскри Иран элчӗлӗхне Израиль авиаҫапӑвӗ|авиаҫапу]] тунӑ, 16 ҫын вилнӗ<ref name="cghs2">{{Cite web |date=3 April 2024 |title=Woman and her son among 16 people killed in Israeli raid on building attached to Iranian embassy |url=https://www.syriahr.com/en/330101/ |access-date=2024-04-14 |publisher=Syrian Observatory For Human Rights |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403193442/https://www.syriahr.com/en/330101/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 3]] – [[Тайвань|Тайванӗн]] тухӑҫ хӗрринче 7,4 магнитудӑллӑ [[Хуалянь ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]] пулнӑ, унран цунами [[Япони]]н [[Окинава префектури]]ччен ҫитнӗ<ref>{{Cite web |date=2 April 2024 |title=Taiwan 7.7 magnitude earthquake sparks tsunami warning in Japan |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |access-date=3 April 2024 |website=The Guardian |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403005317/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 4]] – [[Кувейт]]ри [[Кувейтри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. [[Наци ассамблейӗ (Кувейт)|Наци ассамблейӗнчи]] оппозици нумайрахӑш вырӑнсем илнӗ<ref name="ajresult">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |title=Few changes after Kuwait holds first parliamentary election under new emir |publisher=Al Jazeera English |date=5 April 2024 |access-date=April 12, 2024 |archive-date=April 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411170642/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 5]] – [[Эквадор]] полицийӗ [[Кито|Китӑри]] [[Мексика]] [[Эквадорти Мексика элчӗлӗхне тапӑнни (2024)|элчӗлӗхне тапӑннӑ]]. Полици Эквадорӑн иртнӗ вице-президентне [[Глас Хорхе|Хорхе Гласа]] арестленӗ, вӑл Мексика политика хӳтӗлӗхӗ илмеллеччӗ. Кун пек тапӑннисем [[Дипломатиллӗ ҫыхӑну Вена конвенцийӗ]] йӗркене пӑснӑран Мексикӑпа [[Никарагуа]] Эквадорпа дипломатиллӗ ҫыхӑну пӗтерсе татнӑ<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Roger |title=México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador, tras irrupción policial en Embajada México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador |url=https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |access-date=6 April 2024 |website=Primicias |date=6 April 2024 |language=es |archive-date=April 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406045205/https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 6]] – [[Словаки]]ри [[Словакири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: иккӗмӗш хутра [[Пеллегрини Петер]] Словаки президенчӗ суйланӑ<ref>{{Cite web |title=Slovak presidency goes to government candidate |url=https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |date=6 April 2024 |website=Politico |access-date=April 6, 2024 |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233128/https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 8]] – [[Ҫурҫӗр Америка|Ҫурҫӗр Америкӑра]] [[Хӗвел тӗттӗмленни (2024 акан 8)|Хӗвел тӗттӗмленнине]] курма пулнӑ<ref>{{citation |title=Where & When |url=https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |date=2024-04-06 |publisher=NASA |language=en |access-date=April 8, 2024 |archive-date=April 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408053255/https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 9]] – [[Варадкар Лео|Лео Варадкар]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ хыҫҫӑн [[Фине Гэл]] пуҫлӑхӗ [[Харрис Саймон|Саймон Харрис]] [[Ирланди]]н чи ҫамрӑк [[Тишек]]ӗ пулса тӑнӑ. Вӑл [[Дойл Эрен]] сасӑлавӗнче 69 сасӑсене хирӗҫ 88 сасӑсемпе суйланӑ тата [[Ирланди президенчӗ]] [[Хиггинс Майкл|Майкл Д. Хиггинс]] йышӑну тӑрӑх ӗҫе лартнӑ<ref>{{cite news|url=https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|title=Simon Harris formally appointed Taoiseach after Dáil vote|publisher=RTÉ News|date=9 April 2024|access-date=April 11, 2024|archive-date=April 9, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130013/https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 10]] – [[Кӑнтӑр Корей]]ри [[Кӑнтӑр Корейри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ парти (Кӑнтӑр Корей, 2015)|Демократиллӗ партипе]] [[Корейӗн демократиллӗ альянсӗ|Демократиллӗ альянс]] 176 вырӑнсене ҫӗнтернӗ, анчах [[Халӑх вӑйӗ партийӗ (Кӑнтӑр Корей)|Халӑх вӑйӗпе]] [[Халӑх пуласлӑхӗ партийӗ|Халӑх пуласлӑхӗ]] (ӑҫта [[Кӑнтӑр Корей президенчӗ|президент]] [[Юн Сок Ёль]]) 108 вырӑнсене кӑна ҫӗнтернӗ<ref>{{cite news|url=https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications/|title=South Korea's 2024 General Election: Results and Implications|publisher=CSIS|date=10 April 2024|access-date=April 13, 2024|archive-date=April 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240413000539/https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 13]] – [[Израиль|Израиле]] хирӗҫ [[Иран]]ӑн [[Израиле хирӗҫ Иранӑн ракет авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|ракет ҫапнисем]]<ref>{{Cite web |last=Harris |first=Chris |date=2024-04-13 |title=Iran launches wave of drone attacks at Israel: report |url=https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |access-date=2024-04-13 |website=New York Post |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233029/https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 16]] – [[Перс кӳлмекӗ]]нчи [[Перс кӳлмекӗнчи ҫӗр-шывсене шыв илни (2024)|ҫӗр-шывсене шыв илни]]. [[Ҫывӑх Тухӑҫ]]ра 32 яхӑн ҫын вилнӗ<ref>{{cite news|title=Dubai airport chaos as UAE and Oman reel from deadly storms|date=16 April 2024|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|access-date=April 20, 2024|archive-date=April 17, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417001907/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 17]] ** [[Соломон утравӗсем|Соломон утравӗсенчи]] [[Соломон утравӗсенчи парламент суйлавӗ (2024)| парламент суйлавӗ]]: [[Пурлӑх, пӗрлӗх тата тивӗҫлӗх партийӗ|ППТ]] партийӗ нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web |title=Solomon Islands pro-China PM Manasseh Sogavare fails to secure majority |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |access-date=2024-04-25 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=April 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424070504/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |url-status=live }}</ref>. ** [[Хорватири парламент суйлавӗ (2024)|Хорватири парламент суйлавӗ]]: [[Хорват демократиллӗ пӗрлешӗвӗ]] нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite news |last1=Henley |first1=Jon |date=2024-04-18 |title=Political uncertainty in Croatia as ruling party wins most seats but no majority |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |access-date=2024-04-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=April 22, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422190025/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 19]] – [[Иран]]а хирӗҫ [[Израль|Израилӗн]] [[Ирана хирӗҫ Израилӗн авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|авиаҫапӑвӗсем]]<ref>{{cite news |last1=Alkhshali |first1=Hamdi |title=Isfahan, Iran: Explosions Hear, Reports Say |url=https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |access-date=19 April 2024 |agency=CNN |archive-date=April 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419021802/https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 25]] – [[Гаити]]н премьер-министрӗ ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑран патшалӑх пуҫлӑхӗн ӗҫӗсем [[Транзитлӗ президентлӗ канаш]] аллине килнӗ<ref name="sworn in">{{cite news |last=Robenson |first=Geffrard |date=2024-04-25 |title=Les membres du Conseil présidentiel de transition ont prêté serment, tôt jeudi 25 avril 2024, au Palais national |url=https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |newspaper=Le Nouvelliste |language=fr |access-date=April 27, 2024 |archive-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426122820/https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 29]] ** [[Бразили]]н [[Риу-Гранди-ду-Сул]] штатӗнчи шыв илни<ref>{{Cite news |date=2024-05-01 |title=Brazil floods: Residents stranded on rooftops in Rio Grande do Sul |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |access-date=2024-05-09 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=May 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509013527/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |url-status=live }}</ref>. ** Нумай ҫумӑрсем ҫунӑран Кенипе Танзанире шыв илнине пула 488 ҫын вилнӗ, 503 000 ҫын куҫса кайтарнӑ<ref>{{Cite news |date=2024-04-29 |title=Kenya flooding: Around 50 killed in villages near Mai Mahiu town |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |access-date=2024-05-10 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=April 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240429100348/https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 30]] – [[Мӑн Ҫиччӗлӗх]] ҫӗр-шывӗсем 2030–2035 ҫулсем патне [[кӑмрӑк энергетики]]не усӑ курма чарма килӗшнӗ<ref>{{cite news |title=STATEMENT: G7 Leaders Agree to Shut Down Coal Plants |url=https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |date=30 April 2024 |access-date=8 May 2024 |publisher=World Resources Institute |archive-date=May 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508145930/https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |url-status=live }}</ref>. === Ҫу === * [[Ҫу, 5]] – [[Панама|Панамӑри]] [[Панамӑри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Мулино Хосе Рауль|Хосе Рауль Мулино]] [[Панама президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Panama's Mulino wins presidency with support from convicted former leader|url=https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|publisher=[[Reuters]]|date=May 5, 2024|author1=Valentine Hilaire |author2=Elida Moreno|access-date=6 May 2024|archive-date=6 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506023850/https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫу, 6]] – [[Чад]]ри [[Чадри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Деби Махамат|Махамат Деби]] президент пулса тӑнӑ, унӑн ашшӗ [[Деби Идрисс|Идрисс Деби]] вырӑнне<ref>{{Cite web |date=2024-05-10 |title=Présidentielle au Tchad: premières réactions au lendemain de la victoire annoncée de Mahamat Idriss Déby |url=https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510080527/https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |archive-date=10 May 2024 |access-date=2024-05-10 |website=Yahoo News |language=fr-FR}}</ref>. * [[Ҫу, 7]]–[[Ҫу, 11|11]] – [[Еврокурни]] [[Еврокурни-2024|2024]]: Юрӑ ӑмӑртӑвӗ [[Швеци]]н [[Мальмё]] хулинче пулнӑ<ref>{{Cite web |date=2023-07-07 |title=Malmö will host the 68th Eurovision Song Contest in May 2024 |url=https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |access-date=2023-07-07 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |archive-date=July 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707133201/https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |url-status=live }}</ref>, швед юрӑҫӗ [[Nemo (юрӑҫ)|Немо]] "[[The Code (Nemo юрри)|The Code]]" юрӑпа ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-11 |title=Eurovision: Switzerland wins 2024 song contest |url=https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |access-date=2024-05-12 |publisher=[[Deutsche Welle]] |archive-date=September 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905021036/https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 8]] – [[Ҫурҫӗр Македони]]ри суйлавра сылтӑм парти [[Шал Македони революциллӗ йӗркелӗвӗ — Македонин халӑх пӗрлешӗвӗ демократиллӗ партийӗ|ВМРО-ДПМНЕ]] [[Ҫурҫӗр Македонири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗнче]] ҫӗнтернӗ. Унӑн президенте кандидат [[Силяновская-Давкова Гордана|Гордана Сильяновска-Давкова]] [[Ҫурҫӗр Македонири президент суйлавӗ (2024)|иккӗмӗш турта]] Ҫурҫӗр Македонин пӗрремӗш хӗрарӑм президент пулса тӑнӑ<ref name="apwoman">{{Cite web |date=9 May 2024 |title=North Macedonia elects first woman president as center-left incumbents suffer historic losses |url=https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |access-date=9 May 2024 |publisher=Associated Press |language=en |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509011558/https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 May 2024 |title=Претседателски и парламентарни избори 2024 – 8 May 2024 |url=https://rezultati.sec.mk/mk/parl/r |publisher=Државна Изборна Комисија |language=mk}}</ref>. * [[Ҫу, 10]] – [[ПНО|Пӗрлешнӗ Нацисен Организацийӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗ|Тӗп Ассамблейӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗн резолюцийӗ ES-10/23|резолюцийӗ]] тӑрӑх [[Палестина Патшалӑхӗ]] [[ПНО пайташ патшалӑхӗсем]] хушшинче алфавит йӗрки тӑрӑх лартма пултарать. Ку йышӑну ПНО-н Тӗп Ассамблейӗн сессинче 2024 авӑнӑн 10-мшӗнче вӑя кӗрет<ref>{{Cite news |date=2024-05-10 |title=UN general assembly calls on Security Council to admit Palestine as member |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |access-date=2024-05-10 |language=en-GB |archive-date=May 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510184728/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 15]] ** [[2004]] ҫултанпа [[Сингапур]] [[Сингапур премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Ли Сянь Лун]] ӗлӗкхи премьер-министр [[Вонг Лоуренс|Лоуренс Вонг]] вырӑнне премьер-министр пулса тӑнӑ, пулас [[2025]] ҫулта пӗтӗм пӗрлехи суйлав валли<ref>{{cite news |last=Kok |first=Xinghui |date=15 May 2024 |title=Singapore to inaugurate new PM as Lee makes way after 20 years in charge |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/singapore-inaugurate-new-pm-lee-makes-way-after-20-years-charge-2024-05-15/ |access-date=16 May 2024 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>. ** [[Гандлова|Гандловӑра]] [[Словаки]] [[Словаки премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Фицо Роберт|Роберт Фицӑна]] [[Роберт Фицӑна вӗлерме тапӑнни|пертернӗ]], ӑна хӑвӑрт госпитализациленӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-15 |title=Slovak Prime Minister Robert Fico shot in head and chest, reports say |url=https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |access-date=2024-05-15 |website=Politico |language=en-GB |archive-date=May 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515171305/https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 19]] ** [[Доминикан Республики]]нчи [[Доминикан Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Абинадер Луи|Луи Абинадер]] иккӗмӗш хут [[Доминикан Республикин президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Abinader logra un contundente triunfo en las elecciones de República Dominicana y será presidente 4 años más|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|date=May 20, 2024|access-date=May 21, 2024|publisher=BBC|language=es|archive-date=May 21, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521015833/https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|url-status=live}}</ref>. ** [[Иран]] [[Иран президенчӗ|президенчӗ]] [[Раиси Ибрахим|Ибрахим Раисипе]] Иран ютҫӗр ӗҫӗсен министрӗ [[Хосейн Амир Абдоллахиян]] тата экипажӑн урӑх ҫичӗ пассажир [[вертолёт]] [[Ибрахим Раиси вёртолечӗн аркатса ӳкни|арканнинче]] вилнӗ. Вӗҫекен транспорт [[Азербайджан–Иран чикки]] патӗнче ӳкнӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Iran's President Ebrahim Raisi killed in helicopter crash - state TV |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-middle-east-69035051 |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en |archive-date=June 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611022712/https://www.bbc.com/news/live/world-middle-east-69035051 |url-status=live }}</ref>. ** [[Конго Демократиллӗ Республики]]нче патшалӑх пӑтӑрмахӗн хӑтлану. Унӑн пуҫнӑҫласшӑнччӗ [[Маланга Кристиан|Кристиан Маланга]] каланине пула [[Киншаса|Киншасӑра]] протестсем пуҫланчӗҫ<ref>{{Cite web |title=Three reported killed as DR Congo military averts 'attempted coup' |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |access-date=2024-05-20 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519131303/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |url-status=live }}</ref>. Ертсе пыруллӑ салтакӗсем лару-тӑрӑва тӗрӗслесе тӑнинче тытаҫҫӗ<ref>{{Cite news |date=2024-05-19 |title=Shooting in Kinshasa is a failed coup d'état, says Congolese army |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |access-date=2024-05-20 |work=Le Monde |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044053/https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-19 |title='Several nationalities' including American and British involved in DRC coup attempt, say officials |url=https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |access-date=2024-05-20 |publisher=Voice of America |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044048/https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 20]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]]ӑн тӗп прокурорӗ [[Израиль]] [[Израиль премьер-министрӗ|премьер-министрне]] [[Нетаньяху Биньямин|Биньямин Нетаньяхупа]] [[ХАМАС]]ӑн [[Газа секторӗ]]нчи лидерне [[Синвар Яхья|Яхья Синвара]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ. Иккӗшӗ те ҫар усал ӗҫӗсем тунӑран ордер пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=ICC prosecutor seeks arrest warrants for Netanyahu and Hamas leaders |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520113528/https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 24]] ** ПНО-н ҫӳллӗ сучӗ, [[ПНО-н тӗнчери сучӗ]]н йышӑнӑвӗ тӑрӑх [[Рафах]]ри [[Израилӗн хӳтӗлев ҫарӗ]]сен [[Рафаха тапӑну|тапӑнса кайни]] чарӑнмалла<ref>{{Cite web |date=2024-05-24 |title=UN's top court orders Israel to halt military operations in Rafah |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |access-date=2024-05-24 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524141516/https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |url-status=live }}</ref>. ** [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвиней]]ри пысӑк [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвинейӗн ҫӗр шуса анӑвӗ (2024)|ҫӗр шуса аннине]] пула 160 - 2000 ытла ҫын вилнӗ, тата ытлах ҫӗр айне пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Death toll in Papua New Guinea climbs to 2,000|url=https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|newspaper=The Street Journal|date=27 May 2024|access-date=27 May 2024|archive-date=May 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527144220/https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dziedzic |first=Stephen |date=2024-05-31 |title='The earth is moving': PNG PM explains why he can't send excavators to site of landslide disaster |url=https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601132827/https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |archive-date=1 June 2024 |access-date=2024-05-31 |publisher=ABC News |language=en-AU}}</ref>. * [[Ҫу, 26]] – [[Литва]]ри [[Литвари президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: Хальхи президент [[Науседа Гитанас|Гитанас Науседа]] иккӗмӗш хут [[Литва президенчӗ]] пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|title=Lithuanian Nauseda calls victory in presidential election|work=Reuters |date=May 26, 2024 |url=https://www.reuters.com/world/europe/lithuanians-vote-presidential-election-overshadowed-by-russia-2024-05-26/|access-date=27 May 2024 |last1=Sytas |first1=Andrius |last2=Sytas |first2=Andrius }}</ref>. * [[Ҫу, 28]] – [[Испани]]пе [[Ирланди]] тата [[Норвеги]] [[Палестина Патшалӑхӗ|Палестина Патшалӑхне]] йышӑннӑ<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cl77drw22qjo|title=Spain, Norway and Ireland recognise Palestinian state|publisher=BBC News|date=28 May 2024|access-date=13 November 2024}}</ref>. * [[Ҫу, 29]] ** [[Кӑнтӑр Африка Республики]]нчи [[Кӑнтӑр Африка Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Африка Наци Конгресӗ|АНК]] парти хӑй нумайрахӑшне ҫӗнтермен. КАР-н демократиллӗ историнчи ку суйлав, АНК нумайрахӑш илмен чух чи пӗрремӗш пулса тӑнӑ<ref>{{Cite news|date=31 May 2024|title=ANC facing worst result since end of apartheid|url=https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|publisher=BBC News|access-date=May 31, 2024|archive-date=May 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530005713/https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Harper |first=Paddy |title=Historic losses for ANC open new era in South African politics |url=https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |access-date=2023-08-01 |work=Africanews |language=en |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801181438/https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |url-status=live }}</ref>. ** [[Мадагаскар]]ти [[Мадагаскарти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: Президентӗн [[Радзуэлина Андри|Андри Радзуэлинӑн]] партийӗ [[Ҫамрӑк вирлӗ малагасисем|ҪВМ]] парти Наци Ассамблейӗнчи хӑй нумайрахӑшне 163 вырӑнтан 80 кӑна илсе пӗтнӗ<ref>{{Cite web|title=Madagascar ruling party loses parliament majority|url=https://www.africanews.com/2024/06/12/madagascar-ruling-party-loses-parliament-majority/|access-date=2024-12-05|website=Africanews|date=June 12, 2024 }}</ref>. * [[Ҫу, 30]] – [[АПШ]] ӗлӗкхи [[АПШ президенчӗ|Президенчӗ]] [[Трамп Дональд|Дональд Трампа]] хӑй вӑрттӑн укҫа енӗпе тунӑ судӗнче 34 айӑппа айӑпланӑ. АПШ историнче президент тӗлӗшне кун пек айӑплани пӗрремӗш хут<ref>{{Cite web |title=Donald Trump found guilty in historic New York hush money case |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |access-date=2024-05-30 |publisher=NBC News |date=30 May 2024 |language=en |archive-date=June 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629091334/https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Trump's guilty verdict means for the 2024 election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |access-date=2024-05-30 |publisher=BBC News |date=May 30, 2024 |language=en-GB |archive-date=July 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720050748/https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |url-status=live }}</ref>. === Ҫӗртме === * [[Ҫӗртме, 3]] – [[Грузи]]ри йышӑннӑ ютҫӗр агенчӗ пирки саккун вӑя кӗнӗ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|title=В Грузии вступил в силу скандальный закон об иноагентах|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-06-03|access-date=2024-06-06|archive-date=2024-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240606183441/https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 5]] – "Тинькофф Банк" хӑйӗн ятне "Т-Банк" ҫине улӑштарнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|title=Тинькофф Банк поменял название|lang=ru|website=РБК|date=2024-06-05|access-date=2024-06-05|archive-date=2024-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240605070708/https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 11]]–[[Ҫӗртме, 23|23]] – [[Хусан]]та [[БРИКС Вӑййисем]] пулнӑ. Ку Вӑйӑсенче [[БРИКС]] пӗрлешӳри пайташ ҫӗршывсем кӑна хутшӑнма пултараҫҫӗ<ref>{{Cite web|url=https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|title=Барс по кличке Бриксик стал талисманом Игр БРИКС|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости Спорт|date=2024-04-11|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240411150939/https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 12]] – [[Тури Карабах]]ран [[Раҫҫей]] нимеллӗ салтакӗсен тухни вӗҫленӗ<ref>{{Cite web|url=https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|title=Российские миротворцы покинули Нагорный Карабах|lang=ru|website=RTVI|date=2024-06-12|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708184455/https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 15]]–[[Ҫӗртме, 16|16]] – [[Швейцари]]ре [[Украина]] тӑнӑҫлӑ конференцийӗ иртнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|title=Швейцария пригласила Россию на мирную конференцию по Украине|lang=ru|website=РБК|date=2024-04-10|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240410172156/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 16]] – [[Тан-ҫинчи-Ростов]]ри СИЗОра террористсем ҫынсене тыткӑна илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|title=Спецназ ликвидировал всех захватчиков в ростовском СИЗО|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2024-06-16|archive-date=2024-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616093341/https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 23]]: ** [[Севастополь]] ҫийӗнчи [[Украина]] ракечӗ персе антарнӑран 153 ҫын аманнӑ, 4 ҫын вилнӗ<ref>{{Cite web|url=https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|title=Кримський невивчений урок війни|lang=uk|website=Крым.Реалии|date=2024-06-26|access-date=2024-09-10|archive-date=2024-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627095542/https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|title=Работа российской ПВО: оккупанты ввели в Севастополе “режим ЧС”|lang=ru|website=Украинская правда|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624165240/https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|url-status=live}}</ref>. ** [[Дагестан]]ти [[Махачкала]]па [[Дербент]]ре [[Синагога|синагогӑсемпе]] [[чиркӳ]]сене тапӑннисем. 22 ҫын вилнӗ, 46 аманнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|title=Нападения в Махачкале и Дербенте: что известно на данный момент|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-23|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624164352/https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|title=Число погибших при терактах в Дагестане возросло до 22|lang=ru|website=РБК|date=2024-07-01|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708022913/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 25]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]] [[Шойгу Сергей Кужугетович|Сергей Шойгу]]па [[Герасимов Валерий Васильевич|Герасимов Валерие]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|title=Международный уголовный суд выдал ордеры на арест Шойгу и Герасимова|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-25|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816072624/https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 26]] – Хуан Хосе Суньига Боливи тӗпкомандӑлавҫи Ла Паз хулинче патшалӑх пӑтӑрмахне тума тӑрӑшнӑ, анчах вӑл анӑҫсӑр пулнӑ. * [[Ҫӗртме, 28]]: ** Иранти президент суйлавӗ: иккӗмӗш тура Масуд Пезешкианпа Саид Джалили тухнӑ. ** Монголири парламент суйлавӗ: Монголи халӑх партийӗ Аслӑ патшалӑх хуралӗнче сахалрахӑш вырӑн илет, ун вырӑнне Демократиллӗ парти вӑй пуҫтарать. * [[Ҫертме, 29]] – Мавританири президент суйлавӗ: хальхи президент Мухаммед ульд аш-Шейх аль-Газуани иккӗмӗш срока суйланӑ. * [[Ҫӗртме, 30]]–[[Утӑ, 7]] – Францири парламент суйлавӗ: сулахай «Ҫӗнӗ халӑх фрончӗ» Наци пухӑвӗнче нумайрахӑш илет, сылтӑм «Наци пӗрлешӗвӗ» пӗрремӗш турта нумайрахӑш илнӗ анчах суйлав пӗтӗмлетӗвӗсемпе парламентре ӑна сыхлайман. == Ҫавӑн пекех == {{Çӳрев |Тема = 2024 çул |Портал = |Викисăмахсар = |Викикĕнеке = |Викикаларăш = |Викивулавăш = |Викитĕссем = |Викихыпар = Категори:2024 |Викиампар = Category:2024 |Метавики = |Проект = |Родовод = }} * [[2024 çул мусăкра]] * [[2024 çул литературăра]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} {{year-stub}} [[Категори:2024 çул| ]] [[Категори:Пур хронологи ят-йышĕсем]] [[Категори:Викиампар каçă статьисем]] [[Категори:Викихыпар каçă статьисем]] [[Категори:Çулсем çинчен çырса пĕтермен статьясем]] [[Категори:2024 çул]] ewxnl5oj4ysijjd08ydmp038iufh1cp 875717 875715 2026-07-19T20:05:46Z Max Tenche 25572 /* Ҫӗртме */ 875717 wikitext text/x-wiki {{Çулсем|2024|XX ĕмĕр|XXI ĕмĕр|XXII ĕмĕр}} '''2024 ҫул (икӗ пин те ҫирӗм тӑваттӑмӗш ҫул)''' — [[Кӗркури календарӗ]]пе — [[йӗкӗр ҫул]]. 2024 ҫул [[тунтикун]]ран пуҫланнӑ. Вӑл пирӗн эрӑн 2024-мӗш ҫулӗ. Вӑл 3-мӗш пин ҫулӑн [[XXI ӗмӗр]]ӗн 3-мӗш вун ҫулӑн 4-мӗш ҫулӗ, вӑл [[2020-мӗш ҫулсем|2020-мӗш ҫулсен]] 5-мӗш ҫулӗ. [[Чӑваш Республики]]нче вӑл '''[[Экологи]] культурин тата [[ҫутҫанталӑк]]па перекетлӗ усӑ курмалли ҫулталӑк'''<ref>[https://minpriroda.cap.ru/action/activity/2024-god-god-ekologicheskoj-kuljturi-i-berezhnogo ЧР ҫутҫанталӑк министрлӗхӗн сайчӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://glava.cap.ru/doc/laws/2023/09/04/decree-120 Чӑваш Енӗн Пуҫлӑхӗн указӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[ПНО]] йышӑнӑвӗпе ку ''[[Тӗве]]сен тӗнчери ҫулталӑкӗ''<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|title=Международные годы|date=2015-01-06|publisher=www.un.org|lang=ru|accessdate=2020-01-13|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113135546/https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|url-status=live}}</ref>. [[Белоруси]]ре вӑл килӗшӳ, пултару та пахалӑх ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_duWFEBChO0|title=Лукашенко объявил 2024-й Годом качества в Беларуси|lang=ru-RU|access-date=2023-09-30}}</ref>. [[Раҫҫей]]ре вӑл этеплӗх, ӳнер, кил-йыш та спорт ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://ognov.ru/2024-god-obyavlen-prezidentom-godom-razvitiya-v-rossii/|title=2024 год объявлен президентом годом российской культуры и искусства|lang=ru-RU|last=controlistr|website=ognov.ru|date=2023-09-06|access-date=2023-10-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20231122/semya-1911067078.html|title=Путин объявил 2024 год годом семьи|lang=ru-RU|author=|website=РИА Новости|date=2023-11-21|access-date=2023-11-22|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/sport/19062137|title=Путин поддержал идею возобновления спортивных парадов на Красной площади|website=TACC|access-date=2023-12-17}}</ref>. [[Пӑхӑнман Патшалӑхсен Пӗрлешӗвӗ]]нче вӑл [[ниме]] юхӑмӗн ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.gosrf.ru/2024-god-stanet-godom-volonterskogo-dvizheniya-v-sng/|title=2024 год станет Годом волонтерского движения в СНГ|lang=ru-RU|first=Галатея|last=Петрова|website=Регионы России|date=2023-06-08|access-date=2023-10-08}}</ref>. == Пулса иртнӗ == === Кӑрлач === * [[Кӑрлач, 1]]: ** [[Тури Карабах]] [[Азербайджан]] йышне вӗҫлесе интеграциленӗ, [[Тури Карабах Республики]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/2023/09/28/17653861.shtml|title=Республика Нагорный Карабах прекращает существование. Половина жителей бежали в Армению|lang=ru|website=Газета.Ru|date=2023-09-28|access-date=2023-10-01}}</ref>. ** [[Бразили]] [[ОПЕК+]] йӗркелӗве кӗнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/business/934125|title=Источник сообщил, что Бразилия присоединится к ОПЕК+ с 2024 года|lang=ru|website=Interfax.ru|date=2023-11-30|access-date=2023-12-01}}</ref>. ** [[Египет]], [[Иран]], [[Пӗрлешӗннӗ Арап Эмирачӗсем]], [[Сауд Аравийĕ]] те [[Эфиопи]] [[БРИКС]]а кĕнĕ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/18574863|title=В БРИКС в 2024 году войдут шесть новых стран|website=TACC|access-date=2023-10-01}}</ref>. ** [[Раҫҫей]]ри [[Чернобыль инкекӗ|Отчуждени зони]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/642740b89a79477b90634812|title=В России не станет зоны отчуждения|lang=ru|website=РБК|date=2023-04-01|access-date=2023-12-28}}</ref>. ** [[Steam]]-ӗн пулӑшу пултарни [[Windows 7]], [[Windows 8|8]], [[Windows 8.1|8.1]] валли вӗҫленӗ<ref>{{Cite web|url=https://steamcommunity.com/discussions/forum/26/3821910251180452380/|title=Steam перестанет работать на windows 7 :: Русскоязычный Форум|lang=ru|website=steamcommunity.com|access-date=2023-12-31}}</ref>. ** [[Япони тинӗсӗ]]нчи [[Япони тинӗсӗнчи ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]], [[Япони]]ре 7,6-ччен магнитудӑллӑ ҫӗр чӗтрени пулнӑ. 73 ҫын вилнӗ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/proisshestviya/19670537|title=Число жертв землетрясений в Японии увеличилось до 73|website=TACC|access-date=2024-01-03}}</ref>. ** [[Эфиопи]] [[Сомалиленд]]па [[Бербера]] порчӗн пӗтӗм усӑ курни валли килӗшӳ ҫырнӑ. Тата, Эфиопи Сомалилендӗн никамран пӑхӑнманлӑхне йышӑнчӗ, вӑл пӗрремӗш ҫӗр-шыв куна тунӑ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/landlocked-ethiopia-signs-pact-use-somalilands-red-sea-port-2024-01-01/|title=Ethiopia signs pact to use Somaliland's Red Sea port|website=Reuters|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 2]]: ** [[Корей Республики]]нчи 3 уйӑх [[Корей Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]ччен [[Тобуро Демократи партийӗ]]н пуҫлӑхӗ [[Ли Джэмён|Ли Чжэ Мён]] ҫине [[Ли Джэмён ҫине вӗлерме тапӑнни|вӗлерме тапӑнни]] пулнӑ, унӑн мӑйне ҫӗҫӗпе амантнӑ<ref>{{Cite news|title=В Южной Корее совершено покушение на лидера оппозиции|url=https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2024/01/02/1013861-v-yuzhnoi-koree-pokushenie|website=Ведомости|access-date=2024-01-04|lang=ru}}</ref>. ** [[Маршалл утравӗсенчи пӗтӗм суйлав (2023)|Маршалл утравӗсенче пӗтӗм суйлавӗ]]: [[Маршалл утравӗсен саккун тӑвакан канашӗ]] [[Хайн Хильда|Хайн Хильдӑна]] президент иккӗмӗш хутпа суйланӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/505980/hilda-heine-sworn-in-as-president-of-the-marshall-islands|title=Hilda Heine sworn in as President of the Marshall Islands|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-03|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 3]] – [[Иран]]ти [[Керман теракчӗ|Керман масарӗнче теракт]] пулнӑ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240103/terakt-1919604739.html|title=Путин выразил властям Ирана соболезнования после теракта в Кермане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240103T1814|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 7]] – [[Бангладешри парламент суйлавӗ (2024)|Бангладешри парламент суйлавӗ]] пулнӑ<ref>{{Cite web|url=http://cikrf.ru/news/cec/54382/|title=Андрей Шутов принял участие в международном наблюдении за парламентскими выборами в Народной Республике Бангладеш|website=cikrf.ru|access-date=2024-01-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bdnews24.com/bangladesh/5ps4txfm44|title=Bangladesh Election Commission schedules parliamentary polls for Jan 7|lang=en|first=Senior|last=Correspondent|website=bdnews24.com|access-date=2024-01-13}}</ref><ref>{{Cite news|title=Bangladesh election: PM Sheikh Hasina wins fourth term in controversial vote|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-67889387|date=2024-01-07|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}</ref>. * [[Кӑрлач, 8]] – [[Astrobotic Technology]] компанийӗ [[Peregrine (лартмалли модуль)|Перегрин]] коммерци уйӑха лартмалли модулне вӗҫтерсе яни тунӑ. Вӗҫтерсе яни ҫӗнӗ [[Vulcan (ракета-йӑтакан)|Vulcan]] ракета-йӑтакан пулӑшпа тунӑ<ref>{{Cite web|url=https://spacenews.com/vulcan-centaur-launches-peregrine-lunar-lander-on-inaugural-mission/|title=Vulcan Centaur launches Peregrine lunar lander on inaugural mission|lang=en-US|first=Jeff|last=Foust|website=SpaceNews|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/kosmos/19686899|title=ULA запустила к Луне ракету Vulcan с модулем Peregrine|website=TACC|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.astrobotic.com/astrobotics-peregrine-launches-to-the-moon/|title=Astrobotic’s Peregrine Launches to the Moon|lang=en-US|last=alivia|website=Astrobotic|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-science-heads-to-moon-on-first-us-private-robotic-artemis-flight/|title=NASA Science Heads to Moon on First US Private Robotic Artemis Flight - NASA|lang=en-US|access-date=2024-01-08}}</ref>. * [[Кӑрлач, 9]] – [[Los Choneros]] картелӗн лидерӗ тӗрмерен тухса тарнӑран [[Эквадор]] президенчӗ [[Нобоа Даниэль|Даниэль Нобоа]] ҫӗр-шывра черетсӗр лару-тӑру йышӑннӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.kp.ru/online/news/5621351/|title=Президент Эквадора Нобоа ввёл режим внутреннего вооружённого конфликта в стране|lang=ru|first=|last=|website=kp.ru|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 11]] – Полици ӗҫлекенӗсемпе салтаксем валли ӗҫ укҫи суса тухнин йӑнӑшӗнчен [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвиней]]ри [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвинейри йӗркесӗрлӗхсем (2024)|йӗркесӗрлӗхсем]] пур ҫӗр-шыв тӑрӑх сиксе тухнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/506478/at-least-10-dead-after-looting-fires-on-port-moresby-s-darkest-day|title=At least 10 dead after looting, fires on Port Moresby's 'darkest day'|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-11|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 12]] – [[АПШ]]па [[Аслӑ Британи]] [[Йемене авиатапӑсем (2024)|Йемене авиатапӑсене]] тума пуҫланӑ та (ӗлӗкхине АПШ ҫакна тума пуҫланӑ)<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/us-britain-strikes-houthi-yemen-rcna133576|title=U.S. and Britain launch strikes against Houthi rebel targets in Yemen|lang=en|website=NBC News|date=2024-01-12|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 13]] – [[Китай Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|Тайваньти президент суйлавӗ]]: [[Лай Циндэ]] 40% сасӑсемпе ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite news|title=Taiwan elects Lai Ching-te, from incumbent pro-sovereignty party, as president|first=Helen|last=Davidson|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/13/taiwan-ruling-partys-lai-ching-te-wins-presidential-election|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-01-13|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}</ref>. * [[Кӑрлач, 14]] – [[Маргрете II]] [[Дани]]н король хӗрӗ патшаран тухнӑ. [[Фредерик X]] Данин ҫӗнӗ королӗ патшана ларнӑ.<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19661193|title=Королева Дании отречётся от престола 14 января|website=TACC|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 15]]—[[Кӑрлач, 18|18]] – [[Паймак]]ра, [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)|Пушкӑртстанти протестсем]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/ce9m7p05pe0o|title=В Башкирии сотни людей пришли к суду поддержать активиста, защищавшего шихан Куштау|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-01-15|access-date=2024-01-17}}</ref><ref>{{Cite news|title=Экстремисты под видом экологов: кому нужны были беспорядки в Башкирии|url=https://lenta.ru/articles/2024/01/23/ekstremisty/|website=Lenta}}</ref>. * [[Кӑрлач, 24]] – [[Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ|Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ]]. * [[Кӑрлач, 26]] – [[Тувалури парламент суйлавӗ (2024)|Тувалури парламент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2024/01/25/1227066448/voting-begins-in-tiny-tuvalu-in-election-that-reverberates-from-china-to-austral|title=Voting begins in tiny Tuvalu in election that reverberates from China to Australia|website=NPR|access-date=2024-01-27}}</ref>. * [[Кӑрлач, 28]] ** [[Буркина-Фасо]], [[Мали]] тата [[Нигер]] [[ЭКОВАС]]-ран тухнӑ<ref>[https://m.gazeta.ru/politics/news/2024/01/28/22209643.shtml?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile&utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fstory%2FBurkina-Faso_Mali_iNiger_vyshli_izEHkonomicheskogo_soobshhestva_Zapadnoj_Afriki--ad52dbc7fb298ecf82b6b6e499b26705 Три страны резко оборвали связь с ECOWAS]</ref>. ** [[Финляндири парламент суйлавӗ (2024)|Финляндири парламент суйлавӗ]]<ref>[http://vybor-naroda.rg/vn_exclusive/255673-v-finljandii-neizbezhen-vtoroj-tur-prezidentskih-vyborov.html?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile&utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fsearch%3Ftext%3D В Финляндии неизбежен второй тур президентских выборов]{{Ĕçлемен каçă|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Кӑрлач, 31]] – [[Малайзи]] [[Янг ди-Пертуан Агонг|корольне суйланă]] [[Ибрагим Исмаил|Ибрагим Исмаилӗн]] престолӗнче ларни, татах вӑл [[Джохор|Джохор султанӗ]] пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=https://glasnarod.ru/mir/sultan-ibragim-stal-sledujushhim-koroljom-malajzii/|title=Султан Ибрагим стал следующим королём Малайзии|lang=ru-RU|first=|last=|website=Интернет-газета «Глас Народа»|date=2023-10-27|access-date=2024-01-13}}</ref>. === Нарӑс === * [[Нарӑс, 2]] – [[Бишкек]] [[Ӑшӑэлектроцентраль|ӐЭЦ]]ĕнчи шултра авари<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240202/kirgiziya-1924943848.html|title=Число пострадавших при аварии на ТЭЦ Бишкека возросло до пяти|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240202T0734|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 3]] – Тапнине пула [[Лисичанск]]ри ([[ЛХР]] — аннексиленĕ [[Луганск облаҫӗ]]) пекарня ишӗлсе аннӑ, 28 ҫын вилнĕ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240204/lisichansk-1925337904.html|title=В Лисичанске завершили поисковую операцию|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240204T1633|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 4]] – [[Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ (2024)|Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ]]. * [[Нарӑс, 7]] – [[Азербайджан]]ти черетсӗр [[Азербайджанти президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/clle3dl9zy9o|title=В Азербайджане проходят очередные внеочередные выборы|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-07|access-date=2024-02-07}}</ref>. Хальхи президент [[Алиев Ильхам|Ильхам Алиев]] çӗнетсе суйланӑ пиллӗкмӗш срок ҫине, уншӑн 92,12% сасӑлакан ҫынсем сасӑ панӑ<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/azerbaijan-election-ilham-aliyev-39a3b0811de492afdcc96e2f17b6f797|title=Azerbaijan's Aliyev appears headed to a landslide win in election called after retaking Karabakh|lang=en|website=AP News|date=2024-02-07|access-date=2024-02-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240211/vybory-1926712011.html|title=Алиев победил на президентских выборах в Азербайджане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-11|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 8]]  ** [[Пакистан]]ти [[Пакистанри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1785760|title=President, ECP agree on holding elections on February 8|lang=en|first=|last=|website=DAWN.COM|date=2023-11-02|access-date=2024-01-13|archive-date=2024-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112120521/https://www.dawn.com/news/1785760|url-status=live}}</ref>. Никамран пӑхӑнман политиксен нумайрахӑшӗ — "Тӗрӗслӗхшӗн юхӑм" чарнӑ политика партийӗн хутшӑнаканӗсем Наци ассамблейӗнчи вырӑнсен чылайӑшӗ илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/35a6dd5b-2924-40ad-a650-004ec6379e00|title=Imran Khan loyalists win shock victory in Pakistan election|website=www.ft.com|access-date=2024-02-11}}</ref>. ** Иртнӗ [[Бразили]] президенчӗ Жаир Болсонарӑва патшалӑх пӑтӑрмахӗ тума хӑтланнӑшӑн айӑплама арестленӗ<ref>{{Cite web|url=https://t.me/rian_ru/230726|title=РИА Новости|website=Telegram|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 10]] – [[Венгри]] президенчӗ [[Новак Каталин|Каталин Новак]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19954637|title=Президент Венгрии подала в отставку|website=TACC|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 11]] – [[Финлянди]] президент суйлавӗн иккӗмӗш пайӗ<ref>{{Cite news|title=Финляндии предстоит второй тур президентских выборов|url=https://www.svoboda.org/a/finlyandii-predstoit-vtoroy-tur-prezidentskih-vyborov-/32795413.html|website=Радио Свобода|date=2024-01-28|access-date=2024-02-05|lang=ru}}</ref>. * [[Нарӑс, 12]]—[[Нарӑс, 18|18]] – [[Европа кӗрешӳ чемпионачӗ (2024)|Европа кӗрешӳ чемпионачӗ]] пулнӑ ([[Бухарест]], [[Румыни]])<ref>{{Cite web|url=https://uww.org/event/seniors-european-championships/results|title=Seniors european championships|lang=en|website=uww.org|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 14]] – [[Индонези]]ри [[Индонезири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]. * [[Нарӑс, 15]] – [[Белгород]]а [[2024 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗнчи Белгорода персе тӑни|персе тăни]]. 7 ҫын вилнӗ, 20 ҫын аманнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c89n5w2l1yyo|title=Белгород подвергся обстрелу, погибли семь человек, в том числе ребёнок. Что известно|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-15|access-date=2024-02-15}}</ref>. * [[Нарӑс, 16]] – [[ЯНАО]]-н [[Харп (хула евӗр посёлок)|Харп]] тӗрминчи Раҫҫей оппозиционерӗ [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] вилчӗ. * [[Нарӑс, 17]] – [[Украина хӗҫпӑшаллӑ вӑйӗсем|УХВ]] [[Авдеевка|Авдеевкӑран]] [[Авдеевка ҫапӑҫӑвӗ (2022—2024)|тухнӑ]]<ref>{{Cite news|title=Ukrainian forces withdraw from Avdiivka to avoid encirclement, army chief says|first=Shaun|last=Walker|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/16/ukrainian-forces-give-up-some-positions-in-avdiivka-as-russian-assault-continues|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-17|access-date=2024-02-17|lang=en-GB}}</ref>. * [[Нарӑс, 22]] – [[Nova-C]] лартмалли модуль [[АПШ]]-н [[Intuitive Machines]] компани пӗрремӗш коммерци аппарачӗ [[Уйӑх (Ҫӗр ҫулташӗ)|Уйӑхра]] анса ларнӑ<ref>{{Cite news|title=Odysseus spacecraft lands on the moon as Nasa hails ‘giant leap forward’ – as it happened|first=|last=|url=https://www.theguardian.com/science/live/2024/feb/22/nasa-odysseus-moon-landing-intuitive-machines|website=the Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-23|access-date=2024-02-25|lang=en-GB}}</ref>. * [[Нарӑс, 23]] – [[Эрмени]], [[де-факто]], хӑйӗн [[Коллективлӗ хӑрушсӑрлӑх килӗшӗвӗн йӗркелӗвӗ|КХКЙран]] хутшӑннине чарнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/6532171|title=Секретариат ОДКБ не получал заявлений от Армении о приостановке членства|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2024-02-23|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Нарӑс, 25]] – [[Беларуҫ]]ри [[Беларуçри парламентр суйлавӗ (2024)|пӗтӗм сасӑлани кунӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|title=Календарь выборов и референдумов {{!}} Русская версия|website=rec.gov.by|access-date=2023-12-26|archive-date=2023-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20231227181659/https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|url-status=live}}</ref>. * [[Нарӑс, 26]] – [[Венгри]]ри [[Венгрири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240223/prezident-1929155145.html|title=Выборы нового президента Венгрии пройдут 26 февраля|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-23|access-date=2024-02-26}}</ref>. [[Шуйок Тамаш|Тамаш Шуйок]]а суйланă<ref>{{Cite web|url=https://magyarnemzet.hu/belfold/2024/02/hamarosan-megvalasztja-az-orszaggyules-az-uj-koztarasagi-elnokot-kovesse-nalunk-eloben|title=Megválasztották Sulyok Tamást köztársasági elnöknek|lang=hu|first=|last=|website=Magyar Nemzet|date=2024-02-26|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Нарӑс, 29]] – [[Израиль–ХАМАС вӑрҫи]]: [[Газа|Газӑри]] вӑрҫлакан [[Израиль хӳтӗленӳ вӑйӗсем]] [[гуманитарлӑ конвоя атака]] тунӑ. Атакӑна пула 100 ытла [[Палестина]] ҫыннисем вилнӗ. Палестина ҫухату тӳсӗвӗсем 30 пинччен ӳснӗ<ref>{{Cite web |date=2024-02-29 |title=More than 100 killed as Israeli troops open fire on Gazans crowded around aid convoy |url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |access-date=2024-02-29 |publisher=NBC News |language=en |archive-date=February 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215024/https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |url-status=live }}</ref>. === Пуш === * [[Пуш, 1]]: ** [[Казахстан]] [[Казахстан вӑхӑчӗ|хӑйӗн]] пур территоринче пӗр сехет зонине йышӑннӑ (ӗлӗкхи икӗ пулнӑ)<ref>{{Cite web|url=https://www.nur.kz/society/2063623-vremya-pereveli-na-chas-nazad-v-kazahstane/?|title=Время перевели на час назад в Казахстане|lang=ru|website=www.nur.kz|date=2024-02-29|access-date=2024-03-01}}</ref>. ** [[Иран]]ти [[Иранти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. ** [[Бразили]]ри шыв инкекӗ. 40 ҫын яхӑн вилнӗ<ref>[https://t.me/MIR24MOLDOVA/3214 Telegram: Contact @MIR24MOLDOVA]</ref>. ** [[Мускав]]ӑн [[Борисово масарӗ]]нчи [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] пытарӑвӗ пулнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/01/03/2024/65e1d3649a79474fb1498546|title=Алексея Навального похоронили в Москве|lang=ru|website=РБК|date=2024-03-01|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Пуш, 7]] – Юлашки [[Скандинави]]ри ҫӗр-шыв, [[Швеци]], [[НАТО]]-на кӗнӗ<ref>{{cite web |title=Sweden officially joins NATO |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |publisher=NATO |archive-date=March 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331212531/https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Sweden finally joins Nato after nearly two-year wait |url=https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |work=The Guardian |archive-date=June 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609045522/https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 10]] – [[Португалири парламент суйлавӗ (2024)|Португалири парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ альянс (Португали, 2024)|Демократиллӗ альянс]] нумайрахӑш вырӑнсене илет, тата сахалрахӑш ертсе пырӑвӗ йӗркелет. [[Социалист партийӗ (Португали)|Социалист партийӗ]] вырӑнсене пӗтет, сылтӑм парти [[Chega]] нумай вырӑнсене илет<ref>{{Cite web |date=2024-03-10 |title=Portugal election sees above-average turnout in very tight contest |url=https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |access-date=2024-03-10 |website=Politico |language=en |archive-date=March 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310154709/https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Vock |first=Ido |date=21 March 2024 |title=Luís Montenegro: Centre-right leader invited to form minority government |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-url=https://archive.today/20240321051720/https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-date=21 March 2024 |access-date=21 March 2024 |publisher=BBC News |language=en}}</ref>. * [[Пуш, 11]] – [[Гаити]]: [[Гаити премьер-министрӗ|премьер-министр]] ӗҫне вӑхӑтлӑ тӑваканӗ [[Анри Ариэль]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ, мӗншӗн тесен ҫӗр-шывра [[Гаити кризисӗ (2018–халлӗхе)|бандит кризисӗ]] [[Гаитири бандит вӑрҫи|пуҫланнӑ]]<ref>{{Cite news |date=2024-03-12 |title=Haiti's prime minister Ariel Henry resigns as law and order collapses |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |access-date=2024-03-13 |language=en-GB |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313111145/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 13]] – [[Европа Пӗрлешӗвӗ]] [[хайлавлӑ ӑс-тӑн акчӗ]] йышӑннӑ. Ку пӗрремӗш [[хайлавлӑ ӑс-тӑн]]а ертсе пыракан хут<ref>{{cite web |title=World's first major act to regulate AI passed by European lawmakers |url=https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |access-date=13 March 2024 |date=14 March 2024 |publisher=CNBC |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313120308/https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 15]]–[[Пуш, 17|17]] – [[Раҫҫейри прзидент суйлавӗ (2024)|Раҫҫейри президент суйлавӗ]]: [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] пиллӗкмӗш хут президент ӗҫне суйланӑ<ref>{{cite web|title=Putin wins Russia election in landslide with no serious competition|url=https://www.reuters.com/world/europe/russias-presidential-vote-starts-final-day-with-accusations-kyiv-sabotage-2024-03-17/|access-date=18 March 2024|date=18 March 2024|publisher=[[Reuters]]}}</ref>. * [[Пуш, 22]] – [[Ислам патшалӑхӗ – Хорасан вилаячӗ|Террористсем]] [[Мускав облаҫӗ]]н [[Красногорск (Мускав облаҫӗ)|Красногорск]]ри "Крокус Сити Холл"а атакӑланӑ. 145 ҫын вилнӗ, 551 аманнӑ<ref>{{Cite web |date=March 29, 2024 |title=Death toll from concert hall attack in Russia's Moscow region rises to 144 |publisher=Anadolu Agency |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |access-date=29 March 2024 |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330062453/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 25]] – [[ПНО Хӑрушсӑрлӑх Канашӗ]] [[Газа вӑрҫи]]нче "пени чарма" тата "тыткӑнти ҫынсене ирӗклетме" хутне йышӑннӑ<ref>{{cite web |title=UN Security Council resolution calls for Gaza ceasefire |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |access-date=25 March 2024 |date=25 March 2024 |publisher=BBC News |archive-date=March 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325151053/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 30]]: ** [[Шенген зони]]не шыв тата сывлӑш ҫулӗсем тӑрӑх [[Румыни]]пе [[Болгари]] пӗрлешнӗ<ref>{{cite web|date=30 March 2024|title=Bulgaria and Romania join the Schengen area|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|access-date=30 March 2024|publisher=European Commission|archive-date=March 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330150353/https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|url-status=live}}</ref>. ** [[Турци]]ри вырӑн суйлавӗ<ref>{{Cite news |author1=Scott McLean |author2=Mohammed Tawfeeq |author3=Nadeen Ebrahim |date=2024-04-01 |title=Turkey's Erdogan dealt major election blow as opposition party wins big cities |url=https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |access-date=2024-04-01 |publisher=CNN |language=en |archive-date=August 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807103050/https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |url-status=live }}</ref>. === Ака === * [[Ака, 1]] – [[Израиль]] [[Дамаск]]ри [[Иран]]ӑн элчӗлӗхне [[Дамаскри Иран элчӗлӗхне Израиль авиаҫапӑвӗ|авиаҫапу]] тунӑ, 16 ҫын вилнӗ<ref name="cghs2">{{Cite web |date=3 April 2024 |title=Woman and her son among 16 people killed in Israeli raid on building attached to Iranian embassy |url=https://www.syriahr.com/en/330101/ |access-date=2024-04-14 |publisher=Syrian Observatory For Human Rights |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403193442/https://www.syriahr.com/en/330101/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 3]] – [[Тайвань|Тайванӗн]] тухӑҫ хӗрринче 7,4 магнитудӑллӑ [[Хуалянь ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]] пулнӑ, унран цунами [[Япони]]н [[Окинава префектури]]ччен ҫитнӗ<ref>{{Cite web |date=2 April 2024 |title=Taiwan 7.7 magnitude earthquake sparks tsunami warning in Japan |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |access-date=3 April 2024 |website=The Guardian |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403005317/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 4]] – [[Кувейт]]ри [[Кувейтри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. [[Наци ассамблейӗ (Кувейт)|Наци ассамблейӗнчи]] оппозици нумайрахӑш вырӑнсем илнӗ<ref name="ajresult">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |title=Few changes after Kuwait holds first parliamentary election under new emir |publisher=Al Jazeera English |date=5 April 2024 |access-date=April 12, 2024 |archive-date=April 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411170642/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 5]] – [[Эквадор]] полицийӗ [[Кито|Китӑри]] [[Мексика]] [[Эквадорти Мексика элчӗлӗхне тапӑнни (2024)|элчӗлӗхне тапӑннӑ]]. Полици Эквадорӑн иртнӗ вице-президентне [[Глас Хорхе|Хорхе Гласа]] арестленӗ, вӑл Мексика политика хӳтӗлӗхӗ илмеллеччӗ. Кун пек тапӑннисем [[Дипломатиллӗ ҫыхӑну Вена конвенцийӗ]] йӗркене пӑснӑран Мексикӑпа [[Никарагуа]] Эквадорпа дипломатиллӗ ҫыхӑну пӗтерсе татнӑ<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Roger |title=México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador, tras irrupción policial en Embajada México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador |url=https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |access-date=6 April 2024 |website=Primicias |date=6 April 2024 |language=es |archive-date=April 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406045205/https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 6]] – [[Словаки]]ри [[Словакири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: иккӗмӗш хутра [[Пеллегрини Петер]] Словаки президенчӗ суйланӑ<ref>{{Cite web |title=Slovak presidency goes to government candidate |url=https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |date=6 April 2024 |website=Politico |access-date=April 6, 2024 |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233128/https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 8]] – [[Ҫурҫӗр Америка|Ҫурҫӗр Америкӑра]] [[Хӗвел тӗттӗмленни (2024 акан 8)|Хӗвел тӗттӗмленнине]] курма пулнӑ<ref>{{citation |title=Where & When |url=https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |date=2024-04-06 |publisher=NASA |language=en |access-date=April 8, 2024 |archive-date=April 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408053255/https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 9]] – [[Варадкар Лео|Лео Варадкар]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ хыҫҫӑн [[Фине Гэл]] пуҫлӑхӗ [[Харрис Саймон|Саймон Харрис]] [[Ирланди]]н чи ҫамрӑк [[Тишек]]ӗ пулса тӑнӑ. Вӑл [[Дойл Эрен]] сасӑлавӗнче 69 сасӑсене хирӗҫ 88 сасӑсемпе суйланӑ тата [[Ирланди президенчӗ]] [[Хиггинс Майкл|Майкл Д. Хиггинс]] йышӑну тӑрӑх ӗҫе лартнӑ<ref>{{cite news|url=https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|title=Simon Harris formally appointed Taoiseach after Dáil vote|publisher=RTÉ News|date=9 April 2024|access-date=April 11, 2024|archive-date=April 9, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130013/https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 10]] – [[Кӑнтӑр Корей]]ри [[Кӑнтӑр Корейри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ парти (Кӑнтӑр Корей, 2015)|Демократиллӗ партипе]] [[Корейӗн демократиллӗ альянсӗ|Демократиллӗ альянс]] 176 вырӑнсене ҫӗнтернӗ, анчах [[Халӑх вӑйӗ партийӗ (Кӑнтӑр Корей)|Халӑх вӑйӗпе]] [[Халӑх пуласлӑхӗ партийӗ|Халӑх пуласлӑхӗ]] (ӑҫта [[Кӑнтӑр Корей президенчӗ|президент]] [[Юн Сок Ёль]]) 108 вырӑнсене кӑна ҫӗнтернӗ<ref>{{cite news|url=https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications/|title=South Korea's 2024 General Election: Results and Implications|publisher=CSIS|date=10 April 2024|access-date=April 13, 2024|archive-date=April 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240413000539/https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 13]] – [[Израиль|Израиле]] хирӗҫ [[Иран]]ӑн [[Израиле хирӗҫ Иранӑн ракет авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|ракет ҫапнисем]]<ref>{{Cite web |last=Harris |first=Chris |date=2024-04-13 |title=Iran launches wave of drone attacks at Israel: report |url=https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |access-date=2024-04-13 |website=New York Post |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233029/https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 16]] – [[Перс кӳлмекӗ]]нчи [[Перс кӳлмекӗнчи ҫӗр-шывсене шыв илни (2024)|ҫӗр-шывсене шыв илни]]. [[Ҫывӑх Тухӑҫ]]ра 32 яхӑн ҫын вилнӗ<ref>{{cite news|title=Dubai airport chaos as UAE and Oman reel from deadly storms|date=16 April 2024|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|access-date=April 20, 2024|archive-date=April 17, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417001907/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 17]] ** [[Соломон утравӗсем|Соломон утравӗсенчи]] [[Соломон утравӗсенчи парламент суйлавӗ (2024)| парламент суйлавӗ]]: [[Пурлӑх, пӗрлӗх тата тивӗҫлӗх партийӗ|ППТ]] партийӗ нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web |title=Solomon Islands pro-China PM Manasseh Sogavare fails to secure majority |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |access-date=2024-04-25 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=April 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424070504/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |url-status=live }}</ref>. ** [[Хорватири парламент суйлавӗ (2024)|Хорватири парламент суйлавӗ]]: [[Хорват демократиллӗ пӗрлешӗвӗ]] нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite news |last1=Henley |first1=Jon |date=2024-04-18 |title=Political uncertainty in Croatia as ruling party wins most seats but no majority |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |access-date=2024-04-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=April 22, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422190025/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 19]] – [[Иран]]а хирӗҫ [[Израль|Израилӗн]] [[Ирана хирӗҫ Израилӗн авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|авиаҫапӑвӗсем]]<ref>{{cite news |last1=Alkhshali |first1=Hamdi |title=Isfahan, Iran: Explosions Hear, Reports Say |url=https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |access-date=19 April 2024 |agency=CNN |archive-date=April 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419021802/https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 25]] – [[Гаити]]н премьер-министрӗ ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑран патшалӑх пуҫлӑхӗн ӗҫӗсем [[Транзитлӗ президентлӗ канаш]] аллине килнӗ<ref name="sworn in">{{cite news |last=Robenson |first=Geffrard |date=2024-04-25 |title=Les membres du Conseil présidentiel de transition ont prêté serment, tôt jeudi 25 avril 2024, au Palais national |url=https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |newspaper=Le Nouvelliste |language=fr |access-date=April 27, 2024 |archive-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426122820/https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 29]] ** [[Бразили]]н [[Риу-Гранди-ду-Сул]] штатӗнчи шыв илни<ref>{{Cite news |date=2024-05-01 |title=Brazil floods: Residents stranded on rooftops in Rio Grande do Sul |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |access-date=2024-05-09 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=May 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509013527/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |url-status=live }}</ref>. ** Нумай ҫумӑрсем ҫунӑран Кенипе Танзанире шыв илнине пула 488 ҫын вилнӗ, 503 000 ҫын куҫса кайтарнӑ<ref>{{Cite news |date=2024-04-29 |title=Kenya flooding: Around 50 killed in villages near Mai Mahiu town |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |access-date=2024-05-10 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=April 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240429100348/https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 30]] – [[Мӑн Ҫиччӗлӗх]] ҫӗр-шывӗсем 2030–2035 ҫулсем патне [[кӑмрӑк энергетики]]не усӑ курма чарма килӗшнӗ<ref>{{cite news |title=STATEMENT: G7 Leaders Agree to Shut Down Coal Plants |url=https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |date=30 April 2024 |access-date=8 May 2024 |publisher=World Resources Institute |archive-date=May 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508145930/https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |url-status=live }}</ref>. === Ҫу === * [[Ҫу, 5]] – [[Панама|Панамӑри]] [[Панамӑри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Мулино Хосе Рауль|Хосе Рауль Мулино]] [[Панама президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Panama's Mulino wins presidency with support from convicted former leader|url=https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|publisher=[[Reuters]]|date=May 5, 2024|author1=Valentine Hilaire |author2=Elida Moreno|access-date=6 May 2024|archive-date=6 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506023850/https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫу, 6]] – [[Чад]]ри [[Чадри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Деби Махамат|Махамат Деби]] президент пулса тӑнӑ, унӑн ашшӗ [[Деби Идрисс|Идрисс Деби]] вырӑнне<ref>{{Cite web |date=2024-05-10 |title=Présidentielle au Tchad: premières réactions au lendemain de la victoire annoncée de Mahamat Idriss Déby |url=https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510080527/https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |archive-date=10 May 2024 |access-date=2024-05-10 |website=Yahoo News |language=fr-FR}}</ref>. * [[Ҫу, 7]]–[[Ҫу, 11|11]] – [[Еврокурни]] [[Еврокурни-2024|2024]]: Юрӑ ӑмӑртӑвӗ [[Швеци]]н [[Мальмё]] хулинче пулнӑ<ref>{{Cite web |date=2023-07-07 |title=Malmö will host the 68th Eurovision Song Contest in May 2024 |url=https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |access-date=2023-07-07 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |archive-date=July 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707133201/https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |url-status=live }}</ref>, швед юрӑҫӗ [[Nemo (юрӑҫ)|Немо]] "[[The Code (Nemo юрри)|The Code]]" юрӑпа ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-11 |title=Eurovision: Switzerland wins 2024 song contest |url=https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |access-date=2024-05-12 |publisher=[[Deutsche Welle]] |archive-date=September 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905021036/https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 8]] – [[Ҫурҫӗр Македони]]ри суйлавра сылтӑм парти [[Шал Македони революциллӗ йӗркелӗвӗ — Македонин халӑх пӗрлешӗвӗ демократиллӗ партийӗ|ВМРО-ДПМНЕ]] [[Ҫурҫӗр Македонири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗнче]] ҫӗнтернӗ. Унӑн президенте кандидат [[Силяновская-Давкова Гордана|Гордана Сильяновска-Давкова]] [[Ҫурҫӗр Македонири президент суйлавӗ (2024)|иккӗмӗш турта]] Ҫурҫӗр Македонин пӗрремӗш хӗрарӑм президент пулса тӑнӑ<ref name="apwoman">{{Cite web |date=9 May 2024 |title=North Macedonia elects first woman president as center-left incumbents suffer historic losses |url=https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |access-date=9 May 2024 |publisher=Associated Press |language=en |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509011558/https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 May 2024 |title=Претседателски и парламентарни избори 2024 – 8 May 2024 |url=https://rezultati.sec.mk/mk/parl/r |publisher=Државна Изборна Комисија |language=mk}}</ref>. * [[Ҫу, 10]] – [[ПНО|Пӗрлешнӗ Нацисен Организацийӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗ|Тӗп Ассамблейӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗн резолюцийӗ ES-10/23|резолюцийӗ]] тӑрӑх [[Палестина Патшалӑхӗ]] [[ПНО пайташ патшалӑхӗсем]] хушшинче алфавит йӗрки тӑрӑх лартма пултарать. Ку йышӑну ПНО-н Тӗп Ассамблейӗн сессинче 2024 авӑнӑн 10-мшӗнче вӑя кӗрет<ref>{{Cite news |date=2024-05-10 |title=UN general assembly calls on Security Council to admit Palestine as member |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |access-date=2024-05-10 |language=en-GB |archive-date=May 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510184728/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 15]] ** [[2004]] ҫултанпа [[Сингапур]] [[Сингапур премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Ли Сянь Лун]] ӗлӗкхи премьер-министр [[Вонг Лоуренс|Лоуренс Вонг]] вырӑнне премьер-министр пулса тӑнӑ, пулас [[2025]] ҫулта пӗтӗм пӗрлехи суйлав валли<ref>{{cite news |last=Kok |first=Xinghui |date=15 May 2024 |title=Singapore to inaugurate new PM as Lee makes way after 20 years in charge |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/singapore-inaugurate-new-pm-lee-makes-way-after-20-years-charge-2024-05-15/ |access-date=16 May 2024 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>. ** [[Гандлова|Гандловӑра]] [[Словаки]] [[Словаки премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Фицо Роберт|Роберт Фицӑна]] [[Роберт Фицӑна вӗлерме тапӑнни|пертернӗ]], ӑна хӑвӑрт госпитализациленӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-15 |title=Slovak Prime Minister Robert Fico shot in head and chest, reports say |url=https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |access-date=2024-05-15 |website=Politico |language=en-GB |archive-date=May 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515171305/https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 19]] ** [[Доминикан Республики]]нчи [[Доминикан Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Абинадер Луи|Луи Абинадер]] иккӗмӗш хут [[Доминикан Республикин президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Abinader logra un contundente triunfo en las elecciones de República Dominicana y será presidente 4 años más|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|date=May 20, 2024|access-date=May 21, 2024|publisher=BBC|language=es|archive-date=May 21, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521015833/https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|url-status=live}}</ref>. ** [[Иран]] [[Иран президенчӗ|президенчӗ]] [[Раиси Ибрахим|Ибрахим Раисипе]] Иран ютҫӗр ӗҫӗсен министрӗ [[Хосейн Амир Абдоллахиян]] тата экипажӑн урӑх ҫичӗ пассажир [[вертолёт]] [[Ибрахим Раиси вёртолечӗн аркатса ӳкни|арканнинче]] вилнӗ. Вӗҫекен транспорт [[Азербайджан–Иран чикки]] патӗнче ӳкнӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Iran's President Ebrahim Raisi killed in helicopter crash - state TV |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-middle-east-69035051 |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en |archive-date=June 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611022712/https://www.bbc.com/news/live/world-middle-east-69035051 |url-status=live }}</ref>. ** [[Конго Демократиллӗ Республики]]нче патшалӑх пӑтӑрмахӗн хӑтлану. Унӑн пуҫнӑҫласшӑнччӗ [[Маланга Кристиан|Кристиан Маланга]] каланине пула [[Киншаса|Киншасӑра]] протестсем пуҫланчӗҫ<ref>{{Cite web |title=Three reported killed as DR Congo military averts 'attempted coup' |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |access-date=2024-05-20 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519131303/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |url-status=live }}</ref>. Ертсе пыруллӑ салтакӗсем лару-тӑрӑва тӗрӗслесе тӑнинче тытаҫҫӗ<ref>{{Cite news |date=2024-05-19 |title=Shooting in Kinshasa is a failed coup d'état, says Congolese army |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |access-date=2024-05-20 |work=Le Monde |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044053/https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-19 |title='Several nationalities' including American and British involved in DRC coup attempt, say officials |url=https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |access-date=2024-05-20 |publisher=Voice of America |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044048/https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 20]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]]ӑн тӗп прокурорӗ [[Израиль]] [[Израиль премьер-министрӗ|премьер-министрне]] [[Нетаньяху Биньямин|Биньямин Нетаньяхупа]] [[ХАМАС]]ӑн [[Газа секторӗ]]нчи лидерне [[Синвар Яхья|Яхья Синвара]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ. Иккӗшӗ те ҫар усал ӗҫӗсем тунӑран ордер пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=ICC prosecutor seeks arrest warrants for Netanyahu and Hamas leaders |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520113528/https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 24]] ** ПНО-н ҫӳллӗ сучӗ, [[ПНО-н тӗнчери сучӗ]]н йышӑнӑвӗ тӑрӑх [[Рафах]]ри [[Израилӗн хӳтӗлев ҫарӗ]]сен [[Рафаха тапӑну|тапӑнса кайни]] чарӑнмалла<ref>{{Cite web |date=2024-05-24 |title=UN's top court orders Israel to halt military operations in Rafah |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |access-date=2024-05-24 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524141516/https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |url-status=live }}</ref>. ** [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвиней]]ри пысӑк [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвинейӗн ҫӗр шуса анӑвӗ (2024)|ҫӗр шуса аннине]] пула 160 - 2000 ытла ҫын вилнӗ, тата ытлах ҫӗр айне пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Death toll in Papua New Guinea climbs to 2,000|url=https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|newspaper=The Street Journal|date=27 May 2024|access-date=27 May 2024|archive-date=May 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527144220/https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dziedzic |first=Stephen |date=2024-05-31 |title='The earth is moving': PNG PM explains why he can't send excavators to site of landslide disaster |url=https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601132827/https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |archive-date=1 June 2024 |access-date=2024-05-31 |publisher=ABC News |language=en-AU}}</ref>. * [[Ҫу, 26]] – [[Литва]]ри [[Литвари президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: Хальхи президент [[Науседа Гитанас|Гитанас Науседа]] иккӗмӗш хут [[Литва президенчӗ]] пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|title=Lithuanian Nauseda calls victory in presidential election|work=Reuters |date=May 26, 2024 |url=https://www.reuters.com/world/europe/lithuanians-vote-presidential-election-overshadowed-by-russia-2024-05-26/|access-date=27 May 2024 |last1=Sytas |first1=Andrius |last2=Sytas |first2=Andrius }}</ref>. * [[Ҫу, 28]] – [[Испани]]пе [[Ирланди]] тата [[Норвеги]] [[Палестина Патшалӑхӗ|Палестина Патшалӑхне]] йышӑннӑ<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cl77drw22qjo|title=Spain, Norway and Ireland recognise Palestinian state|publisher=BBC News|date=28 May 2024|access-date=13 November 2024}}</ref>. * [[Ҫу, 29]] ** [[Кӑнтӑр Африка Республики]]нчи [[Кӑнтӑр Африка Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Африка Наци Конгресӗ|АНК]] парти хӑй нумайрахӑшне ҫӗнтермен. КАР-н демократиллӗ историнчи ку суйлав, АНК нумайрахӑш илмен чух чи пӗрремӗш пулса тӑнӑ<ref>{{Cite news|date=31 May 2024|title=ANC facing worst result since end of apartheid|url=https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|publisher=BBC News|access-date=May 31, 2024|archive-date=May 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530005713/https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Harper |first=Paddy |title=Historic losses for ANC open new era in South African politics |url=https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |access-date=2023-08-01 |work=Africanews |language=en |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801181438/https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |url-status=live }}</ref>. ** [[Мадагаскар]]ти [[Мадагаскарти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: Президентӗн [[Радзуэлина Андри|Андри Радзуэлинӑн]] партийӗ [[Ҫамрӑк вирлӗ малагасисем|ҪВМ]] парти Наци Ассамблейӗнчи хӑй нумайрахӑшне 163 вырӑнтан 80 кӑна илсе пӗтнӗ<ref>{{Cite web|title=Madagascar ruling party loses parliament majority|url=https://www.africanews.com/2024/06/12/madagascar-ruling-party-loses-parliament-majority/|access-date=2024-12-05|website=Africanews|date=June 12, 2024 }}</ref>. * [[Ҫу, 30]] – [[АПШ]] ӗлӗкхи [[АПШ президенчӗ|Президенчӗ]] [[Трамп Дональд|Дональд Трампа]] хӑй вӑрттӑн укҫа енӗпе тунӑ судӗнче 34 айӑппа айӑпланӑ. АПШ историнче президент тӗлӗшне кун пек айӑплани пӗрремӗш хут<ref>{{Cite web |title=Donald Trump found guilty in historic New York hush money case |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |access-date=2024-05-30 |publisher=NBC News |date=30 May 2024 |language=en |archive-date=June 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629091334/https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Trump's guilty verdict means for the 2024 election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |access-date=2024-05-30 |publisher=BBC News |date=May 30, 2024 |language=en-GB |archive-date=July 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720050748/https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |url-status=live }}</ref>. === Ҫӗртме === * [[Ҫӗртме, 3]] – [[Грузи]]ри йышӑннӑ ютҫӗр агенчӗ пирки саккун вӑя кӗнӗ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|title=В Грузии вступил в силу скандальный закон об иноагентах|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-06-03|access-date=2024-06-06|archive-date=2024-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240606183441/https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 5]] – "Тинькофф Банк" хӑйӗн ятне "Т-Банк" ҫине улӑштарнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|title=Тинькофф Банк поменял название|lang=ru|website=РБК|date=2024-06-05|access-date=2024-06-05|archive-date=2024-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240605070708/https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 11]]–[[Ҫӗртме, 23|23]] – [[Хусан]]та [[БРИКС Вӑййисем]] пулнӑ. Ку Вӑйӑсенче [[БРИКС]] пӗрлешӳри пайташ ҫӗршывсем кӑна хутшӑнма пултараҫҫӗ<ref>{{Cite web|url=https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|title=Барс по кличке Бриксик стал талисманом Игр БРИКС|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости Спорт|date=2024-04-11|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240411150939/https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 12]] – [[Тури Карабах]]ран [[Раҫҫей]] нимеллӗ салтакӗсен тухни вӗҫленӗ<ref>{{Cite web|url=https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|title=Российские миротворцы покинули Нагорный Карабах|lang=ru|website=RTVI|date=2024-06-12|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708184455/https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 15]]–[[Ҫӗртме, 16|16]] – [[Швейцари]]ре [[Украина]] тӑнӑҫлӑ конференцийӗ иртнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|title=Швейцария пригласила Россию на мирную конференцию по Украине|lang=ru|website=РБК|date=2024-04-10|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240410172156/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 16]] – [[Тан-ҫинчи-Ростов]]ри СИЗОра террористсем ҫынсене тыткӑна илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|title=Спецназ ликвидировал всех захватчиков в ростовском СИЗО|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2024-06-16|archive-date=2024-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616093341/https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 23]]: ** [[Севастополь]] ҫийӗнчи [[Украина]] ракечӗ персе антарнӑран 153 ҫын аманнӑ, 4 ҫын вилнӗ<ref>{{Cite web|url=https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|title=Кримський невивчений урок війни|lang=uk|website=Крым.Реалии|date=2024-06-26|access-date=2024-09-10|archive-date=2024-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627095542/https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|title=Работа российской ПВО: оккупанты ввели в Севастополе “режим ЧС”|lang=ru|website=Украинская правда|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624165240/https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|url-status=live}}</ref>. ** [[Дагестан]]ти [[Махачкала]]па [[Дербент]]ре [[Синагога|синагогӑсемпе]] [[чиркӳ]]сене тапӑннисем. 22 ҫын вилнӗ, 46 аманнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|title=Нападения в Махачкале и Дербенте: что известно на данный момент|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-23|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624164352/https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|title=Число погибших при терактах в Дагестане возросло до 22|lang=ru|website=РБК|date=2024-07-01|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708022913/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 25]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]] [[Шойгу Сергей Кужугетович|Сергей Шойгу]]па [[Герасимов Валерий Васильевич|Герасимов Валерие]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|title=Международный уголовный суд выдал ордеры на арест Шойгу и Герасимова|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-25|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816072624/https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 26]] – [[Суньига Хуан Хосе|Хуан Хосе Суньига]] [[Боливи]] тӗпкомандӑлавҫи [[Ла-Пас (Боливи)|Ла Паз]] хулинче [[Боливири патшалӑх пӑтӑрмахне тӑрӑшу (2024)|патшалӑх пӑтӑрмахне тума тӑрӑшнӑ]], анчах вӑл анӑҫсӑр пулнӑ<ref>{{Cite web |author1=Tara John |author2=Abel Alvarado |author3=Stefano Pozzebon |date=2024-06-26 |title=Attempted coup in Bolivia fails after president calls on country to mobilize in defense of democracy |url=https://www.cnn.com/2024/06/26/americas/bolivia-coup-attempt-claims-intl-latam/index.html |access-date=2024-06-27 |publisher=CNN |language=en |archive-date=June 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626212756/https://www.cnn.com/2024/06/26/americas/bolivia-coup-attempt-claims-intl-latam/index.html |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫӗртме, 28]]: ** [[Иран]]ти [[Иранти президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: иккӗмӗш тура [[Пезешкиан Масуд|Масуд Пезешкианпа]] [[Джалили Саид|Саид Джалили]] тухнӑ<ref>[https://www.isna.ir/news/1403040905810/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DB%B8-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%84%D9%87-%D8%AF%D9%88%D9%85 ISNA]</ref><ref>[https://www.iranintl.com/en/202406299085 IranIntl-1], [https://www.iranintl.com/en/liveblog/iran-voting-in-election-runoff-pezeshkian-vs-jalili IranIntl-2]</ref><ref>[https://tejaratnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-15/920881-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF Tejarat News]</ref>. ** [[Монголи]]ри [[Монголири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Монголи халӑх партийӗ]] [[Аслӑ патшалӑх хуралӗ]]нче сахалрахӑш вырӑн илет, ун вырӑнне [[Демократиллӗ парти (Монголи)|Демократиллӗ парти]] вӑй пуҫтарать<ref>{{Cite web|last=Moritsugu|first=Ken|date=2024-07-01|title=Mongolia may return to coalition government after official results confirm setback for ruling party|url=https://apnews.com/article/mongolia-election-coalition-government-b42d1ada84dbbbf52595a015bed35041|access-date=2024-07-02|agency=Associated Press|language=en|archive-date=July 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240702112730/https://apnews.com/article/mongolia-election-coalition-government-b42d1ada84dbbbf52595a015bed35041|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫертме, 29]]: ** [[Мавритани]]ри [[Мавританири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: хальхи президент [[Газуани Мухаммед ульд|Мухаммед ульд аш-Шейх аль-Газуани]] иккӗмӗш срока суйланӑ<ref>{{Cite web|title=Mauritanian president comfortably wins re-election|url=https://www.bbc.com/news/articles/c9e9r7k8jdlo|access-date=2024-07-02|work=BBC News|date=July 2024 |archive-date=July 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240702112326/https://www.bbc.com/news/articles/c9e9r7k8jdlo|url-status=live}}</ref>. ** [[Нигери]]н [[Борно (штат)|Борно]] штачӗ [[Гвоза]] хулине [[Гвозӑна бомбӑлани (2024)|бомбӑлани]]: 30 ҫын вилнӗ тата 100 ҫын аманнӑ<ref>{{Cite news |last=Marama |first=Ndahi |date=30 June 2024 |title=30 feared dead, 100 injured in Borno as female suicide bombers hit wedding, funeral |url=https://www.vanguardngr.com/2024/06/30-feared-dead-100-injured-in-borno-as-female-suicide-bombers-hit-wedding-funeral/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=30 June 2024 |archive-date=July 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704071211/https://www.vanguardngr.com/2024/06/30-feared-dead-100-injured-in-borno-as-female-suicide-bombers-hit-wedding-funeral/ |url-status=live |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 30]] – [[Даниил (Болгари патриархӗ)|Даниил Николова]] [[Болгари]] [[Болгари православлӑ чиркӗвӗ|православлӑ чиркӗвӗн]] 29-мӗш патриархӗ суйланӑ<ref>{{cite web|title=Избран новый Предстоятель Болгарской Православной Церкви|url=http://www.patriarchia.ru/db/text/6141440.html|website=Патриархия.ru|date=2024-06-30}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 30]]–[[Утӑ, 7]] – [[Франци]]ри [[Францири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[сулахайлӑх|сулахай]] «[[Ҫӗнӗ халӑх фрончӗ]]» [[Францин наци пухӑвӗ|Наци пухӑвӗнче]] нумайрахӑш илет, [[Сылтӑмлӑх|сылтӑм]] «[[Наци пӗрлешӗвӗ (Франци)|Наци пӗрлешӗвӗ]]» пӗрремӗш турта нумайрахӑш илнӗ анчах суйлав пӗтӗмлетӗвӗсемпе парламентре ӑна сыхлайман<ref>{{Cite web|url=https://www.lefigaro.fr/politique/dissolution-assemblee-nationale-emmanuel-macron-elysee-coulisses-europennes-20240610|title=Dissolution de l’Assemblée : à l’Élysée, dans les coulisses de la décision surprise d’Emmanuel Macron|lang=fr|website=Le Figaro|date=2024-06-10|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708080242/https://www.lefigaro.fr/politique/dissolution-assemblee-nationale-emmanuel-macron-elysee-coulisses-europennes-20240610|url-status=live}}</ref>. === Утӑ === == Ҫавӑн пекех == {{Çӳрев |Тема = 2024 çул |Портал = |Викисăмахсар = |Викикĕнеке = |Викикаларăш = |Викивулавăш = |Викитĕссем = |Викихыпар = Категори:2024 |Викиампар = Category:2024 |Метавики = |Проект = |Родовод = }} * [[2024 çул мусăкра]] * [[2024 çул литературăра]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} {{year-stub}} [[Категори:2024 çул| ]] [[Категори:Пур хронологи ят-йышĕсем]] [[Категори:Викиампар каçă статьисем]] [[Категори:Викихыпар каçă статьисем]] [[Категори:Çулсем çинчен çырса пĕтермен статьясем]] [[Категори:2024 çул]] 75fhl3spyixndfdt8yopl2bwdo43fwu 0 130340 875711 2026-07-19T14:54:33Z Max Tenche 25572 [[Çĕртме, 26]] ҫине куҫарни 875711 wikitext text/x-wiki #redirect [[Çĕртме, 26]] 3886j6e3d4vk3ctbmadjpirm5y7ks47 0 130341 875712 2026-07-19T15:03:14Z Max Tenche 25572 [[Çĕртме, 29]] ҫине куҫарни 875712 wikitext text/x-wiki #redirect [[Çĕртме, 29]] 9hbkmm3kxsgj3vey89of5imbrakxpxv 0 130342 875713 2026-07-19T15:05:08Z Max Tenche 25572 [[Утă, 7]] ҫине куҫарни 875713 wikitext text/x-wiki #redirect [[Утă, 7]] dt2dgp1iehrha1oo1xudy14hh0z3ehk 10 130343 875718 2026-07-20T10:11:57Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Магнус Корт Нильсен на этапе велогонки Тур-де-Франс 2024 года во Французских Альпах» 875718 wikitext text/x-wiki Магнус Корт Нильсен на этапе велогонки Тур-де-Франс 2024 года во Французских Альпах 819o8fx6vpbe6mcx91tg590dk80j1ih 10 130344 875719 2026-07-20T10:12:16Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Stage 20 Tour de France 2024 Col de la Couillole 40.jpg» 875719 wikitext text/x-wiki Stage 20 Tour de France 2024 Col de la Couillole 40.jpg em8llz9m4098wm4yga4lsi0y4sqs595 10 130345 875720 2026-07-20T10:15:43Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Вид замка и церкви, Хайгерлох, Баден-Вюртемберг, Германия» 875720 wikitext text/x-wiki Вид замка и церкви, Хайгерлох, Баден-Вюртемберг, Германия f3jj2ecgj34wu5n0fam43908812vr6x 10 130346 875721 2026-07-20T10:16:04Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Haigerloch - Altstadt - Schloss - Ansicht von SSW (2).jpg» 875721 wikitext text/x-wiki Haigerloch - Altstadt - Schloss - Ansicht von SSW (2).jpg 9emqlog2ahmwikiol5u0e1hnrplwit1