Wicipedia cywiki https://cy.wikipedia.org/wiki/Hafan MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Arbennig Sgwrs Defnyddiwr Sgwrs Defnyddiwr Wicipedia Sgwrs Wicipedia Delwedd Sgwrs Delwedd MediaWici Sgwrs MediaWici Nodyn Sgwrs Nodyn Cymorth Sgwrs Cymorth Categori Sgwrs Categori Porth Sgwrs Porth TimedText TimedText talk Modiwl Sgwrs modiwl Event Event talk 0 29 14890851 14878352 2026-05-08T10:35:29Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890851 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Ceredigion|Ngheredigion]], [[Cymru]], yw '''Llangrannog''' ({{Sain|Llangrannog.ogg|ynganiad}}). Saif ar arfordir. Mae ganddi 771 o drigolion, a 51% ohonynt yn siarad [[Cymraeg]] ([[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|Cyfrifiad 2001]]). Mae'n gartref i [[Gwersyll yr Urdd Llangrannog|Wersyll yr Urdd]]. Mae gan y pentre ddwy dafarn, Y Ship a'r Pentre Arms. Mae cysylltiadau cryf rhwng y Pentre Arms a [[Bois y Cilie]]. Cafodd [[Dylan Thomas]] ei wahardd o'r dafarn am helpu ei hunan i'r cwrw.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/mid/3174019.stm Pub lifts ban on poet Dylan] Gwefan BBC News. 22-08-2003. Adalwyd ar 25 Mai 2011</ref> [[Delwedd:Llangrannog - coastal walk.jpg|bawd|dim|Llwybr uwchlaw'r pentref, gan y ffotograffydd John Gillibrand]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llangrannog (pob oed) (775)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llangrannog) (352)'''|red|46.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llangrannog) (384)'''|green|49.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Llangrannog) (132)'''|blue|38.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Caranog== {{Prif|Carranog}} [[Rhestr o seintiau Cymru|Sant]] o ddiwedd y [[5ed ganrif|5ed]] i ddechrau'r [[6g]] oedd Carranog (ganwyd c. 470; [[Gwyddeleg]]: Cairnech; [[Llydaweg]]: Karanteg; Lladin: Carantocus; Saesneg: Carantoc; [[Cernyweg]]: Crantoc). Yn ôl y [[llawysgrif]] ''Progenies Keredic Regis de Keredigan'', a sgwennwyd ar ddechrau'r [[13g]],<ref>Gweler ''Y Cymmrodor'' XIX, tud. 27.</ref> roedd yn fab i'r [[Ceredig ap Cunedda|Brenin Ceredig]], ond yn ôl Peniarth 12 ac 16 (a Iolo tud. 110 a 125) roedd yn fab i Corun ac felly'n ŵyr i Ceredig. Ceir felly peth dryswch yn ei gylch. {{Delwedd llydan|Llangrannog-Pano.jpg|1200px|Panorama o'r traeth|65%}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.llangrannog.org.uk/ Gwefan pentref Llangrannog] *[http://www.urdd.org/llangrannog Gwefan Gwersyll yr Urdd Llangrannog] {{Trefi_Ceredigion}} [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Llangrannog| ]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] gws5hhh30yp0wffhammsaqnjqiyikxc 0 31 14890821 14774378 2026-05-08T10:31:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890821 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{Banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Tref fwyaf [[Ceredigion]], ar arfordir gorllewin [[Cymru]] yw '''Aberystwyth'''. Mae'n sefyll ar lan [[Bae Ceredigion]] lle mae'r afonydd [[Afon Rheidol|Rheidol]] ac [[Afon Ystwyth|Ystwyth]] ill dwy yn aberu. Cododd Edmwnt, brawd y brenin [[Edward I, brenin Lloegr|Edward I]] ar Loegr y [[Castell Aberystwyth|castell presennol]] yn [[1277]] a thyfodd y dref o gwmpas y castell. Daeth yr harbwr yn bwysig yn y [[19eg ganrif|bedwaredd ganrif ar ddeg]] o ganlyniad i'r cloddfeydd [[plwm]] a oedd yn yr ardal. Enillodd Aberystwyth y teitl 'Tref Orau Prydain' yn 2015 gan yr ''Academy of Urbanisation''.<ref>{{cite web |url=http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/168443-aberystwyth-yw-tref-orau-prydain |title=Aberystwyth yw ‘Tref Orau Prydain’ |publisher=Golwg360 |date=17 Tachwedd 2014 |accessdate=17 Tachwedd 2014}}</ref> Ers Hydref 2025, mae Aberystwyth yn Ddinas Llên [[UNESCO]].<ref>{{Cite web|title='Aberystwyth Ceredigion' yn ennill statws Dinas Llên UNESCO|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/c0exzp213ngo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-10-31|access-date=2025-10-31|language=cy}}</ref> == Daearyddiaeth == Lleolir y dref lle mae'r afonydd Rheidol ac Ystwyth ill dwy yn aberu, ar yr arfordir gorllewinol Cymru. Er bod yr enw yn awgrymu fel arall, dim ond Afon Rheidol sy’n rhedeg drwy’r dref. Ers i’r harbwr gael ei ailadeiladu, mae Afon Ystwyth bellach yn rhedeg o gwmpas ymyl deheuol y dref. Mae gan Aberystwyth pier a glan môr sy’n estyn o [[Craig-glais|Graig-glais]] ar ben gogleddol y promenâd, i geg yr harbwr yn y de. Mae dau ddarn o draeth, sy’n cael eu gwahanu gan bentir y castell. Yn ei hanfod, mae’r dref yn cynnwys nifer o ardaloedd gwahanol: Canol y dref, Llanbadarn Fawr, Waunfawr, Llanbadarn Fach, Trefechan a Phenparcau (yr ardal fwyaf poblog) Tref arunig yw Aberystwyth, gan ystyried dwysedd poblogaeth y Deyrnas Unedig. Lleolir y trefi sylweddol agosaf 1 awr 45 munud i ffwrdd o leiaf, gan gynnwys: Abertawe, 70 milltir i’r de, Amwythig, 75 milltir i’r dwyrain dros y ffin Lloegr, Wrecsam, 80 milltir i’r gogledd-ddwyrain, a Chaerdydd, 100 milltir i’r de-ddwyrain. === Hinsawdd === Yn debyg i bron holl y Deyrnas Unedig, mae gan Aberystwyth hinsawdd gefnforol (dosbarthiad hinsawdd Köppen: Cfb). Mae effeithiau’r hinsawdd hon yn arbennig o amlwg gan fod y dref yn wynebu’r Môr Iwerddon. Mae effeithiau lleol y tir dim ond yn fach iawn ar y llif awyr, felly bod tymereddau yn adlewyrchu tymheredd y môr pan bod y gwynt yn chwythu o’r cyfeiriad trechaf, sef y de-orllewin. Mae Gorsaf y Swyddfa Tywydd agosaf yng Ngogerddan, tair milltir i’r gogledd-ddwyrain, ar uchder tebyg i’r dref ei hun. Roedd y tymheredd uchaf llwyr yn {{convert|34.6|C|F}} <ref>{{Eicon en}}{{cite web |url=http://eca.knmi.nl/utils/monitordetail.php?seasonid=13&year=2006&indexid=TXx&stationid=1811 |title=2006 Maximum |accessdate=28 Chwefror 2011}}</ref> , a gofnodwyd ym mis Gorffennaf 2006. Roedd hyn hefyd yn record i fis Gorffennaf yng Nghymru gyfan, sydd yn awgrymu bod lleoliad isel y dref, ynghyd â’r posibilrwydd o effaith Föhn pan bod y gwynt yn dod o’r mewndir, yn gallu cydweithio i beri tymereddau uchel ar brydiau. Yn arferol, bydd y tymheredd cyfartalog ar y dydd poethaf yn cyrraedd {{convert|28|C|F}}<ref>{{Eicon en}}{{cite web |url=http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1971-2000&indexid=TXx&stationid=1811 |title=1971-00 Average annual warmest day |accessdate=23 Chwefror 2011 |archive-date=2012-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430200131/http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1971-2000&indexid=TXx&stationid=1811 |url-status=dead }}</ref>, gyda 5.6 diwrnod y flwyddyn yn rhagori ar {{convert|25|C|F}}<ref>{{Eicon en}}{{cite web |url=http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1971-2000&indexid=SU&stationid=1811 |title=Max >25c days |accessdate=28 Chwefror 2011 |archive-date=2012-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430200135/http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1971-2000&indexid=SU&stationid=1811 |url-status=dead }}</ref> Roedd y tymheredd isaf llwyr yn {{convert|-13.5|C|F}}<ref>{{Eicon en}}{{cite web |url=http://eca.knmi.nl/utils/monitordetail.php?seasonid=7&year=2010&indexid=TNn&stationid=1811 |title=2010 minimum |accessdate=28 Chwefror 2011 |archive-date=2012-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430200150/http://eca.knmi.nl/utils/monitordetail.php?seasonid=7&year=2010&indexid=TNn&stationid=1811 |url-status=dead }}</ref>, a gofnodwyd yn Ionawr 2010. Yn nodweddiadol, gellir arsyllu rhew awyr 39.8 dydd y flwyddyn. Ar gyfartaledd, mae {{convert|1112|mm|0|abbr=on}} o law yn syrthio bob blwyddyn,<ref>{{eicon en}}{{cite web |url=http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1971-2000&indexid=RR&stationid=1811 |title=1971-00 Rainfall |accessdate=28 Chwefror 2011 |archive-date=2012-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430200154/http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1971-2000&indexid=RR&stationid=1811 |url-status=dead }}</ref> a chofnodir mwy na 1mm ar 161 dydd y flwyddyn.<ref>{{eicon en}}{{cite web |url=http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1971-2000&indexid=RR1&stationid=1811 |title=1971-00 Wetdays |accessdate=28 Chwefror 2011 |archive-date=2012-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430200200/http://eca.knmi.nl/utils/calcdetail.php?seasonid=0&periodid=1971-2000&indexid=RR1&stationid=1811 |url-status=dead }}</ref> Ar 14 Ionawr 1938 trawyd Aberystwyth gan un o stormydd gwaethaf yn ei hanes. Chwalwyd y tai a wynebai'r môr ac fe gwtogwyd y pier o 200tr.<ref>A. Woodward ac R. Penn, ''The Wrong Kind of Snow'' (Hodder & Stoughton), cyfieithiad</ref> ("15 Ionawr 1938: Pier Aberystwyth wedi ei thorri yn ddwy, llanw uchel, gwynt cryf o'r de, y llanw uchaf yn ffodus ychydig ddyddiau wedyn")<ref>"Helo Bobl", Radio Cymru, 26 Ebrill 1988</ref> ==Hanes== ===Yr Oes Mesolithig=== Mae tystiolaeth y defnyddiwyd ardal Tan-y-Bwlch ger troed Pen Dinas ([[Penparcau]]) yn ystod y cyfnod [[Mesolithig]], ar gyfer creu [[arf]]au ar gyfer [[heliwr-gasglwr|helwyr-gasglwyr]] allan o'r [[callestr]] a adawyd yno wedi i'r [[Oes yr Iâ|iâ]] encilio.<ref>C. H. Houlder, "The Stone Age", yn ''Cardiganshire County History'', gol. J. L. Davies a D. P. Kirkby, cyf. 1 (1994), tt.107-23</ref> ===Yr Oesoedd Efydd a Haearn=== <gallery> Pen Dinas, Aberywstwyth, Ceredigion, Cymru (Wales); bryngaer (hillfort) June 2023 09.jpg Pen Dinas, Aberywstwyth, Ceredigion, Cymru (Wales); bryngaer (hillfort) June 2023 06.jpg Pen Dinas, Aberywstwyth, Ceredigion, Cymru (Wales); bryngaer (hillfort) June 2023 22.jpg Pen Dinas, Aberywstwyth, Ceredigion, Cymru (Wales); bryngaer (hillfort) June 2023 30.jpg </gallery> Mae olion caer [[Y Celtiaid|Geltaidd]] ar ben bryn [[Pen Dinas, Aberystwyth|Pen Dinas]] (neu 'Dinas Maelor'), [[Penparcau]] yn edrych dros Aberystwyth o'r de, yn dynodi yr anheddwyd y safle o tua 700 CC.<ref>Briggs, C.S., The Bronze Age, in J L Davies and D P Kirkby, Cardiganshire County History, I, (1994), p. 216, : appendix V, : no. 15</ref><ref>Browne, D and Driver, T., Bryngaer Pendinas Hill Fort, A Prehistoric Fortress at Aberystwyth, (2001)</ref> Ar ben bryn i'r de o Afon Ystwyth, mae olion [[cylch gaer]]. Credir mai olion y castell yr herwgipwyd y Dywysoges Nest ohono yw'r rhain. Mae'r olion bellach ar dir preifat a gellir ei gyrchu drwy gael caniatád a threfnu gyda'r perchennog yn unig.<ref>C. H. Houlder, "Recent Excavations in Old Aberystwyth", ''Ceredigion'' 3:2 (1957), tt.114-17</ref> [[Delwedd:Castell Aberystwyth 297568.jpg|bawd|de|Rhan o furiau [[Castell Aberystwyth]] gyda [[Craig-glais]] yn y cefndir]] ===Yr Oesoedd Canol=== Mae'n debyg mai'r cofnod hanesyddol cyntaf o Aberystwyth oedd adeiladu caer yn 1109, gan [[Gilbert Fitz Richard]] (taid [[Richard de Clare, 2il Iarll Penfro|Richard de Clare]], sy'n adnabyddus am ei rôl yn arwain [[Goresgyniad Normanaidd Iwerddon|Goresgyniad y Normaniaid ar Iwerddon]]). Rhoddwyd tiroedd ac arglwyddiaeth [[Aberteifi]] i Gilbert Fitz Richard, gan [[Harri I, brenin Lloegr]], gan gynnwys [[Castell Aberteifi]]. Lleolwyd y caer yn Aberystwyth tua milltir a hanner i'r de o safle'r dref heddiw, ar fryn uwchben glannau deheuol Afon Ystwyth.<ref>Ralph A. Griffiths, "The Three Castles at Aberystwyth", ''Archaeologia Cambrensis'' 5:126 (1977), tt.74-87</ref> Adeiladodd Edmwnt, brawd y brenin [[Edward I, brenin Lloegr|Edward I]] gastell newydd yn 1277, wedi iddo gael ei ddinistrio gan y Cymry.<ref>C. J. Spurgeon, ''The Castle and Borough of Aberystwyth'' (1973), t.5</ref> Ond, adeiladwyd ei gastell ef mewn safle gwahanol, ar bwynt uchel y dref, sef Bryn Castell. Rhwng 1404 a 1408 roedd [[Castell Aberystwyth]] yn nwylo [[Owain Glyndŵr]], ond ildiodd i'r Tywysog Harri, a ddaeth yn Harri V, brenin Lloegr yn ddiweddarach. Yn fuan wedi hyn cyfunwyd y dref gyda Ville de Lampadarn (enw hynafol Llanbadarn Gaerog, er mwyn ei gwahaniaethu oddi wrth [[Llanbadarn Fawr]], y pentref (1.6&nbsp;km) i'r gorllewin). Dyma sut y cyfeirir ati yn y [[Siarter Brenhinol]] a roddwyd gan [[Harri VIII, brenin Lloegr|Harri VIII]], ond fel Aberystwyth y cyfeirwyd ati yn nogfennau o oes [[Elisabeth I, brenhines Lloegr|Elizabeth I]].<ref>R. A. Griffiths, ''Boroughs of Mediaeval Wales'' (Caerdydd, 1978), tt.25-7</ref> Gwelir siâp strydoedd Canol Oesol y dref o hyn (er, gydag adeiladu o'r 18 a'r 19g) mewn strydoedd ger y Castell ar ben uchaf Aberystwyth, megis, [[Heol y Wig, Aberystwyth|Heol y Wig]], y Stryd Fawr, Stryd y Porth Bach a Heol y Bont. Agorwyd un o [[Banciau Cymru|fanciau annibynnol cynharaf Cymru]], [[Banc y Llong]] yn y dref yn [[1762]]. ===Cyfnod Modern Cynnar=== Ym 1649 fe wnaeth milwyr y seneddwyr dinistrio’r [[Castell Aberystwyth|castell]], yn gadael dim ond rhai gweddillion bach, er bod darnau'r tri thŵr yn dal i fodoli. Yn 1988, yn ystod gwaith cloddio yn ardal y castell, darganfuwyd [[ysgerbwd]] gwryw cyflawn, a oedd wedi’i gladdu’n fwriadol. Er mai anaml y mae sgerbydau yn aros yn gyfan oherwydd y pridd asidig yng Nghymru, mae’n debyg y goroesodd y sgerbwd oherwydd y presenoldeb calch yn y pridd, o’r adeilad a gwympodd. Adnabyddir fel "Charlie", mae bellach wedi'i gartrefu yn [[Amgueddfa Ceredigion]] yn y dref, ac mae’n debyg yr oedd e’n byw yn ystod cyfnod y [[Rhyfel Cartref Lloegr]], a bu farw yn ystod y gwarchae gan y seneddwyr. Gellir gweld ei ddelwedd mewn un o’r naw mosaig wedi’u creu i addurno muriau’r castell. [[Delwedd:Hafod_House_(1131119).jpg|bawd|de|Paentiad o [[Hafod Uchtryd]] gan John Warwick Smith, o 1795]] Plasty ac ystâd wedi’u hadeiladu o 1783 gan Thomas Johnes oedd [[Hafod Uchtryd]], gyda rhan ohono wedi’i gynllunio gan John Nash. Ffurfiwyd y gerddi wedi'u tirlunio gan ffrwydro darnau o’r bryniau er mwyn rhoi golygfeydd gwell o’r amgylchoedd. Adeiladwyd ffyrdd a phontydd a chafodd miloedd o goed eu plannu. Canlyniad y gwaith oedd tirlun a ddaeth yn enwog ac atynnodd llawer o ymwelwyr, gan gynnoes Samuel Taylor Coleridge, y credir bod ei gerdd, ''[[Kubla Khan]]'', wedi cael ei ysbrydoli gan yr ystâd. Chwalwyd y tŷ ym 1955, ond mae’r gerddi yn aros yno. Roedd diwydiannau gwledig a chrefftwyr yn rhan bwysig o fywyd mewn tref wlad. Mae'r cyfeirlyfr masnach leol o 1830 yn dangos y busnesau dilynol: ugain o gryddion, wyth pobydd, dau felinydd corn, un ar ddeg o seiri coed ac asiedyddion, un cowper, saith teiliwr, dwy wniadwraig, dau wneuthurwr het gwellt, dau wneuthurwr het, tri chwrier, pedwar cyfrwywr, dau weithiwr tun, chwe chynhyrchydd brag, dau grwynwr, pedwar barcer, wyth saer maen, un bragwr, pedwar llosgwr calch, tri saer llongau, tri gwneuthurwr olwyn, pum gwneuthurwr cabinet, un gwneuthurwr hoelion, un gwneuthurwr rhaff ac un gwneuthurwr hwyl. ==Economi== Mae Aberystwyth yn dref gwyliau glan môr boblogaidd. Yn ogystal â dwy [[sinema]] a [[cwrs golff|chwrs golff]], mae ei atyniadau yn cynnwys: * [[Rheilffordd ffwniciwlar]] ar [[Craig-glais|Graig-glais]], sef [[Rheilffordd y Graig]] [[Delwedd:Aberystwyth Cliff Railway by Aberdare Blog.jpg|bawd|Gorsaf [[Rheilffordd y Graig]] ar ben rhodfa'r môr.]] * [[Camera obscura]] Fictoraidd ar gopa Craig-glais * [[Rheilffordd Dyffryn Rheidol]] * [[Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth]]. * Gwarchodfa natur [[Parc Penglais]] * Llwybr beicio [[Llwybr Ystwyth|Ystwyth]] a [[Llwybr Rheidol|Rheidol]] * [[Amgueddfa Ceredigion]] * Golff gwallgof ar y Prom * [[Pier Aberystwyth]]. Mae miloedd o ddrudwy yn cyrraedd y pier bob prynhawn ac yn clwydo dros nos o dano, sydd wedi denu twristiaid. Mae [[hufenfa]] [[ffermio organig|organig]] cwmni [[Rachel's Organic]] wedi ei lleoli ar ystad ddiwydiannol Glan yr Afon, a dyma'r cyflogwr mwyaf yn y sector breifat yn Aberystwyth.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.rachelsorganic.co.uk/about-us/jobs-at-rachels-organics| teitl=Jobs - About Us| cyhoeddwr=Rachel's Organics| dyddiadcyrchiad=2010-05-31}}</ref><ref name=BBC8247512>{{dyf gwe|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/8247512.stm| teitl=Tour to test claims of recovery| awdur=Nick Servini| cyhoeddwr=BBC| dyddiad=2009-09-10| dyddiadcyrchiad=2010-05-31}}</ref> Mae rhai yn honni fod y dref wedi datblygu economi fach ei hun gan ei fod wedi ei ynysu oddi wrth gweddill y wlad: mae Rachel yn cyflogi 130, a 1,000 wedi eu cyflogi yn swyddfeydd [[Llywodraeth Cymru]] a [[Cyngor Sir Ceredigion|Chyngor Ceredigion]] yn y dref; cyflenwir y rhan helaeth o weithwyr y sector cyflog isel gan fyfyrwyr.<ref name=BBC8247512/> [[Delwedd:AberystwythLB08.JPG|dim|bawd|Y pier]] Daeth papur newydd y ''[[Cambrian News]]'' i Aberystwyth o'r [[Y Bala|Bala]] ym 1870, wedi iddo gael ei brynu gan Syr John Gibson. Argraffwyd yn [[Croes-oswallt|Nghroes-oswallt]], ac ym mis Mai 1880 cyfunodd y papur gyda'r cyn-[[Malthouse]] Dan Dre. Y teulu Read oedd yn berchen arno o 1926, ac ym 1993, contractwyd yr argraffu allan, gan alluogi i'r cwmni symyd eu staff golygyddol i swyddfa ar Barc Gwyddoniaeth ar Gefnllan, ger Llanbadarn Fawr. Wedi marwolaeth Henry Read, prynwyd y papur gan [[Ray Tindle|Syr Ray Tindle]] ym 1999, gan ddod yn un o dros 200 o bapurau wythnosol ym Mhrydain sydd yn eiddo iddo. O ran maint ei gylchrediad wythnosol, y ''Cambrian News'' sydd yn ail yng Nghymru erbyn hyn, gan werthu 24,000 copi mewn chwe fersiwn olygyddol, a ddarllenir gan 60,000 ar draws 3000 milltir sgwar.<ref name=Cambrian150>{{dyf gwe| url=http://www.cambrian-news.co.uk/lifestyle/i/3903/| teitl=150 year celebration| cyhoeddwr=Cambrian News| dyddiad=2010-01-08| dyddiadcyrchiad=2010-05-31}}</ref> Lleolir gwasg [[Y Lolfa]] ym mhentref [[Tal-y-bont, Ceredigion]] nid nepell o Aberystwyth. Mae'r wasg yn cyflogi oddeutu hanner cant o bobl y fro. Sefydlwyd y wasg gan Robat Gruffudd, ond bellach mae'r wasg yn nwylo diogel ei feibion Garmon a Lefi. Dyma bellach un o'r gweisg mwyaf sy'n cyhoeddi cyfran helaeth o'i llyfrau drwy gyfrwng y Gymraeg, ynghyd â [[Gwasg Carreg Gwalch]] o Lanrwst a [[Gwasg y Dref Wen]] o Gaerdydd. ==Bywyd gwyllt== *;Eithin Sbaen ar y Consti :Un 1927 casglodd un Miss Adamson, a oedd yn astudio'r Ffrangeg yng CPC Aberystwyth ar y pryd, blanhigyn a anfonodd at ei mam, a'i hanfonodd yn ei thro at yr Amgueddfa Brydeinig (Hanes Natur), gan ddweud yn y llythyr ''"found growing in plenty on a bare hillside above Aberystwyth — far enough from anywhere, so I understand, for the idea of an escape not to occur to her or me."''. Adnabyddwyd y sbesimen fel ''Genista hispanica'' ac fe ellir ei weld o hyd yn herbariwm yr AB. :Yr unig sylw printiedig o'r planhigyn hwn yw mewn arweinlyfr i lwybr natur ar y 'Consti' yn 1977 a baratowyd gan yr Ymddiriedolaeth Natur o dan yr enw camarweiniol "''Spanish Broom''" (banadl Sbaen). Yn rhyfeddol ni soniwyd amdano gan Salter yn y Fflora sirol o'i eiddo ac ni chynhwysa'r un fflora sirol arall y rhywogaeth hon fel rhywogaeth cyflwynedig. Cafodd ei blannu ar gyrion ffyrdd mewn llawer man yn Lloegr, yn enwedig [[Swydd Caerwynt]] ond nid oes un y cydnabod ei fod wedi ymsefydlu yn y gwyllt. {{Cyfieithiad}} Aiff y sylw ymlaen i ddweud: :''I can remember seeing the Aberystwyth population for at least the last 25 years, and over the last 5 years or so it has increased considerably. The colony, which must be the same one that Miss Adamson found, is on the south-facing slope of Constitution Hill, between the top half of the Cliff Railway and the sea cliffs (SN 583828). There are some hundreds of plants in an area c. 150 x 50 m. The largest plants form softly spiny cushions c. 3 m. in diameter and c. 70 cm. tall, and the total area of the cushions is c. 450 sq. m. When in flower, in late May, the clear yellow of the Genista contrasts strikingly with the golden yellow of the surrounding Ulex europaeus (Spring Gorse), and can be seen with the naked eye from two miles away at Pen-parcau...How and when it was introduced to Constitution Hill is unknown, but it is certainly well-naturalised there and today, as in 1927, could easily be taken for a native.''<ref>Nature in Wales Mawrth 1978 (gyda chaniatad)</ref> Ydi’r eithin Spaen ar y Consti o hyd? Beth am fynd am dro ddiwedd mis Mai i’w weld. Ia, bydd llun o’i flodau melyn clir yn dderbynniol iawn diolch! *;Cawodydd drudwennod Mae'r pier yn glwydfan i sawl mil(iwn?) o ddrudwennod sydd yn chwyrlio yn eu ffordd ddihafal wrth noswylio. Hon yn ddios yw'r clwydfan enwocaf o'i bath yng Nghymru. <gallery> Delwedd:Aberystwyth01LB.jpg Delwedd:Aberystwyth02LB.jpg Delwedd:Aberystwyth03LB.jpg </gallery> ==Amwynderau ac atyniadau== [[Delwedd:Aberystwith Harbour.jpeg|bawd|Harbwr Aberystwyth, 1850]]Tref brifysgol a chyrchfan i dwristiaid yw Aberytwyth, sydd hefyd yn ffurfio cyswllt diwylliannol rhwng y gogledd a’r de. Mae [[Craig-glais]] (neu Consti, o’r enw Saesneg Constitution Hill) yn rhoi golygfeydd panoramig o [[Bae Ceredigion|Fae Ceredigion]] a'i forlin, yn ogystal ag atyniadau eraill ar y copa, gan gynnwys y Camera Obscura. Gall ymwelwyr gyrraedd y copa gyda [[Rheilffordd y Graig]], sef y rheilffordd ffwniciwlar hiraf yn y DU tan 2001. Mae mynyddoedd [[Elenydd]] yn ffurfio rhan o'r tirlun golygfaol sydd yn amgylchu’r dref, y mae eu cymoedd yn cynnwys coedwigoedd a dolydd sydd dim wedi newid yn fawr am ganrifoedd. Ffordd cyfleus i gyrraedd y mewntir ydy’r Rheilffordd Cwm Rheidol, lein trac cul wedi’i gadw gan wirfoddolwyr. Er bod y dref yn fodern yn gymharol, mae nifer o adeiladau hanesyddol, gan gynnwys gweddillion y [[Castell Aberystwyth|castell]], a’r [[Hen Goleg Prifysgol Aberystwyth|Hen Goleg]] o [[Prifysgol Aberystwyth|Brifysgol Aberystwyth]] gerllaw. Adeiladwyd ac agorwyd yr Hen Goleg yn wreiddiol ym 1865 fel gwesty, ond wedi i’r perchennog fethdalu, gwerthwyd cragen yr adeilad i’r brifysgol ym 1867. Mae campws newydd y Brifysgol yn edrych dros Aberystwyth o Riw Penglais, a leolir i’r dwyrain o ganol y dref. Adeiladwyd yr Orsaf, sef terfynell y prif reilffordd, ym 1924 yn yr ardull nodweddiadol o’r cyfnod, gan ddefnyddio cymysgedd o bensaernïaeth Gothig, Diwygiad Clasurol a Fictoraidd. Prifddinas answyddogol [[Canolbarth Cymru|y Canolbarth]] yw’r dref, ac mae gan amryw sefydliadau swyddfeydd rhanbarthol neu genedlaethol yno. Mae cyrff cyhoeddus a leolir yn y dref yn cynnwys [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru]], sydd yn corffori’r Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru, un o chwe archif ffilm ranbarthol ym Mhrydain Fawr. Mae’r [[Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru]] yn trin a chadw’r Rhestr Henebion Cenedlaethol Cymru, sydd yn darparu gwybodaeth i’r cyhoedd ar etifeddiaeth bensaernïol Cymru. Mae Aberystwyth hefyd yn gartref i’r swyddfeydd cenedlaethol yr [[Undeb Cenedlaethol Athrawon Cymru]] a [[Cymdeithas yr Iaith Gymraeg|Chymdeithas yr Iaith Gymraeg]]. Mae gan [[Cyngor Llyfrau Cymru|Gyngor Llyfrau Cymru]] swyddfa yn y dref, yn ogystal â’r [[Geiriadur Prifysgol Cymru]], geiriadur hanesyddol cyffredin yr Iaith [[Gymraeg]]. Mae’r Sefydliad Ymchwil Glaswelltir ac Amgylchedd wedi bod yng Ngogerddan, i’r gogledd-ddwyrain o’r dref ers 1919, ond mae bellach wedi cael ei ymgorffori i mewn i Athrofa y Gwyddorau Biolegol, Amgylcheddol a Gwledig, ym [[Prifysgol Aberystwyth|Mhrifysgol Aberystwyth]]. Ym mis Medi 2009, agorwyd swyddfeydd newydd ar Boulevard St Brieuc ar gyfer [[Llywodraeth Cymru]] a [[Cyngor Ceredigion|Chyngor Ceredigion]]. === Rhestr o sefydliadau ac atyniadau === *[[Amgueddfa Ceredigion]] *Aberdashery *Aber Gas *Camera obscura *Canolfan y Celfyddydau *[[Castell Aberystwyth]] *Dodrefn Knockout *[[Llyfrgell Genedlaethol Cymru]] *[[Llyfrgell Tref Aberystwyth]] *[[Neuadd Pantycelyn]] *Parc Penglais *Parc Siopa Rheidol *Parc Siopa Ystwyth *Parc y Llyn (parc siopa) *[[Pont Trefechan]] *[[Prifysgol Aberystwyth]] *[[Rheilffordd Dyffryn Rheidol]] *[[Rheilffordd y Graig]] *The Ship and Castle (tafarn) *Toiledau Parc y Castell (yn adnabyddus am eu pensaernïaeth cywrain) *[[Hen Goleg Prifysgol Aberystwyth]] *[[Tafarn yr Hen Lew Du, Aberystwyth|Tafarn Yr Hen Lew Du]] (a adwaenir weithiau fel y gramadegol wallus Llew Ddu) <ref>{{Cite web |url=http://www.panoramio.com/m/photo/15432914 |title=copi archif |access-date=2014-08-21 |archive-date=2015-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151104230623/http://www.panoramio.com/m/photo/15432914 |url-status=dead }}</ref> *Y Pysgoty *[[Pier Aberystwyth]] *[[Canolfan y Morlan]] *Llywodraeth Cymru *[[Cyngor Ceredigion]] *Breichiau Cooper (tafarn) a fyrheir yn aml i Y Cŵps ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Aberystwyth (pob oed) (13,040)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Aberystwyth) (3,950)'''|red|30.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Aberystwyth) (6069)'''|green|46.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Aberystwyth) (2,038)'''|blue|40.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Diwylliant== [[Delwedd:National Library of Wales.jpg|bawd|dde|Blaen adeilad [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru]]]] Yn 2025 cafodd y dre ei ddynodi yn Ddinas Llên [[UNESCO]] - y man cyntaf yng Nghymru i dderbyn statws o'r fath'''.''' <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/world-cities-day-2025-unesco-creative-cities-network-welcomes-58-new-member-cities|title=On World Cities Day 2025, the UNESCO Creative Cities Network welcomes 58 new member cities|access-date=31 Hydref 2025|website=unesco.org}}</ref><ref>{{Cite web|title=Aberystwyth Ceredigion Dinas Llên City of Literature|url=https://cityofliterature.wales/|website=Aberystwyth Ceredigion Dinas Llên City of Literature|access-date=2025-10-31|language=en-GB}}</ref> Yn flynyddol ers 2013, cynhelir [[Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth]] ac, ers 2014, [[Eisteddfod Calan Mai Aberystwyth]]. Mae Aberystwyth hefyd yn gartref i sawl sefydliad a mudiad: *[[Llyfrgell Genedlaethol Cymru]] *[[Prifysgol Aberystwyth]] *[[Cymdeithas y Merlod a'r Cobiau Cymreig]] *[[Cymdeithas yr Iaith Gymraeg]] *[[Hybu Cig Cymru]] *[[Undeb Amaethwyr Cymru]] *[[Urdd Gobaith Cymru]] *[[Merched y Wawr]] *[[Mudiad Meithrin]] *[[UCAC]] *[[Cyngor Llyfrau Cymru]] *Canolfan Milfeddygaeth Cymru Mae [[C.P.D. Tref Aberystwyth|Clwb Pêl-droed Tref Aberystwyth]] yn glwb pêl-droed sy'n chwarae yn [[Uwch Gynghrair Cymru]]. ==Digwyddiadau== Cynhelir [[Gŵyl Seiclo Aberystwyth]] a hefyd [[Gŵyl Gomedi Aberystwyth]] yn flynyddol yn y dref. Cynhelir hefyd [[Ras Rwyfo'r Her Geltaidd]] lle bydd timau rhwyfo yn rhwyfo o dref [[Arklow]] ([[gefeilldref]] Aberystwyth) yn Iwerddon ag Aberystwyth. Cynhelir yr Her bob yn ail flwyddyn. Digwyddiad arall o bwys sydd â'r dref yn ganolbwynt iddo yw Rali Ceredigion, sy'n cynyddu mewn bri a statws yn y byd moduro o flwyddyn i flwyddyn, megis caseg eira. Cynhelir y rali ddechrau Medi yn flynyddol. ==Strydoedd Aberystwyth== Mae canol tref Aberystwyth (ar ochr uchaf y dref tuag at y Castell) yn dilyn patrwn aneddiad o'r [[Oesoedd Canol]]. Ceir yn y drefn amrywiaeth eang o bensaernïaeth o'r 18g ymlaen gan gynnwys nifer o 'dai tref' chwaethus o'r cyfnod. Ceir disgrifiad llawnach o natur a hanes y strydoedd yma: * [[Ffordd y Gogledd, Aberystwyth]] * [[Ffordd y Môr, Aberystwyth]] * [[Heol y Bont, Aberystwyth]] * [[Heol y Wig, Aberystwyth]] * [[Maes y Frenhines]] * [[Morfa Mawr, Aberystwyth]] * [[Neuadd y Brenin, Aberystwyth]] * [[Stryd Portland, Aberystwyth]] * [[Stryd y Baddon, Aberystwyth]] * [[Stryd y Farchnad, Aberystwyth]] * [[Stryd y Popty, Aberystwyth]] * [[Stryd y Porth Bach, Aberystwyth]] * Y Ffynnon Haearn, Aberystwyth - hepgoriad pur fyddai peidio a nodi yma y cam-ynganir yr enw Saesneg ar y stryd hon (Chalybeate Street) fel Charlie Beattie Street gan amryw o drigolion llai hyddysg y dref. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Aberystwyth ym [[1916]], [[1952]] a [[1992]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberystwyth 1916]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberystwyth 1952]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberystwyth 1992]] Mae'n werth nodi yma mai pur annhebyg ydyw y caiff yr Eisteddfod ei chynnal yn y dref fyth eto oni bai fod hynny ar ryw ffurf amgen gan nad oes, yn iawn, meysydd addas i gael yn y cyffiniau. Teg dywedyd nad yw'r holl adeiladu ar y gorlifdir yn ystod y 90au wedi gwneud rhyw lawer i wella'r sefyllfa. ==Enwogion== Aberystwyth yw tref genedigol: *[[Dafydd ap Gwilym]] (g. tua 1320), bardd *[[John Cox]] (1800-1870), argraffydd *[[David John de Lloyd]] (1883-1948), cyfansoddwr *[[Goronwy Rees]] (1909-1970) *[[Steve Jones (biolegydd)]] (g. 1944) *[[Dafydd Ifans]] (g. 1949), awdur *[[Keith Morris]] (1958-2019), ffotograffydd *[[Andras Millward]] (1966-2016), llenor Eraill sydd â chysylltiad ag Aberystwyth yw: *[[Malcolm Pryce]] (g. 1960), awdur a aned yn [[Amwythig]] sy'n awdur cyfres o nofelau ''[[ffuglen noir|noir]]'' digrif a leolir yn Aberystwyth *[[Emrys George Bowen]] (1900-1983), daearyddwr *[[Stephen Jones]] (g. 1977), chwaraewr rygbi *[[David R. Edwards]] (1964-2021) prif leisydd y band [[Datblygu]] *[[John Davies (hanesydd)|John Davies]] (1938-2015), hanesydd a warden Pantycelyn a adwaenid gan lawer fel 'Bwlchws', talfyriad o'r enw Bwlchllan lle y bu'n byw yn ystod ei lencyndod *[[Ian Rush]] (g. 1961) a gynhaliai dwrnamaint bêl-droed flynyddol yn y dref *[[Joseph Parry]] (1841-1903) cyfansoddwr ac Athro ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth *William Baxter (g. 1941) cymwynaswr yn y maes amgylcheddol ac wyneb cyfarwydd ar strydoedd y dref - "arwr tawel".<ref>{{Cite web|title=The 80-year-old man who spends hours daily picking up litter in Aberystwyth|url=https://www.cambrian-news.co.uk/news/the-80-year-old-man-who-spends-hours-daily-picking-up-litter-in-aberystwyth-571285|website=Cambrian News|date=2022-10-26|access-date=2024-05-21}}</ref> *[[Simon Thomas (gwleidydd)]] (g. 1963 cyn AS ac AC Ceredigion *[[Charles Bronson (carcharor)|Charles Bronson]] (g. 1952) troseddwr sydd â theulu yn yr ardal ac wedi mynegi ei ddiddordeb i symud yno pan gaiff ei ryddhau o'r carchar<ref>[https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/notorious-prisoner-charles-bronson-settle-2103317]</ref> *[[Taron Egerton]] (g. 1989) - actor *[[Glan Davies]] (g. 1942) - actor a fu'n un o hoelion wyth y gyfres [[Pobol y Cwm]] am ache. Ymgartrefodd yn Aber yn y 1970au ac wedi trigo yn y dref byth ddar 'ny. *[[Vaughan Gething]] (g. 1974) a fu'n astudio yn y brifysgol ac yn aelod blaenllaw o Undeb y Myfyrwyr. *[[Gerald Morgan]] - (g. 1935) hanesydd, awdur toreithiog ac addysgwr a anwyd yn Brighton ac a fu'n bennaeth ar [[Ysgol Penweddig]] ac yna'n un o hoelion wyth y [[Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru|Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd]]. Cyfeiria rhai ato fel Geraldws Morgan. *[[Rocet Arwel Jones]] (g. 1968) er mai Monwynsun ydyw Rocet (enw iawn, Robert Arwel Jones), mae wedi byw a gweithio yn y dref ers blynyddoedd lawer. Awdur, Golygydd cyfrolau, bardd a sylwebydd craff ar radio ac yn ei erthyglau dirifedi. Wyneb cyfarwydd ar strydoedd ac yn nhai tafarn y dref. Teg dweud ei fod wedi hen ennill ei le fel un o fawrion y dref, a fyddai'r lle ddim yr un fath hebddo. *Morris “Mo” Pleasure (g. 1962) cyfansoddwr a cherddor sydd wedi dod â phleser digamsyniol i bobl ym mhob cwr o’r byd gan berfformio gyda rhai o enwau mwyaf y byd cerddorol, gan gynnwys Earth, Wind and Fire, Michael a Janet Jackson a Ray Charles. Wedi ymgartrefu yn Aber ers tro byd bellach. ==Dyfyniadau am Aberystwyth== ''San Francisco Cymru, Aberystwyth''<br> <small>"Rauschgiftsuchtige?", [[Datblygu]].</small><br> ''Gwerddon a amgylchynnir â defaid a physgod''<br> <small>Meirion Appleton</small> ==Addysg== Mae Aberystwyth yn gartref i ysgol [[Cymraeg|Gymraeg]] ddynodedig cyntaf [[Cymru]], sef [[Ysgol Gymraeg yr Urdd|Ysgol Gymraeg Aberystwyth]] a sefydlwyd fel Ysgol Gymraeg yr Urdd ym 1939. Ysgolion cynradd eraill y dref yw [[Ysgol Gynradd Gymunedol Plascrug|Plascrug]], Padarn Sant a [[Ysgol Gynradd Llwyn yr Eos|Llwyn yr Eos]]. Mae dwy ysgol uwchradd, ysgol gyfun ddwyieithog [[Ysgol Gyfun Penweddig|Penweddig]] ac ysgol gyfrwng Saesneg [[Ysgol Gyfun Penglais|Penglais]]. Mae [[addysg uwch]] ac [[addysg bellach]] yn cael eu darparu yn y dref gan [[Prifysgol Aberystwyth|Brifysgol Aberystwyth]] a [[Coleg Ceredigion|Choleg Ceredigion]]. ==Gefeilldrefi== Mae Aberystwyth wedi [[Gefeilldref|gefeillio]] â phedair tref dramor: {| | valign="top" | *{{banergwlad|Almaen}} - [[Kronberg im Taunus]] *{{banergwlad|Llydaw}} - Sant-Brieg/[[St-Brieuc]] *{{banergwlad|Ariannin}} - [[Esquel]] *{{banergwlad|Iwerddon}} - [[Arklow]] |} ==Gweler hefyd== * [[Castell Aberystwyth]] * [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru]] * [[Prifysgol Aberystwyth]] * [[Rhestr llongau a gofrestrwyd ym Mhorthladd Aberystwyth]] * [[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Delynau Bro Ystwyth]] * [[Aberystwyth (emyn-dôn)]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau|2}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [http://www.aberystwyth.org.uk Aber Info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150227170827/http://www.aberystwyth.org.uk/ |date=2015-02-27 }} * {{eicon en}} [http://aberwiki.org/ AberWiki], Wici am Aberystwyth * {{eicon en}} [http://www.aberystwythguide.org.uk/ Aberystwyth a'r Cylch] {{Trefi_Ceredigion}} [[Categori:Aberystwyth| ]] [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Trefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] eel75l3litksfc25s0vrsof6120knpg 4 53 14890051 14889230 2026-05-07T13:16:33Z Rhyswynne 520 /* Trefn newydd yr Etholiad */ Ymateb 14890051 wikitext text/x-wiki {| style="border:none; background:transparent;" | style="text-align:left; white-space:nowrap; color: var(--color-base)" | <div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em;"> Croeso i'r '''Caffi''' </div> <div style="margin-top: 0.2em; font-size:115%;"> Dyma'r lle i chi drafod sut mae pethau'n gweithio yma, polisïau, a phroblemau technegol<br />a gofyn cwestiynau ynglŷn â [[Wicipedia]]. * I ychwanegu cwestiwn, [{{fullurl:Wicipedia:Y_Caffi|action=edit&section=new}} cliciwch yma]. * I ddechrau pennawd newydd, a theipiwch eich neges. * Cofiwch lofnodi'r neges drwy ychwanegu pedair sgwigl (''tilde'') (<nowiki>~~~~</nowiki>) ar y diwedd. </div> |} {{#ifexpr: ({{CURRENTMONTH}} = 3) and ({{CURRENTDAY}} = 1) | [[Delwedd:Narcissus-closeup.jpg|de|bawd|250px|]] | [[Delwedd:Espresso.jpg|de|Coffi]]}} <div style="margin-top:2em; border:1px #FFFFFF solid; text-align:center;"> {| role="presentation" class="wikitable" style="white-space:nowrap; margin-left:auto; margin-right:auto; margin-bottom:0;" |-style="font-weight: bold;" |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-flag.svg|link=Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|45px]]<br>[[Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|Cwestiynau<br> Cyffredin]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-bookshelf.svg|link=Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|Y Ddesg<br> Gyfeirio]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-typography.svg|link=Wicipedia:Cymorth iaith|45px]]<br>[[Wicipedia:Cymorth iaith|Cymorth<br> iaith]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-clipboard.svg|link=Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|45px]]<br>[[Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|Negesfwrdd<br> gweinyddiaeth]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-chat.svg|link=Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|45px]]<br>[[Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|Sgyrsiau<br> cyfoes]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-folder.svg|link=Wicipedia:Y Caffi/archif|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Caffi/archif|Archifau'r<br> Caffi]] |- |colspan="6"| [[Delwedd:Circle-icons-caution.svg|link=Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|45px]] <span>''Please leave all English-language messages '''[[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|here]]'''.''</span> <!-- span is required for correct display in Safari --> |} </div> {{/dogfennaeth}} __CYSWLLTADRANNEWYDD__ {{clirio}} == 2025 - Blwyddyn Newydd Dda i bawb! == '''Blwyddyn Newydd Dda i bawb o'n golygyddion!''' A diolch am eich cwmni dros y flwyddyn ddiwethaf! Boed i ni gryfhau ein gafael ar wici bach ni, cyn i AI a'r Brawd Mawr ei gipio oddi arnom. Byddwch wych! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 1 Ionawr 2025 (UTC) == Dau gyfweliad == Echdoe, cysylltodd Golwg360 efo fi i fy holi am y fandaliaeth ar Wicipedia a ddoe, cysylltodd Cymru Fyw, BBC Cymru. Mae'r naill gyfweliad i'w weld [https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2167369-ymosodiadau-parhaus-sbaenwyr-greu-rwtsh-wicipedia yma] a'r llall [https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cx2v7e22qpvo yma]. Mae na un cangym ar ddechrau'r ail, ond dim byd mawr. Y gobaith yw y daw eraill atom i'r gorlan, wrth gwrs. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:44, 8 Ionawr 2025 (UTC) == Atal camddefnydd o'r Cymhorthydd Cyfieithu == Sylwer ar y Sgwrs [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Unrhyw sylwadau? Mae'n nodi: ''Currently, your Wiki's machine translation threshold is 95% by default, meaning contributors can publish up to 95% of unmodified initial machine translation. We can make this stricter to ensure contributors review and edit the machine translation more before they can publish it.'' Byddai newid y rhiniog i 80% yn golygu fod yn rhaid i'r golygydd ychwanegu 20% o'i ben a'i bastwn ei hun. Cytuno? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:38, 14 Ionawr 2025 (UTC) :Rwy'n credu bod hynny'n gwbl resymol ac yn ateb cymesur. Suddodd fy nghalon pan welais dy sgwrs ag UOzurumba. Mae gan bolisi WMF fwriad da, ond o ba fudd y mae i bobl sy’n defnyddio cywiki mewn gwirionedd ac sydd â diddordeb yn y Gymraeg? Yn nwylo pobl sydd eisiau gwthio eu hagendâu eu hunain mae cyfieithu awtomatig yn mynd yn arf peryglus. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:50, 14 Ionawr 2025 (UTC) ::Y broblem fwyaf efo erthyglau sydd wedi mynd trwy'r peiriant cyfieithu yw ei ddefnyddio gan bobl gwbl di Gymraeg, neu bobl sydd ddim am drafferthu gwirio o gwbl. Byddai gorfod gwirio o leiaf 20-25% yn chwynnu y rhan fwyaf o'r troseddwyr hyn. Yn ddibynnol ar y testun, mae'r peiriant cyfieithu yn gallu bod yn hynod gywir yn achlysurol, gan greu cyfieithiad sy'n well na'r targed. Y modd i osgoi gwrthod y fath gyfieithiad yw trwy ychwanegu gwybodaeth amgen i'r cyfieithiad ee '''Saesneg'''="David Lloyd George was Chancellor of the Exchequer between 1908 and 1915" '''Cyfieithiad Google'''="Roedd David Lloyd George yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" (100% cywir). Mae rhoi '''gwybodaeth amgen''' yn y cyfieithiad="Roedd David Lloyd George ''(Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Caernarfon)'' yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" yn mynd a'r ''cyfieithiad'' dros y trothwy. Mae annog rhoi gwybodaeth amgen mewn cyfieithiad hefyd yn arfer da. Felly, cytuno'n llwyr efo'r awgrym. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:05, 15 Ionawr 2025 (UTC) :::Diolch eich dau! Newydd roi crynhodeb o'n sgwrs ar dudalen y defnyddiwr [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Dw i ddim yn ffyddiog, gan fod sawl ffordd o ddod dros y rhiniog, ee copio a gludo clenc / paragraff yn uniongyrchol yn hytrach na thrwy'r Cymhorthydd Cyfieithu. Atal pawb sy'n golygu heb fewngofnodi fyddai ateb arall, wrth gwrs. Cawn weld! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:33, 19 Ionawr 2025 (UTC) == Ar y dydd hwn == Weithiau, mae bron yn amhosib gwneud synnwyr o'r ciplun yn y blwch 'Ar y dydd hwn' yn yr Hafan, gan ei fod mor fach. Dw i wedi codi maint y ddelwedd o 100x100 i 110x110 ar un diwrnod, i weld ydy o'n well ai peidio - [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/20 Ionawr]]. Mi wna i gynyddu'r gweddill i'r un patrwm (110x110), efo bot, os nad oes gwrthwynebiad. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:03, 20 Ionawr 2025 (UTC) :Syniad da! A dweud y gwir, roedd y canlyniad diweddaraf dal braidd yn fach. Rwyf wedi ceisio 140px, sy'n gweithio ar fy nesgtop a'm iPad. (Does dim ffôn symudol 'da fi.) Gawn ni weld! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:44, 20 Ionawr 2025 (UTC) ::Mae'n edrych yn iawn i mi, ond yn wahanol i'r fformat 110x100px gwreiddiol. Dw i erioed wedi deall y gwahaniaeth rhwng y ddwy drefn yma. {{Ping|Ham}} osododd y maint gwreiddiol - be ti'n feddwl? Ydy newid y drefn yn bygro'r cod rywsut ar rai dyfeisiau? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:30, 21 Ionawr 2025 (UTC) :::Byddai lled (yn unig) o 140px yn gweithio'n dda fel ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/22 Ionawr]] achos mae rheolau CSS yn lleihau y ddelwedd i 110px ar ffonau symudol gyda sgrin bach, beth bynnag. Felly does dim perygl o fynd yn rhy fawr achos mae rheolau i gadw'r ddau golofn Pigion/Ar y dydd yn gymesur. Ar y rhan fwyaf o ffonau symudol o bob maint mae'r llun yn ymddangos ar y top gyda'r dyddiad o dano. Ar tabled mae'r llun edrych yn dda hefyd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:03, 22 Ionawr 2025 (UTC) ::::Fantastig Dafydd! Mi ai ati'r pnawn ma i'w newid efo'r bot. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:44, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::{{ateb|Llywelyn2000}} {{u|Ham}} oedd fy hen gyfrif, felly gweithiodd y {{tl|ping}} ddim i fi ar ddydd Mawrth. Falch iawn gweld dy fod yn mynd i gynyddu meintiau'r delweddau hyn gyda bot. {{code|90x90px}} oedd y maint gwreiddiol, sydd nawr yn rhy fach o lawer, ac rwy wedi ei godi i {{code|100x100px}} bob tro rwy'n golygu un o'r tudalennau AYDH &ndash; dyna'r unig reswm dros yr amrywiaeth hyd ag y gwn i, am fod rhai nad ydw i wedi eu golygu. Rwy'n hapus iddo fod yn fwy byth, ond gawn ni gadw'r ddau dimensiwn os gwelwch yn dda, e.e. {{code|140x140px}} nid dim ond {{code|140px}} (sef lled yn unig)? Wedyn fe fydd y lluniau fformat 'portread' yn 140px o hyd a'r rhai 'tirlun' yn 140px o led. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 11:34, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::O'r hyn rwy'n ei ddeall (WP:IMAGESIZE) mae'r uchder yn 140x140px yn cael ei anwybyddu gan y dehonglydd, felly mae "140px" yn iawn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 12:06, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Craigysgafn}} Dim dyna fy nealldwriaeth i; dydi {{code|140x140px}} ddim yn gosod y dimensiynau union hynny (a fyddai'n gwneud pob delwedd yn sgwâr), ond yn hytrach yn gosod y dimensiwn mwyaf i 140px boed hynny'n hyd neu'n lled. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Yn fwy na thebyg, chi sy'n iawn! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 13:54, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::{{Ping|Ham II}} - unrhyw ddadl dros gadw'r patrwm 140x140px? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:22, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Llywelyn2000}} Byddai'n rhoi hyd o 140px i ddelweddau fformat portread a lled o 140px i rai fformat tirlun, sydd yn fwy addas nac un lled ar gyfer pob delwedd (a fyddai'n golygu bod portreadau llawer mwy o faint na thirluniau). [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Diolch {{u|Ham II}}! Mae hynny'n gwneud synnwyr. A dyna fi wedi dysgu rhywbeth heddiw! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:42, 26 Ionawr 2025 (UTC) Dw i di cyhoeddi hwn: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] a [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/26 Ionawr]] (heddiw / gw. Hafan) a mi wnai'r gweddill os ydy {{u|Craigysgafn}} yn cytuno. Ychydig yn rhy fawr ar yr Hafan? Does na ddim byd yn barhaol, wrth gwrs, a mi fedran ni ei newid eto wrth i dechnoleg newydd ddod i'r fei. Gyda llaw, dw i hefyd wedi ychwanegu [[:Categori:Ar y dydd hwn]] - categori anweledig i gadw'r cwbwl mewn trefn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:55, 26 Ionawr 2025 (UTC) : {{cwbwlhau|[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:27, 26 Ionawr 2025 (UTC)}} :{{ping|Llywelyn2000}} Y brif broblem a welaf yw nad ydym yn cael gweld y capsiynau "Cynan" a "Louvre" rwyt ti wedi'u cyflenwi. Ar ôl edrych ar Hafan ar enwiki, mi welais ddatrysiad, a dwi wedi hacio peth sydyn sy'n cyfateb i hynny. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], lle mae capsiwn yn ymddangos. Mae cod y nodyn (a'r enw hefyd!) dwi wedi creu yn bethau dros dro hyll, ond os yw'r canlyniad yn iawn gallwn ni ei dwtio. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:47, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::{{ping|Llywelyn2000}} Roeddwn i mewn ychydig o frys ddoe pan oeddwn yn gwneud hyn i gyd. Wedi meddwl am y peth, mae'r ateb a ddarganfyddais bryd hynny'n ymddangos yn iawn, ar wahân i'r enw Saesneg ar y modiwl. Rwyf wedi ei ail-greu fel [[Nodyn:Delwedd - ar y dydd hwn]]. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] unwaith eto. Credaf fod hyn yn ateb taclusach na defnyddio delwedd ag elfen "bawd". --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:22, 27 Ionawr 2025 (UTC) :::Dw i'n licio'r syniad o'i roi maint y ddelwedd mewn Nodyn - un golygiad yn lle 365! Gwych iawn! Dw i newydd ei ychwanegu ar [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/28 Ionawr]] (heddiw) i weld sut mae'n ymddangos yn yr Hafan. Ac fel [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], mae'n bortread ac felly'n llawer rhy fawr. Fedri di ymgorffori syniad {{u|Ham II}}, sef 140x140px fyddai'n atal yr hyd a'r lled rhag bod yn fwy na 140px? :::Tybed fedrwn ni hefyd drio newid aluniad y testun i dde yn hytrach na chwith? A lleihau maint y ffont rhyw fymryn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:08, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::{{ateb|Llywelyn2000}} Triais i {{code|140x140}} yn y nodyn newydd ac mae'n debyg ei fod wedi gweithio. ::::Ga i awgrymu cadw'r nodyn fel is-dudalen o [[Nodyn:Delwedd Hafan]] &ndash; hynny yw, newid ei enw i [[Nodyn:Delwedd Hafan/Ar y dydd hwn]] neu [[Nodyn:Delwedd Hafan/AYDH]], cyn ei roi ar bob tudalen? Byddai'n dilyn yr un patrwm â [[:d:Q104113324|10 iaith arall]] wedyn. ::::Efallai byddai testun yn y canol yn gweithio gorau ar gyfer y delweddau teneuaf, er enghraifft yr un sydd ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/25 Ionawr]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:24, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::Fantastig! Craig? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:59, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::Ie! A byddai testun yn y canol yn llawer mwy ymarferol hefyd. Rwyf wedi addasu'r cod. Diolch i chi'ch dau! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Enghraifft efo'r bot: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/1 Chwefror]]. Iawn i fynd ymlaen efo'r gweddill? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::::Ardderchog! Tynnwch y plociau! I ffwrdd â ni! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:05, 28 Ionawr 2025 (UTC) == Golygydd newydd ddod o en-wici == Mae na olygydd o en-wici (lle mae'n cyd-gyfarth mewn pac gyda golygyddion tebyg ee Sirfurboy, DankJae...) newydd greu tudalen ar cy-wici [[Defnyddiwr:Llwyld|yn fama]]. Unrhyw olygiad negyddol am Gymru neu'r Gymraeg - neu fandaliaeth arall - a mi gaiff ei flocio. Dyma rai o'i olygiadau ar en: [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Richard_Wyn_Jones&diff=prev&oldid=1069026918 1], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/List_of_devolved_matters_in_Wales&diff=prev&oldid=1102491770 2], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Crown_Estate_in_Wales&diff=prev&oldid=1153718351 3], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 4], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 5]... Llawer o bethau negyddol, bach, dros lawer o flynyddoedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:04, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Archwiliad 2025 o olygiadau diweddar ein Gweinyddwyr == Daeth hi'n amser ail-edrych ar ein Gweinyddwyr nad yddyn nhw wedi golygu ers tro (tros 12 mis). I'r perwyl hynny, dw i wedi rhoi'r manylion ar [[Wicipedia:Gweinyddwyr#Archwiliad_2025_o_olygiadau_diweddar|Wicipedia:Gweinyddwyr]]. Tybed, os oes gennych sylw, neu os ydych yn cytuno i mi fynd ymlaen - a wnewch chi nodi hynny ar '''[[Sgwrs Wicipedia:Gweinyddwyr|y dudalen Sgwrs yn unig]]''', lle bod y drafodaeth yn mynd ar chwal. Ar ol gorffen y broses (drist) hon, gallem ystyried a oes angen Gweinyddwyr newydd. Cofiwch hefyd nad oes dim yn ddi-droi-nol! Gallem ailarfogi Gweinyddwr sy'n dychwelyd i'r gorlan unrhyw dro, os dymunent ailafael ynddi. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:48, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Helo - Cydgysylltydd Rhaglen Cymru newydd yma :) == Helo - jest neges fach fyr i gyflwyno fy hun. Fi yw’r [[wmuk:Programme_Coordinator:_Wales_&_Languages|Cydgysylltydd Rhaglen Cymru (ac Ieithoedd)]] newydd. Dwi’n gweithio rhan amser, tridiau bob wythnos (Dydd Mawrth i Ddydd Iau). Dechreuais i’r swydd ar ddiwedd Ionawr (a dwi dal yn dysgu lot am ddefnyddio Wicipedia!). Dwi'n byw yng Nghaerdydd nawr ond yn wreiddiol dwi'n dod o Lanelli. Yn y dyddiau ymlaen wna i rannu holiadur bach ar gyfer unrhyw un sy'n eisiau rhannu eu barn am ba fath o gymorth nhw'n eisiau gan y cydgysylltydd.  Ond yn y cyfamser, os hoffech chi cwrddo fi, gofyn cwestiynau neu os gennych unrhyw bryderon neu awgrymiadau chi’n eisiau rhannu, fy nghyfeiriad e-bost yw gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Edrych ymlaen at weithio gyda chi gyd! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:01, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Pob hwyl, Gemma! Mae'r disgrifiad o'r swydd yn y ddolen yn defnyddio iaith fiwrocrataidd nodweddiadol. Mae hyn yn anochel, wrth gwrs. Allech chi egluro ychydig pa fath o beth y byddwch chi'n ei wneud o ddydd i ddydd, a pha fath o beth y dylai defnyddwyr a gweinyddwyr fod yn ei ddwyn i'ch sylw? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:37, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Ia, wir, llongyfarchiadau - a phob hwyl i ti yn y swydd newydd! Robin aka [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:51, 12 Chwefror 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] :) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:09, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Hi @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! Cwestiynau gwych ond yr ateb onest yw - dwi ddim yn siŵr ar hyn o bryd! ::Does dim rhaid i unrhyw un cysylltu fi ond am unrhyw gwestiynau/ awgrymiadau neu bethau arall pobol yn gobeithio mae'n bosib [[wmuk:Main_Page|Wikimedia UK]] gallu helpu gyda (e.e. gwybodaeth am offer Wici, golygathons, awgrymiadau a.y.b.), mae croeso mawr iddyn nhw cysylltwch fi a wna i drio fy ngorau i helpu. ::Mae’n rhy gynnar i wybod beth fydd fy ngwaith fel arfer yn edrych fel dydd i ddydd. Mae'n debygol i newid wythnos i wythnos hefyd. Gwaith dwi'n disgwyl gwneud yn y wythnosau ymlaen yw helpu trefnu cynhadledd ieithoedd lleiafrifiedig, dathlu Wicipedia Cymraeg ar gyfryngau cymdeithasol ar gyfer Dydd Gŵyl Dewi a theithio i nifer o "golygathonau" wahanol dros y DU. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::: Croeso Gemma! Edrych ymlaen i gydweithio. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:05, 17 Chwefror 2025 (UTC) : Helo Gemma, llongyfarchiadau ar dy benodiad a phob dymuniad da ar gyfer y swydd! Gobeithio dy fod yn mwynhau'r profiad hyd yn hyn. --[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Oergell|sgwrs]]) 15:30, 19 Mawrth 2025 (UTC) == Sut y dylem ymateb i'r cais hwn i ddileu erthygl == Gweler [[Sgwrs:Connor Morgans]]. Mae yna fater o bolisi yma. Ddylen ni ddileu erthygl oherwydd nad yw'r pwnc yn ei hoffi? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:35, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Wela i'r un rheswm dros ddileu'r erthygl. Mae'r ffaith bod erthygl en: wedi ei dileu yn gwbl amherthnasol. Os nad yw'r unigolyn dan sylw yn hoffi'r erthygl, dylen ni geisio sicrhau mai dim ond gwybodaeth berthnasol sy yn y parth cyhoeddus sydd i'w gweld - ond fe fyddai dileu'r erthygl yn gosod cynsail peryglus. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 14:11, 13 Chwefror 2025 (UTC) :Mae'n werth ystyried yr hawliau o dan ddeddf GDPR ([https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/individual-rights/individual-rights/right-to-erasure/#ib2 canllaw ICO]). Nid yw'r hawl i anghofio yn gymwys ar gyfer ".. exercise the right of freedom of expression and information;". Mae'r erthygl ei hun yn llawn cyfeiriadau da ac amrywiol, felly mae'r wybodaeth i gyd yn gyhoeddus mewn llefydd eraill, ac wedi ei gynnig gan yr unigolyn fel rhan o gyhoeddusrwydd. Mae dyddiad ei ben-blwydd wedi ei gyhoeddi ar Instagram. Mae yna drafodaethau eitha helaeth am hyn a'r effaith ar Wikipedia nôl yn 2014 ond mae'n bosib bod pethau wedi symud ymlaen ers hynny. Rhaid ychwanegu yr ymwadiad arferol - Nid Wyf Yn Gyfreithiwr. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:13, 13 Chwefror 2025 (UTC) : Hoffwn i jyst cytuno efo'r dadlau dros cadw'r erthygl yma. Dw'i methu gweld unrhyw rheswn i dileu. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:13, 17 Chwefror 2025 (UTC) ::Cefais broblem debyg rhai blynyddoedd yn ôl, am berson oedd yn enwog yng Nghymru ond yn cael ei hystyried yn "not notable" yn y byd Saesneg. Barn Wici rhyngwladol, oedd mai mater i'r wiciau lleol yw pwy neu beth y maent yn son amdanynt ar eu safleoedd hwy. Cadwn yr erthygl am Gymro yma. Ond y Cwestiwn yw os yw'r erthygl yn berthnasol i Gymry Cymraeg; pa hawl sydd gan Wikipedia Saesneg i ddweud nad ydyw yn berthnasol i Gymry ddi-gymraeg, gan mae eu Wici hwy, hefyd yw Wikipedia Saesneg? 01:22, 8 Mehefin 2025 (UTC) == Ymgyrch "Wiki Loves Mother tongue" == Sylwais i’r [[metawiki:Event:Wikitongues/Wiki_Loves_Mother_tongue_Campaign_2025|digwyddiad ar-lein hwn]] sy'n cael eu cynnal nos yfory (Dydd Gwener 21ain) i lansio’r ymgyrch “[[metawiki:Wiki_Loves_Mother_Tongue_Campaign_2025|Wiki Loves Mother tongue]]”. Mae'n ymgyrch byd-eang ond ar y tudalen blaen [https://wikitongues.org/ eu gwefan] mae [https://wikitongues.org/videos/hywel_20150214_cym/ fideo o siaradwr Cymraeg]. Hefyd, dwi’n siŵr mae mwyafrif ohonoch chi yn fwy ymwybodol o’r ymgyrchoedd Wiki na fi ond ni’n mewn canol o “[https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025_in_Wales?uselang=cy Wici Llên Gwerin]” (a “[[metawiki:Feminism_and_Folklore_2025|Feminism and Folklore]]”) os rheiny o ddiddordeb i unrhyw un sy ddim yn gwybod amdanyn nhw yn barod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:09, 20 Chwefror 2025 (UTC) == Golygathon "Art + Feminism" yfory ym Machynlleth (Mawrth 7fed) == Dwi'n mynd i golygathon nos yfory (dydd Gwener y 7fed) yn [https://www.tajmahalcommunityhub.org/ Hyb Cymunedol Taj Mahal] ym Machynlleth sy'n cael ei gynnal fel rhan o'r ymgyrch "[https://artandfeminism.org/about/ Art + Feminism]". Cofrestriad a mwy o wybodaeth [https://artandfeminism.org/edit_a_thon/machynlleth-artfeminism-edit-a-thon/ yma]. Os oes unrhyw un arall yn mynd hefyd, byddwn i wrth fy modd i ddweud helo (dwi'n menyw wen yn fy nhridegau hwyr gyda gwallt brown byr). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:05, 6 Mawrth 2025 (UTC) == Llwyth o Luniau newydd ar Gomin! == Helo pawb. Mae braf gen i cyhoeddu bod y Llyfrgell Gen wedi rhyddhau [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Photographs%20by%20Geoff%20Charles%20in%20the%20National%20Library%20of%20Wales casgliad Geoff Charles] i Comin Wici. Mae'r casgliad yn cynnwys tua '''130,000''' o ddelweddau gwych o bywyd yng Nghymru rhwng tua 1945 - 1975 gan cynnwys eisteddfodau, gwleiddyddion, tywydd eithafol a protestiaid pwysig. Felly plis ewch amdani a defnyddio nhw i greu a gwella erthyglau Wici! Dyma blas i chi... <gallery> Bear Brand Factory, a new industry in Corwen (1451957).jpg|Ffatri newydd yng Nghonwy Llyn y Fan Fach protest (1492584).jpg|Protest Llyn y Fan Fach Three prominent Welshmen, Ernest Roberts, Sir Idris Foster and the folk-singer Elfed Lewis (1544715).jpg|Syr Idris Foster Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas (1461060).jpg|Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas Snow scenes from Llansilin and Rhydycroesau (1464689).jpg|Eira yn Llansilyn a Rhydycroesau, 1955 </gallery> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:11, 10 Mawrth 2025 (UTC) :Mae 4,500+ o bortreadau o actorion ac o actorion yn perfformio ar lwyfan i Gwmni Theatr Cymru, efo teitlau cyffredinol sydd ddim yn enwi'r actorion. Rwy'n adnabod wynebau nifer ohonynt ond yn methu cofio eu henwau. Os all rhywun rhoi enwau arnynt a'u rhoi ar erthyglau actorion / dramâu, mi fyddent yn gaffaeliad mawr i Wicipedia. [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Cwmni+Theatr+Cymru&title=Special:MediaSearch&type=image Dolen i'r casgliad] ?[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] :<gallery mode="packed" heights="100px"> :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru presenting Yr Addewid by Aleksei Arbuzov (1551863).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru performing Saer Doliau (1519145).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567900).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567893).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru's pantomime, Madog (1580647).jpg :File:Cwmni THeatr Cymru's Pantomime, Pwyll Gwyllt (1562595).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Roedd Catrin o Gwmpas Ddoe by Rhydderch Jones (1555756).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru rehearsing Pros Kairon, the Aberafan National Eisteddfod of Wales' commissioned play (1523502).jpg :</gallery> [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 17:15, 16 Mawrth 2025 (UTC) :: Paul, dwi wedi ychwanegu enwau i rhai o'r uchod. Clive Roberts ydi'r boi ifanc yn Pros Kairon dwi'n meddwl ie? Mae dy erthyglau di am y dramau yn cynnwys y cast felly mae'n haws gweithio allan pwy di pwy wedyn. Mae tipyn o'r lluniau yn bodoli yn Archifau Gwynedd hefyd felly mae chwilio eu [https://diogel.gwynedd.llyw.cymru/DATRhagorol/Chwilio.aspx?iaith=cy gwefan] am enw drama yn gallu dangos rhai canlyniadau defnyddiol sy'n cynnwys enwau.--[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 21:55, 19 Mawrth 2025 (UTC) :::Nid ymhob achos, ond os agorwch chi'r lluniau yn Comin, a sgrolio i lawr i Crynodeb, mae rhai yn cynnwys y maes ''depicted people'' sydd wedi pigo fyny metadata'r Llyfrgell os oedd enw'r person(au) yn hysbys. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:43, 20 Mawrth 2025 (UTC) ::::Fi wnaeth ychwanegu rheina Rhys. Dwi ddim yn meddwl byddai y meta data wedi gallu bwydo'r maes yna (yn otomatig o leia). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 12:13, 20 Mawrth 2025 (UTC) :::::Ah, ro'n i wedi meddwl y byddai hynny'n bosibilrwydd, ond doedd y botwm 'hanes' ddim yn ateb fy nghwestiwn. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:56, 21 Mawrth 2025 (UTC) ::Diolch i chi gyd am eich sylwadau. Wedi cymryd seibiant o'r gwaith yma am gyfnod, ond am ddychwelyd ati yn fuan. Mor falch bod y casgliad gwerthfawr yma bellach ar gael i'w gweld a'u gwerthfawrogi. Diolch i @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:39, 27 Mawrth 2025 (UTC) :::Diolch i ti @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am gwneud y cais i defnyddio'r casgliad - dw'i môr falch gallu rhannu'r lluniau yma yn agored o'r diwedd! Falch hefyd i weld nhw'n cael i defnyddio. Hoffwn i bwydo'r data newydd am pwy sydd yn y lluniau yma nôl i fy [https://snarc-llgc.wikibase.cloud/wiki/Main_Page gronfa data Awdurdodau Gymraeg] maes o law. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 14:43, 9 Ebrill 2025 (UTC) == Wici'r Holl Ddaear Cymru == Helô bawb! Mae’r gwanwyn wedi cyrraedd, ac yma yn Wikimedia UK rydyn ni’n troi ein sylw at Wici'r Holl Ddaear Cymru. Bydd ein cydlynydd newydd yng Nghymru yn arwain adain Gymreig y gystadleuaeth. Ac un o’r pethau sydd ei angen arnom yw help efo’r beirniadu – os hoffech chi gymryd rhan, anfonwch e-bost ataf ar richard.nevell{{@}}wikimedia.org.uk Mae maint y gwaith dan sylw yn dibynnu ar nifer y ceisiadau a gawn. Yn y gorffennol, bu miloedd o luniau, felly gorau po fwyaf o bobl sydd gennym sy'n gallu helpu. Os cawn lawer o geisiadau, efallai y byddwn yn rhannu'r gwaith beirniadu yn ddwy ran: (1) proses sgrinio i lunio rhestr hir, a (2) cyfarfod rheithgor i benderfynu ar yr enillwyr. Byddech yn gallu cyfrannu at y cyntaf a dal cyflwyno lluniau ar gyfer y gystadleuaeth, ond peidiwch â gwneud hyn os oes gennych ddiddordeb mewn bod ar y rheithgor a fydd yn gwneud y penderfyniad terfynol. [[Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|sgwrs]]) 09:13, 21 Mawrth 2025 (UTC) ==Y Llais - eich cyngor plîs== Helo bawb, wedi bod yn dawel iawn yn 2025 yr unig gofnod dwi 'di sgwennu yw https://cy.wikipedia.org/wiki/Y_Llais_(rhaglen_deledu). Gweld nawr bod rhywun wedi creu cofnod Saesneg am Y Llais (ac yna erthygl hŷn am The Voice). Be' chi'n awgrymu? Cadw rhan gyntaf fy erthygl Gymraeg am Y Llais a newid y teitl i rhywbeth fel The Voice (cyfres masnachfraint) ac yna creu cofnod newydd (sef, i bob pwrpas, ail ran fy erthygl i ar Y Llais) fel confod newydd i ddolenni gyda'r cofnod Saesneg ar Y Llais. Dwi ddim eisiau i Saeson a phobl Cymraeg gweld bod 'na gofnod yn Saesneg am y Llais a dim un Cymraeg! [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 16:55, 31 Mawrth 2025 (UTC) :Mae rhywun arall wedi creu erthygl am y Llais o'r blaen - [[Y Llais]]. Rwy'n awgrymu disodli'r cynnwys yn y dudalen gwta yma gyda'r cynnwys o dy erthygl di, sydd o dan adran '''Y Llais Cymru'.'' Mae hwn yn cysylltu gyda'r erthygl tebyg ar en-wiki, sef https://en.wikipedia.org/wiki/Y_Llais :Wedyn gellid ail-enwi dy erthygl wreiddiol i "The Voice (masnachfraint)" a nodi ar hwnnw bod y fersiynau DU, Cymraeg a'r rhai rhyngwladol eraill. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:08, 31 Mawrth 2025 (UTC) ::Gwych! Diolch Dafydd - lot fawr o help! Dwi wastad yn gweld pethau fel hyn yn ddryslyd! Wedi dilyn dy gyfarwyddiadau. Gobeithio bod yn edrych yn lân. [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 12:24, 1 Ebrill 2025 (UTC) :::Mae'n edrych yn grêt. Dwi wedi addasu'r penawdau ychydig ar erthygl Y Llais. Falle bydd angen ail-drefnu eto ar gyfer ail gyfres. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 1 Ebrill 2025 (UTC) == Golygathon Wythnos Hanes Traws + yng Nghaerdydd (9fed Mai) == Byddwn ddathlu [https://www.transhistoryweek.com/ Wythnos Hanes Traws +] (dolen yn Saesneg yn unig) drwy gynnal golygathon yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd i greu a golygu erthyglau ynghylch pobol Draws yng Nghymru a digwyddiadau perthnasol. [https://www.eventbrite.co.uk/e/trans-history-wikipedia-editathon-golygathon-hanes-traws-tickets-1317426962509?aff=oddtdtcreator Cofrestriad a mwy o fanylion yma]. Croeso cynnes i olygwyr newydd sbon a golygwyr profiadol. Am rai sy’n eisiau ymuno ni yn rhithiol, wna i greu rhyw fath o “writing drive” - manylion llawn i ddilyn! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 9 Ebrill 2025 (UTC) :I unrhyw un na all ymuno â ni yfory, mae cyfle i gymryd rhan ar-lein. Mae WMLGBT+ wedi creu golygathon rhithriol o'r 9fed i'r 18fed. Mae [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Trans_History_Week_and_IDAHOBIT_Edit-a-thon tudalen y prosiect a manylion] yn Saesneg yn unig ond maen nhw wedi cadarnhau y byddan nhw'n cyfrif erthyglau newydd yn Gymraeg hefyd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:25, 8 Mai 2025 (UTC) == Holiadur Celtic Knot == Rydym gynllunio ar gyfer cyfarfod cymunedol ar-lein yn ddiweddarach eleni ar gyfer [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2024/cy|Celtic Knot]] (cynhadledd sy’n dathlu ieithoedd lleiafrifol). Byddem wrth ein bodd yn dysgu oddi wrthych beth hoffech chi ei weld. Rydym wedi creu holiadur bach i ddysgu beth roedd yn llwyddiannus yn Celtic Knot 2024 a beth hoffech chi weld eleni. Mae’r arolwg yn agor i bobol sydd wedi mynychu’r gynhadledd llynedd a phobl gyda diddordeb am ddod i gyfarfod cymunedol ar-lein eleni. I gymryd rhan, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSccsyMDUDFYush1oBasvulH4Vsjp0hubrKS_9u_73LCVtbJ0Q/viewform?usp=dialog [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:01, 17 Ebrill 2025 (UTC) :Mae'r holiadur uchod yn cau ar y 15fed Mai. Mae'r holiadur yn ar gael yn [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdBlgi-0XNjjgh9HCQsy7KQWJo4qhfJmCGtQjwFI4WWYipaMA/viewform?usp=dialog Saesneg], [https://docs.google.com/forms/d/1BXYa7c6-9R4ZAeJFltPQSGw0OcnZbbz-b080wKpFAlI/edit Cymraeg] a [https://docs.google.com/forms/d/1pyqryilEEymj7TpqEHQXEMHKZgCPRmDnH77oPCekqwQ/edit Gwyddelig] ond os mae'r holiadur ddim yn hygyrch amdanoch chi am unrhyw reswm, mae croeso mawr i chi anfon neges Wicipedia neu e-bost i fi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) i rannu eich barn neu drafod am ffyrdd well i chi cael eich dweud. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:56, 6 Mai 2025 (UTC) == Bathu term am 'assist' == Dwi'n chwilio am gyngor am gyfieithu'r term ''assist''. Manylion ar [https://cy.wikipedia.org/wiki/Wicipedia:Cymorth_iaith#Assist_(enw_nid_berf) y dudalen Cymorth Iaith]. Diolch ymlaen llaw. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:50, 25 Ebrill 2025 (UTC) :Wedi clywed ambell i sylwebydd Saesneg yn defnyddio'r term diwinyddol ''predestined'' wrth ddisgrifio ''assist'' rhagorol. Rhagarfaethiad neu tyngedfeniad yn y Gymraeg, oes modd siapio rhywbeth addas allan o'r geiriau hyn? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 13:14, 3 Mai 2025 (UTC) == Hyfforddi'r Hyfforddwr (dysgu pobl newydd sut i olygu Wicipedia) == I unrhyw un sydd ddim ar [https://wikimedia.org.uk/newsletter-sign-up/ restr e-bost Wikimedia UK], maen nhw'n cynnig hyfforddiant "Train the Trainer" i helpu golygydd Wici/Wiki i ddysgu sut i hyfforddi pobl eraill i olygu Wikipedia (a Wicipedia). Maen nhw’n derbyn ceisiadau nawr, ond maen nhw yn enwedig yn eisiau clywed wrth olygyddion yng Nghymru. Mae’r terfyn amser yw Dydd Llun (19eg Mai) ond mae [https://wikimedia.org.uk/2025/04/train-the-trainer-2025-eoi-open/ mwy o fanylion ar y wefan] ac am unrhyw gwestiynau, plîs cysylltwch fy nghydweithiwr Rupal Karia at rupal.karia@wikimedia.org.uk. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:09, 15 Mai 2025 (UTC) == Deallusrwydd Artiffisial == Rwy'n ddyfod yn bensiynwr henoed ym mhen dau fis, pensiynwr sydd wedi byw ers yn laslanc efo "technoleg newydd" y cyfrifiadur. Ers ei chychwyn rwyf wedi ceisio cyfraniadau pytiau bach o'i ddefnydd at iws yr Iaith Gymraeg. Y cwestiwn fawr, ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)#Simple_summaries:_editor_survey_and_2-week_mobile_study Wici Saesneg ar hyn o bryd, yw defnyddio "Deallusrwydd Artiffisial"]. Rhywbeth rwy'n gwybod dim oll amdani. Mae Wici Saesneg yn gyfan gwbl yn ei erbyn, am resymau rwy'n ddeall a chefnogi. Ond be ydy barn Wici Cymraeg? Mae dros 200 miliwn o ddefnyddwyr weithgar ar Wkii Saesneg, a llai na neb ar rai o'r prosiectau Cymraeg, a ydi'r gwrthwynebiad Saesnig yn berthnasol i'n ofynion ni? Yn bwysicaf:—Ydy AI yn gallu ymateb i ymofynion y Gymraeg? Os yw:— A oes modd i AI gwella eginon (or niferus) ein wici er gwell? A all cwestiwn AI sy'n ofyn am dalfyriad o lyfr neu hanes awdur ar wicidestun bod yn gychwyn erthygl newydd a chyfannu at werth y naill brosiect a'r llall? A all chwiliadau trwy enghreifftiau o'r un eiriau poblogi [[q:Wikiquote|Wici ddyfynnu]]? A all AI cyfrannu erthyglau newydd sbon unigryw i Wicipedia? Dechrau sgwrs bydd ei angen yn y Gymraeg am yn hir mae'n, debyg! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:08, 13 Mehefin 2025 (UTC) :Dw i fawr o arbenigydd chwaith! Ond o'r hyn dw i'n ei ddeall, mae technoleg [[model iaith mawr]] [[en:Large language model]] yn debyg iawn i'r hyn sydd tu ôl i gyfieithu peirianyddol. :Yn hynny o beth, byddai testun Cymraeg wedi ei greu gan beiriant o'r fath yn dueddol o edrych yn dda ar yr olwg gynta (termau technegol! treigladau!) ond o'i ddarllen yn ofalus byddai'n llawn cam-gyfieithu, cyfieithiadau benthyg ac ati yn ogystal â'r problemau cyffredinol sydd wedi eu trafod ar en: :Onid oes gan wicipedia (y wefan Gymraeg fwyaf?) rôl allweddol yn hyn oll fel corpws? Po fwyaf o destun wedi ei '''ysgrifennu yn Gymraeg gan fodau dynol''' sydd yma, po gorau bydd y botiaid yn medru ateb cwestiynau'n Gymraeg yn y dyfodol. :Dw i ddim yn gweld "deallusrwydd artiffisial" yn ffordd o greu mwy o gynnwys fel y cyfryw. Ond fe allai fod yn declyn gwerthfawr i hwyluso a chyflymu gwaith golygwyr. O syniadau @[[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] uchod, drwgdybus fyddai fy ymateb i geisio "gwella eginon" a "cyfrannu erthyglau sbon" yn y fath fodd, ond dw i'n gweld potensial yn y talfyrru a'r croesgyfeirio. :Syniad arall - o greu erthygl newydd am bwnc astrus, allai gofyn i chatbot am esboniad cryno mewn Cymraeg syml fod yn fan cychwyn gwell na chyfieithiad peirianyddol hir o'r wiki mawr? Mae cyfieithiadau'n ymddangos yma sy'n edrych i mi eu bod nhw y tu hwnt i stamina neu allu cyfranwyr i'w prawfddarllen, oherwydd bod yr erthygl wreiddiol mor faith (a weithiau'n aneglur neu'n cynnwys manylion di-angen). Oni ellid cyfarwyddo bot yn benodol i greu 100, 500 neu 1000 o eiriau rhwydd eu darllen, a fyddai felly o fewn ein gallu i'w wirio fesul ffaith a'i wella? [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 09:27, 13 Mehefin 2025 (UTC) Yn fy marn i, tasai rhywun yn defnyddio AI er mwyn creu mwy o destun na gall ei wirio a'i gywiro, byddai hyn yn gamgymeriad mawr. Yr unig ffordd gyfrifol o'i ddefnyddio yw cyfyngu maint yr allbwn i'r hyn y mae gan y cyfrannwr ddigon o amser ac arbenigedd i'w wirio. Os yw rhywun eisiau darllen allbwn amrwd rhyw AI neu'i gilydd, mae'n gallu ei ddefnyddio ar ei g/chyfer ei hun yn uniongyrchol, does dim angen darllen Wicipedia o gwbl i gael hynny. Oni bai bod y cynnwys yma wedi'i guradu gan fodau dynol, dyw'r safle ddim yn cynnig gwerth ychwanegol. Yn y bôn, rwyf yn cytuno â chi, mae'n debyg. == Erthyglau bot yn ddileu erthyglau go iawn == Y 2020 fel rhan o ymgyrch [[:Categori:Prosiect WiciLlên]] mi ysgrifennais erthygl gynhwysfawr am lyfr [[Louisa May Alcott]] [[Little Women]]. Mae'r erthygl am y llyfr wedi ei ddisodli gan erthygl bot am ffilm o'r un enw, ond does dim modd ail adfer yr erthygl am y llyfr. Ysgrifennais erthygl hir am [[Lucille Ball]], sydd wedi ei droi yn erthygl ychydig frawddegau gan fot. Mae nifer o'r erthyglau rwyf wedi eu hysgrifennu am ffilmiau efo cysylltiad Cymreig wedi eu disodli gan erthyglau bot. Yn drist o ystyried eu bod yn cynnwys gwybodaeth unigryw Gymreig yn hytrach na data noeth. O ddefnyddio botiau i greu erthyglau a oes modd gwneud rhywbeth i sicrhau nad ydynt yn disodli erthyglau mae rhai ohonom wedi chwysu i'w creu? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:47, 14 Mehefin 2025 (UTC) :Mae gen ti dri mater yn fama. :1. Disodli 'erthygl gynhwysfawr' gen ti am y llyfr ''Little Women''. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. :1. Pan fo golygydd yn disodli, yn ail-sgwennu, yn dileu erthygl, mae'r gwreiddiol yn parhau o dan y wyneb, i'w weld o chwilio amdano. Mae'n bron yn amhosibl cuddio gwybodaeth ar WP - dw i'n meddwl mai rhyw bedair gwaith mae hyn wedi digwydd, i mi ei gofio, a hynny ar ol cytundeb i wneud hynny yn y Caffi, ac oherwydd posibilrwydd o achos llys. Nid ar chware bach mae gwneud hyn: ac mae'r log 'cuddio' yn dangos beth a pham y cuddiwyd y wybodaeth. Felly, os wyt wedi creu erthygl ar y llyfr ''Little Women'' yna mae'n dal yno yn rhywle. Wyt ti'n cofio'r union deitl? 'Little Women (llyfr)' neu ei debyg? Gelli ganfod hyn yn dy restr 'Fy Nghyfraniadau' a chyfyngu'r chwiliad o ran blynyddoedd. O edrych ar y dudalen (ailgyfeirio erbyn heddiw) ''[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women&action=history Little Women]'', fe weli na fu erthygl o unrhyw fath o dan yr enw yma. Ailgyfeiriad yn unig. Cyn y dudalen hon roedd tudalen arall yn bodoli gyda'r un enw cyn ei symud i [[Little Women (ffilm 1949)]]; byddai unrhyw destun cynharach am lyfr i'w weld yma, neu gyfeiriad ei fod wedi ei guddio. Does dim, ac nid oedd yr erthygl bresennol yn disodli na'n dileu erthygl gynharach, fel y gweli [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women_(ffilm_1949)&action=historyyma]. Felly hefyd gyda [[Little Women (ffilm 1994)]] - does dim erthygl gynharach wedi ei rhagflaenu hi. Felly tyrd ag enw'r erthygl am y llyfr a sgwennaist a gallwn weld ei hanes. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. Ti gychwynodd yr erthygl hon, fel y gwyddost. Wedi i ti ei chwbwlhau: dyma sut yr edrychai: ---- :[[Delwedd:Screenshot 2025-06-14 063144.jpg|250px]] ---- :Yn sicr, nid oedd yn 'erthygl hir'. :A dyma sut mae'n edrych heddiw: :[[Delwedd:A Screenshot 2025-06-14 063655 B.jpg|250px]] ---- :Fel y gweli, does dim byd wedi ei ddisodli, a dim erthygl newydd wedi ei chreu yn ei lle. Do, newidiwyd llun o wrthrych yr erthygl o hen lun ohoni gyda pherson arall i lun gwell o fewn y wybodlen. Efallai dy fod yn cyfeirio at osod gwybodlen newydd, pan ddisgrifiwyd hynny fel 'erthygl newydd' yn hytrach na 'gwybodlen newydd'. Ond gelli weld ar unwaith mai gwybodlen a osodwyd, [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Lucille_Ball&diff=next&oldid=8881018 yma]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. Alwyn - ni wnaeth yr un bot (a dau sydd gennym) ddileu unrhyw erthygl. Os oedd erthygl yn bodoli, mae'r bot yn rhewi a disgwyl i berson wneud penderfyniad - fel arfer pasio'r erthygl sy'n bodoli mae rheolwr y bot. Pe bai rheolwr y bot yn dymuno creu erthygl dros (dyweder) un frawddeg o erthygl lipa, yna gall nweud hynny - ond rheolwr y bot sy'n gwneud y penderfyniad ac NID y bot. Os wnei di roi enwau erthyglau sydd wedi eu dileu , yna gallaf edrych i fewn iddyn nhw bob yn un. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:58, 14 Mehefin 2025 (UTC) ::[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbennig:Contributions&end=2020-12-31&namespace=0&newOnly=1&start=2020-01-01&tagfilter=&target=AlwynapHuw&limit=500 Dyma'r cofnod] o erthyglau ac ailgyfeiriadau a greodd Alwyn yn 2020; gobeithio ei fod yn gyflawn. Fe welaf i ''[[Anne of Green Gables]]'', ond dim ''Little Women''. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 14:21, 23 Mehefin 2025 (UTC) ::Does gan yr erthygl presenol am [[Lucille Ball]] dim oll i wneud efo fi, fe grewyd gan erthygl bot. Siomedig bod fy enw dal yn y rhestr cyfranwyr. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:27, 26 Hydref 2025 (UTC) == Cystadleuaeth ffotograffiaeth "Wici Holl Ddaear" == Helo! Oes unrhyw un yma gyda diddordeb mewn ffotograffiaeth? Rydym yn hapus i gyhoeddi roedd Wici'r Holl Ddaear 2025 yng Nghymru wedi agor ar Fehefin 1af ac yn rhedeg tan 31ain Gorffennaf. Ewch i dudalen y gystadleuaeth i ddarllen y rheolau: [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2025_in_Wales|Commons:Wiki Loves Earth 2025 in Wales]] Yna gallwch ddarganfod sut i gymryd rhan yn y gystadleuaeth. <br/><br/> Hefyd, os oes gennych ddiddordeb mewn cynnal rhyw fath o "Wiki Walk" neu ddigwyddiad arall ar gyfer Wici Holl Ddaear dwi’n fwy na hapus i gynnig help neu gymorth - mae fy nghyfeiriad e-bost yw'r ffordd orau o gysylltu â mi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:57, 23 Mehefin 2025 (UTC) == Switsis gweinyddu == Sut hwyl. Dwi newydd sylwi nad yw'r [[:Categori:Switsis gweinyddu ASau y DU|switsis gweinyddu ar gyfer Aelodau Seneddol cyfredol]] yn cael eu pwyntio at erthyglau perthnasol, neu rhai o leiaf. Sylwais mai enw [[Wayne David]] (Aelod Seneddol Caerffili hyd at etholiad 2024) sy'n ymddangos ar dudalen [[Cefn Mabli]], e.e, gan mai [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] sydd yno, tra dylai fod yn [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]], sy'n cyd-fynd â'r ffiniau newydd. Oes modd awtomeiddio'r peth? Mae'n anodd debyg gyda'r newid ffiniau. Ac, wrth gwrs, bydd hyn yn codi wedi etholiad nesaf y Senedd hefyd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:32, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl fy mod i'n deall beth yw pwrpas y nodyn, beth bynnag. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 07:41, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Mae'r nodyn, ac un ar gyfer Aeldau o'r Senedd, wedi cael eu gosod ar erthyglau am wardiau, pentrefi, trefi ayyb, wedyn mae'n dangos pwy yw'r Aelod Seneddol ac Aelodau o'r Senedd sy'n cynrychioli'r lle. Mae'r wybodaeth yn dod o Wikidata dwi'n meddwl ac felly'n cael ei ddiweddaru yn awtomatig - ond yn amlwg mae'n rhaid sicrhau bod y nodyn diweddaraf mewn lleǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:03, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Ah. Dw i'n gweld. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 05:51, 3 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Newydd weld hwn - diolch Rhys. {{u|Deb}} - mae'r swits, fel mae Rhys yn dweud, yn gwneud pethau'n haws (pan fo ar yr erthyglau cywir!): mae nhw ar tua 6,000 o erthyglau, ac mae ychwanegu'r enw newydd ar Wicidata, yn dilyn etholiad, llawer haws na be mae nhw'n ei wneud ar en-wici - newid POB erthygl efo llaw a llygad! Dyna'r dewis: naill ai defnyddio switys a newid rhyw 30 o dudalennau, neu peidio defnyddio switsys a newid dros 6,000 o dudalennau. ::::{{u|Rhyswynne}} - o sbio'n sydyn, fasa ailgyfeiriad o [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] i [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] yn ateb y broblem? Neu a newidiwyd y ffiniau? Mi fedrai roi amser i hwn tua canol yr wythnos, ond nid ar hyn o bryd. ::::Yr hen swits yw'r cyntaf (Hydref 2018); ychwanegais 'y DU' er mwyn ei gwneud hi'n hollol glir pa Senedd y cyfeirir ati (Caerdydd neu Lunden): felly crewyd [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] (Gorff 2024). Unwaith y mae'r switsys hyn yn eu lle, mae pethe'n haws mewn theori, ond gan fod canfod pa bentref sydd ym mha etholaeth yn cymryd amser, mae yma rai llefydd heb swits o gwbwl ac eraill yn siwr o fod yn yr etholaeth anghywir! Problem arall sydd am godi yn y flwyddyn nesaf ydy ailwampio etholaethau'r Etholiad Cyffredinol lle y bydd uno hen etholaethau i greu etholaeth newydd. Bydd hyn yn dipyn o dasg, ond yn llawer haws na llaw a llygad. Mae defnyddio'r bot efo pethau fel hyn yn hanfodol, ac yn hawdd iawn! Cofion cynnes a diolch am godi hyn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:06, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Yn anffodus, o edrych ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Caerphilly_(UK_Parliament_constituency) erthygl yr etholaeth ar en-wici], mae'r ffiniau wedi newid er bod yr enw wedi'i gadw. Os yw'r swits ar 6,000 o erthyglau, dwin cymryd bod hyn wedi ei wneud drwy ddefnyddio cyfeirnodau daearyddol i weld ble sy'n syrthio o dan pa etholaeth. Mae tu hwnt i'm gallu i, ond dwi'n cymryd unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 11:08, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::Fel hyn yr aethpwyd ati: cym olwg ar [[Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], ac fe weli restr o wardiau sydd gan amlaf hefyd yn cynnwys pentrefi unigol. Felly'r cam cyntaf oedd creu'r erthygl hon (Caerffili_(etholaeth_seneddol), a'i thebyg) gyda'r wardiau wedi eu rhestru yn yr erthygl. Rhois pob ward (categori'r ward) yn y bot a chreu rhest o erthyglau o bentrefi a threfi yn y wardiau hynny. Yna ychwanegwyd y wybodaeth i'r erthyglau hyn ee [[Abertridwr]], [[Bedwas]], [[Cefn Fforest]]. So good so far! Ond, o fewn cymuned Bedwas ceir nifer o bentrefi eraill ee [[Graig-y-rhaca]]... ac ni wnaeth y bot eu newid. Ond mi i wnes rhai ee [[Tretomos]] gyda llaw a llygad. Fel soniais, dw i'n meddwl y gwneith ail-gyfeirio drwsio'r hen stwitch, os yw yno. Os nad oes switch yno, bydd rhaid ei gynnwys, wrth gwrs. Tydy BOT-Twm Crys ddim yn gweithio y dyddiau yma, felly bydd angen i mi wneud cais i'w ailddechrau. Yn y cyfamser, mi wna i ambell brawf fy hun. Diolch eto am dy amynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:47, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::' unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd' - cywir! Gobeithio na fydd ymyrryd a'r ffiniau am ganrif neu ddwy! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:48, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::: Newydd gwpla Etholaeth Caerffili. {{u|Rhyswynne}} - wneid di wiro y rhain os g yn dda, cyn i mi symud ymlaen i'r gweddill. Mae Powys yn enfawr (os cofiaf yn iawn, mae bron cymaint a gweddill Cymru, o ran nifer yr anheddiadau). Ac wrth gwrs, mae na ailwampio'r ffiniau eto mewn chydig fisoedd! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:02, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::: Mae cyfeiriad at ddileu'r hen switsis: [[Wicipedia:Pethau_i%27w_gwneud_cyn_ac_wedi_Etholiad_Cyffredinol_2024#Wedi'r_etholiad|yn fama (rhif 4)]], gyda nodyn 'AR y gweill' arno! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::::Dwi heb fod drwy pethau'n fanwl, ond o edrych ar y wardiau a restrir yn [[Caerffili (etholaeth seneddol)#Ffiniau|Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], mae Pengam yn cynnwys gwybodaeth am Aelod Seneddol gwahanol a hefyd Aelod y Senedd dros Islwyn (ond dydy'r sedd honno heb newid eto). Falle nad gwall yw hyn, a bod jest angen tynnu Pengam o'r rhestr - mae ar y ffin dwi'n meddwl, ond dwi'n brysur rwan (yn cofnodi pleidlais ar Fil yn y Senedd digwydd bodǃ), jest eisiau nodi nad yw popeth wedi'i wirio cyn i ti fwrw ymlaen ymhellach. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:01, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::::::Newydd weld dy fod wedi golygu [[Nantglyn]] @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Es am sbec, a wedyn sylwi ei fod dal yn dangos [[David Jones (gwleidydd Cymreig)]] fel yr Aelod Seneddol. Collodd ei sedd yn 2024, ond mae'r swits yn pwyntio at hen sedd/ffiniau cyn etholid seneddol 2024, sy'n felly'n egluro hynny. Mae eisiau diweddau erthygl DJ hefyd, ond mater arall yw hynny. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 17:39, 12 Tachwedd 2025 (UTC) == Calendr == Mae'r calendr misol yn wallus - ers ryw 4 mlynedd. Dw i di trwsio'r flwyddyn (!); oes na rywun a all fwrw golwg ar y 12 Nodyn os g yn dda? Er enghraifft: mae Nodyn:Gorffennaf yn gywir ond: 1. ydy e'n gywir y flwyddyn nesaf? 2. Mae'n dechrau ar ddydd Sul (a'r gweddill ar ddydd Llun). Os nad oes, yna mi alla i (neu rywun arall, plis) fewnforio Template:Calendar o en. Mae amser yn brin, sorri, a chymaint i'w wneud. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:45, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :Rwy'n hapus i wneud yr hyn y gallaf gyda hyn. Fodd bynnag, mae fy nghalon yn suddo pan edrychaf ar god Template:Calendar. Tybed a yw'n werth yr ymdrech o fewnforio'r cyfan. Efallai y byddai'n haws gwneud y gwaith â llaw yn flynyddol. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 15:13, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Rwy wedi trwsio y calendar misoedd ar gyfer 2025. Rwy hefyd wedi mewnforio bron popeth sydd angen ar gyfer y calendr. Dyma'r peth yn gweithio yn fy [[Defnyddiwr:Dafyddt/Pwll Tywod|mhwll tywod]] . Dau beth i benderfynu - ydyn ni eisiau'r wythnos i ddechrau ar ddydd Llun (fel mae e nawr). Mi fydd y dolenni i'r misoedd blaenorol/nesaf yn diflannu. Mae'n bosib bydd yn cael rhein nôl fewn ond bydd angen addasu y nodyn ychydig (heb edrych rhy ddwfn ar hyn eto). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:27, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Gwych! Diolch Dafydd! Piti nad yw'n bosib otomeiddio hyn, neu bydd angen ailwampio'n flynyddol. Un sal ydw i am gofio'r math yma o beth! ON Mae dechrau ar ddydd Llun yn iawn gen i: llai o grefydd! ;-) [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:24, 7 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Rwy wedi diweddaru nodyn Gorffennaf i ddefnyddio y nodyn Calendar. Dwi ddim yn or-hoff o'r ddolen "rhestr holl ddiwrnodau.." felly mae angen ystyried cadw/dileu hwnnw. Byddai diweddaru diwyg y dudalen ei hun yn help hefyd. Gweler y newid ar [[8 Gorffennaf]] [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 18:58, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Bendigedig! Mae'n edrych yn gret! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:44, 16 Gorffennaf 2025 (UTC) == Hyfforddiant cyfieithu yfory == Ymddiheuriadau mawr am y rhybudd byr ond dwi jest wedi darganfod mae cyd-weithiwr fi yn cynnal sesiwn ar-lein yfory i ddysgu pobol sut i gyfieithu erthyglau ar Wiki. Bydd y sesiwn yn cael ei chynnal yn y Saesneg ond mae croeso mawr i bobol cyfieithu rhwng unrhyw ieithoedd gallant nhw ysgrifennu mewn yn hyfedr. Am fwy o fanylion neu i gofrestru ewch i<nowiki/>https://leeds.libcal.com/calendar/openresearch/wiki_translate [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:56, 29 Gorffennaf 2025 (UTC) :Drwy gyd-ddigwyddiad, roeddwn yn Leeds wythnos diwethaf, ond ar gyfer [https://libraries.leeds.gov.uk/what-you-can-do/voice-fans-exhibition arddangosfa yn Llygell y Ddinas] (am le gwych), nid un y brifysgol. Dwi'n meddwl y byddai yna dipyn o ddiddordeb mewn gweithdai o'r fath yng Nghymru, ar gyfer y Gymraeg ac ieithoedd eraill. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:28, 4 Awst 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] - roedd yr arddangosfa yn edrych yn wych (a hefyd, achos dwi'n dod o Lanelli yn wreiddiol, dwi'n fel arfer anghofio am bêl droed, felly diolch am yr atgoffiad!). Dwi'n cytuno'n llwyr â chi ac roedd yn wych i glywed wrth fy nghyd-weithiwr roedd y sesiwn cyfieithu yn Leeds yn llwyddiant mawr. Pan hi'n dod yn ôl ar ôl ei gwyliau hi, dwi wedi gofyn am gyfarfod gyda hi ac un o'r pethau i drafod yw beth ddysgodd hi er mwyn meddwl am wneud rhywbeth tebyg. Os mae unrhyw un yma gydag awgrymiadau, cysylltiadau neu ddiddordeb am gefnogi rhywbeth fel hyn yng Nghymru neu ar lein, rhowch wybod i fi (neges Wicipedia neu gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:38, 13 Awst 2025 (UTC) == Trosglwyddo rhagor o ddwr o Gymru i Loegr == Dw i di creu'r map yma i fynd efo erthygl ar y cynnig yma: [[:File:Y cynnig gan Loegr i drosgwyddo dwr o Gymru er mwyn cyflawni Llundain.jpg]] a fersiwn Saesneg hefyd. Mae wirioneddol angen erthygl ar y cynnig yma, sy;n tarddu o Loegr, ond does gen i ddim amser ar hyn o bryd! Plis fedar rhywun fynd ati. Bydd angen tipyn o ymchwil, gan nad oes llawer o ffynonellau cadarn, hyd y gwela i. Diolch o galon! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:40, 4 Awst 2025 (UTC) == Llyfrgelloedd == Pwnc sydd wedi ei godi ar dudalen ddefnyddiwr, sy werth ei ehangu er wybodaeth. Mae gan Wikipedia llyfrgell sy'n caniatáu mynediad i ddefnyddwyr rheolaidd. Mae'r aelodaeth yn gyfunedig i bobl sydd wedi gwneud nifer penodol o olygiadau. Mae manylion ar gael ar https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Mae'n werth cael aelodaeth gan ei fod yn rhoi mynediad rhad i nifer fawr o gasgliadau ymchwil sydd fel arfer yn costio ffortiwn i'w gweld. Mae modd i bobl sydd â chod post yng Nghymru defnyddio Adnoddau Allanol Y Llyfrgell Genedlaethol trwy wneud cais am docyn llyfrgell https://psr.llgc.org.uk/psr/psr/register/cy/personal Mae gan y rhan fwyaf o lyfrgelloedd sirol hefyd mynediad i adnoddau allanol, cylchgronau, ac e-lyfrau cyfoes, am ddim, trwy docyn aelodaeth. Pob un yn gallu bod o werth i gyfranwyr Wicipedia [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:01, 10 Awst 2025 (UTC) == Map gwledydd o fewn Ewrop == Bore da! Dyma'r math o fap sydd gennym ar wledydd Ewrop heddiw, ac mae yno ers dros 10 mlynedd ee Gwlad Belg:{{-}} [[File:LocationBelgium.svg|chwith|600px]]{{-}} Mae'r map / diagram yma wedi fy mhoeni ers tro gan nad yw'n dangos ffiniau'r Alban na Chymru (a gwledydd eraill, ond am y tro dwi am ganolbwyntio ar y ddwy wlad agosaf at 95% o Gymry). Mae'r map hefyd yn colli cyfle - o liwio / amlygu Cymru hithau, gallwn weld yn gliriach lleoliad y ddwy wlad i'w gilydd a maint y ddwy wlad yn gliriach. Dyma'r map dw i'n ei hargymell (gyda ffiniau'r Alban a Chymru'n hollol glir!):{{-}} [[File:SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg|chwith|600px]]{{-}} Dim ond hon (Gwlad Belg) sydd ar Comin ar hyn o bryd ond os cytunwch, yna mi uwchlwythai fap tebyg ar gyfer holl wledydd Ewrop a'u gosod yn y gwybodlenni. gyda gwledydd bach pitw fel Andorra a Malta, gallwn roi cylch o'u cwmpas. Gwendid y map presennol yw nad ydyn nhw i'w gweld o gwbwl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:56, 21 Awst 2025 (UTC) :Mae hynny'n welliant enfawr, ac mae'n ddadlennol iawn yn ei gyd-destun ar dudalen [[Gwlad Belg]]. Mae'n edrych fel y byddai'n llawer o waith i ti... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 07:57, 21 Awst 2025 (UTC) :Gwych! Ie cyfaddawd call dw i'n meddwl - gellid dadlau yn erbyn cynnwys ffiniau gwladwriaethau yn y cefndir, ond yn gam neu'n gymwys maen nhw'n rhan gyfarwydd o fap Ewrop i lawer ohonom. Os yw'r un dull yn bosib ar gyfer tudalennau [[Gwlad y Basg]], [[Llydaw]], [[Catalwnia]], [[Països Catalans]] (ac ati...) fe fyddai'r mapiau'n gwella'r tudalennau hynny hefyd. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 13:27, 21 Awst 2025 (UTC) :::Diolch eich dau. Problem fawr Comin (ac en-wici) yw hyn: mae'r ddwy gymuned, yn dilyn 15 mlynedd o ddadlau, bellach yn derbyn bod Cymru a'r Alban yn wledydd. Dydyn nhw ddim yn derbyn fod Cernyw, Gwlad y Basg na Chatalwnia'n wledydd. :::Er mwyn cadw'r mapiau ar Comin dw i wedi gwneud ffiniau'r dair wlad yma ychydig yn ysgafnach; dw i ddim yn meddwl y bydd cais i'w dileu. Ar dudalen Astwrias, Galithia ayb mi wnaf fapiau unigol, ond byddai cymhlethu'r status quo drwy ychwanegu cant-a-mil o ffiniau sydd heb eu cydnabod yn lleihau ein dadl ni yng Nghymru. Mae'r map wedi'i diweddaru, ond bydd yn rhaid i chi adfywio celc eich cyfrifiadur er mwyn gweld y newidiadau - ffiniau Catalwnia, Gwlad y Basg a Chernyw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:14, 22 Awst 2025 (UTC) ::::Gallaf greu dau lun: un manwl fel hwn ar y chwith yn yr erthygl ar [[Gwlad Belg]], yn cymharu maint a lleoliad Gwlad Belg o'i gymharu a Chymru. Yr ail lun yw'r un yn y wybodldnDw i ddim mor siwr o'r ail ddelwedd - yr un yn y wybodlen lle mae coch Cymru'n rhy drwm, yn tynnu sylw ato'i hun yn ormodol? Efallai, coch ysgafn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:08, 22 Awst 2025 (UTC) :::::Mae'r map cymharu bach yn wych ac mae'r map yn y gwybodlen yn llawer gwell na'r hen un, ond dydw i ddim yn argyhoeddig bod angen i ni bwysleisio safle Cymru mor amlwg. Byddai coch ysgafn yn well. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:18, 22 Awst 2025 (UTC) ::::::Dw i wedi ychwanegu Llydaw. Efallai nad oes angen lliw gwahanol ar Gymru yn y Wybodlen: {{multiple image | width = 400 | footer = | image1 = Wales and Belgium - comparing area and position.jpg | caption1 = Yng nghorff yr erthygl<br />Maint a lleoliad Gwlad Belg o'i chymharu â Chymru | image2 = SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg | caption2 = Yn y wybodlen. Sylwer ar ffiniau Cernyw, Llydaw, Gwlad y Basg a Chatalwnia. }} {{-}} Drwy wneud Cymru'n ddi-liw (wel, lliw hufen golau), byddai'n bosib eu hychwanegu hefyd ar WP Cernyweg ayb. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 04:16, 23 Awst 2025 (UTC) :Gan nad oedd gwrthwynebiad mi uwchlwythais ryw ddeunaw o wledydd lleiaf Ewrop (cymharu dwy wlad) ar [[:Commons:Category:Bilateral maps of Wales]], a'u hychwanegu ar yr erthyglau cyfatebol. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:27, 24 Awst 2025 (UTC) == Polisi dyblu enwau == Bore da! Ymddiheuriadau rhag blaen os oes ateb eisoes i'm cais, ymhlith byrddau eraill y Caffi! Ond hoffwn wybod beth yw'r polisi [os oes polisi!] ynghylch pan fo dau ddarn o waith llenyddol yn rhannu'r un enw? Er enghraifft, fe ddois ar draws drama gan [[Gwilym R. Jones]] o'r enw ''Yr Argae'' sy'n dyddio o'r 1950au, ond sylwais fod drama arall o dan yr un enw, sef cyfieithiad [[W. S. Jones|Wil Sam]] o ddrama ''The Weir'' a gyhoeddwyd yn y 2000au. Yn yr achos yma, dwi wedi llwyddo i alw drama Gwilym R yn ''Yr Argae'' (drama radio) gan mai drama radio oedd hi'n wreiddiol, ond petai'r achos yn codi eto [ac mae'n siwr o wneud!] sut mae gwahaniaethu rhyngddynt? Ai drwy ddyddiad - ''Yr Argae'' (2008) ''Yr Argae ''(1954) neu oes dull arall a gymeradwyir? Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:56, 25 Awst 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl bod gennym ni bolisi "swyddogol" ar hyn. Wrth reswm, os byddwch chi'n dod ar draws teitl dyblyg, yna mae angen i chi ddelio ag ef. A chan fod angen i chi addasu teitl y tudalen (gyda rhywbeth mewn cromfachau), yna man a man ichi wneud gwaith da arni. Felly ''Yr Argae'' (drama 2008) ac ''Yr Argae'' (drama 1954), neu ''Yr Argae'' (drama Wil Sam) ac ''Yr Argae'' (drama Gwilym R. Jones) yn hytrach na ''Yr Argae'' (2008) ac ''Yr Argae'' (1954). (Dw i jyst yn dyfeisio'r manylion yma.) Mae hyn yn helpu i leihau'r posibilrwydd o wrthdaro â gweithiau eraill o'r un enw yn y dyfodol (llyfrau, ffilmiau, addasiadau teledu, ac ati; awduron eraill). Ond mater of synnwyr cyffredin yw hi. Allwn ni ddim rhagweld pob gwrthdaro a allai godi yn y dyfodol. Gellir addasu teitlau pan fydd problemau'n codi. Os ydw i'n amau ​​bod gwrthdaro posibl, dw i'n edrych o dan "Beth sy'n cysylltu yma" ym Mlwch offer y tudalen, a'i drwsio os oes angen. Dydw i ddim yn siŵr a yw hynny'n llawer o gymorth... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:11, 25 Awst 2025 (UTC) ::diolch, ydi, cymorth da iawn. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:38, 25 Awst 2025 (UTC) == Cynhadledd Cwlwm Celtaidd (arlein) == Nodyn bach i dynnu sylw at y digwyddiad ar-lein "Celtic Knot" sy'n digwydd ar 23 Medi. Mae "Celtic Knot" yn gyfle i gysylltu â golygwyr eraill sy'n golygu ar Wikipedias mewn ieithoedd eraill, yn enwedig ieithoedd Celtaidd ac ieithoedd lleiafrifol. Un o'r siaradwyr bydd ein @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] sy'n trafod am sut gall y cyhoedd gweithio gydag awdurdodau fel Comisynydd y Gymraeg i greu, wella a chael mynediad at ddata. Mwy o fanylion [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2025/Programme|yma]]. (Ymddiheuriadau mawr, mae'r tudalen yn Saesneg yn unig ar hyn o fryd achos dwi ddim wedi cael yr amser i gyfieithu. Ond os oes unrhyw un arall yn awyddus i gyfieithu, mae croeso mawr iddyn nhw a byddwn i'n ddiolchgar iawn am yr help!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:51, 28 Awst 2025 (UTC) == "Blwyddyn" Gweithiau Llenyddol == S'mae bawb. Cwewstiwn o bolisi golygyddol. Pan fo gan waith llenyddol hanes cyhoeddi cymhleth, mae nifer o ddehongliadau posib ynglyn â phryd yn union yw dyddiad cyhoeddi y gwaith. Gall hyn fod yn berthnasol at unrhyw waith llenyddol ond mae'n neilltuol o berthnasol yn achosion hen nofelau, oedd yn tueddu ymddangos fel cyfresi cylchgrawn/papur newydd yn gyntaf, ac fel cyfrol dim ond yn ddiweddarach, weithiau degawdau'n ddiweddarach (os o gwbl). Ystyriwn llyfr fel [[Lona]] er enghraifft - sydd ar hyn o bryd yn y categori "Llyfrau Cymreig 1923". Yn 1923 ymddangosodd y gwaith fel llyfr am y tro cyntaf. Fodd bynnag, roedd y nofel wedi ymddangos fel cyfres mewn cylchgrawn yn 1908. Cafodd ei hail-gyhoeddi drachefn yn 2024. Felly mae dadl digon dilys dros ei rhoi yn y categoriau "Nofelau 1908", "Llyfrau Cymreig 1923", "Llyfrau Cymreig 2024"; ac o bosib hefyd "Llyfrau Cymreig 1908", "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Ydych chi'n credu y dylid rhestri gwaith 1) dim ond mewn un categori blwyddyn (ac os felly pa un). 2) ym mhob blwyddyn a chategori perthnasol 3) mewn rhai ond nid eraill (ac os felly pa rai) Cwestiwn cysylltiedig yw a yw'r categoriau "Nofel" a "Llyfrau" yn cyfeirio at y blwyddyn pan ''ysgrifennwyd'' y gwaith llenyddol neu pan ''gyhoeddwyd'' y gwaith, gan gofio bod modd i'r rhain fod yn wahanol iawn i'w gilydd? Ac ydy'r diffiniad yr un fath yn y categori cyntaf ag yn yr ail gategori? Yn fy marn i mae'n gwneud y synnwyr mwyaf rhestri Lona yn y categori "Nofelau 1908" oherwydd mai yn 1908 ysgrifennwyd y stori ac ymddangosodd y tro cyntaf un; gall ei rhestri yn y categoriau eraill awgrymu ei bod yn nofel "fodern" (neu nofel o'r 1920au) pan nad yw hi mewn gwirionedd. Ond ''ni'' ddylai fod yn "Llyfrau Cymreig 1908". Fodd bynnag roedd hi hefyd yn Lyfr a gyhoeddwyd yn 1923 a 2024 felly dylai fod yn y categoriau hynny hefyd, ond ''nid'' "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Gobeithio bod hynny'n gwneud synnwyr? A defnyddio enghraifft hwyrach mwy adnabyddus: Dylai [[Y Dreflan]] (sydd ar hyn o bryd yn "Nofelau 1881" a "Llyfrau Cymreig 1881") fod yn "Nofelau 1879" a "Llyfrau Cymreig 1881". [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 11:25, 28 Awst 2025 (UTC) :Dw i'n cytuno'n fras. Dyma egwyddor gyffredinol: dylid dyddio gwaith creadigol i'r achlysur cyntaf y gall aelod o'r cyhoedd ei weld, ei ddarllen, ei glywed. Felly mae nofel neu stori fer yn cael dyddiad ei chyhoeddi gyntaf; mae drama neu opera neu fale yn cael y dyddiad pan gafodd ei pherfformio gyntaf. Ond mae yna achosion bob amser sy'n gwneud bywyd yn anodd. Er enghraifft, gallai nofelau a ymddangosodd ar ffurf cyfres mewn cylchgronau gymryd blynyddoedd i'w cwblhau: ateb – defnyddiwch y flwyddyn gychwynnol. Gall gwaith gael ei gyhoeddi flynyddoedd ar ôl marwolaeth yr awdur: ateb – defnyddiwch yr amcangyfrif gorau o pryd y gorffennodd yr awdur ei waith. Achosion eraill: defnyddiwch synnwyr cyffredin. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 16:35, 28 Awst 2025 (UTC) ::Lle nad yw'n bosib defnyddio ystod o flynyddoedd (e.e. cyhoeddwyd ''Y Dreflan'' yn 1878-79) Baswn i'n dweud y dylid defnyddio blwyddyn cyhoeddi'r bennod olaf, nid y flwyddyn gychwynnol, gan nad oedd y gwaith wedi'i gyhoeddi'n gyflawn tan y diwedd. (felly dylai fod yn y categori "Nofelau 1879"). [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 12:11, 29 Awst 2025 (UTC) :::{{Ping|Figaro-ahp}} Mae hynny'n gwbl resymol hefyd. "The truth is rarely pure and never simple," chwedl Oscar Wilde. Yn y bôn, pwrpas y dyddiad yw awgrymu cyd-destun hanesyddol. Os yw'r cyd-destun yn caniatáu hynny, mae'n well rhoi'r manylion llawn gyda gair o esboniad. Yn ddelfrydol, gallen ni gael rhywbeth fel ''Y Dreflan, ei Phobl a'i Phethau'' (cyhoeddwyd mewn rhannau misol yn ''Y Drysorfa'', 1879–80; cyhoeddwyd fel cyfrol, Treffynnon: P. M. Evans & Son, 1881), ond at y rhan fwyaf o ddibenion, mae hynny'n ormodol. Yr hyn a wnest ti yn adran "Llyfrau" o [[Daniel Owen]] yn ardderchog. Ond weithiau mae amgylchiadau'n galw am un dyddiad yn unig. Yn yr achos hwnnw, dw i'n dal i ffafrio'r dyddiad cychwyn, oherwydd dyna pryd y gallai darllenydd fod wedi gweld y darn hwnnw o lenyddiaeth am y tro cyntaf. Dyna pryd y cafodd y llyfr effaith gyntaf ar y byd. Ond dim ond barn yw honno, nid rheol wedi'i naddu mewn carreg. Hwyl, Dafydd. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:43, 5 Medi 2025 (UTC) == Hiliaeth == Cwestiwn sydyn a dyrys o bosib, ynghylch rhywbeth gododd dros y dyddia diwethaf, mewn cyd-destun arall. A oes cyfrifoldeb arnom fel llunwyr erthyglau i nodi bod rhywbeth yn gallu cael ei alw'n "hiliol" mewn llenyddiaeth Gymraeg? Bum yn darllen drama Gymraeg yn ddiweddar o gyfnod y 1980au, ac roedd un o'r cymeriadau yn defnyddio y gair annerbyniol "ni*****". Wrth drafod y peth cyn llunio erthygl, soniais wrth lenor arall gan awgrymu a ddylwn i gynnwys brawddeg fel a ganlyn - "Erbyn yr [[21ain ganrif]], ystyrir peth o'r iaith / deunydd yn y gwaith yma yn hiliol". Ond yr wrth-ddadl gefais i oedd, bod y gwaith dan sylw yn cael ei ystyried yn hiliol gan y cymunedau dan sylw, yn y 1980au hefyd. Mae'n ddadl sy'n codi ynghylch ''[[To Kill a Mockingbird]]'' hefyd, gyda chyhoeddiadau newydd yn bygwth newid y testun. Mi wn am sawl drama arall sy'n defnyddio ieithwedd annerbyniol hefyd, ac enghreifftiau o gymeriadau du oedd yn destun sbort. O geisio cadw'r erthyglau yn ddi-duedd, a oes awgrymiadau sut i ddelio gyda hyn? Neu awgrym o 'eiriad gwell? Mae hyn hefyd yn wir am rai o luniau yng nghasgliad gwych [[Geoff Charles]] lle mae na ambell enghraifft o "black face". Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 11:54, 5 Medi 2025 (UTC) :Lle mae trafodaeth gyhoeddus wedi bod am y gwaith dan sylw, dw i'n credu byddai manylion penodol yn ddefnyddiol. Gorau oll os gellid sôn am yr ymateb ar wahanol gyfnodau (Enghraifft ddychmygol: "Adeg ei chyhoeddi, dywedodd ymgyrchwyr bod y ddrama yn hiliol. Erbyn yr 21ain ganrif, mae beirniaid prif-lif o'r un farn"). Dw i'n siŵr bydd gan eraill awgrymiadau mwy defnyddiol! [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 21:30, 5 Medi 2025 (UTC) ::Diolch. Y broblem ydi, gyda’r dramâu, ac ambell i bantomeim a rhaglen deledu yn y 1970au dwi ddim yn meddwl bod neb wedi beirniadu’r gwatwar yma, neu’r defnydd o iaith hiliol, am ei fod yn cael ei dderbyn a’i weld ar deledu’r cyfnod, fel peth derbyniol a doniol. Ond yn yr hinsawdd bresennol lle mae yna ail-asesu difrifol a beirniadol, a sensitifrwydd eithafol dros enghreifftiau fel yma, tybed a ddylem gyfeirio at hynny, fel arwydd bod ein herthyglau yn gyfoes ac effro? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:33, 6 Medi 2025 (UTC) :::Newydd ddarllen yr erthygl Saesneg am ''Ain’t Half Hot Mum'' a gweld un frawddeg fel yma “the series does not get repeated by the BBC, as it is regarded as differing from modern broadcasting standards concerning its content.” Oes rhywun yn gwybod os oes canllawiau wedi’i cyhoeddi gan S4C neu’r Cyngor Llyfrau am hyn? Hynny ydi, peidio ail-ddangos cyfres fel un [[Gari Williams]] ''Galw Gari'' oedd yn cynnwys elfen o “dduo’r wyneb”, neu enghreifftiau tebyg. Mae’n faes mor ddyrys a theimladau cryf o’r ddau gyfeiriad. Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:46, 6 Medi 2025 (UTC) ::::Does gen i ddim ateb llawn ond dwi ddim yn siwr os ydi'n deg rhoi beirniadaeth uniongyrchol am awdur neu berfformwyr heblaw fod tystiolaeth eang o hynny. Mae gymaint o ddiwylliant yn adlewyrchu rhagfarn, ystrydebau neu anwybodaeth y cyfnod h.y. cymdeithas yn gyffredinol. Fel nodyn ychwanegol mae archif cyfryngau Clip Cymru yn cynnwys llawer o gynnwys a allai fod yn rhagfarnllyd neu sarhaus i wylwyr heddiw. Cyn gwylio'r cynnwys, mae yna rybudd blanced a mae'n rhaid cytuno gyda'r telerau yn parhau. Dyma mae e'n ddweud: ::::''Mae’r archif yma’n gofnod hanesyddol ac yn cynnwys deunydd a allai peri gofid neu niwed. Mae hyn yn cynnwys sylw’r wasg o drychinebau, troseddau a digwyddiadau hanesyddol eraill, ynghyd ag esiamplau o agweddau a iaith nad sy’n dderbyniol erbyn heddiw am bobl a grwpiau o gefndiroedd lleiafrifol.'' [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:22, 6 Medi 2025 (UTC) :::::Diolch. Mae hynny’n ddatganiad teg a chall. Dwi wastad wedi dadlau mai perthyn i’w cyfnod oedd yr enghreifftiau yma, ac yn anffodus, yn cael eu derbyn yng nghyd destun y cyfnod. Yr herio gan fy nghyd awdur ddaru fy nychryn y tro yma. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 01:47, 7 Medi 2025 (UTC) == Llif Trydar X == Oes yna rywun arall wedi sylwi bod y llif erthyglau dyddiol ar [https://x.com/Wicipedia Trydar / X] wedi peidio ers bron i fis? Oes rheswm technegol am hyn? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:17, 9 Medi 2025 (UTC) :Oes, problem dechnegol. Mae @[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]], sy'n gyfrifol am y cyfrif, [https://toot.wales/@carlmorris/115176157949634247 yn ymwybodol]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:13, 19 Medi 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics! == Helo pawb. Am y tro cyntaf ers sbel mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn cynnal Golygathon Wici Cyhoeddus. Pwnc y tro yma bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn Aberystwyth. Mae na gwahoddiad cynnes, (a phaned) i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) :Gwych! Wn i'm os y gallaf fod yn bresennol yn Aberystwyth, ond hapus i helpu o Lundain! Byddai'n wych petai rhywun yn gallu mynd drwy'r cylchgrawn SBEC sy'n cynnwys gwybodaeth am gyfresi drama a holl raglenni S4C o'i chychwyn. Wedi gofyn sawl gwaith i'r [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Llyfrgell]] a [[S4C]] am gopi o'r rhestrau dramâu, ond mae pawb i'w weld yn gwyro'r cais at ei gilydd! Siawns nad oes gan yr Archif Ddarlledu restr gyflawn o gyfresi, ffilmiau drama Cymraeg a fu ar S4C a chyn hynny ar BBC neu HTV?! Mae'n embaras os ddim! Byddai medru rhannu'r rhestr honno, yn wych! Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:48, 11 Hydref 2025 (UTC) :Gyda llaw, byddai'n wych medru cael cytundeb gyda [[BBC Cymru]], [[ITV Cymru Wales|ITV]] (HTV gynt) ac [[S4C]] i rannu delweddau o gyfresi drama S4C i gyd-fynd â'r erthyglau. Mae ein gwaith yn fodd gwych o hyrwyddo'r rhaglenni, ac felly y dylai ddisgyn yn daclus o dan yr elfen cyhoeddusrwydd neu farchnata, iddyn nhw. Mae hyn hefyd yn wir am y cynyrchiadau theatr, gan fod archif [[Geoff Charles]] o ran y Theatr, yn dod i ben ar ddiwedd y 1970au. Mae angen lluniau o'r 1980au ymlaen o gasgliadau theatr ffotograffwyr fel Gerallt Llywelyn, [[Keith Morris]] a Dylan Rowlands, ymysg eraill. Dwi'n ceisio cael Archifdy Gwynedd i rannu lluniau o gynyrchiadau Theatr efo mi ar gyfer Wicipedia, ond mae nhw'n bod yn anodd iawn ar y funud! Mae'n frwydr anodd, ac anheg yn fy marn i, gan bod y lluniau, fel arfer, yn eiddo i'r cyn-gwmnïau, ac nid yr archifdy neu'r ffotograffwyr. H.y, fel arfer, byddai'r ffotograffwyr wedi cael eu talu gan y cwmnïau am y lluniau, yn barod! Grrrrrrr. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:57, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am y sylwadau, ac am eich holl gwaith yn y maes yma! Hapus i cael sgwrs efo rheolwr yr archif i weld os oes na rhestr o'r holl dddramau efo ni. Ar rhan cael y ddarlledwyr o fod yn mwy agored, mae'r trafodaeth yma yn un sydd wedi bod yn parhau heb llawer o symyd am flynyddoedd, yn rhanol oherwydd resymau gyfreithiol and hefyd oherwydd diffyg dealltwriaeth o'r werth o fod yn agored. Mi wna'i i, ac eraill dwi'n siwr, parhau i roi pwysau ar sefydliadau i rhannu yn agored lle bynnag mae'r gyfraith yn caniatau. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 16:02, 10 Tachwedd 2025 (UTC) :::diolch Jason [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 09:22, 11 Tachwedd 2025 (UTC) == Cais i greu cyfres o erthyglau BOT == Helo pawb. Mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn parhau i weithio efo Llywodraeth Cymru i gefnogi'r Wicipedia Cymraeg. Fel rhan o'n brosiect eleni hoffwn greu tua mil erthygl newydd am actorion a chantorion enwog o Gymru a Hollywood. Mae'r erthyglau yma wedi cael i greu trwy grynhoi erthyglau Saesneg efo AI ac wedyn gyfieithu i'r Gymraeg gan ddilyn fformat tebyg. Mae'r erthyglau hefyd yn defnyddio data sydd eisoes ar Wikidata er mwyn nodi gwybodaeth fywgraffiadol. Dyma ragor o wybodaeth a llond llaw o enghreifftiau sydd yn drawstoriad o'r holl erthyglau. * pob un wedi'i olygu â llaw * 990 erthygl i gyd * yn cynnwys miloedd o dolenu at erthyglau am ffilmau * dros 80% yn menywod * tua 150 o Gymru a gweddyl yn sêr mawr ffilm a theledu '''Engreifftiau''' # [[Cyndi Lauper]] # [[Geraldine Chaplin]] # [[Jonny Owen]] # [[Lyn James]] # [[Mary J. Blige]] # [[Robin Davies]] # [[Sean Mathias]] # [[Sharon Stone (actores)]] # [[Tina Fey]] Fi'n hapus i derbyn unrhyw adborth neu pryderon sydd am lwythor holl erthyglau. Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 12:10, 29 Medi 2025 (UTC) :Mae hynny'n ymddangos fel erthyglau defnyddiol! Ewch amdani. Fodd bynnag, mae gen i gwpl o bryderon bach am y sampl honno. :* Ers tro bellach rydym ni wedi bod yn osgoi fformwlâu fel "Actores Americanaidd". Yn lle hynny: "Actores o'r Unol Daleithiau". :* Dw i'n amau'n fawr a yw categorïau fel "Merched a aned yn y 1950au" yn wirioneddol ddefnyddiol. Mae gennym ni ddigon o waith i'w wneud i gynnal y categorïau. Beth ydyn ni i fod i'w wneud â'r erthyglau sydd eisoes yn bodoli? Mae'n awgrymu llawer o waith ychwanegol i gynnal cysondeb. :[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:23, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch am y sylwadau @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]. ::* Dw'in hapus i ceisio newid y fformat o "Actores Americanaidd" i "Actores o'r Unol Daleithiau" cyn cyhoeddi'r batsh. ::* efo'r categoriau dwi'n hapus i mynd efo'r consensws. Y prif rheswm am cynnwys a rhai yma yw bod gen i rhyw cof o @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] yn deud bod nhw'n pwysig ar rhan cyfri y nifer o erthygalu sydd am menywod? Ond hapus i trafod. Bydd hi'n digon hawdd i tynnu nhw o na ::[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:04, 30 Medi 2025 (UTC) :Gawn ni newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth.? Mae yna anghysondeb fformat ar deitlau ffilmiau a cyfresi teledu - dylai nhw gyd fod yn italig. (er mae'r albymau yn iawn). Ac ie mae angen Genedigaethau BBBB ymhob erthygl a nid 'ganed yn y BBBBau'. Dyw'r cyfieithu AI ddim yn berffaith a byddai angen tipyn o welliannau i rhan fwyaf o'r erthyglau i addasu cyfieithiadau lletchwith a defnyddio Cymraeg mwy llyfn. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]]. Mi wna'i newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth. Efo teitlau ffilmau a cyfresi teledu, wyt ti'n son am y brif testun, neu'r rhestrau? Mi wna'i sieco a cywiro'r brif destun ond mae'r rhestrau yn defnyddio italig ar gyfer dolen i Wikidata a testun arferol ar gyfer dolennu Wici, a nid oess fordd o newid hyn dw'i ddim yn credu. Na'i sortio'r categoriau. Cytuno nad yw'r Gymraeg yn perffaith. Roedd hi'n balans rhwng erthyglau sych peirianyddol a ceisio creu rhywbeth mwy naturiol. Dw'i wedi bod trwy'r cyfan i ceisio cywiro unrhyw gwallau mawr ond fel y gwyddom, nid yw erthygl Wicipedia byth yn gorffenedig! Mi wna'i gweithio trwy'r sylwadau a gobeithio y bydd yr ansawdd yn dderbyniol. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:17, 30 Medi 2025 (UTC) :::Hia Jason. Ie, gyda'r rhestr mae'r broblem. Ond mae'n ymddangos fod hyn wedi bodoli erioed gyda ListeriaBot, a ddim o dan ein rheolaeth ni. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:00, 30 Medi 2025 (UTC) :Haia Jason. Mae angen ychwanegu defaultsort at y rhain (er enghraifft, <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:Lauper, Cyndi}}</nowiki></code>) er mwyn iddynt fod yn y drefn iawn mewn categoriau; sylwa ar drefn yr erthyglau yn [[:Categori:Prosiect Wicifflics]] ar hyn o bryd. :Mae hefyd angen gwneud hyn gyda nifer o erthyglau yn [[:Categori:Erthyglau LLGC 2023]] (ond nid y rhai lles nad oes cyfenw yn nheitl yr erthygl, e.e. [[Y Dywysoges Alexandrine o Baden]] – ac mae gan nifer ohonynt defaultsort eisioes). Tybed a all fot wneud hyn? :Does gen i ddim barn am [[:Categori:Merched a aned yn y 1950au]], ond buaswn i'n meddwwl y byddai'n bosib defnyddio Wiciddata i ddarganfod y nifer o erthyglau am ferched erbyn hyn. Efallai byddai rhywun ar [[:d:Wikidata:Request a query]] yn gallu ymgynghori? [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:01, 1 Hydref 2025 (UTC) ::Yn hollol Ham: mae na sawl teclyn erbyn hyn sy'n cyfrifo rhyw y person drwy Wicidata. Wedi dweud hyn os yw'r degawd yn bodoli, mi faswn i'n awgrymu eu defnyddio. Yn anaml iawn dw i'n anghytuno efo Craig, ond mae categoreiddio mor fanwl a phosib (Degawd yn y cyswllt yma) yn beth da, y fy marn i! Neu, o leiaf eu grwpio o dan y ganrif (fel a wneir ar en). Cofia hefyd fod [[:Categori:Merched yn ôl galwedigaeth]] yn ddefnyddiol. ::Dw i'n methu gweld problem ar y Rhestrau Wicidata / Wikidata List (sy'n cael ei ddiweddaru gan fot o'r enw Listeria). Os oes problem, rhowch wybod - gellir newid unrhyw agwedd o'r rhestrau hyn. ::Yn gyffredinol: braf gweld bod 80% o'r erthyglau yn ferched! Braf hefyd gweld swp o erthyglau sy'n hunan-ddiweddaru yn cael eu creu, drwy'r rhestrau Wicidata hyn. Mae na lawer o erthyglau a grewyd tua 2010 sydd a'r ffilmyddiaeth (gair a fathwyd gan DafyddT os cofiaf yn iawn) yn dod i ben ar y flwyddyn y cawson nhw eu creu! Ond mae Rhestrau Wicidata yn dod a'r erthygl yn gyfoes, yn fyw. ::Fe ddylem gael polisi ar AI. Mae enwici, Comin a ballu yn troi trwyn arno. Os yw'r wybodaeth yn gywir, diawl o ots gen i, ac os yw'n berthnasol i Gymru - gwell fyth! Yn ddiweddar dw i wedi bod yn defnyddio AI i chwilio am gysylltiadau Cymreig i berson ar Wicipedia; rhywbeth i feddwl amdano, Jason. Gyda llaw mae'r Uned technolegau Iaith yn gweithio ar Claude; ond yn anffodus, mae'n rhaid talu am hwnnw! Erchyll beth yw rhech llo bach. ::Un o wendidau mawr AI yw ei ddiffyg treiglo o fewn cod wici. Yn yr erthygl [[Cyndi Lauper]] ceir 'Ganwyd hi yn '''Dd'''inas Efrog Newydd yn...' Efallai y byddai'n bosib rhoi categori 'Heb ei brawf-ddarllen' ar bob erthygl, gyda'r golygyddion yn ei ddileu ar ol prawf-ddarllen yr erthygl? Tybed ydy'r grŵp gwirfoddolwyr yn dal gen ti i wneud hyn? A ninnau yma, wrth gwrs! ::Awgrymir ar ddogfennaeth y tri Nodyn (Pethau, Pobl, Lle) fod unrhyw Saesneg sy'n ymddangos (o Wicidata) yn y gwybodlenni yn cael ei gywiro / ei gyfieithu wrth roi'r nodyn ar yr erthygl ee enwau gwobrau ac enwau prifysgolion. Gall y rhain hefyd gael eu newid wrth brawf-ddarllen. ::Diolch Jason am dy waith diflino! Ymlaen ddywedwn i! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:08, 1 Hydref 2025 (UTC) :::@[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] Yn ychwanegol at sylw ̊Llywelyn2000, ac hefyd o'r erthygl Cyndi Lauper (yr unig un edrychais arni hyd yma), mae yna gamderiglo ar ôl rhagenwau (''pronouns'') hefyd. Os mai ti wnaeth y cyfieithu ac nid AI, er gwybodaeth [https://dysgucymraeg.cymru/media/14885/mynediad_de-cymru_fersiwn-2.pdf mae eglurhad o'r rheolau treiglo ar ôl rhagenwau i'w cael tabl ar dudalen 360 o'r cwrslyfr hwn]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:50, 2 Hydref 2025 (UTC) ::::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ga'i olwg ar hynny [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:12, 3 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am roi sylw i hyn, ac am yr awgrymiadau. Hapus efo'r syniad o cynnwys categori i nodi bod angen sieco bellach. Yn anffodus does gen i ddim staff neu wirfoddolwyr i helpu efo'r gwaith gwirio ar hyn o bryd ond gobeithio daw cyfle yn fuan. Dwi'n gallau cael golwg ar y gwybodlennu i weld os oes na data amlwg sydd angen i gyfieithu, cyn cyhoeddu. :::Ar rhan 'Ganwyd hi yn Ddinas Efrog Newydd yn...' tybed allet ti cadarnhau i mi beth sy'n cywir? mae Cysill yn awgrymu "yn Ddinas" neu "yn Ninas". Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:07, 3 Hydref 2025 (UTC) ::::Dyw Cysill ddim yn deall <u>ystyr</u> brawddegau! Felly dyw e ddim yn deall cyd-destunau gramadegol. Mae'r parau "yn ddinas" ac "yn ninas" yn bosibl, ond hynny mewn cyd-destunau hollol wahanol. E.e. "Mae Caerdydd yn ddinas"; "Ganwyd Dai yn ninas Caerdydd" – Cywir! "Mae Caerdydd yn ninas"; "Ganwyd Dai yn ddinas Caerdydd" – Anghywir! Felly "Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd" bob tro. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:44, 3 Hydref 2025 (UTC) :::::Gwych. Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 07:17, 6 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]]. Mi wna'i ychwanegu'r defaultsort i pob un. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:52, 3 Hydref 2025 (UTC) ---- Haia {{Ping|Jason.nlw}}. Ble ryan ni efo'r lanlwytho? Dw i newydd brawfddarllen dwy erthygl, ac fel y gellid disgwyl roedd manion ynddyn nhw i'w cywiro - ond mae hynny'n wir am fy ngwaith i hefyd; a chwaeth yw llawer o gywiriadau, nid cangyms. Mae mwy o blaid cael yr erthyglau hyn ar wici nag yn eu herbyn. Dw i ddim yn meddwl y byddaf yn medru rhoi llawer o amser fy hun ond mae'r system yn ei le (y categori prawf ddarllen), i fynd ati. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:51, 23 Tachwedd 2025 (UTC) == Trio gwneud "Info-box" == Helo - dwi'n trio gwneud "Info-box" ar gyfer yr albwm ADFYW gan y band Cordia. Am ryw reswm, tydi o ddim i weld yn gweithio. Ai defnydd sydd ar Wikipedia Saesneg yn unig ydi o? Gwerthfawrogi unrhyw help! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:08, 29 Medi 2025 (UTC) :Ceisiwch osgoi "Nodyn:Infobox unrhywbeth", os gwelwch yn dda! Mae gennym ni "Nodyn:Gwybodlen Albwm" yn lle hynny. A dweud y gwir, mae diffyg dogfennaeth ar gyfer cystrawen y wybodlen, ond gweler e.e. [[Yours Sincerely (albwm)]] i'w gweld ar waith. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Anhygoel - diolch! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:55, 29 Medi 2025 (UTC) == Fandaliaeth o Japan == Ers rhyw bythefnos mae na erthyglau mewn Japaneg yn cael eu creu: fandaliaeth bur. Heddiw'r bore crewyd 6. Oes rhywun yn cofio sut i atal ystod o gyfeiriadau IP os na wyddom IP'r fandal? [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/~2025-27513-94 oedd wrthi y bore ma.] Dw i'n poeni y gall cyn hir greu 6 mil neu 6 miliwn, gydag IP gwahanol ar bob un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:09, 6 Hydref 2025 (UTC) :Dw i newydd ddileu'r erthyglau a grewyd. Mae'n hawdd blocio un defnyddiwr, ond pan mae'n newyd ei gyfeiriad IP rhaid blocio'r ystod. {{u|Dafyddt}} - ydw i'n iawn yn dweud dy fod wedi gwneud hyn beth amser yn ol? Sut mae rhywun yn gwybod pa ystod o gyfeiriadau yw fy mhroblem i. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:48, 7 Hydref 2025 (UTC) ::Yn anffodus gyda IPv6 mae'n anodd blocio ystod penodol heb flocio ISP cyfan. Ond efallai mai dyma'r unig ateb yma. Dyma chwiliad o'r cyfeiriad IP https://wq.apnic.net/static/search.html?query=240B:253:3460:9300:70C3:666B:A8C5:7DA ::Felly byddai'r ystod "240b:240::/26" yn blocio pob cyfeiriad IPv6 sy'n defnyddio darparwr "Japan Internet Xing Co" (o leia dyna un o'i blociau IP). Byddai'n dda gallu blocio cyfeiriadau penodol rhag creu/golygu tudalennau fel gwestai. Ond dyw e ddim yn edrych yn bosib, dim ond gosodiad ar draws y wici cyfan i wahardd gwestai. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:15, 7 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch Dafydd! Mae hyn yn wendid yn y fersiwn diweddaraf, felly. Mi holai ar Meta pan ga i amser, oni bai fod rhywun yn fy nghuro! O leia dw i'n gwybod beth i'w ofyn rwan! Diolch eto. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:38, 8 Hydref 2025 (UTC) == Gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn 2025 - Galwad am enwebiadau == Helo bawb. Neges isod gan Rupal, fy nghyd-weithwr yma yn WMUK - Bydd e'n wych gweld enwau o'n gymuned ni yn y mix! Mae WMUK yn hapus i gyhoeddi bod enwebiadau ar agor ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn y DU''' 2025. Rydym yn gofyn i chi [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform enwebu unigolion a sefydliadau] sydd wedi bod yn rhan o ymdrechion Wikimedia UK i hybu gwybodaeth agored yn 2024/25. Y categorïau ar gyfer eleni yw: * Wicimediwr y Flwyddyn y DU (Unigolyn) * Partneriaeth y Flwyddyn (Sefydliad) * Wikimediwr Neywdd ("Up and coming") (Unigolyn) Rydym yn chwilio am bobl a phartneriaethau o fewn cymuned Wikimedia UK sydd wedi gwneud argraff fawr arnoch gyda'u gwaith gwybodaeth agored, yn 2024/25. Rydym yn arbennig o awyddus i glywed am bobl a sefydliadau a gyflawnodd brosiectau sy'n mynd i'r afael â'n themâu strategol, sef Tegwch Gwybodaeth, Llythrennedd Gwybodaeth, a'r Hinsawdd a'r Amgylchedd. Bydd enwebiadau'n cael eu beirniadu gan aelodau'r Pwyllgor Datblygu Cymunedol a chyhoeddir yr enillwyr yn y '''Dathliad Cymunedol''' ar '''Dydd Sadwrn 15 Tachwedd 2025'''. *i ddarllen mwy am yr enillwyr llynedd, ewch i https://wikimedia.org.uk/2024/12/2024-uk-wikimedian-year-awards/ *i enwebu, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/ *i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:58, 7 Hydref 2025 (UTC) :Wel, wel, o edrych ar restr llynedd gwelais bu Wicipedwr preswyl gyda'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, ond doeddwn ddim wedi clywed am hyn, er mod i'n aelod ac yn darllen y cylchgrawn o glawr i glawrǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:41, 8 Hydref 2025 (UTC) ::O ystyried cyfraniad enfawr [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Robin]] i Wici Cymraeg dros y blynyddoedd, wedi ei symud o ychydig gannodd o erthyglau i'r cannoedd o filoedd presennol, rwy'n credu mai da o beth byddai ei anrhydeddu ef ar ei ymddeoliad. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:02, 13 Hydref 2025 (UTC) :::Cytuno ac eiliaf [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 06:51, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::Hi Paul - fel dwedais i i AlwynapHuw, plîs defnyddiwch y ddolen i enwebu (neu gefnogi enwebiadau) i wneud yn hollol siŵr mae'r trefnwr ddim yn colli enwebiadau. Diolch! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:14, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Hi - plîs rhoi unrhyw enwebiadau yn y ddolen (https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/) Dwi ddim yn gyfrifol am y gwobrau hwn (un o fy nghyd-weithiwr yw'r trefnwr) felly dwi ddim yn siwr bydd enwebiadau rhywle arall yn cael eu cyfri. Dwi wedi tynnu ei sylw hi i'r sgwrs yma ond i wneud yn hollol siŵr, plîs defnyddiwch y ffurflen Google. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:08, 14 Hydref 2025 (UTC) :Dolen i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol nawr yn barod - [https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059?aff=oddtdtcreator&_gl=1%2Ap0azzm%2A_up%2AMQ..%2A_ga%2ANDA4MzAyNzQ0LjE3NTk3NDk4NTQ.%2A_ga_TQVES5V6SH%2AczE3NTk3NDk4NTMkbzEkZzAkdDE3NTk3NDk4NTMkajYwJGwwJGgw#search cofrestriad drwy Eventbrite]. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 13:40, 21 Hydref 2025 (UTC) == Yr Amgueddfa Genedlaethol yn agor ei drysau! == Yn dilyn tua 15 mlynedd o ofyn yn daer, o drafod yn bwyllog, ac o'u beirniadu'n agored... mae ein Hamgueddfa wedi rhyddhau dros 2,000 o luniau bendigedig ar drwydded agored Comin Creu. [https://images.museumwales.ac.uk/home?WINID=1759844199728 Dyma nhw!] Y cam nesaf yw uwchlwytho torfol i Gomin Wicimedia. Dyma beth sydd ar Comin ar hyn o bryd: [[:Commons:Category:Amgueddfa Cymru – Museum Wales]]. Mae na sawl teclyn i wneud y gwaith hwn; yr un a ddefnyddiais i uwchlwytho 850+ o dudalennau ''Llyfr Coch Hergest'' oedd 'OpenRefine': [https://openrefine.org mae'r cyfarwyddiadau a'r teclyn (am ddim) yn fama]. Amdani, rhywun? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:49, 8 Hydref 2025 (UTC) :Go dda - yr holl blagio wedi talu'i ffordd yn y pen drawǃ Diolch am dy ddyfalbarhad. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:59, 9 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch {{u|Rhyswynne}}! ::{{Ping|Gemma Coleman (WMUK)}} - os y gwnei di ofyn yn garedig i Sara neu Richard, dw i'n siwr y gwnawn nhw (neu ti?) torflwytho (mass upload) y lluniau yma. Gall y disgrifiadau hefyd fod yn y ddwy iaith: mae'r metadata ar gael. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:55, 15 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch! Dwi wedi tynnu eu sylw i'r edefyn hwn yn barod ac wedi ychwanegu hwn i fy 121 nesaf i drafod. Ar hyn o bryd mae OpenRefine (a torflwytho) dim rhywbeth dwi'n gwybod sut i wneud o gwbl! Hefyd, mae nifer o brosiectau gwaith arall 'da fi felly mae rhaid i fi gytuno blaenoriaethau gyda Sara. :::Ond bydd yn siom fawr i golli'r cyfle i ddefnyddiau'r delweddau felly wna i wneud fy ngorau i sortio rhywbeth. Hefyd, os mae unrhyw un yma gyda diddordeb yn hwn ond hoffi ryw fath o gymorth, hyfforddiant ac ati, rhowch wybod i fi - falle gallai gweithio gyda'i gilydd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:49, 21 Hydref 2025 (UTC) ::::Can diolch! Mi gaf innau olwg pan gaf amser. Am y cyntaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:53, 22 Hydref 2025 (UTC) == Adolygiad cynnwys ar gyfer digwyddiad "World AIDS day" == Mae’r [[metawiki:Wikimedia_LGBT+/Portal|grŵp defnyddiwr WMLGBT+]] yn chwilio am siaradwr Cymraeg gyda gwybodaeth a dealltwriaeth ynghylch HIV ac AIDS i wneud adolygiad o ba cynnwys sy’n ar gael yn barod am y pwnc ar Wicipedia Cymraeg a pa erthyglau sy’n angen gwella, cyfeiriadau neu sydd ddim yn bodoli. Mae’r bwriad yw creu rhestr o tasgau ar gyfer unrhyw siaradwyr Cymraeg sy’n mynychu’r Golygathon ar ddiwedd mis Tachwedd yng Nghaerdydd i nodi “World AIDS Day”. Efallai bydd rhywfaint o gyllideb i dalu am amser yr ymchwilydd. Oes gennych unrhyw ddiddordeb neu cwestiynau, cysylltwch [mailto:owen@wmlgbt.org owen@wmlgbt.org].  [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:13, 9 Hydref 2025 (UTC) :Hapus i helpu, o ran cyfieithu, ond mae fy ngwybodaeth o'r ddau gyflwr yn dennau iawn, er mawr gywilydd imi! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:59, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch! Mae yn bendant lot o waith cyfieithu i wneud i fod yn siŵr! @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] - dwi'n tagio chi i dynnu eich sylw i hwn. Paul - dwi ddim yn siŵr pa mor aml Owen yn ymweld Y Caffi, ydych chi'n hapus i gysylltu fe yn syth neu ydych chi'n hapus i fi rhannu eich cyfeiriad e-bost gyda fe? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:26, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Dim ond pam cafodd rhywun yn fy nhagio 😅 :::@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] rwyt ti'n croeso i rhannu fy nghyfeiriad ebost gyda pobl sy'n hoffi helpu. :::@[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]]: Rhaid i ni ffeindio rhywun sy'n gallu ymchwilio lle (yn Wicipedia Cymraeg) angen mwy o ystyriaeth ar bwnc HIV/AIDS. Ond mae llawer o erthyglau Seisnig dyn ni'n gallu cyfieithu hefyd. Diolch am atebu; dwi'n siŵr bod ni'n gallu croesawu eich cymorth — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 13:11, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::{{Ping|Paulpesda}} er gwybodaeth, mae Owen yn foi da, uchel iawn ei barch gan Wikimedia UK ayb a'r byd technoleg gwybodaeth drwy'r byd. Mae hefyd yn gweithio yn Llundain: handi iawn! Ac yn bwysicach na dim... yn gyfaill i ni yma ar cy-wici! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:00, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]], rwyt ti'n garedig iawn! Ond gweith''iais'' i yn Lundain; rŵan, dwi'n byw yng Nghanol Caerdydd (ers 2 flynedd) a dwi'n gweithio o gartref yma 😅 — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 09:42, 15 Hydref 2025 (UTC) ::::::O uffern i'r Nefoedd, felly! ;-) bydd rhaid cael sgwrs dros beint! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 14:43, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::::Bydda i am y cyfarfod bod Gemma wedi crëu: [[m:Meetup/Cardiff/5]] (ond bydda i'n tipyn hwyr) — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 14:52, 15 Hydref 2025 (UTC) == Coleg Cenedlaethol Cymru == Byddwch yn ofalus wrth ddyfynu o ddeunydd gan y [[Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol|Coleg Cenedlaethol Cymraeg]], gan imi ddod ar draws sawl ffaith anghywir yn eu deunydd, ac ar eu gwefan. Gwell croes-wiro bob amser i fod yn saff. Er enghraifft, mae nhw'n nodi mai ym 1936 y cyhoeddwyd y nofel ''[[Y Wisg Sidan]],'' ond ym 1939 sy'n gywir, fel ag y mae yn y ''[[Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru]]'' ac ar ein tudalenau ni! Felly hefyd gyda blwyddyn darlledu'r addasiad i deledu, ''[[Y Wisg Sidan (cyfres deledu)|Y Wisg Sidan]]'' sef 1997 ganddynt hwy [blwyddyn yr ail-ddarlledu] ond ym 1995 cafodd y gyfres ei darlledu gyntaf, gan ennill gwobrau [[BAFTA Cymru]] ym 1996. Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:04, 16 Hydref 2025 (UTC) == Cyfarfod Wikimedia Caerdydd, 6 Tachwedd 2025 == Mae @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] eisoes wedi crybwyll hyn mewn sylw uchod, ond dyma [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/5/cy wybodaeth am y digwyddiad, sydd ar gael yn Gymraeg] bellach. O edrych yn ôl ar hen hysbysiadau, sylweddolais bod dros 10 mlynedd ers ein digwyddiad diwethaf yng Nghaerdydd - mae amser yn hedfan. Byddai'n grêt gallu cwrdd efo rhai ohonoch yno. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:24, 17 Hydref 2025 (UTC) :Cofiwch am y digwyddiad hwn yr wythnos hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:09, 31 Hydref 2025 (UTC) ::Sut aeth hi, Rhys? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:33, 17 Tachwedd 2025 (UTC) :::Aeth yn dda iawn, diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Daeth 11 person, rhai heb olygu o gwbl (gan gynnwys aelod o gymdeithas hanes leol) a phobl sy'n ymddiddori mewn sawl pwnc/wici gwahanol. Efallai trefnir digwyddiad tebyg ym mis Ionawr. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:46, 17 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Fantastig {{u|Rhyswynne|Rhys}}! Mae 11 yn dorf fawr, y dyddiau hyn! Dw i'n dal i gofio'r golygathon cyntaf hwnnw yn y Llyfrgell Ganolog. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:17, 20 Tachwedd 2025 (UTC) == Oes myfyrwyr yma? (Galwad am bapurau) == Mae'r [https://celticstudents.blogspot.com/ Gymdeithas Myfyrwyr Astudiaethau Celtaidd] wedi agor eu galwad am bapurau i fyfyrwyr cyfredol a rhai sydd newydd raddio. Oes unrhyw fyfyriwr yma gyda diddordeb (falle sydd a chysylltiad â ieithoedd Celtaidd ar Wiki?) Mae'r gynhadledd yn ddigwyddiad hybrid yn yr Iwerddon ar yr 11eg o Fehefin hyd y 13eg o Fehefin 2026 ac mae'r dyddiad cau i roi eich crynodeb ar y 12fed o Ragfyr - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScsDRbzUe_ffIdiWAvIqsWTT7yb1oO0zCykg9assb_ccy4eVg/viewform dolen yma] (Fel arfer, rhowch wybod i fi os hoffech chi gael sgwrs/cymorth/mwy o fanylion am hyn.) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:07, 21 Hydref 2025 (UTC) == Dathliad cymunedol 15 Tachwedd == Diolch am eich enwebiadau ar gyfer y gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn. Os hoffech chi ymuno â ni am ein Dathliad Cymunedol (Dydd Sadwrn 15fed Tachwedd 11yb - 1yh) ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 i gofrestru. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:06, 28 Hydref 2025 (UTC) == Ffilmiau bot "am berson" == Mae 'na gwenid ar Wicidata bod y categori "ffilmi am berson" (Q645928) heb fflag sy'n mynnu bod enw "y person" yn rhan o'r data. Newydd dreulio amser yn rhoi enw "y person" a phwt o wybodaeth amdano ar erthygl [[I Accuse!]], rhywbeth byddwn yn disgwyl i Wicidata ei ddarparu ar erthyglau bot! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) :Cytuno. Dros dro, ar Wicidata, dw i wedi rhoi Alfred Dreyfus fel 'Prif bwnc' y ffilm, ac mae hwnn'n llifo i'r Wybodlen. Gelli godi'r datrusiad (dy awgrym) ar dudalen Cymuned WD hefyd, cofia. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:31, 17 Tachwedd 2025 (UTC) == Cyfieithiad digwyddiad Diwrnod AIDS y byd == Hiya! Cyn mynd ar wyliau blynyddol roedd fi trio cyfieithu'r tudalen digwyddiad ar gyfer y digwyddiad World AIDS day yng Nghaerdydd diwedd Tachwedd (https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy). Dwi wedi gwneud fy ngorau ond dwi'n teimlo fel dwi wedi rhedeg mas o amser i fod yn hollol ofalus a hefyd, mae'n falle yn gam rhy bell am fy Nghymraeg! Os bydd unrhyw un yma sy'n fodlon i brawf darllen a chywiro unrhyw gamgymeriadau yn fy Nghymraeg, byddwn i ddiolchgar iawn! (Hefyd, mae'n amlwg dwi ddim wedi cweit yn deall sut mae'r offer cyfieithu yn gweithio ac mae'r dolenni wedi diflannu!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 17:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) == Enwau Groeg yr Henfyd == Nodyn sydyn i holi ynghylch cyfieithu enwau cymeriadau o [[Groeg yr Henfyd]]. Wrthi yn cyfieithu erthyglau am ddramâu [[Soffocles]] ac eraill, ac yn sylwi weithiau bod yr enwau / cyfieithiadau mae'r beirdd fel [[Euros Bowen]] neu [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]] yn ei ddefnyddio / gynnig, yn wahanol i'r rhai sydd eisoes ar waith ar Wicipedia Cymraeg. Er enghraifft, y proffwyd dall [[Tiresias]]. "Teiresias" mae Bowen yn ei ddefnyddio, sy'n agosach at y "Teiresias / Τειρεσίας" wreiddiol, ond defnyddiodd @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] Tiresias. Tydwi ddim yn ddigon o ieithydd i ddadlau pa un sy'n fwyaf cywir, ond byddai'n dda derbyn barn er mwyn cysoni'r holl erthyglau. Yr un modd gyda Thesews, brenin Athen. Thesews sydd gan Bowen, ond [[Theseus]] sydd gennym ni, er mai "Thesews" sydd yng nghorff yr erthygl. Ydi hi'n iawn imi addasu'r hyn sydd gennym i gyd-fynd â'r cyfieithiadau cyhoeddedig? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 12:24, 7 Tachwedd 2025 (UTC) :Yn wir, mae'r peth fel siop siafins, er nad oes ateb amlwg. Wrth wraidd y broblem mae'r arfer Seisneg o droi enwau Groegaidd yn rhai Lladin. A phan, ar ben hynny, rydyn ni'n Cymreigeiddio'r ffurfiau Saesneg-Lladin, mae'n mynd yn gymhleth iawn. Felly mae dewisiadau anghyfforddus i'w gwneud yn aml. O'm rhan i, byddwn i'n falch o'ch gweld chi'n tacluso rhywfaint o'r pethau hyn, Paul. ("Thesews" yw'r ffurf yn ''Geiriadur yr Academi'', a dydw i ddim yn siŵr pam nad yw hynny'n cael ei ddefnyddio ar gyfer teitl yr erthygl.) [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:05, 7 Tachwedd 2025 (UTC) ::Diolch. Wedi dechrau ar y twtio. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:26, 8 Tachwedd 2025 (UTC) ::Wedi creu y dudalen a'r rhestr hon [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]] er mwyn cysoni'r enwau. Mae ambell i deitl / enw yr erthyglau Cymraeg yn dal i ddefnyddio'r teitl Saesneg. A ddylem gywiro rheiny hefyd? @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]]@[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 21:28, 8 Tachwedd 2025 (UTC) :::Tydw ina ddim o bell ffordd yn arbenigwr, a fy naliadau wedi newid dros y blynyddoedd. Dw i'n cofio dadlau y dylem gadw'n slafaidd at yr hyn mae'r ffynonellau solad yn ei ddweud, ond bellach, dwi'n meddwl y dylem ni, weithiau benderfynu rhai pethau fel hyn ein hunain. Mae'r 'ffynonellau solad' yn aml yn simsan, yn gwrth-ddweud ei gilydd neu wedi dyddio'n arw. Dw i'n hoffi dy syniad o restr i geisio barn, sgwrs ac yna cytundeb a chysondeb traws-cy-wici. Efallai hefyd, ryw ddydd y byddai rhestr enwau pobl o'r Hen Roeg (a Rhufeinig!) hefyd yn beth da. Mae pob ebw lle sy'n gorffen gyda 'eus' yn amlwg yn trosi'n naturiol, yn Cymreigio'n naturiol i 'ews', fel yr awgryma Craigysgafn, uchod. Felly hefyd (yn fy marn i) y dylid trosi 'hydro' yn 'heidro'... ond sgwrs arall yw honno! Diolch am dy waith efo hwn Paul; efallai yn nes ymlaen y medri gynnig pennod ar hyn i'w roi yn ein [[Wicipedia:Arddull|Polisi arddull]]? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:19, 9 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Diolch. Dwi'n sylwi bod 'us' yn troi'n 'os' hefyd. Cytuno bod hi'n hen hir ddadl ddi-ateb! Hyd yn oed pan oeddwn yn astudio Lefel A yn yr ysgol 35 mlynedd yn ôl! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:26, 9 Tachwedd 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics yn Aberystwyth == Helo pawb. Mae dal amser i gofrestru am y digwyddiad yma! Diwrnod allan yn Aberystwyth, Paned am ddim, cyfle i gwella'r byd trwy olygu Wicipedia? Oes angen rhagor o rhesymau?! Pwnc y digwyddiad bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn y Llyfrgell Gen. Mae na gwahoddiad cynnes i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) == Diolch == Dim ond nodyn o ddiolch i'r gymuned am fy enwebiad ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn 2025'''. Wedi ei werthfawrogi yn fawr. Llongyfarchiadau hefyd i @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am ei enwebiad yntau. Er na fu'r ddau ohonom yn llwyddianus y tro yma, dwi'n siwr ein bod yn gwerthfawrogi'r gydnabyddiaeth yn fawr, ac yn falch o weld bod y Wicipedia Cymraeg yn cael ei phriod le, gyfochor â'r rhai drwy'r byd. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:36, 16 Tachwedd 2025 (UTC) :Ia wir, diolch gyfeillion. Dw i wedi enwebu un ohonoch yn flynyddol dros y 10 mlynedd diwethaf, heb lwc. A llongyfs Paul. Efallai ei bod hi'n bryd i cy-wici ddewis Wicipediwr y Flwyddyn ein hunain, ac nid gadael i bobl o'r tu allan, na wyddan nhw fawr o ddim am ein gwaith yma, i ddewis ar ein rhan! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:53, 16 Tachwedd 2025 (UTC) == Enable global sysops on this wiki? == <div class="cd-moveMark">''Moved to [[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi#Enable global sysops on this wiki?]]. [[Defnyddiwr:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Codename Noreste|sgwrs]]) 04:46, 18 Tachwedd 2025 (UTC)''</div> == Pythefnos brysur ar gyfer digwyddiadau Wiki == Mae nifer o ddigwyddiadau Wiki sy’n eisiau denu siaradwyr Cymraeg dros y pythefnos nesaf. Mae’r manylion yn y [https://mailchi.mp/7132aa06fbfc/z6dydykmbj cylchlythyr Cymru newydd] (tanysgrifio [https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru yma]) ond isod yw crynodeb bach… '''Dydd Gwener 28ain yn Aberystwyth''' - [https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 Golygathon Wici-Fflics] gyda Jason yn y Llyfrgell Genedlaethol '''Dydd Sadwrn 29ain yng Nghaerdydd''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy Golygathon Diwrnod AIDS y Byd] yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd. '''Dydd Sadwrn 29ain AR-LEIN''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:World_AIDS_Day_2025_online Golygathon Diwrnod AIDS y Bydd ar-lein]. Does dim cyfieithu byw i'r Gymraeg ond mae llwyth o erthyglau ‘da nhw sy’n angen fersiynau Gymraeg. '''Dydd Sadwrn 6ed Rhagfyr AR-LEIN''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. Am fwy o wybodaeth neu i gofrestru, dilynwch y dolenni uchod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:45, 26 Tachwedd 2025 (UTC) :Whaw! bwydlen blasus iawn, Gemma! Gwych iawn! Dw i yng Nghaerdydd ddydd Sadwrn, i weld y rygbi, ond duw a wyr os y caf amser i bicio i fewn i'r Llyfrgell Ganolog. Cawn weld! Pob hwyl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:10, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ::Oooh - mwynhau! (Yn anffodus, dwi ddim yn disgwyl llawer yn erbyn De Affrica ar hyn o fryd, ond mae gwyrthiau'n digwydd). Byddwn ar y 5ed llawr yn y llyfrgell o 1yh os hoffech chi ddod draw cyn y gêm (a diolch am yr atgoffiad am y rwgbi)!!! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:03, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ==David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)== Wedi sylwi bod yr erthygl wedi ei nodi fel un i'w dileu gan [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] gydag un o'r rhesymau: "Dim byd yn nodedig.". Mae cas gen i'r miloedd o erthyglau un llinell o fywgraffiadau sydd ar Wicidpedia. Nifer fawr ohonynt wedi eu creu fel rhan o brosiect "Wicibobl" deng mlynedd yn ôl. Mae angen "prosiect" newydd i wella'r fath erthyglau! Ond rwy'n anghytuno a barn Robin bod 'Druisyn' yn un sydd un mor ddi-nod ag i beidio haeddu erthygl. Roedd yn weinidog Wesla o'r un oed ag [[John Evans (Eglwysbach)|Eglwysbach]], cafodd y ddau eu geni yr un flwyddyn a'r ddau eu derbyn i'r weinidogaeth yr un pryd. Eglwysbach, yn ddi-os oedd brenin ei enwad yn y cyfnod, ond roedd 'Druisyn' yn dywysog amlwg. Rwyf wedi symud yr erthygl wreiddiol o [[David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)]] i [[David Jones (Druisyn)]] ac wedi ei wella. Mae llawer iawn fwy gallwn ychwanegu ato, ond rwy'n gobeithio bod y pwt o ychwanegiad yn ddigon i berswadio Robin o haeddiant lle Druisyn yn ein harlwy [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:20, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) : Pwrpas Tudalenau Sgwrs ar ein herthyglau yw rhoi lle i drafodaethau fel hyn, Alwyn, neu bydd y Caffi'n boddi gyda manion. : Drwy greu erthygl newydd sbon ac ailgyfieriad, dyw 'Hanes yr Erthygl', bellach, ddim ar y dudalen newydd. Mi wnai gynnwys pwt yn fano i gywiro hyn. Er mwyn cadw'r erthygl wreiddiol, y dull arferol yw symud y dudalen a thrwy wneud hyn mae hanes y dudalen (a phwy a'i chreodd) yn mynd gyda hi. : Amlygrwydd. Doedd yr erthygl ddim yn cynnwys y wybodaeth ti'n ei nodi fod Druisyn yn nodedig am fod yn 'dywysog amlwg ei enwad'. Ond dyw'r erthygl newydd ddim chwaith. Heb gyfeiriadaeth i ffynhonnell solad, gall person ddim fod yn nodedig. Mae ein polisi ([[Wicipedia:Amlygrwydd]]) yn nodi'r meini prawf. Efallai fod y dyn yn nodedig, ond doedd yr erthygl fel ag yr oedd ddim yn dweud hynny. Er enghraifft pe bai'r erthygl Wici ar Druisyn wedi nodi fod erthygl arno yn y [[Y Bywgraffiadur Cymreig]] (a chyfeiriad i'r wefan honno) yna byddai'n nodedig. : 'Wicibobl' - doedd gen i ddim i'w wneud gyda'r prosiect yma, Alwyn, ar wahan i awgrymu (gydag eraill) fod angen mwy o gnawd ar yr erthyglau. Prosiect y LlyfrGen ydoedd. :Yn olaf, wnes i [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=David_%27Druisyn%27_Jones_%28gweinidog_a_llenor%29&diff=14344960&oldid=14344922 ychwanegu'r Nodyn ar yr erthygl gyda mwy nag un rheswm]: ''Dim byd yn nodedig. Dim cyfeiriadaeth. Dim Categori. Ddim chwaith yn cyrraedd y lleiafrif sydd ei angen (2 baragraff) a dim gwybodlen.'' Nid fod y gwrthrych yn nodedig yn unig. Cofion cynnes... Robin - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:50, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) ::{{Ping|Llywelyn2000}}{{Ping|AlwynapHuw}} Pan welais i'r erthygl wreiddiol, deallais fod nodyn Robin yn golygu bod ganddi nifer o broblemau yr oedd angen eu datrys cyn iddi gyrraedd safon dderbyniol. Un ohonynt oedd nad oedd yn egluro pam roedd Druisyn yn nodedig. Edrychais i o gwmpas i weld a oedd ateb cyflym, ond heb lwyddiant. Ac yn awr mae Alwyn wedi gwneud gwaith gwych i ddangos yr union beth roedd Robin yn chwilio amdano. Felly gweithiodd popeth yn y ffordd y dylai. Pan oeddwn i'n ennill fy mywoliaeth fel golygydd, fy arwyddair oedd: "Ni allaf i obeithio gwneud y llyfr hwn yn berffaith, ond gallaf i geisio ei wneud yn well." A dyna'r cyfan y gallwn ni ei wneud gyda phrosiect mor enfawr â Wicipedia: daliwch ati a brwydro yn erbyn y talcen caled. Diolch i bawb am eu hymdrechion! Dafydd [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:58, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) :::Rhoddodd rhywun nodyn uwch ben yr erthygl yn fwgwth ei ddileu. Mi ysgrifennais i erthygl deg am yr wrthrych, ac rwy'n cael fy meirniadu! Naw wfft i'r fath nonsens! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:13, 4 Ionawr 2026 (UTC) == Gêm fach Wiki ar gyfer y cyfnod Dolig? == Chwilio am rywbeth ymlaciol i wneud ar Wiki dros y cyfnod Dolig? Neu rywbeth hawdd i ddenu eraill i gyfrannu i'r bydysawd Wici? Beth am chwarae "The Distributed Game"? (lot gwell na Monopoly!) Mae'n gêm sy'n wedi cael ei chreu er mwyn cyfateb erthyglau a chategorïau Wici newydd gyda gwrthrychau Wikidata ac mae'n bosib cyfatebu erthyglau ar Wicipedia Cymraeg gyda'r gwrthrych perthnasol ar Wikidata - dolen yma https://wikidata-game.toolforge.org/distributed/#game=82&opt={%22type%22%3A%22cy%22}. Darllenwch y crynodeb o'r erthygl Cymraeg a phenderfynu os mae'n ynghylch y gwrthrych Wikidata neu na (neu ddewis "Skip") Rhywbeth hawdd i wneud o'r soffa am Wicipedwyr brwdfrydig ond yn hefyd yn addas am siaradwyr Cymraeg llai hyderus neu ddysgwyr achos y cyfan sy'n eu hangen yw digon o Gymraeg i wybod os bydd y crynodeb yn berthnasol i'r gwrthrych Wikidata ac mae opsiwn i hepgor os dydyn nhw ddim yn deall. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:39, 23 Rhagfyr 2025 (UTC) :Welais i'r neges isod mewn un o'r grwpiau Wiki Telegram ddoe gan y crëwr o "The Distributed Game" :''"Just to note the amazingness of the Welsh community, there are now 0 potential matches for cywiki in the game! (until more articles are created...)"'' :Jobyn gwych pawb! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:24, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Allan o Hawlfraint 01/01/2026 == Ar y cyntaf o Ionawr pob blwyddyn bydd llyfrau awduron a fu farw dros 70 o flynyddoedd namyn ddiwrnod yng nghynt yn dod yn rhydd o hawlfraint. Ar Ddydd Iau bydd gweithiau'r awduron Cymraeg isod, a fu farw ym 1955, ymysg y rhai sydd yn dod yn rhydd o hawlfraint: *James Ifano Jones (Ifano), Llyfrgellydd *[[William Ambrose Bebb]]—tua 20 o lyfrau *[[Edward Morgan Humphreys]]—Dirgelwch yr anialwch (1911), Rhwng rhyfeloedd (d.d.); Yr etifedd coll (d.d.); Y llaw gudd (1924); Cymru a'r wasg (1924); Dirgelwch Gallt y Ffrwd (1938); Detholiad o lythyrau'r hen ffarmwr (1939); D. Lloyd George (1943); Ceulan y Llyn du (1944); Y wasg yng Nghymru (1945); Gwŷr enwog gynt, 1 (1950); Profiadau golygydd (1950); Gwŷr enwog gynt, 2 (1953); *[[David Bowen (Myfyr Hefin)]]—Oriau Hefin (1902), Emynau pen y mynydd (1905) Cerddi Brycheiniog (1912). Llyfrau coffa ei frawd [[Ben Bowen]] *[[Thomas Jones (1870-1955)|Thomas Jones]]—Cerrig milltir (1942) a nifer o lyfrau Saesneg *John Pierce—Tri mewn trybini (1933), Dan lenni'r nos (1938), Blacmel (1946) *William Philip Jones—esboniadau *[[Robert Dewi Williams]]—Clawdd Terfyn, *[[Gwilym Davies]]—Y Byd ddoe a heddiw [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:41, 30 Rhagfyr 2025 (UTC) == British Newspaper Archive newydd ei ychwanegu at Lyfrgell Wicipedia == Rwyf wedi sôn am Lyfrgell Wicipedia o'r blaen, adnodd o ffynonellau academaidd ac eraill sydd yn costio lawer i danysgrifio iddynt, fel arfer, ond sydd ar gael am ddim i olygwyr cyson safleoedd Wici. Adnodd newydd sydd wedi ychwanegu at yr arlwy yw ''"The British Newspaper Archive"'' sydd yn cynnwys nifer o bapurau newyddion lleol a Phrydeinig hyd at 1999. Trysor os am ysgrifennu erthyglau am bobl neu ddigwyddiadau hyd at chwarter canrif yn ôl! Mae modd cael tanysgrifiad i'r llyfrgell os: *Mae gennych gyfrif sydd o leiaf 6 mis oed *Rydych wedi gwneud o leiaf 500 o olygiadau i brosiectau Wikimedia *Rydych wedi gwneud o leiaf 10 golygiad i brosiectau Wikimedia yn ystod y mis diwethaf *Nid ydych wedi'ch rhwystro rhag golygu prosiect Wikimedia ar hyn o bryd Mae'n wirioneddol werth chweil cael mynediad i'r llyfrgell gweler https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ am fanylion [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:09, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Dw i wedi clywed dipyn am hwn ond erioed wedi tanysgrifo / cofrestru. Bydd dy ddolen ac esboniad yn arbed hanner awr! Diolch o galon. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:24, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am hwn Alwyn. Rwy wedi bod yn defnyddio Newsbank drwy gofrestriad y Llyfrgell Gen. Oes angen cofrestru ar wahan i'r "British Newspaper Archive" felly, er fod y ddolen yn dechrau o Lyfrgell Wicipedia? Un peth anffodus rwy wedi sylwi yw diffyg deunydd papurau fel y Western Mail o'r 1980au/1990au. Mae stwff o 2000 ymlaen i gael yn electronig drwy Newsbank, a mae yna sganiau hen iawn ar gael ond dim byd yn y canol. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 13:31, 6 Ionawr 2026 (UTC) ::Ar y cyfan mae'r papurau newyddion sydd ar gael trwy docyn darllen LlGC yn deitlau mawr Prydeinig, y ''Times'', y ''Guardian'', y ''Daily Mirror'' ac ati. Mae British Newspaper Archive efo mwy o bapurau rhanbarthol a lleol megis ''Daily Post'', ''Western Mail'' a rhai lleol fel y ''North Wales Weekly News'', ''Cambrian News'', ''Cardiff Post''. Mae rhai o bapurau Cymraeg yno hefyd ''Y Dydd'' yr ''Herald Gymraeg'' ac ati (ond nid ''Y Cymro'' ysywaeth). Mae Llyfrgell Wicipedia hefyd yn cynnwys mynediad at safleoedd fel NewspaperARCHIVE.com, efo papurau o'r UD a Chanada a Newspapers.com (rhan o deulu Ancestry.Com) sydd â phapurau o bob gwlad ac iaith. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:24, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Categoriau ac Isgategoriau == Gweler dudalen sgwrs y Cateogri "Cerddi Cymraeg" (sorri, ddim yn siwr sut i greu dolen i dudalen sgwrs cateogri. Dwi'n meddwl bod hyn yn gwestiwn all fod yn berthnasol at lawer o bethau eraill heblaw cerddi, sef unrhywbeth y gellir ei osod o fewn uwch-gategori ac hefyd is-gategori. I grynhoi fy sylwadau yna: mae rhai cerddi ar wicipedia yn yr uwch gateori "Cerddi cymraeg" a rhai wedyn dim ond mewn is-gategoriau e.e. "Cerddi cymraeg am farwolaeth", "Pryddestau", "Cerddi Cymraeg o Gymru" ac ati, a llawer ohonynt yn y ddau. Rydw i wedi rhoi pob cerdd dwi wedi creu tudalen iddi yn yr uwchgategori (a weithiau'r isgategoriau hefyd) gan fy mod i'n ''gweld budd mewn cael un rhestr gynhwysfawr o bob cerdd cymraeg â thudalen iddi ar wicipedia'', nad yw'n bodoli ar hyn o bryd. Ond mae defnyddiwr eraill wedi symud rhai o'r cerddi allan o'r uwch-gategori yna. Oes consensws?--[[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 08:14, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Dyma ddolen i'r tudalen: [[Sgwrs Categori:Cerddi Cymraeg]]. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:49, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch. @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] oedd yr defnyddiwr symudodd 'Y Gorwel' - tybed a fyddent yn fodlon eglur eu rhesymeg? [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 15:07, 9 Ionawr 2026 (UTC) ::Diolch Figaro, rydw i wedi ymateb ar y dudalen sgwrs. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 22:55, 9 Ionawr 2026 (UTC) == Digwyddiadau ym mis Ionawr == Blwyddyn Newydd Dda pawb! Gobeithio gawsoch chi gyd amser i ymlacio a mwynhau dros y Nadolig. Dwi'n gwybod am ddau beth Wiki sy'n digwydd dros fis Ionawr gyda chysylltiad i Gymru neu'r Gymraeg (ond os mae mwy yn digwydd dwi'n mwy na hapus i gefnogi neu hybu nhw - rhowch wybod i fi)! '''Dydd Sadwrn 17eg Ionawr AR-LEIN (ail-drefnwyd o'r 6ed Rhagfyr)''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. (Ond yn anffodus, dyma'r un amser â "[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Navigating_challenging_topics;_Creating_a_toolkit_for_supporting_editors Navigating Challenging Spaces]", digwyddiad arall ar-lein.) '''Dydd Iau 22ain Ionawr yng Nghaerdydd''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/6/cy Wiki Meet Up yn Bru Coffee] (Heol y Frenhines) 6yh Rydym hefyd yn chwilio am wirfoddolwyr i helpu gyda [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales Wiki Loves Folklore] sy'n dechrau 1af Chwefror. [https://docs.google.com/document/d/1Pb481WON3dLHmhieouTklMkeBUQs7GywK-pFyh8Wg1s/edit?tab=t.0 Fwy o wybodaeth yma] neu cysylltwch fi ar gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Ac i orffen, dyma'r ddolen i'r [https://mailchi.mp/71293f340a72/z6dydykmbj-5239135 cylchlythyr Ionawr] ar gyfer unrhyw un sy ddim wedi tanysgrifio ond hoffwn gael y gwybodaeth [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:37, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Enwau gwledydd? == Tybed gai holi ynglŷn â phwy sydd wedi penderfynu cael enwau gwledydd de Amercia wedi'u sillafu mewn Cymraeg ffonetig reit od? EE Feneswela, Tsile, Wrwgwái etc. Heblaw am fod yn ddryslyd ac anghyfarwydd i ddefnyddwyr Wicipedia, onid hyn i gyd yr un fath o beth a sillafu "Caernarfon" yn "Karnarvon" gyda "K" a "V" - fyddai ddim yn dderbyniol i ninnau?? Oni fyddai'n dangos parch i bobloedd y gweldydd yno i ddefnyddio'r enwau fel sydd yn eu hiaithoedd nhw, EE "Venezuela"? Hyd y gwyddai i, unig wlad de America gydag enw Cymraeg sy wedi datblygu’n naturiol ydy "Yr Ariannin". Yn sicr does 'na'r un siaradwr Cymraeg sy'n galw prif ddinas Rwsia yn "[[Moscfa]]"??? Neu os am gadw at y defn yno, I fod y gyson, dylai "Buenos Aires"  troi'n "Bwenos Eires", "Chicago" yn "Tsicago" a "Leipzig" yn "Leibtsich"? ''-- Mae ddrwg iawn gennyf swnio fel swnyn!! Mae Wicipeida yn hollol wych... a llawer o ddiolch i bawb am eu holl waith ffantastig!'' Llawer o ddiolch Huw [[Defnyddiwr:Huw P|Huw P]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Huw P|sgwrs]]) 19:53, 11 Ionawr 2026 (UTC) :Haia Huw, a diolch am dy gwestiwn a'th bryder. Os oes un maes sydd wedi rhannu cymuned WP dros y blynyddoedd, yna dyma fo!!! Ond, mae angen ail-godi'r peth, wrth gwrs, a newid cyfeiriad os oes angen. :Mae enw pob gwlad yn cael ei ystyried ar dudalen Sgwrs y wlad honno. Cymer olwg rai ohonynt yn gyntaf. :Dyma ein polisi: [[Wicipedia:Arddull#Gwledydd]], sydd wedi esblygu dros yr ugain mlynedd diwethaf a dyma dabl gyda ein henw dethol yn y golofn olaf: [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. :Efallai erbyn hyn fod angen hefyd colofn arall yn y tabl uchod: colofn i waith Comisiynydd y Gymraeg ac Uned Ddata a Chyfnewid, Llywodraeth Cymru; roedd [[Dylan Foster Evans]] yn rhan o'r gwaith hwn ac mae'n golygu yma bob yn hyn a hyn dan yr enw {{u|Troellwr}}. Byddai hyn yn fan cychwyn da: colofn newydd (yr olaf ond un o'r dde), gyda'u hawgrym nhw. Yna trafodaeth cyffredinol yma yn y Caffi. Dyna fy awgrym, ond mae gan lawer iawn ddiddordeb yn yr hyn rwyt ti'n ei godi, dwi'n siwr! :Bydd barod! Rwan ta, gad i mi nol ecsoset neu ddau... :Cofion cynnes - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 20:43, 11 Ionawr 2026 (UTC) ::Heia Huw. Mae pwnc enwau gwledydd yn ddadl hen iawn ar Wicipedia (cafwyd y trafodaethau cyntaf dros 20 mlynedd yn ôl!). Bu sawl defnyddiwr o blaid dilyn safonau'r drefn addysg ar y pryd (Yr Atlas Cymraeg Newydd), sy'n defnyddio'r ffurfiau brodorol gan amlaf (ac eithrio enwau cyffredin iawn megis Ffrainc a'r Aifft, wrth gwrs), a defnyddwyr eraill o blaid ffurfiau wedi eu Cymreigio, yn enwedig os oedd enghreifftiau o'r ffurfiau hynny mewn geiriaduron, gwefannau a thestunau Cymraeg. Cafodd yr atlas ei feirniadu am ambell dewis rhyfedd megis "Ukrain" a "Slovenija". Am ddeng mlynedd gyntaf y prosiect, nid oedd cysondeb. [[Sgwrs:Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg|Yn 2013, cytunwyd ar bolisi]] o dderbyn sillafiad [[Geiriadur yr Academi]] (sy'n llawn esiamplau megis Feneswela ac Wrwgwái), ac i ddefnyddio ffurf ffonetig os nad yw'r enw yn y geiriadur. ::Bellach, fel y noder Llywelyn, mae Llywodraeth Cymru argymell [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr ei hun] ar gyfer enwau gwledydd yn Gymraeg, gan gynnwys nifer o enwau nad ydynt yn Yr Atlas Cymraeg Newydd (e.e. Affganistan, Ciwba, Mecsico, Wcráin), ac mewn ambell achos hyd yn oed yn cadw'r ffurf Saesneg (Cape Verde, Philippines). ::Nid oes polisi ynglŷn â dinasoedd, taleithiau, ac ati. Fel rheol defnyddir y ffurf frodorol os nad oes enw Cymraeg traddodiadol, ond gall hyn fod yn ddewis ansicr os tybier y byddai darllenwyr Cymraeg yn fwy cyfarwydd â'r enw Saesneg neu Gymreigiad ohonno (e.e. Copenhagen/København, Prag[ue]/Praha, Belgrad[e]/Beograd). Yn achos Moscfa, [[Sgwrs:Moscfa|dyma'r sgwrs]] ynglŷn â'r enw (o ddeunaw mlynedd yn ôl). Mae croeso iti ail-agor trafodaeth am yr enw hwnnw. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 21:22, 11 Ionawr 2026 (UTC) :::Er fy mod i wedi bod yn golygu yma ers blynyddoedd bellach, wnes i ddim cymryd rhan yn y broses o ddewis y rhestr o enwau'r gwledydd. Dw i'n hoffi rhai o'r dewisiadau; mae yna eraill nad ydw i mor hoff ohonyn nhw. Does dim ots. Nid yw chwaeth bersonol yn fater o bwys mewn menter gydweithredol fel Wicipedia. Felly dw i wedi treulio oriau lawer yn ceisio sicrhau mai'r enwau yn y rhestr o ffurfiau dewisol yw'r rhai sy'n cael eu defnyddio ar ein tudalennau mewn gwirionedd. O ran pwnc fel hwn, does dim atebion perffaith – dim ond dewisiadau ymarferol ac anymarferol. Gadewch i ni beidio â newid dim oni bai bod angen dybryd amdano! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 23:02, 11 Ionawr 2026 (UTC) Byddai'n wych ychwanegu [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr BydTermCymru] (hynny yw, rhestr y Llywodraeth a gyfeirir ato uchod) at [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. (Dylem gasglu rhestrau fel yr un yma, [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]], [[Enwau Cymraeg teyrnoedd Lloegr a Phrydain]], ac unryw rai tebyg at ei gilydd rywsut. Tudalennau cymorth ar gyfer golygwyr ydyn nhw yn y bôn, yn fy marn i. Efallai dylsent i gyd fod yn [[:Categori:Cymorth]], neu is-gategori newydd.) Mae'r [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/style-guide?keywords=gwladwriaethau&type=All esboniad o'r egwyddorion] ar gyfer 'enwau gwladwriaethau, tiriogaethau a chenhedloedd diwladwriaeth' yn Gymraeg sydd yn ''Yr Arddulliadur'' (rhan o wefan BydTermCymru) hefyd werth ei ddarllen. Er fy mod innau'n hoffi 'Moscfa', {{xt|Mosgo}} yw'r unig ffurf sydd yng ''Ngeiriadur yr Academi'' (os ydym am gael yr un agwedd at enwau lleoedd yn gyffredinol ag sydd gennym at enwau gwledydd). Nid oes ffurfiau yno ar gyfer [[Copenhagen]], [[Prag]] na [[Beograd]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 10:50, 24 Ionawr 2026 (UTC) :Cytuno, Ham: (neu 'Mosgo'). 'Moscow' fyddai dewis naturiol pawb bron' nododd Anatiomaros dro'n ol ar dudalen sgwrs y brifddinas. Oes dadl gref dros gadw 'Moscfa', os yw'r ffynonellau'n nodi nodi 'Mosgo'? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:14, 27 Ionawr 2026 (UTC) ::Parhad ar dudalen Sgwrs yr erthygl: [[Sgwrs:Moscfa]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:35, 25 Chwefror 2026 (UTC) == Wikimedia yng Nghymru 2026 - syniadau? == Fel rhan o drefnu fy ngwaith ar gyfer 2026, hoffwn glywed pa fath o gefnogaeth, digwyddiadau, prosiectau ac ati mae'r gymuned Wici eisiau eu gweld dros y flwyddyn nesaf. Dwi wedi creu [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] gyda rhai cwestiynau i ysgogi syniadau ond i unrhyw un sy'n casáu holiaduron, mae croeso mawr i chi e-bostio eich syniadau ataf (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) neu, os oes gennych syniad / digwyddiad hoffech ei drafod yn fanwl, byddwn yn hapus i drefnu cyfarfod i weld sut gallaf helpu. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:56, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Grokipedia == [https://grokipedia.com/ Dyma fo.] Angen gwerthuso / cymharu! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:55, 29 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch, Robyn. Dyma weledigaeth o'r dyfodol, a hynny'n un druenus. Mae'r canlyniadau Grokipedia'n edrych yn gredadwy, ond y tu ôl iddyn nhw mae agenda asgell dde Mr Musk. Nid gwybodaeth wrthrychol a gasglwyd gan ddeallusrwydd artiffisial o'r ffynonellau gorau yw hon. Mae erthyglau fel "Welsh Language Society" neu "Welsh Government" yn dechrau'n dda, ond, erbyn y diweddglo, maen nhw'n diferu gwenwyn, gan dynnu sylw at yr holl fethiannau ac agweddau negyddol ar y pwnc. Mae'r frawddeg ganlynol o'r erthygl "Llyn Celyn" yn rhoi blas o'r arddull: :::The slogan "Cofiwch Dryweryn" emerged as a enduring emblem, appearing in graffiti, publications, and roadside memorials, yet the event's portrayal as profound national trauma exceeds the empirical social disruption limited to a single valley's inhabitants. :Ac mae hynny'n datgelu'r gêm. Dim ond "portrayal" yw'r peth. Does dim teimlad dynol yma. Mae'n annynol, yn llythrennol. Mae'r diffyg cydymdeimlad hwn yn treiddio'r fenter. :Ac wyddoch chi beth? Byddai'n cymryd dim ond ychydig oriau i ddefnyddio cyfieithu awtomatig i drosi'r cyfan i'r Gymraeg (o ryw fath). [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:54, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::@[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] Doedd gennyf ddim bwriad gwastraffu fy amser, ond mi wnaeth sylw @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] fi'n chwilfrydig. Mae'r erthygl ar Gymdeithas Edward Llwyd yn hynod o hir, ac mae'r adran 'Impact an Legacy' efallai'n golrlywio eu llwyddiant, er yn nodi llwyddiannau yn daclus. Beth am tarodd oedd mai llun o Gomin Wikimedia oedd ffynhonnell un ffaith, ond yn wahanol i bob cyfeiriad arall, doedd dim modd clicio ar y ddolen yma - dyna beth yw ''petty''ǃ ::Es i wedyn i edrych ar erthygl am y Senedd, gan ddisgwyl mwy o 'gydbwysedd' yno. Beth am tarodd yno wedyn oedd nad oedd wedi cael ei ddiaddaru i adlewyrchu bod Laura Ann Jones a James Evans wedi newid eu lliwiau. Dyma wedyn sylweddoli sut mae erthyglau'n cael eu golygu/diweddaru - all unigolion ddim gwneud, ond gallant gynnig gwelliannau sy'n gweithio fel ''prompts'', a gweld as cânt eu derbyn neu eu gwrthod. Fel arall, dychmygaf bod y wici ei hun yn crafu'r we yn achlysurol i weld os bu newidiadau, ond o feddwl bod LAJ wedi gadael y Ceidwadwyr 6 mis yn ôl bellach, dydy o ddim yn digwydd yn aml debyg. ::O ran trosi'r wefan i ieithoedd eraill, gan fod cyfieithu peirianyddol yn reit galluog ers tro, er ddim yn hollol berffaith, mae'n dweud tipyn mai mewn un iaith yn unig, yr iaith fain, y mae ar gael. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:48, 30 Ionawr 2026 (UTC) :::Newydd ddarllen ymhellach, ac mae ymddengys bod o wedi cael ei ddiweddaru wedi mis Hydref 2025 i gynnwys canlyniad is-etholaid Caerffili, ond mae wedi methu'r ddau newid arall, ac mae wedi drysu'n llwyr ac yn meddwl y cafodd Mark Reckless ei ethol yn Aelod yn 2021. :::'''''Current composition as of 2025''''' :::''As of October 26, 2025, the Senedd comprises 60 members, with Welsh Labour holding 29 seats, Plaid Cymru 14, the Welsh Conservatives 16, the Welsh Liberal Democrats 1, and one independent member.[106][113] This distribution reflects the outcome of the 2021 election, adjusted for the October 23, 2025, Caerphilly by-election, in which Plaid Cymru's Lindsay Whittle captured the seat from Labour following the death of incumbent Hefin David, reducing Labour's total from 30.[113][114] No other changes to party representation have occurred since the 2021 results, which initially yielded Labour 30 seats, Conservatives 16, Plaid Cymru 13, Liberal Democrats 1, and independent Mark Reckless 1.'' [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:01, 30 Ionawr 2026 (UTC) :Rwy wedi ceisio defnyddio teclynnau fel chatgpt i wneud ymchwil ar y we a chreu erthygl Wicipedia yn hawdd. Yn anffodus doedd e ddim yn llwyddiant mawr. Roedd yna rhai ffeithiau cywir a rhai hollol anghywir. Mae yna dueddiad hefyd i gynhyrchu testun blodeuog, ail-adroddus a gormod o eiriau, a lliwio y testun gyda safbwynt olygyddol (er mai peiriant yw e) heb dystiolaeth. :Un o'r ffaeleddau mawr yw fod e'n cymeryd pob testun posib ar y we er mwyn ei gynnwys mewn un talp mawr driphlith draphlith. Mae hyn yn wahanol i ymchwilydd sy'n ceisio chwilio am fwy nag un ffynhonnell i croes-gyfeirio ffeithiau. Mae Grokipedia yr un fath a LLMs eraill. Er enghraifft fe edryches i ar erthygl [https://grokipedia.com/page/Dafydd_Hywel Dafydd Hywel], un wnes i sgrifennu o ymchwil gwreiddiol ar Wicipedia. Yn fersiwn Grokipedia mae yna bethau rhyfedd fel "Dafydd Hywel was deeply rooted in his family from Garnant, Carmarthenshire, where he drew significant support throughout his adult life, maintaining a stable and private personal existence alongside his professional commitments." Does dim llawer o synnwyr i'r frawddeg ond mae hwn yn rhith llwyr yn bennaf am nad oedd e'n gallu dod o hyd i wybodaeth bersonol. Mae e hefyd yn dweud fod Sharon Morgan yn nith iddo. Mae yna dudalen gan S4C yn dweud hynny, ond camgymeriad yw. Mewn cyfweliad sain gyda Radio Cymru mae hi'n dweud mai cefnder i'w mam oedd. :Mae'r cynnwys blodeuog o LLMs yn gallu bod yn gymorth i greu testun llai sych, ond mae angen gwirio pob ffaith o'r dechrau. Y peth gwaethaf am wn i gyda Grokipedia yw nad yw'n dangos Wicipedia fel ffynhonnell er fod e'n eitha amlwg fod y cynnwys o fan hyn wedi ei ddefnyddio yn y gymysgedd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:16, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::Gyda llaw, dyma ran o'r erthygl "Grokipedia" yn Grokipedia ei hun: ::::Elon Musk's longstanding criticisms of Wikipedia, particularly its perceived political and ideological biases and reliance on crowdsourced editing, served as key drivers for developing Grokipedia. Musk argued that Wikipedia had been influenced by what he termed the "woke mind virus," leading to skewed representations of facts, which motivated the pursuit of a top-down AI-curated encyclopedia to ensure more objective coverage. ::Ffordd arall o ddisgrifio'r "Woke Mind Virus" yw dangos cwrteisi, cydymdeimlad, a meddwl agored. Cyfarchion i'm cyd-ddioddefwyr o'r haint ofnadwy hwn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:28, 30 Ionawr 2026 (UTC) Diddorol iawn! '''Diolch i bawb''' am wyntyllu hyn oll. O ran AI, efallai y dylem ei wahardd yn uniongyrchol o cy-wici; ein defnydd o law-a-llygad dynol sy'n gwneud Wicipedia'n unigryw, yn gymharol gywir ac yn Gymreig. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:07, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Doctor Cymraeg == Dwi'n meddwl y dylai fod erthygl am "Doctor Cymraeg", sef Stephen Rule, Wrecsam. Yn siaradwr ail iaith ei hun, mae wedi gwneud ymdrech enfawr i hyrwyddo'r iaith ac i helpu dysgwyr, ledled y byd ac o bob lefel, ac mae wedi cael ei anrhydeddu i'r Orsedd am hyn. Mae wedi bod erthyglau amdano yn y wasg Gymraeg. Mae ganddo 75,000 o ddilynwyr, yn ôl erthygl ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol a gyhoeddwyd y llynedd. Gallaf gadarnhau nad ydw i'n gysylltiedig â fe, heblaw am fy mod wedi siarad â fe'n fyr mewn digwyddiad cyhoeddus, felly dwi'n gobeithio nad yw'r awgrym hwn yn arwain at bryderon am wrthdaro buddiannau. Mae'n ddrwg gen i nad ydw i'n gwirfoddoli i'w hysgrifennu, ond mae'n awgrym y gallwch ei ystyried os nad ydych yn rhy brysur. Dwi'n siŵr bod yr erthyglau yn y wasg yn cynnwys digon o wybodaeth i seilio erthygl arni heb gopïo testun sy dan hawlfraint. Diolch yn fawr. [[Defnyddiwr:Gwyliau siocled|Gwyliau siocled]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gwyliau siocled|sgwrs]]) 03:39, 31 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am y proc. Mae wedi cael dipyn o sylw ar Radio Cymru, os yw hynny'n unrhyw fesur o ba mor nodedig yw person. Pam nad wyt am greu erthygl ar Stephen? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 31 Ionawr 2026 (UTC) == Wici Diwylliant / Wici Llên Gwerin == Mae'r gystadleuaeth ffotograffiaeth "Wiki Loves Folklore" nawr wedi dechrau ac yn rhedeg tan 31ain Mawrth. Byddwn gwych i gael llwyth o luniau sy'n dangos ein diwylliant yma yng Nghymru neu i ddefnyddio'r lluniau sy'n wedi uwchlwytho i wella erthyglau yma ar Wicipedia. I gymryd rhan ewch i'r [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy tudalen cystadleuaeth Cymru ar Commons] neu i ddod o hyd lluniau i ddefnyddio, [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_from_Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy ewch i'r categori ar Commons] am ysbrydoliaeth. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:59, 19 Chwefror 2026 (UTC) == Golygathon Art+Feminism, Machynlleth 7fed Mawrth == Haia! Am unrhyw un sy'n fyw ger Machynlleth mae golygathon yna wythnos nesaf ar 7fed Mawrth. [https://www.eventbrite.co.uk/e/artfeminism-wikipedia-editathon-tickets-1983536639484 Manylion llawn yma] ond byddai'n hyfryd i gwrdd ag unrhyw un sy'n gallu mynychu neu byddai unrhyw help gyda'r hybu'r digwyddiad yn derbyn yn ddiolchgar! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:59, 25 Chwefror 2026 (UTC) :Cawson ni amser hyfryd dydd Sadwrn diwethaf yn y golygathon uchod - [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedia_UK_with_Sploj_and_Ennyn/Art_and_Feminism_Machynlleth_(March_2026)?enroll=Sploj dyma'r dashboard] sy'n dangos pa olygiadau wnaethon ni. Dydyn ni ddim cwblhau popeth felly os mae unrhyw un yma chwilio am ysbrydoliaeth am beth i olygu, dyma yw'r [https://docs.google.com/spreadsheets/d/14JNoyMT49q9MJKh3024IC7gTgdv8XGWqoO3G-hJeREg/edit?usp=sharing rhestr gwaith] y digwyddiad gyda thab ar gyfer tasgau Cymraeg. :Hefyd dwi'n wastad am hapus i gael esgus i gynnal digwyddiadau felly plîs rhowch wybod i fi am ba fath o bethau hoffech chi weld drwy fy [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] (cau diwedd y mis) neu anfon neges ataf i. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:14, 10 Mawrth 2026 (UTC) == Eco'r Wyddfa == Neges i'r gweinyddwyr - yn hanes y dudalen am Eco'r Wyddfa, fe welwch fanylion cyswllt ar gyfer nifer o bobl, fel yr oeddent yn 2009. Os gallwch waredu'r hen fersiynau dan sylw, byddai'n dda. Diolch yn fawr https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Eco%27r_Wyddfa&action=history [[Arbennig:Contributions/&#126;2026-90174-2|&#126;2026-90174-2]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:&#126;2026-90174-2|sgwrs]]) 22:41, 28 Chwefror 2026 (UTC) :Dwi ddim yn siwr os oes modd dileu yr hanes - dyna yw un o hanfodion Wicipedia, sef bod modd gweld pob fersiwn er tryloywder. Ceisiais ffordd o amglych hyn drwy ddileu'r erthygl cyfan a'i hailgreu gyda gwybodaeth y fersiwn diwethaf, ond mae'n dal i fod â [[Arbennig:Undelete/Eco'r_Wyddfa|dolen at hanes yr hen un]], gan fod enw'r erthygl union yr un fath. Efallai bod gan rhywun arall gynnig gwell, ond fy nghynnig arall fyddai dileu eto, ond defnyddio enw gwahanol i greu'r un nesaf, e.e. [[Eco'r Wyddfa (papur bro)]]. Wna i ddim gwneud dim byd nes bod eraill wedi cael cyfle i weld y neges hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:22, 5 Mawrth 2026 (UTC) ::Mae'r hanes wedi ei gyfyngu i Weinyddwr nawr fod ti wedi ei ail-greu Rhys. Rwy'n credu fod hi'n bosib newid gwelededd unrhyw fersiwn i wneud yr un peth, heb orfod ail-greu y dudalen. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 15 Mawrth 2026 (UTC) == Angen pwyso ar Lywodraeth Cymru i newid rheol hawlfraint llyfrau Cymraeg == Cyhoeddwyd "Y Tri Chyfandir Deheuol" gan H. G Evans ym 1970, hyd y gwyddwn ni chafodd ei ail gyhoeddi. Maen llyfr pwysig, yr unig lyfr ar y pwnc i'w gyhoeddi yn y Gymraeg. Rwy'n nabod yr awdur, cefais blas y gansen ganddo pan oedd yn brifathro [[Ysgol y Gader]], ym 1971, rwyf bellach yn hen bensiynwr! Rwy'n credu bod Mr Evans dal ar dir y byw, gan hynny ni fydd ei lyfr ar gael i'w ail gyhoeddi gan [[Wicidestun]], [[Melin Bapur]] na neb arall tan o leiaf 2077 (gan obeithio pob iechyd i Mr Evans, yn hwyrach byth, o bosib). A dyma broblem rheolau hawlfraint fyd-eang sydd wedi eu seilio ar werthiant llyfrau Saesneg ac ieithoedd mawr eraill. Mae gormod o drysorau'r argraffwasg Cymraeg, ac ieithoedd lleiafrifol eraill yn cael eu colli o gylchrediad, oherwydd yr hawlfraint 70+ mlynedd ar ôl farwolaeth yr awdur. Rwy'n cefnogi hawlfraint awdur os oes werthiant ar y gwaith dros flynyddoedd lawer, ond os na ail gyhoeddwyd llyfr mewn 25 mlynedd, mewn iaith leiafrifol dylai ddod yn rhydd o hawlfraint, er mwyn cadw corpws llên a dysg ein ieithoedd! Pwynt sydd angen ei bwyso gan gefnogwyr yr iaith ar ein llywodrath nesaf! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:40, 19 Mawrth 2026 (UTC) :Ia, mae'n biti pan nad oes, yn anffodus, unrhyw werth masnachol bron i ddarn o waith, na chwaith unrhyw ymgais i'w ailgyhoeddi, er elw na fel arall. Sylwaf mai Gomer a'i gyhoeddodd. Ai y Lolfa sydd bellach yn gyfrifol am eu hôl-gatalog? Dwi ddim yn siwr os oes gan Lywodraeth Cymru y grymoedd i newid rheolau hawlfraint yn gyffredinol, ond fe allent a dylent wneud unrhyw arian grant i awduron neu gyhoeddwyr (drwy'r cyngor llyfrau) yn amodol ar ddefnyddio trwyddedau mwy agored. Fyddai hyn ddim help yn achos rhai sydd eisioes wedi eu cyhoeddi'n barod, wrth gwrs. Oni fyddai'n werth mynd at y cyhoeddwyr eu hunain? Wrth wneud chwiliad am ''Y Tri Chyfandir Deheuol'', des ar draws [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/y-traddodiad-rhyddiaith-yn-yr-ugeinfed-ganrif-geraint-bowen-gol ''Y Traddodiad Rhyddiaith yn yr Ugeinfed Ganrif'' – Geraint Bowen (gol.)], darlith o 1975 mae'r Coleg Cymraeg wedi ei digideiddio, sy'n cyfeirio athrawon at nifer o destunau Cymraeg gwerth chweil fyddai hefyd yn elwa o gael eu rhoi ar Wicidestun hefyd mae'n siwr petai modd. Efallai gallai hyn fod yn rhywbeth i @[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] edrych arno (sori mod i wedi methu dyddiad cau dy holiadur, Gemma!) [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:08, 19 Mawrth 2026 (UTC) ::Rwy'n credu mai'r Lolfa bia Gwasg Gomer a S4C bia Hughes a'i fab, mae angen i ni, a'r llywodraeth pwyso arnynt i ryddhau llyfrau mwy na 25 mlwydd oed nad oes debyg iddynt i'w ail gyhoeddi i'r parth cyhoeddus. O roi nhw yn y parth cyhoeddus, does dim i'w rhwystro rhag eu defnyddio i greu adargraffiadau wedi eu diweddaru na chreu ffilmiau / rhaglenni'n seiliedig ar y gweithiau (o dan hawlfraint). Tristwch S4C a'u hawlfraint ar gynnyrch Hughes yw cynifer o storïau da, llyfrau ffeithiol da, llyfrau gwych i blant nad ydynt wedi eu troi yn gynnyrch teledu na ffilm! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:01, 21 Mawrth 2026 (UTC) :::Yn dibynu ar eiriad yr hawlfraint, fel arfer, oni nodir yn wahanol, yr awdur bia'r hawliau. Gall drosglwyddo rhan neu'r cwbwl i'r cyhoeddwr pan fo'n arwyddo'r cytundeb. Os ydyw yna dywedir hynny yn y llyfr. O ran y Coleg Cymraeg, mae popeth mae nhw'n ei gomisiynu ers rhyw 12 mlynedd ar drwydded agored - ers i Marc Haynes, Wicipediwr Preswyl weithio gyda'r Coleg. Ond, wrth gwrs os mai ail-bobiad ydyw, fel yn yr achos yma, dyw'r egwyddor yma ddim yn berthnasol. Mi faswn i'n mynd ar ol Nia a Sian Bowen ayb a gofyn iddyn nhw'n garedig ei ryddhau, gan ddefnyddio system Comin i gofrestru'l hawlfraint (OTRS). Yr un peth gyda dy gyn-brifathro, Alwyn - ar ei ol o! Mae'r awdur (neu etifedd ystad yr awdur) yn bwysicach na'r wasg oherwydd os nad yw'r wasg wedi marchnata ac ail-gyhoeddi'r llyfr yn y degawd diwethaf, yna mae'r hawliau'n syrthio i ddwylo'r awdur neu ei ystad. Cytuno y byddai nawdd / arian i fynd ar ol awduron / gweisg yn beth da, a chydweithio efo Llywodraeth Cymru hefyd - swydd Wicipediwr Preswyl yn y Llywodraeth o bosib? A dyna'r tro cyntaf i hyn ddigwydd, drwy'r byd! Mae Gareth Morlais (Ll. Cymru) yn gysylltiad da os am drafodaeth bositif am hyn. Gyda llaw, Alwyn, mi ges innau gansen - yn 1969 am wrthod canu ''God save the prince of Wales'. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 13:11, 23 Mawrth 2026 (UTC) ::::Does dim llawer i fi i ychwanegu i’r sgwrs. Dwi hefyd wedi gofyn fy rheolwr am gyngor, a beth ddwedodd hi oedd y ffordd gyflymaf yw i siarad â'r awdur (ble mae'n bosib ac yn briodol wrth gwrs!). Os ydyn nhw’n dal yn bia’r hawlfraint, efallai gallant nhw ryddhau'r llyfr o dan drwydded agored (ond fel nododd Robin, mae hyn hefyd yn dibynnu ar ei gontract gyda'r cyhoeddwr). Os yw hynny'n bosibilrwydd, gall y [[commons:Commons:Volunteer_Response_Team|VRT]] helpu. Nid yw hwn yn rhywbeth dwi’n gweithio arno ar y funud, ond os oes unrhyw un yma sy’n gweithio gyda gyhoeddwyr neu mewn sgyrsiau gyda chyhoeddwr sydd eisoes yn agored i’r syniad o newid eu telerau hawlfraint, byddwn yn hapus i siarad â nhw. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:13, 24 Mawrth 2026 (UTC) :::::Tra bod dal eisiau mynd ar ôl y cyhoeddwyr rhywsut, oni allai fod yn ''quick win'' petaem ni'n gallu darbwyllo ystad awdur sydd wedi'n gadael ni o fewn y 70 mlynedd diwethaf i ryddhau gwaith i'r parth cyhoeddus. Gallaf ddychmygu ambell i ddisgynydd eisiau i waith eu perthynas gael ei ddarllen yn eang, ond ddim yn siwr sut, a does chwaith ddim sicrwydd bydd copi caled (heb sôn am electronig) yn dal i fodoli pan gyrheddwn y trothwy 70 mlynedd, ac mae peryg na fyddai gan y genhedlaeth diweddarach yr un ymwybyddiaeth o bwysigrwydd neu arwyddocad y testun. O ystyried oed y bobl hyn, a fyddai llythyr agroed i bapurau bro a Golwg/Y Cymro yn ffordd dda o gysylltu efo nhw, a ddim yn rhy anodd i'w drefnu? [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:57, 24 Mawrth 2026 (UTC) ::::::Un o’r pethau dwi wedi bod yn meddwl amdano yw cynnig rhyw fath o "Meet Up" yn y Gymraeg ar-lein ar gyfer golygyddion Wicipedia. Gallai fod yn ffordd o gymdeithasu â golygyddion eraill ond gallai hefyd fod yn lle i drafod a threfnu pethau fel yr uchod. Oes diddordeb yma mewn i fi drefnu rhywbeth sy’n cael ei gynnal trwy’r Zoom Wikimedia UK yn yr wythnosau ymlaen? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:25, 26 Mawrth 2026 (UTC) == Enwau misoedd yn y gyfeiriadaeth == Dw i newydd ddefnyddio BOT-Twm Crys i gyfieithu enwau'r misoedd o fewn y cyfeiriadau ar dros 520 o erthyglau. Dw i'n gwneud hyn bob rhyw 4 i 5 mlynedd, fel gwaith ty. Defnyddiwyd llaw a llygad ar bob un, rhag ofn i 'April Jones', 'Theresa May' a 'June Derry' gael eu Cymreigio! Os oes rhywun am eu gwiro, mae nhw yn [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/BOT-Twm_Crys fama]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:51, 23 Mawrth 2026 (UTC) :Efo 800,000+ o newidiadau, onid oes angen rhybydd a rheol (yn arbennig wrth gyfieithu) i sicrhau bod dyddiadau yn cael eu gwirio. A gan ei fod yn sicr bod y mwyafrif wedi dod o ddyddiadau o ffynonellau cyfieithiad, onid oes angen ymofyn gwirio ffynhonnell cyn ei ddefnyddio mewn cyfieithiad? (gan gydnabod fy mod i, o bosibl, yn un o'r pechaduriaid) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:08, 27 Mawrth 2026 (UTC) ::Ia, yn de? Dylai'r [[Cymhorthydd Cyfieithu]] wneud y job yn y fan a'r lle. A chytuno mai'r ffynonellau yw'r rhan fwyaf ohonyn nhw. Hen foi diog ydw i yn y bon (pechadur arall!), ac yn aml, mi wna i adael y dyddiadau hyn heb eu cyfieithu gan mod i'n gwybod y daw'r bot mewn blwyddyn neu ddau i wneud y job! Efallai y gallem drefnu (rhywsut) i fot redeg yn otomatig, yn ddyddiol. Sut? Dwn i ddim. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:47, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Defnyddio bot i sicrhau bod pob "Nodyn:" a "Templad" Wicipidia ar ein safleoedd eraill == Rwyf newydd wario dwy awr yn ceisio sicrhau bod pob nodyn a themplad ar gyfer creu [[Nodyn:Music]] ar gael ar Wicidestun, ond wedi methu efo "lula error at line . . ." A oes modd defnyddio'r bots i sicrhau bod pob un Nodyn a Themplad a phob css o Wicipidia ar gael i bob un o'n prosiectau Cymraeg eraill? A oes modd eu defnyddio i sicrhau bod pob nodyn a themplad a phob css o'r safleoedd Saesneg ar gael i'r safleoedd Cymraeg? Er enghraifft does dim modd creu tudalen awdur ar Wicidestun na Wiciddyfynnu, oherwydd methu canfod y nodynnau a'r templedi gan nad yw bôl y safleoedd wedi eu diweddaru ers blynyddoedd lawer, ac mae ceisio dal fynnu bron yn amhosibl! 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) :O, Mam bach! Gofyn am help gyda'r broblem Lua ar dudalen sgwrs y Nodyn ble mae'n cael ei gadw. Mi faswn i'n meddwl fod nodion (templates) heb eu trawsgrifo o en i cy. Dw i'n cytuno y dylai eu copio i un prosiect olygu eu rhannu efo gweddill ein prosiectau, ond nid felly mae, ysywaeth! Efallai y gellid eu rhoi ar Meta, a'u tynnu i lawr i bob prosiect unigol, ac mae na waith ar hyn yn digwydd, ond does gen i ddim mo'r amser i ailgychwyn gyda dull newydd; ella y daw arall o holi yn y lle iawn? ee arian gan Lywodraeth Cymru i dalu am arbenigwr mewn codio i weithio gyda ni. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:54, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Sipsiwn a Romani == A fyddai'n well cyfuno'r tri erthygl [[Sipsi]], [[Roma yng Nghymru]] a [[Roma]]? Neu o leaif Sipsi a Roma? [[Defnyddiwr:Welbru|Welbru]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Welbru|sgwrs]]) 12:27, 8 Ebrill 2026 (UTC) :Pam? Onid oes gwahaniaeth? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:55, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Digwyddiadau dros y haf == Dw i jest wedi anfon mas y cylchlythyr ar gyfer Ebrill ([https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru tanysgrifio yma], neu [https://us7.campaign-archive.com/?e=__test_email__&u=1f70a435f0deac187336f3ed1&id=3af963b65d weld y cylchlythyr yma]). Mae [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2026_in_Wales|Wici'r Holl Ddaear]] yn dechrau'n gynnar eleni felly am rheiny sy'n fyw ger Caerdydd bydd [[metawiki:Meetup/Cardiff/7|Meet Up briodol ar 17eg o Fai]]. Ym Mehefin mae gennym ni digwyddiad "[https://www.eventbrite.co.uk/e/queer-welsh-history-and-wikipedia-hanes-cwiar-cymreig-a-wicipedia-tickets-1986330352555?aff=oddtdtcreator&keep_tld=true Hanes Cwiar Cymreig a Wicipedia]". Byddwn i wrth fy modd i gynnal rhywbeth rhywle arall yn Gymru felly ga i dynnu'ch sylw i'r rhan ynghylch [[wmuk:Project_grants|grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr]]? Er enghraifft, yn anffodus dw i ddim gallu mynd i'r Eisteddfod eleni ond byddai'n wrth fy modd i gefnogi rhywbeth Wici yno (neu ar gyrion y brifwyl). Mae llwyth o wyliau Cymreig gyda chyfleoedd ac wrth gwrs, llawer o syniadau gwych ar gyfer prosiectau ar Wicipedia. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:42, 9 Ebrill 2026 (UTC) :Diolch am drefnu Gemma! Efallai y byddai cynnig costau yn help i godi'r niferoedd yng Nghaerdydd fory hefyd, fel ti'n awgrymu gyda Hanes yr Hoyw Cymreig a Wicipedia. Yn enwedig y dyddiau duon sydd o'n blaen oherwydd Trump a'i griw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:03, 16 Ebrill 2026 (UTC) ::Sori - dw i ddim yn hollol siŵr os dw i wedi deall eich neges yn llwyr, felly os dw i wedi methu'r point isod, plîs dweud wrthyf i! I wneud fy ngorau i ymateb yn y cyfamser... ::Y peth bwysicach - i unrhyw un sy'n bwriadu dod, [[metawiki:Meetup/Cardiff/7/cy|mae'r Meet up yn digwydd '''mis nesaf''']] '''(Mai)''' nid yfory! Felly paid â throi fyny yfory, mae'r rhagolwg tywydd yn ofnadwy hefyd! (Well i aros gartref a golygu!) ::Yn ail - mae'r grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr yn ar gael am bob math o ddigwyddiadau a syniadau am unrhyw beth perthnasol i Wici, nid jest digwyddiadau ynghylch materion LHDT+. Sori os oedd hwn ddim yn glir yn fy neges uchod! ::Mae modd i wneud cais am grant gwirfoddolwr i rhedeg Meet Up arbennig os bydd gwirfoddolwr sy'n awyddus i drefnu rhywbeth ac yn angen cyllid (e.e. mynediad i arddangosfa). Mae'r grantiau hyd at £250 ac fel arfer tua 2 neu 3 grantiau mewn blwyddyn yw'r terfyn. Felly dydyn nhw ddim rili  ar gael ar gyfer Meet Ups traddodiadol ble mae grwpiau yn gwrdd bob mis, ond maen nhw'n opsiwn. ::Fel mae'n digwydd, ges i sgwrs gydag un o fy nghyd-weithiwr am y syniad o dalu am gostau teithio i ddigwyddiadau Wiki am rai sy'n eisiau mynychu (nid jest y trefnwyr). Mae eisoes yn bosib defnyddio rhan o grant gwirfoddolwr i wneud hynny (ond does dim modd 'da ni ar hyn o bryd i wneud hwn lle nad oes grant gwirfoddolwr). Ond byddaf ofyn yn ein cyfarfod nesaf. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:25, 16 Ebrill 2026 (UTC) :::Ie, mis i fory! Gyda 'byddai cynnig costau yn help' ro'n i'n golygu costau teithio, ie - i'r gwirfoddolwyr. Jyst meddwl y byddai nodi hynny'n ysgogi pobl i gymryd rhan. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:39, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Trefn newydd yr Etholiad == Gyda threfn newydd Etholiad y Senedd, mae angen ystyried y wybodlen. Ar en-wici, dim ond enw'r etholaeth sydd ganddyn nhw; syml, dim angen ei newid. Mi wnes i greu system o switsys er mwyn rhoi mwy o wybodaeth - enw'r AS a'i blaid e.e. gw. [[Comins Coch]]. Oherwydd y bydd 6 enw o hyn ymlaen (a 6 enw plaid), mae'n fwy cymhleth ond mae nifer y switsys yn mynd i fod yn llai (16 swits / etholaeth). Dyma'r opsiynau, hyd y gwela i: A. Rhoi enw'r Etholaeth newydd yn unig. B. Rhestru'r 6 AS. C. Y ddau Sylwadau os gwelwch yn dda. Byddai'n wych cael Categori i bob un o'r 16 etholaeth ar bob lle (pentre, tref, dinas) er mwyn i'r bot osod yr uchod yn daclus ee Categori:Llefydd o fewn Bangor Conwy Môn. Mae rhai'n hawdd e.e. Môn, ond eraill yn anos e.e. Sir Caerffili. Byddaf wedyn yn gafael mewn bats / categori a'i bastio yn y bot. Bydd yn rhaid cyfnewid yr hen gategoriau hefyd ar yr un pryd (Replace CatX gyda CatY). Byddai'n braf hyfforddi rhywun iau i ddefnyddio'r bot (Auto Wiki Browser) e.e. dros Zoom; 1 i 1. Dim gwaith codio! Rhowch wybod. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:11, 21 Ebrill 2026 (UTC) :Da iawn ti am gychwyn ar hyn. Mae cael llawer o fanylion yn ardderchog, ond weithiau rydyn ni'n gwneud pethau sy'n anodd o ran cynnal a chadw. Felly mi fyddwn i o blaid opsiwn A. Mae llai o gyfle i bethau fynd o chwith. :Gan fy mod i hyd yn oed yn hŷn na thi, fydda i ddim yn tanysgrifio i'r hyfforddiant... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:17, 22 Ebrill 2026 (UTC) ::Baswn i o blaid opsiwn A hefyd ac am gadw pethau yn syml. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 10:07, 5 Mai 2026 (UTC) ;Corff yr erthyglau Mae [[Defnyddiwr:BOT-Twm Crys]] wedi cychwyn dileu'r paragraffau cyfan yng nghorff pob erthygl - pwy sy'n cynrychioli'r lleoliad yn Senedd Cymru a'r DU; gweler [[Bryngwyn, Ceredigion]] er enghraifft. Mae hyn yn dod a dyfnder cywici i lawr gryn dipyn, ond bid a fo am hynny! Y gwybodlenni a'r categoriau yn ystod y dyddiau nesaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:58, 5 Mai 2026 (UTC) : {{cwbwlhau}} : Rhowch wybod os ydw i wedi methu un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) ;Yr etholaethau newydd Mae angen symlhau sut mae'r wybodaeth yn cael ei gyflwyno yn yr erthygl [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru]]; dylai 2026 ddod yn gyntaf. Neu / a chreu erthygl newydd ar y ffiniau / etholaethau newydd. Oes rhywun am wirfoddoli? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Dw i'n falch o helpu bob amser. Ond bydd angen iti ddweud wrtha i mewn geiriau unsill beth hoffet ti ei wneud... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 08:42, 7 Mai 2026 (UTC) ;Y(r) wybodlen Mi gychwynai efo'r symlaf: trefi. pentrefi a chymunedau yn newid o Ynys Môn i'r etholaeth newydd: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Newidiwyd [[Aberffraw]]. Unrhyw sylwadau, neu ymlaen? A beth am y DU? Trafodaeth ar hwn ar ddiwedd yr etholiad ogydd. Un cam ar y tro! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 7 Mai 2026 (UTC) ::Oes hefyd wedyn newid y swits aelod_cymru ={{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:16, 7 Mai 2026 (UTC) 0txrgnfjhh13g4060exunuob28zpfmp 14890052 14890051 2026-05-07T13:19:00Z Rhyswynne 520 /* Trefn newydd yr Etholiad */ 14890052 wikitext text/x-wiki {| style="border:none; background:transparent;" | style="text-align:left; white-space:nowrap; color: var(--color-base)" | <div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em;"> Croeso i'r '''Caffi''' </div> <div style="margin-top: 0.2em; font-size:115%;"> Dyma'r lle i chi drafod sut mae pethau'n gweithio yma, polisïau, a phroblemau technegol<br />a gofyn cwestiynau ynglŷn â [[Wicipedia]]. * I ychwanegu cwestiwn, [{{fullurl:Wicipedia:Y_Caffi|action=edit&section=new}} cliciwch yma]. * I ddechrau pennawd newydd, a theipiwch eich neges. * Cofiwch lofnodi'r neges drwy ychwanegu pedair sgwigl (''tilde'') (<nowiki>~~~~</nowiki>) ar y diwedd. </div> |} {{#ifexpr: ({{CURRENTMONTH}} = 3) and ({{CURRENTDAY}} = 1) | [[Delwedd:Narcissus-closeup.jpg|de|bawd|250px|]] | [[Delwedd:Espresso.jpg|de|Coffi]]}} <div style="margin-top:2em; border:1px #FFFFFF solid; text-align:center;"> {| role="presentation" class="wikitable" style="white-space:nowrap; margin-left:auto; margin-right:auto; margin-bottom:0;" |-style="font-weight: bold;" |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-flag.svg|link=Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|45px]]<br>[[Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|Cwestiynau<br> Cyffredin]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-bookshelf.svg|link=Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|Y Ddesg<br> Gyfeirio]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-typography.svg|link=Wicipedia:Cymorth iaith|45px]]<br>[[Wicipedia:Cymorth iaith|Cymorth<br> iaith]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-clipboard.svg|link=Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|45px]]<br>[[Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|Negesfwrdd<br> gweinyddiaeth]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-chat.svg|link=Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|45px]]<br>[[Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|Sgyrsiau<br> cyfoes]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-folder.svg|link=Wicipedia:Y Caffi/archif|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Caffi/archif|Archifau'r<br> Caffi]] |- |colspan="6"| [[Delwedd:Circle-icons-caution.svg|link=Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|45px]] <span>''Please leave all English-language messages '''[[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|here]]'''.''</span> <!-- span is required for correct display in Safari --> |} </div> {{/dogfennaeth}} __CYSWLLTADRANNEWYDD__ {{clirio}} == 2025 - Blwyddyn Newydd Dda i bawb! == '''Blwyddyn Newydd Dda i bawb o'n golygyddion!''' A diolch am eich cwmni dros y flwyddyn ddiwethaf! Boed i ni gryfhau ein gafael ar wici bach ni, cyn i AI a'r Brawd Mawr ei gipio oddi arnom. Byddwch wych! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 1 Ionawr 2025 (UTC) == Dau gyfweliad == Echdoe, cysylltodd Golwg360 efo fi i fy holi am y fandaliaeth ar Wicipedia a ddoe, cysylltodd Cymru Fyw, BBC Cymru. Mae'r naill gyfweliad i'w weld [https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2167369-ymosodiadau-parhaus-sbaenwyr-greu-rwtsh-wicipedia yma] a'r llall [https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cx2v7e22qpvo yma]. Mae na un cangym ar ddechrau'r ail, ond dim byd mawr. Y gobaith yw y daw eraill atom i'r gorlan, wrth gwrs. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:44, 8 Ionawr 2025 (UTC) == Atal camddefnydd o'r Cymhorthydd Cyfieithu == Sylwer ar y Sgwrs [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Unrhyw sylwadau? Mae'n nodi: ''Currently, your Wiki's machine translation threshold is 95% by default, meaning contributors can publish up to 95% of unmodified initial machine translation. We can make this stricter to ensure contributors review and edit the machine translation more before they can publish it.'' Byddai newid y rhiniog i 80% yn golygu fod yn rhaid i'r golygydd ychwanegu 20% o'i ben a'i bastwn ei hun. Cytuno? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:38, 14 Ionawr 2025 (UTC) :Rwy'n credu bod hynny'n gwbl resymol ac yn ateb cymesur. Suddodd fy nghalon pan welais dy sgwrs ag UOzurumba. Mae gan bolisi WMF fwriad da, ond o ba fudd y mae i bobl sy’n defnyddio cywiki mewn gwirionedd ac sydd â diddordeb yn y Gymraeg? Yn nwylo pobl sydd eisiau gwthio eu hagendâu eu hunain mae cyfieithu awtomatig yn mynd yn arf peryglus. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:50, 14 Ionawr 2025 (UTC) ::Y broblem fwyaf efo erthyglau sydd wedi mynd trwy'r peiriant cyfieithu yw ei ddefnyddio gan bobl gwbl di Gymraeg, neu bobl sydd ddim am drafferthu gwirio o gwbl. Byddai gorfod gwirio o leiaf 20-25% yn chwynnu y rhan fwyaf o'r troseddwyr hyn. Yn ddibynnol ar y testun, mae'r peiriant cyfieithu yn gallu bod yn hynod gywir yn achlysurol, gan greu cyfieithiad sy'n well na'r targed. Y modd i osgoi gwrthod y fath gyfieithiad yw trwy ychwanegu gwybodaeth amgen i'r cyfieithiad ee '''Saesneg'''="David Lloyd George was Chancellor of the Exchequer between 1908 and 1915" '''Cyfieithiad Google'''="Roedd David Lloyd George yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" (100% cywir). Mae rhoi '''gwybodaeth amgen''' yn y cyfieithiad="Roedd David Lloyd George ''(Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Caernarfon)'' yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" yn mynd a'r ''cyfieithiad'' dros y trothwy. Mae annog rhoi gwybodaeth amgen mewn cyfieithiad hefyd yn arfer da. Felly, cytuno'n llwyr efo'r awgrym. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:05, 15 Ionawr 2025 (UTC) :::Diolch eich dau! Newydd roi crynhodeb o'n sgwrs ar dudalen y defnyddiwr [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Dw i ddim yn ffyddiog, gan fod sawl ffordd o ddod dros y rhiniog, ee copio a gludo clenc / paragraff yn uniongyrchol yn hytrach na thrwy'r Cymhorthydd Cyfieithu. Atal pawb sy'n golygu heb fewngofnodi fyddai ateb arall, wrth gwrs. Cawn weld! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:33, 19 Ionawr 2025 (UTC) == Ar y dydd hwn == Weithiau, mae bron yn amhosib gwneud synnwyr o'r ciplun yn y blwch 'Ar y dydd hwn' yn yr Hafan, gan ei fod mor fach. Dw i wedi codi maint y ddelwedd o 100x100 i 110x110 ar un diwrnod, i weld ydy o'n well ai peidio - [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/20 Ionawr]]. Mi wna i gynyddu'r gweddill i'r un patrwm (110x110), efo bot, os nad oes gwrthwynebiad. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:03, 20 Ionawr 2025 (UTC) :Syniad da! A dweud y gwir, roedd y canlyniad diweddaraf dal braidd yn fach. Rwyf wedi ceisio 140px, sy'n gweithio ar fy nesgtop a'm iPad. (Does dim ffôn symudol 'da fi.) Gawn ni weld! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:44, 20 Ionawr 2025 (UTC) ::Mae'n edrych yn iawn i mi, ond yn wahanol i'r fformat 110x100px gwreiddiol. Dw i erioed wedi deall y gwahaniaeth rhwng y ddwy drefn yma. {{Ping|Ham}} osododd y maint gwreiddiol - be ti'n feddwl? Ydy newid y drefn yn bygro'r cod rywsut ar rai dyfeisiau? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:30, 21 Ionawr 2025 (UTC) :::Byddai lled (yn unig) o 140px yn gweithio'n dda fel ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/22 Ionawr]] achos mae rheolau CSS yn lleihau y ddelwedd i 110px ar ffonau symudol gyda sgrin bach, beth bynnag. Felly does dim perygl o fynd yn rhy fawr achos mae rheolau i gadw'r ddau golofn Pigion/Ar y dydd yn gymesur. Ar y rhan fwyaf o ffonau symudol o bob maint mae'r llun yn ymddangos ar y top gyda'r dyddiad o dano. Ar tabled mae'r llun edrych yn dda hefyd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:03, 22 Ionawr 2025 (UTC) ::::Fantastig Dafydd! Mi ai ati'r pnawn ma i'w newid efo'r bot. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:44, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::{{ateb|Llywelyn2000}} {{u|Ham}} oedd fy hen gyfrif, felly gweithiodd y {{tl|ping}} ddim i fi ar ddydd Mawrth. Falch iawn gweld dy fod yn mynd i gynyddu meintiau'r delweddau hyn gyda bot. {{code|90x90px}} oedd y maint gwreiddiol, sydd nawr yn rhy fach o lawer, ac rwy wedi ei godi i {{code|100x100px}} bob tro rwy'n golygu un o'r tudalennau AYDH &ndash; dyna'r unig reswm dros yr amrywiaeth hyd ag y gwn i, am fod rhai nad ydw i wedi eu golygu. Rwy'n hapus iddo fod yn fwy byth, ond gawn ni gadw'r ddau dimensiwn os gwelwch yn dda, e.e. {{code|140x140px}} nid dim ond {{code|140px}} (sef lled yn unig)? Wedyn fe fydd y lluniau fformat 'portread' yn 140px o hyd a'r rhai 'tirlun' yn 140px o led. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 11:34, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::O'r hyn rwy'n ei ddeall (WP:IMAGESIZE) mae'r uchder yn 140x140px yn cael ei anwybyddu gan y dehonglydd, felly mae "140px" yn iawn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 12:06, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Craigysgafn}} Dim dyna fy nealldwriaeth i; dydi {{code|140x140px}} ddim yn gosod y dimensiynau union hynny (a fyddai'n gwneud pob delwedd yn sgwâr), ond yn hytrach yn gosod y dimensiwn mwyaf i 140px boed hynny'n hyd neu'n lled. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Yn fwy na thebyg, chi sy'n iawn! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 13:54, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::{{Ping|Ham II}} - unrhyw ddadl dros gadw'r patrwm 140x140px? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:22, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Llywelyn2000}} Byddai'n rhoi hyd o 140px i ddelweddau fformat portread a lled o 140px i rai fformat tirlun, sydd yn fwy addas nac un lled ar gyfer pob delwedd (a fyddai'n golygu bod portreadau llawer mwy o faint na thirluniau). [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Diolch {{u|Ham II}}! Mae hynny'n gwneud synnwyr. A dyna fi wedi dysgu rhywbeth heddiw! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:42, 26 Ionawr 2025 (UTC) Dw i di cyhoeddi hwn: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] a [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/26 Ionawr]] (heddiw / gw. Hafan) a mi wnai'r gweddill os ydy {{u|Craigysgafn}} yn cytuno. Ychydig yn rhy fawr ar yr Hafan? Does na ddim byd yn barhaol, wrth gwrs, a mi fedran ni ei newid eto wrth i dechnoleg newydd ddod i'r fei. Gyda llaw, dw i hefyd wedi ychwanegu [[:Categori:Ar y dydd hwn]] - categori anweledig i gadw'r cwbwl mewn trefn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:55, 26 Ionawr 2025 (UTC) : {{cwbwlhau|[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:27, 26 Ionawr 2025 (UTC)}} :{{ping|Llywelyn2000}} Y brif broblem a welaf yw nad ydym yn cael gweld y capsiynau "Cynan" a "Louvre" rwyt ti wedi'u cyflenwi. Ar ôl edrych ar Hafan ar enwiki, mi welais ddatrysiad, a dwi wedi hacio peth sydyn sy'n cyfateb i hynny. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], lle mae capsiwn yn ymddangos. Mae cod y nodyn (a'r enw hefyd!) dwi wedi creu yn bethau dros dro hyll, ond os yw'r canlyniad yn iawn gallwn ni ei dwtio. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:47, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::{{ping|Llywelyn2000}} Roeddwn i mewn ychydig o frys ddoe pan oeddwn yn gwneud hyn i gyd. Wedi meddwl am y peth, mae'r ateb a ddarganfyddais bryd hynny'n ymddangos yn iawn, ar wahân i'r enw Saesneg ar y modiwl. Rwyf wedi ei ail-greu fel [[Nodyn:Delwedd - ar y dydd hwn]]. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] unwaith eto. Credaf fod hyn yn ateb taclusach na defnyddio delwedd ag elfen "bawd". --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:22, 27 Ionawr 2025 (UTC) :::Dw i'n licio'r syniad o'i roi maint y ddelwedd mewn Nodyn - un golygiad yn lle 365! Gwych iawn! Dw i newydd ei ychwanegu ar [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/28 Ionawr]] (heddiw) i weld sut mae'n ymddangos yn yr Hafan. Ac fel [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], mae'n bortread ac felly'n llawer rhy fawr. Fedri di ymgorffori syniad {{u|Ham II}}, sef 140x140px fyddai'n atal yr hyd a'r lled rhag bod yn fwy na 140px? :::Tybed fedrwn ni hefyd drio newid aluniad y testun i dde yn hytrach na chwith? A lleihau maint y ffont rhyw fymryn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:08, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::{{ateb|Llywelyn2000}} Triais i {{code|140x140}} yn y nodyn newydd ac mae'n debyg ei fod wedi gweithio. ::::Ga i awgrymu cadw'r nodyn fel is-dudalen o [[Nodyn:Delwedd Hafan]] &ndash; hynny yw, newid ei enw i [[Nodyn:Delwedd Hafan/Ar y dydd hwn]] neu [[Nodyn:Delwedd Hafan/AYDH]], cyn ei roi ar bob tudalen? Byddai'n dilyn yr un patrwm â [[:d:Q104113324|10 iaith arall]] wedyn. ::::Efallai byddai testun yn y canol yn gweithio gorau ar gyfer y delweddau teneuaf, er enghraifft yr un sydd ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/25 Ionawr]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:24, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::Fantastig! Craig? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:59, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::Ie! A byddai testun yn y canol yn llawer mwy ymarferol hefyd. Rwyf wedi addasu'r cod. Diolch i chi'ch dau! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Enghraifft efo'r bot: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/1 Chwefror]]. Iawn i fynd ymlaen efo'r gweddill? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::::Ardderchog! Tynnwch y plociau! I ffwrdd â ni! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:05, 28 Ionawr 2025 (UTC) == Golygydd newydd ddod o en-wici == Mae na olygydd o en-wici (lle mae'n cyd-gyfarth mewn pac gyda golygyddion tebyg ee Sirfurboy, DankJae...) newydd greu tudalen ar cy-wici [[Defnyddiwr:Llwyld|yn fama]]. Unrhyw olygiad negyddol am Gymru neu'r Gymraeg - neu fandaliaeth arall - a mi gaiff ei flocio. Dyma rai o'i olygiadau ar en: [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Richard_Wyn_Jones&diff=prev&oldid=1069026918 1], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/List_of_devolved_matters_in_Wales&diff=prev&oldid=1102491770 2], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Crown_Estate_in_Wales&diff=prev&oldid=1153718351 3], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 4], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 5]... Llawer o bethau negyddol, bach, dros lawer o flynyddoedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:04, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Archwiliad 2025 o olygiadau diweddar ein Gweinyddwyr == Daeth hi'n amser ail-edrych ar ein Gweinyddwyr nad yddyn nhw wedi golygu ers tro (tros 12 mis). I'r perwyl hynny, dw i wedi rhoi'r manylion ar [[Wicipedia:Gweinyddwyr#Archwiliad_2025_o_olygiadau_diweddar|Wicipedia:Gweinyddwyr]]. Tybed, os oes gennych sylw, neu os ydych yn cytuno i mi fynd ymlaen - a wnewch chi nodi hynny ar '''[[Sgwrs Wicipedia:Gweinyddwyr|y dudalen Sgwrs yn unig]]''', lle bod y drafodaeth yn mynd ar chwal. Ar ol gorffen y broses (drist) hon, gallem ystyried a oes angen Gweinyddwyr newydd. Cofiwch hefyd nad oes dim yn ddi-droi-nol! Gallem ailarfogi Gweinyddwr sy'n dychwelyd i'r gorlan unrhyw dro, os dymunent ailafael ynddi. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:48, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Helo - Cydgysylltydd Rhaglen Cymru newydd yma :) == Helo - jest neges fach fyr i gyflwyno fy hun. Fi yw’r [[wmuk:Programme_Coordinator:_Wales_&_Languages|Cydgysylltydd Rhaglen Cymru (ac Ieithoedd)]] newydd. Dwi’n gweithio rhan amser, tridiau bob wythnos (Dydd Mawrth i Ddydd Iau). Dechreuais i’r swydd ar ddiwedd Ionawr (a dwi dal yn dysgu lot am ddefnyddio Wicipedia!). Dwi'n byw yng Nghaerdydd nawr ond yn wreiddiol dwi'n dod o Lanelli. Yn y dyddiau ymlaen wna i rannu holiadur bach ar gyfer unrhyw un sy'n eisiau rhannu eu barn am ba fath o gymorth nhw'n eisiau gan y cydgysylltydd.  Ond yn y cyfamser, os hoffech chi cwrddo fi, gofyn cwestiynau neu os gennych unrhyw bryderon neu awgrymiadau chi’n eisiau rhannu, fy nghyfeiriad e-bost yw gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Edrych ymlaen at weithio gyda chi gyd! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:01, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Pob hwyl, Gemma! Mae'r disgrifiad o'r swydd yn y ddolen yn defnyddio iaith fiwrocrataidd nodweddiadol. Mae hyn yn anochel, wrth gwrs. Allech chi egluro ychydig pa fath o beth y byddwch chi'n ei wneud o ddydd i ddydd, a pha fath o beth y dylai defnyddwyr a gweinyddwyr fod yn ei ddwyn i'ch sylw? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:37, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Ia, wir, llongyfarchiadau - a phob hwyl i ti yn y swydd newydd! Robin aka [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:51, 12 Chwefror 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] :) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:09, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Hi @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! Cwestiynau gwych ond yr ateb onest yw - dwi ddim yn siŵr ar hyn o bryd! ::Does dim rhaid i unrhyw un cysylltu fi ond am unrhyw gwestiynau/ awgrymiadau neu bethau arall pobol yn gobeithio mae'n bosib [[wmuk:Main_Page|Wikimedia UK]] gallu helpu gyda (e.e. gwybodaeth am offer Wici, golygathons, awgrymiadau a.y.b.), mae croeso mawr iddyn nhw cysylltwch fi a wna i drio fy ngorau i helpu. ::Mae’n rhy gynnar i wybod beth fydd fy ngwaith fel arfer yn edrych fel dydd i ddydd. Mae'n debygol i newid wythnos i wythnos hefyd. Gwaith dwi'n disgwyl gwneud yn y wythnosau ymlaen yw helpu trefnu cynhadledd ieithoedd lleiafrifiedig, dathlu Wicipedia Cymraeg ar gyfryngau cymdeithasol ar gyfer Dydd Gŵyl Dewi a theithio i nifer o "golygathonau" wahanol dros y DU. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::: Croeso Gemma! Edrych ymlaen i gydweithio. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:05, 17 Chwefror 2025 (UTC) : Helo Gemma, llongyfarchiadau ar dy benodiad a phob dymuniad da ar gyfer y swydd! Gobeithio dy fod yn mwynhau'r profiad hyd yn hyn. --[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Oergell|sgwrs]]) 15:30, 19 Mawrth 2025 (UTC) == Sut y dylem ymateb i'r cais hwn i ddileu erthygl == Gweler [[Sgwrs:Connor Morgans]]. Mae yna fater o bolisi yma. Ddylen ni ddileu erthygl oherwydd nad yw'r pwnc yn ei hoffi? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:35, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Wela i'r un rheswm dros ddileu'r erthygl. Mae'r ffaith bod erthygl en: wedi ei dileu yn gwbl amherthnasol. Os nad yw'r unigolyn dan sylw yn hoffi'r erthygl, dylen ni geisio sicrhau mai dim ond gwybodaeth berthnasol sy yn y parth cyhoeddus sydd i'w gweld - ond fe fyddai dileu'r erthygl yn gosod cynsail peryglus. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 14:11, 13 Chwefror 2025 (UTC) :Mae'n werth ystyried yr hawliau o dan ddeddf GDPR ([https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/individual-rights/individual-rights/right-to-erasure/#ib2 canllaw ICO]). Nid yw'r hawl i anghofio yn gymwys ar gyfer ".. exercise the right of freedom of expression and information;". Mae'r erthygl ei hun yn llawn cyfeiriadau da ac amrywiol, felly mae'r wybodaeth i gyd yn gyhoeddus mewn llefydd eraill, ac wedi ei gynnig gan yr unigolyn fel rhan o gyhoeddusrwydd. Mae dyddiad ei ben-blwydd wedi ei gyhoeddi ar Instagram. Mae yna drafodaethau eitha helaeth am hyn a'r effaith ar Wikipedia nôl yn 2014 ond mae'n bosib bod pethau wedi symud ymlaen ers hynny. Rhaid ychwanegu yr ymwadiad arferol - Nid Wyf Yn Gyfreithiwr. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:13, 13 Chwefror 2025 (UTC) : Hoffwn i jyst cytuno efo'r dadlau dros cadw'r erthygl yma. Dw'i methu gweld unrhyw rheswn i dileu. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:13, 17 Chwefror 2025 (UTC) ::Cefais broblem debyg rhai blynyddoedd yn ôl, am berson oedd yn enwog yng Nghymru ond yn cael ei hystyried yn "not notable" yn y byd Saesneg. Barn Wici rhyngwladol, oedd mai mater i'r wiciau lleol yw pwy neu beth y maent yn son amdanynt ar eu safleoedd hwy. Cadwn yr erthygl am Gymro yma. Ond y Cwestiwn yw os yw'r erthygl yn berthnasol i Gymry Cymraeg; pa hawl sydd gan Wikipedia Saesneg i ddweud nad ydyw yn berthnasol i Gymry ddi-gymraeg, gan mae eu Wici hwy, hefyd yw Wikipedia Saesneg? 01:22, 8 Mehefin 2025 (UTC) == Ymgyrch "Wiki Loves Mother tongue" == Sylwais i’r [[metawiki:Event:Wikitongues/Wiki_Loves_Mother_tongue_Campaign_2025|digwyddiad ar-lein hwn]] sy'n cael eu cynnal nos yfory (Dydd Gwener 21ain) i lansio’r ymgyrch “[[metawiki:Wiki_Loves_Mother_Tongue_Campaign_2025|Wiki Loves Mother tongue]]”. Mae'n ymgyrch byd-eang ond ar y tudalen blaen [https://wikitongues.org/ eu gwefan] mae [https://wikitongues.org/videos/hywel_20150214_cym/ fideo o siaradwr Cymraeg]. Hefyd, dwi’n siŵr mae mwyafrif ohonoch chi yn fwy ymwybodol o’r ymgyrchoedd Wiki na fi ond ni’n mewn canol o “[https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025_in_Wales?uselang=cy Wici Llên Gwerin]” (a “[[metawiki:Feminism_and_Folklore_2025|Feminism and Folklore]]”) os rheiny o ddiddordeb i unrhyw un sy ddim yn gwybod amdanyn nhw yn barod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:09, 20 Chwefror 2025 (UTC) == Golygathon "Art + Feminism" yfory ym Machynlleth (Mawrth 7fed) == Dwi'n mynd i golygathon nos yfory (dydd Gwener y 7fed) yn [https://www.tajmahalcommunityhub.org/ Hyb Cymunedol Taj Mahal] ym Machynlleth sy'n cael ei gynnal fel rhan o'r ymgyrch "[https://artandfeminism.org/about/ Art + Feminism]". Cofrestriad a mwy o wybodaeth [https://artandfeminism.org/edit_a_thon/machynlleth-artfeminism-edit-a-thon/ yma]. Os oes unrhyw un arall yn mynd hefyd, byddwn i wrth fy modd i ddweud helo (dwi'n menyw wen yn fy nhridegau hwyr gyda gwallt brown byr). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:05, 6 Mawrth 2025 (UTC) == Llwyth o Luniau newydd ar Gomin! == Helo pawb. Mae braf gen i cyhoeddu bod y Llyfrgell Gen wedi rhyddhau [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Photographs%20by%20Geoff%20Charles%20in%20the%20National%20Library%20of%20Wales casgliad Geoff Charles] i Comin Wici. Mae'r casgliad yn cynnwys tua '''130,000''' o ddelweddau gwych o bywyd yng Nghymru rhwng tua 1945 - 1975 gan cynnwys eisteddfodau, gwleiddyddion, tywydd eithafol a protestiaid pwysig. Felly plis ewch amdani a defnyddio nhw i greu a gwella erthyglau Wici! Dyma blas i chi... <gallery> Bear Brand Factory, a new industry in Corwen (1451957).jpg|Ffatri newydd yng Nghonwy Llyn y Fan Fach protest (1492584).jpg|Protest Llyn y Fan Fach Three prominent Welshmen, Ernest Roberts, Sir Idris Foster and the folk-singer Elfed Lewis (1544715).jpg|Syr Idris Foster Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas (1461060).jpg|Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas Snow scenes from Llansilin and Rhydycroesau (1464689).jpg|Eira yn Llansilyn a Rhydycroesau, 1955 </gallery> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:11, 10 Mawrth 2025 (UTC) :Mae 4,500+ o bortreadau o actorion ac o actorion yn perfformio ar lwyfan i Gwmni Theatr Cymru, efo teitlau cyffredinol sydd ddim yn enwi'r actorion. Rwy'n adnabod wynebau nifer ohonynt ond yn methu cofio eu henwau. Os all rhywun rhoi enwau arnynt a'u rhoi ar erthyglau actorion / dramâu, mi fyddent yn gaffaeliad mawr i Wicipedia. [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Cwmni+Theatr+Cymru&title=Special:MediaSearch&type=image Dolen i'r casgliad] ?[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] :<gallery mode="packed" heights="100px"> :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru presenting Yr Addewid by Aleksei Arbuzov (1551863).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru performing Saer Doliau (1519145).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567900).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567893).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru's pantomime, Madog (1580647).jpg :File:Cwmni THeatr Cymru's Pantomime, Pwyll Gwyllt (1562595).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Roedd Catrin o Gwmpas Ddoe by Rhydderch Jones (1555756).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru rehearsing Pros Kairon, the Aberafan National Eisteddfod of Wales' commissioned play (1523502).jpg :</gallery> [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 17:15, 16 Mawrth 2025 (UTC) :: Paul, dwi wedi ychwanegu enwau i rhai o'r uchod. Clive Roberts ydi'r boi ifanc yn Pros Kairon dwi'n meddwl ie? Mae dy erthyglau di am y dramau yn cynnwys y cast felly mae'n haws gweithio allan pwy di pwy wedyn. Mae tipyn o'r lluniau yn bodoli yn Archifau Gwynedd hefyd felly mae chwilio eu [https://diogel.gwynedd.llyw.cymru/DATRhagorol/Chwilio.aspx?iaith=cy gwefan] am enw drama yn gallu dangos rhai canlyniadau defnyddiol sy'n cynnwys enwau.--[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 21:55, 19 Mawrth 2025 (UTC) :::Nid ymhob achos, ond os agorwch chi'r lluniau yn Comin, a sgrolio i lawr i Crynodeb, mae rhai yn cynnwys y maes ''depicted people'' sydd wedi pigo fyny metadata'r Llyfrgell os oedd enw'r person(au) yn hysbys. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:43, 20 Mawrth 2025 (UTC) ::::Fi wnaeth ychwanegu rheina Rhys. Dwi ddim yn meddwl byddai y meta data wedi gallu bwydo'r maes yna (yn otomatig o leia). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 12:13, 20 Mawrth 2025 (UTC) :::::Ah, ro'n i wedi meddwl y byddai hynny'n bosibilrwydd, ond doedd y botwm 'hanes' ddim yn ateb fy nghwestiwn. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:56, 21 Mawrth 2025 (UTC) ::Diolch i chi gyd am eich sylwadau. Wedi cymryd seibiant o'r gwaith yma am gyfnod, ond am ddychwelyd ati yn fuan. Mor falch bod y casgliad gwerthfawr yma bellach ar gael i'w gweld a'u gwerthfawrogi. Diolch i @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:39, 27 Mawrth 2025 (UTC) :::Diolch i ti @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am gwneud y cais i defnyddio'r casgliad - dw'i môr falch gallu rhannu'r lluniau yma yn agored o'r diwedd! Falch hefyd i weld nhw'n cael i defnyddio. Hoffwn i bwydo'r data newydd am pwy sydd yn y lluniau yma nôl i fy [https://snarc-llgc.wikibase.cloud/wiki/Main_Page gronfa data Awdurdodau Gymraeg] maes o law. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 14:43, 9 Ebrill 2025 (UTC) == Wici'r Holl Ddaear Cymru == Helô bawb! Mae’r gwanwyn wedi cyrraedd, ac yma yn Wikimedia UK rydyn ni’n troi ein sylw at Wici'r Holl Ddaear Cymru. Bydd ein cydlynydd newydd yng Nghymru yn arwain adain Gymreig y gystadleuaeth. Ac un o’r pethau sydd ei angen arnom yw help efo’r beirniadu – os hoffech chi gymryd rhan, anfonwch e-bost ataf ar richard.nevell{{@}}wikimedia.org.uk Mae maint y gwaith dan sylw yn dibynnu ar nifer y ceisiadau a gawn. Yn y gorffennol, bu miloedd o luniau, felly gorau po fwyaf o bobl sydd gennym sy'n gallu helpu. Os cawn lawer o geisiadau, efallai y byddwn yn rhannu'r gwaith beirniadu yn ddwy ran: (1) proses sgrinio i lunio rhestr hir, a (2) cyfarfod rheithgor i benderfynu ar yr enillwyr. Byddech yn gallu cyfrannu at y cyntaf a dal cyflwyno lluniau ar gyfer y gystadleuaeth, ond peidiwch â gwneud hyn os oes gennych ddiddordeb mewn bod ar y rheithgor a fydd yn gwneud y penderfyniad terfynol. [[Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|sgwrs]]) 09:13, 21 Mawrth 2025 (UTC) ==Y Llais - eich cyngor plîs== Helo bawb, wedi bod yn dawel iawn yn 2025 yr unig gofnod dwi 'di sgwennu yw https://cy.wikipedia.org/wiki/Y_Llais_(rhaglen_deledu). Gweld nawr bod rhywun wedi creu cofnod Saesneg am Y Llais (ac yna erthygl hŷn am The Voice). Be' chi'n awgrymu? Cadw rhan gyntaf fy erthygl Gymraeg am Y Llais a newid y teitl i rhywbeth fel The Voice (cyfres masnachfraint) ac yna creu cofnod newydd (sef, i bob pwrpas, ail ran fy erthygl i ar Y Llais) fel confod newydd i ddolenni gyda'r cofnod Saesneg ar Y Llais. Dwi ddim eisiau i Saeson a phobl Cymraeg gweld bod 'na gofnod yn Saesneg am y Llais a dim un Cymraeg! [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 16:55, 31 Mawrth 2025 (UTC) :Mae rhywun arall wedi creu erthygl am y Llais o'r blaen - [[Y Llais]]. Rwy'n awgrymu disodli'r cynnwys yn y dudalen gwta yma gyda'r cynnwys o dy erthygl di, sydd o dan adran '''Y Llais Cymru'.'' Mae hwn yn cysylltu gyda'r erthygl tebyg ar en-wiki, sef https://en.wikipedia.org/wiki/Y_Llais :Wedyn gellid ail-enwi dy erthygl wreiddiol i "The Voice (masnachfraint)" a nodi ar hwnnw bod y fersiynau DU, Cymraeg a'r rhai rhyngwladol eraill. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:08, 31 Mawrth 2025 (UTC) ::Gwych! Diolch Dafydd - lot fawr o help! Dwi wastad yn gweld pethau fel hyn yn ddryslyd! Wedi dilyn dy gyfarwyddiadau. Gobeithio bod yn edrych yn lân. [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 12:24, 1 Ebrill 2025 (UTC) :::Mae'n edrych yn grêt. Dwi wedi addasu'r penawdau ychydig ar erthygl Y Llais. Falle bydd angen ail-drefnu eto ar gyfer ail gyfres. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 1 Ebrill 2025 (UTC) == Golygathon Wythnos Hanes Traws + yng Nghaerdydd (9fed Mai) == Byddwn ddathlu [https://www.transhistoryweek.com/ Wythnos Hanes Traws +] (dolen yn Saesneg yn unig) drwy gynnal golygathon yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd i greu a golygu erthyglau ynghylch pobol Draws yng Nghymru a digwyddiadau perthnasol. [https://www.eventbrite.co.uk/e/trans-history-wikipedia-editathon-golygathon-hanes-traws-tickets-1317426962509?aff=oddtdtcreator Cofrestriad a mwy o fanylion yma]. Croeso cynnes i olygwyr newydd sbon a golygwyr profiadol. Am rai sy’n eisiau ymuno ni yn rhithiol, wna i greu rhyw fath o “writing drive” - manylion llawn i ddilyn! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 9 Ebrill 2025 (UTC) :I unrhyw un na all ymuno â ni yfory, mae cyfle i gymryd rhan ar-lein. Mae WMLGBT+ wedi creu golygathon rhithriol o'r 9fed i'r 18fed. Mae [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Trans_History_Week_and_IDAHOBIT_Edit-a-thon tudalen y prosiect a manylion] yn Saesneg yn unig ond maen nhw wedi cadarnhau y byddan nhw'n cyfrif erthyglau newydd yn Gymraeg hefyd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:25, 8 Mai 2025 (UTC) == Holiadur Celtic Knot == Rydym gynllunio ar gyfer cyfarfod cymunedol ar-lein yn ddiweddarach eleni ar gyfer [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2024/cy|Celtic Knot]] (cynhadledd sy’n dathlu ieithoedd lleiafrifol). Byddem wrth ein bodd yn dysgu oddi wrthych beth hoffech chi ei weld. Rydym wedi creu holiadur bach i ddysgu beth roedd yn llwyddiannus yn Celtic Knot 2024 a beth hoffech chi weld eleni. Mae’r arolwg yn agor i bobol sydd wedi mynychu’r gynhadledd llynedd a phobl gyda diddordeb am ddod i gyfarfod cymunedol ar-lein eleni. I gymryd rhan, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSccsyMDUDFYush1oBasvulH4Vsjp0hubrKS_9u_73LCVtbJ0Q/viewform?usp=dialog [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:01, 17 Ebrill 2025 (UTC) :Mae'r holiadur uchod yn cau ar y 15fed Mai. Mae'r holiadur yn ar gael yn [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdBlgi-0XNjjgh9HCQsy7KQWJo4qhfJmCGtQjwFI4WWYipaMA/viewform?usp=dialog Saesneg], [https://docs.google.com/forms/d/1BXYa7c6-9R4ZAeJFltPQSGw0OcnZbbz-b080wKpFAlI/edit Cymraeg] a [https://docs.google.com/forms/d/1pyqryilEEymj7TpqEHQXEMHKZgCPRmDnH77oPCekqwQ/edit Gwyddelig] ond os mae'r holiadur ddim yn hygyrch amdanoch chi am unrhyw reswm, mae croeso mawr i chi anfon neges Wicipedia neu e-bost i fi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) i rannu eich barn neu drafod am ffyrdd well i chi cael eich dweud. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:56, 6 Mai 2025 (UTC) == Bathu term am 'assist' == Dwi'n chwilio am gyngor am gyfieithu'r term ''assist''. Manylion ar [https://cy.wikipedia.org/wiki/Wicipedia:Cymorth_iaith#Assist_(enw_nid_berf) y dudalen Cymorth Iaith]. Diolch ymlaen llaw. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:50, 25 Ebrill 2025 (UTC) :Wedi clywed ambell i sylwebydd Saesneg yn defnyddio'r term diwinyddol ''predestined'' wrth ddisgrifio ''assist'' rhagorol. Rhagarfaethiad neu tyngedfeniad yn y Gymraeg, oes modd siapio rhywbeth addas allan o'r geiriau hyn? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 13:14, 3 Mai 2025 (UTC) == Hyfforddi'r Hyfforddwr (dysgu pobl newydd sut i olygu Wicipedia) == I unrhyw un sydd ddim ar [https://wikimedia.org.uk/newsletter-sign-up/ restr e-bost Wikimedia UK], maen nhw'n cynnig hyfforddiant "Train the Trainer" i helpu golygydd Wici/Wiki i ddysgu sut i hyfforddi pobl eraill i olygu Wikipedia (a Wicipedia). Maen nhw’n derbyn ceisiadau nawr, ond maen nhw yn enwedig yn eisiau clywed wrth olygyddion yng Nghymru. Mae’r terfyn amser yw Dydd Llun (19eg Mai) ond mae [https://wikimedia.org.uk/2025/04/train-the-trainer-2025-eoi-open/ mwy o fanylion ar y wefan] ac am unrhyw gwestiynau, plîs cysylltwch fy nghydweithiwr Rupal Karia at rupal.karia@wikimedia.org.uk. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:09, 15 Mai 2025 (UTC) == Deallusrwydd Artiffisial == Rwy'n ddyfod yn bensiynwr henoed ym mhen dau fis, pensiynwr sydd wedi byw ers yn laslanc efo "technoleg newydd" y cyfrifiadur. Ers ei chychwyn rwyf wedi ceisio cyfraniadau pytiau bach o'i ddefnydd at iws yr Iaith Gymraeg. Y cwestiwn fawr, ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)#Simple_summaries:_editor_survey_and_2-week_mobile_study Wici Saesneg ar hyn o bryd, yw defnyddio "Deallusrwydd Artiffisial"]. Rhywbeth rwy'n gwybod dim oll amdani. Mae Wici Saesneg yn gyfan gwbl yn ei erbyn, am resymau rwy'n ddeall a chefnogi. Ond be ydy barn Wici Cymraeg? Mae dros 200 miliwn o ddefnyddwyr weithgar ar Wkii Saesneg, a llai na neb ar rai o'r prosiectau Cymraeg, a ydi'r gwrthwynebiad Saesnig yn berthnasol i'n ofynion ni? Yn bwysicaf:—Ydy AI yn gallu ymateb i ymofynion y Gymraeg? Os yw:— A oes modd i AI gwella eginon (or niferus) ein wici er gwell? A all cwestiwn AI sy'n ofyn am dalfyriad o lyfr neu hanes awdur ar wicidestun bod yn gychwyn erthygl newydd a chyfannu at werth y naill brosiect a'r llall? A all chwiliadau trwy enghreifftiau o'r un eiriau poblogi [[q:Wikiquote|Wici ddyfynnu]]? A all AI cyfrannu erthyglau newydd sbon unigryw i Wicipedia? Dechrau sgwrs bydd ei angen yn y Gymraeg am yn hir mae'n, debyg! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:08, 13 Mehefin 2025 (UTC) :Dw i fawr o arbenigydd chwaith! Ond o'r hyn dw i'n ei ddeall, mae technoleg [[model iaith mawr]] [[en:Large language model]] yn debyg iawn i'r hyn sydd tu ôl i gyfieithu peirianyddol. :Yn hynny o beth, byddai testun Cymraeg wedi ei greu gan beiriant o'r fath yn dueddol o edrych yn dda ar yr olwg gynta (termau technegol! treigladau!) ond o'i ddarllen yn ofalus byddai'n llawn cam-gyfieithu, cyfieithiadau benthyg ac ati yn ogystal â'r problemau cyffredinol sydd wedi eu trafod ar en: :Onid oes gan wicipedia (y wefan Gymraeg fwyaf?) rôl allweddol yn hyn oll fel corpws? Po fwyaf o destun wedi ei '''ysgrifennu yn Gymraeg gan fodau dynol''' sydd yma, po gorau bydd y botiaid yn medru ateb cwestiynau'n Gymraeg yn y dyfodol. :Dw i ddim yn gweld "deallusrwydd artiffisial" yn ffordd o greu mwy o gynnwys fel y cyfryw. Ond fe allai fod yn declyn gwerthfawr i hwyluso a chyflymu gwaith golygwyr. O syniadau @[[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] uchod, drwgdybus fyddai fy ymateb i geisio "gwella eginon" a "cyfrannu erthyglau sbon" yn y fath fodd, ond dw i'n gweld potensial yn y talfyrru a'r croesgyfeirio. :Syniad arall - o greu erthygl newydd am bwnc astrus, allai gofyn i chatbot am esboniad cryno mewn Cymraeg syml fod yn fan cychwyn gwell na chyfieithiad peirianyddol hir o'r wiki mawr? Mae cyfieithiadau'n ymddangos yma sy'n edrych i mi eu bod nhw y tu hwnt i stamina neu allu cyfranwyr i'w prawfddarllen, oherwydd bod yr erthygl wreiddiol mor faith (a weithiau'n aneglur neu'n cynnwys manylion di-angen). Oni ellid cyfarwyddo bot yn benodol i greu 100, 500 neu 1000 o eiriau rhwydd eu darllen, a fyddai felly o fewn ein gallu i'w wirio fesul ffaith a'i wella? [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 09:27, 13 Mehefin 2025 (UTC) Yn fy marn i, tasai rhywun yn defnyddio AI er mwyn creu mwy o destun na gall ei wirio a'i gywiro, byddai hyn yn gamgymeriad mawr. Yr unig ffordd gyfrifol o'i ddefnyddio yw cyfyngu maint yr allbwn i'r hyn y mae gan y cyfrannwr ddigon o amser ac arbenigedd i'w wirio. Os yw rhywun eisiau darllen allbwn amrwd rhyw AI neu'i gilydd, mae'n gallu ei ddefnyddio ar ei g/chyfer ei hun yn uniongyrchol, does dim angen darllen Wicipedia o gwbl i gael hynny. Oni bai bod y cynnwys yma wedi'i guradu gan fodau dynol, dyw'r safle ddim yn cynnig gwerth ychwanegol. Yn y bôn, rwyf yn cytuno â chi, mae'n debyg. == Erthyglau bot yn ddileu erthyglau go iawn == Y 2020 fel rhan o ymgyrch [[:Categori:Prosiect WiciLlên]] mi ysgrifennais erthygl gynhwysfawr am lyfr [[Louisa May Alcott]] [[Little Women]]. Mae'r erthygl am y llyfr wedi ei ddisodli gan erthygl bot am ffilm o'r un enw, ond does dim modd ail adfer yr erthygl am y llyfr. Ysgrifennais erthygl hir am [[Lucille Ball]], sydd wedi ei droi yn erthygl ychydig frawddegau gan fot. Mae nifer o'r erthyglau rwyf wedi eu hysgrifennu am ffilmiau efo cysylltiad Cymreig wedi eu disodli gan erthyglau bot. Yn drist o ystyried eu bod yn cynnwys gwybodaeth unigryw Gymreig yn hytrach na data noeth. O ddefnyddio botiau i greu erthyglau a oes modd gwneud rhywbeth i sicrhau nad ydynt yn disodli erthyglau mae rhai ohonom wedi chwysu i'w creu? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:47, 14 Mehefin 2025 (UTC) :Mae gen ti dri mater yn fama. :1. Disodli 'erthygl gynhwysfawr' gen ti am y llyfr ''Little Women''. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. :1. Pan fo golygydd yn disodli, yn ail-sgwennu, yn dileu erthygl, mae'r gwreiddiol yn parhau o dan y wyneb, i'w weld o chwilio amdano. Mae'n bron yn amhosibl cuddio gwybodaeth ar WP - dw i'n meddwl mai rhyw bedair gwaith mae hyn wedi digwydd, i mi ei gofio, a hynny ar ol cytundeb i wneud hynny yn y Caffi, ac oherwydd posibilrwydd o achos llys. Nid ar chware bach mae gwneud hyn: ac mae'r log 'cuddio' yn dangos beth a pham y cuddiwyd y wybodaeth. Felly, os wyt wedi creu erthygl ar y llyfr ''Little Women'' yna mae'n dal yno yn rhywle. Wyt ti'n cofio'r union deitl? 'Little Women (llyfr)' neu ei debyg? Gelli ganfod hyn yn dy restr 'Fy Nghyfraniadau' a chyfyngu'r chwiliad o ran blynyddoedd. O edrych ar y dudalen (ailgyfeirio erbyn heddiw) ''[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women&action=history Little Women]'', fe weli na fu erthygl o unrhyw fath o dan yr enw yma. Ailgyfeiriad yn unig. Cyn y dudalen hon roedd tudalen arall yn bodoli gyda'r un enw cyn ei symud i [[Little Women (ffilm 1949)]]; byddai unrhyw destun cynharach am lyfr i'w weld yma, neu gyfeiriad ei fod wedi ei guddio. Does dim, ac nid oedd yr erthygl bresennol yn disodli na'n dileu erthygl gynharach, fel y gweli [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women_(ffilm_1949)&action=historyyma]. Felly hefyd gyda [[Little Women (ffilm 1994)]] - does dim erthygl gynharach wedi ei rhagflaenu hi. Felly tyrd ag enw'r erthygl am y llyfr a sgwennaist a gallwn weld ei hanes. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. Ti gychwynodd yr erthygl hon, fel y gwyddost. Wedi i ti ei chwbwlhau: dyma sut yr edrychai: ---- :[[Delwedd:Screenshot 2025-06-14 063144.jpg|250px]] ---- :Yn sicr, nid oedd yn 'erthygl hir'. :A dyma sut mae'n edrych heddiw: :[[Delwedd:A Screenshot 2025-06-14 063655 B.jpg|250px]] ---- :Fel y gweli, does dim byd wedi ei ddisodli, a dim erthygl newydd wedi ei chreu yn ei lle. Do, newidiwyd llun o wrthrych yr erthygl o hen lun ohoni gyda pherson arall i lun gwell o fewn y wybodlen. Efallai dy fod yn cyfeirio at osod gwybodlen newydd, pan ddisgrifiwyd hynny fel 'erthygl newydd' yn hytrach na 'gwybodlen newydd'. Ond gelli weld ar unwaith mai gwybodlen a osodwyd, [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Lucille_Ball&diff=next&oldid=8881018 yma]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. Alwyn - ni wnaeth yr un bot (a dau sydd gennym) ddileu unrhyw erthygl. Os oedd erthygl yn bodoli, mae'r bot yn rhewi a disgwyl i berson wneud penderfyniad - fel arfer pasio'r erthygl sy'n bodoli mae rheolwr y bot. Pe bai rheolwr y bot yn dymuno creu erthygl dros (dyweder) un frawddeg o erthygl lipa, yna gall nweud hynny - ond rheolwr y bot sy'n gwneud y penderfyniad ac NID y bot. Os wnei di roi enwau erthyglau sydd wedi eu dileu , yna gallaf edrych i fewn iddyn nhw bob yn un. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:58, 14 Mehefin 2025 (UTC) ::[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbennig:Contributions&end=2020-12-31&namespace=0&newOnly=1&start=2020-01-01&tagfilter=&target=AlwynapHuw&limit=500 Dyma'r cofnod] o erthyglau ac ailgyfeiriadau a greodd Alwyn yn 2020; gobeithio ei fod yn gyflawn. Fe welaf i ''[[Anne of Green Gables]]'', ond dim ''Little Women''. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 14:21, 23 Mehefin 2025 (UTC) ::Does gan yr erthygl presenol am [[Lucille Ball]] dim oll i wneud efo fi, fe grewyd gan erthygl bot. Siomedig bod fy enw dal yn y rhestr cyfranwyr. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:27, 26 Hydref 2025 (UTC) == Cystadleuaeth ffotograffiaeth "Wici Holl Ddaear" == Helo! Oes unrhyw un yma gyda diddordeb mewn ffotograffiaeth? Rydym yn hapus i gyhoeddi roedd Wici'r Holl Ddaear 2025 yng Nghymru wedi agor ar Fehefin 1af ac yn rhedeg tan 31ain Gorffennaf. Ewch i dudalen y gystadleuaeth i ddarllen y rheolau: [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2025_in_Wales|Commons:Wiki Loves Earth 2025 in Wales]] Yna gallwch ddarganfod sut i gymryd rhan yn y gystadleuaeth. <br/><br/> Hefyd, os oes gennych ddiddordeb mewn cynnal rhyw fath o "Wiki Walk" neu ddigwyddiad arall ar gyfer Wici Holl Ddaear dwi’n fwy na hapus i gynnig help neu gymorth - mae fy nghyfeiriad e-bost yw'r ffordd orau o gysylltu â mi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:57, 23 Mehefin 2025 (UTC) == Switsis gweinyddu == Sut hwyl. Dwi newydd sylwi nad yw'r [[:Categori:Switsis gweinyddu ASau y DU|switsis gweinyddu ar gyfer Aelodau Seneddol cyfredol]] yn cael eu pwyntio at erthyglau perthnasol, neu rhai o leiaf. Sylwais mai enw [[Wayne David]] (Aelod Seneddol Caerffili hyd at etholiad 2024) sy'n ymddangos ar dudalen [[Cefn Mabli]], e.e, gan mai [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] sydd yno, tra dylai fod yn [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]], sy'n cyd-fynd â'r ffiniau newydd. Oes modd awtomeiddio'r peth? Mae'n anodd debyg gyda'r newid ffiniau. Ac, wrth gwrs, bydd hyn yn codi wedi etholiad nesaf y Senedd hefyd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:32, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl fy mod i'n deall beth yw pwrpas y nodyn, beth bynnag. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 07:41, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Mae'r nodyn, ac un ar gyfer Aeldau o'r Senedd, wedi cael eu gosod ar erthyglau am wardiau, pentrefi, trefi ayyb, wedyn mae'n dangos pwy yw'r Aelod Seneddol ac Aelodau o'r Senedd sy'n cynrychioli'r lle. Mae'r wybodaeth yn dod o Wikidata dwi'n meddwl ac felly'n cael ei ddiweddaru yn awtomatig - ond yn amlwg mae'n rhaid sicrhau bod y nodyn diweddaraf mewn lleǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:03, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Ah. Dw i'n gweld. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 05:51, 3 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Newydd weld hwn - diolch Rhys. {{u|Deb}} - mae'r swits, fel mae Rhys yn dweud, yn gwneud pethau'n haws (pan fo ar yr erthyglau cywir!): mae nhw ar tua 6,000 o erthyglau, ac mae ychwanegu'r enw newydd ar Wicidata, yn dilyn etholiad, llawer haws na be mae nhw'n ei wneud ar en-wici - newid POB erthygl efo llaw a llygad! Dyna'r dewis: naill ai defnyddio switys a newid rhyw 30 o dudalennau, neu peidio defnyddio switsys a newid dros 6,000 o dudalennau. ::::{{u|Rhyswynne}} - o sbio'n sydyn, fasa ailgyfeiriad o [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] i [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] yn ateb y broblem? Neu a newidiwyd y ffiniau? Mi fedrai roi amser i hwn tua canol yr wythnos, ond nid ar hyn o bryd. ::::Yr hen swits yw'r cyntaf (Hydref 2018); ychwanegais 'y DU' er mwyn ei gwneud hi'n hollol glir pa Senedd y cyfeirir ati (Caerdydd neu Lunden): felly crewyd [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] (Gorff 2024). Unwaith y mae'r switsys hyn yn eu lle, mae pethe'n haws mewn theori, ond gan fod canfod pa bentref sydd ym mha etholaeth yn cymryd amser, mae yma rai llefydd heb swits o gwbwl ac eraill yn siwr o fod yn yr etholaeth anghywir! Problem arall sydd am godi yn y flwyddyn nesaf ydy ailwampio etholaethau'r Etholiad Cyffredinol lle y bydd uno hen etholaethau i greu etholaeth newydd. Bydd hyn yn dipyn o dasg, ond yn llawer haws na llaw a llygad. Mae defnyddio'r bot efo pethau fel hyn yn hanfodol, ac yn hawdd iawn! Cofion cynnes a diolch am godi hyn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:06, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Yn anffodus, o edrych ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Caerphilly_(UK_Parliament_constituency) erthygl yr etholaeth ar en-wici], mae'r ffiniau wedi newid er bod yr enw wedi'i gadw. Os yw'r swits ar 6,000 o erthyglau, dwin cymryd bod hyn wedi ei wneud drwy ddefnyddio cyfeirnodau daearyddol i weld ble sy'n syrthio o dan pa etholaeth. Mae tu hwnt i'm gallu i, ond dwi'n cymryd unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 11:08, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::Fel hyn yr aethpwyd ati: cym olwg ar [[Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], ac fe weli restr o wardiau sydd gan amlaf hefyd yn cynnwys pentrefi unigol. Felly'r cam cyntaf oedd creu'r erthygl hon (Caerffili_(etholaeth_seneddol), a'i thebyg) gyda'r wardiau wedi eu rhestru yn yr erthygl. Rhois pob ward (categori'r ward) yn y bot a chreu rhest o erthyglau o bentrefi a threfi yn y wardiau hynny. Yna ychwanegwyd y wybodaeth i'r erthyglau hyn ee [[Abertridwr]], [[Bedwas]], [[Cefn Fforest]]. So good so far! Ond, o fewn cymuned Bedwas ceir nifer o bentrefi eraill ee [[Graig-y-rhaca]]... ac ni wnaeth y bot eu newid. Ond mi i wnes rhai ee [[Tretomos]] gyda llaw a llygad. Fel soniais, dw i'n meddwl y gwneith ail-gyfeirio drwsio'r hen stwitch, os yw yno. Os nad oes switch yno, bydd rhaid ei gynnwys, wrth gwrs. Tydy BOT-Twm Crys ddim yn gweithio y dyddiau yma, felly bydd angen i mi wneud cais i'w ailddechrau. Yn y cyfamser, mi wna i ambell brawf fy hun. Diolch eto am dy amynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:47, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::' unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd' - cywir! Gobeithio na fydd ymyrryd a'r ffiniau am ganrif neu ddwy! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:48, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::: Newydd gwpla Etholaeth Caerffili. {{u|Rhyswynne}} - wneid di wiro y rhain os g yn dda, cyn i mi symud ymlaen i'r gweddill. Mae Powys yn enfawr (os cofiaf yn iawn, mae bron cymaint a gweddill Cymru, o ran nifer yr anheddiadau). Ac wrth gwrs, mae na ailwampio'r ffiniau eto mewn chydig fisoedd! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:02, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::: Mae cyfeiriad at ddileu'r hen switsis: [[Wicipedia:Pethau_i%27w_gwneud_cyn_ac_wedi_Etholiad_Cyffredinol_2024#Wedi'r_etholiad|yn fama (rhif 4)]], gyda nodyn 'AR y gweill' arno! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::::Dwi heb fod drwy pethau'n fanwl, ond o edrych ar y wardiau a restrir yn [[Caerffili (etholaeth seneddol)#Ffiniau|Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], mae Pengam yn cynnwys gwybodaeth am Aelod Seneddol gwahanol a hefyd Aelod y Senedd dros Islwyn (ond dydy'r sedd honno heb newid eto). Falle nad gwall yw hyn, a bod jest angen tynnu Pengam o'r rhestr - mae ar y ffin dwi'n meddwl, ond dwi'n brysur rwan (yn cofnodi pleidlais ar Fil yn y Senedd digwydd bodǃ), jest eisiau nodi nad yw popeth wedi'i wirio cyn i ti fwrw ymlaen ymhellach. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:01, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::::::Newydd weld dy fod wedi golygu [[Nantglyn]] @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Es am sbec, a wedyn sylwi ei fod dal yn dangos [[David Jones (gwleidydd Cymreig)]] fel yr Aelod Seneddol. Collodd ei sedd yn 2024, ond mae'r swits yn pwyntio at hen sedd/ffiniau cyn etholid seneddol 2024, sy'n felly'n egluro hynny. Mae eisiau diweddau erthygl DJ hefyd, ond mater arall yw hynny. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 17:39, 12 Tachwedd 2025 (UTC) == Calendr == Mae'r calendr misol yn wallus - ers ryw 4 mlynedd. Dw i di trwsio'r flwyddyn (!); oes na rywun a all fwrw golwg ar y 12 Nodyn os g yn dda? Er enghraifft: mae Nodyn:Gorffennaf yn gywir ond: 1. ydy e'n gywir y flwyddyn nesaf? 2. Mae'n dechrau ar ddydd Sul (a'r gweddill ar ddydd Llun). Os nad oes, yna mi alla i (neu rywun arall, plis) fewnforio Template:Calendar o en. Mae amser yn brin, sorri, a chymaint i'w wneud. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:45, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :Rwy'n hapus i wneud yr hyn y gallaf gyda hyn. Fodd bynnag, mae fy nghalon yn suddo pan edrychaf ar god Template:Calendar. Tybed a yw'n werth yr ymdrech o fewnforio'r cyfan. Efallai y byddai'n haws gwneud y gwaith â llaw yn flynyddol. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 15:13, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Rwy wedi trwsio y calendar misoedd ar gyfer 2025. Rwy hefyd wedi mewnforio bron popeth sydd angen ar gyfer y calendr. Dyma'r peth yn gweithio yn fy [[Defnyddiwr:Dafyddt/Pwll Tywod|mhwll tywod]] . Dau beth i benderfynu - ydyn ni eisiau'r wythnos i ddechrau ar ddydd Llun (fel mae e nawr). Mi fydd y dolenni i'r misoedd blaenorol/nesaf yn diflannu. Mae'n bosib bydd yn cael rhein nôl fewn ond bydd angen addasu y nodyn ychydig (heb edrych rhy ddwfn ar hyn eto). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:27, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Gwych! Diolch Dafydd! Piti nad yw'n bosib otomeiddio hyn, neu bydd angen ailwampio'n flynyddol. Un sal ydw i am gofio'r math yma o beth! ON Mae dechrau ar ddydd Llun yn iawn gen i: llai o grefydd! ;-) [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:24, 7 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Rwy wedi diweddaru nodyn Gorffennaf i ddefnyddio y nodyn Calendar. Dwi ddim yn or-hoff o'r ddolen "rhestr holl ddiwrnodau.." felly mae angen ystyried cadw/dileu hwnnw. Byddai diweddaru diwyg y dudalen ei hun yn help hefyd. Gweler y newid ar [[8 Gorffennaf]] [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 18:58, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Bendigedig! Mae'n edrych yn gret! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:44, 16 Gorffennaf 2025 (UTC) == Hyfforddiant cyfieithu yfory == Ymddiheuriadau mawr am y rhybudd byr ond dwi jest wedi darganfod mae cyd-weithiwr fi yn cynnal sesiwn ar-lein yfory i ddysgu pobol sut i gyfieithu erthyglau ar Wiki. Bydd y sesiwn yn cael ei chynnal yn y Saesneg ond mae croeso mawr i bobol cyfieithu rhwng unrhyw ieithoedd gallant nhw ysgrifennu mewn yn hyfedr. Am fwy o fanylion neu i gofrestru ewch i<nowiki/>https://leeds.libcal.com/calendar/openresearch/wiki_translate [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:56, 29 Gorffennaf 2025 (UTC) :Drwy gyd-ddigwyddiad, roeddwn yn Leeds wythnos diwethaf, ond ar gyfer [https://libraries.leeds.gov.uk/what-you-can-do/voice-fans-exhibition arddangosfa yn Llygell y Ddinas] (am le gwych), nid un y brifysgol. Dwi'n meddwl y byddai yna dipyn o ddiddordeb mewn gweithdai o'r fath yng Nghymru, ar gyfer y Gymraeg ac ieithoedd eraill. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:28, 4 Awst 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] - roedd yr arddangosfa yn edrych yn wych (a hefyd, achos dwi'n dod o Lanelli yn wreiddiol, dwi'n fel arfer anghofio am bêl droed, felly diolch am yr atgoffiad!). Dwi'n cytuno'n llwyr â chi ac roedd yn wych i glywed wrth fy nghyd-weithiwr roedd y sesiwn cyfieithu yn Leeds yn llwyddiant mawr. Pan hi'n dod yn ôl ar ôl ei gwyliau hi, dwi wedi gofyn am gyfarfod gyda hi ac un o'r pethau i drafod yw beth ddysgodd hi er mwyn meddwl am wneud rhywbeth tebyg. Os mae unrhyw un yma gydag awgrymiadau, cysylltiadau neu ddiddordeb am gefnogi rhywbeth fel hyn yng Nghymru neu ar lein, rhowch wybod i fi (neges Wicipedia neu gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:38, 13 Awst 2025 (UTC) == Trosglwyddo rhagor o ddwr o Gymru i Loegr == Dw i di creu'r map yma i fynd efo erthygl ar y cynnig yma: [[:File:Y cynnig gan Loegr i drosgwyddo dwr o Gymru er mwyn cyflawni Llundain.jpg]] a fersiwn Saesneg hefyd. Mae wirioneddol angen erthygl ar y cynnig yma, sy;n tarddu o Loegr, ond does gen i ddim amser ar hyn o bryd! Plis fedar rhywun fynd ati. Bydd angen tipyn o ymchwil, gan nad oes llawer o ffynonellau cadarn, hyd y gwela i. Diolch o galon! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:40, 4 Awst 2025 (UTC) == Llyfrgelloedd == Pwnc sydd wedi ei godi ar dudalen ddefnyddiwr, sy werth ei ehangu er wybodaeth. Mae gan Wikipedia llyfrgell sy'n caniatáu mynediad i ddefnyddwyr rheolaidd. Mae'r aelodaeth yn gyfunedig i bobl sydd wedi gwneud nifer penodol o olygiadau. Mae manylion ar gael ar https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Mae'n werth cael aelodaeth gan ei fod yn rhoi mynediad rhad i nifer fawr o gasgliadau ymchwil sydd fel arfer yn costio ffortiwn i'w gweld. Mae modd i bobl sydd â chod post yng Nghymru defnyddio Adnoddau Allanol Y Llyfrgell Genedlaethol trwy wneud cais am docyn llyfrgell https://psr.llgc.org.uk/psr/psr/register/cy/personal Mae gan y rhan fwyaf o lyfrgelloedd sirol hefyd mynediad i adnoddau allanol, cylchgronau, ac e-lyfrau cyfoes, am ddim, trwy docyn aelodaeth. Pob un yn gallu bod o werth i gyfranwyr Wicipedia [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:01, 10 Awst 2025 (UTC) == Map gwledydd o fewn Ewrop == Bore da! Dyma'r math o fap sydd gennym ar wledydd Ewrop heddiw, ac mae yno ers dros 10 mlynedd ee Gwlad Belg:{{-}} [[File:LocationBelgium.svg|chwith|600px]]{{-}} Mae'r map / diagram yma wedi fy mhoeni ers tro gan nad yw'n dangos ffiniau'r Alban na Chymru (a gwledydd eraill, ond am y tro dwi am ganolbwyntio ar y ddwy wlad agosaf at 95% o Gymry). Mae'r map hefyd yn colli cyfle - o liwio / amlygu Cymru hithau, gallwn weld yn gliriach lleoliad y ddwy wlad i'w gilydd a maint y ddwy wlad yn gliriach. Dyma'r map dw i'n ei hargymell (gyda ffiniau'r Alban a Chymru'n hollol glir!):{{-}} [[File:SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg|chwith|600px]]{{-}} Dim ond hon (Gwlad Belg) sydd ar Comin ar hyn o bryd ond os cytunwch, yna mi uwchlwythai fap tebyg ar gyfer holl wledydd Ewrop a'u gosod yn y gwybodlenni. gyda gwledydd bach pitw fel Andorra a Malta, gallwn roi cylch o'u cwmpas. Gwendid y map presennol yw nad ydyn nhw i'w gweld o gwbwl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:56, 21 Awst 2025 (UTC) :Mae hynny'n welliant enfawr, ac mae'n ddadlennol iawn yn ei gyd-destun ar dudalen [[Gwlad Belg]]. Mae'n edrych fel y byddai'n llawer o waith i ti... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 07:57, 21 Awst 2025 (UTC) :Gwych! Ie cyfaddawd call dw i'n meddwl - gellid dadlau yn erbyn cynnwys ffiniau gwladwriaethau yn y cefndir, ond yn gam neu'n gymwys maen nhw'n rhan gyfarwydd o fap Ewrop i lawer ohonom. Os yw'r un dull yn bosib ar gyfer tudalennau [[Gwlad y Basg]], [[Llydaw]], [[Catalwnia]], [[Països Catalans]] (ac ati...) fe fyddai'r mapiau'n gwella'r tudalennau hynny hefyd. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 13:27, 21 Awst 2025 (UTC) :::Diolch eich dau. Problem fawr Comin (ac en-wici) yw hyn: mae'r ddwy gymuned, yn dilyn 15 mlynedd o ddadlau, bellach yn derbyn bod Cymru a'r Alban yn wledydd. Dydyn nhw ddim yn derbyn fod Cernyw, Gwlad y Basg na Chatalwnia'n wledydd. :::Er mwyn cadw'r mapiau ar Comin dw i wedi gwneud ffiniau'r dair wlad yma ychydig yn ysgafnach; dw i ddim yn meddwl y bydd cais i'w dileu. Ar dudalen Astwrias, Galithia ayb mi wnaf fapiau unigol, ond byddai cymhlethu'r status quo drwy ychwanegu cant-a-mil o ffiniau sydd heb eu cydnabod yn lleihau ein dadl ni yng Nghymru. Mae'r map wedi'i diweddaru, ond bydd yn rhaid i chi adfywio celc eich cyfrifiadur er mwyn gweld y newidiadau - ffiniau Catalwnia, Gwlad y Basg a Chernyw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:14, 22 Awst 2025 (UTC) ::::Gallaf greu dau lun: un manwl fel hwn ar y chwith yn yr erthygl ar [[Gwlad Belg]], yn cymharu maint a lleoliad Gwlad Belg o'i gymharu a Chymru. Yr ail lun yw'r un yn y wybodldnDw i ddim mor siwr o'r ail ddelwedd - yr un yn y wybodlen lle mae coch Cymru'n rhy drwm, yn tynnu sylw ato'i hun yn ormodol? Efallai, coch ysgafn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:08, 22 Awst 2025 (UTC) :::::Mae'r map cymharu bach yn wych ac mae'r map yn y gwybodlen yn llawer gwell na'r hen un, ond dydw i ddim yn argyhoeddig bod angen i ni bwysleisio safle Cymru mor amlwg. Byddai coch ysgafn yn well. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:18, 22 Awst 2025 (UTC) ::::::Dw i wedi ychwanegu Llydaw. Efallai nad oes angen lliw gwahanol ar Gymru yn y Wybodlen: {{multiple image | width = 400 | footer = | image1 = Wales and Belgium - comparing area and position.jpg | caption1 = Yng nghorff yr erthygl<br />Maint a lleoliad Gwlad Belg o'i chymharu â Chymru | image2 = SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg | caption2 = Yn y wybodlen. Sylwer ar ffiniau Cernyw, Llydaw, Gwlad y Basg a Chatalwnia. }} {{-}} Drwy wneud Cymru'n ddi-liw (wel, lliw hufen golau), byddai'n bosib eu hychwanegu hefyd ar WP Cernyweg ayb. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 04:16, 23 Awst 2025 (UTC) :Gan nad oedd gwrthwynebiad mi uwchlwythais ryw ddeunaw o wledydd lleiaf Ewrop (cymharu dwy wlad) ar [[:Commons:Category:Bilateral maps of Wales]], a'u hychwanegu ar yr erthyglau cyfatebol. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:27, 24 Awst 2025 (UTC) == Polisi dyblu enwau == Bore da! Ymddiheuriadau rhag blaen os oes ateb eisoes i'm cais, ymhlith byrddau eraill y Caffi! Ond hoffwn wybod beth yw'r polisi [os oes polisi!] ynghylch pan fo dau ddarn o waith llenyddol yn rhannu'r un enw? Er enghraifft, fe ddois ar draws drama gan [[Gwilym R. Jones]] o'r enw ''Yr Argae'' sy'n dyddio o'r 1950au, ond sylwais fod drama arall o dan yr un enw, sef cyfieithiad [[W. S. Jones|Wil Sam]] o ddrama ''The Weir'' a gyhoeddwyd yn y 2000au. Yn yr achos yma, dwi wedi llwyddo i alw drama Gwilym R yn ''Yr Argae'' (drama radio) gan mai drama radio oedd hi'n wreiddiol, ond petai'r achos yn codi eto [ac mae'n siwr o wneud!] sut mae gwahaniaethu rhyngddynt? Ai drwy ddyddiad - ''Yr Argae'' (2008) ''Yr Argae ''(1954) neu oes dull arall a gymeradwyir? Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:56, 25 Awst 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl bod gennym ni bolisi "swyddogol" ar hyn. Wrth reswm, os byddwch chi'n dod ar draws teitl dyblyg, yna mae angen i chi ddelio ag ef. A chan fod angen i chi addasu teitl y tudalen (gyda rhywbeth mewn cromfachau), yna man a man ichi wneud gwaith da arni. Felly ''Yr Argae'' (drama 2008) ac ''Yr Argae'' (drama 1954), neu ''Yr Argae'' (drama Wil Sam) ac ''Yr Argae'' (drama Gwilym R. Jones) yn hytrach na ''Yr Argae'' (2008) ac ''Yr Argae'' (1954). (Dw i jyst yn dyfeisio'r manylion yma.) Mae hyn yn helpu i leihau'r posibilrwydd o wrthdaro â gweithiau eraill o'r un enw yn y dyfodol (llyfrau, ffilmiau, addasiadau teledu, ac ati; awduron eraill). Ond mater of synnwyr cyffredin yw hi. Allwn ni ddim rhagweld pob gwrthdaro a allai godi yn y dyfodol. Gellir addasu teitlau pan fydd problemau'n codi. Os ydw i'n amau ​​bod gwrthdaro posibl, dw i'n edrych o dan "Beth sy'n cysylltu yma" ym Mlwch offer y tudalen, a'i drwsio os oes angen. Dydw i ddim yn siŵr a yw hynny'n llawer o gymorth... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:11, 25 Awst 2025 (UTC) ::diolch, ydi, cymorth da iawn. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:38, 25 Awst 2025 (UTC) == Cynhadledd Cwlwm Celtaidd (arlein) == Nodyn bach i dynnu sylw at y digwyddiad ar-lein "Celtic Knot" sy'n digwydd ar 23 Medi. Mae "Celtic Knot" yn gyfle i gysylltu â golygwyr eraill sy'n golygu ar Wikipedias mewn ieithoedd eraill, yn enwedig ieithoedd Celtaidd ac ieithoedd lleiafrifol. Un o'r siaradwyr bydd ein @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] sy'n trafod am sut gall y cyhoedd gweithio gydag awdurdodau fel Comisynydd y Gymraeg i greu, wella a chael mynediad at ddata. Mwy o fanylion [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2025/Programme|yma]]. (Ymddiheuriadau mawr, mae'r tudalen yn Saesneg yn unig ar hyn o fryd achos dwi ddim wedi cael yr amser i gyfieithu. Ond os oes unrhyw un arall yn awyddus i gyfieithu, mae croeso mawr iddyn nhw a byddwn i'n ddiolchgar iawn am yr help!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:51, 28 Awst 2025 (UTC) == "Blwyddyn" Gweithiau Llenyddol == S'mae bawb. Cwewstiwn o bolisi golygyddol. Pan fo gan waith llenyddol hanes cyhoeddi cymhleth, mae nifer o ddehongliadau posib ynglyn â phryd yn union yw dyddiad cyhoeddi y gwaith. Gall hyn fod yn berthnasol at unrhyw waith llenyddol ond mae'n neilltuol o berthnasol yn achosion hen nofelau, oedd yn tueddu ymddangos fel cyfresi cylchgrawn/papur newydd yn gyntaf, ac fel cyfrol dim ond yn ddiweddarach, weithiau degawdau'n ddiweddarach (os o gwbl). Ystyriwn llyfr fel [[Lona]] er enghraifft - sydd ar hyn o bryd yn y categori "Llyfrau Cymreig 1923". Yn 1923 ymddangosodd y gwaith fel llyfr am y tro cyntaf. Fodd bynnag, roedd y nofel wedi ymddangos fel cyfres mewn cylchgrawn yn 1908. Cafodd ei hail-gyhoeddi drachefn yn 2024. Felly mae dadl digon dilys dros ei rhoi yn y categoriau "Nofelau 1908", "Llyfrau Cymreig 1923", "Llyfrau Cymreig 2024"; ac o bosib hefyd "Llyfrau Cymreig 1908", "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Ydych chi'n credu y dylid rhestri gwaith 1) dim ond mewn un categori blwyddyn (ac os felly pa un). 2) ym mhob blwyddyn a chategori perthnasol 3) mewn rhai ond nid eraill (ac os felly pa rai) Cwestiwn cysylltiedig yw a yw'r categoriau "Nofel" a "Llyfrau" yn cyfeirio at y blwyddyn pan ''ysgrifennwyd'' y gwaith llenyddol neu pan ''gyhoeddwyd'' y gwaith, gan gofio bod modd i'r rhain fod yn wahanol iawn i'w gilydd? Ac ydy'r diffiniad yr un fath yn y categori cyntaf ag yn yr ail gategori? Yn fy marn i mae'n gwneud y synnwyr mwyaf rhestri Lona yn y categori "Nofelau 1908" oherwydd mai yn 1908 ysgrifennwyd y stori ac ymddangosodd y tro cyntaf un; gall ei rhestri yn y categoriau eraill awgrymu ei bod yn nofel "fodern" (neu nofel o'r 1920au) pan nad yw hi mewn gwirionedd. Ond ''ni'' ddylai fod yn "Llyfrau Cymreig 1908". Fodd bynnag roedd hi hefyd yn Lyfr a gyhoeddwyd yn 1923 a 2024 felly dylai fod yn y categoriau hynny hefyd, ond ''nid'' "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Gobeithio bod hynny'n gwneud synnwyr? A defnyddio enghraifft hwyrach mwy adnabyddus: Dylai [[Y Dreflan]] (sydd ar hyn o bryd yn "Nofelau 1881" a "Llyfrau Cymreig 1881") fod yn "Nofelau 1879" a "Llyfrau Cymreig 1881". [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 11:25, 28 Awst 2025 (UTC) :Dw i'n cytuno'n fras. Dyma egwyddor gyffredinol: dylid dyddio gwaith creadigol i'r achlysur cyntaf y gall aelod o'r cyhoedd ei weld, ei ddarllen, ei glywed. Felly mae nofel neu stori fer yn cael dyddiad ei chyhoeddi gyntaf; mae drama neu opera neu fale yn cael y dyddiad pan gafodd ei pherfformio gyntaf. Ond mae yna achosion bob amser sy'n gwneud bywyd yn anodd. Er enghraifft, gallai nofelau a ymddangosodd ar ffurf cyfres mewn cylchgronau gymryd blynyddoedd i'w cwblhau: ateb – defnyddiwch y flwyddyn gychwynnol. Gall gwaith gael ei gyhoeddi flynyddoedd ar ôl marwolaeth yr awdur: ateb – defnyddiwch yr amcangyfrif gorau o pryd y gorffennodd yr awdur ei waith. Achosion eraill: defnyddiwch synnwyr cyffredin. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 16:35, 28 Awst 2025 (UTC) ::Lle nad yw'n bosib defnyddio ystod o flynyddoedd (e.e. cyhoeddwyd ''Y Dreflan'' yn 1878-79) Baswn i'n dweud y dylid defnyddio blwyddyn cyhoeddi'r bennod olaf, nid y flwyddyn gychwynnol, gan nad oedd y gwaith wedi'i gyhoeddi'n gyflawn tan y diwedd. (felly dylai fod yn y categori "Nofelau 1879"). [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 12:11, 29 Awst 2025 (UTC) :::{{Ping|Figaro-ahp}} Mae hynny'n gwbl resymol hefyd. "The truth is rarely pure and never simple," chwedl Oscar Wilde. Yn y bôn, pwrpas y dyddiad yw awgrymu cyd-destun hanesyddol. Os yw'r cyd-destun yn caniatáu hynny, mae'n well rhoi'r manylion llawn gyda gair o esboniad. Yn ddelfrydol, gallen ni gael rhywbeth fel ''Y Dreflan, ei Phobl a'i Phethau'' (cyhoeddwyd mewn rhannau misol yn ''Y Drysorfa'', 1879–80; cyhoeddwyd fel cyfrol, Treffynnon: P. M. Evans & Son, 1881), ond at y rhan fwyaf o ddibenion, mae hynny'n ormodol. Yr hyn a wnest ti yn adran "Llyfrau" o [[Daniel Owen]] yn ardderchog. Ond weithiau mae amgylchiadau'n galw am un dyddiad yn unig. Yn yr achos hwnnw, dw i'n dal i ffafrio'r dyddiad cychwyn, oherwydd dyna pryd y gallai darllenydd fod wedi gweld y darn hwnnw o lenyddiaeth am y tro cyntaf. Dyna pryd y cafodd y llyfr effaith gyntaf ar y byd. Ond dim ond barn yw honno, nid rheol wedi'i naddu mewn carreg. Hwyl, Dafydd. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:43, 5 Medi 2025 (UTC) == Hiliaeth == Cwestiwn sydyn a dyrys o bosib, ynghylch rhywbeth gododd dros y dyddia diwethaf, mewn cyd-destun arall. A oes cyfrifoldeb arnom fel llunwyr erthyglau i nodi bod rhywbeth yn gallu cael ei alw'n "hiliol" mewn llenyddiaeth Gymraeg? Bum yn darllen drama Gymraeg yn ddiweddar o gyfnod y 1980au, ac roedd un o'r cymeriadau yn defnyddio y gair annerbyniol "ni*****". Wrth drafod y peth cyn llunio erthygl, soniais wrth lenor arall gan awgrymu a ddylwn i gynnwys brawddeg fel a ganlyn - "Erbyn yr [[21ain ganrif]], ystyrir peth o'r iaith / deunydd yn y gwaith yma yn hiliol". Ond yr wrth-ddadl gefais i oedd, bod y gwaith dan sylw yn cael ei ystyried yn hiliol gan y cymunedau dan sylw, yn y 1980au hefyd. Mae'n ddadl sy'n codi ynghylch ''[[To Kill a Mockingbird]]'' hefyd, gyda chyhoeddiadau newydd yn bygwth newid y testun. Mi wn am sawl drama arall sy'n defnyddio ieithwedd annerbyniol hefyd, ac enghreifftiau o gymeriadau du oedd yn destun sbort. O geisio cadw'r erthyglau yn ddi-duedd, a oes awgrymiadau sut i ddelio gyda hyn? Neu awgrym o 'eiriad gwell? Mae hyn hefyd yn wir am rai o luniau yng nghasgliad gwych [[Geoff Charles]] lle mae na ambell enghraifft o "black face". Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 11:54, 5 Medi 2025 (UTC) :Lle mae trafodaeth gyhoeddus wedi bod am y gwaith dan sylw, dw i'n credu byddai manylion penodol yn ddefnyddiol. Gorau oll os gellid sôn am yr ymateb ar wahanol gyfnodau (Enghraifft ddychmygol: "Adeg ei chyhoeddi, dywedodd ymgyrchwyr bod y ddrama yn hiliol. Erbyn yr 21ain ganrif, mae beirniaid prif-lif o'r un farn"). Dw i'n siŵr bydd gan eraill awgrymiadau mwy defnyddiol! [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 21:30, 5 Medi 2025 (UTC) ::Diolch. Y broblem ydi, gyda’r dramâu, ac ambell i bantomeim a rhaglen deledu yn y 1970au dwi ddim yn meddwl bod neb wedi beirniadu’r gwatwar yma, neu’r defnydd o iaith hiliol, am ei fod yn cael ei dderbyn a’i weld ar deledu’r cyfnod, fel peth derbyniol a doniol. Ond yn yr hinsawdd bresennol lle mae yna ail-asesu difrifol a beirniadol, a sensitifrwydd eithafol dros enghreifftiau fel yma, tybed a ddylem gyfeirio at hynny, fel arwydd bod ein herthyglau yn gyfoes ac effro? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:33, 6 Medi 2025 (UTC) :::Newydd ddarllen yr erthygl Saesneg am ''Ain’t Half Hot Mum'' a gweld un frawddeg fel yma “the series does not get repeated by the BBC, as it is regarded as differing from modern broadcasting standards concerning its content.” Oes rhywun yn gwybod os oes canllawiau wedi’i cyhoeddi gan S4C neu’r Cyngor Llyfrau am hyn? Hynny ydi, peidio ail-ddangos cyfres fel un [[Gari Williams]] ''Galw Gari'' oedd yn cynnwys elfen o “dduo’r wyneb”, neu enghreifftiau tebyg. Mae’n faes mor ddyrys a theimladau cryf o’r ddau gyfeiriad. Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:46, 6 Medi 2025 (UTC) ::::Does gen i ddim ateb llawn ond dwi ddim yn siwr os ydi'n deg rhoi beirniadaeth uniongyrchol am awdur neu berfformwyr heblaw fod tystiolaeth eang o hynny. Mae gymaint o ddiwylliant yn adlewyrchu rhagfarn, ystrydebau neu anwybodaeth y cyfnod h.y. cymdeithas yn gyffredinol. Fel nodyn ychwanegol mae archif cyfryngau Clip Cymru yn cynnwys llawer o gynnwys a allai fod yn rhagfarnllyd neu sarhaus i wylwyr heddiw. Cyn gwylio'r cynnwys, mae yna rybudd blanced a mae'n rhaid cytuno gyda'r telerau yn parhau. Dyma mae e'n ddweud: ::::''Mae’r archif yma’n gofnod hanesyddol ac yn cynnwys deunydd a allai peri gofid neu niwed. Mae hyn yn cynnwys sylw’r wasg o drychinebau, troseddau a digwyddiadau hanesyddol eraill, ynghyd ag esiamplau o agweddau a iaith nad sy’n dderbyniol erbyn heddiw am bobl a grwpiau o gefndiroedd lleiafrifol.'' [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:22, 6 Medi 2025 (UTC) :::::Diolch. Mae hynny’n ddatganiad teg a chall. Dwi wastad wedi dadlau mai perthyn i’w cyfnod oedd yr enghreifftiau yma, ac yn anffodus, yn cael eu derbyn yng nghyd destun y cyfnod. Yr herio gan fy nghyd awdur ddaru fy nychryn y tro yma. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 01:47, 7 Medi 2025 (UTC) == Llif Trydar X == Oes yna rywun arall wedi sylwi bod y llif erthyglau dyddiol ar [https://x.com/Wicipedia Trydar / X] wedi peidio ers bron i fis? Oes rheswm technegol am hyn? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:17, 9 Medi 2025 (UTC) :Oes, problem dechnegol. Mae @[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]], sy'n gyfrifol am y cyfrif, [https://toot.wales/@carlmorris/115176157949634247 yn ymwybodol]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:13, 19 Medi 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics! == Helo pawb. Am y tro cyntaf ers sbel mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn cynnal Golygathon Wici Cyhoeddus. Pwnc y tro yma bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn Aberystwyth. Mae na gwahoddiad cynnes, (a phaned) i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) :Gwych! Wn i'm os y gallaf fod yn bresennol yn Aberystwyth, ond hapus i helpu o Lundain! Byddai'n wych petai rhywun yn gallu mynd drwy'r cylchgrawn SBEC sy'n cynnwys gwybodaeth am gyfresi drama a holl raglenni S4C o'i chychwyn. Wedi gofyn sawl gwaith i'r [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Llyfrgell]] a [[S4C]] am gopi o'r rhestrau dramâu, ond mae pawb i'w weld yn gwyro'r cais at ei gilydd! Siawns nad oes gan yr Archif Ddarlledu restr gyflawn o gyfresi, ffilmiau drama Cymraeg a fu ar S4C a chyn hynny ar BBC neu HTV?! Mae'n embaras os ddim! Byddai medru rhannu'r rhestr honno, yn wych! Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:48, 11 Hydref 2025 (UTC) :Gyda llaw, byddai'n wych medru cael cytundeb gyda [[BBC Cymru]], [[ITV Cymru Wales|ITV]] (HTV gynt) ac [[S4C]] i rannu delweddau o gyfresi drama S4C i gyd-fynd â'r erthyglau. Mae ein gwaith yn fodd gwych o hyrwyddo'r rhaglenni, ac felly y dylai ddisgyn yn daclus o dan yr elfen cyhoeddusrwydd neu farchnata, iddyn nhw. Mae hyn hefyd yn wir am y cynyrchiadau theatr, gan fod archif [[Geoff Charles]] o ran y Theatr, yn dod i ben ar ddiwedd y 1970au. Mae angen lluniau o'r 1980au ymlaen o gasgliadau theatr ffotograffwyr fel Gerallt Llywelyn, [[Keith Morris]] a Dylan Rowlands, ymysg eraill. Dwi'n ceisio cael Archifdy Gwynedd i rannu lluniau o gynyrchiadau Theatr efo mi ar gyfer Wicipedia, ond mae nhw'n bod yn anodd iawn ar y funud! Mae'n frwydr anodd, ac anheg yn fy marn i, gan bod y lluniau, fel arfer, yn eiddo i'r cyn-gwmnïau, ac nid yr archifdy neu'r ffotograffwyr. H.y, fel arfer, byddai'r ffotograffwyr wedi cael eu talu gan y cwmnïau am y lluniau, yn barod! Grrrrrrr. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:57, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am y sylwadau, ac am eich holl gwaith yn y maes yma! Hapus i cael sgwrs efo rheolwr yr archif i weld os oes na rhestr o'r holl dddramau efo ni. Ar rhan cael y ddarlledwyr o fod yn mwy agored, mae'r trafodaeth yma yn un sydd wedi bod yn parhau heb llawer o symyd am flynyddoedd, yn rhanol oherwydd resymau gyfreithiol and hefyd oherwydd diffyg dealltwriaeth o'r werth o fod yn agored. Mi wna'i i, ac eraill dwi'n siwr, parhau i roi pwysau ar sefydliadau i rhannu yn agored lle bynnag mae'r gyfraith yn caniatau. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 16:02, 10 Tachwedd 2025 (UTC) :::diolch Jason [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 09:22, 11 Tachwedd 2025 (UTC) == Cais i greu cyfres o erthyglau BOT == Helo pawb. Mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn parhau i weithio efo Llywodraeth Cymru i gefnogi'r Wicipedia Cymraeg. Fel rhan o'n brosiect eleni hoffwn greu tua mil erthygl newydd am actorion a chantorion enwog o Gymru a Hollywood. Mae'r erthyglau yma wedi cael i greu trwy grynhoi erthyglau Saesneg efo AI ac wedyn gyfieithu i'r Gymraeg gan ddilyn fformat tebyg. Mae'r erthyglau hefyd yn defnyddio data sydd eisoes ar Wikidata er mwyn nodi gwybodaeth fywgraffiadol. Dyma ragor o wybodaeth a llond llaw o enghreifftiau sydd yn drawstoriad o'r holl erthyglau. * pob un wedi'i olygu â llaw * 990 erthygl i gyd * yn cynnwys miloedd o dolenu at erthyglau am ffilmau * dros 80% yn menywod * tua 150 o Gymru a gweddyl yn sêr mawr ffilm a theledu '''Engreifftiau''' # [[Cyndi Lauper]] # [[Geraldine Chaplin]] # [[Jonny Owen]] # [[Lyn James]] # [[Mary J. Blige]] # [[Robin Davies]] # [[Sean Mathias]] # [[Sharon Stone (actores)]] # [[Tina Fey]] Fi'n hapus i derbyn unrhyw adborth neu pryderon sydd am lwythor holl erthyglau. Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 12:10, 29 Medi 2025 (UTC) :Mae hynny'n ymddangos fel erthyglau defnyddiol! Ewch amdani. Fodd bynnag, mae gen i gwpl o bryderon bach am y sampl honno. :* Ers tro bellach rydym ni wedi bod yn osgoi fformwlâu fel "Actores Americanaidd". Yn lle hynny: "Actores o'r Unol Daleithiau". :* Dw i'n amau'n fawr a yw categorïau fel "Merched a aned yn y 1950au" yn wirioneddol ddefnyddiol. Mae gennym ni ddigon o waith i'w wneud i gynnal y categorïau. Beth ydyn ni i fod i'w wneud â'r erthyglau sydd eisoes yn bodoli? Mae'n awgrymu llawer o waith ychwanegol i gynnal cysondeb. :[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:23, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch am y sylwadau @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]. ::* Dw'in hapus i ceisio newid y fformat o "Actores Americanaidd" i "Actores o'r Unol Daleithiau" cyn cyhoeddi'r batsh. ::* efo'r categoriau dwi'n hapus i mynd efo'r consensws. Y prif rheswm am cynnwys a rhai yma yw bod gen i rhyw cof o @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] yn deud bod nhw'n pwysig ar rhan cyfri y nifer o erthygalu sydd am menywod? Ond hapus i trafod. Bydd hi'n digon hawdd i tynnu nhw o na ::[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:04, 30 Medi 2025 (UTC) :Gawn ni newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth.? Mae yna anghysondeb fformat ar deitlau ffilmiau a cyfresi teledu - dylai nhw gyd fod yn italig. (er mae'r albymau yn iawn). Ac ie mae angen Genedigaethau BBBB ymhob erthygl a nid 'ganed yn y BBBBau'. Dyw'r cyfieithu AI ddim yn berffaith a byddai angen tipyn o welliannau i rhan fwyaf o'r erthyglau i addasu cyfieithiadau lletchwith a defnyddio Cymraeg mwy llyfn. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]]. Mi wna'i newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth. Efo teitlau ffilmau a cyfresi teledu, wyt ti'n son am y brif testun, neu'r rhestrau? Mi wna'i sieco a cywiro'r brif destun ond mae'r rhestrau yn defnyddio italig ar gyfer dolen i Wikidata a testun arferol ar gyfer dolennu Wici, a nid oess fordd o newid hyn dw'i ddim yn credu. Na'i sortio'r categoriau. Cytuno nad yw'r Gymraeg yn perffaith. Roedd hi'n balans rhwng erthyglau sych peirianyddol a ceisio creu rhywbeth mwy naturiol. Dw'i wedi bod trwy'r cyfan i ceisio cywiro unrhyw gwallau mawr ond fel y gwyddom, nid yw erthygl Wicipedia byth yn gorffenedig! Mi wna'i gweithio trwy'r sylwadau a gobeithio y bydd yr ansawdd yn dderbyniol. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:17, 30 Medi 2025 (UTC) :::Hia Jason. Ie, gyda'r rhestr mae'r broblem. Ond mae'n ymddangos fod hyn wedi bodoli erioed gyda ListeriaBot, a ddim o dan ein rheolaeth ni. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:00, 30 Medi 2025 (UTC) :Haia Jason. Mae angen ychwanegu defaultsort at y rhain (er enghraifft, <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:Lauper, Cyndi}}</nowiki></code>) er mwyn iddynt fod yn y drefn iawn mewn categoriau; sylwa ar drefn yr erthyglau yn [[:Categori:Prosiect Wicifflics]] ar hyn o bryd. :Mae hefyd angen gwneud hyn gyda nifer o erthyglau yn [[:Categori:Erthyglau LLGC 2023]] (ond nid y rhai lles nad oes cyfenw yn nheitl yr erthygl, e.e. [[Y Dywysoges Alexandrine o Baden]] – ac mae gan nifer ohonynt defaultsort eisioes). Tybed a all fot wneud hyn? :Does gen i ddim barn am [[:Categori:Merched a aned yn y 1950au]], ond buaswn i'n meddwwl y byddai'n bosib defnyddio Wiciddata i ddarganfod y nifer o erthyglau am ferched erbyn hyn. Efallai byddai rhywun ar [[:d:Wikidata:Request a query]] yn gallu ymgynghori? [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:01, 1 Hydref 2025 (UTC) ::Yn hollol Ham: mae na sawl teclyn erbyn hyn sy'n cyfrifo rhyw y person drwy Wicidata. Wedi dweud hyn os yw'r degawd yn bodoli, mi faswn i'n awgrymu eu defnyddio. Yn anaml iawn dw i'n anghytuno efo Craig, ond mae categoreiddio mor fanwl a phosib (Degawd yn y cyswllt yma) yn beth da, y fy marn i! Neu, o leiaf eu grwpio o dan y ganrif (fel a wneir ar en). Cofia hefyd fod [[:Categori:Merched yn ôl galwedigaeth]] yn ddefnyddiol. ::Dw i'n methu gweld problem ar y Rhestrau Wicidata / Wikidata List (sy'n cael ei ddiweddaru gan fot o'r enw Listeria). Os oes problem, rhowch wybod - gellir newid unrhyw agwedd o'r rhestrau hyn. ::Yn gyffredinol: braf gweld bod 80% o'r erthyglau yn ferched! Braf hefyd gweld swp o erthyglau sy'n hunan-ddiweddaru yn cael eu creu, drwy'r rhestrau Wicidata hyn. Mae na lawer o erthyglau a grewyd tua 2010 sydd a'r ffilmyddiaeth (gair a fathwyd gan DafyddT os cofiaf yn iawn) yn dod i ben ar y flwyddyn y cawson nhw eu creu! Ond mae Rhestrau Wicidata yn dod a'r erthygl yn gyfoes, yn fyw. ::Fe ddylem gael polisi ar AI. Mae enwici, Comin a ballu yn troi trwyn arno. Os yw'r wybodaeth yn gywir, diawl o ots gen i, ac os yw'n berthnasol i Gymru - gwell fyth! Yn ddiweddar dw i wedi bod yn defnyddio AI i chwilio am gysylltiadau Cymreig i berson ar Wicipedia; rhywbeth i feddwl amdano, Jason. Gyda llaw mae'r Uned technolegau Iaith yn gweithio ar Claude; ond yn anffodus, mae'n rhaid talu am hwnnw! Erchyll beth yw rhech llo bach. ::Un o wendidau mawr AI yw ei ddiffyg treiglo o fewn cod wici. Yn yr erthygl [[Cyndi Lauper]] ceir 'Ganwyd hi yn '''Dd'''inas Efrog Newydd yn...' Efallai y byddai'n bosib rhoi categori 'Heb ei brawf-ddarllen' ar bob erthygl, gyda'r golygyddion yn ei ddileu ar ol prawf-ddarllen yr erthygl? Tybed ydy'r grŵp gwirfoddolwyr yn dal gen ti i wneud hyn? A ninnau yma, wrth gwrs! ::Awgrymir ar ddogfennaeth y tri Nodyn (Pethau, Pobl, Lle) fod unrhyw Saesneg sy'n ymddangos (o Wicidata) yn y gwybodlenni yn cael ei gywiro / ei gyfieithu wrth roi'r nodyn ar yr erthygl ee enwau gwobrau ac enwau prifysgolion. Gall y rhain hefyd gael eu newid wrth brawf-ddarllen. ::Diolch Jason am dy waith diflino! Ymlaen ddywedwn i! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:08, 1 Hydref 2025 (UTC) :::@[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] Yn ychwanegol at sylw ̊Llywelyn2000, ac hefyd o'r erthygl Cyndi Lauper (yr unig un edrychais arni hyd yma), mae yna gamderiglo ar ôl rhagenwau (''pronouns'') hefyd. Os mai ti wnaeth y cyfieithu ac nid AI, er gwybodaeth [https://dysgucymraeg.cymru/media/14885/mynediad_de-cymru_fersiwn-2.pdf mae eglurhad o'r rheolau treiglo ar ôl rhagenwau i'w cael tabl ar dudalen 360 o'r cwrslyfr hwn]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:50, 2 Hydref 2025 (UTC) ::::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ga'i olwg ar hynny [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:12, 3 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am roi sylw i hyn, ac am yr awgrymiadau. Hapus efo'r syniad o cynnwys categori i nodi bod angen sieco bellach. Yn anffodus does gen i ddim staff neu wirfoddolwyr i helpu efo'r gwaith gwirio ar hyn o bryd ond gobeithio daw cyfle yn fuan. Dwi'n gallau cael golwg ar y gwybodlennu i weld os oes na data amlwg sydd angen i gyfieithu, cyn cyhoeddu. :::Ar rhan 'Ganwyd hi yn Ddinas Efrog Newydd yn...' tybed allet ti cadarnhau i mi beth sy'n cywir? mae Cysill yn awgrymu "yn Ddinas" neu "yn Ninas". Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:07, 3 Hydref 2025 (UTC) ::::Dyw Cysill ddim yn deall <u>ystyr</u> brawddegau! Felly dyw e ddim yn deall cyd-destunau gramadegol. Mae'r parau "yn ddinas" ac "yn ninas" yn bosibl, ond hynny mewn cyd-destunau hollol wahanol. E.e. "Mae Caerdydd yn ddinas"; "Ganwyd Dai yn ninas Caerdydd" – Cywir! "Mae Caerdydd yn ninas"; "Ganwyd Dai yn ddinas Caerdydd" – Anghywir! Felly "Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd" bob tro. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:44, 3 Hydref 2025 (UTC) :::::Gwych. Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 07:17, 6 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]]. Mi wna'i ychwanegu'r defaultsort i pob un. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:52, 3 Hydref 2025 (UTC) ---- Haia {{Ping|Jason.nlw}}. Ble ryan ni efo'r lanlwytho? Dw i newydd brawfddarllen dwy erthygl, ac fel y gellid disgwyl roedd manion ynddyn nhw i'w cywiro - ond mae hynny'n wir am fy ngwaith i hefyd; a chwaeth yw llawer o gywiriadau, nid cangyms. Mae mwy o blaid cael yr erthyglau hyn ar wici nag yn eu herbyn. Dw i ddim yn meddwl y byddaf yn medru rhoi llawer o amser fy hun ond mae'r system yn ei le (y categori prawf ddarllen), i fynd ati. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:51, 23 Tachwedd 2025 (UTC) == Trio gwneud "Info-box" == Helo - dwi'n trio gwneud "Info-box" ar gyfer yr albwm ADFYW gan y band Cordia. Am ryw reswm, tydi o ddim i weld yn gweithio. Ai defnydd sydd ar Wikipedia Saesneg yn unig ydi o? Gwerthfawrogi unrhyw help! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:08, 29 Medi 2025 (UTC) :Ceisiwch osgoi "Nodyn:Infobox unrhywbeth", os gwelwch yn dda! Mae gennym ni "Nodyn:Gwybodlen Albwm" yn lle hynny. A dweud y gwir, mae diffyg dogfennaeth ar gyfer cystrawen y wybodlen, ond gweler e.e. [[Yours Sincerely (albwm)]] i'w gweld ar waith. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Anhygoel - diolch! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:55, 29 Medi 2025 (UTC) == Fandaliaeth o Japan == Ers rhyw bythefnos mae na erthyglau mewn Japaneg yn cael eu creu: fandaliaeth bur. Heddiw'r bore crewyd 6. Oes rhywun yn cofio sut i atal ystod o gyfeiriadau IP os na wyddom IP'r fandal? [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/~2025-27513-94 oedd wrthi y bore ma.] Dw i'n poeni y gall cyn hir greu 6 mil neu 6 miliwn, gydag IP gwahanol ar bob un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:09, 6 Hydref 2025 (UTC) :Dw i newydd ddileu'r erthyglau a grewyd. Mae'n hawdd blocio un defnyddiwr, ond pan mae'n newyd ei gyfeiriad IP rhaid blocio'r ystod. {{u|Dafyddt}} - ydw i'n iawn yn dweud dy fod wedi gwneud hyn beth amser yn ol? Sut mae rhywun yn gwybod pa ystod o gyfeiriadau yw fy mhroblem i. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:48, 7 Hydref 2025 (UTC) ::Yn anffodus gyda IPv6 mae'n anodd blocio ystod penodol heb flocio ISP cyfan. Ond efallai mai dyma'r unig ateb yma. Dyma chwiliad o'r cyfeiriad IP https://wq.apnic.net/static/search.html?query=240B:253:3460:9300:70C3:666B:A8C5:7DA ::Felly byddai'r ystod "240b:240::/26" yn blocio pob cyfeiriad IPv6 sy'n defnyddio darparwr "Japan Internet Xing Co" (o leia dyna un o'i blociau IP). Byddai'n dda gallu blocio cyfeiriadau penodol rhag creu/golygu tudalennau fel gwestai. Ond dyw e ddim yn edrych yn bosib, dim ond gosodiad ar draws y wici cyfan i wahardd gwestai. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:15, 7 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch Dafydd! Mae hyn yn wendid yn y fersiwn diweddaraf, felly. Mi holai ar Meta pan ga i amser, oni bai fod rhywun yn fy nghuro! O leia dw i'n gwybod beth i'w ofyn rwan! Diolch eto. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:38, 8 Hydref 2025 (UTC) == Gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn 2025 - Galwad am enwebiadau == Helo bawb. Neges isod gan Rupal, fy nghyd-weithwr yma yn WMUK - Bydd e'n wych gweld enwau o'n gymuned ni yn y mix! Mae WMUK yn hapus i gyhoeddi bod enwebiadau ar agor ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn y DU''' 2025. Rydym yn gofyn i chi [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform enwebu unigolion a sefydliadau] sydd wedi bod yn rhan o ymdrechion Wikimedia UK i hybu gwybodaeth agored yn 2024/25. Y categorïau ar gyfer eleni yw: * Wicimediwr y Flwyddyn y DU (Unigolyn) * Partneriaeth y Flwyddyn (Sefydliad) * Wikimediwr Neywdd ("Up and coming") (Unigolyn) Rydym yn chwilio am bobl a phartneriaethau o fewn cymuned Wikimedia UK sydd wedi gwneud argraff fawr arnoch gyda'u gwaith gwybodaeth agored, yn 2024/25. Rydym yn arbennig o awyddus i glywed am bobl a sefydliadau a gyflawnodd brosiectau sy'n mynd i'r afael â'n themâu strategol, sef Tegwch Gwybodaeth, Llythrennedd Gwybodaeth, a'r Hinsawdd a'r Amgylchedd. Bydd enwebiadau'n cael eu beirniadu gan aelodau'r Pwyllgor Datblygu Cymunedol a chyhoeddir yr enillwyr yn y '''Dathliad Cymunedol''' ar '''Dydd Sadwrn 15 Tachwedd 2025'''. *i ddarllen mwy am yr enillwyr llynedd, ewch i https://wikimedia.org.uk/2024/12/2024-uk-wikimedian-year-awards/ *i enwebu, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/ *i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:58, 7 Hydref 2025 (UTC) :Wel, wel, o edrych ar restr llynedd gwelais bu Wicipedwr preswyl gyda'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, ond doeddwn ddim wedi clywed am hyn, er mod i'n aelod ac yn darllen y cylchgrawn o glawr i glawrǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:41, 8 Hydref 2025 (UTC) ::O ystyried cyfraniad enfawr [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Robin]] i Wici Cymraeg dros y blynyddoedd, wedi ei symud o ychydig gannodd o erthyglau i'r cannoedd o filoedd presennol, rwy'n credu mai da o beth byddai ei anrhydeddu ef ar ei ymddeoliad. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:02, 13 Hydref 2025 (UTC) :::Cytuno ac eiliaf [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 06:51, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::Hi Paul - fel dwedais i i AlwynapHuw, plîs defnyddiwch y ddolen i enwebu (neu gefnogi enwebiadau) i wneud yn hollol siŵr mae'r trefnwr ddim yn colli enwebiadau. Diolch! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:14, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Hi - plîs rhoi unrhyw enwebiadau yn y ddolen (https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/) Dwi ddim yn gyfrifol am y gwobrau hwn (un o fy nghyd-weithiwr yw'r trefnwr) felly dwi ddim yn siwr bydd enwebiadau rhywle arall yn cael eu cyfri. Dwi wedi tynnu ei sylw hi i'r sgwrs yma ond i wneud yn hollol siŵr, plîs defnyddiwch y ffurflen Google. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:08, 14 Hydref 2025 (UTC) :Dolen i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol nawr yn barod - [https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059?aff=oddtdtcreator&_gl=1%2Ap0azzm%2A_up%2AMQ..%2A_ga%2ANDA4MzAyNzQ0LjE3NTk3NDk4NTQ.%2A_ga_TQVES5V6SH%2AczE3NTk3NDk4NTMkbzEkZzAkdDE3NTk3NDk4NTMkajYwJGwwJGgw#search cofrestriad drwy Eventbrite]. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 13:40, 21 Hydref 2025 (UTC) == Yr Amgueddfa Genedlaethol yn agor ei drysau! == Yn dilyn tua 15 mlynedd o ofyn yn daer, o drafod yn bwyllog, ac o'u beirniadu'n agored... mae ein Hamgueddfa wedi rhyddhau dros 2,000 o luniau bendigedig ar drwydded agored Comin Creu. [https://images.museumwales.ac.uk/home?WINID=1759844199728 Dyma nhw!] Y cam nesaf yw uwchlwytho torfol i Gomin Wicimedia. Dyma beth sydd ar Comin ar hyn o bryd: [[:Commons:Category:Amgueddfa Cymru – Museum Wales]]. Mae na sawl teclyn i wneud y gwaith hwn; yr un a ddefnyddiais i uwchlwytho 850+ o dudalennau ''Llyfr Coch Hergest'' oedd 'OpenRefine': [https://openrefine.org mae'r cyfarwyddiadau a'r teclyn (am ddim) yn fama]. Amdani, rhywun? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:49, 8 Hydref 2025 (UTC) :Go dda - yr holl blagio wedi talu'i ffordd yn y pen drawǃ Diolch am dy ddyfalbarhad. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:59, 9 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch {{u|Rhyswynne}}! ::{{Ping|Gemma Coleman (WMUK)}} - os y gwnei di ofyn yn garedig i Sara neu Richard, dw i'n siwr y gwnawn nhw (neu ti?) torflwytho (mass upload) y lluniau yma. Gall y disgrifiadau hefyd fod yn y ddwy iaith: mae'r metadata ar gael. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:55, 15 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch! Dwi wedi tynnu eu sylw i'r edefyn hwn yn barod ac wedi ychwanegu hwn i fy 121 nesaf i drafod. Ar hyn o bryd mae OpenRefine (a torflwytho) dim rhywbeth dwi'n gwybod sut i wneud o gwbl! Hefyd, mae nifer o brosiectau gwaith arall 'da fi felly mae rhaid i fi gytuno blaenoriaethau gyda Sara. :::Ond bydd yn siom fawr i golli'r cyfle i ddefnyddiau'r delweddau felly wna i wneud fy ngorau i sortio rhywbeth. Hefyd, os mae unrhyw un yma gyda diddordeb yn hwn ond hoffi ryw fath o gymorth, hyfforddiant ac ati, rhowch wybod i fi - falle gallai gweithio gyda'i gilydd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:49, 21 Hydref 2025 (UTC) ::::Can diolch! Mi gaf innau olwg pan gaf amser. Am y cyntaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:53, 22 Hydref 2025 (UTC) == Adolygiad cynnwys ar gyfer digwyddiad "World AIDS day" == Mae’r [[metawiki:Wikimedia_LGBT+/Portal|grŵp defnyddiwr WMLGBT+]] yn chwilio am siaradwr Cymraeg gyda gwybodaeth a dealltwriaeth ynghylch HIV ac AIDS i wneud adolygiad o ba cynnwys sy’n ar gael yn barod am y pwnc ar Wicipedia Cymraeg a pa erthyglau sy’n angen gwella, cyfeiriadau neu sydd ddim yn bodoli. Mae’r bwriad yw creu rhestr o tasgau ar gyfer unrhyw siaradwyr Cymraeg sy’n mynychu’r Golygathon ar ddiwedd mis Tachwedd yng Nghaerdydd i nodi “World AIDS Day”. Efallai bydd rhywfaint o gyllideb i dalu am amser yr ymchwilydd. Oes gennych unrhyw ddiddordeb neu cwestiynau, cysylltwch [mailto:owen@wmlgbt.org owen@wmlgbt.org].  [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:13, 9 Hydref 2025 (UTC) :Hapus i helpu, o ran cyfieithu, ond mae fy ngwybodaeth o'r ddau gyflwr yn dennau iawn, er mawr gywilydd imi! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:59, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch! Mae yn bendant lot o waith cyfieithu i wneud i fod yn siŵr! @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] - dwi'n tagio chi i dynnu eich sylw i hwn. Paul - dwi ddim yn siŵr pa mor aml Owen yn ymweld Y Caffi, ydych chi'n hapus i gysylltu fe yn syth neu ydych chi'n hapus i fi rhannu eich cyfeiriad e-bost gyda fe? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:26, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Dim ond pam cafodd rhywun yn fy nhagio 😅 :::@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] rwyt ti'n croeso i rhannu fy nghyfeiriad ebost gyda pobl sy'n hoffi helpu. :::@[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]]: Rhaid i ni ffeindio rhywun sy'n gallu ymchwilio lle (yn Wicipedia Cymraeg) angen mwy o ystyriaeth ar bwnc HIV/AIDS. Ond mae llawer o erthyglau Seisnig dyn ni'n gallu cyfieithu hefyd. Diolch am atebu; dwi'n siŵr bod ni'n gallu croesawu eich cymorth — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 13:11, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::{{Ping|Paulpesda}} er gwybodaeth, mae Owen yn foi da, uchel iawn ei barch gan Wikimedia UK ayb a'r byd technoleg gwybodaeth drwy'r byd. Mae hefyd yn gweithio yn Llundain: handi iawn! Ac yn bwysicach na dim... yn gyfaill i ni yma ar cy-wici! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:00, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]], rwyt ti'n garedig iawn! Ond gweith''iais'' i yn Lundain; rŵan, dwi'n byw yng Nghanol Caerdydd (ers 2 flynedd) a dwi'n gweithio o gartref yma 😅 — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 09:42, 15 Hydref 2025 (UTC) ::::::O uffern i'r Nefoedd, felly! ;-) bydd rhaid cael sgwrs dros beint! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 14:43, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::::Bydda i am y cyfarfod bod Gemma wedi crëu: [[m:Meetup/Cardiff/5]] (ond bydda i'n tipyn hwyr) — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 14:52, 15 Hydref 2025 (UTC) == Coleg Cenedlaethol Cymru == Byddwch yn ofalus wrth ddyfynu o ddeunydd gan y [[Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol|Coleg Cenedlaethol Cymraeg]], gan imi ddod ar draws sawl ffaith anghywir yn eu deunydd, ac ar eu gwefan. Gwell croes-wiro bob amser i fod yn saff. Er enghraifft, mae nhw'n nodi mai ym 1936 y cyhoeddwyd y nofel ''[[Y Wisg Sidan]],'' ond ym 1939 sy'n gywir, fel ag y mae yn y ''[[Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru]]'' ac ar ein tudalenau ni! Felly hefyd gyda blwyddyn darlledu'r addasiad i deledu, ''[[Y Wisg Sidan (cyfres deledu)|Y Wisg Sidan]]'' sef 1997 ganddynt hwy [blwyddyn yr ail-ddarlledu] ond ym 1995 cafodd y gyfres ei darlledu gyntaf, gan ennill gwobrau [[BAFTA Cymru]] ym 1996. Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:04, 16 Hydref 2025 (UTC) == Cyfarfod Wikimedia Caerdydd, 6 Tachwedd 2025 == Mae @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] eisoes wedi crybwyll hyn mewn sylw uchod, ond dyma [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/5/cy wybodaeth am y digwyddiad, sydd ar gael yn Gymraeg] bellach. O edrych yn ôl ar hen hysbysiadau, sylweddolais bod dros 10 mlynedd ers ein digwyddiad diwethaf yng Nghaerdydd - mae amser yn hedfan. Byddai'n grêt gallu cwrdd efo rhai ohonoch yno. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:24, 17 Hydref 2025 (UTC) :Cofiwch am y digwyddiad hwn yr wythnos hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:09, 31 Hydref 2025 (UTC) ::Sut aeth hi, Rhys? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:33, 17 Tachwedd 2025 (UTC) :::Aeth yn dda iawn, diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Daeth 11 person, rhai heb olygu o gwbl (gan gynnwys aelod o gymdeithas hanes leol) a phobl sy'n ymddiddori mewn sawl pwnc/wici gwahanol. Efallai trefnir digwyddiad tebyg ym mis Ionawr. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:46, 17 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Fantastig {{u|Rhyswynne|Rhys}}! Mae 11 yn dorf fawr, y dyddiau hyn! Dw i'n dal i gofio'r golygathon cyntaf hwnnw yn y Llyfrgell Ganolog. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:17, 20 Tachwedd 2025 (UTC) == Oes myfyrwyr yma? (Galwad am bapurau) == Mae'r [https://celticstudents.blogspot.com/ Gymdeithas Myfyrwyr Astudiaethau Celtaidd] wedi agor eu galwad am bapurau i fyfyrwyr cyfredol a rhai sydd newydd raddio. Oes unrhyw fyfyriwr yma gyda diddordeb (falle sydd a chysylltiad â ieithoedd Celtaidd ar Wiki?) Mae'r gynhadledd yn ddigwyddiad hybrid yn yr Iwerddon ar yr 11eg o Fehefin hyd y 13eg o Fehefin 2026 ac mae'r dyddiad cau i roi eich crynodeb ar y 12fed o Ragfyr - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScsDRbzUe_ffIdiWAvIqsWTT7yb1oO0zCykg9assb_ccy4eVg/viewform dolen yma] (Fel arfer, rhowch wybod i fi os hoffech chi gael sgwrs/cymorth/mwy o fanylion am hyn.) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:07, 21 Hydref 2025 (UTC) == Dathliad cymunedol 15 Tachwedd == Diolch am eich enwebiadau ar gyfer y gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn. Os hoffech chi ymuno â ni am ein Dathliad Cymunedol (Dydd Sadwrn 15fed Tachwedd 11yb - 1yh) ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 i gofrestru. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:06, 28 Hydref 2025 (UTC) == Ffilmiau bot "am berson" == Mae 'na gwenid ar Wicidata bod y categori "ffilmi am berson" (Q645928) heb fflag sy'n mynnu bod enw "y person" yn rhan o'r data. Newydd dreulio amser yn rhoi enw "y person" a phwt o wybodaeth amdano ar erthygl [[I Accuse!]], rhywbeth byddwn yn disgwyl i Wicidata ei ddarparu ar erthyglau bot! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) :Cytuno. Dros dro, ar Wicidata, dw i wedi rhoi Alfred Dreyfus fel 'Prif bwnc' y ffilm, ac mae hwnn'n llifo i'r Wybodlen. Gelli godi'r datrusiad (dy awgrym) ar dudalen Cymuned WD hefyd, cofia. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:31, 17 Tachwedd 2025 (UTC) == Cyfieithiad digwyddiad Diwrnod AIDS y byd == Hiya! Cyn mynd ar wyliau blynyddol roedd fi trio cyfieithu'r tudalen digwyddiad ar gyfer y digwyddiad World AIDS day yng Nghaerdydd diwedd Tachwedd (https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy). Dwi wedi gwneud fy ngorau ond dwi'n teimlo fel dwi wedi rhedeg mas o amser i fod yn hollol ofalus a hefyd, mae'n falle yn gam rhy bell am fy Nghymraeg! Os bydd unrhyw un yma sy'n fodlon i brawf darllen a chywiro unrhyw gamgymeriadau yn fy Nghymraeg, byddwn i ddiolchgar iawn! (Hefyd, mae'n amlwg dwi ddim wedi cweit yn deall sut mae'r offer cyfieithu yn gweithio ac mae'r dolenni wedi diflannu!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 17:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) == Enwau Groeg yr Henfyd == Nodyn sydyn i holi ynghylch cyfieithu enwau cymeriadau o [[Groeg yr Henfyd]]. Wrthi yn cyfieithu erthyglau am ddramâu [[Soffocles]] ac eraill, ac yn sylwi weithiau bod yr enwau / cyfieithiadau mae'r beirdd fel [[Euros Bowen]] neu [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]] yn ei ddefnyddio / gynnig, yn wahanol i'r rhai sydd eisoes ar waith ar Wicipedia Cymraeg. Er enghraifft, y proffwyd dall [[Tiresias]]. "Teiresias" mae Bowen yn ei ddefnyddio, sy'n agosach at y "Teiresias / Τειρεσίας" wreiddiol, ond defnyddiodd @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] Tiresias. Tydwi ddim yn ddigon o ieithydd i ddadlau pa un sy'n fwyaf cywir, ond byddai'n dda derbyn barn er mwyn cysoni'r holl erthyglau. Yr un modd gyda Thesews, brenin Athen. Thesews sydd gan Bowen, ond [[Theseus]] sydd gennym ni, er mai "Thesews" sydd yng nghorff yr erthygl. Ydi hi'n iawn imi addasu'r hyn sydd gennym i gyd-fynd â'r cyfieithiadau cyhoeddedig? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 12:24, 7 Tachwedd 2025 (UTC) :Yn wir, mae'r peth fel siop siafins, er nad oes ateb amlwg. Wrth wraidd y broblem mae'r arfer Seisneg o droi enwau Groegaidd yn rhai Lladin. A phan, ar ben hynny, rydyn ni'n Cymreigeiddio'r ffurfiau Saesneg-Lladin, mae'n mynd yn gymhleth iawn. Felly mae dewisiadau anghyfforddus i'w gwneud yn aml. O'm rhan i, byddwn i'n falch o'ch gweld chi'n tacluso rhywfaint o'r pethau hyn, Paul. ("Thesews" yw'r ffurf yn ''Geiriadur yr Academi'', a dydw i ddim yn siŵr pam nad yw hynny'n cael ei ddefnyddio ar gyfer teitl yr erthygl.) [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:05, 7 Tachwedd 2025 (UTC) ::Diolch. Wedi dechrau ar y twtio. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:26, 8 Tachwedd 2025 (UTC) ::Wedi creu y dudalen a'r rhestr hon [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]] er mwyn cysoni'r enwau. Mae ambell i deitl / enw yr erthyglau Cymraeg yn dal i ddefnyddio'r teitl Saesneg. A ddylem gywiro rheiny hefyd? @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]]@[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 21:28, 8 Tachwedd 2025 (UTC) :::Tydw ina ddim o bell ffordd yn arbenigwr, a fy naliadau wedi newid dros y blynyddoedd. Dw i'n cofio dadlau y dylem gadw'n slafaidd at yr hyn mae'r ffynonellau solad yn ei ddweud, ond bellach, dwi'n meddwl y dylem ni, weithiau benderfynu rhai pethau fel hyn ein hunain. Mae'r 'ffynonellau solad' yn aml yn simsan, yn gwrth-ddweud ei gilydd neu wedi dyddio'n arw. Dw i'n hoffi dy syniad o restr i geisio barn, sgwrs ac yna cytundeb a chysondeb traws-cy-wici. Efallai hefyd, ryw ddydd y byddai rhestr enwau pobl o'r Hen Roeg (a Rhufeinig!) hefyd yn beth da. Mae pob ebw lle sy'n gorffen gyda 'eus' yn amlwg yn trosi'n naturiol, yn Cymreigio'n naturiol i 'ews', fel yr awgryma Craigysgafn, uchod. Felly hefyd (yn fy marn i) y dylid trosi 'hydro' yn 'heidro'... ond sgwrs arall yw honno! Diolch am dy waith efo hwn Paul; efallai yn nes ymlaen y medri gynnig pennod ar hyn i'w roi yn ein [[Wicipedia:Arddull|Polisi arddull]]? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:19, 9 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Diolch. Dwi'n sylwi bod 'us' yn troi'n 'os' hefyd. Cytuno bod hi'n hen hir ddadl ddi-ateb! Hyd yn oed pan oeddwn yn astudio Lefel A yn yr ysgol 35 mlynedd yn ôl! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:26, 9 Tachwedd 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics yn Aberystwyth == Helo pawb. Mae dal amser i gofrestru am y digwyddiad yma! Diwrnod allan yn Aberystwyth, Paned am ddim, cyfle i gwella'r byd trwy olygu Wicipedia? Oes angen rhagor o rhesymau?! Pwnc y digwyddiad bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn y Llyfrgell Gen. Mae na gwahoddiad cynnes i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) == Diolch == Dim ond nodyn o ddiolch i'r gymuned am fy enwebiad ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn 2025'''. Wedi ei werthfawrogi yn fawr. Llongyfarchiadau hefyd i @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am ei enwebiad yntau. Er na fu'r ddau ohonom yn llwyddianus y tro yma, dwi'n siwr ein bod yn gwerthfawrogi'r gydnabyddiaeth yn fawr, ac yn falch o weld bod y Wicipedia Cymraeg yn cael ei phriod le, gyfochor â'r rhai drwy'r byd. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:36, 16 Tachwedd 2025 (UTC) :Ia wir, diolch gyfeillion. Dw i wedi enwebu un ohonoch yn flynyddol dros y 10 mlynedd diwethaf, heb lwc. A llongyfs Paul. Efallai ei bod hi'n bryd i cy-wici ddewis Wicipediwr y Flwyddyn ein hunain, ac nid gadael i bobl o'r tu allan, na wyddan nhw fawr o ddim am ein gwaith yma, i ddewis ar ein rhan! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:53, 16 Tachwedd 2025 (UTC) == Enable global sysops on this wiki? == <div class="cd-moveMark">''Moved to [[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi#Enable global sysops on this wiki?]]. [[Defnyddiwr:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Codename Noreste|sgwrs]]) 04:46, 18 Tachwedd 2025 (UTC)''</div> == Pythefnos brysur ar gyfer digwyddiadau Wiki == Mae nifer o ddigwyddiadau Wiki sy’n eisiau denu siaradwyr Cymraeg dros y pythefnos nesaf. Mae’r manylion yn y [https://mailchi.mp/7132aa06fbfc/z6dydykmbj cylchlythyr Cymru newydd] (tanysgrifio [https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru yma]) ond isod yw crynodeb bach… '''Dydd Gwener 28ain yn Aberystwyth''' - [https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 Golygathon Wici-Fflics] gyda Jason yn y Llyfrgell Genedlaethol '''Dydd Sadwrn 29ain yng Nghaerdydd''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy Golygathon Diwrnod AIDS y Byd] yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd. '''Dydd Sadwrn 29ain AR-LEIN''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:World_AIDS_Day_2025_online Golygathon Diwrnod AIDS y Bydd ar-lein]. Does dim cyfieithu byw i'r Gymraeg ond mae llwyth o erthyglau ‘da nhw sy’n angen fersiynau Gymraeg. '''Dydd Sadwrn 6ed Rhagfyr AR-LEIN''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. Am fwy o wybodaeth neu i gofrestru, dilynwch y dolenni uchod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:45, 26 Tachwedd 2025 (UTC) :Whaw! bwydlen blasus iawn, Gemma! Gwych iawn! Dw i yng Nghaerdydd ddydd Sadwrn, i weld y rygbi, ond duw a wyr os y caf amser i bicio i fewn i'r Llyfrgell Ganolog. Cawn weld! Pob hwyl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:10, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ::Oooh - mwynhau! (Yn anffodus, dwi ddim yn disgwyl llawer yn erbyn De Affrica ar hyn o fryd, ond mae gwyrthiau'n digwydd). Byddwn ar y 5ed llawr yn y llyfrgell o 1yh os hoffech chi ddod draw cyn y gêm (a diolch am yr atgoffiad am y rwgbi)!!! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:03, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ==David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)== Wedi sylwi bod yr erthygl wedi ei nodi fel un i'w dileu gan [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] gydag un o'r rhesymau: "Dim byd yn nodedig.". Mae cas gen i'r miloedd o erthyglau un llinell o fywgraffiadau sydd ar Wicidpedia. Nifer fawr ohonynt wedi eu creu fel rhan o brosiect "Wicibobl" deng mlynedd yn ôl. Mae angen "prosiect" newydd i wella'r fath erthyglau! Ond rwy'n anghytuno a barn Robin bod 'Druisyn' yn un sydd un mor ddi-nod ag i beidio haeddu erthygl. Roedd yn weinidog Wesla o'r un oed ag [[John Evans (Eglwysbach)|Eglwysbach]], cafodd y ddau eu geni yr un flwyddyn a'r ddau eu derbyn i'r weinidogaeth yr un pryd. Eglwysbach, yn ddi-os oedd brenin ei enwad yn y cyfnod, ond roedd 'Druisyn' yn dywysog amlwg. Rwyf wedi symud yr erthygl wreiddiol o [[David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)]] i [[David Jones (Druisyn)]] ac wedi ei wella. Mae llawer iawn fwy gallwn ychwanegu ato, ond rwy'n gobeithio bod y pwt o ychwanegiad yn ddigon i berswadio Robin o haeddiant lle Druisyn yn ein harlwy [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:20, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) : Pwrpas Tudalenau Sgwrs ar ein herthyglau yw rhoi lle i drafodaethau fel hyn, Alwyn, neu bydd y Caffi'n boddi gyda manion. : Drwy greu erthygl newydd sbon ac ailgyfieriad, dyw 'Hanes yr Erthygl', bellach, ddim ar y dudalen newydd. Mi wnai gynnwys pwt yn fano i gywiro hyn. Er mwyn cadw'r erthygl wreiddiol, y dull arferol yw symud y dudalen a thrwy wneud hyn mae hanes y dudalen (a phwy a'i chreodd) yn mynd gyda hi. : Amlygrwydd. Doedd yr erthygl ddim yn cynnwys y wybodaeth ti'n ei nodi fod Druisyn yn nodedig am fod yn 'dywysog amlwg ei enwad'. Ond dyw'r erthygl newydd ddim chwaith. Heb gyfeiriadaeth i ffynhonnell solad, gall person ddim fod yn nodedig. Mae ein polisi ([[Wicipedia:Amlygrwydd]]) yn nodi'r meini prawf. Efallai fod y dyn yn nodedig, ond doedd yr erthygl fel ag yr oedd ddim yn dweud hynny. Er enghraifft pe bai'r erthygl Wici ar Druisyn wedi nodi fod erthygl arno yn y [[Y Bywgraffiadur Cymreig]] (a chyfeiriad i'r wefan honno) yna byddai'n nodedig. : 'Wicibobl' - doedd gen i ddim i'w wneud gyda'r prosiect yma, Alwyn, ar wahan i awgrymu (gydag eraill) fod angen mwy o gnawd ar yr erthyglau. Prosiect y LlyfrGen ydoedd. :Yn olaf, wnes i [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=David_%27Druisyn%27_Jones_%28gweinidog_a_llenor%29&diff=14344960&oldid=14344922 ychwanegu'r Nodyn ar yr erthygl gyda mwy nag un rheswm]: ''Dim byd yn nodedig. Dim cyfeiriadaeth. Dim Categori. Ddim chwaith yn cyrraedd y lleiafrif sydd ei angen (2 baragraff) a dim gwybodlen.'' Nid fod y gwrthrych yn nodedig yn unig. Cofion cynnes... Robin - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:50, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) ::{{Ping|Llywelyn2000}}{{Ping|AlwynapHuw}} Pan welais i'r erthygl wreiddiol, deallais fod nodyn Robin yn golygu bod ganddi nifer o broblemau yr oedd angen eu datrys cyn iddi gyrraedd safon dderbyniol. Un ohonynt oedd nad oedd yn egluro pam roedd Druisyn yn nodedig. Edrychais i o gwmpas i weld a oedd ateb cyflym, ond heb lwyddiant. Ac yn awr mae Alwyn wedi gwneud gwaith gwych i ddangos yr union beth roedd Robin yn chwilio amdano. Felly gweithiodd popeth yn y ffordd y dylai. Pan oeddwn i'n ennill fy mywoliaeth fel golygydd, fy arwyddair oedd: "Ni allaf i obeithio gwneud y llyfr hwn yn berffaith, ond gallaf i geisio ei wneud yn well." A dyna'r cyfan y gallwn ni ei wneud gyda phrosiect mor enfawr â Wicipedia: daliwch ati a brwydro yn erbyn y talcen caled. Diolch i bawb am eu hymdrechion! Dafydd [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:58, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) :::Rhoddodd rhywun nodyn uwch ben yr erthygl yn fwgwth ei ddileu. Mi ysgrifennais i erthygl deg am yr wrthrych, ac rwy'n cael fy meirniadu! Naw wfft i'r fath nonsens! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:13, 4 Ionawr 2026 (UTC) == Gêm fach Wiki ar gyfer y cyfnod Dolig? == Chwilio am rywbeth ymlaciol i wneud ar Wiki dros y cyfnod Dolig? Neu rywbeth hawdd i ddenu eraill i gyfrannu i'r bydysawd Wici? Beth am chwarae "The Distributed Game"? (lot gwell na Monopoly!) Mae'n gêm sy'n wedi cael ei chreu er mwyn cyfateb erthyglau a chategorïau Wici newydd gyda gwrthrychau Wikidata ac mae'n bosib cyfatebu erthyglau ar Wicipedia Cymraeg gyda'r gwrthrych perthnasol ar Wikidata - dolen yma https://wikidata-game.toolforge.org/distributed/#game=82&opt={%22type%22%3A%22cy%22}. Darllenwch y crynodeb o'r erthygl Cymraeg a phenderfynu os mae'n ynghylch y gwrthrych Wikidata neu na (neu ddewis "Skip") Rhywbeth hawdd i wneud o'r soffa am Wicipedwyr brwdfrydig ond yn hefyd yn addas am siaradwyr Cymraeg llai hyderus neu ddysgwyr achos y cyfan sy'n eu hangen yw digon o Gymraeg i wybod os bydd y crynodeb yn berthnasol i'r gwrthrych Wikidata ac mae opsiwn i hepgor os dydyn nhw ddim yn deall. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:39, 23 Rhagfyr 2025 (UTC) :Welais i'r neges isod mewn un o'r grwpiau Wiki Telegram ddoe gan y crëwr o "The Distributed Game" :''"Just to note the amazingness of the Welsh community, there are now 0 potential matches for cywiki in the game! (until more articles are created...)"'' :Jobyn gwych pawb! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:24, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Allan o Hawlfraint 01/01/2026 == Ar y cyntaf o Ionawr pob blwyddyn bydd llyfrau awduron a fu farw dros 70 o flynyddoedd namyn ddiwrnod yng nghynt yn dod yn rhydd o hawlfraint. Ar Ddydd Iau bydd gweithiau'r awduron Cymraeg isod, a fu farw ym 1955, ymysg y rhai sydd yn dod yn rhydd o hawlfraint: *James Ifano Jones (Ifano), Llyfrgellydd *[[William Ambrose Bebb]]—tua 20 o lyfrau *[[Edward Morgan Humphreys]]—Dirgelwch yr anialwch (1911), Rhwng rhyfeloedd (d.d.); Yr etifedd coll (d.d.); Y llaw gudd (1924); Cymru a'r wasg (1924); Dirgelwch Gallt y Ffrwd (1938); Detholiad o lythyrau'r hen ffarmwr (1939); D. Lloyd George (1943); Ceulan y Llyn du (1944); Y wasg yng Nghymru (1945); Gwŷr enwog gynt, 1 (1950); Profiadau golygydd (1950); Gwŷr enwog gynt, 2 (1953); *[[David Bowen (Myfyr Hefin)]]—Oriau Hefin (1902), Emynau pen y mynydd (1905) Cerddi Brycheiniog (1912). Llyfrau coffa ei frawd [[Ben Bowen]] *[[Thomas Jones (1870-1955)|Thomas Jones]]—Cerrig milltir (1942) a nifer o lyfrau Saesneg *John Pierce—Tri mewn trybini (1933), Dan lenni'r nos (1938), Blacmel (1946) *William Philip Jones—esboniadau *[[Robert Dewi Williams]]—Clawdd Terfyn, *[[Gwilym Davies]]—Y Byd ddoe a heddiw [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:41, 30 Rhagfyr 2025 (UTC) == British Newspaper Archive newydd ei ychwanegu at Lyfrgell Wicipedia == Rwyf wedi sôn am Lyfrgell Wicipedia o'r blaen, adnodd o ffynonellau academaidd ac eraill sydd yn costio lawer i danysgrifio iddynt, fel arfer, ond sydd ar gael am ddim i olygwyr cyson safleoedd Wici. Adnodd newydd sydd wedi ychwanegu at yr arlwy yw ''"The British Newspaper Archive"'' sydd yn cynnwys nifer o bapurau newyddion lleol a Phrydeinig hyd at 1999. Trysor os am ysgrifennu erthyglau am bobl neu ddigwyddiadau hyd at chwarter canrif yn ôl! Mae modd cael tanysgrifiad i'r llyfrgell os: *Mae gennych gyfrif sydd o leiaf 6 mis oed *Rydych wedi gwneud o leiaf 500 o olygiadau i brosiectau Wikimedia *Rydych wedi gwneud o leiaf 10 golygiad i brosiectau Wikimedia yn ystod y mis diwethaf *Nid ydych wedi'ch rhwystro rhag golygu prosiect Wikimedia ar hyn o bryd Mae'n wirioneddol werth chweil cael mynediad i'r llyfrgell gweler https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ am fanylion [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:09, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Dw i wedi clywed dipyn am hwn ond erioed wedi tanysgrifo / cofrestru. Bydd dy ddolen ac esboniad yn arbed hanner awr! Diolch o galon. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:24, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am hwn Alwyn. Rwy wedi bod yn defnyddio Newsbank drwy gofrestriad y Llyfrgell Gen. Oes angen cofrestru ar wahan i'r "British Newspaper Archive" felly, er fod y ddolen yn dechrau o Lyfrgell Wicipedia? Un peth anffodus rwy wedi sylwi yw diffyg deunydd papurau fel y Western Mail o'r 1980au/1990au. Mae stwff o 2000 ymlaen i gael yn electronig drwy Newsbank, a mae yna sganiau hen iawn ar gael ond dim byd yn y canol. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 13:31, 6 Ionawr 2026 (UTC) ::Ar y cyfan mae'r papurau newyddion sydd ar gael trwy docyn darllen LlGC yn deitlau mawr Prydeinig, y ''Times'', y ''Guardian'', y ''Daily Mirror'' ac ati. Mae British Newspaper Archive efo mwy o bapurau rhanbarthol a lleol megis ''Daily Post'', ''Western Mail'' a rhai lleol fel y ''North Wales Weekly News'', ''Cambrian News'', ''Cardiff Post''. Mae rhai o bapurau Cymraeg yno hefyd ''Y Dydd'' yr ''Herald Gymraeg'' ac ati (ond nid ''Y Cymro'' ysywaeth). Mae Llyfrgell Wicipedia hefyd yn cynnwys mynediad at safleoedd fel NewspaperARCHIVE.com, efo papurau o'r UD a Chanada a Newspapers.com (rhan o deulu Ancestry.Com) sydd â phapurau o bob gwlad ac iaith. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:24, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Categoriau ac Isgategoriau == Gweler dudalen sgwrs y Cateogri "Cerddi Cymraeg" (sorri, ddim yn siwr sut i greu dolen i dudalen sgwrs cateogri. Dwi'n meddwl bod hyn yn gwestiwn all fod yn berthnasol at lawer o bethau eraill heblaw cerddi, sef unrhywbeth y gellir ei osod o fewn uwch-gategori ac hefyd is-gategori. I grynhoi fy sylwadau yna: mae rhai cerddi ar wicipedia yn yr uwch gateori "Cerddi cymraeg" a rhai wedyn dim ond mewn is-gategoriau e.e. "Cerddi cymraeg am farwolaeth", "Pryddestau", "Cerddi Cymraeg o Gymru" ac ati, a llawer ohonynt yn y ddau. Rydw i wedi rhoi pob cerdd dwi wedi creu tudalen iddi yn yr uwchgategori (a weithiau'r isgategoriau hefyd) gan fy mod i'n ''gweld budd mewn cael un rhestr gynhwysfawr o bob cerdd cymraeg â thudalen iddi ar wicipedia'', nad yw'n bodoli ar hyn o bryd. Ond mae defnyddiwr eraill wedi symud rhai o'r cerddi allan o'r uwch-gategori yna. Oes consensws?--[[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 08:14, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Dyma ddolen i'r tudalen: [[Sgwrs Categori:Cerddi Cymraeg]]. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:49, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch. @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] oedd yr defnyddiwr symudodd 'Y Gorwel' - tybed a fyddent yn fodlon eglur eu rhesymeg? [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 15:07, 9 Ionawr 2026 (UTC) ::Diolch Figaro, rydw i wedi ymateb ar y dudalen sgwrs. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 22:55, 9 Ionawr 2026 (UTC) == Digwyddiadau ym mis Ionawr == Blwyddyn Newydd Dda pawb! Gobeithio gawsoch chi gyd amser i ymlacio a mwynhau dros y Nadolig. Dwi'n gwybod am ddau beth Wiki sy'n digwydd dros fis Ionawr gyda chysylltiad i Gymru neu'r Gymraeg (ond os mae mwy yn digwydd dwi'n mwy na hapus i gefnogi neu hybu nhw - rhowch wybod i fi)! '''Dydd Sadwrn 17eg Ionawr AR-LEIN (ail-drefnwyd o'r 6ed Rhagfyr)''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. (Ond yn anffodus, dyma'r un amser â "[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Navigating_challenging_topics;_Creating_a_toolkit_for_supporting_editors Navigating Challenging Spaces]", digwyddiad arall ar-lein.) '''Dydd Iau 22ain Ionawr yng Nghaerdydd''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/6/cy Wiki Meet Up yn Bru Coffee] (Heol y Frenhines) 6yh Rydym hefyd yn chwilio am wirfoddolwyr i helpu gyda [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales Wiki Loves Folklore] sy'n dechrau 1af Chwefror. [https://docs.google.com/document/d/1Pb481WON3dLHmhieouTklMkeBUQs7GywK-pFyh8Wg1s/edit?tab=t.0 Fwy o wybodaeth yma] neu cysylltwch fi ar gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Ac i orffen, dyma'r ddolen i'r [https://mailchi.mp/71293f340a72/z6dydykmbj-5239135 cylchlythyr Ionawr] ar gyfer unrhyw un sy ddim wedi tanysgrifio ond hoffwn gael y gwybodaeth [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:37, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Enwau gwledydd? == Tybed gai holi ynglŷn â phwy sydd wedi penderfynu cael enwau gwledydd de Amercia wedi'u sillafu mewn Cymraeg ffonetig reit od? EE Feneswela, Tsile, Wrwgwái etc. Heblaw am fod yn ddryslyd ac anghyfarwydd i ddefnyddwyr Wicipedia, onid hyn i gyd yr un fath o beth a sillafu "Caernarfon" yn "Karnarvon" gyda "K" a "V" - fyddai ddim yn dderbyniol i ninnau?? Oni fyddai'n dangos parch i bobloedd y gweldydd yno i ddefnyddio'r enwau fel sydd yn eu hiaithoedd nhw, EE "Venezuela"? Hyd y gwyddai i, unig wlad de America gydag enw Cymraeg sy wedi datblygu’n naturiol ydy "Yr Ariannin". Yn sicr does 'na'r un siaradwr Cymraeg sy'n galw prif ddinas Rwsia yn "[[Moscfa]]"??? Neu os am gadw at y defn yno, I fod y gyson, dylai "Buenos Aires"  troi'n "Bwenos Eires", "Chicago" yn "Tsicago" a "Leipzig" yn "Leibtsich"? ''-- Mae ddrwg iawn gennyf swnio fel swnyn!! Mae Wicipeida yn hollol wych... a llawer o ddiolch i bawb am eu holl waith ffantastig!'' Llawer o ddiolch Huw [[Defnyddiwr:Huw P|Huw P]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Huw P|sgwrs]]) 19:53, 11 Ionawr 2026 (UTC) :Haia Huw, a diolch am dy gwestiwn a'th bryder. Os oes un maes sydd wedi rhannu cymuned WP dros y blynyddoedd, yna dyma fo!!! Ond, mae angen ail-godi'r peth, wrth gwrs, a newid cyfeiriad os oes angen. :Mae enw pob gwlad yn cael ei ystyried ar dudalen Sgwrs y wlad honno. Cymer olwg rai ohonynt yn gyntaf. :Dyma ein polisi: [[Wicipedia:Arddull#Gwledydd]], sydd wedi esblygu dros yr ugain mlynedd diwethaf a dyma dabl gyda ein henw dethol yn y golofn olaf: [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. :Efallai erbyn hyn fod angen hefyd colofn arall yn y tabl uchod: colofn i waith Comisiynydd y Gymraeg ac Uned Ddata a Chyfnewid, Llywodraeth Cymru; roedd [[Dylan Foster Evans]] yn rhan o'r gwaith hwn ac mae'n golygu yma bob yn hyn a hyn dan yr enw {{u|Troellwr}}. Byddai hyn yn fan cychwyn da: colofn newydd (yr olaf ond un o'r dde), gyda'u hawgrym nhw. Yna trafodaeth cyffredinol yma yn y Caffi. Dyna fy awgrym, ond mae gan lawer iawn ddiddordeb yn yr hyn rwyt ti'n ei godi, dwi'n siwr! :Bydd barod! Rwan ta, gad i mi nol ecsoset neu ddau... :Cofion cynnes - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 20:43, 11 Ionawr 2026 (UTC) ::Heia Huw. Mae pwnc enwau gwledydd yn ddadl hen iawn ar Wicipedia (cafwyd y trafodaethau cyntaf dros 20 mlynedd yn ôl!). Bu sawl defnyddiwr o blaid dilyn safonau'r drefn addysg ar y pryd (Yr Atlas Cymraeg Newydd), sy'n defnyddio'r ffurfiau brodorol gan amlaf (ac eithrio enwau cyffredin iawn megis Ffrainc a'r Aifft, wrth gwrs), a defnyddwyr eraill o blaid ffurfiau wedi eu Cymreigio, yn enwedig os oedd enghreifftiau o'r ffurfiau hynny mewn geiriaduron, gwefannau a thestunau Cymraeg. Cafodd yr atlas ei feirniadu am ambell dewis rhyfedd megis "Ukrain" a "Slovenija". Am ddeng mlynedd gyntaf y prosiect, nid oedd cysondeb. [[Sgwrs:Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg|Yn 2013, cytunwyd ar bolisi]] o dderbyn sillafiad [[Geiriadur yr Academi]] (sy'n llawn esiamplau megis Feneswela ac Wrwgwái), ac i ddefnyddio ffurf ffonetig os nad yw'r enw yn y geiriadur. ::Bellach, fel y noder Llywelyn, mae Llywodraeth Cymru argymell [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr ei hun] ar gyfer enwau gwledydd yn Gymraeg, gan gynnwys nifer o enwau nad ydynt yn Yr Atlas Cymraeg Newydd (e.e. Affganistan, Ciwba, Mecsico, Wcráin), ac mewn ambell achos hyd yn oed yn cadw'r ffurf Saesneg (Cape Verde, Philippines). ::Nid oes polisi ynglŷn â dinasoedd, taleithiau, ac ati. Fel rheol defnyddir y ffurf frodorol os nad oes enw Cymraeg traddodiadol, ond gall hyn fod yn ddewis ansicr os tybier y byddai darllenwyr Cymraeg yn fwy cyfarwydd â'r enw Saesneg neu Gymreigiad ohonno (e.e. Copenhagen/København, Prag[ue]/Praha, Belgrad[e]/Beograd). Yn achos Moscfa, [[Sgwrs:Moscfa|dyma'r sgwrs]] ynglŷn â'r enw (o ddeunaw mlynedd yn ôl). Mae croeso iti ail-agor trafodaeth am yr enw hwnnw. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 21:22, 11 Ionawr 2026 (UTC) :::Er fy mod i wedi bod yn golygu yma ers blynyddoedd bellach, wnes i ddim cymryd rhan yn y broses o ddewis y rhestr o enwau'r gwledydd. Dw i'n hoffi rhai o'r dewisiadau; mae yna eraill nad ydw i mor hoff ohonyn nhw. Does dim ots. Nid yw chwaeth bersonol yn fater o bwys mewn menter gydweithredol fel Wicipedia. Felly dw i wedi treulio oriau lawer yn ceisio sicrhau mai'r enwau yn y rhestr o ffurfiau dewisol yw'r rhai sy'n cael eu defnyddio ar ein tudalennau mewn gwirionedd. O ran pwnc fel hwn, does dim atebion perffaith – dim ond dewisiadau ymarferol ac anymarferol. Gadewch i ni beidio â newid dim oni bai bod angen dybryd amdano! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 23:02, 11 Ionawr 2026 (UTC) Byddai'n wych ychwanegu [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr BydTermCymru] (hynny yw, rhestr y Llywodraeth a gyfeirir ato uchod) at [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. (Dylem gasglu rhestrau fel yr un yma, [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]], [[Enwau Cymraeg teyrnoedd Lloegr a Phrydain]], ac unryw rai tebyg at ei gilydd rywsut. Tudalennau cymorth ar gyfer golygwyr ydyn nhw yn y bôn, yn fy marn i. Efallai dylsent i gyd fod yn [[:Categori:Cymorth]], neu is-gategori newydd.) Mae'r [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/style-guide?keywords=gwladwriaethau&type=All esboniad o'r egwyddorion] ar gyfer 'enwau gwladwriaethau, tiriogaethau a chenhedloedd diwladwriaeth' yn Gymraeg sydd yn ''Yr Arddulliadur'' (rhan o wefan BydTermCymru) hefyd werth ei ddarllen. Er fy mod innau'n hoffi 'Moscfa', {{xt|Mosgo}} yw'r unig ffurf sydd yng ''Ngeiriadur yr Academi'' (os ydym am gael yr un agwedd at enwau lleoedd yn gyffredinol ag sydd gennym at enwau gwledydd). Nid oes ffurfiau yno ar gyfer [[Copenhagen]], [[Prag]] na [[Beograd]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 10:50, 24 Ionawr 2026 (UTC) :Cytuno, Ham: (neu 'Mosgo'). 'Moscow' fyddai dewis naturiol pawb bron' nododd Anatiomaros dro'n ol ar dudalen sgwrs y brifddinas. Oes dadl gref dros gadw 'Moscfa', os yw'r ffynonellau'n nodi nodi 'Mosgo'? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:14, 27 Ionawr 2026 (UTC) ::Parhad ar dudalen Sgwrs yr erthygl: [[Sgwrs:Moscfa]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:35, 25 Chwefror 2026 (UTC) == Wikimedia yng Nghymru 2026 - syniadau? == Fel rhan o drefnu fy ngwaith ar gyfer 2026, hoffwn glywed pa fath o gefnogaeth, digwyddiadau, prosiectau ac ati mae'r gymuned Wici eisiau eu gweld dros y flwyddyn nesaf. Dwi wedi creu [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] gyda rhai cwestiynau i ysgogi syniadau ond i unrhyw un sy'n casáu holiaduron, mae croeso mawr i chi e-bostio eich syniadau ataf (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) neu, os oes gennych syniad / digwyddiad hoffech ei drafod yn fanwl, byddwn yn hapus i drefnu cyfarfod i weld sut gallaf helpu. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:56, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Grokipedia == [https://grokipedia.com/ Dyma fo.] Angen gwerthuso / cymharu! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:55, 29 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch, Robyn. Dyma weledigaeth o'r dyfodol, a hynny'n un druenus. Mae'r canlyniadau Grokipedia'n edrych yn gredadwy, ond y tu ôl iddyn nhw mae agenda asgell dde Mr Musk. Nid gwybodaeth wrthrychol a gasglwyd gan ddeallusrwydd artiffisial o'r ffynonellau gorau yw hon. Mae erthyglau fel "Welsh Language Society" neu "Welsh Government" yn dechrau'n dda, ond, erbyn y diweddglo, maen nhw'n diferu gwenwyn, gan dynnu sylw at yr holl fethiannau ac agweddau negyddol ar y pwnc. Mae'r frawddeg ganlynol o'r erthygl "Llyn Celyn" yn rhoi blas o'r arddull: :::The slogan "Cofiwch Dryweryn" emerged as a enduring emblem, appearing in graffiti, publications, and roadside memorials, yet the event's portrayal as profound national trauma exceeds the empirical social disruption limited to a single valley's inhabitants. :Ac mae hynny'n datgelu'r gêm. Dim ond "portrayal" yw'r peth. Does dim teimlad dynol yma. Mae'n annynol, yn llythrennol. Mae'r diffyg cydymdeimlad hwn yn treiddio'r fenter. :Ac wyddoch chi beth? Byddai'n cymryd dim ond ychydig oriau i ddefnyddio cyfieithu awtomatig i drosi'r cyfan i'r Gymraeg (o ryw fath). [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:54, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::@[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] Doedd gennyf ddim bwriad gwastraffu fy amser, ond mi wnaeth sylw @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] fi'n chwilfrydig. Mae'r erthygl ar Gymdeithas Edward Llwyd yn hynod o hir, ac mae'r adran 'Impact an Legacy' efallai'n golrlywio eu llwyddiant, er yn nodi llwyddiannau yn daclus. Beth am tarodd oedd mai llun o Gomin Wikimedia oedd ffynhonnell un ffaith, ond yn wahanol i bob cyfeiriad arall, doedd dim modd clicio ar y ddolen yma - dyna beth yw ''petty''ǃ ::Es i wedyn i edrych ar erthygl am y Senedd, gan ddisgwyl mwy o 'gydbwysedd' yno. Beth am tarodd yno wedyn oedd nad oedd wedi cael ei ddiaddaru i adlewyrchu bod Laura Ann Jones a James Evans wedi newid eu lliwiau. Dyma wedyn sylweddoli sut mae erthyglau'n cael eu golygu/diweddaru - all unigolion ddim gwneud, ond gallant gynnig gwelliannau sy'n gweithio fel ''prompts'', a gweld as cânt eu derbyn neu eu gwrthod. Fel arall, dychmygaf bod y wici ei hun yn crafu'r we yn achlysurol i weld os bu newidiadau, ond o feddwl bod LAJ wedi gadael y Ceidwadwyr 6 mis yn ôl bellach, dydy o ddim yn digwydd yn aml debyg. ::O ran trosi'r wefan i ieithoedd eraill, gan fod cyfieithu peirianyddol yn reit galluog ers tro, er ddim yn hollol berffaith, mae'n dweud tipyn mai mewn un iaith yn unig, yr iaith fain, y mae ar gael. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:48, 30 Ionawr 2026 (UTC) :::Newydd ddarllen ymhellach, ac mae ymddengys bod o wedi cael ei ddiweddaru wedi mis Hydref 2025 i gynnwys canlyniad is-etholaid Caerffili, ond mae wedi methu'r ddau newid arall, ac mae wedi drysu'n llwyr ac yn meddwl y cafodd Mark Reckless ei ethol yn Aelod yn 2021. :::'''''Current composition as of 2025''''' :::''As of October 26, 2025, the Senedd comprises 60 members, with Welsh Labour holding 29 seats, Plaid Cymru 14, the Welsh Conservatives 16, the Welsh Liberal Democrats 1, and one independent member.[106][113] This distribution reflects the outcome of the 2021 election, adjusted for the October 23, 2025, Caerphilly by-election, in which Plaid Cymru's Lindsay Whittle captured the seat from Labour following the death of incumbent Hefin David, reducing Labour's total from 30.[113][114] No other changes to party representation have occurred since the 2021 results, which initially yielded Labour 30 seats, Conservatives 16, Plaid Cymru 13, Liberal Democrats 1, and independent Mark Reckless 1.'' [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:01, 30 Ionawr 2026 (UTC) :Rwy wedi ceisio defnyddio teclynnau fel chatgpt i wneud ymchwil ar y we a chreu erthygl Wicipedia yn hawdd. Yn anffodus doedd e ddim yn llwyddiant mawr. Roedd yna rhai ffeithiau cywir a rhai hollol anghywir. Mae yna dueddiad hefyd i gynhyrchu testun blodeuog, ail-adroddus a gormod o eiriau, a lliwio y testun gyda safbwynt olygyddol (er mai peiriant yw e) heb dystiolaeth. :Un o'r ffaeleddau mawr yw fod e'n cymeryd pob testun posib ar y we er mwyn ei gynnwys mewn un talp mawr driphlith draphlith. Mae hyn yn wahanol i ymchwilydd sy'n ceisio chwilio am fwy nag un ffynhonnell i croes-gyfeirio ffeithiau. Mae Grokipedia yr un fath a LLMs eraill. Er enghraifft fe edryches i ar erthygl [https://grokipedia.com/page/Dafydd_Hywel Dafydd Hywel], un wnes i sgrifennu o ymchwil gwreiddiol ar Wicipedia. Yn fersiwn Grokipedia mae yna bethau rhyfedd fel "Dafydd Hywel was deeply rooted in his family from Garnant, Carmarthenshire, where he drew significant support throughout his adult life, maintaining a stable and private personal existence alongside his professional commitments." Does dim llawer o synnwyr i'r frawddeg ond mae hwn yn rhith llwyr yn bennaf am nad oedd e'n gallu dod o hyd i wybodaeth bersonol. Mae e hefyd yn dweud fod Sharon Morgan yn nith iddo. Mae yna dudalen gan S4C yn dweud hynny, ond camgymeriad yw. Mewn cyfweliad sain gyda Radio Cymru mae hi'n dweud mai cefnder i'w mam oedd. :Mae'r cynnwys blodeuog o LLMs yn gallu bod yn gymorth i greu testun llai sych, ond mae angen gwirio pob ffaith o'r dechrau. Y peth gwaethaf am wn i gyda Grokipedia yw nad yw'n dangos Wicipedia fel ffynhonnell er fod e'n eitha amlwg fod y cynnwys o fan hyn wedi ei ddefnyddio yn y gymysgedd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:16, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::Gyda llaw, dyma ran o'r erthygl "Grokipedia" yn Grokipedia ei hun: ::::Elon Musk's longstanding criticisms of Wikipedia, particularly its perceived political and ideological biases and reliance on crowdsourced editing, served as key drivers for developing Grokipedia. Musk argued that Wikipedia had been influenced by what he termed the "woke mind virus," leading to skewed representations of facts, which motivated the pursuit of a top-down AI-curated encyclopedia to ensure more objective coverage. ::Ffordd arall o ddisgrifio'r "Woke Mind Virus" yw dangos cwrteisi, cydymdeimlad, a meddwl agored. Cyfarchion i'm cyd-ddioddefwyr o'r haint ofnadwy hwn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:28, 30 Ionawr 2026 (UTC) Diddorol iawn! '''Diolch i bawb''' am wyntyllu hyn oll. O ran AI, efallai y dylem ei wahardd yn uniongyrchol o cy-wici; ein defnydd o law-a-llygad dynol sy'n gwneud Wicipedia'n unigryw, yn gymharol gywir ac yn Gymreig. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:07, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Doctor Cymraeg == Dwi'n meddwl y dylai fod erthygl am "Doctor Cymraeg", sef Stephen Rule, Wrecsam. Yn siaradwr ail iaith ei hun, mae wedi gwneud ymdrech enfawr i hyrwyddo'r iaith ac i helpu dysgwyr, ledled y byd ac o bob lefel, ac mae wedi cael ei anrhydeddu i'r Orsedd am hyn. Mae wedi bod erthyglau amdano yn y wasg Gymraeg. Mae ganddo 75,000 o ddilynwyr, yn ôl erthygl ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol a gyhoeddwyd y llynedd. Gallaf gadarnhau nad ydw i'n gysylltiedig â fe, heblaw am fy mod wedi siarad â fe'n fyr mewn digwyddiad cyhoeddus, felly dwi'n gobeithio nad yw'r awgrym hwn yn arwain at bryderon am wrthdaro buddiannau. Mae'n ddrwg gen i nad ydw i'n gwirfoddoli i'w hysgrifennu, ond mae'n awgrym y gallwch ei ystyried os nad ydych yn rhy brysur. Dwi'n siŵr bod yr erthyglau yn y wasg yn cynnwys digon o wybodaeth i seilio erthygl arni heb gopïo testun sy dan hawlfraint. Diolch yn fawr. [[Defnyddiwr:Gwyliau siocled|Gwyliau siocled]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gwyliau siocled|sgwrs]]) 03:39, 31 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am y proc. Mae wedi cael dipyn o sylw ar Radio Cymru, os yw hynny'n unrhyw fesur o ba mor nodedig yw person. Pam nad wyt am greu erthygl ar Stephen? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 31 Ionawr 2026 (UTC) == Wici Diwylliant / Wici Llên Gwerin == Mae'r gystadleuaeth ffotograffiaeth "Wiki Loves Folklore" nawr wedi dechrau ac yn rhedeg tan 31ain Mawrth. Byddwn gwych i gael llwyth o luniau sy'n dangos ein diwylliant yma yng Nghymru neu i ddefnyddio'r lluniau sy'n wedi uwchlwytho i wella erthyglau yma ar Wicipedia. I gymryd rhan ewch i'r [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy tudalen cystadleuaeth Cymru ar Commons] neu i ddod o hyd lluniau i ddefnyddio, [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_from_Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy ewch i'r categori ar Commons] am ysbrydoliaeth. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:59, 19 Chwefror 2026 (UTC) == Golygathon Art+Feminism, Machynlleth 7fed Mawrth == Haia! Am unrhyw un sy'n fyw ger Machynlleth mae golygathon yna wythnos nesaf ar 7fed Mawrth. [https://www.eventbrite.co.uk/e/artfeminism-wikipedia-editathon-tickets-1983536639484 Manylion llawn yma] ond byddai'n hyfryd i gwrdd ag unrhyw un sy'n gallu mynychu neu byddai unrhyw help gyda'r hybu'r digwyddiad yn derbyn yn ddiolchgar! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:59, 25 Chwefror 2026 (UTC) :Cawson ni amser hyfryd dydd Sadwrn diwethaf yn y golygathon uchod - [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedia_UK_with_Sploj_and_Ennyn/Art_and_Feminism_Machynlleth_(March_2026)?enroll=Sploj dyma'r dashboard] sy'n dangos pa olygiadau wnaethon ni. Dydyn ni ddim cwblhau popeth felly os mae unrhyw un yma chwilio am ysbrydoliaeth am beth i olygu, dyma yw'r [https://docs.google.com/spreadsheets/d/14JNoyMT49q9MJKh3024IC7gTgdv8XGWqoO3G-hJeREg/edit?usp=sharing rhestr gwaith] y digwyddiad gyda thab ar gyfer tasgau Cymraeg. :Hefyd dwi'n wastad am hapus i gael esgus i gynnal digwyddiadau felly plîs rhowch wybod i fi am ba fath o bethau hoffech chi weld drwy fy [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] (cau diwedd y mis) neu anfon neges ataf i. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:14, 10 Mawrth 2026 (UTC) == Eco'r Wyddfa == Neges i'r gweinyddwyr - yn hanes y dudalen am Eco'r Wyddfa, fe welwch fanylion cyswllt ar gyfer nifer o bobl, fel yr oeddent yn 2009. Os gallwch waredu'r hen fersiynau dan sylw, byddai'n dda. Diolch yn fawr https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Eco%27r_Wyddfa&action=history [[Arbennig:Contributions/&#126;2026-90174-2|&#126;2026-90174-2]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:&#126;2026-90174-2|sgwrs]]) 22:41, 28 Chwefror 2026 (UTC) :Dwi ddim yn siwr os oes modd dileu yr hanes - dyna yw un o hanfodion Wicipedia, sef bod modd gweld pob fersiwn er tryloywder. Ceisiais ffordd o amglych hyn drwy ddileu'r erthygl cyfan a'i hailgreu gyda gwybodaeth y fersiwn diwethaf, ond mae'n dal i fod â [[Arbennig:Undelete/Eco'r_Wyddfa|dolen at hanes yr hen un]], gan fod enw'r erthygl union yr un fath. Efallai bod gan rhywun arall gynnig gwell, ond fy nghynnig arall fyddai dileu eto, ond defnyddio enw gwahanol i greu'r un nesaf, e.e. [[Eco'r Wyddfa (papur bro)]]. Wna i ddim gwneud dim byd nes bod eraill wedi cael cyfle i weld y neges hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:22, 5 Mawrth 2026 (UTC) ::Mae'r hanes wedi ei gyfyngu i Weinyddwr nawr fod ti wedi ei ail-greu Rhys. Rwy'n credu fod hi'n bosib newid gwelededd unrhyw fersiwn i wneud yr un peth, heb orfod ail-greu y dudalen. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 15 Mawrth 2026 (UTC) == Angen pwyso ar Lywodraeth Cymru i newid rheol hawlfraint llyfrau Cymraeg == Cyhoeddwyd "Y Tri Chyfandir Deheuol" gan H. G Evans ym 1970, hyd y gwyddwn ni chafodd ei ail gyhoeddi. Maen llyfr pwysig, yr unig lyfr ar y pwnc i'w gyhoeddi yn y Gymraeg. Rwy'n nabod yr awdur, cefais blas y gansen ganddo pan oedd yn brifathro [[Ysgol y Gader]], ym 1971, rwyf bellach yn hen bensiynwr! Rwy'n credu bod Mr Evans dal ar dir y byw, gan hynny ni fydd ei lyfr ar gael i'w ail gyhoeddi gan [[Wicidestun]], [[Melin Bapur]] na neb arall tan o leiaf 2077 (gan obeithio pob iechyd i Mr Evans, yn hwyrach byth, o bosib). A dyma broblem rheolau hawlfraint fyd-eang sydd wedi eu seilio ar werthiant llyfrau Saesneg ac ieithoedd mawr eraill. Mae gormod o drysorau'r argraffwasg Cymraeg, ac ieithoedd lleiafrifol eraill yn cael eu colli o gylchrediad, oherwydd yr hawlfraint 70+ mlynedd ar ôl farwolaeth yr awdur. Rwy'n cefnogi hawlfraint awdur os oes werthiant ar y gwaith dros flynyddoedd lawer, ond os na ail gyhoeddwyd llyfr mewn 25 mlynedd, mewn iaith leiafrifol dylai ddod yn rhydd o hawlfraint, er mwyn cadw corpws llên a dysg ein ieithoedd! Pwynt sydd angen ei bwyso gan gefnogwyr yr iaith ar ein llywodrath nesaf! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:40, 19 Mawrth 2026 (UTC) :Ia, mae'n biti pan nad oes, yn anffodus, unrhyw werth masnachol bron i ddarn o waith, na chwaith unrhyw ymgais i'w ailgyhoeddi, er elw na fel arall. Sylwaf mai Gomer a'i gyhoeddodd. Ai y Lolfa sydd bellach yn gyfrifol am eu hôl-gatalog? Dwi ddim yn siwr os oes gan Lywodraeth Cymru y grymoedd i newid rheolau hawlfraint yn gyffredinol, ond fe allent a dylent wneud unrhyw arian grant i awduron neu gyhoeddwyr (drwy'r cyngor llyfrau) yn amodol ar ddefnyddio trwyddedau mwy agored. Fyddai hyn ddim help yn achos rhai sydd eisioes wedi eu cyhoeddi'n barod, wrth gwrs. Oni fyddai'n werth mynd at y cyhoeddwyr eu hunain? Wrth wneud chwiliad am ''Y Tri Chyfandir Deheuol'', des ar draws [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/y-traddodiad-rhyddiaith-yn-yr-ugeinfed-ganrif-geraint-bowen-gol ''Y Traddodiad Rhyddiaith yn yr Ugeinfed Ganrif'' – Geraint Bowen (gol.)], darlith o 1975 mae'r Coleg Cymraeg wedi ei digideiddio, sy'n cyfeirio athrawon at nifer o destunau Cymraeg gwerth chweil fyddai hefyd yn elwa o gael eu rhoi ar Wicidestun hefyd mae'n siwr petai modd. Efallai gallai hyn fod yn rhywbeth i @[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] edrych arno (sori mod i wedi methu dyddiad cau dy holiadur, Gemma!) [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:08, 19 Mawrth 2026 (UTC) ::Rwy'n credu mai'r Lolfa bia Gwasg Gomer a S4C bia Hughes a'i fab, mae angen i ni, a'r llywodraeth pwyso arnynt i ryddhau llyfrau mwy na 25 mlwydd oed nad oes debyg iddynt i'w ail gyhoeddi i'r parth cyhoeddus. O roi nhw yn y parth cyhoeddus, does dim i'w rhwystro rhag eu defnyddio i greu adargraffiadau wedi eu diweddaru na chreu ffilmiau / rhaglenni'n seiliedig ar y gweithiau (o dan hawlfraint). Tristwch S4C a'u hawlfraint ar gynnyrch Hughes yw cynifer o storïau da, llyfrau ffeithiol da, llyfrau gwych i blant nad ydynt wedi eu troi yn gynnyrch teledu na ffilm! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:01, 21 Mawrth 2026 (UTC) :::Yn dibynu ar eiriad yr hawlfraint, fel arfer, oni nodir yn wahanol, yr awdur bia'r hawliau. Gall drosglwyddo rhan neu'r cwbwl i'r cyhoeddwr pan fo'n arwyddo'r cytundeb. Os ydyw yna dywedir hynny yn y llyfr. O ran y Coleg Cymraeg, mae popeth mae nhw'n ei gomisiynu ers rhyw 12 mlynedd ar drwydded agored - ers i Marc Haynes, Wicipediwr Preswyl weithio gyda'r Coleg. Ond, wrth gwrs os mai ail-bobiad ydyw, fel yn yr achos yma, dyw'r egwyddor yma ddim yn berthnasol. Mi faswn i'n mynd ar ol Nia a Sian Bowen ayb a gofyn iddyn nhw'n garedig ei ryddhau, gan ddefnyddio system Comin i gofrestru'l hawlfraint (OTRS). Yr un peth gyda dy gyn-brifathro, Alwyn - ar ei ol o! Mae'r awdur (neu etifedd ystad yr awdur) yn bwysicach na'r wasg oherwydd os nad yw'r wasg wedi marchnata ac ail-gyhoeddi'r llyfr yn y degawd diwethaf, yna mae'r hawliau'n syrthio i ddwylo'r awdur neu ei ystad. Cytuno y byddai nawdd / arian i fynd ar ol awduron / gweisg yn beth da, a chydweithio efo Llywodraeth Cymru hefyd - swydd Wicipediwr Preswyl yn y Llywodraeth o bosib? A dyna'r tro cyntaf i hyn ddigwydd, drwy'r byd! Mae Gareth Morlais (Ll. Cymru) yn gysylltiad da os am drafodaeth bositif am hyn. Gyda llaw, Alwyn, mi ges innau gansen - yn 1969 am wrthod canu ''God save the prince of Wales'. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 13:11, 23 Mawrth 2026 (UTC) ::::Does dim llawer i fi i ychwanegu i’r sgwrs. Dwi hefyd wedi gofyn fy rheolwr am gyngor, a beth ddwedodd hi oedd y ffordd gyflymaf yw i siarad â'r awdur (ble mae'n bosib ac yn briodol wrth gwrs!). Os ydyn nhw’n dal yn bia’r hawlfraint, efallai gallant nhw ryddhau'r llyfr o dan drwydded agored (ond fel nododd Robin, mae hyn hefyd yn dibynnu ar ei gontract gyda'r cyhoeddwr). Os yw hynny'n bosibilrwydd, gall y [[commons:Commons:Volunteer_Response_Team|VRT]] helpu. Nid yw hwn yn rhywbeth dwi’n gweithio arno ar y funud, ond os oes unrhyw un yma sy’n gweithio gyda gyhoeddwyr neu mewn sgyrsiau gyda chyhoeddwr sydd eisoes yn agored i’r syniad o newid eu telerau hawlfraint, byddwn yn hapus i siarad â nhw. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:13, 24 Mawrth 2026 (UTC) :::::Tra bod dal eisiau mynd ar ôl y cyhoeddwyr rhywsut, oni allai fod yn ''quick win'' petaem ni'n gallu darbwyllo ystad awdur sydd wedi'n gadael ni o fewn y 70 mlynedd diwethaf i ryddhau gwaith i'r parth cyhoeddus. Gallaf ddychmygu ambell i ddisgynydd eisiau i waith eu perthynas gael ei ddarllen yn eang, ond ddim yn siwr sut, a does chwaith ddim sicrwydd bydd copi caled (heb sôn am electronig) yn dal i fodoli pan gyrheddwn y trothwy 70 mlynedd, ac mae peryg na fyddai gan y genhedlaeth diweddarach yr un ymwybyddiaeth o bwysigrwydd neu arwyddocad y testun. O ystyried oed y bobl hyn, a fyddai llythyr agroed i bapurau bro a Golwg/Y Cymro yn ffordd dda o gysylltu efo nhw, a ddim yn rhy anodd i'w drefnu? [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:57, 24 Mawrth 2026 (UTC) ::::::Un o’r pethau dwi wedi bod yn meddwl amdano yw cynnig rhyw fath o "Meet Up" yn y Gymraeg ar-lein ar gyfer golygyddion Wicipedia. Gallai fod yn ffordd o gymdeithasu â golygyddion eraill ond gallai hefyd fod yn lle i drafod a threfnu pethau fel yr uchod. Oes diddordeb yma mewn i fi drefnu rhywbeth sy’n cael ei gynnal trwy’r Zoom Wikimedia UK yn yr wythnosau ymlaen? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:25, 26 Mawrth 2026 (UTC) == Enwau misoedd yn y gyfeiriadaeth == Dw i newydd ddefnyddio BOT-Twm Crys i gyfieithu enwau'r misoedd o fewn y cyfeiriadau ar dros 520 o erthyglau. Dw i'n gwneud hyn bob rhyw 4 i 5 mlynedd, fel gwaith ty. Defnyddiwyd llaw a llygad ar bob un, rhag ofn i 'April Jones', 'Theresa May' a 'June Derry' gael eu Cymreigio! Os oes rhywun am eu gwiro, mae nhw yn [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/BOT-Twm_Crys fama]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:51, 23 Mawrth 2026 (UTC) :Efo 800,000+ o newidiadau, onid oes angen rhybydd a rheol (yn arbennig wrth gyfieithu) i sicrhau bod dyddiadau yn cael eu gwirio. A gan ei fod yn sicr bod y mwyafrif wedi dod o ddyddiadau o ffynonellau cyfieithiad, onid oes angen ymofyn gwirio ffynhonnell cyn ei ddefnyddio mewn cyfieithiad? (gan gydnabod fy mod i, o bosibl, yn un o'r pechaduriaid) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:08, 27 Mawrth 2026 (UTC) ::Ia, yn de? Dylai'r [[Cymhorthydd Cyfieithu]] wneud y job yn y fan a'r lle. A chytuno mai'r ffynonellau yw'r rhan fwyaf ohonyn nhw. Hen foi diog ydw i yn y bon (pechadur arall!), ac yn aml, mi wna i adael y dyddiadau hyn heb eu cyfieithu gan mod i'n gwybod y daw'r bot mewn blwyddyn neu ddau i wneud y job! Efallai y gallem drefnu (rhywsut) i fot redeg yn otomatig, yn ddyddiol. Sut? Dwn i ddim. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:47, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Defnyddio bot i sicrhau bod pob "Nodyn:" a "Templad" Wicipidia ar ein safleoedd eraill == Rwyf newydd wario dwy awr yn ceisio sicrhau bod pob nodyn a themplad ar gyfer creu [[Nodyn:Music]] ar gael ar Wicidestun, ond wedi methu efo "lula error at line . . ." A oes modd defnyddio'r bots i sicrhau bod pob un Nodyn a Themplad a phob css o Wicipidia ar gael i bob un o'n prosiectau Cymraeg eraill? A oes modd eu defnyddio i sicrhau bod pob nodyn a themplad a phob css o'r safleoedd Saesneg ar gael i'r safleoedd Cymraeg? Er enghraifft does dim modd creu tudalen awdur ar Wicidestun na Wiciddyfynnu, oherwydd methu canfod y nodynnau a'r templedi gan nad yw bôl y safleoedd wedi eu diweddaru ers blynyddoedd lawer, ac mae ceisio dal fynnu bron yn amhosibl! 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) :O, Mam bach! Gofyn am help gyda'r broblem Lua ar dudalen sgwrs y Nodyn ble mae'n cael ei gadw. Mi faswn i'n meddwl fod nodion (templates) heb eu trawsgrifo o en i cy. Dw i'n cytuno y dylai eu copio i un prosiect olygu eu rhannu efo gweddill ein prosiectau, ond nid felly mae, ysywaeth! Efallai y gellid eu rhoi ar Meta, a'u tynnu i lawr i bob prosiect unigol, ac mae na waith ar hyn yn digwydd, ond does gen i ddim mo'r amser i ailgychwyn gyda dull newydd; ella y daw arall o holi yn y lle iawn? ee arian gan Lywodraeth Cymru i dalu am arbenigwr mewn codio i weithio gyda ni. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:54, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Sipsiwn a Romani == A fyddai'n well cyfuno'r tri erthygl [[Sipsi]], [[Roma yng Nghymru]] a [[Roma]]? Neu o leaif Sipsi a Roma? [[Defnyddiwr:Welbru|Welbru]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Welbru|sgwrs]]) 12:27, 8 Ebrill 2026 (UTC) :Pam? Onid oes gwahaniaeth? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:55, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Digwyddiadau dros y haf == Dw i jest wedi anfon mas y cylchlythyr ar gyfer Ebrill ([https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru tanysgrifio yma], neu [https://us7.campaign-archive.com/?e=__test_email__&u=1f70a435f0deac187336f3ed1&id=3af963b65d weld y cylchlythyr yma]). Mae [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2026_in_Wales|Wici'r Holl Ddaear]] yn dechrau'n gynnar eleni felly am rheiny sy'n fyw ger Caerdydd bydd [[metawiki:Meetup/Cardiff/7|Meet Up briodol ar 17eg o Fai]]. Ym Mehefin mae gennym ni digwyddiad "[https://www.eventbrite.co.uk/e/queer-welsh-history-and-wikipedia-hanes-cwiar-cymreig-a-wicipedia-tickets-1986330352555?aff=oddtdtcreator&keep_tld=true Hanes Cwiar Cymreig a Wicipedia]". Byddwn i wrth fy modd i gynnal rhywbeth rhywle arall yn Gymru felly ga i dynnu'ch sylw i'r rhan ynghylch [[wmuk:Project_grants|grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr]]? Er enghraifft, yn anffodus dw i ddim gallu mynd i'r Eisteddfod eleni ond byddai'n wrth fy modd i gefnogi rhywbeth Wici yno (neu ar gyrion y brifwyl). Mae llwyth o wyliau Cymreig gyda chyfleoedd ac wrth gwrs, llawer o syniadau gwych ar gyfer prosiectau ar Wicipedia. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:42, 9 Ebrill 2026 (UTC) :Diolch am drefnu Gemma! Efallai y byddai cynnig costau yn help i godi'r niferoedd yng Nghaerdydd fory hefyd, fel ti'n awgrymu gyda Hanes yr Hoyw Cymreig a Wicipedia. Yn enwedig y dyddiau duon sydd o'n blaen oherwydd Trump a'i griw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:03, 16 Ebrill 2026 (UTC) ::Sori - dw i ddim yn hollol siŵr os dw i wedi deall eich neges yn llwyr, felly os dw i wedi methu'r point isod, plîs dweud wrthyf i! I wneud fy ngorau i ymateb yn y cyfamser... ::Y peth bwysicach - i unrhyw un sy'n bwriadu dod, [[metawiki:Meetup/Cardiff/7/cy|mae'r Meet up yn digwydd '''mis nesaf''']] '''(Mai)''' nid yfory! Felly paid â throi fyny yfory, mae'r rhagolwg tywydd yn ofnadwy hefyd! (Well i aros gartref a golygu!) ::Yn ail - mae'r grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr yn ar gael am bob math o ddigwyddiadau a syniadau am unrhyw beth perthnasol i Wici, nid jest digwyddiadau ynghylch materion LHDT+. Sori os oedd hwn ddim yn glir yn fy neges uchod! ::Mae modd i wneud cais am grant gwirfoddolwr i rhedeg Meet Up arbennig os bydd gwirfoddolwr sy'n awyddus i drefnu rhywbeth ac yn angen cyllid (e.e. mynediad i arddangosfa). Mae'r grantiau hyd at £250 ac fel arfer tua 2 neu 3 grantiau mewn blwyddyn yw'r terfyn. Felly dydyn nhw ddim rili  ar gael ar gyfer Meet Ups traddodiadol ble mae grwpiau yn gwrdd bob mis, ond maen nhw'n opsiwn. ::Fel mae'n digwydd, ges i sgwrs gydag un o fy nghyd-weithiwr am y syniad o dalu am gostau teithio i ddigwyddiadau Wiki am rai sy'n eisiau mynychu (nid jest y trefnwyr). Mae eisoes yn bosib defnyddio rhan o grant gwirfoddolwr i wneud hynny (ond does dim modd 'da ni ar hyn o bryd i wneud hwn lle nad oes grant gwirfoddolwr). Ond byddaf ofyn yn ein cyfarfod nesaf. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:25, 16 Ebrill 2026 (UTC) :::Ie, mis i fory! Gyda 'byddai cynnig costau yn help' ro'n i'n golygu costau teithio, ie - i'r gwirfoddolwyr. Jyst meddwl y byddai nodi hynny'n ysgogi pobl i gymryd rhan. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:39, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Trefn newydd yr Etholiad == Gyda threfn newydd Etholiad y Senedd, mae angen ystyried y wybodlen. Ar en-wici, dim ond enw'r etholaeth sydd ganddyn nhw; syml, dim angen ei newid. Mi wnes i greu system o switsys er mwyn rhoi mwy o wybodaeth - enw'r AS a'i blaid e.e. gw. [[Comins Coch]]. Oherwydd y bydd 6 enw o hyn ymlaen (a 6 enw plaid), mae'n fwy cymhleth ond mae nifer y switsys yn mynd i fod yn llai (16 swits / etholaeth). Dyma'r opsiynau, hyd y gwela i: A. Rhoi enw'r Etholaeth newydd yn unig. B. Rhestru'r 6 AS. C. Y ddau Sylwadau os gwelwch yn dda. Byddai'n wych cael Categori i bob un o'r 16 etholaeth ar bob lle (pentre, tref, dinas) er mwyn i'r bot osod yr uchod yn daclus ee Categori:Llefydd o fewn Bangor Conwy Môn. Mae rhai'n hawdd e.e. Môn, ond eraill yn anos e.e. Sir Caerffili. Byddaf wedyn yn gafael mewn bats / categori a'i bastio yn y bot. Bydd yn rhaid cyfnewid yr hen gategoriau hefyd ar yr un pryd (Replace CatX gyda CatY). Byddai'n braf hyfforddi rhywun iau i ddefnyddio'r bot (Auto Wiki Browser) e.e. dros Zoom; 1 i 1. Dim gwaith codio! Rhowch wybod. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:11, 21 Ebrill 2026 (UTC) :Da iawn ti am gychwyn ar hyn. Mae cael llawer o fanylion yn ardderchog, ond weithiau rydyn ni'n gwneud pethau sy'n anodd o ran cynnal a chadw. Felly mi fyddwn i o blaid opsiwn A. Mae llai o gyfle i bethau fynd o chwith. :Gan fy mod i hyd yn oed yn hŷn na thi, fydda i ddim yn tanysgrifio i'r hyfforddiant... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:17, 22 Ebrill 2026 (UTC) ::Baswn i o blaid opsiwn A hefyd ac am gadw pethau yn syml. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 10:07, 5 Mai 2026 (UTC) ;Corff yr erthyglau Mae [[Defnyddiwr:BOT-Twm Crys]] wedi cychwyn dileu'r paragraffau cyfan yng nghorff pob erthygl - pwy sy'n cynrychioli'r lleoliad yn Senedd Cymru a'r DU; gweler [[Bryngwyn, Ceredigion]] er enghraifft. Mae hyn yn dod a dyfnder cywici i lawr gryn dipyn, ond bid a fo am hynny! Y gwybodlenni a'r categoriau yn ystod y dyddiau nesaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:58, 5 Mai 2026 (UTC) : {{cwbwlhau}} : Rhowch wybod os ydw i wedi methu un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) ;Yr etholaethau newydd Mae angen symlhau sut mae'r wybodaeth yn cael ei gyflwyno yn yr erthygl [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru]]; dylai 2026 ddod yn gyntaf. Neu / a chreu erthygl newydd ar y ffiniau / etholaethau newydd. Oes rhywun am wirfoddoli? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Dw i'n falch o helpu bob amser. Ond bydd angen iti ddweud wrtha i mewn geiriau unsill beth hoffet ti ei wneud... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 08:42, 7 Mai 2026 (UTC) ;Y(r) wybodlen Mi gychwynai efo'r symlaf: trefi. pentrefi a chymunedau yn newid o Ynys Môn i'r etholaeth newydd: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Newidiwyd [[Aberffraw]]. Unrhyw sylwadau, neu ymlaen? A beth am y DU? Trafodaeth ar hwn ar ddiwedd yr etholiad ogydd. Un cam ar y tro! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 7 Mai 2026 (UTC) ::Oes hefyd wedyn newid y swits: ::''<nowiki>aelod_cymru ={{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}}</nowiki>'' ?[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:16, 7 Mai 2026 (UTC) l0b3mm1zndr45sy0pmjlu1w2ig8yf0o 14890118 14890052 2026-05-07T16:02:41Z Llywelyn2000 796 /* Trefn newydd yr Etholiad */ dau bwynt 14890118 wikitext text/x-wiki {| style="border:none; background:transparent;" | style="text-align:left; white-space:nowrap; color: var(--color-base)" | <div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em;"> Croeso i'r '''Caffi''' </div> <div style="margin-top: 0.2em; font-size:115%;"> Dyma'r lle i chi drafod sut mae pethau'n gweithio yma, polisïau, a phroblemau technegol<br />a gofyn cwestiynau ynglŷn â [[Wicipedia]]. * I ychwanegu cwestiwn, [{{fullurl:Wicipedia:Y_Caffi|action=edit&section=new}} cliciwch yma]. * I ddechrau pennawd newydd, a theipiwch eich neges. * Cofiwch lofnodi'r neges drwy ychwanegu pedair sgwigl (''tilde'') (<nowiki>~~~~</nowiki>) ar y diwedd. </div> |} {{#ifexpr: ({{CURRENTMONTH}} = 3) and ({{CURRENTDAY}} = 1) | [[Delwedd:Narcissus-closeup.jpg|de|bawd|250px|]] | [[Delwedd:Espresso.jpg|de|Coffi]]}} <div style="margin-top:2em; border:1px #FFFFFF solid; text-align:center;"> {| role="presentation" class="wikitable" style="white-space:nowrap; margin-left:auto; margin-right:auto; margin-bottom:0;" |-style="font-weight: bold;" |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-flag.svg|link=Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|45px]]<br>[[Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|Cwestiynau<br> Cyffredin]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-bookshelf.svg|link=Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|Y Ddesg<br> Gyfeirio]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-typography.svg|link=Wicipedia:Cymorth iaith|45px]]<br>[[Wicipedia:Cymorth iaith|Cymorth<br> iaith]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-clipboard.svg|link=Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|45px]]<br>[[Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|Negesfwrdd<br> gweinyddiaeth]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-chat.svg|link=Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|45px]]<br>[[Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|Sgyrsiau<br> cyfoes]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-folder.svg|link=Wicipedia:Y Caffi/archif|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Caffi/archif|Archifau'r<br> Caffi]] |- |colspan="6"| [[Delwedd:Circle-icons-caution.svg|link=Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|45px]] <span>''Please leave all English-language messages '''[[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|here]]'''.''</span> <!-- span is required for correct display in Safari --> |} </div> {{/dogfennaeth}} __CYSWLLTADRANNEWYDD__ {{clirio}} == 2025 - Blwyddyn Newydd Dda i bawb! == '''Blwyddyn Newydd Dda i bawb o'n golygyddion!''' A diolch am eich cwmni dros y flwyddyn ddiwethaf! Boed i ni gryfhau ein gafael ar wici bach ni, cyn i AI a'r Brawd Mawr ei gipio oddi arnom. Byddwch wych! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 1 Ionawr 2025 (UTC) == Dau gyfweliad == Echdoe, cysylltodd Golwg360 efo fi i fy holi am y fandaliaeth ar Wicipedia a ddoe, cysylltodd Cymru Fyw, BBC Cymru. Mae'r naill gyfweliad i'w weld [https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2167369-ymosodiadau-parhaus-sbaenwyr-greu-rwtsh-wicipedia yma] a'r llall [https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cx2v7e22qpvo yma]. Mae na un cangym ar ddechrau'r ail, ond dim byd mawr. Y gobaith yw y daw eraill atom i'r gorlan, wrth gwrs. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:44, 8 Ionawr 2025 (UTC) == Atal camddefnydd o'r Cymhorthydd Cyfieithu == Sylwer ar y Sgwrs [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Unrhyw sylwadau? Mae'n nodi: ''Currently, your Wiki's machine translation threshold is 95% by default, meaning contributors can publish up to 95% of unmodified initial machine translation. We can make this stricter to ensure contributors review and edit the machine translation more before they can publish it.'' Byddai newid y rhiniog i 80% yn golygu fod yn rhaid i'r golygydd ychwanegu 20% o'i ben a'i bastwn ei hun. Cytuno? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:38, 14 Ionawr 2025 (UTC) :Rwy'n credu bod hynny'n gwbl resymol ac yn ateb cymesur. Suddodd fy nghalon pan welais dy sgwrs ag UOzurumba. Mae gan bolisi WMF fwriad da, ond o ba fudd y mae i bobl sy’n defnyddio cywiki mewn gwirionedd ac sydd â diddordeb yn y Gymraeg? Yn nwylo pobl sydd eisiau gwthio eu hagendâu eu hunain mae cyfieithu awtomatig yn mynd yn arf peryglus. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:50, 14 Ionawr 2025 (UTC) ::Y broblem fwyaf efo erthyglau sydd wedi mynd trwy'r peiriant cyfieithu yw ei ddefnyddio gan bobl gwbl di Gymraeg, neu bobl sydd ddim am drafferthu gwirio o gwbl. Byddai gorfod gwirio o leiaf 20-25% yn chwynnu y rhan fwyaf o'r troseddwyr hyn. Yn ddibynnol ar y testun, mae'r peiriant cyfieithu yn gallu bod yn hynod gywir yn achlysurol, gan greu cyfieithiad sy'n well na'r targed. Y modd i osgoi gwrthod y fath gyfieithiad yw trwy ychwanegu gwybodaeth amgen i'r cyfieithiad ee '''Saesneg'''="David Lloyd George was Chancellor of the Exchequer between 1908 and 1915" '''Cyfieithiad Google'''="Roedd David Lloyd George yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" (100% cywir). Mae rhoi '''gwybodaeth amgen''' yn y cyfieithiad="Roedd David Lloyd George ''(Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Caernarfon)'' yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" yn mynd a'r ''cyfieithiad'' dros y trothwy. Mae annog rhoi gwybodaeth amgen mewn cyfieithiad hefyd yn arfer da. Felly, cytuno'n llwyr efo'r awgrym. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:05, 15 Ionawr 2025 (UTC) :::Diolch eich dau! Newydd roi crynhodeb o'n sgwrs ar dudalen y defnyddiwr [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Dw i ddim yn ffyddiog, gan fod sawl ffordd o ddod dros y rhiniog, ee copio a gludo clenc / paragraff yn uniongyrchol yn hytrach na thrwy'r Cymhorthydd Cyfieithu. Atal pawb sy'n golygu heb fewngofnodi fyddai ateb arall, wrth gwrs. Cawn weld! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:33, 19 Ionawr 2025 (UTC) == Ar y dydd hwn == Weithiau, mae bron yn amhosib gwneud synnwyr o'r ciplun yn y blwch 'Ar y dydd hwn' yn yr Hafan, gan ei fod mor fach. Dw i wedi codi maint y ddelwedd o 100x100 i 110x110 ar un diwrnod, i weld ydy o'n well ai peidio - [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/20 Ionawr]]. Mi wna i gynyddu'r gweddill i'r un patrwm (110x110), efo bot, os nad oes gwrthwynebiad. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:03, 20 Ionawr 2025 (UTC) :Syniad da! A dweud y gwir, roedd y canlyniad diweddaraf dal braidd yn fach. Rwyf wedi ceisio 140px, sy'n gweithio ar fy nesgtop a'm iPad. (Does dim ffôn symudol 'da fi.) Gawn ni weld! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:44, 20 Ionawr 2025 (UTC) ::Mae'n edrych yn iawn i mi, ond yn wahanol i'r fformat 110x100px gwreiddiol. Dw i erioed wedi deall y gwahaniaeth rhwng y ddwy drefn yma. {{Ping|Ham}} osododd y maint gwreiddiol - be ti'n feddwl? Ydy newid y drefn yn bygro'r cod rywsut ar rai dyfeisiau? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:30, 21 Ionawr 2025 (UTC) :::Byddai lled (yn unig) o 140px yn gweithio'n dda fel ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/22 Ionawr]] achos mae rheolau CSS yn lleihau y ddelwedd i 110px ar ffonau symudol gyda sgrin bach, beth bynnag. Felly does dim perygl o fynd yn rhy fawr achos mae rheolau i gadw'r ddau golofn Pigion/Ar y dydd yn gymesur. Ar y rhan fwyaf o ffonau symudol o bob maint mae'r llun yn ymddangos ar y top gyda'r dyddiad o dano. Ar tabled mae'r llun edrych yn dda hefyd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:03, 22 Ionawr 2025 (UTC) ::::Fantastig Dafydd! Mi ai ati'r pnawn ma i'w newid efo'r bot. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:44, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::{{ateb|Llywelyn2000}} {{u|Ham}} oedd fy hen gyfrif, felly gweithiodd y {{tl|ping}} ddim i fi ar ddydd Mawrth. Falch iawn gweld dy fod yn mynd i gynyddu meintiau'r delweddau hyn gyda bot. {{code|90x90px}} oedd y maint gwreiddiol, sydd nawr yn rhy fach o lawer, ac rwy wedi ei godi i {{code|100x100px}} bob tro rwy'n golygu un o'r tudalennau AYDH &ndash; dyna'r unig reswm dros yr amrywiaeth hyd ag y gwn i, am fod rhai nad ydw i wedi eu golygu. Rwy'n hapus iddo fod yn fwy byth, ond gawn ni gadw'r ddau dimensiwn os gwelwch yn dda, e.e. {{code|140x140px}} nid dim ond {{code|140px}} (sef lled yn unig)? Wedyn fe fydd y lluniau fformat 'portread' yn 140px o hyd a'r rhai 'tirlun' yn 140px o led. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 11:34, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::O'r hyn rwy'n ei ddeall (WP:IMAGESIZE) mae'r uchder yn 140x140px yn cael ei anwybyddu gan y dehonglydd, felly mae "140px" yn iawn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 12:06, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Craigysgafn}} Dim dyna fy nealldwriaeth i; dydi {{code|140x140px}} ddim yn gosod y dimensiynau union hynny (a fyddai'n gwneud pob delwedd yn sgwâr), ond yn hytrach yn gosod y dimensiwn mwyaf i 140px boed hynny'n hyd neu'n lled. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Yn fwy na thebyg, chi sy'n iawn! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 13:54, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::{{Ping|Ham II}} - unrhyw ddadl dros gadw'r patrwm 140x140px? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:22, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Llywelyn2000}} Byddai'n rhoi hyd o 140px i ddelweddau fformat portread a lled o 140px i rai fformat tirlun, sydd yn fwy addas nac un lled ar gyfer pob delwedd (a fyddai'n golygu bod portreadau llawer mwy o faint na thirluniau). [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Diolch {{u|Ham II}}! Mae hynny'n gwneud synnwyr. A dyna fi wedi dysgu rhywbeth heddiw! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:42, 26 Ionawr 2025 (UTC) Dw i di cyhoeddi hwn: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] a [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/26 Ionawr]] (heddiw / gw. Hafan) a mi wnai'r gweddill os ydy {{u|Craigysgafn}} yn cytuno. Ychydig yn rhy fawr ar yr Hafan? Does na ddim byd yn barhaol, wrth gwrs, a mi fedran ni ei newid eto wrth i dechnoleg newydd ddod i'r fei. Gyda llaw, dw i hefyd wedi ychwanegu [[:Categori:Ar y dydd hwn]] - categori anweledig i gadw'r cwbwl mewn trefn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:55, 26 Ionawr 2025 (UTC) : {{cwbwlhau|[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:27, 26 Ionawr 2025 (UTC)}} :{{ping|Llywelyn2000}} Y brif broblem a welaf yw nad ydym yn cael gweld y capsiynau "Cynan" a "Louvre" rwyt ti wedi'u cyflenwi. Ar ôl edrych ar Hafan ar enwiki, mi welais ddatrysiad, a dwi wedi hacio peth sydyn sy'n cyfateb i hynny. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], lle mae capsiwn yn ymddangos. Mae cod y nodyn (a'r enw hefyd!) dwi wedi creu yn bethau dros dro hyll, ond os yw'r canlyniad yn iawn gallwn ni ei dwtio. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:47, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::{{ping|Llywelyn2000}} Roeddwn i mewn ychydig o frys ddoe pan oeddwn yn gwneud hyn i gyd. Wedi meddwl am y peth, mae'r ateb a ddarganfyddais bryd hynny'n ymddangos yn iawn, ar wahân i'r enw Saesneg ar y modiwl. Rwyf wedi ei ail-greu fel [[Nodyn:Delwedd - ar y dydd hwn]]. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] unwaith eto. Credaf fod hyn yn ateb taclusach na defnyddio delwedd ag elfen "bawd". --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:22, 27 Ionawr 2025 (UTC) :::Dw i'n licio'r syniad o'i roi maint y ddelwedd mewn Nodyn - un golygiad yn lle 365! Gwych iawn! Dw i newydd ei ychwanegu ar [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/28 Ionawr]] (heddiw) i weld sut mae'n ymddangos yn yr Hafan. Ac fel [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], mae'n bortread ac felly'n llawer rhy fawr. Fedri di ymgorffori syniad {{u|Ham II}}, sef 140x140px fyddai'n atal yr hyd a'r lled rhag bod yn fwy na 140px? :::Tybed fedrwn ni hefyd drio newid aluniad y testun i dde yn hytrach na chwith? A lleihau maint y ffont rhyw fymryn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:08, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::{{ateb|Llywelyn2000}} Triais i {{code|140x140}} yn y nodyn newydd ac mae'n debyg ei fod wedi gweithio. ::::Ga i awgrymu cadw'r nodyn fel is-dudalen o [[Nodyn:Delwedd Hafan]] &ndash; hynny yw, newid ei enw i [[Nodyn:Delwedd Hafan/Ar y dydd hwn]] neu [[Nodyn:Delwedd Hafan/AYDH]], cyn ei roi ar bob tudalen? Byddai'n dilyn yr un patrwm â [[:d:Q104113324|10 iaith arall]] wedyn. ::::Efallai byddai testun yn y canol yn gweithio gorau ar gyfer y delweddau teneuaf, er enghraifft yr un sydd ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/25 Ionawr]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:24, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::Fantastig! Craig? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:59, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::Ie! A byddai testun yn y canol yn llawer mwy ymarferol hefyd. Rwyf wedi addasu'r cod. Diolch i chi'ch dau! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Enghraifft efo'r bot: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/1 Chwefror]]. Iawn i fynd ymlaen efo'r gweddill? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::::Ardderchog! Tynnwch y plociau! I ffwrdd â ni! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:05, 28 Ionawr 2025 (UTC) == Golygydd newydd ddod o en-wici == Mae na olygydd o en-wici (lle mae'n cyd-gyfarth mewn pac gyda golygyddion tebyg ee Sirfurboy, DankJae...) newydd greu tudalen ar cy-wici [[Defnyddiwr:Llwyld|yn fama]]. Unrhyw olygiad negyddol am Gymru neu'r Gymraeg - neu fandaliaeth arall - a mi gaiff ei flocio. Dyma rai o'i olygiadau ar en: [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Richard_Wyn_Jones&diff=prev&oldid=1069026918 1], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/List_of_devolved_matters_in_Wales&diff=prev&oldid=1102491770 2], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Crown_Estate_in_Wales&diff=prev&oldid=1153718351 3], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 4], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 5]... Llawer o bethau negyddol, bach, dros lawer o flynyddoedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:04, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Archwiliad 2025 o olygiadau diweddar ein Gweinyddwyr == Daeth hi'n amser ail-edrych ar ein Gweinyddwyr nad yddyn nhw wedi golygu ers tro (tros 12 mis). I'r perwyl hynny, dw i wedi rhoi'r manylion ar [[Wicipedia:Gweinyddwyr#Archwiliad_2025_o_olygiadau_diweddar|Wicipedia:Gweinyddwyr]]. Tybed, os oes gennych sylw, neu os ydych yn cytuno i mi fynd ymlaen - a wnewch chi nodi hynny ar '''[[Sgwrs Wicipedia:Gweinyddwyr|y dudalen Sgwrs yn unig]]''', lle bod y drafodaeth yn mynd ar chwal. Ar ol gorffen y broses (drist) hon, gallem ystyried a oes angen Gweinyddwyr newydd. Cofiwch hefyd nad oes dim yn ddi-droi-nol! Gallem ailarfogi Gweinyddwr sy'n dychwelyd i'r gorlan unrhyw dro, os dymunent ailafael ynddi. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:48, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Helo - Cydgysylltydd Rhaglen Cymru newydd yma :) == Helo - jest neges fach fyr i gyflwyno fy hun. Fi yw’r [[wmuk:Programme_Coordinator:_Wales_&_Languages|Cydgysylltydd Rhaglen Cymru (ac Ieithoedd)]] newydd. Dwi’n gweithio rhan amser, tridiau bob wythnos (Dydd Mawrth i Ddydd Iau). Dechreuais i’r swydd ar ddiwedd Ionawr (a dwi dal yn dysgu lot am ddefnyddio Wicipedia!). Dwi'n byw yng Nghaerdydd nawr ond yn wreiddiol dwi'n dod o Lanelli. Yn y dyddiau ymlaen wna i rannu holiadur bach ar gyfer unrhyw un sy'n eisiau rhannu eu barn am ba fath o gymorth nhw'n eisiau gan y cydgysylltydd.  Ond yn y cyfamser, os hoffech chi cwrddo fi, gofyn cwestiynau neu os gennych unrhyw bryderon neu awgrymiadau chi’n eisiau rhannu, fy nghyfeiriad e-bost yw gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Edrych ymlaen at weithio gyda chi gyd! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:01, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Pob hwyl, Gemma! Mae'r disgrifiad o'r swydd yn y ddolen yn defnyddio iaith fiwrocrataidd nodweddiadol. Mae hyn yn anochel, wrth gwrs. Allech chi egluro ychydig pa fath o beth y byddwch chi'n ei wneud o ddydd i ddydd, a pha fath o beth y dylai defnyddwyr a gweinyddwyr fod yn ei ddwyn i'ch sylw? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:37, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Ia, wir, llongyfarchiadau - a phob hwyl i ti yn y swydd newydd! Robin aka [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:51, 12 Chwefror 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] :) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:09, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Hi @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! Cwestiynau gwych ond yr ateb onest yw - dwi ddim yn siŵr ar hyn o bryd! ::Does dim rhaid i unrhyw un cysylltu fi ond am unrhyw gwestiynau/ awgrymiadau neu bethau arall pobol yn gobeithio mae'n bosib [[wmuk:Main_Page|Wikimedia UK]] gallu helpu gyda (e.e. gwybodaeth am offer Wici, golygathons, awgrymiadau a.y.b.), mae croeso mawr iddyn nhw cysylltwch fi a wna i drio fy ngorau i helpu. ::Mae’n rhy gynnar i wybod beth fydd fy ngwaith fel arfer yn edrych fel dydd i ddydd. Mae'n debygol i newid wythnos i wythnos hefyd. Gwaith dwi'n disgwyl gwneud yn y wythnosau ymlaen yw helpu trefnu cynhadledd ieithoedd lleiafrifiedig, dathlu Wicipedia Cymraeg ar gyfryngau cymdeithasol ar gyfer Dydd Gŵyl Dewi a theithio i nifer o "golygathonau" wahanol dros y DU. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::: Croeso Gemma! Edrych ymlaen i gydweithio. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:05, 17 Chwefror 2025 (UTC) : Helo Gemma, llongyfarchiadau ar dy benodiad a phob dymuniad da ar gyfer y swydd! Gobeithio dy fod yn mwynhau'r profiad hyd yn hyn. --[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Oergell|sgwrs]]) 15:30, 19 Mawrth 2025 (UTC) == Sut y dylem ymateb i'r cais hwn i ddileu erthygl == Gweler [[Sgwrs:Connor Morgans]]. Mae yna fater o bolisi yma. Ddylen ni ddileu erthygl oherwydd nad yw'r pwnc yn ei hoffi? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:35, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Wela i'r un rheswm dros ddileu'r erthygl. Mae'r ffaith bod erthygl en: wedi ei dileu yn gwbl amherthnasol. Os nad yw'r unigolyn dan sylw yn hoffi'r erthygl, dylen ni geisio sicrhau mai dim ond gwybodaeth berthnasol sy yn y parth cyhoeddus sydd i'w gweld - ond fe fyddai dileu'r erthygl yn gosod cynsail peryglus. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 14:11, 13 Chwefror 2025 (UTC) :Mae'n werth ystyried yr hawliau o dan ddeddf GDPR ([https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/individual-rights/individual-rights/right-to-erasure/#ib2 canllaw ICO]). Nid yw'r hawl i anghofio yn gymwys ar gyfer ".. exercise the right of freedom of expression and information;". Mae'r erthygl ei hun yn llawn cyfeiriadau da ac amrywiol, felly mae'r wybodaeth i gyd yn gyhoeddus mewn llefydd eraill, ac wedi ei gynnig gan yr unigolyn fel rhan o gyhoeddusrwydd. Mae dyddiad ei ben-blwydd wedi ei gyhoeddi ar Instagram. Mae yna drafodaethau eitha helaeth am hyn a'r effaith ar Wikipedia nôl yn 2014 ond mae'n bosib bod pethau wedi symud ymlaen ers hynny. Rhaid ychwanegu yr ymwadiad arferol - Nid Wyf Yn Gyfreithiwr. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:13, 13 Chwefror 2025 (UTC) : Hoffwn i jyst cytuno efo'r dadlau dros cadw'r erthygl yma. Dw'i methu gweld unrhyw rheswn i dileu. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:13, 17 Chwefror 2025 (UTC) ::Cefais broblem debyg rhai blynyddoedd yn ôl, am berson oedd yn enwog yng Nghymru ond yn cael ei hystyried yn "not notable" yn y byd Saesneg. Barn Wici rhyngwladol, oedd mai mater i'r wiciau lleol yw pwy neu beth y maent yn son amdanynt ar eu safleoedd hwy. Cadwn yr erthygl am Gymro yma. Ond y Cwestiwn yw os yw'r erthygl yn berthnasol i Gymry Cymraeg; pa hawl sydd gan Wikipedia Saesneg i ddweud nad ydyw yn berthnasol i Gymry ddi-gymraeg, gan mae eu Wici hwy, hefyd yw Wikipedia Saesneg? 01:22, 8 Mehefin 2025 (UTC) == Ymgyrch "Wiki Loves Mother tongue" == Sylwais i’r [[metawiki:Event:Wikitongues/Wiki_Loves_Mother_tongue_Campaign_2025|digwyddiad ar-lein hwn]] sy'n cael eu cynnal nos yfory (Dydd Gwener 21ain) i lansio’r ymgyrch “[[metawiki:Wiki_Loves_Mother_Tongue_Campaign_2025|Wiki Loves Mother tongue]]”. Mae'n ymgyrch byd-eang ond ar y tudalen blaen [https://wikitongues.org/ eu gwefan] mae [https://wikitongues.org/videos/hywel_20150214_cym/ fideo o siaradwr Cymraeg]. Hefyd, dwi’n siŵr mae mwyafrif ohonoch chi yn fwy ymwybodol o’r ymgyrchoedd Wiki na fi ond ni’n mewn canol o “[https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025_in_Wales?uselang=cy Wici Llên Gwerin]” (a “[[metawiki:Feminism_and_Folklore_2025|Feminism and Folklore]]”) os rheiny o ddiddordeb i unrhyw un sy ddim yn gwybod amdanyn nhw yn barod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:09, 20 Chwefror 2025 (UTC) == Golygathon "Art + Feminism" yfory ym Machynlleth (Mawrth 7fed) == Dwi'n mynd i golygathon nos yfory (dydd Gwener y 7fed) yn [https://www.tajmahalcommunityhub.org/ Hyb Cymunedol Taj Mahal] ym Machynlleth sy'n cael ei gynnal fel rhan o'r ymgyrch "[https://artandfeminism.org/about/ Art + Feminism]". Cofrestriad a mwy o wybodaeth [https://artandfeminism.org/edit_a_thon/machynlleth-artfeminism-edit-a-thon/ yma]. Os oes unrhyw un arall yn mynd hefyd, byddwn i wrth fy modd i ddweud helo (dwi'n menyw wen yn fy nhridegau hwyr gyda gwallt brown byr). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:05, 6 Mawrth 2025 (UTC) == Llwyth o Luniau newydd ar Gomin! == Helo pawb. Mae braf gen i cyhoeddu bod y Llyfrgell Gen wedi rhyddhau [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Photographs%20by%20Geoff%20Charles%20in%20the%20National%20Library%20of%20Wales casgliad Geoff Charles] i Comin Wici. Mae'r casgliad yn cynnwys tua '''130,000''' o ddelweddau gwych o bywyd yng Nghymru rhwng tua 1945 - 1975 gan cynnwys eisteddfodau, gwleiddyddion, tywydd eithafol a protestiaid pwysig. Felly plis ewch amdani a defnyddio nhw i greu a gwella erthyglau Wici! Dyma blas i chi... <gallery> Bear Brand Factory, a new industry in Corwen (1451957).jpg|Ffatri newydd yng Nghonwy Llyn y Fan Fach protest (1492584).jpg|Protest Llyn y Fan Fach Three prominent Welshmen, Ernest Roberts, Sir Idris Foster and the folk-singer Elfed Lewis (1544715).jpg|Syr Idris Foster Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas (1461060).jpg|Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas Snow scenes from Llansilin and Rhydycroesau (1464689).jpg|Eira yn Llansilyn a Rhydycroesau, 1955 </gallery> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:11, 10 Mawrth 2025 (UTC) :Mae 4,500+ o bortreadau o actorion ac o actorion yn perfformio ar lwyfan i Gwmni Theatr Cymru, efo teitlau cyffredinol sydd ddim yn enwi'r actorion. Rwy'n adnabod wynebau nifer ohonynt ond yn methu cofio eu henwau. Os all rhywun rhoi enwau arnynt a'u rhoi ar erthyglau actorion / dramâu, mi fyddent yn gaffaeliad mawr i Wicipedia. [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Cwmni+Theatr+Cymru&title=Special:MediaSearch&type=image Dolen i'r casgliad] ?[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] :<gallery mode="packed" heights="100px"> :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru presenting Yr Addewid by Aleksei Arbuzov (1551863).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru performing Saer Doliau (1519145).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567900).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567893).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru's pantomime, Madog (1580647).jpg :File:Cwmni THeatr Cymru's Pantomime, Pwyll Gwyllt (1562595).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Roedd Catrin o Gwmpas Ddoe by Rhydderch Jones (1555756).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru rehearsing Pros Kairon, the Aberafan National Eisteddfod of Wales' commissioned play (1523502).jpg :</gallery> [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 17:15, 16 Mawrth 2025 (UTC) :: Paul, dwi wedi ychwanegu enwau i rhai o'r uchod. Clive Roberts ydi'r boi ifanc yn Pros Kairon dwi'n meddwl ie? Mae dy erthyglau di am y dramau yn cynnwys y cast felly mae'n haws gweithio allan pwy di pwy wedyn. Mae tipyn o'r lluniau yn bodoli yn Archifau Gwynedd hefyd felly mae chwilio eu [https://diogel.gwynedd.llyw.cymru/DATRhagorol/Chwilio.aspx?iaith=cy gwefan] am enw drama yn gallu dangos rhai canlyniadau defnyddiol sy'n cynnwys enwau.--[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 21:55, 19 Mawrth 2025 (UTC) :::Nid ymhob achos, ond os agorwch chi'r lluniau yn Comin, a sgrolio i lawr i Crynodeb, mae rhai yn cynnwys y maes ''depicted people'' sydd wedi pigo fyny metadata'r Llyfrgell os oedd enw'r person(au) yn hysbys. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:43, 20 Mawrth 2025 (UTC) ::::Fi wnaeth ychwanegu rheina Rhys. Dwi ddim yn meddwl byddai y meta data wedi gallu bwydo'r maes yna (yn otomatig o leia). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 12:13, 20 Mawrth 2025 (UTC) :::::Ah, ro'n i wedi meddwl y byddai hynny'n bosibilrwydd, ond doedd y botwm 'hanes' ddim yn ateb fy nghwestiwn. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:56, 21 Mawrth 2025 (UTC) ::Diolch i chi gyd am eich sylwadau. Wedi cymryd seibiant o'r gwaith yma am gyfnod, ond am ddychwelyd ati yn fuan. Mor falch bod y casgliad gwerthfawr yma bellach ar gael i'w gweld a'u gwerthfawrogi. Diolch i @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:39, 27 Mawrth 2025 (UTC) :::Diolch i ti @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am gwneud y cais i defnyddio'r casgliad - dw'i môr falch gallu rhannu'r lluniau yma yn agored o'r diwedd! Falch hefyd i weld nhw'n cael i defnyddio. Hoffwn i bwydo'r data newydd am pwy sydd yn y lluniau yma nôl i fy [https://snarc-llgc.wikibase.cloud/wiki/Main_Page gronfa data Awdurdodau Gymraeg] maes o law. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 14:43, 9 Ebrill 2025 (UTC) == Wici'r Holl Ddaear Cymru == Helô bawb! Mae’r gwanwyn wedi cyrraedd, ac yma yn Wikimedia UK rydyn ni’n troi ein sylw at Wici'r Holl Ddaear Cymru. Bydd ein cydlynydd newydd yng Nghymru yn arwain adain Gymreig y gystadleuaeth. Ac un o’r pethau sydd ei angen arnom yw help efo’r beirniadu – os hoffech chi gymryd rhan, anfonwch e-bost ataf ar richard.nevell{{@}}wikimedia.org.uk Mae maint y gwaith dan sylw yn dibynnu ar nifer y ceisiadau a gawn. Yn y gorffennol, bu miloedd o luniau, felly gorau po fwyaf o bobl sydd gennym sy'n gallu helpu. Os cawn lawer o geisiadau, efallai y byddwn yn rhannu'r gwaith beirniadu yn ddwy ran: (1) proses sgrinio i lunio rhestr hir, a (2) cyfarfod rheithgor i benderfynu ar yr enillwyr. Byddech yn gallu cyfrannu at y cyntaf a dal cyflwyno lluniau ar gyfer y gystadleuaeth, ond peidiwch â gwneud hyn os oes gennych ddiddordeb mewn bod ar y rheithgor a fydd yn gwneud y penderfyniad terfynol. [[Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|sgwrs]]) 09:13, 21 Mawrth 2025 (UTC) ==Y Llais - eich cyngor plîs== Helo bawb, wedi bod yn dawel iawn yn 2025 yr unig gofnod dwi 'di sgwennu yw https://cy.wikipedia.org/wiki/Y_Llais_(rhaglen_deledu). Gweld nawr bod rhywun wedi creu cofnod Saesneg am Y Llais (ac yna erthygl hŷn am The Voice). Be' chi'n awgrymu? Cadw rhan gyntaf fy erthygl Gymraeg am Y Llais a newid y teitl i rhywbeth fel The Voice (cyfres masnachfraint) ac yna creu cofnod newydd (sef, i bob pwrpas, ail ran fy erthygl i ar Y Llais) fel confod newydd i ddolenni gyda'r cofnod Saesneg ar Y Llais. Dwi ddim eisiau i Saeson a phobl Cymraeg gweld bod 'na gofnod yn Saesneg am y Llais a dim un Cymraeg! [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 16:55, 31 Mawrth 2025 (UTC) :Mae rhywun arall wedi creu erthygl am y Llais o'r blaen - [[Y Llais]]. Rwy'n awgrymu disodli'r cynnwys yn y dudalen gwta yma gyda'r cynnwys o dy erthygl di, sydd o dan adran '''Y Llais Cymru'.'' Mae hwn yn cysylltu gyda'r erthygl tebyg ar en-wiki, sef https://en.wikipedia.org/wiki/Y_Llais :Wedyn gellid ail-enwi dy erthygl wreiddiol i "The Voice (masnachfraint)" a nodi ar hwnnw bod y fersiynau DU, Cymraeg a'r rhai rhyngwladol eraill. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:08, 31 Mawrth 2025 (UTC) ::Gwych! Diolch Dafydd - lot fawr o help! Dwi wastad yn gweld pethau fel hyn yn ddryslyd! Wedi dilyn dy gyfarwyddiadau. Gobeithio bod yn edrych yn lân. [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 12:24, 1 Ebrill 2025 (UTC) :::Mae'n edrych yn grêt. Dwi wedi addasu'r penawdau ychydig ar erthygl Y Llais. Falle bydd angen ail-drefnu eto ar gyfer ail gyfres. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 1 Ebrill 2025 (UTC) == Golygathon Wythnos Hanes Traws + yng Nghaerdydd (9fed Mai) == Byddwn ddathlu [https://www.transhistoryweek.com/ Wythnos Hanes Traws +] (dolen yn Saesneg yn unig) drwy gynnal golygathon yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd i greu a golygu erthyglau ynghylch pobol Draws yng Nghymru a digwyddiadau perthnasol. [https://www.eventbrite.co.uk/e/trans-history-wikipedia-editathon-golygathon-hanes-traws-tickets-1317426962509?aff=oddtdtcreator Cofrestriad a mwy o fanylion yma]. Croeso cynnes i olygwyr newydd sbon a golygwyr profiadol. Am rai sy’n eisiau ymuno ni yn rhithiol, wna i greu rhyw fath o “writing drive” - manylion llawn i ddilyn! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 9 Ebrill 2025 (UTC) :I unrhyw un na all ymuno â ni yfory, mae cyfle i gymryd rhan ar-lein. Mae WMLGBT+ wedi creu golygathon rhithriol o'r 9fed i'r 18fed. Mae [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Trans_History_Week_and_IDAHOBIT_Edit-a-thon tudalen y prosiect a manylion] yn Saesneg yn unig ond maen nhw wedi cadarnhau y byddan nhw'n cyfrif erthyglau newydd yn Gymraeg hefyd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:25, 8 Mai 2025 (UTC) == Holiadur Celtic Knot == Rydym gynllunio ar gyfer cyfarfod cymunedol ar-lein yn ddiweddarach eleni ar gyfer [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2024/cy|Celtic Knot]] (cynhadledd sy’n dathlu ieithoedd lleiafrifol). Byddem wrth ein bodd yn dysgu oddi wrthych beth hoffech chi ei weld. Rydym wedi creu holiadur bach i ddysgu beth roedd yn llwyddiannus yn Celtic Knot 2024 a beth hoffech chi weld eleni. Mae’r arolwg yn agor i bobol sydd wedi mynychu’r gynhadledd llynedd a phobl gyda diddordeb am ddod i gyfarfod cymunedol ar-lein eleni. I gymryd rhan, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSccsyMDUDFYush1oBasvulH4Vsjp0hubrKS_9u_73LCVtbJ0Q/viewform?usp=dialog [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:01, 17 Ebrill 2025 (UTC) :Mae'r holiadur uchod yn cau ar y 15fed Mai. Mae'r holiadur yn ar gael yn [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdBlgi-0XNjjgh9HCQsy7KQWJo4qhfJmCGtQjwFI4WWYipaMA/viewform?usp=dialog Saesneg], [https://docs.google.com/forms/d/1BXYa7c6-9R4ZAeJFltPQSGw0OcnZbbz-b080wKpFAlI/edit Cymraeg] a [https://docs.google.com/forms/d/1pyqryilEEymj7TpqEHQXEMHKZgCPRmDnH77oPCekqwQ/edit Gwyddelig] ond os mae'r holiadur ddim yn hygyrch amdanoch chi am unrhyw reswm, mae croeso mawr i chi anfon neges Wicipedia neu e-bost i fi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) i rannu eich barn neu drafod am ffyrdd well i chi cael eich dweud. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:56, 6 Mai 2025 (UTC) == Bathu term am 'assist' == Dwi'n chwilio am gyngor am gyfieithu'r term ''assist''. Manylion ar [https://cy.wikipedia.org/wiki/Wicipedia:Cymorth_iaith#Assist_(enw_nid_berf) y dudalen Cymorth Iaith]. Diolch ymlaen llaw. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:50, 25 Ebrill 2025 (UTC) :Wedi clywed ambell i sylwebydd Saesneg yn defnyddio'r term diwinyddol ''predestined'' wrth ddisgrifio ''assist'' rhagorol. Rhagarfaethiad neu tyngedfeniad yn y Gymraeg, oes modd siapio rhywbeth addas allan o'r geiriau hyn? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 13:14, 3 Mai 2025 (UTC) == Hyfforddi'r Hyfforddwr (dysgu pobl newydd sut i olygu Wicipedia) == I unrhyw un sydd ddim ar [https://wikimedia.org.uk/newsletter-sign-up/ restr e-bost Wikimedia UK], maen nhw'n cynnig hyfforddiant "Train the Trainer" i helpu golygydd Wici/Wiki i ddysgu sut i hyfforddi pobl eraill i olygu Wikipedia (a Wicipedia). Maen nhw’n derbyn ceisiadau nawr, ond maen nhw yn enwedig yn eisiau clywed wrth olygyddion yng Nghymru. Mae’r terfyn amser yw Dydd Llun (19eg Mai) ond mae [https://wikimedia.org.uk/2025/04/train-the-trainer-2025-eoi-open/ mwy o fanylion ar y wefan] ac am unrhyw gwestiynau, plîs cysylltwch fy nghydweithiwr Rupal Karia at rupal.karia@wikimedia.org.uk. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:09, 15 Mai 2025 (UTC) == Deallusrwydd Artiffisial == Rwy'n ddyfod yn bensiynwr henoed ym mhen dau fis, pensiynwr sydd wedi byw ers yn laslanc efo "technoleg newydd" y cyfrifiadur. Ers ei chychwyn rwyf wedi ceisio cyfraniadau pytiau bach o'i ddefnydd at iws yr Iaith Gymraeg. Y cwestiwn fawr, ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)#Simple_summaries:_editor_survey_and_2-week_mobile_study Wici Saesneg ar hyn o bryd, yw defnyddio "Deallusrwydd Artiffisial"]. Rhywbeth rwy'n gwybod dim oll amdani. Mae Wici Saesneg yn gyfan gwbl yn ei erbyn, am resymau rwy'n ddeall a chefnogi. Ond be ydy barn Wici Cymraeg? Mae dros 200 miliwn o ddefnyddwyr weithgar ar Wkii Saesneg, a llai na neb ar rai o'r prosiectau Cymraeg, a ydi'r gwrthwynebiad Saesnig yn berthnasol i'n ofynion ni? Yn bwysicaf:—Ydy AI yn gallu ymateb i ymofynion y Gymraeg? Os yw:— A oes modd i AI gwella eginon (or niferus) ein wici er gwell? A all cwestiwn AI sy'n ofyn am dalfyriad o lyfr neu hanes awdur ar wicidestun bod yn gychwyn erthygl newydd a chyfannu at werth y naill brosiect a'r llall? A all chwiliadau trwy enghreifftiau o'r un eiriau poblogi [[q:Wikiquote|Wici ddyfynnu]]? A all AI cyfrannu erthyglau newydd sbon unigryw i Wicipedia? Dechrau sgwrs bydd ei angen yn y Gymraeg am yn hir mae'n, debyg! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:08, 13 Mehefin 2025 (UTC) :Dw i fawr o arbenigydd chwaith! Ond o'r hyn dw i'n ei ddeall, mae technoleg [[model iaith mawr]] [[en:Large language model]] yn debyg iawn i'r hyn sydd tu ôl i gyfieithu peirianyddol. :Yn hynny o beth, byddai testun Cymraeg wedi ei greu gan beiriant o'r fath yn dueddol o edrych yn dda ar yr olwg gynta (termau technegol! treigladau!) ond o'i ddarllen yn ofalus byddai'n llawn cam-gyfieithu, cyfieithiadau benthyg ac ati yn ogystal â'r problemau cyffredinol sydd wedi eu trafod ar en: :Onid oes gan wicipedia (y wefan Gymraeg fwyaf?) rôl allweddol yn hyn oll fel corpws? Po fwyaf o destun wedi ei '''ysgrifennu yn Gymraeg gan fodau dynol''' sydd yma, po gorau bydd y botiaid yn medru ateb cwestiynau'n Gymraeg yn y dyfodol. :Dw i ddim yn gweld "deallusrwydd artiffisial" yn ffordd o greu mwy o gynnwys fel y cyfryw. Ond fe allai fod yn declyn gwerthfawr i hwyluso a chyflymu gwaith golygwyr. O syniadau @[[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] uchod, drwgdybus fyddai fy ymateb i geisio "gwella eginon" a "cyfrannu erthyglau sbon" yn y fath fodd, ond dw i'n gweld potensial yn y talfyrru a'r croesgyfeirio. :Syniad arall - o greu erthygl newydd am bwnc astrus, allai gofyn i chatbot am esboniad cryno mewn Cymraeg syml fod yn fan cychwyn gwell na chyfieithiad peirianyddol hir o'r wiki mawr? Mae cyfieithiadau'n ymddangos yma sy'n edrych i mi eu bod nhw y tu hwnt i stamina neu allu cyfranwyr i'w prawfddarllen, oherwydd bod yr erthygl wreiddiol mor faith (a weithiau'n aneglur neu'n cynnwys manylion di-angen). Oni ellid cyfarwyddo bot yn benodol i greu 100, 500 neu 1000 o eiriau rhwydd eu darllen, a fyddai felly o fewn ein gallu i'w wirio fesul ffaith a'i wella? [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 09:27, 13 Mehefin 2025 (UTC) Yn fy marn i, tasai rhywun yn defnyddio AI er mwyn creu mwy o destun na gall ei wirio a'i gywiro, byddai hyn yn gamgymeriad mawr. Yr unig ffordd gyfrifol o'i ddefnyddio yw cyfyngu maint yr allbwn i'r hyn y mae gan y cyfrannwr ddigon o amser ac arbenigedd i'w wirio. Os yw rhywun eisiau darllen allbwn amrwd rhyw AI neu'i gilydd, mae'n gallu ei ddefnyddio ar ei g/chyfer ei hun yn uniongyrchol, does dim angen darllen Wicipedia o gwbl i gael hynny. Oni bai bod y cynnwys yma wedi'i guradu gan fodau dynol, dyw'r safle ddim yn cynnig gwerth ychwanegol. Yn y bôn, rwyf yn cytuno â chi, mae'n debyg. == Erthyglau bot yn ddileu erthyglau go iawn == Y 2020 fel rhan o ymgyrch [[:Categori:Prosiect WiciLlên]] mi ysgrifennais erthygl gynhwysfawr am lyfr [[Louisa May Alcott]] [[Little Women]]. Mae'r erthygl am y llyfr wedi ei ddisodli gan erthygl bot am ffilm o'r un enw, ond does dim modd ail adfer yr erthygl am y llyfr. Ysgrifennais erthygl hir am [[Lucille Ball]], sydd wedi ei droi yn erthygl ychydig frawddegau gan fot. Mae nifer o'r erthyglau rwyf wedi eu hysgrifennu am ffilmiau efo cysylltiad Cymreig wedi eu disodli gan erthyglau bot. Yn drist o ystyried eu bod yn cynnwys gwybodaeth unigryw Gymreig yn hytrach na data noeth. O ddefnyddio botiau i greu erthyglau a oes modd gwneud rhywbeth i sicrhau nad ydynt yn disodli erthyglau mae rhai ohonom wedi chwysu i'w creu? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:47, 14 Mehefin 2025 (UTC) :Mae gen ti dri mater yn fama. :1. Disodli 'erthygl gynhwysfawr' gen ti am y llyfr ''Little Women''. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. :1. Pan fo golygydd yn disodli, yn ail-sgwennu, yn dileu erthygl, mae'r gwreiddiol yn parhau o dan y wyneb, i'w weld o chwilio amdano. Mae'n bron yn amhosibl cuddio gwybodaeth ar WP - dw i'n meddwl mai rhyw bedair gwaith mae hyn wedi digwydd, i mi ei gofio, a hynny ar ol cytundeb i wneud hynny yn y Caffi, ac oherwydd posibilrwydd o achos llys. Nid ar chware bach mae gwneud hyn: ac mae'r log 'cuddio' yn dangos beth a pham y cuddiwyd y wybodaeth. Felly, os wyt wedi creu erthygl ar y llyfr ''Little Women'' yna mae'n dal yno yn rhywle. Wyt ti'n cofio'r union deitl? 'Little Women (llyfr)' neu ei debyg? Gelli ganfod hyn yn dy restr 'Fy Nghyfraniadau' a chyfyngu'r chwiliad o ran blynyddoedd. O edrych ar y dudalen (ailgyfeirio erbyn heddiw) ''[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women&action=history Little Women]'', fe weli na fu erthygl o unrhyw fath o dan yr enw yma. Ailgyfeiriad yn unig. Cyn y dudalen hon roedd tudalen arall yn bodoli gyda'r un enw cyn ei symud i [[Little Women (ffilm 1949)]]; byddai unrhyw destun cynharach am lyfr i'w weld yma, neu gyfeiriad ei fod wedi ei guddio. Does dim, ac nid oedd yr erthygl bresennol yn disodli na'n dileu erthygl gynharach, fel y gweli [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women_(ffilm_1949)&action=historyyma]. Felly hefyd gyda [[Little Women (ffilm 1994)]] - does dim erthygl gynharach wedi ei rhagflaenu hi. Felly tyrd ag enw'r erthygl am y llyfr a sgwennaist a gallwn weld ei hanes. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. Ti gychwynodd yr erthygl hon, fel y gwyddost. Wedi i ti ei chwbwlhau: dyma sut yr edrychai: ---- :[[Delwedd:Screenshot 2025-06-14 063144.jpg|250px]] ---- :Yn sicr, nid oedd yn 'erthygl hir'. :A dyma sut mae'n edrych heddiw: :[[Delwedd:A Screenshot 2025-06-14 063655 B.jpg|250px]] ---- :Fel y gweli, does dim byd wedi ei ddisodli, a dim erthygl newydd wedi ei chreu yn ei lle. Do, newidiwyd llun o wrthrych yr erthygl o hen lun ohoni gyda pherson arall i lun gwell o fewn y wybodlen. Efallai dy fod yn cyfeirio at osod gwybodlen newydd, pan ddisgrifiwyd hynny fel 'erthygl newydd' yn hytrach na 'gwybodlen newydd'. Ond gelli weld ar unwaith mai gwybodlen a osodwyd, [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Lucille_Ball&diff=next&oldid=8881018 yma]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. Alwyn - ni wnaeth yr un bot (a dau sydd gennym) ddileu unrhyw erthygl. Os oedd erthygl yn bodoli, mae'r bot yn rhewi a disgwyl i berson wneud penderfyniad - fel arfer pasio'r erthygl sy'n bodoli mae rheolwr y bot. Pe bai rheolwr y bot yn dymuno creu erthygl dros (dyweder) un frawddeg o erthygl lipa, yna gall nweud hynny - ond rheolwr y bot sy'n gwneud y penderfyniad ac NID y bot. Os wnei di roi enwau erthyglau sydd wedi eu dileu , yna gallaf edrych i fewn iddyn nhw bob yn un. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:58, 14 Mehefin 2025 (UTC) ::[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbennig:Contributions&end=2020-12-31&namespace=0&newOnly=1&start=2020-01-01&tagfilter=&target=AlwynapHuw&limit=500 Dyma'r cofnod] o erthyglau ac ailgyfeiriadau a greodd Alwyn yn 2020; gobeithio ei fod yn gyflawn. Fe welaf i ''[[Anne of Green Gables]]'', ond dim ''Little Women''. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 14:21, 23 Mehefin 2025 (UTC) ::Does gan yr erthygl presenol am [[Lucille Ball]] dim oll i wneud efo fi, fe grewyd gan erthygl bot. Siomedig bod fy enw dal yn y rhestr cyfranwyr. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:27, 26 Hydref 2025 (UTC) == Cystadleuaeth ffotograffiaeth "Wici Holl Ddaear" == Helo! Oes unrhyw un yma gyda diddordeb mewn ffotograffiaeth? Rydym yn hapus i gyhoeddi roedd Wici'r Holl Ddaear 2025 yng Nghymru wedi agor ar Fehefin 1af ac yn rhedeg tan 31ain Gorffennaf. Ewch i dudalen y gystadleuaeth i ddarllen y rheolau: [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2025_in_Wales|Commons:Wiki Loves Earth 2025 in Wales]] Yna gallwch ddarganfod sut i gymryd rhan yn y gystadleuaeth. <br/><br/> Hefyd, os oes gennych ddiddordeb mewn cynnal rhyw fath o "Wiki Walk" neu ddigwyddiad arall ar gyfer Wici Holl Ddaear dwi’n fwy na hapus i gynnig help neu gymorth - mae fy nghyfeiriad e-bost yw'r ffordd orau o gysylltu â mi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:57, 23 Mehefin 2025 (UTC) == Switsis gweinyddu == Sut hwyl. Dwi newydd sylwi nad yw'r [[:Categori:Switsis gweinyddu ASau y DU|switsis gweinyddu ar gyfer Aelodau Seneddol cyfredol]] yn cael eu pwyntio at erthyglau perthnasol, neu rhai o leiaf. Sylwais mai enw [[Wayne David]] (Aelod Seneddol Caerffili hyd at etholiad 2024) sy'n ymddangos ar dudalen [[Cefn Mabli]], e.e, gan mai [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] sydd yno, tra dylai fod yn [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]], sy'n cyd-fynd â'r ffiniau newydd. Oes modd awtomeiddio'r peth? Mae'n anodd debyg gyda'r newid ffiniau. Ac, wrth gwrs, bydd hyn yn codi wedi etholiad nesaf y Senedd hefyd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:32, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl fy mod i'n deall beth yw pwrpas y nodyn, beth bynnag. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 07:41, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Mae'r nodyn, ac un ar gyfer Aeldau o'r Senedd, wedi cael eu gosod ar erthyglau am wardiau, pentrefi, trefi ayyb, wedyn mae'n dangos pwy yw'r Aelod Seneddol ac Aelodau o'r Senedd sy'n cynrychioli'r lle. Mae'r wybodaeth yn dod o Wikidata dwi'n meddwl ac felly'n cael ei ddiweddaru yn awtomatig - ond yn amlwg mae'n rhaid sicrhau bod y nodyn diweddaraf mewn lleǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:03, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Ah. Dw i'n gweld. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 05:51, 3 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Newydd weld hwn - diolch Rhys. {{u|Deb}} - mae'r swits, fel mae Rhys yn dweud, yn gwneud pethau'n haws (pan fo ar yr erthyglau cywir!): mae nhw ar tua 6,000 o erthyglau, ac mae ychwanegu'r enw newydd ar Wicidata, yn dilyn etholiad, llawer haws na be mae nhw'n ei wneud ar en-wici - newid POB erthygl efo llaw a llygad! Dyna'r dewis: naill ai defnyddio switys a newid rhyw 30 o dudalennau, neu peidio defnyddio switsys a newid dros 6,000 o dudalennau. ::::{{u|Rhyswynne}} - o sbio'n sydyn, fasa ailgyfeiriad o [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] i [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] yn ateb y broblem? Neu a newidiwyd y ffiniau? Mi fedrai roi amser i hwn tua canol yr wythnos, ond nid ar hyn o bryd. ::::Yr hen swits yw'r cyntaf (Hydref 2018); ychwanegais 'y DU' er mwyn ei gwneud hi'n hollol glir pa Senedd y cyfeirir ati (Caerdydd neu Lunden): felly crewyd [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] (Gorff 2024). Unwaith y mae'r switsys hyn yn eu lle, mae pethe'n haws mewn theori, ond gan fod canfod pa bentref sydd ym mha etholaeth yn cymryd amser, mae yma rai llefydd heb swits o gwbwl ac eraill yn siwr o fod yn yr etholaeth anghywir! Problem arall sydd am godi yn y flwyddyn nesaf ydy ailwampio etholaethau'r Etholiad Cyffredinol lle y bydd uno hen etholaethau i greu etholaeth newydd. Bydd hyn yn dipyn o dasg, ond yn llawer haws na llaw a llygad. Mae defnyddio'r bot efo pethau fel hyn yn hanfodol, ac yn hawdd iawn! Cofion cynnes a diolch am godi hyn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:06, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Yn anffodus, o edrych ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Caerphilly_(UK_Parliament_constituency) erthygl yr etholaeth ar en-wici], mae'r ffiniau wedi newid er bod yr enw wedi'i gadw. Os yw'r swits ar 6,000 o erthyglau, dwin cymryd bod hyn wedi ei wneud drwy ddefnyddio cyfeirnodau daearyddol i weld ble sy'n syrthio o dan pa etholaeth. Mae tu hwnt i'm gallu i, ond dwi'n cymryd unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 11:08, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::Fel hyn yr aethpwyd ati: cym olwg ar [[Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], ac fe weli restr o wardiau sydd gan amlaf hefyd yn cynnwys pentrefi unigol. Felly'r cam cyntaf oedd creu'r erthygl hon (Caerffili_(etholaeth_seneddol), a'i thebyg) gyda'r wardiau wedi eu rhestru yn yr erthygl. Rhois pob ward (categori'r ward) yn y bot a chreu rhest o erthyglau o bentrefi a threfi yn y wardiau hynny. Yna ychwanegwyd y wybodaeth i'r erthyglau hyn ee [[Abertridwr]], [[Bedwas]], [[Cefn Fforest]]. So good so far! Ond, o fewn cymuned Bedwas ceir nifer o bentrefi eraill ee [[Graig-y-rhaca]]... ac ni wnaeth y bot eu newid. Ond mi i wnes rhai ee [[Tretomos]] gyda llaw a llygad. Fel soniais, dw i'n meddwl y gwneith ail-gyfeirio drwsio'r hen stwitch, os yw yno. Os nad oes switch yno, bydd rhaid ei gynnwys, wrth gwrs. Tydy BOT-Twm Crys ddim yn gweithio y dyddiau yma, felly bydd angen i mi wneud cais i'w ailddechrau. Yn y cyfamser, mi wna i ambell brawf fy hun. Diolch eto am dy amynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:47, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::' unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd' - cywir! Gobeithio na fydd ymyrryd a'r ffiniau am ganrif neu ddwy! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:48, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::: Newydd gwpla Etholaeth Caerffili. {{u|Rhyswynne}} - wneid di wiro y rhain os g yn dda, cyn i mi symud ymlaen i'r gweddill. Mae Powys yn enfawr (os cofiaf yn iawn, mae bron cymaint a gweddill Cymru, o ran nifer yr anheddiadau). Ac wrth gwrs, mae na ailwampio'r ffiniau eto mewn chydig fisoedd! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:02, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::: Mae cyfeiriad at ddileu'r hen switsis: [[Wicipedia:Pethau_i%27w_gwneud_cyn_ac_wedi_Etholiad_Cyffredinol_2024#Wedi'r_etholiad|yn fama (rhif 4)]], gyda nodyn 'AR y gweill' arno! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::::Dwi heb fod drwy pethau'n fanwl, ond o edrych ar y wardiau a restrir yn [[Caerffili (etholaeth seneddol)#Ffiniau|Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], mae Pengam yn cynnwys gwybodaeth am Aelod Seneddol gwahanol a hefyd Aelod y Senedd dros Islwyn (ond dydy'r sedd honno heb newid eto). Falle nad gwall yw hyn, a bod jest angen tynnu Pengam o'r rhestr - mae ar y ffin dwi'n meddwl, ond dwi'n brysur rwan (yn cofnodi pleidlais ar Fil yn y Senedd digwydd bodǃ), jest eisiau nodi nad yw popeth wedi'i wirio cyn i ti fwrw ymlaen ymhellach. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:01, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::::::Newydd weld dy fod wedi golygu [[Nantglyn]] @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Es am sbec, a wedyn sylwi ei fod dal yn dangos [[David Jones (gwleidydd Cymreig)]] fel yr Aelod Seneddol. Collodd ei sedd yn 2024, ond mae'r swits yn pwyntio at hen sedd/ffiniau cyn etholid seneddol 2024, sy'n felly'n egluro hynny. Mae eisiau diweddau erthygl DJ hefyd, ond mater arall yw hynny. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 17:39, 12 Tachwedd 2025 (UTC) == Calendr == Mae'r calendr misol yn wallus - ers ryw 4 mlynedd. Dw i di trwsio'r flwyddyn (!); oes na rywun a all fwrw golwg ar y 12 Nodyn os g yn dda? Er enghraifft: mae Nodyn:Gorffennaf yn gywir ond: 1. ydy e'n gywir y flwyddyn nesaf? 2. Mae'n dechrau ar ddydd Sul (a'r gweddill ar ddydd Llun). Os nad oes, yna mi alla i (neu rywun arall, plis) fewnforio Template:Calendar o en. Mae amser yn brin, sorri, a chymaint i'w wneud. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:45, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :Rwy'n hapus i wneud yr hyn y gallaf gyda hyn. Fodd bynnag, mae fy nghalon yn suddo pan edrychaf ar god Template:Calendar. Tybed a yw'n werth yr ymdrech o fewnforio'r cyfan. Efallai y byddai'n haws gwneud y gwaith â llaw yn flynyddol. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 15:13, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Rwy wedi trwsio y calendar misoedd ar gyfer 2025. Rwy hefyd wedi mewnforio bron popeth sydd angen ar gyfer y calendr. Dyma'r peth yn gweithio yn fy [[Defnyddiwr:Dafyddt/Pwll Tywod|mhwll tywod]] . Dau beth i benderfynu - ydyn ni eisiau'r wythnos i ddechrau ar ddydd Llun (fel mae e nawr). Mi fydd y dolenni i'r misoedd blaenorol/nesaf yn diflannu. Mae'n bosib bydd yn cael rhein nôl fewn ond bydd angen addasu y nodyn ychydig (heb edrych rhy ddwfn ar hyn eto). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:27, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Gwych! Diolch Dafydd! Piti nad yw'n bosib otomeiddio hyn, neu bydd angen ailwampio'n flynyddol. Un sal ydw i am gofio'r math yma o beth! ON Mae dechrau ar ddydd Llun yn iawn gen i: llai o grefydd! ;-) [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:24, 7 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Rwy wedi diweddaru nodyn Gorffennaf i ddefnyddio y nodyn Calendar. Dwi ddim yn or-hoff o'r ddolen "rhestr holl ddiwrnodau.." felly mae angen ystyried cadw/dileu hwnnw. Byddai diweddaru diwyg y dudalen ei hun yn help hefyd. Gweler y newid ar [[8 Gorffennaf]] [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 18:58, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Bendigedig! Mae'n edrych yn gret! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:44, 16 Gorffennaf 2025 (UTC) == Hyfforddiant cyfieithu yfory == Ymddiheuriadau mawr am y rhybudd byr ond dwi jest wedi darganfod mae cyd-weithiwr fi yn cynnal sesiwn ar-lein yfory i ddysgu pobol sut i gyfieithu erthyglau ar Wiki. Bydd y sesiwn yn cael ei chynnal yn y Saesneg ond mae croeso mawr i bobol cyfieithu rhwng unrhyw ieithoedd gallant nhw ysgrifennu mewn yn hyfedr. Am fwy o fanylion neu i gofrestru ewch i<nowiki/>https://leeds.libcal.com/calendar/openresearch/wiki_translate [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:56, 29 Gorffennaf 2025 (UTC) :Drwy gyd-ddigwyddiad, roeddwn yn Leeds wythnos diwethaf, ond ar gyfer [https://libraries.leeds.gov.uk/what-you-can-do/voice-fans-exhibition arddangosfa yn Llygell y Ddinas] (am le gwych), nid un y brifysgol. Dwi'n meddwl y byddai yna dipyn o ddiddordeb mewn gweithdai o'r fath yng Nghymru, ar gyfer y Gymraeg ac ieithoedd eraill. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:28, 4 Awst 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] - roedd yr arddangosfa yn edrych yn wych (a hefyd, achos dwi'n dod o Lanelli yn wreiddiol, dwi'n fel arfer anghofio am bêl droed, felly diolch am yr atgoffiad!). Dwi'n cytuno'n llwyr â chi ac roedd yn wych i glywed wrth fy nghyd-weithiwr roedd y sesiwn cyfieithu yn Leeds yn llwyddiant mawr. Pan hi'n dod yn ôl ar ôl ei gwyliau hi, dwi wedi gofyn am gyfarfod gyda hi ac un o'r pethau i drafod yw beth ddysgodd hi er mwyn meddwl am wneud rhywbeth tebyg. Os mae unrhyw un yma gydag awgrymiadau, cysylltiadau neu ddiddordeb am gefnogi rhywbeth fel hyn yng Nghymru neu ar lein, rhowch wybod i fi (neges Wicipedia neu gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:38, 13 Awst 2025 (UTC) == Trosglwyddo rhagor o ddwr o Gymru i Loegr == Dw i di creu'r map yma i fynd efo erthygl ar y cynnig yma: [[:File:Y cynnig gan Loegr i drosgwyddo dwr o Gymru er mwyn cyflawni Llundain.jpg]] a fersiwn Saesneg hefyd. Mae wirioneddol angen erthygl ar y cynnig yma, sy;n tarddu o Loegr, ond does gen i ddim amser ar hyn o bryd! Plis fedar rhywun fynd ati. Bydd angen tipyn o ymchwil, gan nad oes llawer o ffynonellau cadarn, hyd y gwela i. Diolch o galon! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:40, 4 Awst 2025 (UTC) == Llyfrgelloedd == Pwnc sydd wedi ei godi ar dudalen ddefnyddiwr, sy werth ei ehangu er wybodaeth. Mae gan Wikipedia llyfrgell sy'n caniatáu mynediad i ddefnyddwyr rheolaidd. Mae'r aelodaeth yn gyfunedig i bobl sydd wedi gwneud nifer penodol o olygiadau. Mae manylion ar gael ar https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Mae'n werth cael aelodaeth gan ei fod yn rhoi mynediad rhad i nifer fawr o gasgliadau ymchwil sydd fel arfer yn costio ffortiwn i'w gweld. Mae modd i bobl sydd â chod post yng Nghymru defnyddio Adnoddau Allanol Y Llyfrgell Genedlaethol trwy wneud cais am docyn llyfrgell https://psr.llgc.org.uk/psr/psr/register/cy/personal Mae gan y rhan fwyaf o lyfrgelloedd sirol hefyd mynediad i adnoddau allanol, cylchgronau, ac e-lyfrau cyfoes, am ddim, trwy docyn aelodaeth. Pob un yn gallu bod o werth i gyfranwyr Wicipedia [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:01, 10 Awst 2025 (UTC) == Map gwledydd o fewn Ewrop == Bore da! Dyma'r math o fap sydd gennym ar wledydd Ewrop heddiw, ac mae yno ers dros 10 mlynedd ee Gwlad Belg:{{-}} [[File:LocationBelgium.svg|chwith|600px]]{{-}} Mae'r map / diagram yma wedi fy mhoeni ers tro gan nad yw'n dangos ffiniau'r Alban na Chymru (a gwledydd eraill, ond am y tro dwi am ganolbwyntio ar y ddwy wlad agosaf at 95% o Gymry). Mae'r map hefyd yn colli cyfle - o liwio / amlygu Cymru hithau, gallwn weld yn gliriach lleoliad y ddwy wlad i'w gilydd a maint y ddwy wlad yn gliriach. Dyma'r map dw i'n ei hargymell (gyda ffiniau'r Alban a Chymru'n hollol glir!):{{-}} [[File:SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg|chwith|600px]]{{-}} Dim ond hon (Gwlad Belg) sydd ar Comin ar hyn o bryd ond os cytunwch, yna mi uwchlwythai fap tebyg ar gyfer holl wledydd Ewrop a'u gosod yn y gwybodlenni. gyda gwledydd bach pitw fel Andorra a Malta, gallwn roi cylch o'u cwmpas. Gwendid y map presennol yw nad ydyn nhw i'w gweld o gwbwl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:56, 21 Awst 2025 (UTC) :Mae hynny'n welliant enfawr, ac mae'n ddadlennol iawn yn ei gyd-destun ar dudalen [[Gwlad Belg]]. Mae'n edrych fel y byddai'n llawer o waith i ti... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 07:57, 21 Awst 2025 (UTC) :Gwych! Ie cyfaddawd call dw i'n meddwl - gellid dadlau yn erbyn cynnwys ffiniau gwladwriaethau yn y cefndir, ond yn gam neu'n gymwys maen nhw'n rhan gyfarwydd o fap Ewrop i lawer ohonom. Os yw'r un dull yn bosib ar gyfer tudalennau [[Gwlad y Basg]], [[Llydaw]], [[Catalwnia]], [[Països Catalans]] (ac ati...) fe fyddai'r mapiau'n gwella'r tudalennau hynny hefyd. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 13:27, 21 Awst 2025 (UTC) :::Diolch eich dau. Problem fawr Comin (ac en-wici) yw hyn: mae'r ddwy gymuned, yn dilyn 15 mlynedd o ddadlau, bellach yn derbyn bod Cymru a'r Alban yn wledydd. Dydyn nhw ddim yn derbyn fod Cernyw, Gwlad y Basg na Chatalwnia'n wledydd. :::Er mwyn cadw'r mapiau ar Comin dw i wedi gwneud ffiniau'r dair wlad yma ychydig yn ysgafnach; dw i ddim yn meddwl y bydd cais i'w dileu. Ar dudalen Astwrias, Galithia ayb mi wnaf fapiau unigol, ond byddai cymhlethu'r status quo drwy ychwanegu cant-a-mil o ffiniau sydd heb eu cydnabod yn lleihau ein dadl ni yng Nghymru. Mae'r map wedi'i diweddaru, ond bydd yn rhaid i chi adfywio celc eich cyfrifiadur er mwyn gweld y newidiadau - ffiniau Catalwnia, Gwlad y Basg a Chernyw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:14, 22 Awst 2025 (UTC) ::::Gallaf greu dau lun: un manwl fel hwn ar y chwith yn yr erthygl ar [[Gwlad Belg]], yn cymharu maint a lleoliad Gwlad Belg o'i gymharu a Chymru. Yr ail lun yw'r un yn y wybodldnDw i ddim mor siwr o'r ail ddelwedd - yr un yn y wybodlen lle mae coch Cymru'n rhy drwm, yn tynnu sylw ato'i hun yn ormodol? Efallai, coch ysgafn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:08, 22 Awst 2025 (UTC) :::::Mae'r map cymharu bach yn wych ac mae'r map yn y gwybodlen yn llawer gwell na'r hen un, ond dydw i ddim yn argyhoeddig bod angen i ni bwysleisio safle Cymru mor amlwg. Byddai coch ysgafn yn well. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:18, 22 Awst 2025 (UTC) ::::::Dw i wedi ychwanegu Llydaw. Efallai nad oes angen lliw gwahanol ar Gymru yn y Wybodlen: {{multiple image | width = 400 | footer = | image1 = Wales and Belgium - comparing area and position.jpg | caption1 = Yng nghorff yr erthygl<br />Maint a lleoliad Gwlad Belg o'i chymharu â Chymru | image2 = SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg | caption2 = Yn y wybodlen. Sylwer ar ffiniau Cernyw, Llydaw, Gwlad y Basg a Chatalwnia. }} {{-}} Drwy wneud Cymru'n ddi-liw (wel, lliw hufen golau), byddai'n bosib eu hychwanegu hefyd ar WP Cernyweg ayb. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 04:16, 23 Awst 2025 (UTC) :Gan nad oedd gwrthwynebiad mi uwchlwythais ryw ddeunaw o wledydd lleiaf Ewrop (cymharu dwy wlad) ar [[:Commons:Category:Bilateral maps of Wales]], a'u hychwanegu ar yr erthyglau cyfatebol. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:27, 24 Awst 2025 (UTC) == Polisi dyblu enwau == Bore da! Ymddiheuriadau rhag blaen os oes ateb eisoes i'm cais, ymhlith byrddau eraill y Caffi! Ond hoffwn wybod beth yw'r polisi [os oes polisi!] ynghylch pan fo dau ddarn o waith llenyddol yn rhannu'r un enw? Er enghraifft, fe ddois ar draws drama gan [[Gwilym R. Jones]] o'r enw ''Yr Argae'' sy'n dyddio o'r 1950au, ond sylwais fod drama arall o dan yr un enw, sef cyfieithiad [[W. S. Jones|Wil Sam]] o ddrama ''The Weir'' a gyhoeddwyd yn y 2000au. Yn yr achos yma, dwi wedi llwyddo i alw drama Gwilym R yn ''Yr Argae'' (drama radio) gan mai drama radio oedd hi'n wreiddiol, ond petai'r achos yn codi eto [ac mae'n siwr o wneud!] sut mae gwahaniaethu rhyngddynt? Ai drwy ddyddiad - ''Yr Argae'' (2008) ''Yr Argae ''(1954) neu oes dull arall a gymeradwyir? Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:56, 25 Awst 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl bod gennym ni bolisi "swyddogol" ar hyn. Wrth reswm, os byddwch chi'n dod ar draws teitl dyblyg, yna mae angen i chi ddelio ag ef. A chan fod angen i chi addasu teitl y tudalen (gyda rhywbeth mewn cromfachau), yna man a man ichi wneud gwaith da arni. Felly ''Yr Argae'' (drama 2008) ac ''Yr Argae'' (drama 1954), neu ''Yr Argae'' (drama Wil Sam) ac ''Yr Argae'' (drama Gwilym R. Jones) yn hytrach na ''Yr Argae'' (2008) ac ''Yr Argae'' (1954). (Dw i jyst yn dyfeisio'r manylion yma.) Mae hyn yn helpu i leihau'r posibilrwydd o wrthdaro â gweithiau eraill o'r un enw yn y dyfodol (llyfrau, ffilmiau, addasiadau teledu, ac ati; awduron eraill). Ond mater of synnwyr cyffredin yw hi. Allwn ni ddim rhagweld pob gwrthdaro a allai godi yn y dyfodol. Gellir addasu teitlau pan fydd problemau'n codi. Os ydw i'n amau ​​bod gwrthdaro posibl, dw i'n edrych o dan "Beth sy'n cysylltu yma" ym Mlwch offer y tudalen, a'i drwsio os oes angen. Dydw i ddim yn siŵr a yw hynny'n llawer o gymorth... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:11, 25 Awst 2025 (UTC) ::diolch, ydi, cymorth da iawn. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:38, 25 Awst 2025 (UTC) == Cynhadledd Cwlwm Celtaidd (arlein) == Nodyn bach i dynnu sylw at y digwyddiad ar-lein "Celtic Knot" sy'n digwydd ar 23 Medi. Mae "Celtic Knot" yn gyfle i gysylltu â golygwyr eraill sy'n golygu ar Wikipedias mewn ieithoedd eraill, yn enwedig ieithoedd Celtaidd ac ieithoedd lleiafrifol. Un o'r siaradwyr bydd ein @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] sy'n trafod am sut gall y cyhoedd gweithio gydag awdurdodau fel Comisynydd y Gymraeg i greu, wella a chael mynediad at ddata. Mwy o fanylion [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2025/Programme|yma]]. (Ymddiheuriadau mawr, mae'r tudalen yn Saesneg yn unig ar hyn o fryd achos dwi ddim wedi cael yr amser i gyfieithu. Ond os oes unrhyw un arall yn awyddus i gyfieithu, mae croeso mawr iddyn nhw a byddwn i'n ddiolchgar iawn am yr help!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:51, 28 Awst 2025 (UTC) == "Blwyddyn" Gweithiau Llenyddol == S'mae bawb. Cwewstiwn o bolisi golygyddol. Pan fo gan waith llenyddol hanes cyhoeddi cymhleth, mae nifer o ddehongliadau posib ynglyn â phryd yn union yw dyddiad cyhoeddi y gwaith. Gall hyn fod yn berthnasol at unrhyw waith llenyddol ond mae'n neilltuol o berthnasol yn achosion hen nofelau, oedd yn tueddu ymddangos fel cyfresi cylchgrawn/papur newydd yn gyntaf, ac fel cyfrol dim ond yn ddiweddarach, weithiau degawdau'n ddiweddarach (os o gwbl). Ystyriwn llyfr fel [[Lona]] er enghraifft - sydd ar hyn o bryd yn y categori "Llyfrau Cymreig 1923". Yn 1923 ymddangosodd y gwaith fel llyfr am y tro cyntaf. Fodd bynnag, roedd y nofel wedi ymddangos fel cyfres mewn cylchgrawn yn 1908. Cafodd ei hail-gyhoeddi drachefn yn 2024. Felly mae dadl digon dilys dros ei rhoi yn y categoriau "Nofelau 1908", "Llyfrau Cymreig 1923", "Llyfrau Cymreig 2024"; ac o bosib hefyd "Llyfrau Cymreig 1908", "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Ydych chi'n credu y dylid rhestri gwaith 1) dim ond mewn un categori blwyddyn (ac os felly pa un). 2) ym mhob blwyddyn a chategori perthnasol 3) mewn rhai ond nid eraill (ac os felly pa rai) Cwestiwn cysylltiedig yw a yw'r categoriau "Nofel" a "Llyfrau" yn cyfeirio at y blwyddyn pan ''ysgrifennwyd'' y gwaith llenyddol neu pan ''gyhoeddwyd'' y gwaith, gan gofio bod modd i'r rhain fod yn wahanol iawn i'w gilydd? Ac ydy'r diffiniad yr un fath yn y categori cyntaf ag yn yr ail gategori? Yn fy marn i mae'n gwneud y synnwyr mwyaf rhestri Lona yn y categori "Nofelau 1908" oherwydd mai yn 1908 ysgrifennwyd y stori ac ymddangosodd y tro cyntaf un; gall ei rhestri yn y categoriau eraill awgrymu ei bod yn nofel "fodern" (neu nofel o'r 1920au) pan nad yw hi mewn gwirionedd. Ond ''ni'' ddylai fod yn "Llyfrau Cymreig 1908". Fodd bynnag roedd hi hefyd yn Lyfr a gyhoeddwyd yn 1923 a 2024 felly dylai fod yn y categoriau hynny hefyd, ond ''nid'' "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Gobeithio bod hynny'n gwneud synnwyr? A defnyddio enghraifft hwyrach mwy adnabyddus: Dylai [[Y Dreflan]] (sydd ar hyn o bryd yn "Nofelau 1881" a "Llyfrau Cymreig 1881") fod yn "Nofelau 1879" a "Llyfrau Cymreig 1881". [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 11:25, 28 Awst 2025 (UTC) :Dw i'n cytuno'n fras. Dyma egwyddor gyffredinol: dylid dyddio gwaith creadigol i'r achlysur cyntaf y gall aelod o'r cyhoedd ei weld, ei ddarllen, ei glywed. Felly mae nofel neu stori fer yn cael dyddiad ei chyhoeddi gyntaf; mae drama neu opera neu fale yn cael y dyddiad pan gafodd ei pherfformio gyntaf. Ond mae yna achosion bob amser sy'n gwneud bywyd yn anodd. Er enghraifft, gallai nofelau a ymddangosodd ar ffurf cyfres mewn cylchgronau gymryd blynyddoedd i'w cwblhau: ateb – defnyddiwch y flwyddyn gychwynnol. Gall gwaith gael ei gyhoeddi flynyddoedd ar ôl marwolaeth yr awdur: ateb – defnyddiwch yr amcangyfrif gorau o pryd y gorffennodd yr awdur ei waith. Achosion eraill: defnyddiwch synnwyr cyffredin. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 16:35, 28 Awst 2025 (UTC) ::Lle nad yw'n bosib defnyddio ystod o flynyddoedd (e.e. cyhoeddwyd ''Y Dreflan'' yn 1878-79) Baswn i'n dweud y dylid defnyddio blwyddyn cyhoeddi'r bennod olaf, nid y flwyddyn gychwynnol, gan nad oedd y gwaith wedi'i gyhoeddi'n gyflawn tan y diwedd. (felly dylai fod yn y categori "Nofelau 1879"). [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 12:11, 29 Awst 2025 (UTC) :::{{Ping|Figaro-ahp}} Mae hynny'n gwbl resymol hefyd. "The truth is rarely pure and never simple," chwedl Oscar Wilde. Yn y bôn, pwrpas y dyddiad yw awgrymu cyd-destun hanesyddol. Os yw'r cyd-destun yn caniatáu hynny, mae'n well rhoi'r manylion llawn gyda gair o esboniad. Yn ddelfrydol, gallen ni gael rhywbeth fel ''Y Dreflan, ei Phobl a'i Phethau'' (cyhoeddwyd mewn rhannau misol yn ''Y Drysorfa'', 1879–80; cyhoeddwyd fel cyfrol, Treffynnon: P. M. Evans & Son, 1881), ond at y rhan fwyaf o ddibenion, mae hynny'n ormodol. Yr hyn a wnest ti yn adran "Llyfrau" o [[Daniel Owen]] yn ardderchog. Ond weithiau mae amgylchiadau'n galw am un dyddiad yn unig. Yn yr achos hwnnw, dw i'n dal i ffafrio'r dyddiad cychwyn, oherwydd dyna pryd y gallai darllenydd fod wedi gweld y darn hwnnw o lenyddiaeth am y tro cyntaf. Dyna pryd y cafodd y llyfr effaith gyntaf ar y byd. Ond dim ond barn yw honno, nid rheol wedi'i naddu mewn carreg. Hwyl, Dafydd. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:43, 5 Medi 2025 (UTC) == Hiliaeth == Cwestiwn sydyn a dyrys o bosib, ynghylch rhywbeth gododd dros y dyddia diwethaf, mewn cyd-destun arall. A oes cyfrifoldeb arnom fel llunwyr erthyglau i nodi bod rhywbeth yn gallu cael ei alw'n "hiliol" mewn llenyddiaeth Gymraeg? Bum yn darllen drama Gymraeg yn ddiweddar o gyfnod y 1980au, ac roedd un o'r cymeriadau yn defnyddio y gair annerbyniol "ni*****". Wrth drafod y peth cyn llunio erthygl, soniais wrth lenor arall gan awgrymu a ddylwn i gynnwys brawddeg fel a ganlyn - "Erbyn yr [[21ain ganrif]], ystyrir peth o'r iaith / deunydd yn y gwaith yma yn hiliol". Ond yr wrth-ddadl gefais i oedd, bod y gwaith dan sylw yn cael ei ystyried yn hiliol gan y cymunedau dan sylw, yn y 1980au hefyd. Mae'n ddadl sy'n codi ynghylch ''[[To Kill a Mockingbird]]'' hefyd, gyda chyhoeddiadau newydd yn bygwth newid y testun. Mi wn am sawl drama arall sy'n defnyddio ieithwedd annerbyniol hefyd, ac enghreifftiau o gymeriadau du oedd yn destun sbort. O geisio cadw'r erthyglau yn ddi-duedd, a oes awgrymiadau sut i ddelio gyda hyn? Neu awgrym o 'eiriad gwell? Mae hyn hefyd yn wir am rai o luniau yng nghasgliad gwych [[Geoff Charles]] lle mae na ambell enghraifft o "black face". Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 11:54, 5 Medi 2025 (UTC) :Lle mae trafodaeth gyhoeddus wedi bod am y gwaith dan sylw, dw i'n credu byddai manylion penodol yn ddefnyddiol. Gorau oll os gellid sôn am yr ymateb ar wahanol gyfnodau (Enghraifft ddychmygol: "Adeg ei chyhoeddi, dywedodd ymgyrchwyr bod y ddrama yn hiliol. Erbyn yr 21ain ganrif, mae beirniaid prif-lif o'r un farn"). Dw i'n siŵr bydd gan eraill awgrymiadau mwy defnyddiol! [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 21:30, 5 Medi 2025 (UTC) ::Diolch. Y broblem ydi, gyda’r dramâu, ac ambell i bantomeim a rhaglen deledu yn y 1970au dwi ddim yn meddwl bod neb wedi beirniadu’r gwatwar yma, neu’r defnydd o iaith hiliol, am ei fod yn cael ei dderbyn a’i weld ar deledu’r cyfnod, fel peth derbyniol a doniol. Ond yn yr hinsawdd bresennol lle mae yna ail-asesu difrifol a beirniadol, a sensitifrwydd eithafol dros enghreifftiau fel yma, tybed a ddylem gyfeirio at hynny, fel arwydd bod ein herthyglau yn gyfoes ac effro? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:33, 6 Medi 2025 (UTC) :::Newydd ddarllen yr erthygl Saesneg am ''Ain’t Half Hot Mum'' a gweld un frawddeg fel yma “the series does not get repeated by the BBC, as it is regarded as differing from modern broadcasting standards concerning its content.” Oes rhywun yn gwybod os oes canllawiau wedi’i cyhoeddi gan S4C neu’r Cyngor Llyfrau am hyn? Hynny ydi, peidio ail-ddangos cyfres fel un [[Gari Williams]] ''Galw Gari'' oedd yn cynnwys elfen o “dduo’r wyneb”, neu enghreifftiau tebyg. Mae’n faes mor ddyrys a theimladau cryf o’r ddau gyfeiriad. Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:46, 6 Medi 2025 (UTC) ::::Does gen i ddim ateb llawn ond dwi ddim yn siwr os ydi'n deg rhoi beirniadaeth uniongyrchol am awdur neu berfformwyr heblaw fod tystiolaeth eang o hynny. Mae gymaint o ddiwylliant yn adlewyrchu rhagfarn, ystrydebau neu anwybodaeth y cyfnod h.y. cymdeithas yn gyffredinol. Fel nodyn ychwanegol mae archif cyfryngau Clip Cymru yn cynnwys llawer o gynnwys a allai fod yn rhagfarnllyd neu sarhaus i wylwyr heddiw. Cyn gwylio'r cynnwys, mae yna rybudd blanced a mae'n rhaid cytuno gyda'r telerau yn parhau. Dyma mae e'n ddweud: ::::''Mae’r archif yma’n gofnod hanesyddol ac yn cynnwys deunydd a allai peri gofid neu niwed. Mae hyn yn cynnwys sylw’r wasg o drychinebau, troseddau a digwyddiadau hanesyddol eraill, ynghyd ag esiamplau o agweddau a iaith nad sy’n dderbyniol erbyn heddiw am bobl a grwpiau o gefndiroedd lleiafrifol.'' [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:22, 6 Medi 2025 (UTC) :::::Diolch. Mae hynny’n ddatganiad teg a chall. Dwi wastad wedi dadlau mai perthyn i’w cyfnod oedd yr enghreifftiau yma, ac yn anffodus, yn cael eu derbyn yng nghyd destun y cyfnod. Yr herio gan fy nghyd awdur ddaru fy nychryn y tro yma. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 01:47, 7 Medi 2025 (UTC) == Llif Trydar X == Oes yna rywun arall wedi sylwi bod y llif erthyglau dyddiol ar [https://x.com/Wicipedia Trydar / X] wedi peidio ers bron i fis? Oes rheswm technegol am hyn? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:17, 9 Medi 2025 (UTC) :Oes, problem dechnegol. Mae @[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]], sy'n gyfrifol am y cyfrif, [https://toot.wales/@carlmorris/115176157949634247 yn ymwybodol]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:13, 19 Medi 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics! == Helo pawb. Am y tro cyntaf ers sbel mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn cynnal Golygathon Wici Cyhoeddus. Pwnc y tro yma bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn Aberystwyth. Mae na gwahoddiad cynnes, (a phaned) i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) :Gwych! Wn i'm os y gallaf fod yn bresennol yn Aberystwyth, ond hapus i helpu o Lundain! Byddai'n wych petai rhywun yn gallu mynd drwy'r cylchgrawn SBEC sy'n cynnwys gwybodaeth am gyfresi drama a holl raglenni S4C o'i chychwyn. Wedi gofyn sawl gwaith i'r [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Llyfrgell]] a [[S4C]] am gopi o'r rhestrau dramâu, ond mae pawb i'w weld yn gwyro'r cais at ei gilydd! Siawns nad oes gan yr Archif Ddarlledu restr gyflawn o gyfresi, ffilmiau drama Cymraeg a fu ar S4C a chyn hynny ar BBC neu HTV?! Mae'n embaras os ddim! Byddai medru rhannu'r rhestr honno, yn wych! Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:48, 11 Hydref 2025 (UTC) :Gyda llaw, byddai'n wych medru cael cytundeb gyda [[BBC Cymru]], [[ITV Cymru Wales|ITV]] (HTV gynt) ac [[S4C]] i rannu delweddau o gyfresi drama S4C i gyd-fynd â'r erthyglau. Mae ein gwaith yn fodd gwych o hyrwyddo'r rhaglenni, ac felly y dylai ddisgyn yn daclus o dan yr elfen cyhoeddusrwydd neu farchnata, iddyn nhw. Mae hyn hefyd yn wir am y cynyrchiadau theatr, gan fod archif [[Geoff Charles]] o ran y Theatr, yn dod i ben ar ddiwedd y 1970au. Mae angen lluniau o'r 1980au ymlaen o gasgliadau theatr ffotograffwyr fel Gerallt Llywelyn, [[Keith Morris]] a Dylan Rowlands, ymysg eraill. Dwi'n ceisio cael Archifdy Gwynedd i rannu lluniau o gynyrchiadau Theatr efo mi ar gyfer Wicipedia, ond mae nhw'n bod yn anodd iawn ar y funud! Mae'n frwydr anodd, ac anheg yn fy marn i, gan bod y lluniau, fel arfer, yn eiddo i'r cyn-gwmnïau, ac nid yr archifdy neu'r ffotograffwyr. H.y, fel arfer, byddai'r ffotograffwyr wedi cael eu talu gan y cwmnïau am y lluniau, yn barod! Grrrrrrr. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:57, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am y sylwadau, ac am eich holl gwaith yn y maes yma! Hapus i cael sgwrs efo rheolwr yr archif i weld os oes na rhestr o'r holl dddramau efo ni. Ar rhan cael y ddarlledwyr o fod yn mwy agored, mae'r trafodaeth yma yn un sydd wedi bod yn parhau heb llawer o symyd am flynyddoedd, yn rhanol oherwydd resymau gyfreithiol and hefyd oherwydd diffyg dealltwriaeth o'r werth o fod yn agored. Mi wna'i i, ac eraill dwi'n siwr, parhau i roi pwysau ar sefydliadau i rhannu yn agored lle bynnag mae'r gyfraith yn caniatau. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 16:02, 10 Tachwedd 2025 (UTC) :::diolch Jason [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 09:22, 11 Tachwedd 2025 (UTC) == Cais i greu cyfres o erthyglau BOT == Helo pawb. Mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn parhau i weithio efo Llywodraeth Cymru i gefnogi'r Wicipedia Cymraeg. Fel rhan o'n brosiect eleni hoffwn greu tua mil erthygl newydd am actorion a chantorion enwog o Gymru a Hollywood. Mae'r erthyglau yma wedi cael i greu trwy grynhoi erthyglau Saesneg efo AI ac wedyn gyfieithu i'r Gymraeg gan ddilyn fformat tebyg. Mae'r erthyglau hefyd yn defnyddio data sydd eisoes ar Wikidata er mwyn nodi gwybodaeth fywgraffiadol. Dyma ragor o wybodaeth a llond llaw o enghreifftiau sydd yn drawstoriad o'r holl erthyglau. * pob un wedi'i olygu â llaw * 990 erthygl i gyd * yn cynnwys miloedd o dolenu at erthyglau am ffilmau * dros 80% yn menywod * tua 150 o Gymru a gweddyl yn sêr mawr ffilm a theledu '''Engreifftiau''' # [[Cyndi Lauper]] # [[Geraldine Chaplin]] # [[Jonny Owen]] # [[Lyn James]] # [[Mary J. Blige]] # [[Robin Davies]] # [[Sean Mathias]] # [[Sharon Stone (actores)]] # [[Tina Fey]] Fi'n hapus i derbyn unrhyw adborth neu pryderon sydd am lwythor holl erthyglau. Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 12:10, 29 Medi 2025 (UTC) :Mae hynny'n ymddangos fel erthyglau defnyddiol! Ewch amdani. Fodd bynnag, mae gen i gwpl o bryderon bach am y sampl honno. :* Ers tro bellach rydym ni wedi bod yn osgoi fformwlâu fel "Actores Americanaidd". Yn lle hynny: "Actores o'r Unol Daleithiau". :* Dw i'n amau'n fawr a yw categorïau fel "Merched a aned yn y 1950au" yn wirioneddol ddefnyddiol. Mae gennym ni ddigon o waith i'w wneud i gynnal y categorïau. Beth ydyn ni i fod i'w wneud â'r erthyglau sydd eisoes yn bodoli? Mae'n awgrymu llawer o waith ychwanegol i gynnal cysondeb. :[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:23, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch am y sylwadau @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]. ::* Dw'in hapus i ceisio newid y fformat o "Actores Americanaidd" i "Actores o'r Unol Daleithiau" cyn cyhoeddi'r batsh. ::* efo'r categoriau dwi'n hapus i mynd efo'r consensws. Y prif rheswm am cynnwys a rhai yma yw bod gen i rhyw cof o @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] yn deud bod nhw'n pwysig ar rhan cyfri y nifer o erthygalu sydd am menywod? Ond hapus i trafod. Bydd hi'n digon hawdd i tynnu nhw o na ::[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:04, 30 Medi 2025 (UTC) :Gawn ni newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth.? Mae yna anghysondeb fformat ar deitlau ffilmiau a cyfresi teledu - dylai nhw gyd fod yn italig. (er mae'r albymau yn iawn). Ac ie mae angen Genedigaethau BBBB ymhob erthygl a nid 'ganed yn y BBBBau'. Dyw'r cyfieithu AI ddim yn berffaith a byddai angen tipyn o welliannau i rhan fwyaf o'r erthyglau i addasu cyfieithiadau lletchwith a defnyddio Cymraeg mwy llyfn. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]]. Mi wna'i newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth. Efo teitlau ffilmau a cyfresi teledu, wyt ti'n son am y brif testun, neu'r rhestrau? Mi wna'i sieco a cywiro'r brif destun ond mae'r rhestrau yn defnyddio italig ar gyfer dolen i Wikidata a testun arferol ar gyfer dolennu Wici, a nid oess fordd o newid hyn dw'i ddim yn credu. Na'i sortio'r categoriau. Cytuno nad yw'r Gymraeg yn perffaith. Roedd hi'n balans rhwng erthyglau sych peirianyddol a ceisio creu rhywbeth mwy naturiol. Dw'i wedi bod trwy'r cyfan i ceisio cywiro unrhyw gwallau mawr ond fel y gwyddom, nid yw erthygl Wicipedia byth yn gorffenedig! Mi wna'i gweithio trwy'r sylwadau a gobeithio y bydd yr ansawdd yn dderbyniol. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:17, 30 Medi 2025 (UTC) :::Hia Jason. Ie, gyda'r rhestr mae'r broblem. Ond mae'n ymddangos fod hyn wedi bodoli erioed gyda ListeriaBot, a ddim o dan ein rheolaeth ni. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:00, 30 Medi 2025 (UTC) :Haia Jason. Mae angen ychwanegu defaultsort at y rhain (er enghraifft, <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:Lauper, Cyndi}}</nowiki></code>) er mwyn iddynt fod yn y drefn iawn mewn categoriau; sylwa ar drefn yr erthyglau yn [[:Categori:Prosiect Wicifflics]] ar hyn o bryd. :Mae hefyd angen gwneud hyn gyda nifer o erthyglau yn [[:Categori:Erthyglau LLGC 2023]] (ond nid y rhai lles nad oes cyfenw yn nheitl yr erthygl, e.e. [[Y Dywysoges Alexandrine o Baden]] – ac mae gan nifer ohonynt defaultsort eisioes). Tybed a all fot wneud hyn? :Does gen i ddim barn am [[:Categori:Merched a aned yn y 1950au]], ond buaswn i'n meddwwl y byddai'n bosib defnyddio Wiciddata i ddarganfod y nifer o erthyglau am ferched erbyn hyn. Efallai byddai rhywun ar [[:d:Wikidata:Request a query]] yn gallu ymgynghori? [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:01, 1 Hydref 2025 (UTC) ::Yn hollol Ham: mae na sawl teclyn erbyn hyn sy'n cyfrifo rhyw y person drwy Wicidata. Wedi dweud hyn os yw'r degawd yn bodoli, mi faswn i'n awgrymu eu defnyddio. Yn anaml iawn dw i'n anghytuno efo Craig, ond mae categoreiddio mor fanwl a phosib (Degawd yn y cyswllt yma) yn beth da, y fy marn i! Neu, o leiaf eu grwpio o dan y ganrif (fel a wneir ar en). Cofia hefyd fod [[:Categori:Merched yn ôl galwedigaeth]] yn ddefnyddiol. ::Dw i'n methu gweld problem ar y Rhestrau Wicidata / Wikidata List (sy'n cael ei ddiweddaru gan fot o'r enw Listeria). Os oes problem, rhowch wybod - gellir newid unrhyw agwedd o'r rhestrau hyn. ::Yn gyffredinol: braf gweld bod 80% o'r erthyglau yn ferched! Braf hefyd gweld swp o erthyglau sy'n hunan-ddiweddaru yn cael eu creu, drwy'r rhestrau Wicidata hyn. Mae na lawer o erthyglau a grewyd tua 2010 sydd a'r ffilmyddiaeth (gair a fathwyd gan DafyddT os cofiaf yn iawn) yn dod i ben ar y flwyddyn y cawson nhw eu creu! Ond mae Rhestrau Wicidata yn dod a'r erthygl yn gyfoes, yn fyw. ::Fe ddylem gael polisi ar AI. Mae enwici, Comin a ballu yn troi trwyn arno. Os yw'r wybodaeth yn gywir, diawl o ots gen i, ac os yw'n berthnasol i Gymru - gwell fyth! Yn ddiweddar dw i wedi bod yn defnyddio AI i chwilio am gysylltiadau Cymreig i berson ar Wicipedia; rhywbeth i feddwl amdano, Jason. Gyda llaw mae'r Uned technolegau Iaith yn gweithio ar Claude; ond yn anffodus, mae'n rhaid talu am hwnnw! Erchyll beth yw rhech llo bach. ::Un o wendidau mawr AI yw ei ddiffyg treiglo o fewn cod wici. Yn yr erthygl [[Cyndi Lauper]] ceir 'Ganwyd hi yn '''Dd'''inas Efrog Newydd yn...' Efallai y byddai'n bosib rhoi categori 'Heb ei brawf-ddarllen' ar bob erthygl, gyda'r golygyddion yn ei ddileu ar ol prawf-ddarllen yr erthygl? Tybed ydy'r grŵp gwirfoddolwyr yn dal gen ti i wneud hyn? A ninnau yma, wrth gwrs! ::Awgrymir ar ddogfennaeth y tri Nodyn (Pethau, Pobl, Lle) fod unrhyw Saesneg sy'n ymddangos (o Wicidata) yn y gwybodlenni yn cael ei gywiro / ei gyfieithu wrth roi'r nodyn ar yr erthygl ee enwau gwobrau ac enwau prifysgolion. Gall y rhain hefyd gael eu newid wrth brawf-ddarllen. ::Diolch Jason am dy waith diflino! Ymlaen ddywedwn i! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:08, 1 Hydref 2025 (UTC) :::@[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] Yn ychwanegol at sylw ̊Llywelyn2000, ac hefyd o'r erthygl Cyndi Lauper (yr unig un edrychais arni hyd yma), mae yna gamderiglo ar ôl rhagenwau (''pronouns'') hefyd. Os mai ti wnaeth y cyfieithu ac nid AI, er gwybodaeth [https://dysgucymraeg.cymru/media/14885/mynediad_de-cymru_fersiwn-2.pdf mae eglurhad o'r rheolau treiglo ar ôl rhagenwau i'w cael tabl ar dudalen 360 o'r cwrslyfr hwn]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:50, 2 Hydref 2025 (UTC) ::::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ga'i olwg ar hynny [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:12, 3 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am roi sylw i hyn, ac am yr awgrymiadau. Hapus efo'r syniad o cynnwys categori i nodi bod angen sieco bellach. Yn anffodus does gen i ddim staff neu wirfoddolwyr i helpu efo'r gwaith gwirio ar hyn o bryd ond gobeithio daw cyfle yn fuan. Dwi'n gallau cael golwg ar y gwybodlennu i weld os oes na data amlwg sydd angen i gyfieithu, cyn cyhoeddu. :::Ar rhan 'Ganwyd hi yn Ddinas Efrog Newydd yn...' tybed allet ti cadarnhau i mi beth sy'n cywir? mae Cysill yn awgrymu "yn Ddinas" neu "yn Ninas". Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:07, 3 Hydref 2025 (UTC) ::::Dyw Cysill ddim yn deall <u>ystyr</u> brawddegau! Felly dyw e ddim yn deall cyd-destunau gramadegol. Mae'r parau "yn ddinas" ac "yn ninas" yn bosibl, ond hynny mewn cyd-destunau hollol wahanol. E.e. "Mae Caerdydd yn ddinas"; "Ganwyd Dai yn ninas Caerdydd" – Cywir! "Mae Caerdydd yn ninas"; "Ganwyd Dai yn ddinas Caerdydd" – Anghywir! Felly "Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd" bob tro. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:44, 3 Hydref 2025 (UTC) :::::Gwych. Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 07:17, 6 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]]. Mi wna'i ychwanegu'r defaultsort i pob un. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:52, 3 Hydref 2025 (UTC) ---- Haia {{Ping|Jason.nlw}}. Ble ryan ni efo'r lanlwytho? Dw i newydd brawfddarllen dwy erthygl, ac fel y gellid disgwyl roedd manion ynddyn nhw i'w cywiro - ond mae hynny'n wir am fy ngwaith i hefyd; a chwaeth yw llawer o gywiriadau, nid cangyms. Mae mwy o blaid cael yr erthyglau hyn ar wici nag yn eu herbyn. Dw i ddim yn meddwl y byddaf yn medru rhoi llawer o amser fy hun ond mae'r system yn ei le (y categori prawf ddarllen), i fynd ati. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:51, 23 Tachwedd 2025 (UTC) == Trio gwneud "Info-box" == Helo - dwi'n trio gwneud "Info-box" ar gyfer yr albwm ADFYW gan y band Cordia. Am ryw reswm, tydi o ddim i weld yn gweithio. Ai defnydd sydd ar Wikipedia Saesneg yn unig ydi o? Gwerthfawrogi unrhyw help! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:08, 29 Medi 2025 (UTC) :Ceisiwch osgoi "Nodyn:Infobox unrhywbeth", os gwelwch yn dda! Mae gennym ni "Nodyn:Gwybodlen Albwm" yn lle hynny. A dweud y gwir, mae diffyg dogfennaeth ar gyfer cystrawen y wybodlen, ond gweler e.e. [[Yours Sincerely (albwm)]] i'w gweld ar waith. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Anhygoel - diolch! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:55, 29 Medi 2025 (UTC) == Fandaliaeth o Japan == Ers rhyw bythefnos mae na erthyglau mewn Japaneg yn cael eu creu: fandaliaeth bur. Heddiw'r bore crewyd 6. Oes rhywun yn cofio sut i atal ystod o gyfeiriadau IP os na wyddom IP'r fandal? [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/~2025-27513-94 oedd wrthi y bore ma.] Dw i'n poeni y gall cyn hir greu 6 mil neu 6 miliwn, gydag IP gwahanol ar bob un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:09, 6 Hydref 2025 (UTC) :Dw i newydd ddileu'r erthyglau a grewyd. Mae'n hawdd blocio un defnyddiwr, ond pan mae'n newyd ei gyfeiriad IP rhaid blocio'r ystod. {{u|Dafyddt}} - ydw i'n iawn yn dweud dy fod wedi gwneud hyn beth amser yn ol? Sut mae rhywun yn gwybod pa ystod o gyfeiriadau yw fy mhroblem i. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:48, 7 Hydref 2025 (UTC) ::Yn anffodus gyda IPv6 mae'n anodd blocio ystod penodol heb flocio ISP cyfan. Ond efallai mai dyma'r unig ateb yma. Dyma chwiliad o'r cyfeiriad IP https://wq.apnic.net/static/search.html?query=240B:253:3460:9300:70C3:666B:A8C5:7DA ::Felly byddai'r ystod "240b:240::/26" yn blocio pob cyfeiriad IPv6 sy'n defnyddio darparwr "Japan Internet Xing Co" (o leia dyna un o'i blociau IP). Byddai'n dda gallu blocio cyfeiriadau penodol rhag creu/golygu tudalennau fel gwestai. Ond dyw e ddim yn edrych yn bosib, dim ond gosodiad ar draws y wici cyfan i wahardd gwestai. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:15, 7 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch Dafydd! Mae hyn yn wendid yn y fersiwn diweddaraf, felly. Mi holai ar Meta pan ga i amser, oni bai fod rhywun yn fy nghuro! O leia dw i'n gwybod beth i'w ofyn rwan! Diolch eto. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:38, 8 Hydref 2025 (UTC) == Gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn 2025 - Galwad am enwebiadau == Helo bawb. Neges isod gan Rupal, fy nghyd-weithwr yma yn WMUK - Bydd e'n wych gweld enwau o'n gymuned ni yn y mix! Mae WMUK yn hapus i gyhoeddi bod enwebiadau ar agor ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn y DU''' 2025. Rydym yn gofyn i chi [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform enwebu unigolion a sefydliadau] sydd wedi bod yn rhan o ymdrechion Wikimedia UK i hybu gwybodaeth agored yn 2024/25. Y categorïau ar gyfer eleni yw: * Wicimediwr y Flwyddyn y DU (Unigolyn) * Partneriaeth y Flwyddyn (Sefydliad) * Wikimediwr Neywdd ("Up and coming") (Unigolyn) Rydym yn chwilio am bobl a phartneriaethau o fewn cymuned Wikimedia UK sydd wedi gwneud argraff fawr arnoch gyda'u gwaith gwybodaeth agored, yn 2024/25. Rydym yn arbennig o awyddus i glywed am bobl a sefydliadau a gyflawnodd brosiectau sy'n mynd i'r afael â'n themâu strategol, sef Tegwch Gwybodaeth, Llythrennedd Gwybodaeth, a'r Hinsawdd a'r Amgylchedd. Bydd enwebiadau'n cael eu beirniadu gan aelodau'r Pwyllgor Datblygu Cymunedol a chyhoeddir yr enillwyr yn y '''Dathliad Cymunedol''' ar '''Dydd Sadwrn 15 Tachwedd 2025'''. *i ddarllen mwy am yr enillwyr llynedd, ewch i https://wikimedia.org.uk/2024/12/2024-uk-wikimedian-year-awards/ *i enwebu, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/ *i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:58, 7 Hydref 2025 (UTC) :Wel, wel, o edrych ar restr llynedd gwelais bu Wicipedwr preswyl gyda'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, ond doeddwn ddim wedi clywed am hyn, er mod i'n aelod ac yn darllen y cylchgrawn o glawr i glawrǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:41, 8 Hydref 2025 (UTC) ::O ystyried cyfraniad enfawr [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Robin]] i Wici Cymraeg dros y blynyddoedd, wedi ei symud o ychydig gannodd o erthyglau i'r cannoedd o filoedd presennol, rwy'n credu mai da o beth byddai ei anrhydeddu ef ar ei ymddeoliad. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:02, 13 Hydref 2025 (UTC) :::Cytuno ac eiliaf [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 06:51, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::Hi Paul - fel dwedais i i AlwynapHuw, plîs defnyddiwch y ddolen i enwebu (neu gefnogi enwebiadau) i wneud yn hollol siŵr mae'r trefnwr ddim yn colli enwebiadau. Diolch! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:14, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Hi - plîs rhoi unrhyw enwebiadau yn y ddolen (https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/) Dwi ddim yn gyfrifol am y gwobrau hwn (un o fy nghyd-weithiwr yw'r trefnwr) felly dwi ddim yn siwr bydd enwebiadau rhywle arall yn cael eu cyfri. Dwi wedi tynnu ei sylw hi i'r sgwrs yma ond i wneud yn hollol siŵr, plîs defnyddiwch y ffurflen Google. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:08, 14 Hydref 2025 (UTC) :Dolen i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol nawr yn barod - [https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059?aff=oddtdtcreator&_gl=1%2Ap0azzm%2A_up%2AMQ..%2A_ga%2ANDA4MzAyNzQ0LjE3NTk3NDk4NTQ.%2A_ga_TQVES5V6SH%2AczE3NTk3NDk4NTMkbzEkZzAkdDE3NTk3NDk4NTMkajYwJGwwJGgw#search cofrestriad drwy Eventbrite]. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 13:40, 21 Hydref 2025 (UTC) == Yr Amgueddfa Genedlaethol yn agor ei drysau! == Yn dilyn tua 15 mlynedd o ofyn yn daer, o drafod yn bwyllog, ac o'u beirniadu'n agored... mae ein Hamgueddfa wedi rhyddhau dros 2,000 o luniau bendigedig ar drwydded agored Comin Creu. [https://images.museumwales.ac.uk/home?WINID=1759844199728 Dyma nhw!] Y cam nesaf yw uwchlwytho torfol i Gomin Wicimedia. Dyma beth sydd ar Comin ar hyn o bryd: [[:Commons:Category:Amgueddfa Cymru – Museum Wales]]. Mae na sawl teclyn i wneud y gwaith hwn; yr un a ddefnyddiais i uwchlwytho 850+ o dudalennau ''Llyfr Coch Hergest'' oedd 'OpenRefine': [https://openrefine.org mae'r cyfarwyddiadau a'r teclyn (am ddim) yn fama]. Amdani, rhywun? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:49, 8 Hydref 2025 (UTC) :Go dda - yr holl blagio wedi talu'i ffordd yn y pen drawǃ Diolch am dy ddyfalbarhad. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:59, 9 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch {{u|Rhyswynne}}! ::{{Ping|Gemma Coleman (WMUK)}} - os y gwnei di ofyn yn garedig i Sara neu Richard, dw i'n siwr y gwnawn nhw (neu ti?) torflwytho (mass upload) y lluniau yma. Gall y disgrifiadau hefyd fod yn y ddwy iaith: mae'r metadata ar gael. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:55, 15 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch! Dwi wedi tynnu eu sylw i'r edefyn hwn yn barod ac wedi ychwanegu hwn i fy 121 nesaf i drafod. Ar hyn o bryd mae OpenRefine (a torflwytho) dim rhywbeth dwi'n gwybod sut i wneud o gwbl! Hefyd, mae nifer o brosiectau gwaith arall 'da fi felly mae rhaid i fi gytuno blaenoriaethau gyda Sara. :::Ond bydd yn siom fawr i golli'r cyfle i ddefnyddiau'r delweddau felly wna i wneud fy ngorau i sortio rhywbeth. Hefyd, os mae unrhyw un yma gyda diddordeb yn hwn ond hoffi ryw fath o gymorth, hyfforddiant ac ati, rhowch wybod i fi - falle gallai gweithio gyda'i gilydd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:49, 21 Hydref 2025 (UTC) ::::Can diolch! Mi gaf innau olwg pan gaf amser. Am y cyntaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:53, 22 Hydref 2025 (UTC) == Adolygiad cynnwys ar gyfer digwyddiad "World AIDS day" == Mae’r [[metawiki:Wikimedia_LGBT+/Portal|grŵp defnyddiwr WMLGBT+]] yn chwilio am siaradwr Cymraeg gyda gwybodaeth a dealltwriaeth ynghylch HIV ac AIDS i wneud adolygiad o ba cynnwys sy’n ar gael yn barod am y pwnc ar Wicipedia Cymraeg a pa erthyglau sy’n angen gwella, cyfeiriadau neu sydd ddim yn bodoli. Mae’r bwriad yw creu rhestr o tasgau ar gyfer unrhyw siaradwyr Cymraeg sy’n mynychu’r Golygathon ar ddiwedd mis Tachwedd yng Nghaerdydd i nodi “World AIDS Day”. Efallai bydd rhywfaint o gyllideb i dalu am amser yr ymchwilydd. Oes gennych unrhyw ddiddordeb neu cwestiynau, cysylltwch [mailto:owen@wmlgbt.org owen@wmlgbt.org].  [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:13, 9 Hydref 2025 (UTC) :Hapus i helpu, o ran cyfieithu, ond mae fy ngwybodaeth o'r ddau gyflwr yn dennau iawn, er mawr gywilydd imi! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:59, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch! Mae yn bendant lot o waith cyfieithu i wneud i fod yn siŵr! @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] - dwi'n tagio chi i dynnu eich sylw i hwn. Paul - dwi ddim yn siŵr pa mor aml Owen yn ymweld Y Caffi, ydych chi'n hapus i gysylltu fe yn syth neu ydych chi'n hapus i fi rhannu eich cyfeiriad e-bost gyda fe? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:26, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Dim ond pam cafodd rhywun yn fy nhagio 😅 :::@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] rwyt ti'n croeso i rhannu fy nghyfeiriad ebost gyda pobl sy'n hoffi helpu. :::@[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]]: Rhaid i ni ffeindio rhywun sy'n gallu ymchwilio lle (yn Wicipedia Cymraeg) angen mwy o ystyriaeth ar bwnc HIV/AIDS. Ond mae llawer o erthyglau Seisnig dyn ni'n gallu cyfieithu hefyd. Diolch am atebu; dwi'n siŵr bod ni'n gallu croesawu eich cymorth — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 13:11, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::{{Ping|Paulpesda}} er gwybodaeth, mae Owen yn foi da, uchel iawn ei barch gan Wikimedia UK ayb a'r byd technoleg gwybodaeth drwy'r byd. Mae hefyd yn gweithio yn Llundain: handi iawn! Ac yn bwysicach na dim... yn gyfaill i ni yma ar cy-wici! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:00, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]], rwyt ti'n garedig iawn! Ond gweith''iais'' i yn Lundain; rŵan, dwi'n byw yng Nghanol Caerdydd (ers 2 flynedd) a dwi'n gweithio o gartref yma 😅 — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 09:42, 15 Hydref 2025 (UTC) ::::::O uffern i'r Nefoedd, felly! ;-) bydd rhaid cael sgwrs dros beint! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 14:43, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::::Bydda i am y cyfarfod bod Gemma wedi crëu: [[m:Meetup/Cardiff/5]] (ond bydda i'n tipyn hwyr) — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 14:52, 15 Hydref 2025 (UTC) == Coleg Cenedlaethol Cymru == Byddwch yn ofalus wrth ddyfynu o ddeunydd gan y [[Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol|Coleg Cenedlaethol Cymraeg]], gan imi ddod ar draws sawl ffaith anghywir yn eu deunydd, ac ar eu gwefan. Gwell croes-wiro bob amser i fod yn saff. Er enghraifft, mae nhw'n nodi mai ym 1936 y cyhoeddwyd y nofel ''[[Y Wisg Sidan]],'' ond ym 1939 sy'n gywir, fel ag y mae yn y ''[[Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru]]'' ac ar ein tudalenau ni! Felly hefyd gyda blwyddyn darlledu'r addasiad i deledu, ''[[Y Wisg Sidan (cyfres deledu)|Y Wisg Sidan]]'' sef 1997 ganddynt hwy [blwyddyn yr ail-ddarlledu] ond ym 1995 cafodd y gyfres ei darlledu gyntaf, gan ennill gwobrau [[BAFTA Cymru]] ym 1996. Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:04, 16 Hydref 2025 (UTC) == Cyfarfod Wikimedia Caerdydd, 6 Tachwedd 2025 == Mae @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] eisoes wedi crybwyll hyn mewn sylw uchod, ond dyma [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/5/cy wybodaeth am y digwyddiad, sydd ar gael yn Gymraeg] bellach. O edrych yn ôl ar hen hysbysiadau, sylweddolais bod dros 10 mlynedd ers ein digwyddiad diwethaf yng Nghaerdydd - mae amser yn hedfan. Byddai'n grêt gallu cwrdd efo rhai ohonoch yno. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:24, 17 Hydref 2025 (UTC) :Cofiwch am y digwyddiad hwn yr wythnos hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:09, 31 Hydref 2025 (UTC) ::Sut aeth hi, Rhys? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:33, 17 Tachwedd 2025 (UTC) :::Aeth yn dda iawn, diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Daeth 11 person, rhai heb olygu o gwbl (gan gynnwys aelod o gymdeithas hanes leol) a phobl sy'n ymddiddori mewn sawl pwnc/wici gwahanol. Efallai trefnir digwyddiad tebyg ym mis Ionawr. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:46, 17 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Fantastig {{u|Rhyswynne|Rhys}}! Mae 11 yn dorf fawr, y dyddiau hyn! Dw i'n dal i gofio'r golygathon cyntaf hwnnw yn y Llyfrgell Ganolog. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:17, 20 Tachwedd 2025 (UTC) == Oes myfyrwyr yma? (Galwad am bapurau) == Mae'r [https://celticstudents.blogspot.com/ Gymdeithas Myfyrwyr Astudiaethau Celtaidd] wedi agor eu galwad am bapurau i fyfyrwyr cyfredol a rhai sydd newydd raddio. Oes unrhyw fyfyriwr yma gyda diddordeb (falle sydd a chysylltiad â ieithoedd Celtaidd ar Wiki?) Mae'r gynhadledd yn ddigwyddiad hybrid yn yr Iwerddon ar yr 11eg o Fehefin hyd y 13eg o Fehefin 2026 ac mae'r dyddiad cau i roi eich crynodeb ar y 12fed o Ragfyr - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScsDRbzUe_ffIdiWAvIqsWTT7yb1oO0zCykg9assb_ccy4eVg/viewform dolen yma] (Fel arfer, rhowch wybod i fi os hoffech chi gael sgwrs/cymorth/mwy o fanylion am hyn.) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:07, 21 Hydref 2025 (UTC) == Dathliad cymunedol 15 Tachwedd == Diolch am eich enwebiadau ar gyfer y gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn. Os hoffech chi ymuno â ni am ein Dathliad Cymunedol (Dydd Sadwrn 15fed Tachwedd 11yb - 1yh) ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 i gofrestru. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:06, 28 Hydref 2025 (UTC) == Ffilmiau bot "am berson" == Mae 'na gwenid ar Wicidata bod y categori "ffilmi am berson" (Q645928) heb fflag sy'n mynnu bod enw "y person" yn rhan o'r data. Newydd dreulio amser yn rhoi enw "y person" a phwt o wybodaeth amdano ar erthygl [[I Accuse!]], rhywbeth byddwn yn disgwyl i Wicidata ei ddarparu ar erthyglau bot! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) :Cytuno. Dros dro, ar Wicidata, dw i wedi rhoi Alfred Dreyfus fel 'Prif bwnc' y ffilm, ac mae hwnn'n llifo i'r Wybodlen. Gelli godi'r datrusiad (dy awgrym) ar dudalen Cymuned WD hefyd, cofia. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:31, 17 Tachwedd 2025 (UTC) == Cyfieithiad digwyddiad Diwrnod AIDS y byd == Hiya! Cyn mynd ar wyliau blynyddol roedd fi trio cyfieithu'r tudalen digwyddiad ar gyfer y digwyddiad World AIDS day yng Nghaerdydd diwedd Tachwedd (https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy). Dwi wedi gwneud fy ngorau ond dwi'n teimlo fel dwi wedi rhedeg mas o amser i fod yn hollol ofalus a hefyd, mae'n falle yn gam rhy bell am fy Nghymraeg! Os bydd unrhyw un yma sy'n fodlon i brawf darllen a chywiro unrhyw gamgymeriadau yn fy Nghymraeg, byddwn i ddiolchgar iawn! (Hefyd, mae'n amlwg dwi ddim wedi cweit yn deall sut mae'r offer cyfieithu yn gweithio ac mae'r dolenni wedi diflannu!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 17:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) == Enwau Groeg yr Henfyd == Nodyn sydyn i holi ynghylch cyfieithu enwau cymeriadau o [[Groeg yr Henfyd]]. Wrthi yn cyfieithu erthyglau am ddramâu [[Soffocles]] ac eraill, ac yn sylwi weithiau bod yr enwau / cyfieithiadau mae'r beirdd fel [[Euros Bowen]] neu [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]] yn ei ddefnyddio / gynnig, yn wahanol i'r rhai sydd eisoes ar waith ar Wicipedia Cymraeg. Er enghraifft, y proffwyd dall [[Tiresias]]. "Teiresias" mae Bowen yn ei ddefnyddio, sy'n agosach at y "Teiresias / Τειρεσίας" wreiddiol, ond defnyddiodd @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] Tiresias. Tydwi ddim yn ddigon o ieithydd i ddadlau pa un sy'n fwyaf cywir, ond byddai'n dda derbyn barn er mwyn cysoni'r holl erthyglau. Yr un modd gyda Thesews, brenin Athen. Thesews sydd gan Bowen, ond [[Theseus]] sydd gennym ni, er mai "Thesews" sydd yng nghorff yr erthygl. Ydi hi'n iawn imi addasu'r hyn sydd gennym i gyd-fynd â'r cyfieithiadau cyhoeddedig? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 12:24, 7 Tachwedd 2025 (UTC) :Yn wir, mae'r peth fel siop siafins, er nad oes ateb amlwg. Wrth wraidd y broblem mae'r arfer Seisneg o droi enwau Groegaidd yn rhai Lladin. A phan, ar ben hynny, rydyn ni'n Cymreigeiddio'r ffurfiau Saesneg-Lladin, mae'n mynd yn gymhleth iawn. Felly mae dewisiadau anghyfforddus i'w gwneud yn aml. O'm rhan i, byddwn i'n falch o'ch gweld chi'n tacluso rhywfaint o'r pethau hyn, Paul. ("Thesews" yw'r ffurf yn ''Geiriadur yr Academi'', a dydw i ddim yn siŵr pam nad yw hynny'n cael ei ddefnyddio ar gyfer teitl yr erthygl.) [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:05, 7 Tachwedd 2025 (UTC) ::Diolch. Wedi dechrau ar y twtio. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:26, 8 Tachwedd 2025 (UTC) ::Wedi creu y dudalen a'r rhestr hon [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]] er mwyn cysoni'r enwau. Mae ambell i deitl / enw yr erthyglau Cymraeg yn dal i ddefnyddio'r teitl Saesneg. A ddylem gywiro rheiny hefyd? @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]]@[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 21:28, 8 Tachwedd 2025 (UTC) :::Tydw ina ddim o bell ffordd yn arbenigwr, a fy naliadau wedi newid dros y blynyddoedd. Dw i'n cofio dadlau y dylem gadw'n slafaidd at yr hyn mae'r ffynonellau solad yn ei ddweud, ond bellach, dwi'n meddwl y dylem ni, weithiau benderfynu rhai pethau fel hyn ein hunain. Mae'r 'ffynonellau solad' yn aml yn simsan, yn gwrth-ddweud ei gilydd neu wedi dyddio'n arw. Dw i'n hoffi dy syniad o restr i geisio barn, sgwrs ac yna cytundeb a chysondeb traws-cy-wici. Efallai hefyd, ryw ddydd y byddai rhestr enwau pobl o'r Hen Roeg (a Rhufeinig!) hefyd yn beth da. Mae pob ebw lle sy'n gorffen gyda 'eus' yn amlwg yn trosi'n naturiol, yn Cymreigio'n naturiol i 'ews', fel yr awgryma Craigysgafn, uchod. Felly hefyd (yn fy marn i) y dylid trosi 'hydro' yn 'heidro'... ond sgwrs arall yw honno! Diolch am dy waith efo hwn Paul; efallai yn nes ymlaen y medri gynnig pennod ar hyn i'w roi yn ein [[Wicipedia:Arddull|Polisi arddull]]? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:19, 9 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Diolch. Dwi'n sylwi bod 'us' yn troi'n 'os' hefyd. Cytuno bod hi'n hen hir ddadl ddi-ateb! Hyd yn oed pan oeddwn yn astudio Lefel A yn yr ysgol 35 mlynedd yn ôl! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:26, 9 Tachwedd 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics yn Aberystwyth == Helo pawb. Mae dal amser i gofrestru am y digwyddiad yma! Diwrnod allan yn Aberystwyth, Paned am ddim, cyfle i gwella'r byd trwy olygu Wicipedia? Oes angen rhagor o rhesymau?! Pwnc y digwyddiad bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn y Llyfrgell Gen. Mae na gwahoddiad cynnes i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) == Diolch == Dim ond nodyn o ddiolch i'r gymuned am fy enwebiad ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn 2025'''. Wedi ei werthfawrogi yn fawr. Llongyfarchiadau hefyd i @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am ei enwebiad yntau. Er na fu'r ddau ohonom yn llwyddianus y tro yma, dwi'n siwr ein bod yn gwerthfawrogi'r gydnabyddiaeth yn fawr, ac yn falch o weld bod y Wicipedia Cymraeg yn cael ei phriod le, gyfochor â'r rhai drwy'r byd. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:36, 16 Tachwedd 2025 (UTC) :Ia wir, diolch gyfeillion. Dw i wedi enwebu un ohonoch yn flynyddol dros y 10 mlynedd diwethaf, heb lwc. A llongyfs Paul. Efallai ei bod hi'n bryd i cy-wici ddewis Wicipediwr y Flwyddyn ein hunain, ac nid gadael i bobl o'r tu allan, na wyddan nhw fawr o ddim am ein gwaith yma, i ddewis ar ein rhan! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:53, 16 Tachwedd 2025 (UTC) == Enable global sysops on this wiki? == <div class="cd-moveMark">''Moved to [[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi#Enable global sysops on this wiki?]]. [[Defnyddiwr:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Codename Noreste|sgwrs]]) 04:46, 18 Tachwedd 2025 (UTC)''</div> == Pythefnos brysur ar gyfer digwyddiadau Wiki == Mae nifer o ddigwyddiadau Wiki sy’n eisiau denu siaradwyr Cymraeg dros y pythefnos nesaf. Mae’r manylion yn y [https://mailchi.mp/7132aa06fbfc/z6dydykmbj cylchlythyr Cymru newydd] (tanysgrifio [https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru yma]) ond isod yw crynodeb bach… '''Dydd Gwener 28ain yn Aberystwyth''' - [https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 Golygathon Wici-Fflics] gyda Jason yn y Llyfrgell Genedlaethol '''Dydd Sadwrn 29ain yng Nghaerdydd''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy Golygathon Diwrnod AIDS y Byd] yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd. '''Dydd Sadwrn 29ain AR-LEIN''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:World_AIDS_Day_2025_online Golygathon Diwrnod AIDS y Bydd ar-lein]. Does dim cyfieithu byw i'r Gymraeg ond mae llwyth o erthyglau ‘da nhw sy’n angen fersiynau Gymraeg. '''Dydd Sadwrn 6ed Rhagfyr AR-LEIN''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. Am fwy o wybodaeth neu i gofrestru, dilynwch y dolenni uchod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:45, 26 Tachwedd 2025 (UTC) :Whaw! bwydlen blasus iawn, Gemma! Gwych iawn! Dw i yng Nghaerdydd ddydd Sadwrn, i weld y rygbi, ond duw a wyr os y caf amser i bicio i fewn i'r Llyfrgell Ganolog. Cawn weld! Pob hwyl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:10, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ::Oooh - mwynhau! (Yn anffodus, dwi ddim yn disgwyl llawer yn erbyn De Affrica ar hyn o fryd, ond mae gwyrthiau'n digwydd). Byddwn ar y 5ed llawr yn y llyfrgell o 1yh os hoffech chi ddod draw cyn y gêm (a diolch am yr atgoffiad am y rwgbi)!!! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:03, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ==David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)== Wedi sylwi bod yr erthygl wedi ei nodi fel un i'w dileu gan [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] gydag un o'r rhesymau: "Dim byd yn nodedig.". Mae cas gen i'r miloedd o erthyglau un llinell o fywgraffiadau sydd ar Wicidpedia. Nifer fawr ohonynt wedi eu creu fel rhan o brosiect "Wicibobl" deng mlynedd yn ôl. Mae angen "prosiect" newydd i wella'r fath erthyglau! Ond rwy'n anghytuno a barn Robin bod 'Druisyn' yn un sydd un mor ddi-nod ag i beidio haeddu erthygl. Roedd yn weinidog Wesla o'r un oed ag [[John Evans (Eglwysbach)|Eglwysbach]], cafodd y ddau eu geni yr un flwyddyn a'r ddau eu derbyn i'r weinidogaeth yr un pryd. Eglwysbach, yn ddi-os oedd brenin ei enwad yn y cyfnod, ond roedd 'Druisyn' yn dywysog amlwg. Rwyf wedi symud yr erthygl wreiddiol o [[David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)]] i [[David Jones (Druisyn)]] ac wedi ei wella. Mae llawer iawn fwy gallwn ychwanegu ato, ond rwy'n gobeithio bod y pwt o ychwanegiad yn ddigon i berswadio Robin o haeddiant lle Druisyn yn ein harlwy [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:20, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) : Pwrpas Tudalenau Sgwrs ar ein herthyglau yw rhoi lle i drafodaethau fel hyn, Alwyn, neu bydd y Caffi'n boddi gyda manion. : Drwy greu erthygl newydd sbon ac ailgyfieriad, dyw 'Hanes yr Erthygl', bellach, ddim ar y dudalen newydd. Mi wnai gynnwys pwt yn fano i gywiro hyn. Er mwyn cadw'r erthygl wreiddiol, y dull arferol yw symud y dudalen a thrwy wneud hyn mae hanes y dudalen (a phwy a'i chreodd) yn mynd gyda hi. : Amlygrwydd. Doedd yr erthygl ddim yn cynnwys y wybodaeth ti'n ei nodi fod Druisyn yn nodedig am fod yn 'dywysog amlwg ei enwad'. Ond dyw'r erthygl newydd ddim chwaith. Heb gyfeiriadaeth i ffynhonnell solad, gall person ddim fod yn nodedig. Mae ein polisi ([[Wicipedia:Amlygrwydd]]) yn nodi'r meini prawf. Efallai fod y dyn yn nodedig, ond doedd yr erthygl fel ag yr oedd ddim yn dweud hynny. Er enghraifft pe bai'r erthygl Wici ar Druisyn wedi nodi fod erthygl arno yn y [[Y Bywgraffiadur Cymreig]] (a chyfeiriad i'r wefan honno) yna byddai'n nodedig. : 'Wicibobl' - doedd gen i ddim i'w wneud gyda'r prosiect yma, Alwyn, ar wahan i awgrymu (gydag eraill) fod angen mwy o gnawd ar yr erthyglau. Prosiect y LlyfrGen ydoedd. :Yn olaf, wnes i [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=David_%27Druisyn%27_Jones_%28gweinidog_a_llenor%29&diff=14344960&oldid=14344922 ychwanegu'r Nodyn ar yr erthygl gyda mwy nag un rheswm]: ''Dim byd yn nodedig. Dim cyfeiriadaeth. Dim Categori. Ddim chwaith yn cyrraedd y lleiafrif sydd ei angen (2 baragraff) a dim gwybodlen.'' Nid fod y gwrthrych yn nodedig yn unig. Cofion cynnes... Robin - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:50, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) ::{{Ping|Llywelyn2000}}{{Ping|AlwynapHuw}} Pan welais i'r erthygl wreiddiol, deallais fod nodyn Robin yn golygu bod ganddi nifer o broblemau yr oedd angen eu datrys cyn iddi gyrraedd safon dderbyniol. Un ohonynt oedd nad oedd yn egluro pam roedd Druisyn yn nodedig. Edrychais i o gwmpas i weld a oedd ateb cyflym, ond heb lwyddiant. Ac yn awr mae Alwyn wedi gwneud gwaith gwych i ddangos yr union beth roedd Robin yn chwilio amdano. Felly gweithiodd popeth yn y ffordd y dylai. Pan oeddwn i'n ennill fy mywoliaeth fel golygydd, fy arwyddair oedd: "Ni allaf i obeithio gwneud y llyfr hwn yn berffaith, ond gallaf i geisio ei wneud yn well." A dyna'r cyfan y gallwn ni ei wneud gyda phrosiect mor enfawr â Wicipedia: daliwch ati a brwydro yn erbyn y talcen caled. Diolch i bawb am eu hymdrechion! Dafydd [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:58, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) :::Rhoddodd rhywun nodyn uwch ben yr erthygl yn fwgwth ei ddileu. Mi ysgrifennais i erthygl deg am yr wrthrych, ac rwy'n cael fy meirniadu! Naw wfft i'r fath nonsens! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:13, 4 Ionawr 2026 (UTC) == Gêm fach Wiki ar gyfer y cyfnod Dolig? == Chwilio am rywbeth ymlaciol i wneud ar Wiki dros y cyfnod Dolig? Neu rywbeth hawdd i ddenu eraill i gyfrannu i'r bydysawd Wici? Beth am chwarae "The Distributed Game"? (lot gwell na Monopoly!) Mae'n gêm sy'n wedi cael ei chreu er mwyn cyfateb erthyglau a chategorïau Wici newydd gyda gwrthrychau Wikidata ac mae'n bosib cyfatebu erthyglau ar Wicipedia Cymraeg gyda'r gwrthrych perthnasol ar Wikidata - dolen yma https://wikidata-game.toolforge.org/distributed/#game=82&opt={%22type%22%3A%22cy%22}. Darllenwch y crynodeb o'r erthygl Cymraeg a phenderfynu os mae'n ynghylch y gwrthrych Wikidata neu na (neu ddewis "Skip") Rhywbeth hawdd i wneud o'r soffa am Wicipedwyr brwdfrydig ond yn hefyd yn addas am siaradwyr Cymraeg llai hyderus neu ddysgwyr achos y cyfan sy'n eu hangen yw digon o Gymraeg i wybod os bydd y crynodeb yn berthnasol i'r gwrthrych Wikidata ac mae opsiwn i hepgor os dydyn nhw ddim yn deall. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:39, 23 Rhagfyr 2025 (UTC) :Welais i'r neges isod mewn un o'r grwpiau Wiki Telegram ddoe gan y crëwr o "The Distributed Game" :''"Just to note the amazingness of the Welsh community, there are now 0 potential matches for cywiki in the game! (until more articles are created...)"'' :Jobyn gwych pawb! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:24, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Allan o Hawlfraint 01/01/2026 == Ar y cyntaf o Ionawr pob blwyddyn bydd llyfrau awduron a fu farw dros 70 o flynyddoedd namyn ddiwrnod yng nghynt yn dod yn rhydd o hawlfraint. Ar Ddydd Iau bydd gweithiau'r awduron Cymraeg isod, a fu farw ym 1955, ymysg y rhai sydd yn dod yn rhydd o hawlfraint: *James Ifano Jones (Ifano), Llyfrgellydd *[[William Ambrose Bebb]]—tua 20 o lyfrau *[[Edward Morgan Humphreys]]—Dirgelwch yr anialwch (1911), Rhwng rhyfeloedd (d.d.); Yr etifedd coll (d.d.); Y llaw gudd (1924); Cymru a'r wasg (1924); Dirgelwch Gallt y Ffrwd (1938); Detholiad o lythyrau'r hen ffarmwr (1939); D. Lloyd George (1943); Ceulan y Llyn du (1944); Y wasg yng Nghymru (1945); Gwŷr enwog gynt, 1 (1950); Profiadau golygydd (1950); Gwŷr enwog gynt, 2 (1953); *[[David Bowen (Myfyr Hefin)]]—Oriau Hefin (1902), Emynau pen y mynydd (1905) Cerddi Brycheiniog (1912). Llyfrau coffa ei frawd [[Ben Bowen]] *[[Thomas Jones (1870-1955)|Thomas Jones]]—Cerrig milltir (1942) a nifer o lyfrau Saesneg *John Pierce—Tri mewn trybini (1933), Dan lenni'r nos (1938), Blacmel (1946) *William Philip Jones—esboniadau *[[Robert Dewi Williams]]—Clawdd Terfyn, *[[Gwilym Davies]]—Y Byd ddoe a heddiw [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:41, 30 Rhagfyr 2025 (UTC) == British Newspaper Archive newydd ei ychwanegu at Lyfrgell Wicipedia == Rwyf wedi sôn am Lyfrgell Wicipedia o'r blaen, adnodd o ffynonellau academaidd ac eraill sydd yn costio lawer i danysgrifio iddynt, fel arfer, ond sydd ar gael am ddim i olygwyr cyson safleoedd Wici. Adnodd newydd sydd wedi ychwanegu at yr arlwy yw ''"The British Newspaper Archive"'' sydd yn cynnwys nifer o bapurau newyddion lleol a Phrydeinig hyd at 1999. Trysor os am ysgrifennu erthyglau am bobl neu ddigwyddiadau hyd at chwarter canrif yn ôl! Mae modd cael tanysgrifiad i'r llyfrgell os: *Mae gennych gyfrif sydd o leiaf 6 mis oed *Rydych wedi gwneud o leiaf 500 o olygiadau i brosiectau Wikimedia *Rydych wedi gwneud o leiaf 10 golygiad i brosiectau Wikimedia yn ystod y mis diwethaf *Nid ydych wedi'ch rhwystro rhag golygu prosiect Wikimedia ar hyn o bryd Mae'n wirioneddol werth chweil cael mynediad i'r llyfrgell gweler https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ am fanylion [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:09, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Dw i wedi clywed dipyn am hwn ond erioed wedi tanysgrifo / cofrestru. Bydd dy ddolen ac esboniad yn arbed hanner awr! Diolch o galon. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:24, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am hwn Alwyn. Rwy wedi bod yn defnyddio Newsbank drwy gofrestriad y Llyfrgell Gen. Oes angen cofrestru ar wahan i'r "British Newspaper Archive" felly, er fod y ddolen yn dechrau o Lyfrgell Wicipedia? Un peth anffodus rwy wedi sylwi yw diffyg deunydd papurau fel y Western Mail o'r 1980au/1990au. Mae stwff o 2000 ymlaen i gael yn electronig drwy Newsbank, a mae yna sganiau hen iawn ar gael ond dim byd yn y canol. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 13:31, 6 Ionawr 2026 (UTC) ::Ar y cyfan mae'r papurau newyddion sydd ar gael trwy docyn darllen LlGC yn deitlau mawr Prydeinig, y ''Times'', y ''Guardian'', y ''Daily Mirror'' ac ati. Mae British Newspaper Archive efo mwy o bapurau rhanbarthol a lleol megis ''Daily Post'', ''Western Mail'' a rhai lleol fel y ''North Wales Weekly News'', ''Cambrian News'', ''Cardiff Post''. Mae rhai o bapurau Cymraeg yno hefyd ''Y Dydd'' yr ''Herald Gymraeg'' ac ati (ond nid ''Y Cymro'' ysywaeth). Mae Llyfrgell Wicipedia hefyd yn cynnwys mynediad at safleoedd fel NewspaperARCHIVE.com, efo papurau o'r UD a Chanada a Newspapers.com (rhan o deulu Ancestry.Com) sydd â phapurau o bob gwlad ac iaith. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:24, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Categoriau ac Isgategoriau == Gweler dudalen sgwrs y Cateogri "Cerddi Cymraeg" (sorri, ddim yn siwr sut i greu dolen i dudalen sgwrs cateogri. Dwi'n meddwl bod hyn yn gwestiwn all fod yn berthnasol at lawer o bethau eraill heblaw cerddi, sef unrhywbeth y gellir ei osod o fewn uwch-gategori ac hefyd is-gategori. I grynhoi fy sylwadau yna: mae rhai cerddi ar wicipedia yn yr uwch gateori "Cerddi cymraeg" a rhai wedyn dim ond mewn is-gategoriau e.e. "Cerddi cymraeg am farwolaeth", "Pryddestau", "Cerddi Cymraeg o Gymru" ac ati, a llawer ohonynt yn y ddau. Rydw i wedi rhoi pob cerdd dwi wedi creu tudalen iddi yn yr uwchgategori (a weithiau'r isgategoriau hefyd) gan fy mod i'n ''gweld budd mewn cael un rhestr gynhwysfawr o bob cerdd cymraeg â thudalen iddi ar wicipedia'', nad yw'n bodoli ar hyn o bryd. Ond mae defnyddiwr eraill wedi symud rhai o'r cerddi allan o'r uwch-gategori yna. Oes consensws?--[[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 08:14, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Dyma ddolen i'r tudalen: [[Sgwrs Categori:Cerddi Cymraeg]]. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:49, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch. @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] oedd yr defnyddiwr symudodd 'Y Gorwel' - tybed a fyddent yn fodlon eglur eu rhesymeg? [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 15:07, 9 Ionawr 2026 (UTC) ::Diolch Figaro, rydw i wedi ymateb ar y dudalen sgwrs. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 22:55, 9 Ionawr 2026 (UTC) == Digwyddiadau ym mis Ionawr == Blwyddyn Newydd Dda pawb! Gobeithio gawsoch chi gyd amser i ymlacio a mwynhau dros y Nadolig. Dwi'n gwybod am ddau beth Wiki sy'n digwydd dros fis Ionawr gyda chysylltiad i Gymru neu'r Gymraeg (ond os mae mwy yn digwydd dwi'n mwy na hapus i gefnogi neu hybu nhw - rhowch wybod i fi)! '''Dydd Sadwrn 17eg Ionawr AR-LEIN (ail-drefnwyd o'r 6ed Rhagfyr)''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. (Ond yn anffodus, dyma'r un amser â "[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Navigating_challenging_topics;_Creating_a_toolkit_for_supporting_editors Navigating Challenging Spaces]", digwyddiad arall ar-lein.) '''Dydd Iau 22ain Ionawr yng Nghaerdydd''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/6/cy Wiki Meet Up yn Bru Coffee] (Heol y Frenhines) 6yh Rydym hefyd yn chwilio am wirfoddolwyr i helpu gyda [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales Wiki Loves Folklore] sy'n dechrau 1af Chwefror. [https://docs.google.com/document/d/1Pb481WON3dLHmhieouTklMkeBUQs7GywK-pFyh8Wg1s/edit?tab=t.0 Fwy o wybodaeth yma] neu cysylltwch fi ar gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Ac i orffen, dyma'r ddolen i'r [https://mailchi.mp/71293f340a72/z6dydykmbj-5239135 cylchlythyr Ionawr] ar gyfer unrhyw un sy ddim wedi tanysgrifio ond hoffwn gael y gwybodaeth [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:37, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Enwau gwledydd? == Tybed gai holi ynglŷn â phwy sydd wedi penderfynu cael enwau gwledydd de Amercia wedi'u sillafu mewn Cymraeg ffonetig reit od? EE Feneswela, Tsile, Wrwgwái etc. Heblaw am fod yn ddryslyd ac anghyfarwydd i ddefnyddwyr Wicipedia, onid hyn i gyd yr un fath o beth a sillafu "Caernarfon" yn "Karnarvon" gyda "K" a "V" - fyddai ddim yn dderbyniol i ninnau?? Oni fyddai'n dangos parch i bobloedd y gweldydd yno i ddefnyddio'r enwau fel sydd yn eu hiaithoedd nhw, EE "Venezuela"? Hyd y gwyddai i, unig wlad de America gydag enw Cymraeg sy wedi datblygu’n naturiol ydy "Yr Ariannin". Yn sicr does 'na'r un siaradwr Cymraeg sy'n galw prif ddinas Rwsia yn "[[Moscfa]]"??? Neu os am gadw at y defn yno, I fod y gyson, dylai "Buenos Aires"  troi'n "Bwenos Eires", "Chicago" yn "Tsicago" a "Leipzig" yn "Leibtsich"? ''-- Mae ddrwg iawn gennyf swnio fel swnyn!! Mae Wicipeida yn hollol wych... a llawer o ddiolch i bawb am eu holl waith ffantastig!'' Llawer o ddiolch Huw [[Defnyddiwr:Huw P|Huw P]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Huw P|sgwrs]]) 19:53, 11 Ionawr 2026 (UTC) :Haia Huw, a diolch am dy gwestiwn a'th bryder. Os oes un maes sydd wedi rhannu cymuned WP dros y blynyddoedd, yna dyma fo!!! Ond, mae angen ail-godi'r peth, wrth gwrs, a newid cyfeiriad os oes angen. :Mae enw pob gwlad yn cael ei ystyried ar dudalen Sgwrs y wlad honno. Cymer olwg rai ohonynt yn gyntaf. :Dyma ein polisi: [[Wicipedia:Arddull#Gwledydd]], sydd wedi esblygu dros yr ugain mlynedd diwethaf a dyma dabl gyda ein henw dethol yn y golofn olaf: [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. :Efallai erbyn hyn fod angen hefyd colofn arall yn y tabl uchod: colofn i waith Comisiynydd y Gymraeg ac Uned Ddata a Chyfnewid, Llywodraeth Cymru; roedd [[Dylan Foster Evans]] yn rhan o'r gwaith hwn ac mae'n golygu yma bob yn hyn a hyn dan yr enw {{u|Troellwr}}. Byddai hyn yn fan cychwyn da: colofn newydd (yr olaf ond un o'r dde), gyda'u hawgrym nhw. Yna trafodaeth cyffredinol yma yn y Caffi. Dyna fy awgrym, ond mae gan lawer iawn ddiddordeb yn yr hyn rwyt ti'n ei godi, dwi'n siwr! :Bydd barod! Rwan ta, gad i mi nol ecsoset neu ddau... :Cofion cynnes - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 20:43, 11 Ionawr 2026 (UTC) ::Heia Huw. Mae pwnc enwau gwledydd yn ddadl hen iawn ar Wicipedia (cafwyd y trafodaethau cyntaf dros 20 mlynedd yn ôl!). Bu sawl defnyddiwr o blaid dilyn safonau'r drefn addysg ar y pryd (Yr Atlas Cymraeg Newydd), sy'n defnyddio'r ffurfiau brodorol gan amlaf (ac eithrio enwau cyffredin iawn megis Ffrainc a'r Aifft, wrth gwrs), a defnyddwyr eraill o blaid ffurfiau wedi eu Cymreigio, yn enwedig os oedd enghreifftiau o'r ffurfiau hynny mewn geiriaduron, gwefannau a thestunau Cymraeg. Cafodd yr atlas ei feirniadu am ambell dewis rhyfedd megis "Ukrain" a "Slovenija". Am ddeng mlynedd gyntaf y prosiect, nid oedd cysondeb. [[Sgwrs:Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg|Yn 2013, cytunwyd ar bolisi]] o dderbyn sillafiad [[Geiriadur yr Academi]] (sy'n llawn esiamplau megis Feneswela ac Wrwgwái), ac i ddefnyddio ffurf ffonetig os nad yw'r enw yn y geiriadur. ::Bellach, fel y noder Llywelyn, mae Llywodraeth Cymru argymell [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr ei hun] ar gyfer enwau gwledydd yn Gymraeg, gan gynnwys nifer o enwau nad ydynt yn Yr Atlas Cymraeg Newydd (e.e. Affganistan, Ciwba, Mecsico, Wcráin), ac mewn ambell achos hyd yn oed yn cadw'r ffurf Saesneg (Cape Verde, Philippines). ::Nid oes polisi ynglŷn â dinasoedd, taleithiau, ac ati. Fel rheol defnyddir y ffurf frodorol os nad oes enw Cymraeg traddodiadol, ond gall hyn fod yn ddewis ansicr os tybier y byddai darllenwyr Cymraeg yn fwy cyfarwydd â'r enw Saesneg neu Gymreigiad ohonno (e.e. Copenhagen/København, Prag[ue]/Praha, Belgrad[e]/Beograd). Yn achos Moscfa, [[Sgwrs:Moscfa|dyma'r sgwrs]] ynglŷn â'r enw (o ddeunaw mlynedd yn ôl). Mae croeso iti ail-agor trafodaeth am yr enw hwnnw. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 21:22, 11 Ionawr 2026 (UTC) :::Er fy mod i wedi bod yn golygu yma ers blynyddoedd bellach, wnes i ddim cymryd rhan yn y broses o ddewis y rhestr o enwau'r gwledydd. Dw i'n hoffi rhai o'r dewisiadau; mae yna eraill nad ydw i mor hoff ohonyn nhw. Does dim ots. Nid yw chwaeth bersonol yn fater o bwys mewn menter gydweithredol fel Wicipedia. Felly dw i wedi treulio oriau lawer yn ceisio sicrhau mai'r enwau yn y rhestr o ffurfiau dewisol yw'r rhai sy'n cael eu defnyddio ar ein tudalennau mewn gwirionedd. O ran pwnc fel hwn, does dim atebion perffaith – dim ond dewisiadau ymarferol ac anymarferol. Gadewch i ni beidio â newid dim oni bai bod angen dybryd amdano! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 23:02, 11 Ionawr 2026 (UTC) Byddai'n wych ychwanegu [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr BydTermCymru] (hynny yw, rhestr y Llywodraeth a gyfeirir ato uchod) at [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. (Dylem gasglu rhestrau fel yr un yma, [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]], [[Enwau Cymraeg teyrnoedd Lloegr a Phrydain]], ac unryw rai tebyg at ei gilydd rywsut. Tudalennau cymorth ar gyfer golygwyr ydyn nhw yn y bôn, yn fy marn i. Efallai dylsent i gyd fod yn [[:Categori:Cymorth]], neu is-gategori newydd.) Mae'r [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/style-guide?keywords=gwladwriaethau&type=All esboniad o'r egwyddorion] ar gyfer 'enwau gwladwriaethau, tiriogaethau a chenhedloedd diwladwriaeth' yn Gymraeg sydd yn ''Yr Arddulliadur'' (rhan o wefan BydTermCymru) hefyd werth ei ddarllen. Er fy mod innau'n hoffi 'Moscfa', {{xt|Mosgo}} yw'r unig ffurf sydd yng ''Ngeiriadur yr Academi'' (os ydym am gael yr un agwedd at enwau lleoedd yn gyffredinol ag sydd gennym at enwau gwledydd). Nid oes ffurfiau yno ar gyfer [[Copenhagen]], [[Prag]] na [[Beograd]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 10:50, 24 Ionawr 2026 (UTC) :Cytuno, Ham: (neu 'Mosgo'). 'Moscow' fyddai dewis naturiol pawb bron' nododd Anatiomaros dro'n ol ar dudalen sgwrs y brifddinas. Oes dadl gref dros gadw 'Moscfa', os yw'r ffynonellau'n nodi nodi 'Mosgo'? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:14, 27 Ionawr 2026 (UTC) ::Parhad ar dudalen Sgwrs yr erthygl: [[Sgwrs:Moscfa]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:35, 25 Chwefror 2026 (UTC) == Wikimedia yng Nghymru 2026 - syniadau? == Fel rhan o drefnu fy ngwaith ar gyfer 2026, hoffwn glywed pa fath o gefnogaeth, digwyddiadau, prosiectau ac ati mae'r gymuned Wici eisiau eu gweld dros y flwyddyn nesaf. Dwi wedi creu [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] gyda rhai cwestiynau i ysgogi syniadau ond i unrhyw un sy'n casáu holiaduron, mae croeso mawr i chi e-bostio eich syniadau ataf (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) neu, os oes gennych syniad / digwyddiad hoffech ei drafod yn fanwl, byddwn yn hapus i drefnu cyfarfod i weld sut gallaf helpu. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:56, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Grokipedia == [https://grokipedia.com/ Dyma fo.] Angen gwerthuso / cymharu! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:55, 29 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch, Robyn. Dyma weledigaeth o'r dyfodol, a hynny'n un druenus. Mae'r canlyniadau Grokipedia'n edrych yn gredadwy, ond y tu ôl iddyn nhw mae agenda asgell dde Mr Musk. Nid gwybodaeth wrthrychol a gasglwyd gan ddeallusrwydd artiffisial o'r ffynonellau gorau yw hon. Mae erthyglau fel "Welsh Language Society" neu "Welsh Government" yn dechrau'n dda, ond, erbyn y diweddglo, maen nhw'n diferu gwenwyn, gan dynnu sylw at yr holl fethiannau ac agweddau negyddol ar y pwnc. Mae'r frawddeg ganlynol o'r erthygl "Llyn Celyn" yn rhoi blas o'r arddull: :::The slogan "Cofiwch Dryweryn" emerged as a enduring emblem, appearing in graffiti, publications, and roadside memorials, yet the event's portrayal as profound national trauma exceeds the empirical social disruption limited to a single valley's inhabitants. :Ac mae hynny'n datgelu'r gêm. Dim ond "portrayal" yw'r peth. Does dim teimlad dynol yma. Mae'n annynol, yn llythrennol. Mae'r diffyg cydymdeimlad hwn yn treiddio'r fenter. :Ac wyddoch chi beth? Byddai'n cymryd dim ond ychydig oriau i ddefnyddio cyfieithu awtomatig i drosi'r cyfan i'r Gymraeg (o ryw fath). [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:54, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::@[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] Doedd gennyf ddim bwriad gwastraffu fy amser, ond mi wnaeth sylw @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] fi'n chwilfrydig. Mae'r erthygl ar Gymdeithas Edward Llwyd yn hynod o hir, ac mae'r adran 'Impact an Legacy' efallai'n golrlywio eu llwyddiant, er yn nodi llwyddiannau yn daclus. Beth am tarodd oedd mai llun o Gomin Wikimedia oedd ffynhonnell un ffaith, ond yn wahanol i bob cyfeiriad arall, doedd dim modd clicio ar y ddolen yma - dyna beth yw ''petty''ǃ ::Es i wedyn i edrych ar erthygl am y Senedd, gan ddisgwyl mwy o 'gydbwysedd' yno. Beth am tarodd yno wedyn oedd nad oedd wedi cael ei ddiaddaru i adlewyrchu bod Laura Ann Jones a James Evans wedi newid eu lliwiau. Dyma wedyn sylweddoli sut mae erthyglau'n cael eu golygu/diweddaru - all unigolion ddim gwneud, ond gallant gynnig gwelliannau sy'n gweithio fel ''prompts'', a gweld as cânt eu derbyn neu eu gwrthod. Fel arall, dychmygaf bod y wici ei hun yn crafu'r we yn achlysurol i weld os bu newidiadau, ond o feddwl bod LAJ wedi gadael y Ceidwadwyr 6 mis yn ôl bellach, dydy o ddim yn digwydd yn aml debyg. ::O ran trosi'r wefan i ieithoedd eraill, gan fod cyfieithu peirianyddol yn reit galluog ers tro, er ddim yn hollol berffaith, mae'n dweud tipyn mai mewn un iaith yn unig, yr iaith fain, y mae ar gael. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:48, 30 Ionawr 2026 (UTC) :::Newydd ddarllen ymhellach, ac mae ymddengys bod o wedi cael ei ddiweddaru wedi mis Hydref 2025 i gynnwys canlyniad is-etholaid Caerffili, ond mae wedi methu'r ddau newid arall, ac mae wedi drysu'n llwyr ac yn meddwl y cafodd Mark Reckless ei ethol yn Aelod yn 2021. :::'''''Current composition as of 2025''''' :::''As of October 26, 2025, the Senedd comprises 60 members, with Welsh Labour holding 29 seats, Plaid Cymru 14, the Welsh Conservatives 16, the Welsh Liberal Democrats 1, and one independent member.[106][113] This distribution reflects the outcome of the 2021 election, adjusted for the October 23, 2025, Caerphilly by-election, in which Plaid Cymru's Lindsay Whittle captured the seat from Labour following the death of incumbent Hefin David, reducing Labour's total from 30.[113][114] No other changes to party representation have occurred since the 2021 results, which initially yielded Labour 30 seats, Conservatives 16, Plaid Cymru 13, Liberal Democrats 1, and independent Mark Reckless 1.'' [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:01, 30 Ionawr 2026 (UTC) :Rwy wedi ceisio defnyddio teclynnau fel chatgpt i wneud ymchwil ar y we a chreu erthygl Wicipedia yn hawdd. Yn anffodus doedd e ddim yn llwyddiant mawr. Roedd yna rhai ffeithiau cywir a rhai hollol anghywir. Mae yna dueddiad hefyd i gynhyrchu testun blodeuog, ail-adroddus a gormod o eiriau, a lliwio y testun gyda safbwynt olygyddol (er mai peiriant yw e) heb dystiolaeth. :Un o'r ffaeleddau mawr yw fod e'n cymeryd pob testun posib ar y we er mwyn ei gynnwys mewn un talp mawr driphlith draphlith. Mae hyn yn wahanol i ymchwilydd sy'n ceisio chwilio am fwy nag un ffynhonnell i croes-gyfeirio ffeithiau. Mae Grokipedia yr un fath a LLMs eraill. Er enghraifft fe edryches i ar erthygl [https://grokipedia.com/page/Dafydd_Hywel Dafydd Hywel], un wnes i sgrifennu o ymchwil gwreiddiol ar Wicipedia. Yn fersiwn Grokipedia mae yna bethau rhyfedd fel "Dafydd Hywel was deeply rooted in his family from Garnant, Carmarthenshire, where he drew significant support throughout his adult life, maintaining a stable and private personal existence alongside his professional commitments." Does dim llawer o synnwyr i'r frawddeg ond mae hwn yn rhith llwyr yn bennaf am nad oedd e'n gallu dod o hyd i wybodaeth bersonol. Mae e hefyd yn dweud fod Sharon Morgan yn nith iddo. Mae yna dudalen gan S4C yn dweud hynny, ond camgymeriad yw. Mewn cyfweliad sain gyda Radio Cymru mae hi'n dweud mai cefnder i'w mam oedd. :Mae'r cynnwys blodeuog o LLMs yn gallu bod yn gymorth i greu testun llai sych, ond mae angen gwirio pob ffaith o'r dechrau. Y peth gwaethaf am wn i gyda Grokipedia yw nad yw'n dangos Wicipedia fel ffynhonnell er fod e'n eitha amlwg fod y cynnwys o fan hyn wedi ei ddefnyddio yn y gymysgedd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:16, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::Gyda llaw, dyma ran o'r erthygl "Grokipedia" yn Grokipedia ei hun: ::::Elon Musk's longstanding criticisms of Wikipedia, particularly its perceived political and ideological biases and reliance on crowdsourced editing, served as key drivers for developing Grokipedia. Musk argued that Wikipedia had been influenced by what he termed the "woke mind virus," leading to skewed representations of facts, which motivated the pursuit of a top-down AI-curated encyclopedia to ensure more objective coverage. ::Ffordd arall o ddisgrifio'r "Woke Mind Virus" yw dangos cwrteisi, cydymdeimlad, a meddwl agored. Cyfarchion i'm cyd-ddioddefwyr o'r haint ofnadwy hwn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:28, 30 Ionawr 2026 (UTC) Diddorol iawn! '''Diolch i bawb''' am wyntyllu hyn oll. O ran AI, efallai y dylem ei wahardd yn uniongyrchol o cy-wici; ein defnydd o law-a-llygad dynol sy'n gwneud Wicipedia'n unigryw, yn gymharol gywir ac yn Gymreig. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:07, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Doctor Cymraeg == Dwi'n meddwl y dylai fod erthygl am "Doctor Cymraeg", sef Stephen Rule, Wrecsam. Yn siaradwr ail iaith ei hun, mae wedi gwneud ymdrech enfawr i hyrwyddo'r iaith ac i helpu dysgwyr, ledled y byd ac o bob lefel, ac mae wedi cael ei anrhydeddu i'r Orsedd am hyn. Mae wedi bod erthyglau amdano yn y wasg Gymraeg. Mae ganddo 75,000 o ddilynwyr, yn ôl erthygl ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol a gyhoeddwyd y llynedd. Gallaf gadarnhau nad ydw i'n gysylltiedig â fe, heblaw am fy mod wedi siarad â fe'n fyr mewn digwyddiad cyhoeddus, felly dwi'n gobeithio nad yw'r awgrym hwn yn arwain at bryderon am wrthdaro buddiannau. Mae'n ddrwg gen i nad ydw i'n gwirfoddoli i'w hysgrifennu, ond mae'n awgrym y gallwch ei ystyried os nad ydych yn rhy brysur. Dwi'n siŵr bod yr erthyglau yn y wasg yn cynnwys digon o wybodaeth i seilio erthygl arni heb gopïo testun sy dan hawlfraint. Diolch yn fawr. [[Defnyddiwr:Gwyliau siocled|Gwyliau siocled]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gwyliau siocled|sgwrs]]) 03:39, 31 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am y proc. Mae wedi cael dipyn o sylw ar Radio Cymru, os yw hynny'n unrhyw fesur o ba mor nodedig yw person. Pam nad wyt am greu erthygl ar Stephen? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 31 Ionawr 2026 (UTC) == Wici Diwylliant / Wici Llên Gwerin == Mae'r gystadleuaeth ffotograffiaeth "Wiki Loves Folklore" nawr wedi dechrau ac yn rhedeg tan 31ain Mawrth. Byddwn gwych i gael llwyth o luniau sy'n dangos ein diwylliant yma yng Nghymru neu i ddefnyddio'r lluniau sy'n wedi uwchlwytho i wella erthyglau yma ar Wicipedia. I gymryd rhan ewch i'r [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy tudalen cystadleuaeth Cymru ar Commons] neu i ddod o hyd lluniau i ddefnyddio, [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_from_Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy ewch i'r categori ar Commons] am ysbrydoliaeth. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:59, 19 Chwefror 2026 (UTC) == Golygathon Art+Feminism, Machynlleth 7fed Mawrth == Haia! Am unrhyw un sy'n fyw ger Machynlleth mae golygathon yna wythnos nesaf ar 7fed Mawrth. [https://www.eventbrite.co.uk/e/artfeminism-wikipedia-editathon-tickets-1983536639484 Manylion llawn yma] ond byddai'n hyfryd i gwrdd ag unrhyw un sy'n gallu mynychu neu byddai unrhyw help gyda'r hybu'r digwyddiad yn derbyn yn ddiolchgar! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:59, 25 Chwefror 2026 (UTC) :Cawson ni amser hyfryd dydd Sadwrn diwethaf yn y golygathon uchod - [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedia_UK_with_Sploj_and_Ennyn/Art_and_Feminism_Machynlleth_(March_2026)?enroll=Sploj dyma'r dashboard] sy'n dangos pa olygiadau wnaethon ni. Dydyn ni ddim cwblhau popeth felly os mae unrhyw un yma chwilio am ysbrydoliaeth am beth i olygu, dyma yw'r [https://docs.google.com/spreadsheets/d/14JNoyMT49q9MJKh3024IC7gTgdv8XGWqoO3G-hJeREg/edit?usp=sharing rhestr gwaith] y digwyddiad gyda thab ar gyfer tasgau Cymraeg. :Hefyd dwi'n wastad am hapus i gael esgus i gynnal digwyddiadau felly plîs rhowch wybod i fi am ba fath o bethau hoffech chi weld drwy fy [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] (cau diwedd y mis) neu anfon neges ataf i. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:14, 10 Mawrth 2026 (UTC) == Eco'r Wyddfa == Neges i'r gweinyddwyr - yn hanes y dudalen am Eco'r Wyddfa, fe welwch fanylion cyswllt ar gyfer nifer o bobl, fel yr oeddent yn 2009. Os gallwch waredu'r hen fersiynau dan sylw, byddai'n dda. Diolch yn fawr https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Eco%27r_Wyddfa&action=history [[Arbennig:Contributions/&#126;2026-90174-2|&#126;2026-90174-2]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:&#126;2026-90174-2|sgwrs]]) 22:41, 28 Chwefror 2026 (UTC) :Dwi ddim yn siwr os oes modd dileu yr hanes - dyna yw un o hanfodion Wicipedia, sef bod modd gweld pob fersiwn er tryloywder. Ceisiais ffordd o amglych hyn drwy ddileu'r erthygl cyfan a'i hailgreu gyda gwybodaeth y fersiwn diwethaf, ond mae'n dal i fod â [[Arbennig:Undelete/Eco'r_Wyddfa|dolen at hanes yr hen un]], gan fod enw'r erthygl union yr un fath. Efallai bod gan rhywun arall gynnig gwell, ond fy nghynnig arall fyddai dileu eto, ond defnyddio enw gwahanol i greu'r un nesaf, e.e. [[Eco'r Wyddfa (papur bro)]]. Wna i ddim gwneud dim byd nes bod eraill wedi cael cyfle i weld y neges hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:22, 5 Mawrth 2026 (UTC) ::Mae'r hanes wedi ei gyfyngu i Weinyddwr nawr fod ti wedi ei ail-greu Rhys. Rwy'n credu fod hi'n bosib newid gwelededd unrhyw fersiwn i wneud yr un peth, heb orfod ail-greu y dudalen. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 15 Mawrth 2026 (UTC) == Angen pwyso ar Lywodraeth Cymru i newid rheol hawlfraint llyfrau Cymraeg == Cyhoeddwyd "Y Tri Chyfandir Deheuol" gan H. G Evans ym 1970, hyd y gwyddwn ni chafodd ei ail gyhoeddi. Maen llyfr pwysig, yr unig lyfr ar y pwnc i'w gyhoeddi yn y Gymraeg. Rwy'n nabod yr awdur, cefais blas y gansen ganddo pan oedd yn brifathro [[Ysgol y Gader]], ym 1971, rwyf bellach yn hen bensiynwr! Rwy'n credu bod Mr Evans dal ar dir y byw, gan hynny ni fydd ei lyfr ar gael i'w ail gyhoeddi gan [[Wicidestun]], [[Melin Bapur]] na neb arall tan o leiaf 2077 (gan obeithio pob iechyd i Mr Evans, yn hwyrach byth, o bosib). A dyma broblem rheolau hawlfraint fyd-eang sydd wedi eu seilio ar werthiant llyfrau Saesneg ac ieithoedd mawr eraill. Mae gormod o drysorau'r argraffwasg Cymraeg, ac ieithoedd lleiafrifol eraill yn cael eu colli o gylchrediad, oherwydd yr hawlfraint 70+ mlynedd ar ôl farwolaeth yr awdur. Rwy'n cefnogi hawlfraint awdur os oes werthiant ar y gwaith dros flynyddoedd lawer, ond os na ail gyhoeddwyd llyfr mewn 25 mlynedd, mewn iaith leiafrifol dylai ddod yn rhydd o hawlfraint, er mwyn cadw corpws llên a dysg ein ieithoedd! Pwynt sydd angen ei bwyso gan gefnogwyr yr iaith ar ein llywodrath nesaf! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:40, 19 Mawrth 2026 (UTC) :Ia, mae'n biti pan nad oes, yn anffodus, unrhyw werth masnachol bron i ddarn o waith, na chwaith unrhyw ymgais i'w ailgyhoeddi, er elw na fel arall. Sylwaf mai Gomer a'i gyhoeddodd. Ai y Lolfa sydd bellach yn gyfrifol am eu hôl-gatalog? Dwi ddim yn siwr os oes gan Lywodraeth Cymru y grymoedd i newid rheolau hawlfraint yn gyffredinol, ond fe allent a dylent wneud unrhyw arian grant i awduron neu gyhoeddwyr (drwy'r cyngor llyfrau) yn amodol ar ddefnyddio trwyddedau mwy agored. Fyddai hyn ddim help yn achos rhai sydd eisioes wedi eu cyhoeddi'n barod, wrth gwrs. Oni fyddai'n werth mynd at y cyhoeddwyr eu hunain? Wrth wneud chwiliad am ''Y Tri Chyfandir Deheuol'', des ar draws [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/y-traddodiad-rhyddiaith-yn-yr-ugeinfed-ganrif-geraint-bowen-gol ''Y Traddodiad Rhyddiaith yn yr Ugeinfed Ganrif'' – Geraint Bowen (gol.)], darlith o 1975 mae'r Coleg Cymraeg wedi ei digideiddio, sy'n cyfeirio athrawon at nifer o destunau Cymraeg gwerth chweil fyddai hefyd yn elwa o gael eu rhoi ar Wicidestun hefyd mae'n siwr petai modd. Efallai gallai hyn fod yn rhywbeth i @[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] edrych arno (sori mod i wedi methu dyddiad cau dy holiadur, Gemma!) [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:08, 19 Mawrth 2026 (UTC) ::Rwy'n credu mai'r Lolfa bia Gwasg Gomer a S4C bia Hughes a'i fab, mae angen i ni, a'r llywodraeth pwyso arnynt i ryddhau llyfrau mwy na 25 mlwydd oed nad oes debyg iddynt i'w ail gyhoeddi i'r parth cyhoeddus. O roi nhw yn y parth cyhoeddus, does dim i'w rhwystro rhag eu defnyddio i greu adargraffiadau wedi eu diweddaru na chreu ffilmiau / rhaglenni'n seiliedig ar y gweithiau (o dan hawlfraint). Tristwch S4C a'u hawlfraint ar gynnyrch Hughes yw cynifer o storïau da, llyfrau ffeithiol da, llyfrau gwych i blant nad ydynt wedi eu troi yn gynnyrch teledu na ffilm! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:01, 21 Mawrth 2026 (UTC) :::Yn dibynu ar eiriad yr hawlfraint, fel arfer, oni nodir yn wahanol, yr awdur bia'r hawliau. Gall drosglwyddo rhan neu'r cwbwl i'r cyhoeddwr pan fo'n arwyddo'r cytundeb. Os ydyw yna dywedir hynny yn y llyfr. O ran y Coleg Cymraeg, mae popeth mae nhw'n ei gomisiynu ers rhyw 12 mlynedd ar drwydded agored - ers i Marc Haynes, Wicipediwr Preswyl weithio gyda'r Coleg. Ond, wrth gwrs os mai ail-bobiad ydyw, fel yn yr achos yma, dyw'r egwyddor yma ddim yn berthnasol. Mi faswn i'n mynd ar ol Nia a Sian Bowen ayb a gofyn iddyn nhw'n garedig ei ryddhau, gan ddefnyddio system Comin i gofrestru'l hawlfraint (OTRS). Yr un peth gyda dy gyn-brifathro, Alwyn - ar ei ol o! Mae'r awdur (neu etifedd ystad yr awdur) yn bwysicach na'r wasg oherwydd os nad yw'r wasg wedi marchnata ac ail-gyhoeddi'r llyfr yn y degawd diwethaf, yna mae'r hawliau'n syrthio i ddwylo'r awdur neu ei ystad. Cytuno y byddai nawdd / arian i fynd ar ol awduron / gweisg yn beth da, a chydweithio efo Llywodraeth Cymru hefyd - swydd Wicipediwr Preswyl yn y Llywodraeth o bosib? A dyna'r tro cyntaf i hyn ddigwydd, drwy'r byd! Mae Gareth Morlais (Ll. Cymru) yn gysylltiad da os am drafodaeth bositif am hyn. Gyda llaw, Alwyn, mi ges innau gansen - yn 1969 am wrthod canu ''God save the prince of Wales'. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 13:11, 23 Mawrth 2026 (UTC) ::::Does dim llawer i fi i ychwanegu i’r sgwrs. Dwi hefyd wedi gofyn fy rheolwr am gyngor, a beth ddwedodd hi oedd y ffordd gyflymaf yw i siarad â'r awdur (ble mae'n bosib ac yn briodol wrth gwrs!). Os ydyn nhw’n dal yn bia’r hawlfraint, efallai gallant nhw ryddhau'r llyfr o dan drwydded agored (ond fel nododd Robin, mae hyn hefyd yn dibynnu ar ei gontract gyda'r cyhoeddwr). Os yw hynny'n bosibilrwydd, gall y [[commons:Commons:Volunteer_Response_Team|VRT]] helpu. Nid yw hwn yn rhywbeth dwi’n gweithio arno ar y funud, ond os oes unrhyw un yma sy’n gweithio gyda gyhoeddwyr neu mewn sgyrsiau gyda chyhoeddwr sydd eisoes yn agored i’r syniad o newid eu telerau hawlfraint, byddwn yn hapus i siarad â nhw. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:13, 24 Mawrth 2026 (UTC) :::::Tra bod dal eisiau mynd ar ôl y cyhoeddwyr rhywsut, oni allai fod yn ''quick win'' petaem ni'n gallu darbwyllo ystad awdur sydd wedi'n gadael ni o fewn y 70 mlynedd diwethaf i ryddhau gwaith i'r parth cyhoeddus. Gallaf ddychmygu ambell i ddisgynydd eisiau i waith eu perthynas gael ei ddarllen yn eang, ond ddim yn siwr sut, a does chwaith ddim sicrwydd bydd copi caled (heb sôn am electronig) yn dal i fodoli pan gyrheddwn y trothwy 70 mlynedd, ac mae peryg na fyddai gan y genhedlaeth diweddarach yr un ymwybyddiaeth o bwysigrwydd neu arwyddocad y testun. O ystyried oed y bobl hyn, a fyddai llythyr agroed i bapurau bro a Golwg/Y Cymro yn ffordd dda o gysylltu efo nhw, a ddim yn rhy anodd i'w drefnu? [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:57, 24 Mawrth 2026 (UTC) ::::::Un o’r pethau dwi wedi bod yn meddwl amdano yw cynnig rhyw fath o "Meet Up" yn y Gymraeg ar-lein ar gyfer golygyddion Wicipedia. Gallai fod yn ffordd o gymdeithasu â golygyddion eraill ond gallai hefyd fod yn lle i drafod a threfnu pethau fel yr uchod. Oes diddordeb yma mewn i fi drefnu rhywbeth sy’n cael ei gynnal trwy’r Zoom Wikimedia UK yn yr wythnosau ymlaen? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:25, 26 Mawrth 2026 (UTC) == Enwau misoedd yn y gyfeiriadaeth == Dw i newydd ddefnyddio BOT-Twm Crys i gyfieithu enwau'r misoedd o fewn y cyfeiriadau ar dros 520 o erthyglau. Dw i'n gwneud hyn bob rhyw 4 i 5 mlynedd, fel gwaith ty. Defnyddiwyd llaw a llygad ar bob un, rhag ofn i 'April Jones', 'Theresa May' a 'June Derry' gael eu Cymreigio! Os oes rhywun am eu gwiro, mae nhw yn [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/BOT-Twm_Crys fama]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:51, 23 Mawrth 2026 (UTC) :Efo 800,000+ o newidiadau, onid oes angen rhybydd a rheol (yn arbennig wrth gyfieithu) i sicrhau bod dyddiadau yn cael eu gwirio. A gan ei fod yn sicr bod y mwyafrif wedi dod o ddyddiadau o ffynonellau cyfieithiad, onid oes angen ymofyn gwirio ffynhonnell cyn ei ddefnyddio mewn cyfieithiad? (gan gydnabod fy mod i, o bosibl, yn un o'r pechaduriaid) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:08, 27 Mawrth 2026 (UTC) ::Ia, yn de? Dylai'r [[Cymhorthydd Cyfieithu]] wneud y job yn y fan a'r lle. A chytuno mai'r ffynonellau yw'r rhan fwyaf ohonyn nhw. Hen foi diog ydw i yn y bon (pechadur arall!), ac yn aml, mi wna i adael y dyddiadau hyn heb eu cyfieithu gan mod i'n gwybod y daw'r bot mewn blwyddyn neu ddau i wneud y job! Efallai y gallem drefnu (rhywsut) i fot redeg yn otomatig, yn ddyddiol. Sut? Dwn i ddim. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:47, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Defnyddio bot i sicrhau bod pob "Nodyn:" a "Templad" Wicipidia ar ein safleoedd eraill == Rwyf newydd wario dwy awr yn ceisio sicrhau bod pob nodyn a themplad ar gyfer creu [[Nodyn:Music]] ar gael ar Wicidestun, ond wedi methu efo "lula error at line . . ." A oes modd defnyddio'r bots i sicrhau bod pob un Nodyn a Themplad a phob css o Wicipidia ar gael i bob un o'n prosiectau Cymraeg eraill? A oes modd eu defnyddio i sicrhau bod pob nodyn a themplad a phob css o'r safleoedd Saesneg ar gael i'r safleoedd Cymraeg? Er enghraifft does dim modd creu tudalen awdur ar Wicidestun na Wiciddyfynnu, oherwydd methu canfod y nodynnau a'r templedi gan nad yw bôl y safleoedd wedi eu diweddaru ers blynyddoedd lawer, ac mae ceisio dal fynnu bron yn amhosibl! 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) :O, Mam bach! Gofyn am help gyda'r broblem Lua ar dudalen sgwrs y Nodyn ble mae'n cael ei gadw. Mi faswn i'n meddwl fod nodion (templates) heb eu trawsgrifo o en i cy. Dw i'n cytuno y dylai eu copio i un prosiect olygu eu rhannu efo gweddill ein prosiectau, ond nid felly mae, ysywaeth! Efallai y gellid eu rhoi ar Meta, a'u tynnu i lawr i bob prosiect unigol, ac mae na waith ar hyn yn digwydd, ond does gen i ddim mo'r amser i ailgychwyn gyda dull newydd; ella y daw arall o holi yn y lle iawn? ee arian gan Lywodraeth Cymru i dalu am arbenigwr mewn codio i weithio gyda ni. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:54, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Sipsiwn a Romani == A fyddai'n well cyfuno'r tri erthygl [[Sipsi]], [[Roma yng Nghymru]] a [[Roma]]? Neu o leaif Sipsi a Roma? [[Defnyddiwr:Welbru|Welbru]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Welbru|sgwrs]]) 12:27, 8 Ebrill 2026 (UTC) :Pam? Onid oes gwahaniaeth? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:55, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Digwyddiadau dros y haf == Dw i jest wedi anfon mas y cylchlythyr ar gyfer Ebrill ([https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru tanysgrifio yma], neu [https://us7.campaign-archive.com/?e=__test_email__&u=1f70a435f0deac187336f3ed1&id=3af963b65d weld y cylchlythyr yma]). Mae [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2026_in_Wales|Wici'r Holl Ddaear]] yn dechrau'n gynnar eleni felly am rheiny sy'n fyw ger Caerdydd bydd [[metawiki:Meetup/Cardiff/7|Meet Up briodol ar 17eg o Fai]]. Ym Mehefin mae gennym ni digwyddiad "[https://www.eventbrite.co.uk/e/queer-welsh-history-and-wikipedia-hanes-cwiar-cymreig-a-wicipedia-tickets-1986330352555?aff=oddtdtcreator&keep_tld=true Hanes Cwiar Cymreig a Wicipedia]". Byddwn i wrth fy modd i gynnal rhywbeth rhywle arall yn Gymru felly ga i dynnu'ch sylw i'r rhan ynghylch [[wmuk:Project_grants|grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr]]? Er enghraifft, yn anffodus dw i ddim gallu mynd i'r Eisteddfod eleni ond byddai'n wrth fy modd i gefnogi rhywbeth Wici yno (neu ar gyrion y brifwyl). Mae llwyth o wyliau Cymreig gyda chyfleoedd ac wrth gwrs, llawer o syniadau gwych ar gyfer prosiectau ar Wicipedia. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:42, 9 Ebrill 2026 (UTC) :Diolch am drefnu Gemma! Efallai y byddai cynnig costau yn help i godi'r niferoedd yng Nghaerdydd fory hefyd, fel ti'n awgrymu gyda Hanes yr Hoyw Cymreig a Wicipedia. Yn enwedig y dyddiau duon sydd o'n blaen oherwydd Trump a'i griw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:03, 16 Ebrill 2026 (UTC) ::Sori - dw i ddim yn hollol siŵr os dw i wedi deall eich neges yn llwyr, felly os dw i wedi methu'r point isod, plîs dweud wrthyf i! I wneud fy ngorau i ymateb yn y cyfamser... ::Y peth bwysicach - i unrhyw un sy'n bwriadu dod, [[metawiki:Meetup/Cardiff/7/cy|mae'r Meet up yn digwydd '''mis nesaf''']] '''(Mai)''' nid yfory! Felly paid â throi fyny yfory, mae'r rhagolwg tywydd yn ofnadwy hefyd! (Well i aros gartref a golygu!) ::Yn ail - mae'r grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr yn ar gael am bob math o ddigwyddiadau a syniadau am unrhyw beth perthnasol i Wici, nid jest digwyddiadau ynghylch materion LHDT+. Sori os oedd hwn ddim yn glir yn fy neges uchod! ::Mae modd i wneud cais am grant gwirfoddolwr i rhedeg Meet Up arbennig os bydd gwirfoddolwr sy'n awyddus i drefnu rhywbeth ac yn angen cyllid (e.e. mynediad i arddangosfa). Mae'r grantiau hyd at £250 ac fel arfer tua 2 neu 3 grantiau mewn blwyddyn yw'r terfyn. Felly dydyn nhw ddim rili  ar gael ar gyfer Meet Ups traddodiadol ble mae grwpiau yn gwrdd bob mis, ond maen nhw'n opsiwn. ::Fel mae'n digwydd, ges i sgwrs gydag un o fy nghyd-weithiwr am y syniad o dalu am gostau teithio i ddigwyddiadau Wiki am rai sy'n eisiau mynychu (nid jest y trefnwyr). Mae eisoes yn bosib defnyddio rhan o grant gwirfoddolwr i wneud hynny (ond does dim modd 'da ni ar hyn o bryd i wneud hwn lle nad oes grant gwirfoddolwr). Ond byddaf ofyn yn ein cyfarfod nesaf. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:25, 16 Ebrill 2026 (UTC) :::Ie, mis i fory! Gyda 'byddai cynnig costau yn help' ro'n i'n golygu costau teithio, ie - i'r gwirfoddolwyr. Jyst meddwl y byddai nodi hynny'n ysgogi pobl i gymryd rhan. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:39, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Trefn newydd yr Etholiad == Gyda threfn newydd Etholiad y Senedd, mae angen ystyried y wybodlen. Ar en-wici, dim ond enw'r etholaeth sydd ganddyn nhw; syml, dim angen ei newid. Mi wnes i greu system o switsys er mwyn rhoi mwy o wybodaeth - enw'r AS a'i blaid e.e. gw. [[Comins Coch]]. Oherwydd y bydd 6 enw o hyn ymlaen (a 6 enw plaid), mae'n fwy cymhleth ond mae nifer y switsys yn mynd i fod yn llai (16 swits / etholaeth). Dyma'r opsiynau, hyd y gwela i: A. Rhoi enw'r Etholaeth newydd yn unig. B. Rhestru'r 6 AS. C. Y ddau Sylwadau os gwelwch yn dda. Byddai'n wych cael Categori i bob un o'r 16 etholaeth ar bob lle (pentre, tref, dinas) er mwyn i'r bot osod yr uchod yn daclus ee Categori:Llefydd o fewn Bangor Conwy Môn. Mae rhai'n hawdd e.e. Môn, ond eraill yn anos e.e. Sir Caerffili. Byddaf wedyn yn gafael mewn bats / categori a'i bastio yn y bot. Bydd yn rhaid cyfnewid yr hen gategoriau hefyd ar yr un pryd (Replace CatX gyda CatY). Byddai'n braf hyfforddi rhywun iau i ddefnyddio'r bot (Auto Wiki Browser) e.e. dros Zoom; 1 i 1. Dim gwaith codio! Rhowch wybod. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:11, 21 Ebrill 2026 (UTC) :Da iawn ti am gychwyn ar hyn. Mae cael llawer o fanylion yn ardderchog, ond weithiau rydyn ni'n gwneud pethau sy'n anodd o ran cynnal a chadw. Felly mi fyddwn i o blaid opsiwn A. Mae llai o gyfle i bethau fynd o chwith. :Gan fy mod i hyd yn oed yn hŷn na thi, fydda i ddim yn tanysgrifio i'r hyfforddiant... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:17, 22 Ebrill 2026 (UTC) ::Baswn i o blaid opsiwn A hefyd ac am gadw pethau yn syml. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 10:07, 5 Mai 2026 (UTC) ;Corff yr erthyglau Mae [[Defnyddiwr:BOT-Twm Crys]] wedi cychwyn dileu'r paragraffau cyfan yng nghorff pob erthygl - pwy sy'n cynrychioli'r lleoliad yn Senedd Cymru a'r DU; gweler [[Bryngwyn, Ceredigion]] er enghraifft. Mae hyn yn dod a dyfnder cywici i lawr gryn dipyn, ond bid a fo am hynny! Y gwybodlenni a'r categoriau yn ystod y dyddiau nesaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:58, 5 Mai 2026 (UTC) : {{cwbwlhau}} : Rhowch wybod os ydw i wedi methu un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) ;Yr etholaethau newydd Mae angen symlhau sut mae'r wybodaeth yn cael ei gyflwyno yn yr erthygl [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru]]; dylai 2026 ddod yn gyntaf. Neu / a chreu erthygl newydd ar y ffiniau / etholaethau newydd. Oes rhywun am wirfoddoli? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Dw i'n falch o helpu bob amser. Ond bydd angen iti ddweud wrtha i mewn geiriau unsill beth hoffet ti ei wneud... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 08:42, 7 Mai 2026 (UTC) :Diolch! Beth am greu erthygl newydd: [[Etholaethau Senedd Cymru (Mai 2006 ymlaen)]]? Gelli gopio llawer o'r hyn sydd yn [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru#Cynigion diwygiedig (Rhagfyr 2024)]], gan gynnwys y tabl. Newid 'Cynigion diwygiedig' i Yr etholaethau terfynol (neu rhywbeth tebyg). Sorri, mae amser yn brin y dyddiau hyn. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) ;Y(r) wybodlen Mi gychwynai efo'r symlaf: trefi. pentrefi a chymunedau yn newid o Ynys Môn i'r etholaeth newydd: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Newidiwyd [[Aberffraw]]. Unrhyw sylwadau, neu ymlaen? A beth am y DU? Trafodaeth ar hwn ar ddiwedd yr etholiad ogydd. Un cam ar y tro! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 7 Mai 2026 (UTC) ::Oes hefyd wedyn newid y swits: ::''<nowiki>aelod_cymru ={{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}}</nowiki>'' ?[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:16, 7 Mai 2026 (UTC) :::Oes; replace A-Newydd gyda B-Hen. Diolch Rhys! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) adt3kj58owt6twd41a8mf9n0rev7nqk 14890119 14890118 2026-05-07T16:04:16Z Llywelyn2000 796 /* Trefn newydd yr Etholiad */ 14890119 wikitext text/x-wiki {| style="border:none; background:transparent;" | style="text-align:left; white-space:nowrap; color: var(--color-base)" | <div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em;"> Croeso i'r '''Caffi''' </div> <div style="margin-top: 0.2em; font-size:115%;"> Dyma'r lle i chi drafod sut mae pethau'n gweithio yma, polisïau, a phroblemau technegol<br />a gofyn cwestiynau ynglŷn â [[Wicipedia]]. * I ychwanegu cwestiwn, [{{fullurl:Wicipedia:Y_Caffi|action=edit&section=new}} cliciwch yma]. * I ddechrau pennawd newydd, a theipiwch eich neges. * Cofiwch lofnodi'r neges drwy ychwanegu pedair sgwigl (''tilde'') (<nowiki>~~~~</nowiki>) ar y diwedd. </div> |} {{#ifexpr: ({{CURRENTMONTH}} = 3) and ({{CURRENTDAY}} = 1) | [[Delwedd:Narcissus-closeup.jpg|de|bawd|250px|]] | [[Delwedd:Espresso.jpg|de|Coffi]]}} <div style="margin-top:2em; border:1px #FFFFFF solid; text-align:center;"> {| role="presentation" class="wikitable" style="white-space:nowrap; margin-left:auto; margin-right:auto; margin-bottom:0;" |-style="font-weight: bold;" |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-flag.svg|link=Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|45px]]<br>[[Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|Cwestiynau<br> Cyffredin]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-bookshelf.svg|link=Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|Y Ddesg<br> Gyfeirio]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-typography.svg|link=Wicipedia:Cymorth iaith|45px]]<br>[[Wicipedia:Cymorth iaith|Cymorth<br> iaith]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-clipboard.svg|link=Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|45px]]<br>[[Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|Negesfwrdd<br> gweinyddiaeth]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-chat.svg|link=Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|45px]]<br>[[Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|Sgyrsiau<br> cyfoes]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-folder.svg|link=Wicipedia:Y Caffi/archif|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Caffi/archif|Archifau'r<br> Caffi]] |- |colspan="6"| [[Delwedd:Circle-icons-caution.svg|link=Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|45px]] <span>''Please leave all English-language messages '''[[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|here]]'''.''</span> <!-- span is required for correct display in Safari --> |} </div> {{/dogfennaeth}} __CYSWLLTADRANNEWYDD__ {{clirio}} == 2025 - Blwyddyn Newydd Dda i bawb! == '''Blwyddyn Newydd Dda i bawb o'n golygyddion!''' A diolch am eich cwmni dros y flwyddyn ddiwethaf! Boed i ni gryfhau ein gafael ar wici bach ni, cyn i AI a'r Brawd Mawr ei gipio oddi arnom. Byddwch wych! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 1 Ionawr 2025 (UTC) == Dau gyfweliad == Echdoe, cysylltodd Golwg360 efo fi i fy holi am y fandaliaeth ar Wicipedia a ddoe, cysylltodd Cymru Fyw, BBC Cymru. Mae'r naill gyfweliad i'w weld [https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2167369-ymosodiadau-parhaus-sbaenwyr-greu-rwtsh-wicipedia yma] a'r llall [https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cx2v7e22qpvo yma]. Mae na un cangym ar ddechrau'r ail, ond dim byd mawr. Y gobaith yw y daw eraill atom i'r gorlan, wrth gwrs. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:44, 8 Ionawr 2025 (UTC) == Atal camddefnydd o'r Cymhorthydd Cyfieithu == Sylwer ar y Sgwrs [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Unrhyw sylwadau? Mae'n nodi: ''Currently, your Wiki's machine translation threshold is 95% by default, meaning contributors can publish up to 95% of unmodified initial machine translation. We can make this stricter to ensure contributors review and edit the machine translation more before they can publish it.'' Byddai newid y rhiniog i 80% yn golygu fod yn rhaid i'r golygydd ychwanegu 20% o'i ben a'i bastwn ei hun. Cytuno? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:38, 14 Ionawr 2025 (UTC) :Rwy'n credu bod hynny'n gwbl resymol ac yn ateb cymesur. Suddodd fy nghalon pan welais dy sgwrs ag UOzurumba. Mae gan bolisi WMF fwriad da, ond o ba fudd y mae i bobl sy’n defnyddio cywiki mewn gwirionedd ac sydd â diddordeb yn y Gymraeg? Yn nwylo pobl sydd eisiau gwthio eu hagendâu eu hunain mae cyfieithu awtomatig yn mynd yn arf peryglus. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:50, 14 Ionawr 2025 (UTC) ::Y broblem fwyaf efo erthyglau sydd wedi mynd trwy'r peiriant cyfieithu yw ei ddefnyddio gan bobl gwbl di Gymraeg, neu bobl sydd ddim am drafferthu gwirio o gwbl. Byddai gorfod gwirio o leiaf 20-25% yn chwynnu y rhan fwyaf o'r troseddwyr hyn. Yn ddibynnol ar y testun, mae'r peiriant cyfieithu yn gallu bod yn hynod gywir yn achlysurol, gan greu cyfieithiad sy'n well na'r targed. Y modd i osgoi gwrthod y fath gyfieithiad yw trwy ychwanegu gwybodaeth amgen i'r cyfieithiad ee '''Saesneg'''="David Lloyd George was Chancellor of the Exchequer between 1908 and 1915" '''Cyfieithiad Google'''="Roedd David Lloyd George yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" (100% cywir). Mae rhoi '''gwybodaeth amgen''' yn y cyfieithiad="Roedd David Lloyd George ''(Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Caernarfon)'' yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" yn mynd a'r ''cyfieithiad'' dros y trothwy. Mae annog rhoi gwybodaeth amgen mewn cyfieithiad hefyd yn arfer da. Felly, cytuno'n llwyr efo'r awgrym. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:05, 15 Ionawr 2025 (UTC) :::Diolch eich dau! Newydd roi crynhodeb o'n sgwrs ar dudalen y defnyddiwr [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Dw i ddim yn ffyddiog, gan fod sawl ffordd o ddod dros y rhiniog, ee copio a gludo clenc / paragraff yn uniongyrchol yn hytrach na thrwy'r Cymhorthydd Cyfieithu. Atal pawb sy'n golygu heb fewngofnodi fyddai ateb arall, wrth gwrs. Cawn weld! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:33, 19 Ionawr 2025 (UTC) == Ar y dydd hwn == Weithiau, mae bron yn amhosib gwneud synnwyr o'r ciplun yn y blwch 'Ar y dydd hwn' yn yr Hafan, gan ei fod mor fach. Dw i wedi codi maint y ddelwedd o 100x100 i 110x110 ar un diwrnod, i weld ydy o'n well ai peidio - [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/20 Ionawr]]. Mi wna i gynyddu'r gweddill i'r un patrwm (110x110), efo bot, os nad oes gwrthwynebiad. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:03, 20 Ionawr 2025 (UTC) :Syniad da! A dweud y gwir, roedd y canlyniad diweddaraf dal braidd yn fach. Rwyf wedi ceisio 140px, sy'n gweithio ar fy nesgtop a'm iPad. (Does dim ffôn symudol 'da fi.) Gawn ni weld! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:44, 20 Ionawr 2025 (UTC) ::Mae'n edrych yn iawn i mi, ond yn wahanol i'r fformat 110x100px gwreiddiol. Dw i erioed wedi deall y gwahaniaeth rhwng y ddwy drefn yma. {{Ping|Ham}} osododd y maint gwreiddiol - be ti'n feddwl? Ydy newid y drefn yn bygro'r cod rywsut ar rai dyfeisiau? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:30, 21 Ionawr 2025 (UTC) :::Byddai lled (yn unig) o 140px yn gweithio'n dda fel ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/22 Ionawr]] achos mae rheolau CSS yn lleihau y ddelwedd i 110px ar ffonau symudol gyda sgrin bach, beth bynnag. Felly does dim perygl o fynd yn rhy fawr achos mae rheolau i gadw'r ddau golofn Pigion/Ar y dydd yn gymesur. Ar y rhan fwyaf o ffonau symudol o bob maint mae'r llun yn ymddangos ar y top gyda'r dyddiad o dano. Ar tabled mae'r llun edrych yn dda hefyd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:03, 22 Ionawr 2025 (UTC) ::::Fantastig Dafydd! Mi ai ati'r pnawn ma i'w newid efo'r bot. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:44, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::{{ateb|Llywelyn2000}} {{u|Ham}} oedd fy hen gyfrif, felly gweithiodd y {{tl|ping}} ddim i fi ar ddydd Mawrth. Falch iawn gweld dy fod yn mynd i gynyddu meintiau'r delweddau hyn gyda bot. {{code|90x90px}} oedd y maint gwreiddiol, sydd nawr yn rhy fach o lawer, ac rwy wedi ei godi i {{code|100x100px}} bob tro rwy'n golygu un o'r tudalennau AYDH &ndash; dyna'r unig reswm dros yr amrywiaeth hyd ag y gwn i, am fod rhai nad ydw i wedi eu golygu. Rwy'n hapus iddo fod yn fwy byth, ond gawn ni gadw'r ddau dimensiwn os gwelwch yn dda, e.e. {{code|140x140px}} nid dim ond {{code|140px}} (sef lled yn unig)? Wedyn fe fydd y lluniau fformat 'portread' yn 140px o hyd a'r rhai 'tirlun' yn 140px o led. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 11:34, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::O'r hyn rwy'n ei ddeall (WP:IMAGESIZE) mae'r uchder yn 140x140px yn cael ei anwybyddu gan y dehonglydd, felly mae "140px" yn iawn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 12:06, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Craigysgafn}} Dim dyna fy nealldwriaeth i; dydi {{code|140x140px}} ddim yn gosod y dimensiynau union hynny (a fyddai'n gwneud pob delwedd yn sgwâr), ond yn hytrach yn gosod y dimensiwn mwyaf i 140px boed hynny'n hyd neu'n lled. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Yn fwy na thebyg, chi sy'n iawn! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 13:54, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::{{Ping|Ham II}} - unrhyw ddadl dros gadw'r patrwm 140x140px? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:22, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Llywelyn2000}} Byddai'n rhoi hyd o 140px i ddelweddau fformat portread a lled o 140px i rai fformat tirlun, sydd yn fwy addas nac un lled ar gyfer pob delwedd (a fyddai'n golygu bod portreadau llawer mwy o faint na thirluniau). [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Diolch {{u|Ham II}}! Mae hynny'n gwneud synnwyr. A dyna fi wedi dysgu rhywbeth heddiw! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:42, 26 Ionawr 2025 (UTC) Dw i di cyhoeddi hwn: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] a [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/26 Ionawr]] (heddiw / gw. Hafan) a mi wnai'r gweddill os ydy {{u|Craigysgafn}} yn cytuno. Ychydig yn rhy fawr ar yr Hafan? Does na ddim byd yn barhaol, wrth gwrs, a mi fedran ni ei newid eto wrth i dechnoleg newydd ddod i'r fei. Gyda llaw, dw i hefyd wedi ychwanegu [[:Categori:Ar y dydd hwn]] - categori anweledig i gadw'r cwbwl mewn trefn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:55, 26 Ionawr 2025 (UTC) : {{cwbwlhau|[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:27, 26 Ionawr 2025 (UTC)}} :{{ping|Llywelyn2000}} Y brif broblem a welaf yw nad ydym yn cael gweld y capsiynau "Cynan" a "Louvre" rwyt ti wedi'u cyflenwi. Ar ôl edrych ar Hafan ar enwiki, mi welais ddatrysiad, a dwi wedi hacio peth sydyn sy'n cyfateb i hynny. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], lle mae capsiwn yn ymddangos. Mae cod y nodyn (a'r enw hefyd!) dwi wedi creu yn bethau dros dro hyll, ond os yw'r canlyniad yn iawn gallwn ni ei dwtio. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:47, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::{{ping|Llywelyn2000}} Roeddwn i mewn ychydig o frys ddoe pan oeddwn yn gwneud hyn i gyd. Wedi meddwl am y peth, mae'r ateb a ddarganfyddais bryd hynny'n ymddangos yn iawn, ar wahân i'r enw Saesneg ar y modiwl. Rwyf wedi ei ail-greu fel [[Nodyn:Delwedd - ar y dydd hwn]]. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] unwaith eto. Credaf fod hyn yn ateb taclusach na defnyddio delwedd ag elfen "bawd". --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:22, 27 Ionawr 2025 (UTC) :::Dw i'n licio'r syniad o'i roi maint y ddelwedd mewn Nodyn - un golygiad yn lle 365! Gwych iawn! Dw i newydd ei ychwanegu ar [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/28 Ionawr]] (heddiw) i weld sut mae'n ymddangos yn yr Hafan. Ac fel [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], mae'n bortread ac felly'n llawer rhy fawr. Fedri di ymgorffori syniad {{u|Ham II}}, sef 140x140px fyddai'n atal yr hyd a'r lled rhag bod yn fwy na 140px? :::Tybed fedrwn ni hefyd drio newid aluniad y testun i dde yn hytrach na chwith? A lleihau maint y ffont rhyw fymryn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:08, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::{{ateb|Llywelyn2000}} Triais i {{code|140x140}} yn y nodyn newydd ac mae'n debyg ei fod wedi gweithio. ::::Ga i awgrymu cadw'r nodyn fel is-dudalen o [[Nodyn:Delwedd Hafan]] &ndash; hynny yw, newid ei enw i [[Nodyn:Delwedd Hafan/Ar y dydd hwn]] neu [[Nodyn:Delwedd Hafan/AYDH]], cyn ei roi ar bob tudalen? Byddai'n dilyn yr un patrwm â [[:d:Q104113324|10 iaith arall]] wedyn. ::::Efallai byddai testun yn y canol yn gweithio gorau ar gyfer y delweddau teneuaf, er enghraifft yr un sydd ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/25 Ionawr]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:24, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::Fantastig! Craig? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:59, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::Ie! A byddai testun yn y canol yn llawer mwy ymarferol hefyd. Rwyf wedi addasu'r cod. Diolch i chi'ch dau! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Enghraifft efo'r bot: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/1 Chwefror]]. Iawn i fynd ymlaen efo'r gweddill? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::::Ardderchog! Tynnwch y plociau! I ffwrdd â ni! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:05, 28 Ionawr 2025 (UTC) == Golygydd newydd ddod o en-wici == Mae na olygydd o en-wici (lle mae'n cyd-gyfarth mewn pac gyda golygyddion tebyg ee Sirfurboy, DankJae...) newydd greu tudalen ar cy-wici [[Defnyddiwr:Llwyld|yn fama]]. Unrhyw olygiad negyddol am Gymru neu'r Gymraeg - neu fandaliaeth arall - a mi gaiff ei flocio. Dyma rai o'i olygiadau ar en: [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Richard_Wyn_Jones&diff=prev&oldid=1069026918 1], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/List_of_devolved_matters_in_Wales&diff=prev&oldid=1102491770 2], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Crown_Estate_in_Wales&diff=prev&oldid=1153718351 3], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 4], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 5]... Llawer o bethau negyddol, bach, dros lawer o flynyddoedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:04, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Archwiliad 2025 o olygiadau diweddar ein Gweinyddwyr == Daeth hi'n amser ail-edrych ar ein Gweinyddwyr nad yddyn nhw wedi golygu ers tro (tros 12 mis). I'r perwyl hynny, dw i wedi rhoi'r manylion ar [[Wicipedia:Gweinyddwyr#Archwiliad_2025_o_olygiadau_diweddar|Wicipedia:Gweinyddwyr]]. Tybed, os oes gennych sylw, neu os ydych yn cytuno i mi fynd ymlaen - a wnewch chi nodi hynny ar '''[[Sgwrs Wicipedia:Gweinyddwyr|y dudalen Sgwrs yn unig]]''', lle bod y drafodaeth yn mynd ar chwal. Ar ol gorffen y broses (drist) hon, gallem ystyried a oes angen Gweinyddwyr newydd. Cofiwch hefyd nad oes dim yn ddi-droi-nol! Gallem ailarfogi Gweinyddwr sy'n dychwelyd i'r gorlan unrhyw dro, os dymunent ailafael ynddi. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:48, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Helo - Cydgysylltydd Rhaglen Cymru newydd yma :) == Helo - jest neges fach fyr i gyflwyno fy hun. Fi yw’r [[wmuk:Programme_Coordinator:_Wales_&_Languages|Cydgysylltydd Rhaglen Cymru (ac Ieithoedd)]] newydd. Dwi’n gweithio rhan amser, tridiau bob wythnos (Dydd Mawrth i Ddydd Iau). Dechreuais i’r swydd ar ddiwedd Ionawr (a dwi dal yn dysgu lot am ddefnyddio Wicipedia!). Dwi'n byw yng Nghaerdydd nawr ond yn wreiddiol dwi'n dod o Lanelli. Yn y dyddiau ymlaen wna i rannu holiadur bach ar gyfer unrhyw un sy'n eisiau rhannu eu barn am ba fath o gymorth nhw'n eisiau gan y cydgysylltydd.  Ond yn y cyfamser, os hoffech chi cwrddo fi, gofyn cwestiynau neu os gennych unrhyw bryderon neu awgrymiadau chi’n eisiau rhannu, fy nghyfeiriad e-bost yw gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Edrych ymlaen at weithio gyda chi gyd! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:01, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Pob hwyl, Gemma! Mae'r disgrifiad o'r swydd yn y ddolen yn defnyddio iaith fiwrocrataidd nodweddiadol. Mae hyn yn anochel, wrth gwrs. Allech chi egluro ychydig pa fath o beth y byddwch chi'n ei wneud o ddydd i ddydd, a pha fath o beth y dylai defnyddwyr a gweinyddwyr fod yn ei ddwyn i'ch sylw? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:37, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Ia, wir, llongyfarchiadau - a phob hwyl i ti yn y swydd newydd! Robin aka [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:51, 12 Chwefror 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] :) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:09, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Hi @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! Cwestiynau gwych ond yr ateb onest yw - dwi ddim yn siŵr ar hyn o bryd! ::Does dim rhaid i unrhyw un cysylltu fi ond am unrhyw gwestiynau/ awgrymiadau neu bethau arall pobol yn gobeithio mae'n bosib [[wmuk:Main_Page|Wikimedia UK]] gallu helpu gyda (e.e. gwybodaeth am offer Wici, golygathons, awgrymiadau a.y.b.), mae croeso mawr iddyn nhw cysylltwch fi a wna i drio fy ngorau i helpu. ::Mae’n rhy gynnar i wybod beth fydd fy ngwaith fel arfer yn edrych fel dydd i ddydd. Mae'n debygol i newid wythnos i wythnos hefyd. Gwaith dwi'n disgwyl gwneud yn y wythnosau ymlaen yw helpu trefnu cynhadledd ieithoedd lleiafrifiedig, dathlu Wicipedia Cymraeg ar gyfryngau cymdeithasol ar gyfer Dydd Gŵyl Dewi a theithio i nifer o "golygathonau" wahanol dros y DU. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::: Croeso Gemma! Edrych ymlaen i gydweithio. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:05, 17 Chwefror 2025 (UTC) : Helo Gemma, llongyfarchiadau ar dy benodiad a phob dymuniad da ar gyfer y swydd! Gobeithio dy fod yn mwynhau'r profiad hyd yn hyn. --[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Oergell|sgwrs]]) 15:30, 19 Mawrth 2025 (UTC) == Sut y dylem ymateb i'r cais hwn i ddileu erthygl == Gweler [[Sgwrs:Connor Morgans]]. Mae yna fater o bolisi yma. Ddylen ni ddileu erthygl oherwydd nad yw'r pwnc yn ei hoffi? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:35, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Wela i'r un rheswm dros ddileu'r erthygl. Mae'r ffaith bod erthygl en: wedi ei dileu yn gwbl amherthnasol. Os nad yw'r unigolyn dan sylw yn hoffi'r erthygl, dylen ni geisio sicrhau mai dim ond gwybodaeth berthnasol sy yn y parth cyhoeddus sydd i'w gweld - ond fe fyddai dileu'r erthygl yn gosod cynsail peryglus. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 14:11, 13 Chwefror 2025 (UTC) :Mae'n werth ystyried yr hawliau o dan ddeddf GDPR ([https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/individual-rights/individual-rights/right-to-erasure/#ib2 canllaw ICO]). Nid yw'r hawl i anghofio yn gymwys ar gyfer ".. exercise the right of freedom of expression and information;". Mae'r erthygl ei hun yn llawn cyfeiriadau da ac amrywiol, felly mae'r wybodaeth i gyd yn gyhoeddus mewn llefydd eraill, ac wedi ei gynnig gan yr unigolyn fel rhan o gyhoeddusrwydd. Mae dyddiad ei ben-blwydd wedi ei gyhoeddi ar Instagram. Mae yna drafodaethau eitha helaeth am hyn a'r effaith ar Wikipedia nôl yn 2014 ond mae'n bosib bod pethau wedi symud ymlaen ers hynny. Rhaid ychwanegu yr ymwadiad arferol - Nid Wyf Yn Gyfreithiwr. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:13, 13 Chwefror 2025 (UTC) : Hoffwn i jyst cytuno efo'r dadlau dros cadw'r erthygl yma. Dw'i methu gweld unrhyw rheswn i dileu. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:13, 17 Chwefror 2025 (UTC) ::Cefais broblem debyg rhai blynyddoedd yn ôl, am berson oedd yn enwog yng Nghymru ond yn cael ei hystyried yn "not notable" yn y byd Saesneg. Barn Wici rhyngwladol, oedd mai mater i'r wiciau lleol yw pwy neu beth y maent yn son amdanynt ar eu safleoedd hwy. Cadwn yr erthygl am Gymro yma. Ond y Cwestiwn yw os yw'r erthygl yn berthnasol i Gymry Cymraeg; pa hawl sydd gan Wikipedia Saesneg i ddweud nad ydyw yn berthnasol i Gymry ddi-gymraeg, gan mae eu Wici hwy, hefyd yw Wikipedia Saesneg? 01:22, 8 Mehefin 2025 (UTC) == Ymgyrch "Wiki Loves Mother tongue" == Sylwais i’r [[metawiki:Event:Wikitongues/Wiki_Loves_Mother_tongue_Campaign_2025|digwyddiad ar-lein hwn]] sy'n cael eu cynnal nos yfory (Dydd Gwener 21ain) i lansio’r ymgyrch “[[metawiki:Wiki_Loves_Mother_Tongue_Campaign_2025|Wiki Loves Mother tongue]]”. Mae'n ymgyrch byd-eang ond ar y tudalen blaen [https://wikitongues.org/ eu gwefan] mae [https://wikitongues.org/videos/hywel_20150214_cym/ fideo o siaradwr Cymraeg]. Hefyd, dwi’n siŵr mae mwyafrif ohonoch chi yn fwy ymwybodol o’r ymgyrchoedd Wiki na fi ond ni’n mewn canol o “[https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025_in_Wales?uselang=cy Wici Llên Gwerin]” (a “[[metawiki:Feminism_and_Folklore_2025|Feminism and Folklore]]”) os rheiny o ddiddordeb i unrhyw un sy ddim yn gwybod amdanyn nhw yn barod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:09, 20 Chwefror 2025 (UTC) == Golygathon "Art + Feminism" yfory ym Machynlleth (Mawrth 7fed) == Dwi'n mynd i golygathon nos yfory (dydd Gwener y 7fed) yn [https://www.tajmahalcommunityhub.org/ Hyb Cymunedol Taj Mahal] ym Machynlleth sy'n cael ei gynnal fel rhan o'r ymgyrch "[https://artandfeminism.org/about/ Art + Feminism]". Cofrestriad a mwy o wybodaeth [https://artandfeminism.org/edit_a_thon/machynlleth-artfeminism-edit-a-thon/ yma]. Os oes unrhyw un arall yn mynd hefyd, byddwn i wrth fy modd i ddweud helo (dwi'n menyw wen yn fy nhridegau hwyr gyda gwallt brown byr). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:05, 6 Mawrth 2025 (UTC) == Llwyth o Luniau newydd ar Gomin! == Helo pawb. Mae braf gen i cyhoeddu bod y Llyfrgell Gen wedi rhyddhau [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Photographs%20by%20Geoff%20Charles%20in%20the%20National%20Library%20of%20Wales casgliad Geoff Charles] i Comin Wici. Mae'r casgliad yn cynnwys tua '''130,000''' o ddelweddau gwych o bywyd yng Nghymru rhwng tua 1945 - 1975 gan cynnwys eisteddfodau, gwleiddyddion, tywydd eithafol a protestiaid pwysig. Felly plis ewch amdani a defnyddio nhw i greu a gwella erthyglau Wici! Dyma blas i chi... <gallery> Bear Brand Factory, a new industry in Corwen (1451957).jpg|Ffatri newydd yng Nghonwy Llyn y Fan Fach protest (1492584).jpg|Protest Llyn y Fan Fach Three prominent Welshmen, Ernest Roberts, Sir Idris Foster and the folk-singer Elfed Lewis (1544715).jpg|Syr Idris Foster Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas (1461060).jpg|Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas Snow scenes from Llansilin and Rhydycroesau (1464689).jpg|Eira yn Llansilyn a Rhydycroesau, 1955 </gallery> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:11, 10 Mawrth 2025 (UTC) :Mae 4,500+ o bortreadau o actorion ac o actorion yn perfformio ar lwyfan i Gwmni Theatr Cymru, efo teitlau cyffredinol sydd ddim yn enwi'r actorion. Rwy'n adnabod wynebau nifer ohonynt ond yn methu cofio eu henwau. Os all rhywun rhoi enwau arnynt a'u rhoi ar erthyglau actorion / dramâu, mi fyddent yn gaffaeliad mawr i Wicipedia. [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Cwmni+Theatr+Cymru&title=Special:MediaSearch&type=image Dolen i'r casgliad] ?[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] :<gallery mode="packed" heights="100px"> :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru presenting Yr Addewid by Aleksei Arbuzov (1551863).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru performing Saer Doliau (1519145).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567900).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567893).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru's pantomime, Madog (1580647).jpg :File:Cwmni THeatr Cymru's Pantomime, Pwyll Gwyllt (1562595).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Roedd Catrin o Gwmpas Ddoe by Rhydderch Jones (1555756).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru rehearsing Pros Kairon, the Aberafan National Eisteddfod of Wales' commissioned play (1523502).jpg :</gallery> [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 17:15, 16 Mawrth 2025 (UTC) :: Paul, dwi wedi ychwanegu enwau i rhai o'r uchod. Clive Roberts ydi'r boi ifanc yn Pros Kairon dwi'n meddwl ie? Mae dy erthyglau di am y dramau yn cynnwys y cast felly mae'n haws gweithio allan pwy di pwy wedyn. Mae tipyn o'r lluniau yn bodoli yn Archifau Gwynedd hefyd felly mae chwilio eu [https://diogel.gwynedd.llyw.cymru/DATRhagorol/Chwilio.aspx?iaith=cy gwefan] am enw drama yn gallu dangos rhai canlyniadau defnyddiol sy'n cynnwys enwau.--[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 21:55, 19 Mawrth 2025 (UTC) :::Nid ymhob achos, ond os agorwch chi'r lluniau yn Comin, a sgrolio i lawr i Crynodeb, mae rhai yn cynnwys y maes ''depicted people'' sydd wedi pigo fyny metadata'r Llyfrgell os oedd enw'r person(au) yn hysbys. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:43, 20 Mawrth 2025 (UTC) ::::Fi wnaeth ychwanegu rheina Rhys. Dwi ddim yn meddwl byddai y meta data wedi gallu bwydo'r maes yna (yn otomatig o leia). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 12:13, 20 Mawrth 2025 (UTC) :::::Ah, ro'n i wedi meddwl y byddai hynny'n bosibilrwydd, ond doedd y botwm 'hanes' ddim yn ateb fy nghwestiwn. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:56, 21 Mawrth 2025 (UTC) ::Diolch i chi gyd am eich sylwadau. Wedi cymryd seibiant o'r gwaith yma am gyfnod, ond am ddychwelyd ati yn fuan. Mor falch bod y casgliad gwerthfawr yma bellach ar gael i'w gweld a'u gwerthfawrogi. Diolch i @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:39, 27 Mawrth 2025 (UTC) :::Diolch i ti @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am gwneud y cais i defnyddio'r casgliad - dw'i môr falch gallu rhannu'r lluniau yma yn agored o'r diwedd! Falch hefyd i weld nhw'n cael i defnyddio. Hoffwn i bwydo'r data newydd am pwy sydd yn y lluniau yma nôl i fy [https://snarc-llgc.wikibase.cloud/wiki/Main_Page gronfa data Awdurdodau Gymraeg] maes o law. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 14:43, 9 Ebrill 2025 (UTC) == Wici'r Holl Ddaear Cymru == Helô bawb! Mae’r gwanwyn wedi cyrraedd, ac yma yn Wikimedia UK rydyn ni’n troi ein sylw at Wici'r Holl Ddaear Cymru. Bydd ein cydlynydd newydd yng Nghymru yn arwain adain Gymreig y gystadleuaeth. Ac un o’r pethau sydd ei angen arnom yw help efo’r beirniadu – os hoffech chi gymryd rhan, anfonwch e-bost ataf ar richard.nevell{{@}}wikimedia.org.uk Mae maint y gwaith dan sylw yn dibynnu ar nifer y ceisiadau a gawn. Yn y gorffennol, bu miloedd o luniau, felly gorau po fwyaf o bobl sydd gennym sy'n gallu helpu. Os cawn lawer o geisiadau, efallai y byddwn yn rhannu'r gwaith beirniadu yn ddwy ran: (1) proses sgrinio i lunio rhestr hir, a (2) cyfarfod rheithgor i benderfynu ar yr enillwyr. Byddech yn gallu cyfrannu at y cyntaf a dal cyflwyno lluniau ar gyfer y gystadleuaeth, ond peidiwch â gwneud hyn os oes gennych ddiddordeb mewn bod ar y rheithgor a fydd yn gwneud y penderfyniad terfynol. [[Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|sgwrs]]) 09:13, 21 Mawrth 2025 (UTC) ==Y Llais - eich cyngor plîs== Helo bawb, wedi bod yn dawel iawn yn 2025 yr unig gofnod dwi 'di sgwennu yw https://cy.wikipedia.org/wiki/Y_Llais_(rhaglen_deledu). Gweld nawr bod rhywun wedi creu cofnod Saesneg am Y Llais (ac yna erthygl hŷn am The Voice). Be' chi'n awgrymu? Cadw rhan gyntaf fy erthygl Gymraeg am Y Llais a newid y teitl i rhywbeth fel The Voice (cyfres masnachfraint) ac yna creu cofnod newydd (sef, i bob pwrpas, ail ran fy erthygl i ar Y Llais) fel confod newydd i ddolenni gyda'r cofnod Saesneg ar Y Llais. Dwi ddim eisiau i Saeson a phobl Cymraeg gweld bod 'na gofnod yn Saesneg am y Llais a dim un Cymraeg! [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 16:55, 31 Mawrth 2025 (UTC) :Mae rhywun arall wedi creu erthygl am y Llais o'r blaen - [[Y Llais]]. Rwy'n awgrymu disodli'r cynnwys yn y dudalen gwta yma gyda'r cynnwys o dy erthygl di, sydd o dan adran '''Y Llais Cymru'.'' Mae hwn yn cysylltu gyda'r erthygl tebyg ar en-wiki, sef https://en.wikipedia.org/wiki/Y_Llais :Wedyn gellid ail-enwi dy erthygl wreiddiol i "The Voice (masnachfraint)" a nodi ar hwnnw bod y fersiynau DU, Cymraeg a'r rhai rhyngwladol eraill. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:08, 31 Mawrth 2025 (UTC) ::Gwych! Diolch Dafydd - lot fawr o help! Dwi wastad yn gweld pethau fel hyn yn ddryslyd! Wedi dilyn dy gyfarwyddiadau. Gobeithio bod yn edrych yn lân. [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 12:24, 1 Ebrill 2025 (UTC) :::Mae'n edrych yn grêt. Dwi wedi addasu'r penawdau ychydig ar erthygl Y Llais. Falle bydd angen ail-drefnu eto ar gyfer ail gyfres. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 1 Ebrill 2025 (UTC) == Golygathon Wythnos Hanes Traws + yng Nghaerdydd (9fed Mai) == Byddwn ddathlu [https://www.transhistoryweek.com/ Wythnos Hanes Traws +] (dolen yn Saesneg yn unig) drwy gynnal golygathon yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd i greu a golygu erthyglau ynghylch pobol Draws yng Nghymru a digwyddiadau perthnasol. [https://www.eventbrite.co.uk/e/trans-history-wikipedia-editathon-golygathon-hanes-traws-tickets-1317426962509?aff=oddtdtcreator Cofrestriad a mwy o fanylion yma]. Croeso cynnes i olygwyr newydd sbon a golygwyr profiadol. Am rai sy’n eisiau ymuno ni yn rhithiol, wna i greu rhyw fath o “writing drive” - manylion llawn i ddilyn! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 9 Ebrill 2025 (UTC) :I unrhyw un na all ymuno â ni yfory, mae cyfle i gymryd rhan ar-lein. Mae WMLGBT+ wedi creu golygathon rhithriol o'r 9fed i'r 18fed. Mae [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Trans_History_Week_and_IDAHOBIT_Edit-a-thon tudalen y prosiect a manylion] yn Saesneg yn unig ond maen nhw wedi cadarnhau y byddan nhw'n cyfrif erthyglau newydd yn Gymraeg hefyd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:25, 8 Mai 2025 (UTC) == Holiadur Celtic Knot == Rydym gynllunio ar gyfer cyfarfod cymunedol ar-lein yn ddiweddarach eleni ar gyfer [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2024/cy|Celtic Knot]] (cynhadledd sy’n dathlu ieithoedd lleiafrifol). Byddem wrth ein bodd yn dysgu oddi wrthych beth hoffech chi ei weld. Rydym wedi creu holiadur bach i ddysgu beth roedd yn llwyddiannus yn Celtic Knot 2024 a beth hoffech chi weld eleni. Mae’r arolwg yn agor i bobol sydd wedi mynychu’r gynhadledd llynedd a phobl gyda diddordeb am ddod i gyfarfod cymunedol ar-lein eleni. I gymryd rhan, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSccsyMDUDFYush1oBasvulH4Vsjp0hubrKS_9u_73LCVtbJ0Q/viewform?usp=dialog [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:01, 17 Ebrill 2025 (UTC) :Mae'r holiadur uchod yn cau ar y 15fed Mai. Mae'r holiadur yn ar gael yn [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdBlgi-0XNjjgh9HCQsy7KQWJo4qhfJmCGtQjwFI4WWYipaMA/viewform?usp=dialog Saesneg], [https://docs.google.com/forms/d/1BXYa7c6-9R4ZAeJFltPQSGw0OcnZbbz-b080wKpFAlI/edit Cymraeg] a [https://docs.google.com/forms/d/1pyqryilEEymj7TpqEHQXEMHKZgCPRmDnH77oPCekqwQ/edit Gwyddelig] ond os mae'r holiadur ddim yn hygyrch amdanoch chi am unrhyw reswm, mae croeso mawr i chi anfon neges Wicipedia neu e-bost i fi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) i rannu eich barn neu drafod am ffyrdd well i chi cael eich dweud. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:56, 6 Mai 2025 (UTC) == Bathu term am 'assist' == Dwi'n chwilio am gyngor am gyfieithu'r term ''assist''. Manylion ar [https://cy.wikipedia.org/wiki/Wicipedia:Cymorth_iaith#Assist_(enw_nid_berf) y dudalen Cymorth Iaith]. Diolch ymlaen llaw. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:50, 25 Ebrill 2025 (UTC) :Wedi clywed ambell i sylwebydd Saesneg yn defnyddio'r term diwinyddol ''predestined'' wrth ddisgrifio ''assist'' rhagorol. Rhagarfaethiad neu tyngedfeniad yn y Gymraeg, oes modd siapio rhywbeth addas allan o'r geiriau hyn? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 13:14, 3 Mai 2025 (UTC) == Hyfforddi'r Hyfforddwr (dysgu pobl newydd sut i olygu Wicipedia) == I unrhyw un sydd ddim ar [https://wikimedia.org.uk/newsletter-sign-up/ restr e-bost Wikimedia UK], maen nhw'n cynnig hyfforddiant "Train the Trainer" i helpu golygydd Wici/Wiki i ddysgu sut i hyfforddi pobl eraill i olygu Wikipedia (a Wicipedia). Maen nhw’n derbyn ceisiadau nawr, ond maen nhw yn enwedig yn eisiau clywed wrth olygyddion yng Nghymru. Mae’r terfyn amser yw Dydd Llun (19eg Mai) ond mae [https://wikimedia.org.uk/2025/04/train-the-trainer-2025-eoi-open/ mwy o fanylion ar y wefan] ac am unrhyw gwestiynau, plîs cysylltwch fy nghydweithiwr Rupal Karia at rupal.karia@wikimedia.org.uk. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:09, 15 Mai 2025 (UTC) == Deallusrwydd Artiffisial == Rwy'n ddyfod yn bensiynwr henoed ym mhen dau fis, pensiynwr sydd wedi byw ers yn laslanc efo "technoleg newydd" y cyfrifiadur. Ers ei chychwyn rwyf wedi ceisio cyfraniadau pytiau bach o'i ddefnydd at iws yr Iaith Gymraeg. Y cwestiwn fawr, ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)#Simple_summaries:_editor_survey_and_2-week_mobile_study Wici Saesneg ar hyn o bryd, yw defnyddio "Deallusrwydd Artiffisial"]. Rhywbeth rwy'n gwybod dim oll amdani. Mae Wici Saesneg yn gyfan gwbl yn ei erbyn, am resymau rwy'n ddeall a chefnogi. Ond be ydy barn Wici Cymraeg? Mae dros 200 miliwn o ddefnyddwyr weithgar ar Wkii Saesneg, a llai na neb ar rai o'r prosiectau Cymraeg, a ydi'r gwrthwynebiad Saesnig yn berthnasol i'n ofynion ni? Yn bwysicaf:—Ydy AI yn gallu ymateb i ymofynion y Gymraeg? Os yw:— A oes modd i AI gwella eginon (or niferus) ein wici er gwell? A all cwestiwn AI sy'n ofyn am dalfyriad o lyfr neu hanes awdur ar wicidestun bod yn gychwyn erthygl newydd a chyfannu at werth y naill brosiect a'r llall? A all chwiliadau trwy enghreifftiau o'r un eiriau poblogi [[q:Wikiquote|Wici ddyfynnu]]? A all AI cyfrannu erthyglau newydd sbon unigryw i Wicipedia? Dechrau sgwrs bydd ei angen yn y Gymraeg am yn hir mae'n, debyg! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:08, 13 Mehefin 2025 (UTC) :Dw i fawr o arbenigydd chwaith! Ond o'r hyn dw i'n ei ddeall, mae technoleg [[model iaith mawr]] [[en:Large language model]] yn debyg iawn i'r hyn sydd tu ôl i gyfieithu peirianyddol. :Yn hynny o beth, byddai testun Cymraeg wedi ei greu gan beiriant o'r fath yn dueddol o edrych yn dda ar yr olwg gynta (termau technegol! treigladau!) ond o'i ddarllen yn ofalus byddai'n llawn cam-gyfieithu, cyfieithiadau benthyg ac ati yn ogystal â'r problemau cyffredinol sydd wedi eu trafod ar en: :Onid oes gan wicipedia (y wefan Gymraeg fwyaf?) rôl allweddol yn hyn oll fel corpws? Po fwyaf o destun wedi ei '''ysgrifennu yn Gymraeg gan fodau dynol''' sydd yma, po gorau bydd y botiaid yn medru ateb cwestiynau'n Gymraeg yn y dyfodol. :Dw i ddim yn gweld "deallusrwydd artiffisial" yn ffordd o greu mwy o gynnwys fel y cyfryw. Ond fe allai fod yn declyn gwerthfawr i hwyluso a chyflymu gwaith golygwyr. O syniadau @[[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] uchod, drwgdybus fyddai fy ymateb i geisio "gwella eginon" a "cyfrannu erthyglau sbon" yn y fath fodd, ond dw i'n gweld potensial yn y talfyrru a'r croesgyfeirio. :Syniad arall - o greu erthygl newydd am bwnc astrus, allai gofyn i chatbot am esboniad cryno mewn Cymraeg syml fod yn fan cychwyn gwell na chyfieithiad peirianyddol hir o'r wiki mawr? Mae cyfieithiadau'n ymddangos yma sy'n edrych i mi eu bod nhw y tu hwnt i stamina neu allu cyfranwyr i'w prawfddarllen, oherwydd bod yr erthygl wreiddiol mor faith (a weithiau'n aneglur neu'n cynnwys manylion di-angen). Oni ellid cyfarwyddo bot yn benodol i greu 100, 500 neu 1000 o eiriau rhwydd eu darllen, a fyddai felly o fewn ein gallu i'w wirio fesul ffaith a'i wella? [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 09:27, 13 Mehefin 2025 (UTC) Yn fy marn i, tasai rhywun yn defnyddio AI er mwyn creu mwy o destun na gall ei wirio a'i gywiro, byddai hyn yn gamgymeriad mawr. Yr unig ffordd gyfrifol o'i ddefnyddio yw cyfyngu maint yr allbwn i'r hyn y mae gan y cyfrannwr ddigon o amser ac arbenigedd i'w wirio. Os yw rhywun eisiau darllen allbwn amrwd rhyw AI neu'i gilydd, mae'n gallu ei ddefnyddio ar ei g/chyfer ei hun yn uniongyrchol, does dim angen darllen Wicipedia o gwbl i gael hynny. Oni bai bod y cynnwys yma wedi'i guradu gan fodau dynol, dyw'r safle ddim yn cynnig gwerth ychwanegol. Yn y bôn, rwyf yn cytuno â chi, mae'n debyg. == Erthyglau bot yn ddileu erthyglau go iawn == Y 2020 fel rhan o ymgyrch [[:Categori:Prosiect WiciLlên]] mi ysgrifennais erthygl gynhwysfawr am lyfr [[Louisa May Alcott]] [[Little Women]]. Mae'r erthygl am y llyfr wedi ei ddisodli gan erthygl bot am ffilm o'r un enw, ond does dim modd ail adfer yr erthygl am y llyfr. Ysgrifennais erthygl hir am [[Lucille Ball]], sydd wedi ei droi yn erthygl ychydig frawddegau gan fot. Mae nifer o'r erthyglau rwyf wedi eu hysgrifennu am ffilmiau efo cysylltiad Cymreig wedi eu disodli gan erthyglau bot. Yn drist o ystyried eu bod yn cynnwys gwybodaeth unigryw Gymreig yn hytrach na data noeth. O ddefnyddio botiau i greu erthyglau a oes modd gwneud rhywbeth i sicrhau nad ydynt yn disodli erthyglau mae rhai ohonom wedi chwysu i'w creu? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:47, 14 Mehefin 2025 (UTC) :Mae gen ti dri mater yn fama. :1. Disodli 'erthygl gynhwysfawr' gen ti am y llyfr ''Little Women''. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. :1. Pan fo golygydd yn disodli, yn ail-sgwennu, yn dileu erthygl, mae'r gwreiddiol yn parhau o dan y wyneb, i'w weld o chwilio amdano. Mae'n bron yn amhosibl cuddio gwybodaeth ar WP - dw i'n meddwl mai rhyw bedair gwaith mae hyn wedi digwydd, i mi ei gofio, a hynny ar ol cytundeb i wneud hynny yn y Caffi, ac oherwydd posibilrwydd o achos llys. Nid ar chware bach mae gwneud hyn: ac mae'r log 'cuddio' yn dangos beth a pham y cuddiwyd y wybodaeth. Felly, os wyt wedi creu erthygl ar y llyfr ''Little Women'' yna mae'n dal yno yn rhywle. Wyt ti'n cofio'r union deitl? 'Little Women (llyfr)' neu ei debyg? Gelli ganfod hyn yn dy restr 'Fy Nghyfraniadau' a chyfyngu'r chwiliad o ran blynyddoedd. O edrych ar y dudalen (ailgyfeirio erbyn heddiw) ''[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women&action=history Little Women]'', fe weli na fu erthygl o unrhyw fath o dan yr enw yma. Ailgyfeiriad yn unig. Cyn y dudalen hon roedd tudalen arall yn bodoli gyda'r un enw cyn ei symud i [[Little Women (ffilm 1949)]]; byddai unrhyw destun cynharach am lyfr i'w weld yma, neu gyfeiriad ei fod wedi ei guddio. Does dim, ac nid oedd yr erthygl bresennol yn disodli na'n dileu erthygl gynharach, fel y gweli [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women_(ffilm_1949)&action=historyyma]. Felly hefyd gyda [[Little Women (ffilm 1994)]] - does dim erthygl gynharach wedi ei rhagflaenu hi. Felly tyrd ag enw'r erthygl am y llyfr a sgwennaist a gallwn weld ei hanes. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. Ti gychwynodd yr erthygl hon, fel y gwyddost. Wedi i ti ei chwbwlhau: dyma sut yr edrychai: ---- :[[Delwedd:Screenshot 2025-06-14 063144.jpg|250px]] ---- :Yn sicr, nid oedd yn 'erthygl hir'. :A dyma sut mae'n edrych heddiw: :[[Delwedd:A Screenshot 2025-06-14 063655 B.jpg|250px]] ---- :Fel y gweli, does dim byd wedi ei ddisodli, a dim erthygl newydd wedi ei chreu yn ei lle. Do, newidiwyd llun o wrthrych yr erthygl o hen lun ohoni gyda pherson arall i lun gwell o fewn y wybodlen. Efallai dy fod yn cyfeirio at osod gwybodlen newydd, pan ddisgrifiwyd hynny fel 'erthygl newydd' yn hytrach na 'gwybodlen newydd'. Ond gelli weld ar unwaith mai gwybodlen a osodwyd, [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Lucille_Ball&diff=next&oldid=8881018 yma]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. Alwyn - ni wnaeth yr un bot (a dau sydd gennym) ddileu unrhyw erthygl. Os oedd erthygl yn bodoli, mae'r bot yn rhewi a disgwyl i berson wneud penderfyniad - fel arfer pasio'r erthygl sy'n bodoli mae rheolwr y bot. Pe bai rheolwr y bot yn dymuno creu erthygl dros (dyweder) un frawddeg o erthygl lipa, yna gall nweud hynny - ond rheolwr y bot sy'n gwneud y penderfyniad ac NID y bot. Os wnei di roi enwau erthyglau sydd wedi eu dileu , yna gallaf edrych i fewn iddyn nhw bob yn un. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:58, 14 Mehefin 2025 (UTC) ::[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbennig:Contributions&end=2020-12-31&namespace=0&newOnly=1&start=2020-01-01&tagfilter=&target=AlwynapHuw&limit=500 Dyma'r cofnod] o erthyglau ac ailgyfeiriadau a greodd Alwyn yn 2020; gobeithio ei fod yn gyflawn. Fe welaf i ''[[Anne of Green Gables]]'', ond dim ''Little Women''. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 14:21, 23 Mehefin 2025 (UTC) ::Does gan yr erthygl presenol am [[Lucille Ball]] dim oll i wneud efo fi, fe grewyd gan erthygl bot. Siomedig bod fy enw dal yn y rhestr cyfranwyr. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:27, 26 Hydref 2025 (UTC) == Cystadleuaeth ffotograffiaeth "Wici Holl Ddaear" == Helo! Oes unrhyw un yma gyda diddordeb mewn ffotograffiaeth? Rydym yn hapus i gyhoeddi roedd Wici'r Holl Ddaear 2025 yng Nghymru wedi agor ar Fehefin 1af ac yn rhedeg tan 31ain Gorffennaf. Ewch i dudalen y gystadleuaeth i ddarllen y rheolau: [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2025_in_Wales|Commons:Wiki Loves Earth 2025 in Wales]] Yna gallwch ddarganfod sut i gymryd rhan yn y gystadleuaeth. <br/><br/> Hefyd, os oes gennych ddiddordeb mewn cynnal rhyw fath o "Wiki Walk" neu ddigwyddiad arall ar gyfer Wici Holl Ddaear dwi’n fwy na hapus i gynnig help neu gymorth - mae fy nghyfeiriad e-bost yw'r ffordd orau o gysylltu â mi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:57, 23 Mehefin 2025 (UTC) == Switsis gweinyddu == Sut hwyl. Dwi newydd sylwi nad yw'r [[:Categori:Switsis gweinyddu ASau y DU|switsis gweinyddu ar gyfer Aelodau Seneddol cyfredol]] yn cael eu pwyntio at erthyglau perthnasol, neu rhai o leiaf. Sylwais mai enw [[Wayne David]] (Aelod Seneddol Caerffili hyd at etholiad 2024) sy'n ymddangos ar dudalen [[Cefn Mabli]], e.e, gan mai [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] sydd yno, tra dylai fod yn [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]], sy'n cyd-fynd â'r ffiniau newydd. Oes modd awtomeiddio'r peth? Mae'n anodd debyg gyda'r newid ffiniau. Ac, wrth gwrs, bydd hyn yn codi wedi etholiad nesaf y Senedd hefyd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:32, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl fy mod i'n deall beth yw pwrpas y nodyn, beth bynnag. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 07:41, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Mae'r nodyn, ac un ar gyfer Aeldau o'r Senedd, wedi cael eu gosod ar erthyglau am wardiau, pentrefi, trefi ayyb, wedyn mae'n dangos pwy yw'r Aelod Seneddol ac Aelodau o'r Senedd sy'n cynrychioli'r lle. Mae'r wybodaeth yn dod o Wikidata dwi'n meddwl ac felly'n cael ei ddiweddaru yn awtomatig - ond yn amlwg mae'n rhaid sicrhau bod y nodyn diweddaraf mewn lleǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:03, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Ah. Dw i'n gweld. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 05:51, 3 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Newydd weld hwn - diolch Rhys. {{u|Deb}} - mae'r swits, fel mae Rhys yn dweud, yn gwneud pethau'n haws (pan fo ar yr erthyglau cywir!): mae nhw ar tua 6,000 o erthyglau, ac mae ychwanegu'r enw newydd ar Wicidata, yn dilyn etholiad, llawer haws na be mae nhw'n ei wneud ar en-wici - newid POB erthygl efo llaw a llygad! Dyna'r dewis: naill ai defnyddio switys a newid rhyw 30 o dudalennau, neu peidio defnyddio switsys a newid dros 6,000 o dudalennau. ::::{{u|Rhyswynne}} - o sbio'n sydyn, fasa ailgyfeiriad o [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] i [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] yn ateb y broblem? Neu a newidiwyd y ffiniau? Mi fedrai roi amser i hwn tua canol yr wythnos, ond nid ar hyn o bryd. ::::Yr hen swits yw'r cyntaf (Hydref 2018); ychwanegais 'y DU' er mwyn ei gwneud hi'n hollol glir pa Senedd y cyfeirir ati (Caerdydd neu Lunden): felly crewyd [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] (Gorff 2024). Unwaith y mae'r switsys hyn yn eu lle, mae pethe'n haws mewn theori, ond gan fod canfod pa bentref sydd ym mha etholaeth yn cymryd amser, mae yma rai llefydd heb swits o gwbwl ac eraill yn siwr o fod yn yr etholaeth anghywir! Problem arall sydd am godi yn y flwyddyn nesaf ydy ailwampio etholaethau'r Etholiad Cyffredinol lle y bydd uno hen etholaethau i greu etholaeth newydd. Bydd hyn yn dipyn o dasg, ond yn llawer haws na llaw a llygad. Mae defnyddio'r bot efo pethau fel hyn yn hanfodol, ac yn hawdd iawn! Cofion cynnes a diolch am godi hyn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:06, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Yn anffodus, o edrych ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Caerphilly_(UK_Parliament_constituency) erthygl yr etholaeth ar en-wici], mae'r ffiniau wedi newid er bod yr enw wedi'i gadw. Os yw'r swits ar 6,000 o erthyglau, dwin cymryd bod hyn wedi ei wneud drwy ddefnyddio cyfeirnodau daearyddol i weld ble sy'n syrthio o dan pa etholaeth. Mae tu hwnt i'm gallu i, ond dwi'n cymryd unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 11:08, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::Fel hyn yr aethpwyd ati: cym olwg ar [[Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], ac fe weli restr o wardiau sydd gan amlaf hefyd yn cynnwys pentrefi unigol. Felly'r cam cyntaf oedd creu'r erthygl hon (Caerffili_(etholaeth_seneddol), a'i thebyg) gyda'r wardiau wedi eu rhestru yn yr erthygl. Rhois pob ward (categori'r ward) yn y bot a chreu rhest o erthyglau o bentrefi a threfi yn y wardiau hynny. Yna ychwanegwyd y wybodaeth i'r erthyglau hyn ee [[Abertridwr]], [[Bedwas]], [[Cefn Fforest]]. So good so far! Ond, o fewn cymuned Bedwas ceir nifer o bentrefi eraill ee [[Graig-y-rhaca]]... ac ni wnaeth y bot eu newid. Ond mi i wnes rhai ee [[Tretomos]] gyda llaw a llygad. Fel soniais, dw i'n meddwl y gwneith ail-gyfeirio drwsio'r hen stwitch, os yw yno. Os nad oes switch yno, bydd rhaid ei gynnwys, wrth gwrs. Tydy BOT-Twm Crys ddim yn gweithio y dyddiau yma, felly bydd angen i mi wneud cais i'w ailddechrau. Yn y cyfamser, mi wna i ambell brawf fy hun. Diolch eto am dy amynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:47, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::' unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd' - cywir! Gobeithio na fydd ymyrryd a'r ffiniau am ganrif neu ddwy! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:48, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::: Newydd gwpla Etholaeth Caerffili. {{u|Rhyswynne}} - wneid di wiro y rhain os g yn dda, cyn i mi symud ymlaen i'r gweddill. Mae Powys yn enfawr (os cofiaf yn iawn, mae bron cymaint a gweddill Cymru, o ran nifer yr anheddiadau). Ac wrth gwrs, mae na ailwampio'r ffiniau eto mewn chydig fisoedd! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:02, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::: Mae cyfeiriad at ddileu'r hen switsis: [[Wicipedia:Pethau_i%27w_gwneud_cyn_ac_wedi_Etholiad_Cyffredinol_2024#Wedi'r_etholiad|yn fama (rhif 4)]], gyda nodyn 'AR y gweill' arno! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::::Dwi heb fod drwy pethau'n fanwl, ond o edrych ar y wardiau a restrir yn [[Caerffili (etholaeth seneddol)#Ffiniau|Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], mae Pengam yn cynnwys gwybodaeth am Aelod Seneddol gwahanol a hefyd Aelod y Senedd dros Islwyn (ond dydy'r sedd honno heb newid eto). Falle nad gwall yw hyn, a bod jest angen tynnu Pengam o'r rhestr - mae ar y ffin dwi'n meddwl, ond dwi'n brysur rwan (yn cofnodi pleidlais ar Fil yn y Senedd digwydd bodǃ), jest eisiau nodi nad yw popeth wedi'i wirio cyn i ti fwrw ymlaen ymhellach. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:01, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::::::Newydd weld dy fod wedi golygu [[Nantglyn]] @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Es am sbec, a wedyn sylwi ei fod dal yn dangos [[David Jones (gwleidydd Cymreig)]] fel yr Aelod Seneddol. Collodd ei sedd yn 2024, ond mae'r swits yn pwyntio at hen sedd/ffiniau cyn etholid seneddol 2024, sy'n felly'n egluro hynny. Mae eisiau diweddau erthygl DJ hefyd, ond mater arall yw hynny. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 17:39, 12 Tachwedd 2025 (UTC) == Calendr == Mae'r calendr misol yn wallus - ers ryw 4 mlynedd. Dw i di trwsio'r flwyddyn (!); oes na rywun a all fwrw golwg ar y 12 Nodyn os g yn dda? Er enghraifft: mae Nodyn:Gorffennaf yn gywir ond: 1. ydy e'n gywir y flwyddyn nesaf? 2. Mae'n dechrau ar ddydd Sul (a'r gweddill ar ddydd Llun). Os nad oes, yna mi alla i (neu rywun arall, plis) fewnforio Template:Calendar o en. Mae amser yn brin, sorri, a chymaint i'w wneud. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:45, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :Rwy'n hapus i wneud yr hyn y gallaf gyda hyn. Fodd bynnag, mae fy nghalon yn suddo pan edrychaf ar god Template:Calendar. Tybed a yw'n werth yr ymdrech o fewnforio'r cyfan. Efallai y byddai'n haws gwneud y gwaith â llaw yn flynyddol. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 15:13, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Rwy wedi trwsio y calendar misoedd ar gyfer 2025. Rwy hefyd wedi mewnforio bron popeth sydd angen ar gyfer y calendr. Dyma'r peth yn gweithio yn fy [[Defnyddiwr:Dafyddt/Pwll Tywod|mhwll tywod]] . Dau beth i benderfynu - ydyn ni eisiau'r wythnos i ddechrau ar ddydd Llun (fel mae e nawr). Mi fydd y dolenni i'r misoedd blaenorol/nesaf yn diflannu. Mae'n bosib bydd yn cael rhein nôl fewn ond bydd angen addasu y nodyn ychydig (heb edrych rhy ddwfn ar hyn eto). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:27, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Gwych! Diolch Dafydd! Piti nad yw'n bosib otomeiddio hyn, neu bydd angen ailwampio'n flynyddol. Un sal ydw i am gofio'r math yma o beth! ON Mae dechrau ar ddydd Llun yn iawn gen i: llai o grefydd! ;-) [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:24, 7 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Rwy wedi diweddaru nodyn Gorffennaf i ddefnyddio y nodyn Calendar. Dwi ddim yn or-hoff o'r ddolen "rhestr holl ddiwrnodau.." felly mae angen ystyried cadw/dileu hwnnw. Byddai diweddaru diwyg y dudalen ei hun yn help hefyd. Gweler y newid ar [[8 Gorffennaf]] [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 18:58, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Bendigedig! Mae'n edrych yn gret! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:44, 16 Gorffennaf 2025 (UTC) == Hyfforddiant cyfieithu yfory == Ymddiheuriadau mawr am y rhybudd byr ond dwi jest wedi darganfod mae cyd-weithiwr fi yn cynnal sesiwn ar-lein yfory i ddysgu pobol sut i gyfieithu erthyglau ar Wiki. Bydd y sesiwn yn cael ei chynnal yn y Saesneg ond mae croeso mawr i bobol cyfieithu rhwng unrhyw ieithoedd gallant nhw ysgrifennu mewn yn hyfedr. Am fwy o fanylion neu i gofrestru ewch i<nowiki/>https://leeds.libcal.com/calendar/openresearch/wiki_translate [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:56, 29 Gorffennaf 2025 (UTC) :Drwy gyd-ddigwyddiad, roeddwn yn Leeds wythnos diwethaf, ond ar gyfer [https://libraries.leeds.gov.uk/what-you-can-do/voice-fans-exhibition arddangosfa yn Llygell y Ddinas] (am le gwych), nid un y brifysgol. Dwi'n meddwl y byddai yna dipyn o ddiddordeb mewn gweithdai o'r fath yng Nghymru, ar gyfer y Gymraeg ac ieithoedd eraill. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:28, 4 Awst 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] - roedd yr arddangosfa yn edrych yn wych (a hefyd, achos dwi'n dod o Lanelli yn wreiddiol, dwi'n fel arfer anghofio am bêl droed, felly diolch am yr atgoffiad!). Dwi'n cytuno'n llwyr â chi ac roedd yn wych i glywed wrth fy nghyd-weithiwr roedd y sesiwn cyfieithu yn Leeds yn llwyddiant mawr. Pan hi'n dod yn ôl ar ôl ei gwyliau hi, dwi wedi gofyn am gyfarfod gyda hi ac un o'r pethau i drafod yw beth ddysgodd hi er mwyn meddwl am wneud rhywbeth tebyg. Os mae unrhyw un yma gydag awgrymiadau, cysylltiadau neu ddiddordeb am gefnogi rhywbeth fel hyn yng Nghymru neu ar lein, rhowch wybod i fi (neges Wicipedia neu gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:38, 13 Awst 2025 (UTC) == Trosglwyddo rhagor o ddwr o Gymru i Loegr == Dw i di creu'r map yma i fynd efo erthygl ar y cynnig yma: [[:File:Y cynnig gan Loegr i drosgwyddo dwr o Gymru er mwyn cyflawni Llundain.jpg]] a fersiwn Saesneg hefyd. Mae wirioneddol angen erthygl ar y cynnig yma, sy;n tarddu o Loegr, ond does gen i ddim amser ar hyn o bryd! Plis fedar rhywun fynd ati. Bydd angen tipyn o ymchwil, gan nad oes llawer o ffynonellau cadarn, hyd y gwela i. Diolch o galon! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:40, 4 Awst 2025 (UTC) == Llyfrgelloedd == Pwnc sydd wedi ei godi ar dudalen ddefnyddiwr, sy werth ei ehangu er wybodaeth. Mae gan Wikipedia llyfrgell sy'n caniatáu mynediad i ddefnyddwyr rheolaidd. Mae'r aelodaeth yn gyfunedig i bobl sydd wedi gwneud nifer penodol o olygiadau. Mae manylion ar gael ar https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Mae'n werth cael aelodaeth gan ei fod yn rhoi mynediad rhad i nifer fawr o gasgliadau ymchwil sydd fel arfer yn costio ffortiwn i'w gweld. Mae modd i bobl sydd â chod post yng Nghymru defnyddio Adnoddau Allanol Y Llyfrgell Genedlaethol trwy wneud cais am docyn llyfrgell https://psr.llgc.org.uk/psr/psr/register/cy/personal Mae gan y rhan fwyaf o lyfrgelloedd sirol hefyd mynediad i adnoddau allanol, cylchgronau, ac e-lyfrau cyfoes, am ddim, trwy docyn aelodaeth. Pob un yn gallu bod o werth i gyfranwyr Wicipedia [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:01, 10 Awst 2025 (UTC) == Map gwledydd o fewn Ewrop == Bore da! Dyma'r math o fap sydd gennym ar wledydd Ewrop heddiw, ac mae yno ers dros 10 mlynedd ee Gwlad Belg:{{-}} [[File:LocationBelgium.svg|chwith|600px]]{{-}} Mae'r map / diagram yma wedi fy mhoeni ers tro gan nad yw'n dangos ffiniau'r Alban na Chymru (a gwledydd eraill, ond am y tro dwi am ganolbwyntio ar y ddwy wlad agosaf at 95% o Gymry). Mae'r map hefyd yn colli cyfle - o liwio / amlygu Cymru hithau, gallwn weld yn gliriach lleoliad y ddwy wlad i'w gilydd a maint y ddwy wlad yn gliriach. Dyma'r map dw i'n ei hargymell (gyda ffiniau'r Alban a Chymru'n hollol glir!):{{-}} [[File:SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg|chwith|600px]]{{-}} Dim ond hon (Gwlad Belg) sydd ar Comin ar hyn o bryd ond os cytunwch, yna mi uwchlwythai fap tebyg ar gyfer holl wledydd Ewrop a'u gosod yn y gwybodlenni. gyda gwledydd bach pitw fel Andorra a Malta, gallwn roi cylch o'u cwmpas. Gwendid y map presennol yw nad ydyn nhw i'w gweld o gwbwl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:56, 21 Awst 2025 (UTC) :Mae hynny'n welliant enfawr, ac mae'n ddadlennol iawn yn ei gyd-destun ar dudalen [[Gwlad Belg]]. Mae'n edrych fel y byddai'n llawer o waith i ti... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 07:57, 21 Awst 2025 (UTC) :Gwych! Ie cyfaddawd call dw i'n meddwl - gellid dadlau yn erbyn cynnwys ffiniau gwladwriaethau yn y cefndir, ond yn gam neu'n gymwys maen nhw'n rhan gyfarwydd o fap Ewrop i lawer ohonom. Os yw'r un dull yn bosib ar gyfer tudalennau [[Gwlad y Basg]], [[Llydaw]], [[Catalwnia]], [[Països Catalans]] (ac ati...) fe fyddai'r mapiau'n gwella'r tudalennau hynny hefyd. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 13:27, 21 Awst 2025 (UTC) :::Diolch eich dau. Problem fawr Comin (ac en-wici) yw hyn: mae'r ddwy gymuned, yn dilyn 15 mlynedd o ddadlau, bellach yn derbyn bod Cymru a'r Alban yn wledydd. Dydyn nhw ddim yn derbyn fod Cernyw, Gwlad y Basg na Chatalwnia'n wledydd. :::Er mwyn cadw'r mapiau ar Comin dw i wedi gwneud ffiniau'r dair wlad yma ychydig yn ysgafnach; dw i ddim yn meddwl y bydd cais i'w dileu. Ar dudalen Astwrias, Galithia ayb mi wnaf fapiau unigol, ond byddai cymhlethu'r status quo drwy ychwanegu cant-a-mil o ffiniau sydd heb eu cydnabod yn lleihau ein dadl ni yng Nghymru. Mae'r map wedi'i diweddaru, ond bydd yn rhaid i chi adfywio celc eich cyfrifiadur er mwyn gweld y newidiadau - ffiniau Catalwnia, Gwlad y Basg a Chernyw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:14, 22 Awst 2025 (UTC) ::::Gallaf greu dau lun: un manwl fel hwn ar y chwith yn yr erthygl ar [[Gwlad Belg]], yn cymharu maint a lleoliad Gwlad Belg o'i gymharu a Chymru. Yr ail lun yw'r un yn y wybodldnDw i ddim mor siwr o'r ail ddelwedd - yr un yn y wybodlen lle mae coch Cymru'n rhy drwm, yn tynnu sylw ato'i hun yn ormodol? Efallai, coch ysgafn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:08, 22 Awst 2025 (UTC) :::::Mae'r map cymharu bach yn wych ac mae'r map yn y gwybodlen yn llawer gwell na'r hen un, ond dydw i ddim yn argyhoeddig bod angen i ni bwysleisio safle Cymru mor amlwg. Byddai coch ysgafn yn well. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:18, 22 Awst 2025 (UTC) ::::::Dw i wedi ychwanegu Llydaw. Efallai nad oes angen lliw gwahanol ar Gymru yn y Wybodlen: {{multiple image | width = 400 | footer = | image1 = Wales and Belgium - comparing area and position.jpg | caption1 = Yng nghorff yr erthygl<br />Maint a lleoliad Gwlad Belg o'i chymharu â Chymru | image2 = SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg | caption2 = Yn y wybodlen. Sylwer ar ffiniau Cernyw, Llydaw, Gwlad y Basg a Chatalwnia. }} {{-}} Drwy wneud Cymru'n ddi-liw (wel, lliw hufen golau), byddai'n bosib eu hychwanegu hefyd ar WP Cernyweg ayb. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 04:16, 23 Awst 2025 (UTC) :Gan nad oedd gwrthwynebiad mi uwchlwythais ryw ddeunaw o wledydd lleiaf Ewrop (cymharu dwy wlad) ar [[:Commons:Category:Bilateral maps of Wales]], a'u hychwanegu ar yr erthyglau cyfatebol. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:27, 24 Awst 2025 (UTC) == Polisi dyblu enwau == Bore da! Ymddiheuriadau rhag blaen os oes ateb eisoes i'm cais, ymhlith byrddau eraill y Caffi! Ond hoffwn wybod beth yw'r polisi [os oes polisi!] ynghylch pan fo dau ddarn o waith llenyddol yn rhannu'r un enw? Er enghraifft, fe ddois ar draws drama gan [[Gwilym R. Jones]] o'r enw ''Yr Argae'' sy'n dyddio o'r 1950au, ond sylwais fod drama arall o dan yr un enw, sef cyfieithiad [[W. S. Jones|Wil Sam]] o ddrama ''The Weir'' a gyhoeddwyd yn y 2000au. Yn yr achos yma, dwi wedi llwyddo i alw drama Gwilym R yn ''Yr Argae'' (drama radio) gan mai drama radio oedd hi'n wreiddiol, ond petai'r achos yn codi eto [ac mae'n siwr o wneud!] sut mae gwahaniaethu rhyngddynt? Ai drwy ddyddiad - ''Yr Argae'' (2008) ''Yr Argae ''(1954) neu oes dull arall a gymeradwyir? Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:56, 25 Awst 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl bod gennym ni bolisi "swyddogol" ar hyn. Wrth reswm, os byddwch chi'n dod ar draws teitl dyblyg, yna mae angen i chi ddelio ag ef. A chan fod angen i chi addasu teitl y tudalen (gyda rhywbeth mewn cromfachau), yna man a man ichi wneud gwaith da arni. Felly ''Yr Argae'' (drama 2008) ac ''Yr Argae'' (drama 1954), neu ''Yr Argae'' (drama Wil Sam) ac ''Yr Argae'' (drama Gwilym R. Jones) yn hytrach na ''Yr Argae'' (2008) ac ''Yr Argae'' (1954). (Dw i jyst yn dyfeisio'r manylion yma.) Mae hyn yn helpu i leihau'r posibilrwydd o wrthdaro â gweithiau eraill o'r un enw yn y dyfodol (llyfrau, ffilmiau, addasiadau teledu, ac ati; awduron eraill). Ond mater of synnwyr cyffredin yw hi. Allwn ni ddim rhagweld pob gwrthdaro a allai godi yn y dyfodol. Gellir addasu teitlau pan fydd problemau'n codi. Os ydw i'n amau ​​bod gwrthdaro posibl, dw i'n edrych o dan "Beth sy'n cysylltu yma" ym Mlwch offer y tudalen, a'i drwsio os oes angen. Dydw i ddim yn siŵr a yw hynny'n llawer o gymorth... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:11, 25 Awst 2025 (UTC) ::diolch, ydi, cymorth da iawn. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:38, 25 Awst 2025 (UTC) == Cynhadledd Cwlwm Celtaidd (arlein) == Nodyn bach i dynnu sylw at y digwyddiad ar-lein "Celtic Knot" sy'n digwydd ar 23 Medi. Mae "Celtic Knot" yn gyfle i gysylltu â golygwyr eraill sy'n golygu ar Wikipedias mewn ieithoedd eraill, yn enwedig ieithoedd Celtaidd ac ieithoedd lleiafrifol. Un o'r siaradwyr bydd ein @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] sy'n trafod am sut gall y cyhoedd gweithio gydag awdurdodau fel Comisynydd y Gymraeg i greu, wella a chael mynediad at ddata. Mwy o fanylion [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2025/Programme|yma]]. (Ymddiheuriadau mawr, mae'r tudalen yn Saesneg yn unig ar hyn o fryd achos dwi ddim wedi cael yr amser i gyfieithu. Ond os oes unrhyw un arall yn awyddus i gyfieithu, mae croeso mawr iddyn nhw a byddwn i'n ddiolchgar iawn am yr help!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:51, 28 Awst 2025 (UTC) == "Blwyddyn" Gweithiau Llenyddol == S'mae bawb. Cwewstiwn o bolisi golygyddol. Pan fo gan waith llenyddol hanes cyhoeddi cymhleth, mae nifer o ddehongliadau posib ynglyn â phryd yn union yw dyddiad cyhoeddi y gwaith. Gall hyn fod yn berthnasol at unrhyw waith llenyddol ond mae'n neilltuol o berthnasol yn achosion hen nofelau, oedd yn tueddu ymddangos fel cyfresi cylchgrawn/papur newydd yn gyntaf, ac fel cyfrol dim ond yn ddiweddarach, weithiau degawdau'n ddiweddarach (os o gwbl). Ystyriwn llyfr fel [[Lona]] er enghraifft - sydd ar hyn o bryd yn y categori "Llyfrau Cymreig 1923". Yn 1923 ymddangosodd y gwaith fel llyfr am y tro cyntaf. Fodd bynnag, roedd y nofel wedi ymddangos fel cyfres mewn cylchgrawn yn 1908. Cafodd ei hail-gyhoeddi drachefn yn 2024. Felly mae dadl digon dilys dros ei rhoi yn y categoriau "Nofelau 1908", "Llyfrau Cymreig 1923", "Llyfrau Cymreig 2024"; ac o bosib hefyd "Llyfrau Cymreig 1908", "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Ydych chi'n credu y dylid rhestri gwaith 1) dim ond mewn un categori blwyddyn (ac os felly pa un). 2) ym mhob blwyddyn a chategori perthnasol 3) mewn rhai ond nid eraill (ac os felly pa rai) Cwestiwn cysylltiedig yw a yw'r categoriau "Nofel" a "Llyfrau" yn cyfeirio at y blwyddyn pan ''ysgrifennwyd'' y gwaith llenyddol neu pan ''gyhoeddwyd'' y gwaith, gan gofio bod modd i'r rhain fod yn wahanol iawn i'w gilydd? Ac ydy'r diffiniad yr un fath yn y categori cyntaf ag yn yr ail gategori? Yn fy marn i mae'n gwneud y synnwyr mwyaf rhestri Lona yn y categori "Nofelau 1908" oherwydd mai yn 1908 ysgrifennwyd y stori ac ymddangosodd y tro cyntaf un; gall ei rhestri yn y categoriau eraill awgrymu ei bod yn nofel "fodern" (neu nofel o'r 1920au) pan nad yw hi mewn gwirionedd. Ond ''ni'' ddylai fod yn "Llyfrau Cymreig 1908". Fodd bynnag roedd hi hefyd yn Lyfr a gyhoeddwyd yn 1923 a 2024 felly dylai fod yn y categoriau hynny hefyd, ond ''nid'' "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Gobeithio bod hynny'n gwneud synnwyr? A defnyddio enghraifft hwyrach mwy adnabyddus: Dylai [[Y Dreflan]] (sydd ar hyn o bryd yn "Nofelau 1881" a "Llyfrau Cymreig 1881") fod yn "Nofelau 1879" a "Llyfrau Cymreig 1881". [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 11:25, 28 Awst 2025 (UTC) :Dw i'n cytuno'n fras. Dyma egwyddor gyffredinol: dylid dyddio gwaith creadigol i'r achlysur cyntaf y gall aelod o'r cyhoedd ei weld, ei ddarllen, ei glywed. Felly mae nofel neu stori fer yn cael dyddiad ei chyhoeddi gyntaf; mae drama neu opera neu fale yn cael y dyddiad pan gafodd ei pherfformio gyntaf. Ond mae yna achosion bob amser sy'n gwneud bywyd yn anodd. Er enghraifft, gallai nofelau a ymddangosodd ar ffurf cyfres mewn cylchgronau gymryd blynyddoedd i'w cwblhau: ateb – defnyddiwch y flwyddyn gychwynnol. Gall gwaith gael ei gyhoeddi flynyddoedd ar ôl marwolaeth yr awdur: ateb – defnyddiwch yr amcangyfrif gorau o pryd y gorffennodd yr awdur ei waith. Achosion eraill: defnyddiwch synnwyr cyffredin. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 16:35, 28 Awst 2025 (UTC) ::Lle nad yw'n bosib defnyddio ystod o flynyddoedd (e.e. cyhoeddwyd ''Y Dreflan'' yn 1878-79) Baswn i'n dweud y dylid defnyddio blwyddyn cyhoeddi'r bennod olaf, nid y flwyddyn gychwynnol, gan nad oedd y gwaith wedi'i gyhoeddi'n gyflawn tan y diwedd. (felly dylai fod yn y categori "Nofelau 1879"). [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 12:11, 29 Awst 2025 (UTC) :::{{Ping|Figaro-ahp}} Mae hynny'n gwbl resymol hefyd. "The truth is rarely pure and never simple," chwedl Oscar Wilde. Yn y bôn, pwrpas y dyddiad yw awgrymu cyd-destun hanesyddol. Os yw'r cyd-destun yn caniatáu hynny, mae'n well rhoi'r manylion llawn gyda gair o esboniad. Yn ddelfrydol, gallen ni gael rhywbeth fel ''Y Dreflan, ei Phobl a'i Phethau'' (cyhoeddwyd mewn rhannau misol yn ''Y Drysorfa'', 1879–80; cyhoeddwyd fel cyfrol, Treffynnon: P. M. Evans & Son, 1881), ond at y rhan fwyaf o ddibenion, mae hynny'n ormodol. Yr hyn a wnest ti yn adran "Llyfrau" o [[Daniel Owen]] yn ardderchog. Ond weithiau mae amgylchiadau'n galw am un dyddiad yn unig. Yn yr achos hwnnw, dw i'n dal i ffafrio'r dyddiad cychwyn, oherwydd dyna pryd y gallai darllenydd fod wedi gweld y darn hwnnw o lenyddiaeth am y tro cyntaf. Dyna pryd y cafodd y llyfr effaith gyntaf ar y byd. Ond dim ond barn yw honno, nid rheol wedi'i naddu mewn carreg. Hwyl, Dafydd. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:43, 5 Medi 2025 (UTC) == Hiliaeth == Cwestiwn sydyn a dyrys o bosib, ynghylch rhywbeth gododd dros y dyddia diwethaf, mewn cyd-destun arall. A oes cyfrifoldeb arnom fel llunwyr erthyglau i nodi bod rhywbeth yn gallu cael ei alw'n "hiliol" mewn llenyddiaeth Gymraeg? Bum yn darllen drama Gymraeg yn ddiweddar o gyfnod y 1980au, ac roedd un o'r cymeriadau yn defnyddio y gair annerbyniol "ni*****". Wrth drafod y peth cyn llunio erthygl, soniais wrth lenor arall gan awgrymu a ddylwn i gynnwys brawddeg fel a ganlyn - "Erbyn yr [[21ain ganrif]], ystyrir peth o'r iaith / deunydd yn y gwaith yma yn hiliol". Ond yr wrth-ddadl gefais i oedd, bod y gwaith dan sylw yn cael ei ystyried yn hiliol gan y cymunedau dan sylw, yn y 1980au hefyd. Mae'n ddadl sy'n codi ynghylch ''[[To Kill a Mockingbird]]'' hefyd, gyda chyhoeddiadau newydd yn bygwth newid y testun. Mi wn am sawl drama arall sy'n defnyddio ieithwedd annerbyniol hefyd, ac enghreifftiau o gymeriadau du oedd yn destun sbort. O geisio cadw'r erthyglau yn ddi-duedd, a oes awgrymiadau sut i ddelio gyda hyn? Neu awgrym o 'eiriad gwell? Mae hyn hefyd yn wir am rai o luniau yng nghasgliad gwych [[Geoff Charles]] lle mae na ambell enghraifft o "black face". Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 11:54, 5 Medi 2025 (UTC) :Lle mae trafodaeth gyhoeddus wedi bod am y gwaith dan sylw, dw i'n credu byddai manylion penodol yn ddefnyddiol. Gorau oll os gellid sôn am yr ymateb ar wahanol gyfnodau (Enghraifft ddychmygol: "Adeg ei chyhoeddi, dywedodd ymgyrchwyr bod y ddrama yn hiliol. Erbyn yr 21ain ganrif, mae beirniaid prif-lif o'r un farn"). Dw i'n siŵr bydd gan eraill awgrymiadau mwy defnyddiol! [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 21:30, 5 Medi 2025 (UTC) ::Diolch. Y broblem ydi, gyda’r dramâu, ac ambell i bantomeim a rhaglen deledu yn y 1970au dwi ddim yn meddwl bod neb wedi beirniadu’r gwatwar yma, neu’r defnydd o iaith hiliol, am ei fod yn cael ei dderbyn a’i weld ar deledu’r cyfnod, fel peth derbyniol a doniol. Ond yn yr hinsawdd bresennol lle mae yna ail-asesu difrifol a beirniadol, a sensitifrwydd eithafol dros enghreifftiau fel yma, tybed a ddylem gyfeirio at hynny, fel arwydd bod ein herthyglau yn gyfoes ac effro? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:33, 6 Medi 2025 (UTC) :::Newydd ddarllen yr erthygl Saesneg am ''Ain’t Half Hot Mum'' a gweld un frawddeg fel yma “the series does not get repeated by the BBC, as it is regarded as differing from modern broadcasting standards concerning its content.” Oes rhywun yn gwybod os oes canllawiau wedi’i cyhoeddi gan S4C neu’r Cyngor Llyfrau am hyn? Hynny ydi, peidio ail-ddangos cyfres fel un [[Gari Williams]] ''Galw Gari'' oedd yn cynnwys elfen o “dduo’r wyneb”, neu enghreifftiau tebyg. Mae’n faes mor ddyrys a theimladau cryf o’r ddau gyfeiriad. Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:46, 6 Medi 2025 (UTC) ::::Does gen i ddim ateb llawn ond dwi ddim yn siwr os ydi'n deg rhoi beirniadaeth uniongyrchol am awdur neu berfformwyr heblaw fod tystiolaeth eang o hynny. Mae gymaint o ddiwylliant yn adlewyrchu rhagfarn, ystrydebau neu anwybodaeth y cyfnod h.y. cymdeithas yn gyffredinol. Fel nodyn ychwanegol mae archif cyfryngau Clip Cymru yn cynnwys llawer o gynnwys a allai fod yn rhagfarnllyd neu sarhaus i wylwyr heddiw. Cyn gwylio'r cynnwys, mae yna rybudd blanced a mae'n rhaid cytuno gyda'r telerau yn parhau. Dyma mae e'n ddweud: ::::''Mae’r archif yma’n gofnod hanesyddol ac yn cynnwys deunydd a allai peri gofid neu niwed. Mae hyn yn cynnwys sylw’r wasg o drychinebau, troseddau a digwyddiadau hanesyddol eraill, ynghyd ag esiamplau o agweddau a iaith nad sy’n dderbyniol erbyn heddiw am bobl a grwpiau o gefndiroedd lleiafrifol.'' [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:22, 6 Medi 2025 (UTC) :::::Diolch. Mae hynny’n ddatganiad teg a chall. Dwi wastad wedi dadlau mai perthyn i’w cyfnod oedd yr enghreifftiau yma, ac yn anffodus, yn cael eu derbyn yng nghyd destun y cyfnod. Yr herio gan fy nghyd awdur ddaru fy nychryn y tro yma. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 01:47, 7 Medi 2025 (UTC) == Llif Trydar X == Oes yna rywun arall wedi sylwi bod y llif erthyglau dyddiol ar [https://x.com/Wicipedia Trydar / X] wedi peidio ers bron i fis? Oes rheswm technegol am hyn? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:17, 9 Medi 2025 (UTC) :Oes, problem dechnegol. Mae @[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]], sy'n gyfrifol am y cyfrif, [https://toot.wales/@carlmorris/115176157949634247 yn ymwybodol]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:13, 19 Medi 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics! == Helo pawb. Am y tro cyntaf ers sbel mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn cynnal Golygathon Wici Cyhoeddus. Pwnc y tro yma bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn Aberystwyth. Mae na gwahoddiad cynnes, (a phaned) i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) :Gwych! Wn i'm os y gallaf fod yn bresennol yn Aberystwyth, ond hapus i helpu o Lundain! Byddai'n wych petai rhywun yn gallu mynd drwy'r cylchgrawn SBEC sy'n cynnwys gwybodaeth am gyfresi drama a holl raglenni S4C o'i chychwyn. Wedi gofyn sawl gwaith i'r [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Llyfrgell]] a [[S4C]] am gopi o'r rhestrau dramâu, ond mae pawb i'w weld yn gwyro'r cais at ei gilydd! Siawns nad oes gan yr Archif Ddarlledu restr gyflawn o gyfresi, ffilmiau drama Cymraeg a fu ar S4C a chyn hynny ar BBC neu HTV?! Mae'n embaras os ddim! Byddai medru rhannu'r rhestr honno, yn wych! Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:48, 11 Hydref 2025 (UTC) :Gyda llaw, byddai'n wych medru cael cytundeb gyda [[BBC Cymru]], [[ITV Cymru Wales|ITV]] (HTV gynt) ac [[S4C]] i rannu delweddau o gyfresi drama S4C i gyd-fynd â'r erthyglau. Mae ein gwaith yn fodd gwych o hyrwyddo'r rhaglenni, ac felly y dylai ddisgyn yn daclus o dan yr elfen cyhoeddusrwydd neu farchnata, iddyn nhw. Mae hyn hefyd yn wir am y cynyrchiadau theatr, gan fod archif [[Geoff Charles]] o ran y Theatr, yn dod i ben ar ddiwedd y 1970au. Mae angen lluniau o'r 1980au ymlaen o gasgliadau theatr ffotograffwyr fel Gerallt Llywelyn, [[Keith Morris]] a Dylan Rowlands, ymysg eraill. Dwi'n ceisio cael Archifdy Gwynedd i rannu lluniau o gynyrchiadau Theatr efo mi ar gyfer Wicipedia, ond mae nhw'n bod yn anodd iawn ar y funud! Mae'n frwydr anodd, ac anheg yn fy marn i, gan bod y lluniau, fel arfer, yn eiddo i'r cyn-gwmnïau, ac nid yr archifdy neu'r ffotograffwyr. H.y, fel arfer, byddai'r ffotograffwyr wedi cael eu talu gan y cwmnïau am y lluniau, yn barod! Grrrrrrr. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:57, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am y sylwadau, ac am eich holl gwaith yn y maes yma! Hapus i cael sgwrs efo rheolwr yr archif i weld os oes na rhestr o'r holl dddramau efo ni. Ar rhan cael y ddarlledwyr o fod yn mwy agored, mae'r trafodaeth yma yn un sydd wedi bod yn parhau heb llawer o symyd am flynyddoedd, yn rhanol oherwydd resymau gyfreithiol and hefyd oherwydd diffyg dealltwriaeth o'r werth o fod yn agored. Mi wna'i i, ac eraill dwi'n siwr, parhau i roi pwysau ar sefydliadau i rhannu yn agored lle bynnag mae'r gyfraith yn caniatau. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 16:02, 10 Tachwedd 2025 (UTC) :::diolch Jason [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 09:22, 11 Tachwedd 2025 (UTC) == Cais i greu cyfres o erthyglau BOT == Helo pawb. Mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn parhau i weithio efo Llywodraeth Cymru i gefnogi'r Wicipedia Cymraeg. Fel rhan o'n brosiect eleni hoffwn greu tua mil erthygl newydd am actorion a chantorion enwog o Gymru a Hollywood. Mae'r erthyglau yma wedi cael i greu trwy grynhoi erthyglau Saesneg efo AI ac wedyn gyfieithu i'r Gymraeg gan ddilyn fformat tebyg. Mae'r erthyglau hefyd yn defnyddio data sydd eisoes ar Wikidata er mwyn nodi gwybodaeth fywgraffiadol. Dyma ragor o wybodaeth a llond llaw o enghreifftiau sydd yn drawstoriad o'r holl erthyglau. * pob un wedi'i olygu â llaw * 990 erthygl i gyd * yn cynnwys miloedd o dolenu at erthyglau am ffilmau * dros 80% yn menywod * tua 150 o Gymru a gweddyl yn sêr mawr ffilm a theledu '''Engreifftiau''' # [[Cyndi Lauper]] # [[Geraldine Chaplin]] # [[Jonny Owen]] # [[Lyn James]] # [[Mary J. Blige]] # [[Robin Davies]] # [[Sean Mathias]] # [[Sharon Stone (actores)]] # [[Tina Fey]] Fi'n hapus i derbyn unrhyw adborth neu pryderon sydd am lwythor holl erthyglau. Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 12:10, 29 Medi 2025 (UTC) :Mae hynny'n ymddangos fel erthyglau defnyddiol! Ewch amdani. Fodd bynnag, mae gen i gwpl o bryderon bach am y sampl honno. :* Ers tro bellach rydym ni wedi bod yn osgoi fformwlâu fel "Actores Americanaidd". Yn lle hynny: "Actores o'r Unol Daleithiau". :* Dw i'n amau'n fawr a yw categorïau fel "Merched a aned yn y 1950au" yn wirioneddol ddefnyddiol. Mae gennym ni ddigon o waith i'w wneud i gynnal y categorïau. Beth ydyn ni i fod i'w wneud â'r erthyglau sydd eisoes yn bodoli? Mae'n awgrymu llawer o waith ychwanegol i gynnal cysondeb. :[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:23, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch am y sylwadau @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]. ::* Dw'in hapus i ceisio newid y fformat o "Actores Americanaidd" i "Actores o'r Unol Daleithiau" cyn cyhoeddi'r batsh. ::* efo'r categoriau dwi'n hapus i mynd efo'r consensws. Y prif rheswm am cynnwys a rhai yma yw bod gen i rhyw cof o @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] yn deud bod nhw'n pwysig ar rhan cyfri y nifer o erthygalu sydd am menywod? Ond hapus i trafod. Bydd hi'n digon hawdd i tynnu nhw o na ::[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:04, 30 Medi 2025 (UTC) :Gawn ni newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth.? Mae yna anghysondeb fformat ar deitlau ffilmiau a cyfresi teledu - dylai nhw gyd fod yn italig. (er mae'r albymau yn iawn). Ac ie mae angen Genedigaethau BBBB ymhob erthygl a nid 'ganed yn y BBBBau'. Dyw'r cyfieithu AI ddim yn berffaith a byddai angen tipyn o welliannau i rhan fwyaf o'r erthyglau i addasu cyfieithiadau lletchwith a defnyddio Cymraeg mwy llyfn. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]]. Mi wna'i newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth. Efo teitlau ffilmau a cyfresi teledu, wyt ti'n son am y brif testun, neu'r rhestrau? Mi wna'i sieco a cywiro'r brif destun ond mae'r rhestrau yn defnyddio italig ar gyfer dolen i Wikidata a testun arferol ar gyfer dolennu Wici, a nid oess fordd o newid hyn dw'i ddim yn credu. Na'i sortio'r categoriau. Cytuno nad yw'r Gymraeg yn perffaith. Roedd hi'n balans rhwng erthyglau sych peirianyddol a ceisio creu rhywbeth mwy naturiol. Dw'i wedi bod trwy'r cyfan i ceisio cywiro unrhyw gwallau mawr ond fel y gwyddom, nid yw erthygl Wicipedia byth yn gorffenedig! Mi wna'i gweithio trwy'r sylwadau a gobeithio y bydd yr ansawdd yn dderbyniol. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:17, 30 Medi 2025 (UTC) :::Hia Jason. Ie, gyda'r rhestr mae'r broblem. Ond mae'n ymddangos fod hyn wedi bodoli erioed gyda ListeriaBot, a ddim o dan ein rheolaeth ni. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:00, 30 Medi 2025 (UTC) :Haia Jason. Mae angen ychwanegu defaultsort at y rhain (er enghraifft, <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:Lauper, Cyndi}}</nowiki></code>) er mwyn iddynt fod yn y drefn iawn mewn categoriau; sylwa ar drefn yr erthyglau yn [[:Categori:Prosiect Wicifflics]] ar hyn o bryd. :Mae hefyd angen gwneud hyn gyda nifer o erthyglau yn [[:Categori:Erthyglau LLGC 2023]] (ond nid y rhai lles nad oes cyfenw yn nheitl yr erthygl, e.e. [[Y Dywysoges Alexandrine o Baden]] – ac mae gan nifer ohonynt defaultsort eisioes). Tybed a all fot wneud hyn? :Does gen i ddim barn am [[:Categori:Merched a aned yn y 1950au]], ond buaswn i'n meddwwl y byddai'n bosib defnyddio Wiciddata i ddarganfod y nifer o erthyglau am ferched erbyn hyn. Efallai byddai rhywun ar [[:d:Wikidata:Request a query]] yn gallu ymgynghori? [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:01, 1 Hydref 2025 (UTC) ::Yn hollol Ham: mae na sawl teclyn erbyn hyn sy'n cyfrifo rhyw y person drwy Wicidata. Wedi dweud hyn os yw'r degawd yn bodoli, mi faswn i'n awgrymu eu defnyddio. Yn anaml iawn dw i'n anghytuno efo Craig, ond mae categoreiddio mor fanwl a phosib (Degawd yn y cyswllt yma) yn beth da, y fy marn i! Neu, o leiaf eu grwpio o dan y ganrif (fel a wneir ar en). Cofia hefyd fod [[:Categori:Merched yn ôl galwedigaeth]] yn ddefnyddiol. ::Dw i'n methu gweld problem ar y Rhestrau Wicidata / Wikidata List (sy'n cael ei ddiweddaru gan fot o'r enw Listeria). Os oes problem, rhowch wybod - gellir newid unrhyw agwedd o'r rhestrau hyn. ::Yn gyffredinol: braf gweld bod 80% o'r erthyglau yn ferched! Braf hefyd gweld swp o erthyglau sy'n hunan-ddiweddaru yn cael eu creu, drwy'r rhestrau Wicidata hyn. Mae na lawer o erthyglau a grewyd tua 2010 sydd a'r ffilmyddiaeth (gair a fathwyd gan DafyddT os cofiaf yn iawn) yn dod i ben ar y flwyddyn y cawson nhw eu creu! Ond mae Rhestrau Wicidata yn dod a'r erthygl yn gyfoes, yn fyw. ::Fe ddylem gael polisi ar AI. Mae enwici, Comin a ballu yn troi trwyn arno. Os yw'r wybodaeth yn gywir, diawl o ots gen i, ac os yw'n berthnasol i Gymru - gwell fyth! Yn ddiweddar dw i wedi bod yn defnyddio AI i chwilio am gysylltiadau Cymreig i berson ar Wicipedia; rhywbeth i feddwl amdano, Jason. Gyda llaw mae'r Uned technolegau Iaith yn gweithio ar Claude; ond yn anffodus, mae'n rhaid talu am hwnnw! Erchyll beth yw rhech llo bach. ::Un o wendidau mawr AI yw ei ddiffyg treiglo o fewn cod wici. Yn yr erthygl [[Cyndi Lauper]] ceir 'Ganwyd hi yn '''Dd'''inas Efrog Newydd yn...' Efallai y byddai'n bosib rhoi categori 'Heb ei brawf-ddarllen' ar bob erthygl, gyda'r golygyddion yn ei ddileu ar ol prawf-ddarllen yr erthygl? Tybed ydy'r grŵp gwirfoddolwyr yn dal gen ti i wneud hyn? A ninnau yma, wrth gwrs! ::Awgrymir ar ddogfennaeth y tri Nodyn (Pethau, Pobl, Lle) fod unrhyw Saesneg sy'n ymddangos (o Wicidata) yn y gwybodlenni yn cael ei gywiro / ei gyfieithu wrth roi'r nodyn ar yr erthygl ee enwau gwobrau ac enwau prifysgolion. Gall y rhain hefyd gael eu newid wrth brawf-ddarllen. ::Diolch Jason am dy waith diflino! Ymlaen ddywedwn i! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:08, 1 Hydref 2025 (UTC) :::@[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] Yn ychwanegol at sylw ̊Llywelyn2000, ac hefyd o'r erthygl Cyndi Lauper (yr unig un edrychais arni hyd yma), mae yna gamderiglo ar ôl rhagenwau (''pronouns'') hefyd. Os mai ti wnaeth y cyfieithu ac nid AI, er gwybodaeth [https://dysgucymraeg.cymru/media/14885/mynediad_de-cymru_fersiwn-2.pdf mae eglurhad o'r rheolau treiglo ar ôl rhagenwau i'w cael tabl ar dudalen 360 o'r cwrslyfr hwn]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:50, 2 Hydref 2025 (UTC) ::::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ga'i olwg ar hynny [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:12, 3 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am roi sylw i hyn, ac am yr awgrymiadau. Hapus efo'r syniad o cynnwys categori i nodi bod angen sieco bellach. Yn anffodus does gen i ddim staff neu wirfoddolwyr i helpu efo'r gwaith gwirio ar hyn o bryd ond gobeithio daw cyfle yn fuan. Dwi'n gallau cael golwg ar y gwybodlennu i weld os oes na data amlwg sydd angen i gyfieithu, cyn cyhoeddu. :::Ar rhan 'Ganwyd hi yn Ddinas Efrog Newydd yn...' tybed allet ti cadarnhau i mi beth sy'n cywir? mae Cysill yn awgrymu "yn Ddinas" neu "yn Ninas". Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:07, 3 Hydref 2025 (UTC) ::::Dyw Cysill ddim yn deall <u>ystyr</u> brawddegau! Felly dyw e ddim yn deall cyd-destunau gramadegol. Mae'r parau "yn ddinas" ac "yn ninas" yn bosibl, ond hynny mewn cyd-destunau hollol wahanol. E.e. "Mae Caerdydd yn ddinas"; "Ganwyd Dai yn ninas Caerdydd" – Cywir! "Mae Caerdydd yn ninas"; "Ganwyd Dai yn ddinas Caerdydd" – Anghywir! Felly "Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd" bob tro. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:44, 3 Hydref 2025 (UTC) :::::Gwych. Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 07:17, 6 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]]. Mi wna'i ychwanegu'r defaultsort i pob un. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:52, 3 Hydref 2025 (UTC) ---- Haia {{Ping|Jason.nlw}}. Ble ryan ni efo'r lanlwytho? Dw i newydd brawfddarllen dwy erthygl, ac fel y gellid disgwyl roedd manion ynddyn nhw i'w cywiro - ond mae hynny'n wir am fy ngwaith i hefyd; a chwaeth yw llawer o gywiriadau, nid cangyms. Mae mwy o blaid cael yr erthyglau hyn ar wici nag yn eu herbyn. Dw i ddim yn meddwl y byddaf yn medru rhoi llawer o amser fy hun ond mae'r system yn ei le (y categori prawf ddarllen), i fynd ati. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:51, 23 Tachwedd 2025 (UTC) == Trio gwneud "Info-box" == Helo - dwi'n trio gwneud "Info-box" ar gyfer yr albwm ADFYW gan y band Cordia. Am ryw reswm, tydi o ddim i weld yn gweithio. Ai defnydd sydd ar Wikipedia Saesneg yn unig ydi o? Gwerthfawrogi unrhyw help! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:08, 29 Medi 2025 (UTC) :Ceisiwch osgoi "Nodyn:Infobox unrhywbeth", os gwelwch yn dda! Mae gennym ni "Nodyn:Gwybodlen Albwm" yn lle hynny. A dweud y gwir, mae diffyg dogfennaeth ar gyfer cystrawen y wybodlen, ond gweler e.e. [[Yours Sincerely (albwm)]] i'w gweld ar waith. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Anhygoel - diolch! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:55, 29 Medi 2025 (UTC) == Fandaliaeth o Japan == Ers rhyw bythefnos mae na erthyglau mewn Japaneg yn cael eu creu: fandaliaeth bur. Heddiw'r bore crewyd 6. Oes rhywun yn cofio sut i atal ystod o gyfeiriadau IP os na wyddom IP'r fandal? [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/~2025-27513-94 oedd wrthi y bore ma.] Dw i'n poeni y gall cyn hir greu 6 mil neu 6 miliwn, gydag IP gwahanol ar bob un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:09, 6 Hydref 2025 (UTC) :Dw i newydd ddileu'r erthyglau a grewyd. Mae'n hawdd blocio un defnyddiwr, ond pan mae'n newyd ei gyfeiriad IP rhaid blocio'r ystod. {{u|Dafyddt}} - ydw i'n iawn yn dweud dy fod wedi gwneud hyn beth amser yn ol? Sut mae rhywun yn gwybod pa ystod o gyfeiriadau yw fy mhroblem i. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:48, 7 Hydref 2025 (UTC) ::Yn anffodus gyda IPv6 mae'n anodd blocio ystod penodol heb flocio ISP cyfan. Ond efallai mai dyma'r unig ateb yma. Dyma chwiliad o'r cyfeiriad IP https://wq.apnic.net/static/search.html?query=240B:253:3460:9300:70C3:666B:A8C5:7DA ::Felly byddai'r ystod "240b:240::/26" yn blocio pob cyfeiriad IPv6 sy'n defnyddio darparwr "Japan Internet Xing Co" (o leia dyna un o'i blociau IP). Byddai'n dda gallu blocio cyfeiriadau penodol rhag creu/golygu tudalennau fel gwestai. Ond dyw e ddim yn edrych yn bosib, dim ond gosodiad ar draws y wici cyfan i wahardd gwestai. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:15, 7 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch Dafydd! Mae hyn yn wendid yn y fersiwn diweddaraf, felly. Mi holai ar Meta pan ga i amser, oni bai fod rhywun yn fy nghuro! O leia dw i'n gwybod beth i'w ofyn rwan! Diolch eto. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:38, 8 Hydref 2025 (UTC) == Gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn 2025 - Galwad am enwebiadau == Helo bawb. Neges isod gan Rupal, fy nghyd-weithwr yma yn WMUK - Bydd e'n wych gweld enwau o'n gymuned ni yn y mix! Mae WMUK yn hapus i gyhoeddi bod enwebiadau ar agor ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn y DU''' 2025. Rydym yn gofyn i chi [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform enwebu unigolion a sefydliadau] sydd wedi bod yn rhan o ymdrechion Wikimedia UK i hybu gwybodaeth agored yn 2024/25. Y categorïau ar gyfer eleni yw: * Wicimediwr y Flwyddyn y DU (Unigolyn) * Partneriaeth y Flwyddyn (Sefydliad) * Wikimediwr Neywdd ("Up and coming") (Unigolyn) Rydym yn chwilio am bobl a phartneriaethau o fewn cymuned Wikimedia UK sydd wedi gwneud argraff fawr arnoch gyda'u gwaith gwybodaeth agored, yn 2024/25. Rydym yn arbennig o awyddus i glywed am bobl a sefydliadau a gyflawnodd brosiectau sy'n mynd i'r afael â'n themâu strategol, sef Tegwch Gwybodaeth, Llythrennedd Gwybodaeth, a'r Hinsawdd a'r Amgylchedd. Bydd enwebiadau'n cael eu beirniadu gan aelodau'r Pwyllgor Datblygu Cymunedol a chyhoeddir yr enillwyr yn y '''Dathliad Cymunedol''' ar '''Dydd Sadwrn 15 Tachwedd 2025'''. *i ddarllen mwy am yr enillwyr llynedd, ewch i https://wikimedia.org.uk/2024/12/2024-uk-wikimedian-year-awards/ *i enwebu, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/ *i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:58, 7 Hydref 2025 (UTC) :Wel, wel, o edrych ar restr llynedd gwelais bu Wicipedwr preswyl gyda'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, ond doeddwn ddim wedi clywed am hyn, er mod i'n aelod ac yn darllen y cylchgrawn o glawr i glawrǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:41, 8 Hydref 2025 (UTC) ::O ystyried cyfraniad enfawr [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Robin]] i Wici Cymraeg dros y blynyddoedd, wedi ei symud o ychydig gannodd o erthyglau i'r cannoedd o filoedd presennol, rwy'n credu mai da o beth byddai ei anrhydeddu ef ar ei ymddeoliad. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:02, 13 Hydref 2025 (UTC) :::Cytuno ac eiliaf [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 06:51, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::Hi Paul - fel dwedais i i AlwynapHuw, plîs defnyddiwch y ddolen i enwebu (neu gefnogi enwebiadau) i wneud yn hollol siŵr mae'r trefnwr ddim yn colli enwebiadau. Diolch! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:14, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Hi - plîs rhoi unrhyw enwebiadau yn y ddolen (https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/) Dwi ddim yn gyfrifol am y gwobrau hwn (un o fy nghyd-weithiwr yw'r trefnwr) felly dwi ddim yn siwr bydd enwebiadau rhywle arall yn cael eu cyfri. Dwi wedi tynnu ei sylw hi i'r sgwrs yma ond i wneud yn hollol siŵr, plîs defnyddiwch y ffurflen Google. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:08, 14 Hydref 2025 (UTC) :Dolen i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol nawr yn barod - [https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059?aff=oddtdtcreator&_gl=1%2Ap0azzm%2A_up%2AMQ..%2A_ga%2ANDA4MzAyNzQ0LjE3NTk3NDk4NTQ.%2A_ga_TQVES5V6SH%2AczE3NTk3NDk4NTMkbzEkZzAkdDE3NTk3NDk4NTMkajYwJGwwJGgw#search cofrestriad drwy Eventbrite]. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 13:40, 21 Hydref 2025 (UTC) == Yr Amgueddfa Genedlaethol yn agor ei drysau! == Yn dilyn tua 15 mlynedd o ofyn yn daer, o drafod yn bwyllog, ac o'u beirniadu'n agored... mae ein Hamgueddfa wedi rhyddhau dros 2,000 o luniau bendigedig ar drwydded agored Comin Creu. [https://images.museumwales.ac.uk/home?WINID=1759844199728 Dyma nhw!] Y cam nesaf yw uwchlwytho torfol i Gomin Wicimedia. Dyma beth sydd ar Comin ar hyn o bryd: [[:Commons:Category:Amgueddfa Cymru – Museum Wales]]. Mae na sawl teclyn i wneud y gwaith hwn; yr un a ddefnyddiais i uwchlwytho 850+ o dudalennau ''Llyfr Coch Hergest'' oedd 'OpenRefine': [https://openrefine.org mae'r cyfarwyddiadau a'r teclyn (am ddim) yn fama]. Amdani, rhywun? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:49, 8 Hydref 2025 (UTC) :Go dda - yr holl blagio wedi talu'i ffordd yn y pen drawǃ Diolch am dy ddyfalbarhad. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:59, 9 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch {{u|Rhyswynne}}! ::{{Ping|Gemma Coleman (WMUK)}} - os y gwnei di ofyn yn garedig i Sara neu Richard, dw i'n siwr y gwnawn nhw (neu ti?) torflwytho (mass upload) y lluniau yma. Gall y disgrifiadau hefyd fod yn y ddwy iaith: mae'r metadata ar gael. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:55, 15 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch! Dwi wedi tynnu eu sylw i'r edefyn hwn yn barod ac wedi ychwanegu hwn i fy 121 nesaf i drafod. Ar hyn o bryd mae OpenRefine (a torflwytho) dim rhywbeth dwi'n gwybod sut i wneud o gwbl! Hefyd, mae nifer o brosiectau gwaith arall 'da fi felly mae rhaid i fi gytuno blaenoriaethau gyda Sara. :::Ond bydd yn siom fawr i golli'r cyfle i ddefnyddiau'r delweddau felly wna i wneud fy ngorau i sortio rhywbeth. Hefyd, os mae unrhyw un yma gyda diddordeb yn hwn ond hoffi ryw fath o gymorth, hyfforddiant ac ati, rhowch wybod i fi - falle gallai gweithio gyda'i gilydd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:49, 21 Hydref 2025 (UTC) ::::Can diolch! Mi gaf innau olwg pan gaf amser. Am y cyntaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:53, 22 Hydref 2025 (UTC) == Adolygiad cynnwys ar gyfer digwyddiad "World AIDS day" == Mae’r [[metawiki:Wikimedia_LGBT+/Portal|grŵp defnyddiwr WMLGBT+]] yn chwilio am siaradwr Cymraeg gyda gwybodaeth a dealltwriaeth ynghylch HIV ac AIDS i wneud adolygiad o ba cynnwys sy’n ar gael yn barod am y pwnc ar Wicipedia Cymraeg a pa erthyglau sy’n angen gwella, cyfeiriadau neu sydd ddim yn bodoli. Mae’r bwriad yw creu rhestr o tasgau ar gyfer unrhyw siaradwyr Cymraeg sy’n mynychu’r Golygathon ar ddiwedd mis Tachwedd yng Nghaerdydd i nodi “World AIDS Day”. Efallai bydd rhywfaint o gyllideb i dalu am amser yr ymchwilydd. Oes gennych unrhyw ddiddordeb neu cwestiynau, cysylltwch [mailto:owen@wmlgbt.org owen@wmlgbt.org].  [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:13, 9 Hydref 2025 (UTC) :Hapus i helpu, o ran cyfieithu, ond mae fy ngwybodaeth o'r ddau gyflwr yn dennau iawn, er mawr gywilydd imi! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:59, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch! Mae yn bendant lot o waith cyfieithu i wneud i fod yn siŵr! @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] - dwi'n tagio chi i dynnu eich sylw i hwn. Paul - dwi ddim yn siŵr pa mor aml Owen yn ymweld Y Caffi, ydych chi'n hapus i gysylltu fe yn syth neu ydych chi'n hapus i fi rhannu eich cyfeiriad e-bost gyda fe? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:26, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Dim ond pam cafodd rhywun yn fy nhagio 😅 :::@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] rwyt ti'n croeso i rhannu fy nghyfeiriad ebost gyda pobl sy'n hoffi helpu. :::@[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]]: Rhaid i ni ffeindio rhywun sy'n gallu ymchwilio lle (yn Wicipedia Cymraeg) angen mwy o ystyriaeth ar bwnc HIV/AIDS. Ond mae llawer o erthyglau Seisnig dyn ni'n gallu cyfieithu hefyd. Diolch am atebu; dwi'n siŵr bod ni'n gallu croesawu eich cymorth — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 13:11, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::{{Ping|Paulpesda}} er gwybodaeth, mae Owen yn foi da, uchel iawn ei barch gan Wikimedia UK ayb a'r byd technoleg gwybodaeth drwy'r byd. Mae hefyd yn gweithio yn Llundain: handi iawn! Ac yn bwysicach na dim... yn gyfaill i ni yma ar cy-wici! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:00, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]], rwyt ti'n garedig iawn! Ond gweith''iais'' i yn Lundain; rŵan, dwi'n byw yng Nghanol Caerdydd (ers 2 flynedd) a dwi'n gweithio o gartref yma 😅 — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 09:42, 15 Hydref 2025 (UTC) ::::::O uffern i'r Nefoedd, felly! ;-) bydd rhaid cael sgwrs dros beint! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 14:43, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::::Bydda i am y cyfarfod bod Gemma wedi crëu: [[m:Meetup/Cardiff/5]] (ond bydda i'n tipyn hwyr) — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 14:52, 15 Hydref 2025 (UTC) == Coleg Cenedlaethol Cymru == Byddwch yn ofalus wrth ddyfynu o ddeunydd gan y [[Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol|Coleg Cenedlaethol Cymraeg]], gan imi ddod ar draws sawl ffaith anghywir yn eu deunydd, ac ar eu gwefan. Gwell croes-wiro bob amser i fod yn saff. Er enghraifft, mae nhw'n nodi mai ym 1936 y cyhoeddwyd y nofel ''[[Y Wisg Sidan]],'' ond ym 1939 sy'n gywir, fel ag y mae yn y ''[[Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru]]'' ac ar ein tudalenau ni! Felly hefyd gyda blwyddyn darlledu'r addasiad i deledu, ''[[Y Wisg Sidan (cyfres deledu)|Y Wisg Sidan]]'' sef 1997 ganddynt hwy [blwyddyn yr ail-ddarlledu] ond ym 1995 cafodd y gyfres ei darlledu gyntaf, gan ennill gwobrau [[BAFTA Cymru]] ym 1996. Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:04, 16 Hydref 2025 (UTC) == Cyfarfod Wikimedia Caerdydd, 6 Tachwedd 2025 == Mae @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] eisoes wedi crybwyll hyn mewn sylw uchod, ond dyma [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/5/cy wybodaeth am y digwyddiad, sydd ar gael yn Gymraeg] bellach. O edrych yn ôl ar hen hysbysiadau, sylweddolais bod dros 10 mlynedd ers ein digwyddiad diwethaf yng Nghaerdydd - mae amser yn hedfan. Byddai'n grêt gallu cwrdd efo rhai ohonoch yno. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:24, 17 Hydref 2025 (UTC) :Cofiwch am y digwyddiad hwn yr wythnos hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:09, 31 Hydref 2025 (UTC) ::Sut aeth hi, Rhys? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:33, 17 Tachwedd 2025 (UTC) :::Aeth yn dda iawn, diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Daeth 11 person, rhai heb olygu o gwbl (gan gynnwys aelod o gymdeithas hanes leol) a phobl sy'n ymddiddori mewn sawl pwnc/wici gwahanol. Efallai trefnir digwyddiad tebyg ym mis Ionawr. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:46, 17 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Fantastig {{u|Rhyswynne|Rhys}}! Mae 11 yn dorf fawr, y dyddiau hyn! Dw i'n dal i gofio'r golygathon cyntaf hwnnw yn y Llyfrgell Ganolog. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:17, 20 Tachwedd 2025 (UTC) == Oes myfyrwyr yma? (Galwad am bapurau) == Mae'r [https://celticstudents.blogspot.com/ Gymdeithas Myfyrwyr Astudiaethau Celtaidd] wedi agor eu galwad am bapurau i fyfyrwyr cyfredol a rhai sydd newydd raddio. Oes unrhyw fyfyriwr yma gyda diddordeb (falle sydd a chysylltiad â ieithoedd Celtaidd ar Wiki?) Mae'r gynhadledd yn ddigwyddiad hybrid yn yr Iwerddon ar yr 11eg o Fehefin hyd y 13eg o Fehefin 2026 ac mae'r dyddiad cau i roi eich crynodeb ar y 12fed o Ragfyr - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScsDRbzUe_ffIdiWAvIqsWTT7yb1oO0zCykg9assb_ccy4eVg/viewform dolen yma] (Fel arfer, rhowch wybod i fi os hoffech chi gael sgwrs/cymorth/mwy o fanylion am hyn.) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:07, 21 Hydref 2025 (UTC) == Dathliad cymunedol 15 Tachwedd == Diolch am eich enwebiadau ar gyfer y gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn. Os hoffech chi ymuno â ni am ein Dathliad Cymunedol (Dydd Sadwrn 15fed Tachwedd 11yb - 1yh) ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 i gofrestru. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:06, 28 Hydref 2025 (UTC) == Ffilmiau bot "am berson" == Mae 'na gwenid ar Wicidata bod y categori "ffilmi am berson" (Q645928) heb fflag sy'n mynnu bod enw "y person" yn rhan o'r data. Newydd dreulio amser yn rhoi enw "y person" a phwt o wybodaeth amdano ar erthygl [[I Accuse!]], rhywbeth byddwn yn disgwyl i Wicidata ei ddarparu ar erthyglau bot! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) :Cytuno. Dros dro, ar Wicidata, dw i wedi rhoi Alfred Dreyfus fel 'Prif bwnc' y ffilm, ac mae hwnn'n llifo i'r Wybodlen. Gelli godi'r datrusiad (dy awgrym) ar dudalen Cymuned WD hefyd, cofia. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:31, 17 Tachwedd 2025 (UTC) == Cyfieithiad digwyddiad Diwrnod AIDS y byd == Hiya! Cyn mynd ar wyliau blynyddol roedd fi trio cyfieithu'r tudalen digwyddiad ar gyfer y digwyddiad World AIDS day yng Nghaerdydd diwedd Tachwedd (https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy). Dwi wedi gwneud fy ngorau ond dwi'n teimlo fel dwi wedi rhedeg mas o amser i fod yn hollol ofalus a hefyd, mae'n falle yn gam rhy bell am fy Nghymraeg! Os bydd unrhyw un yma sy'n fodlon i brawf darllen a chywiro unrhyw gamgymeriadau yn fy Nghymraeg, byddwn i ddiolchgar iawn! (Hefyd, mae'n amlwg dwi ddim wedi cweit yn deall sut mae'r offer cyfieithu yn gweithio ac mae'r dolenni wedi diflannu!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 17:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) == Enwau Groeg yr Henfyd == Nodyn sydyn i holi ynghylch cyfieithu enwau cymeriadau o [[Groeg yr Henfyd]]. Wrthi yn cyfieithu erthyglau am ddramâu [[Soffocles]] ac eraill, ac yn sylwi weithiau bod yr enwau / cyfieithiadau mae'r beirdd fel [[Euros Bowen]] neu [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]] yn ei ddefnyddio / gynnig, yn wahanol i'r rhai sydd eisoes ar waith ar Wicipedia Cymraeg. Er enghraifft, y proffwyd dall [[Tiresias]]. "Teiresias" mae Bowen yn ei ddefnyddio, sy'n agosach at y "Teiresias / Τειρεσίας" wreiddiol, ond defnyddiodd @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] Tiresias. Tydwi ddim yn ddigon o ieithydd i ddadlau pa un sy'n fwyaf cywir, ond byddai'n dda derbyn barn er mwyn cysoni'r holl erthyglau. Yr un modd gyda Thesews, brenin Athen. Thesews sydd gan Bowen, ond [[Theseus]] sydd gennym ni, er mai "Thesews" sydd yng nghorff yr erthygl. Ydi hi'n iawn imi addasu'r hyn sydd gennym i gyd-fynd â'r cyfieithiadau cyhoeddedig? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 12:24, 7 Tachwedd 2025 (UTC) :Yn wir, mae'r peth fel siop siafins, er nad oes ateb amlwg. Wrth wraidd y broblem mae'r arfer Seisneg o droi enwau Groegaidd yn rhai Lladin. A phan, ar ben hynny, rydyn ni'n Cymreigeiddio'r ffurfiau Saesneg-Lladin, mae'n mynd yn gymhleth iawn. Felly mae dewisiadau anghyfforddus i'w gwneud yn aml. O'm rhan i, byddwn i'n falch o'ch gweld chi'n tacluso rhywfaint o'r pethau hyn, Paul. ("Thesews" yw'r ffurf yn ''Geiriadur yr Academi'', a dydw i ddim yn siŵr pam nad yw hynny'n cael ei ddefnyddio ar gyfer teitl yr erthygl.) [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:05, 7 Tachwedd 2025 (UTC) ::Diolch. Wedi dechrau ar y twtio. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:26, 8 Tachwedd 2025 (UTC) ::Wedi creu y dudalen a'r rhestr hon [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]] er mwyn cysoni'r enwau. Mae ambell i deitl / enw yr erthyglau Cymraeg yn dal i ddefnyddio'r teitl Saesneg. A ddylem gywiro rheiny hefyd? @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]]@[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 21:28, 8 Tachwedd 2025 (UTC) :::Tydw ina ddim o bell ffordd yn arbenigwr, a fy naliadau wedi newid dros y blynyddoedd. Dw i'n cofio dadlau y dylem gadw'n slafaidd at yr hyn mae'r ffynonellau solad yn ei ddweud, ond bellach, dwi'n meddwl y dylem ni, weithiau benderfynu rhai pethau fel hyn ein hunain. Mae'r 'ffynonellau solad' yn aml yn simsan, yn gwrth-ddweud ei gilydd neu wedi dyddio'n arw. Dw i'n hoffi dy syniad o restr i geisio barn, sgwrs ac yna cytundeb a chysondeb traws-cy-wici. Efallai hefyd, ryw ddydd y byddai rhestr enwau pobl o'r Hen Roeg (a Rhufeinig!) hefyd yn beth da. Mae pob ebw lle sy'n gorffen gyda 'eus' yn amlwg yn trosi'n naturiol, yn Cymreigio'n naturiol i 'ews', fel yr awgryma Craigysgafn, uchod. Felly hefyd (yn fy marn i) y dylid trosi 'hydro' yn 'heidro'... ond sgwrs arall yw honno! Diolch am dy waith efo hwn Paul; efallai yn nes ymlaen y medri gynnig pennod ar hyn i'w roi yn ein [[Wicipedia:Arddull|Polisi arddull]]? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:19, 9 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Diolch. Dwi'n sylwi bod 'us' yn troi'n 'os' hefyd. Cytuno bod hi'n hen hir ddadl ddi-ateb! Hyd yn oed pan oeddwn yn astudio Lefel A yn yr ysgol 35 mlynedd yn ôl! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:26, 9 Tachwedd 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics yn Aberystwyth == Helo pawb. Mae dal amser i gofrestru am y digwyddiad yma! Diwrnod allan yn Aberystwyth, Paned am ddim, cyfle i gwella'r byd trwy olygu Wicipedia? Oes angen rhagor o rhesymau?! Pwnc y digwyddiad bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn y Llyfrgell Gen. Mae na gwahoddiad cynnes i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) == Diolch == Dim ond nodyn o ddiolch i'r gymuned am fy enwebiad ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn 2025'''. Wedi ei werthfawrogi yn fawr. Llongyfarchiadau hefyd i @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am ei enwebiad yntau. Er na fu'r ddau ohonom yn llwyddianus y tro yma, dwi'n siwr ein bod yn gwerthfawrogi'r gydnabyddiaeth yn fawr, ac yn falch o weld bod y Wicipedia Cymraeg yn cael ei phriod le, gyfochor â'r rhai drwy'r byd. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:36, 16 Tachwedd 2025 (UTC) :Ia wir, diolch gyfeillion. Dw i wedi enwebu un ohonoch yn flynyddol dros y 10 mlynedd diwethaf, heb lwc. A llongyfs Paul. Efallai ei bod hi'n bryd i cy-wici ddewis Wicipediwr y Flwyddyn ein hunain, ac nid gadael i bobl o'r tu allan, na wyddan nhw fawr o ddim am ein gwaith yma, i ddewis ar ein rhan! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:53, 16 Tachwedd 2025 (UTC) == Enable global sysops on this wiki? == <div class="cd-moveMark">''Moved to [[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi#Enable global sysops on this wiki?]]. [[Defnyddiwr:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Codename Noreste|sgwrs]]) 04:46, 18 Tachwedd 2025 (UTC)''</div> == Pythefnos brysur ar gyfer digwyddiadau Wiki == Mae nifer o ddigwyddiadau Wiki sy’n eisiau denu siaradwyr Cymraeg dros y pythefnos nesaf. Mae’r manylion yn y [https://mailchi.mp/7132aa06fbfc/z6dydykmbj cylchlythyr Cymru newydd] (tanysgrifio [https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru yma]) ond isod yw crynodeb bach… '''Dydd Gwener 28ain yn Aberystwyth''' - [https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 Golygathon Wici-Fflics] gyda Jason yn y Llyfrgell Genedlaethol '''Dydd Sadwrn 29ain yng Nghaerdydd''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy Golygathon Diwrnod AIDS y Byd] yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd. '''Dydd Sadwrn 29ain AR-LEIN''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:World_AIDS_Day_2025_online Golygathon Diwrnod AIDS y Bydd ar-lein]. Does dim cyfieithu byw i'r Gymraeg ond mae llwyth o erthyglau ‘da nhw sy’n angen fersiynau Gymraeg. '''Dydd Sadwrn 6ed Rhagfyr AR-LEIN''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. Am fwy o wybodaeth neu i gofrestru, dilynwch y dolenni uchod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:45, 26 Tachwedd 2025 (UTC) :Whaw! bwydlen blasus iawn, Gemma! Gwych iawn! Dw i yng Nghaerdydd ddydd Sadwrn, i weld y rygbi, ond duw a wyr os y caf amser i bicio i fewn i'r Llyfrgell Ganolog. Cawn weld! Pob hwyl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:10, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ::Oooh - mwynhau! (Yn anffodus, dwi ddim yn disgwyl llawer yn erbyn De Affrica ar hyn o fryd, ond mae gwyrthiau'n digwydd). Byddwn ar y 5ed llawr yn y llyfrgell o 1yh os hoffech chi ddod draw cyn y gêm (a diolch am yr atgoffiad am y rwgbi)!!! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:03, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ==David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)== Wedi sylwi bod yr erthygl wedi ei nodi fel un i'w dileu gan [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] gydag un o'r rhesymau: "Dim byd yn nodedig.". Mae cas gen i'r miloedd o erthyglau un llinell o fywgraffiadau sydd ar Wicidpedia. Nifer fawr ohonynt wedi eu creu fel rhan o brosiect "Wicibobl" deng mlynedd yn ôl. Mae angen "prosiect" newydd i wella'r fath erthyglau! Ond rwy'n anghytuno a barn Robin bod 'Druisyn' yn un sydd un mor ddi-nod ag i beidio haeddu erthygl. Roedd yn weinidog Wesla o'r un oed ag [[John Evans (Eglwysbach)|Eglwysbach]], cafodd y ddau eu geni yr un flwyddyn a'r ddau eu derbyn i'r weinidogaeth yr un pryd. Eglwysbach, yn ddi-os oedd brenin ei enwad yn y cyfnod, ond roedd 'Druisyn' yn dywysog amlwg. Rwyf wedi symud yr erthygl wreiddiol o [[David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)]] i [[David Jones (Druisyn)]] ac wedi ei wella. Mae llawer iawn fwy gallwn ychwanegu ato, ond rwy'n gobeithio bod y pwt o ychwanegiad yn ddigon i berswadio Robin o haeddiant lle Druisyn yn ein harlwy [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:20, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) : Pwrpas Tudalenau Sgwrs ar ein herthyglau yw rhoi lle i drafodaethau fel hyn, Alwyn, neu bydd y Caffi'n boddi gyda manion. : Drwy greu erthygl newydd sbon ac ailgyfieriad, dyw 'Hanes yr Erthygl', bellach, ddim ar y dudalen newydd. Mi wnai gynnwys pwt yn fano i gywiro hyn. Er mwyn cadw'r erthygl wreiddiol, y dull arferol yw symud y dudalen a thrwy wneud hyn mae hanes y dudalen (a phwy a'i chreodd) yn mynd gyda hi. : Amlygrwydd. Doedd yr erthygl ddim yn cynnwys y wybodaeth ti'n ei nodi fod Druisyn yn nodedig am fod yn 'dywysog amlwg ei enwad'. Ond dyw'r erthygl newydd ddim chwaith. Heb gyfeiriadaeth i ffynhonnell solad, gall person ddim fod yn nodedig. Mae ein polisi ([[Wicipedia:Amlygrwydd]]) yn nodi'r meini prawf. Efallai fod y dyn yn nodedig, ond doedd yr erthygl fel ag yr oedd ddim yn dweud hynny. Er enghraifft pe bai'r erthygl Wici ar Druisyn wedi nodi fod erthygl arno yn y [[Y Bywgraffiadur Cymreig]] (a chyfeiriad i'r wefan honno) yna byddai'n nodedig. : 'Wicibobl' - doedd gen i ddim i'w wneud gyda'r prosiect yma, Alwyn, ar wahan i awgrymu (gydag eraill) fod angen mwy o gnawd ar yr erthyglau. Prosiect y LlyfrGen ydoedd. :Yn olaf, wnes i [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=David_%27Druisyn%27_Jones_%28gweinidog_a_llenor%29&diff=14344960&oldid=14344922 ychwanegu'r Nodyn ar yr erthygl gyda mwy nag un rheswm]: ''Dim byd yn nodedig. Dim cyfeiriadaeth. Dim Categori. Ddim chwaith yn cyrraedd y lleiafrif sydd ei angen (2 baragraff) a dim gwybodlen.'' Nid fod y gwrthrych yn nodedig yn unig. Cofion cynnes... Robin - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:50, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) ::{{Ping|Llywelyn2000}}{{Ping|AlwynapHuw}} Pan welais i'r erthygl wreiddiol, deallais fod nodyn Robin yn golygu bod ganddi nifer o broblemau yr oedd angen eu datrys cyn iddi gyrraedd safon dderbyniol. Un ohonynt oedd nad oedd yn egluro pam roedd Druisyn yn nodedig. Edrychais i o gwmpas i weld a oedd ateb cyflym, ond heb lwyddiant. Ac yn awr mae Alwyn wedi gwneud gwaith gwych i ddangos yr union beth roedd Robin yn chwilio amdano. Felly gweithiodd popeth yn y ffordd y dylai. Pan oeddwn i'n ennill fy mywoliaeth fel golygydd, fy arwyddair oedd: "Ni allaf i obeithio gwneud y llyfr hwn yn berffaith, ond gallaf i geisio ei wneud yn well." A dyna'r cyfan y gallwn ni ei wneud gyda phrosiect mor enfawr â Wicipedia: daliwch ati a brwydro yn erbyn y talcen caled. Diolch i bawb am eu hymdrechion! Dafydd [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:58, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) :::Rhoddodd rhywun nodyn uwch ben yr erthygl yn fwgwth ei ddileu. Mi ysgrifennais i erthygl deg am yr wrthrych, ac rwy'n cael fy meirniadu! Naw wfft i'r fath nonsens! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:13, 4 Ionawr 2026 (UTC) == Gêm fach Wiki ar gyfer y cyfnod Dolig? == Chwilio am rywbeth ymlaciol i wneud ar Wiki dros y cyfnod Dolig? Neu rywbeth hawdd i ddenu eraill i gyfrannu i'r bydysawd Wici? Beth am chwarae "The Distributed Game"? (lot gwell na Monopoly!) Mae'n gêm sy'n wedi cael ei chreu er mwyn cyfateb erthyglau a chategorïau Wici newydd gyda gwrthrychau Wikidata ac mae'n bosib cyfatebu erthyglau ar Wicipedia Cymraeg gyda'r gwrthrych perthnasol ar Wikidata - dolen yma https://wikidata-game.toolforge.org/distributed/#game=82&opt={%22type%22%3A%22cy%22}. Darllenwch y crynodeb o'r erthygl Cymraeg a phenderfynu os mae'n ynghylch y gwrthrych Wikidata neu na (neu ddewis "Skip") Rhywbeth hawdd i wneud o'r soffa am Wicipedwyr brwdfrydig ond yn hefyd yn addas am siaradwyr Cymraeg llai hyderus neu ddysgwyr achos y cyfan sy'n eu hangen yw digon o Gymraeg i wybod os bydd y crynodeb yn berthnasol i'r gwrthrych Wikidata ac mae opsiwn i hepgor os dydyn nhw ddim yn deall. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:39, 23 Rhagfyr 2025 (UTC) :Welais i'r neges isod mewn un o'r grwpiau Wiki Telegram ddoe gan y crëwr o "The Distributed Game" :''"Just to note the amazingness of the Welsh community, there are now 0 potential matches for cywiki in the game! (until more articles are created...)"'' :Jobyn gwych pawb! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:24, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Allan o Hawlfraint 01/01/2026 == Ar y cyntaf o Ionawr pob blwyddyn bydd llyfrau awduron a fu farw dros 70 o flynyddoedd namyn ddiwrnod yng nghynt yn dod yn rhydd o hawlfraint. Ar Ddydd Iau bydd gweithiau'r awduron Cymraeg isod, a fu farw ym 1955, ymysg y rhai sydd yn dod yn rhydd o hawlfraint: *James Ifano Jones (Ifano), Llyfrgellydd *[[William Ambrose Bebb]]—tua 20 o lyfrau *[[Edward Morgan Humphreys]]—Dirgelwch yr anialwch (1911), Rhwng rhyfeloedd (d.d.); Yr etifedd coll (d.d.); Y llaw gudd (1924); Cymru a'r wasg (1924); Dirgelwch Gallt y Ffrwd (1938); Detholiad o lythyrau'r hen ffarmwr (1939); D. Lloyd George (1943); Ceulan y Llyn du (1944); Y wasg yng Nghymru (1945); Gwŷr enwog gynt, 1 (1950); Profiadau golygydd (1950); Gwŷr enwog gynt, 2 (1953); *[[David Bowen (Myfyr Hefin)]]—Oriau Hefin (1902), Emynau pen y mynydd (1905) Cerddi Brycheiniog (1912). Llyfrau coffa ei frawd [[Ben Bowen]] *[[Thomas Jones (1870-1955)|Thomas Jones]]—Cerrig milltir (1942) a nifer o lyfrau Saesneg *John Pierce—Tri mewn trybini (1933), Dan lenni'r nos (1938), Blacmel (1946) *William Philip Jones—esboniadau *[[Robert Dewi Williams]]—Clawdd Terfyn, *[[Gwilym Davies]]—Y Byd ddoe a heddiw [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:41, 30 Rhagfyr 2025 (UTC) == British Newspaper Archive newydd ei ychwanegu at Lyfrgell Wicipedia == Rwyf wedi sôn am Lyfrgell Wicipedia o'r blaen, adnodd o ffynonellau academaidd ac eraill sydd yn costio lawer i danysgrifio iddynt, fel arfer, ond sydd ar gael am ddim i olygwyr cyson safleoedd Wici. Adnodd newydd sydd wedi ychwanegu at yr arlwy yw ''"The British Newspaper Archive"'' sydd yn cynnwys nifer o bapurau newyddion lleol a Phrydeinig hyd at 1999. Trysor os am ysgrifennu erthyglau am bobl neu ddigwyddiadau hyd at chwarter canrif yn ôl! Mae modd cael tanysgrifiad i'r llyfrgell os: *Mae gennych gyfrif sydd o leiaf 6 mis oed *Rydych wedi gwneud o leiaf 500 o olygiadau i brosiectau Wikimedia *Rydych wedi gwneud o leiaf 10 golygiad i brosiectau Wikimedia yn ystod y mis diwethaf *Nid ydych wedi'ch rhwystro rhag golygu prosiect Wikimedia ar hyn o bryd Mae'n wirioneddol werth chweil cael mynediad i'r llyfrgell gweler https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ am fanylion [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:09, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Dw i wedi clywed dipyn am hwn ond erioed wedi tanysgrifo / cofrestru. Bydd dy ddolen ac esboniad yn arbed hanner awr! Diolch o galon. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:24, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am hwn Alwyn. Rwy wedi bod yn defnyddio Newsbank drwy gofrestriad y Llyfrgell Gen. Oes angen cofrestru ar wahan i'r "British Newspaper Archive" felly, er fod y ddolen yn dechrau o Lyfrgell Wicipedia? Un peth anffodus rwy wedi sylwi yw diffyg deunydd papurau fel y Western Mail o'r 1980au/1990au. Mae stwff o 2000 ymlaen i gael yn electronig drwy Newsbank, a mae yna sganiau hen iawn ar gael ond dim byd yn y canol. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 13:31, 6 Ionawr 2026 (UTC) ::Ar y cyfan mae'r papurau newyddion sydd ar gael trwy docyn darllen LlGC yn deitlau mawr Prydeinig, y ''Times'', y ''Guardian'', y ''Daily Mirror'' ac ati. Mae British Newspaper Archive efo mwy o bapurau rhanbarthol a lleol megis ''Daily Post'', ''Western Mail'' a rhai lleol fel y ''North Wales Weekly News'', ''Cambrian News'', ''Cardiff Post''. Mae rhai o bapurau Cymraeg yno hefyd ''Y Dydd'' yr ''Herald Gymraeg'' ac ati (ond nid ''Y Cymro'' ysywaeth). Mae Llyfrgell Wicipedia hefyd yn cynnwys mynediad at safleoedd fel NewspaperARCHIVE.com, efo papurau o'r UD a Chanada a Newspapers.com (rhan o deulu Ancestry.Com) sydd â phapurau o bob gwlad ac iaith. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:24, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Categoriau ac Isgategoriau == Gweler dudalen sgwrs y Cateogri "Cerddi Cymraeg" (sorri, ddim yn siwr sut i greu dolen i dudalen sgwrs cateogri. Dwi'n meddwl bod hyn yn gwestiwn all fod yn berthnasol at lawer o bethau eraill heblaw cerddi, sef unrhywbeth y gellir ei osod o fewn uwch-gategori ac hefyd is-gategori. I grynhoi fy sylwadau yna: mae rhai cerddi ar wicipedia yn yr uwch gateori "Cerddi cymraeg" a rhai wedyn dim ond mewn is-gategoriau e.e. "Cerddi cymraeg am farwolaeth", "Pryddestau", "Cerddi Cymraeg o Gymru" ac ati, a llawer ohonynt yn y ddau. Rydw i wedi rhoi pob cerdd dwi wedi creu tudalen iddi yn yr uwchgategori (a weithiau'r isgategoriau hefyd) gan fy mod i'n ''gweld budd mewn cael un rhestr gynhwysfawr o bob cerdd cymraeg â thudalen iddi ar wicipedia'', nad yw'n bodoli ar hyn o bryd. Ond mae defnyddiwr eraill wedi symud rhai o'r cerddi allan o'r uwch-gategori yna. Oes consensws?--[[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 08:14, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Dyma ddolen i'r tudalen: [[Sgwrs Categori:Cerddi Cymraeg]]. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:49, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch. @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] oedd yr defnyddiwr symudodd 'Y Gorwel' - tybed a fyddent yn fodlon eglur eu rhesymeg? [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 15:07, 9 Ionawr 2026 (UTC) ::Diolch Figaro, rydw i wedi ymateb ar y dudalen sgwrs. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 22:55, 9 Ionawr 2026 (UTC) == Digwyddiadau ym mis Ionawr == Blwyddyn Newydd Dda pawb! Gobeithio gawsoch chi gyd amser i ymlacio a mwynhau dros y Nadolig. Dwi'n gwybod am ddau beth Wiki sy'n digwydd dros fis Ionawr gyda chysylltiad i Gymru neu'r Gymraeg (ond os mae mwy yn digwydd dwi'n mwy na hapus i gefnogi neu hybu nhw - rhowch wybod i fi)! '''Dydd Sadwrn 17eg Ionawr AR-LEIN (ail-drefnwyd o'r 6ed Rhagfyr)''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. (Ond yn anffodus, dyma'r un amser â "[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Navigating_challenging_topics;_Creating_a_toolkit_for_supporting_editors Navigating Challenging Spaces]", digwyddiad arall ar-lein.) '''Dydd Iau 22ain Ionawr yng Nghaerdydd''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/6/cy Wiki Meet Up yn Bru Coffee] (Heol y Frenhines) 6yh Rydym hefyd yn chwilio am wirfoddolwyr i helpu gyda [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales Wiki Loves Folklore] sy'n dechrau 1af Chwefror. [https://docs.google.com/document/d/1Pb481WON3dLHmhieouTklMkeBUQs7GywK-pFyh8Wg1s/edit?tab=t.0 Fwy o wybodaeth yma] neu cysylltwch fi ar gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Ac i orffen, dyma'r ddolen i'r [https://mailchi.mp/71293f340a72/z6dydykmbj-5239135 cylchlythyr Ionawr] ar gyfer unrhyw un sy ddim wedi tanysgrifio ond hoffwn gael y gwybodaeth [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:37, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Enwau gwledydd? == Tybed gai holi ynglŷn â phwy sydd wedi penderfynu cael enwau gwledydd de Amercia wedi'u sillafu mewn Cymraeg ffonetig reit od? EE Feneswela, Tsile, Wrwgwái etc. Heblaw am fod yn ddryslyd ac anghyfarwydd i ddefnyddwyr Wicipedia, onid hyn i gyd yr un fath o beth a sillafu "Caernarfon" yn "Karnarvon" gyda "K" a "V" - fyddai ddim yn dderbyniol i ninnau?? Oni fyddai'n dangos parch i bobloedd y gweldydd yno i ddefnyddio'r enwau fel sydd yn eu hiaithoedd nhw, EE "Venezuela"? Hyd y gwyddai i, unig wlad de America gydag enw Cymraeg sy wedi datblygu’n naturiol ydy "Yr Ariannin". Yn sicr does 'na'r un siaradwr Cymraeg sy'n galw prif ddinas Rwsia yn "[[Moscfa]]"??? Neu os am gadw at y defn yno, I fod y gyson, dylai "Buenos Aires"  troi'n "Bwenos Eires", "Chicago" yn "Tsicago" a "Leipzig" yn "Leibtsich"? ''-- Mae ddrwg iawn gennyf swnio fel swnyn!! Mae Wicipeida yn hollol wych... a llawer o ddiolch i bawb am eu holl waith ffantastig!'' Llawer o ddiolch Huw [[Defnyddiwr:Huw P|Huw P]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Huw P|sgwrs]]) 19:53, 11 Ionawr 2026 (UTC) :Haia Huw, a diolch am dy gwestiwn a'th bryder. Os oes un maes sydd wedi rhannu cymuned WP dros y blynyddoedd, yna dyma fo!!! Ond, mae angen ail-godi'r peth, wrth gwrs, a newid cyfeiriad os oes angen. :Mae enw pob gwlad yn cael ei ystyried ar dudalen Sgwrs y wlad honno. Cymer olwg rai ohonynt yn gyntaf. :Dyma ein polisi: [[Wicipedia:Arddull#Gwledydd]], sydd wedi esblygu dros yr ugain mlynedd diwethaf a dyma dabl gyda ein henw dethol yn y golofn olaf: [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. :Efallai erbyn hyn fod angen hefyd colofn arall yn y tabl uchod: colofn i waith Comisiynydd y Gymraeg ac Uned Ddata a Chyfnewid, Llywodraeth Cymru; roedd [[Dylan Foster Evans]] yn rhan o'r gwaith hwn ac mae'n golygu yma bob yn hyn a hyn dan yr enw {{u|Troellwr}}. Byddai hyn yn fan cychwyn da: colofn newydd (yr olaf ond un o'r dde), gyda'u hawgrym nhw. Yna trafodaeth cyffredinol yma yn y Caffi. Dyna fy awgrym, ond mae gan lawer iawn ddiddordeb yn yr hyn rwyt ti'n ei godi, dwi'n siwr! :Bydd barod! Rwan ta, gad i mi nol ecsoset neu ddau... :Cofion cynnes - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 20:43, 11 Ionawr 2026 (UTC) ::Heia Huw. Mae pwnc enwau gwledydd yn ddadl hen iawn ar Wicipedia (cafwyd y trafodaethau cyntaf dros 20 mlynedd yn ôl!). Bu sawl defnyddiwr o blaid dilyn safonau'r drefn addysg ar y pryd (Yr Atlas Cymraeg Newydd), sy'n defnyddio'r ffurfiau brodorol gan amlaf (ac eithrio enwau cyffredin iawn megis Ffrainc a'r Aifft, wrth gwrs), a defnyddwyr eraill o blaid ffurfiau wedi eu Cymreigio, yn enwedig os oedd enghreifftiau o'r ffurfiau hynny mewn geiriaduron, gwefannau a thestunau Cymraeg. Cafodd yr atlas ei feirniadu am ambell dewis rhyfedd megis "Ukrain" a "Slovenija". Am ddeng mlynedd gyntaf y prosiect, nid oedd cysondeb. [[Sgwrs:Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg|Yn 2013, cytunwyd ar bolisi]] o dderbyn sillafiad [[Geiriadur yr Academi]] (sy'n llawn esiamplau megis Feneswela ac Wrwgwái), ac i ddefnyddio ffurf ffonetig os nad yw'r enw yn y geiriadur. ::Bellach, fel y noder Llywelyn, mae Llywodraeth Cymru argymell [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr ei hun] ar gyfer enwau gwledydd yn Gymraeg, gan gynnwys nifer o enwau nad ydynt yn Yr Atlas Cymraeg Newydd (e.e. Affganistan, Ciwba, Mecsico, Wcráin), ac mewn ambell achos hyd yn oed yn cadw'r ffurf Saesneg (Cape Verde, Philippines). ::Nid oes polisi ynglŷn â dinasoedd, taleithiau, ac ati. Fel rheol defnyddir y ffurf frodorol os nad oes enw Cymraeg traddodiadol, ond gall hyn fod yn ddewis ansicr os tybier y byddai darllenwyr Cymraeg yn fwy cyfarwydd â'r enw Saesneg neu Gymreigiad ohonno (e.e. Copenhagen/København, Prag[ue]/Praha, Belgrad[e]/Beograd). Yn achos Moscfa, [[Sgwrs:Moscfa|dyma'r sgwrs]] ynglŷn â'r enw (o ddeunaw mlynedd yn ôl). Mae croeso iti ail-agor trafodaeth am yr enw hwnnw. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 21:22, 11 Ionawr 2026 (UTC) :::Er fy mod i wedi bod yn golygu yma ers blynyddoedd bellach, wnes i ddim cymryd rhan yn y broses o ddewis y rhestr o enwau'r gwledydd. Dw i'n hoffi rhai o'r dewisiadau; mae yna eraill nad ydw i mor hoff ohonyn nhw. Does dim ots. Nid yw chwaeth bersonol yn fater o bwys mewn menter gydweithredol fel Wicipedia. Felly dw i wedi treulio oriau lawer yn ceisio sicrhau mai'r enwau yn y rhestr o ffurfiau dewisol yw'r rhai sy'n cael eu defnyddio ar ein tudalennau mewn gwirionedd. O ran pwnc fel hwn, does dim atebion perffaith – dim ond dewisiadau ymarferol ac anymarferol. Gadewch i ni beidio â newid dim oni bai bod angen dybryd amdano! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 23:02, 11 Ionawr 2026 (UTC) Byddai'n wych ychwanegu [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr BydTermCymru] (hynny yw, rhestr y Llywodraeth a gyfeirir ato uchod) at [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. (Dylem gasglu rhestrau fel yr un yma, [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]], [[Enwau Cymraeg teyrnoedd Lloegr a Phrydain]], ac unryw rai tebyg at ei gilydd rywsut. Tudalennau cymorth ar gyfer golygwyr ydyn nhw yn y bôn, yn fy marn i. Efallai dylsent i gyd fod yn [[:Categori:Cymorth]], neu is-gategori newydd.) Mae'r [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/style-guide?keywords=gwladwriaethau&type=All esboniad o'r egwyddorion] ar gyfer 'enwau gwladwriaethau, tiriogaethau a chenhedloedd diwladwriaeth' yn Gymraeg sydd yn ''Yr Arddulliadur'' (rhan o wefan BydTermCymru) hefyd werth ei ddarllen. Er fy mod innau'n hoffi 'Moscfa', {{xt|Mosgo}} yw'r unig ffurf sydd yng ''Ngeiriadur yr Academi'' (os ydym am gael yr un agwedd at enwau lleoedd yn gyffredinol ag sydd gennym at enwau gwledydd). Nid oes ffurfiau yno ar gyfer [[Copenhagen]], [[Prag]] na [[Beograd]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 10:50, 24 Ionawr 2026 (UTC) :Cytuno, Ham: (neu 'Mosgo'). 'Moscow' fyddai dewis naturiol pawb bron' nododd Anatiomaros dro'n ol ar dudalen sgwrs y brifddinas. Oes dadl gref dros gadw 'Moscfa', os yw'r ffynonellau'n nodi nodi 'Mosgo'? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:14, 27 Ionawr 2026 (UTC) ::Parhad ar dudalen Sgwrs yr erthygl: [[Sgwrs:Moscfa]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:35, 25 Chwefror 2026 (UTC) == Wikimedia yng Nghymru 2026 - syniadau? == Fel rhan o drefnu fy ngwaith ar gyfer 2026, hoffwn glywed pa fath o gefnogaeth, digwyddiadau, prosiectau ac ati mae'r gymuned Wici eisiau eu gweld dros y flwyddyn nesaf. Dwi wedi creu [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] gyda rhai cwestiynau i ysgogi syniadau ond i unrhyw un sy'n casáu holiaduron, mae croeso mawr i chi e-bostio eich syniadau ataf (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) neu, os oes gennych syniad / digwyddiad hoffech ei drafod yn fanwl, byddwn yn hapus i drefnu cyfarfod i weld sut gallaf helpu. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:56, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Grokipedia == [https://grokipedia.com/ Dyma fo.] Angen gwerthuso / cymharu! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:55, 29 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch, Robyn. Dyma weledigaeth o'r dyfodol, a hynny'n un druenus. Mae'r canlyniadau Grokipedia'n edrych yn gredadwy, ond y tu ôl iddyn nhw mae agenda asgell dde Mr Musk. Nid gwybodaeth wrthrychol a gasglwyd gan ddeallusrwydd artiffisial o'r ffynonellau gorau yw hon. Mae erthyglau fel "Welsh Language Society" neu "Welsh Government" yn dechrau'n dda, ond, erbyn y diweddglo, maen nhw'n diferu gwenwyn, gan dynnu sylw at yr holl fethiannau ac agweddau negyddol ar y pwnc. Mae'r frawddeg ganlynol o'r erthygl "Llyn Celyn" yn rhoi blas o'r arddull: :::The slogan "Cofiwch Dryweryn" emerged as a enduring emblem, appearing in graffiti, publications, and roadside memorials, yet the event's portrayal as profound national trauma exceeds the empirical social disruption limited to a single valley's inhabitants. :Ac mae hynny'n datgelu'r gêm. Dim ond "portrayal" yw'r peth. Does dim teimlad dynol yma. Mae'n annynol, yn llythrennol. Mae'r diffyg cydymdeimlad hwn yn treiddio'r fenter. :Ac wyddoch chi beth? Byddai'n cymryd dim ond ychydig oriau i ddefnyddio cyfieithu awtomatig i drosi'r cyfan i'r Gymraeg (o ryw fath). [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:54, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::@[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] Doedd gennyf ddim bwriad gwastraffu fy amser, ond mi wnaeth sylw @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] fi'n chwilfrydig. Mae'r erthygl ar Gymdeithas Edward Llwyd yn hynod o hir, ac mae'r adran 'Impact an Legacy' efallai'n golrlywio eu llwyddiant, er yn nodi llwyddiannau yn daclus. Beth am tarodd oedd mai llun o Gomin Wikimedia oedd ffynhonnell un ffaith, ond yn wahanol i bob cyfeiriad arall, doedd dim modd clicio ar y ddolen yma - dyna beth yw ''petty''ǃ ::Es i wedyn i edrych ar erthygl am y Senedd, gan ddisgwyl mwy o 'gydbwysedd' yno. Beth am tarodd yno wedyn oedd nad oedd wedi cael ei ddiaddaru i adlewyrchu bod Laura Ann Jones a James Evans wedi newid eu lliwiau. Dyma wedyn sylweddoli sut mae erthyglau'n cael eu golygu/diweddaru - all unigolion ddim gwneud, ond gallant gynnig gwelliannau sy'n gweithio fel ''prompts'', a gweld as cânt eu derbyn neu eu gwrthod. Fel arall, dychmygaf bod y wici ei hun yn crafu'r we yn achlysurol i weld os bu newidiadau, ond o feddwl bod LAJ wedi gadael y Ceidwadwyr 6 mis yn ôl bellach, dydy o ddim yn digwydd yn aml debyg. ::O ran trosi'r wefan i ieithoedd eraill, gan fod cyfieithu peirianyddol yn reit galluog ers tro, er ddim yn hollol berffaith, mae'n dweud tipyn mai mewn un iaith yn unig, yr iaith fain, y mae ar gael. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:48, 30 Ionawr 2026 (UTC) :::Newydd ddarllen ymhellach, ac mae ymddengys bod o wedi cael ei ddiweddaru wedi mis Hydref 2025 i gynnwys canlyniad is-etholaid Caerffili, ond mae wedi methu'r ddau newid arall, ac mae wedi drysu'n llwyr ac yn meddwl y cafodd Mark Reckless ei ethol yn Aelod yn 2021. :::'''''Current composition as of 2025''''' :::''As of October 26, 2025, the Senedd comprises 60 members, with Welsh Labour holding 29 seats, Plaid Cymru 14, the Welsh Conservatives 16, the Welsh Liberal Democrats 1, and one independent member.[106][113] This distribution reflects the outcome of the 2021 election, adjusted for the October 23, 2025, Caerphilly by-election, in which Plaid Cymru's Lindsay Whittle captured the seat from Labour following the death of incumbent Hefin David, reducing Labour's total from 30.[113][114] No other changes to party representation have occurred since the 2021 results, which initially yielded Labour 30 seats, Conservatives 16, Plaid Cymru 13, Liberal Democrats 1, and independent Mark Reckless 1.'' [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:01, 30 Ionawr 2026 (UTC) :Rwy wedi ceisio defnyddio teclynnau fel chatgpt i wneud ymchwil ar y we a chreu erthygl Wicipedia yn hawdd. Yn anffodus doedd e ddim yn llwyddiant mawr. Roedd yna rhai ffeithiau cywir a rhai hollol anghywir. Mae yna dueddiad hefyd i gynhyrchu testun blodeuog, ail-adroddus a gormod o eiriau, a lliwio y testun gyda safbwynt olygyddol (er mai peiriant yw e) heb dystiolaeth. :Un o'r ffaeleddau mawr yw fod e'n cymeryd pob testun posib ar y we er mwyn ei gynnwys mewn un talp mawr driphlith draphlith. Mae hyn yn wahanol i ymchwilydd sy'n ceisio chwilio am fwy nag un ffynhonnell i croes-gyfeirio ffeithiau. Mae Grokipedia yr un fath a LLMs eraill. Er enghraifft fe edryches i ar erthygl [https://grokipedia.com/page/Dafydd_Hywel Dafydd Hywel], un wnes i sgrifennu o ymchwil gwreiddiol ar Wicipedia. Yn fersiwn Grokipedia mae yna bethau rhyfedd fel "Dafydd Hywel was deeply rooted in his family from Garnant, Carmarthenshire, where he drew significant support throughout his adult life, maintaining a stable and private personal existence alongside his professional commitments." Does dim llawer o synnwyr i'r frawddeg ond mae hwn yn rhith llwyr yn bennaf am nad oedd e'n gallu dod o hyd i wybodaeth bersonol. Mae e hefyd yn dweud fod Sharon Morgan yn nith iddo. Mae yna dudalen gan S4C yn dweud hynny, ond camgymeriad yw. Mewn cyfweliad sain gyda Radio Cymru mae hi'n dweud mai cefnder i'w mam oedd. :Mae'r cynnwys blodeuog o LLMs yn gallu bod yn gymorth i greu testun llai sych, ond mae angen gwirio pob ffaith o'r dechrau. Y peth gwaethaf am wn i gyda Grokipedia yw nad yw'n dangos Wicipedia fel ffynhonnell er fod e'n eitha amlwg fod y cynnwys o fan hyn wedi ei ddefnyddio yn y gymysgedd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:16, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::Gyda llaw, dyma ran o'r erthygl "Grokipedia" yn Grokipedia ei hun: ::::Elon Musk's longstanding criticisms of Wikipedia, particularly its perceived political and ideological biases and reliance on crowdsourced editing, served as key drivers for developing Grokipedia. Musk argued that Wikipedia had been influenced by what he termed the "woke mind virus," leading to skewed representations of facts, which motivated the pursuit of a top-down AI-curated encyclopedia to ensure more objective coverage. ::Ffordd arall o ddisgrifio'r "Woke Mind Virus" yw dangos cwrteisi, cydymdeimlad, a meddwl agored. Cyfarchion i'm cyd-ddioddefwyr o'r haint ofnadwy hwn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:28, 30 Ionawr 2026 (UTC) Diddorol iawn! '''Diolch i bawb''' am wyntyllu hyn oll. O ran AI, efallai y dylem ei wahardd yn uniongyrchol o cy-wici; ein defnydd o law-a-llygad dynol sy'n gwneud Wicipedia'n unigryw, yn gymharol gywir ac yn Gymreig. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:07, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Doctor Cymraeg == Dwi'n meddwl y dylai fod erthygl am "Doctor Cymraeg", sef Stephen Rule, Wrecsam. Yn siaradwr ail iaith ei hun, mae wedi gwneud ymdrech enfawr i hyrwyddo'r iaith ac i helpu dysgwyr, ledled y byd ac o bob lefel, ac mae wedi cael ei anrhydeddu i'r Orsedd am hyn. Mae wedi bod erthyglau amdano yn y wasg Gymraeg. Mae ganddo 75,000 o ddilynwyr, yn ôl erthygl ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol a gyhoeddwyd y llynedd. Gallaf gadarnhau nad ydw i'n gysylltiedig â fe, heblaw am fy mod wedi siarad â fe'n fyr mewn digwyddiad cyhoeddus, felly dwi'n gobeithio nad yw'r awgrym hwn yn arwain at bryderon am wrthdaro buddiannau. Mae'n ddrwg gen i nad ydw i'n gwirfoddoli i'w hysgrifennu, ond mae'n awgrym y gallwch ei ystyried os nad ydych yn rhy brysur. Dwi'n siŵr bod yr erthyglau yn y wasg yn cynnwys digon o wybodaeth i seilio erthygl arni heb gopïo testun sy dan hawlfraint. Diolch yn fawr. [[Defnyddiwr:Gwyliau siocled|Gwyliau siocled]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gwyliau siocled|sgwrs]]) 03:39, 31 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am y proc. Mae wedi cael dipyn o sylw ar Radio Cymru, os yw hynny'n unrhyw fesur o ba mor nodedig yw person. Pam nad wyt am greu erthygl ar Stephen? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 31 Ionawr 2026 (UTC) == Wici Diwylliant / Wici Llên Gwerin == Mae'r gystadleuaeth ffotograffiaeth "Wiki Loves Folklore" nawr wedi dechrau ac yn rhedeg tan 31ain Mawrth. Byddwn gwych i gael llwyth o luniau sy'n dangos ein diwylliant yma yng Nghymru neu i ddefnyddio'r lluniau sy'n wedi uwchlwytho i wella erthyglau yma ar Wicipedia. I gymryd rhan ewch i'r [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy tudalen cystadleuaeth Cymru ar Commons] neu i ddod o hyd lluniau i ddefnyddio, [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_from_Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy ewch i'r categori ar Commons] am ysbrydoliaeth. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:59, 19 Chwefror 2026 (UTC) == Golygathon Art+Feminism, Machynlleth 7fed Mawrth == Haia! Am unrhyw un sy'n fyw ger Machynlleth mae golygathon yna wythnos nesaf ar 7fed Mawrth. [https://www.eventbrite.co.uk/e/artfeminism-wikipedia-editathon-tickets-1983536639484 Manylion llawn yma] ond byddai'n hyfryd i gwrdd ag unrhyw un sy'n gallu mynychu neu byddai unrhyw help gyda'r hybu'r digwyddiad yn derbyn yn ddiolchgar! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:59, 25 Chwefror 2026 (UTC) :Cawson ni amser hyfryd dydd Sadwrn diwethaf yn y golygathon uchod - [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedia_UK_with_Sploj_and_Ennyn/Art_and_Feminism_Machynlleth_(March_2026)?enroll=Sploj dyma'r dashboard] sy'n dangos pa olygiadau wnaethon ni. Dydyn ni ddim cwblhau popeth felly os mae unrhyw un yma chwilio am ysbrydoliaeth am beth i olygu, dyma yw'r [https://docs.google.com/spreadsheets/d/14JNoyMT49q9MJKh3024IC7gTgdv8XGWqoO3G-hJeREg/edit?usp=sharing rhestr gwaith] y digwyddiad gyda thab ar gyfer tasgau Cymraeg. :Hefyd dwi'n wastad am hapus i gael esgus i gynnal digwyddiadau felly plîs rhowch wybod i fi am ba fath o bethau hoffech chi weld drwy fy [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] (cau diwedd y mis) neu anfon neges ataf i. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:14, 10 Mawrth 2026 (UTC) == Eco'r Wyddfa == Neges i'r gweinyddwyr - yn hanes y dudalen am Eco'r Wyddfa, fe welwch fanylion cyswllt ar gyfer nifer o bobl, fel yr oeddent yn 2009. Os gallwch waredu'r hen fersiynau dan sylw, byddai'n dda. Diolch yn fawr https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Eco%27r_Wyddfa&action=history [[Arbennig:Contributions/&#126;2026-90174-2|&#126;2026-90174-2]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:&#126;2026-90174-2|sgwrs]]) 22:41, 28 Chwefror 2026 (UTC) :Dwi ddim yn siwr os oes modd dileu yr hanes - dyna yw un o hanfodion Wicipedia, sef bod modd gweld pob fersiwn er tryloywder. Ceisiais ffordd o amglych hyn drwy ddileu'r erthygl cyfan a'i hailgreu gyda gwybodaeth y fersiwn diwethaf, ond mae'n dal i fod â [[Arbennig:Undelete/Eco'r_Wyddfa|dolen at hanes yr hen un]], gan fod enw'r erthygl union yr un fath. Efallai bod gan rhywun arall gynnig gwell, ond fy nghynnig arall fyddai dileu eto, ond defnyddio enw gwahanol i greu'r un nesaf, e.e. [[Eco'r Wyddfa (papur bro)]]. Wna i ddim gwneud dim byd nes bod eraill wedi cael cyfle i weld y neges hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:22, 5 Mawrth 2026 (UTC) ::Mae'r hanes wedi ei gyfyngu i Weinyddwr nawr fod ti wedi ei ail-greu Rhys. Rwy'n credu fod hi'n bosib newid gwelededd unrhyw fersiwn i wneud yr un peth, heb orfod ail-greu y dudalen. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 15 Mawrth 2026 (UTC) == Angen pwyso ar Lywodraeth Cymru i newid rheol hawlfraint llyfrau Cymraeg == Cyhoeddwyd "Y Tri Chyfandir Deheuol" gan H. G Evans ym 1970, hyd y gwyddwn ni chafodd ei ail gyhoeddi. Maen llyfr pwysig, yr unig lyfr ar y pwnc i'w gyhoeddi yn y Gymraeg. Rwy'n nabod yr awdur, cefais blas y gansen ganddo pan oedd yn brifathro [[Ysgol y Gader]], ym 1971, rwyf bellach yn hen bensiynwr! Rwy'n credu bod Mr Evans dal ar dir y byw, gan hynny ni fydd ei lyfr ar gael i'w ail gyhoeddi gan [[Wicidestun]], [[Melin Bapur]] na neb arall tan o leiaf 2077 (gan obeithio pob iechyd i Mr Evans, yn hwyrach byth, o bosib). A dyma broblem rheolau hawlfraint fyd-eang sydd wedi eu seilio ar werthiant llyfrau Saesneg ac ieithoedd mawr eraill. Mae gormod o drysorau'r argraffwasg Cymraeg, ac ieithoedd lleiafrifol eraill yn cael eu colli o gylchrediad, oherwydd yr hawlfraint 70+ mlynedd ar ôl farwolaeth yr awdur. Rwy'n cefnogi hawlfraint awdur os oes werthiant ar y gwaith dros flynyddoedd lawer, ond os na ail gyhoeddwyd llyfr mewn 25 mlynedd, mewn iaith leiafrifol dylai ddod yn rhydd o hawlfraint, er mwyn cadw corpws llên a dysg ein ieithoedd! Pwynt sydd angen ei bwyso gan gefnogwyr yr iaith ar ein llywodrath nesaf! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:40, 19 Mawrth 2026 (UTC) :Ia, mae'n biti pan nad oes, yn anffodus, unrhyw werth masnachol bron i ddarn o waith, na chwaith unrhyw ymgais i'w ailgyhoeddi, er elw na fel arall. Sylwaf mai Gomer a'i gyhoeddodd. Ai y Lolfa sydd bellach yn gyfrifol am eu hôl-gatalog? Dwi ddim yn siwr os oes gan Lywodraeth Cymru y grymoedd i newid rheolau hawlfraint yn gyffredinol, ond fe allent a dylent wneud unrhyw arian grant i awduron neu gyhoeddwyr (drwy'r cyngor llyfrau) yn amodol ar ddefnyddio trwyddedau mwy agored. Fyddai hyn ddim help yn achos rhai sydd eisioes wedi eu cyhoeddi'n barod, wrth gwrs. Oni fyddai'n werth mynd at y cyhoeddwyr eu hunain? Wrth wneud chwiliad am ''Y Tri Chyfandir Deheuol'', des ar draws [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/y-traddodiad-rhyddiaith-yn-yr-ugeinfed-ganrif-geraint-bowen-gol ''Y Traddodiad Rhyddiaith yn yr Ugeinfed Ganrif'' – Geraint Bowen (gol.)], darlith o 1975 mae'r Coleg Cymraeg wedi ei digideiddio, sy'n cyfeirio athrawon at nifer o destunau Cymraeg gwerth chweil fyddai hefyd yn elwa o gael eu rhoi ar Wicidestun hefyd mae'n siwr petai modd. Efallai gallai hyn fod yn rhywbeth i @[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] edrych arno (sori mod i wedi methu dyddiad cau dy holiadur, Gemma!) [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:08, 19 Mawrth 2026 (UTC) ::Rwy'n credu mai'r Lolfa bia Gwasg Gomer a S4C bia Hughes a'i fab, mae angen i ni, a'r llywodraeth pwyso arnynt i ryddhau llyfrau mwy na 25 mlwydd oed nad oes debyg iddynt i'w ail gyhoeddi i'r parth cyhoeddus. O roi nhw yn y parth cyhoeddus, does dim i'w rhwystro rhag eu defnyddio i greu adargraffiadau wedi eu diweddaru na chreu ffilmiau / rhaglenni'n seiliedig ar y gweithiau (o dan hawlfraint). Tristwch S4C a'u hawlfraint ar gynnyrch Hughes yw cynifer o storïau da, llyfrau ffeithiol da, llyfrau gwych i blant nad ydynt wedi eu troi yn gynnyrch teledu na ffilm! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:01, 21 Mawrth 2026 (UTC) :::Yn dibynu ar eiriad yr hawlfraint, fel arfer, oni nodir yn wahanol, yr awdur bia'r hawliau. Gall drosglwyddo rhan neu'r cwbwl i'r cyhoeddwr pan fo'n arwyddo'r cytundeb. Os ydyw yna dywedir hynny yn y llyfr. O ran y Coleg Cymraeg, mae popeth mae nhw'n ei gomisiynu ers rhyw 12 mlynedd ar drwydded agored - ers i Marc Haynes, Wicipediwr Preswyl weithio gyda'r Coleg. Ond, wrth gwrs os mai ail-bobiad ydyw, fel yn yr achos yma, dyw'r egwyddor yma ddim yn berthnasol. Mi faswn i'n mynd ar ol Nia a Sian Bowen ayb a gofyn iddyn nhw'n garedig ei ryddhau, gan ddefnyddio system Comin i gofrestru'l hawlfraint (OTRS). Yr un peth gyda dy gyn-brifathro, Alwyn - ar ei ol o! Mae'r awdur (neu etifedd ystad yr awdur) yn bwysicach na'r wasg oherwydd os nad yw'r wasg wedi marchnata ac ail-gyhoeddi'r llyfr yn y degawd diwethaf, yna mae'r hawliau'n syrthio i ddwylo'r awdur neu ei ystad. Cytuno y byddai nawdd / arian i fynd ar ol awduron / gweisg yn beth da, a chydweithio efo Llywodraeth Cymru hefyd - swydd Wicipediwr Preswyl yn y Llywodraeth o bosib? A dyna'r tro cyntaf i hyn ddigwydd, drwy'r byd! Mae Gareth Morlais (Ll. Cymru) yn gysylltiad da os am drafodaeth bositif am hyn. Gyda llaw, Alwyn, mi ges innau gansen - yn 1969 am wrthod canu ''God save the prince of Wales'. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 13:11, 23 Mawrth 2026 (UTC) ::::Does dim llawer i fi i ychwanegu i’r sgwrs. Dwi hefyd wedi gofyn fy rheolwr am gyngor, a beth ddwedodd hi oedd y ffordd gyflymaf yw i siarad â'r awdur (ble mae'n bosib ac yn briodol wrth gwrs!). Os ydyn nhw’n dal yn bia’r hawlfraint, efallai gallant nhw ryddhau'r llyfr o dan drwydded agored (ond fel nododd Robin, mae hyn hefyd yn dibynnu ar ei gontract gyda'r cyhoeddwr). Os yw hynny'n bosibilrwydd, gall y [[commons:Commons:Volunteer_Response_Team|VRT]] helpu. Nid yw hwn yn rhywbeth dwi’n gweithio arno ar y funud, ond os oes unrhyw un yma sy’n gweithio gyda gyhoeddwyr neu mewn sgyrsiau gyda chyhoeddwr sydd eisoes yn agored i’r syniad o newid eu telerau hawlfraint, byddwn yn hapus i siarad â nhw. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:13, 24 Mawrth 2026 (UTC) :::::Tra bod dal eisiau mynd ar ôl y cyhoeddwyr rhywsut, oni allai fod yn ''quick win'' petaem ni'n gallu darbwyllo ystad awdur sydd wedi'n gadael ni o fewn y 70 mlynedd diwethaf i ryddhau gwaith i'r parth cyhoeddus. Gallaf ddychmygu ambell i ddisgynydd eisiau i waith eu perthynas gael ei ddarllen yn eang, ond ddim yn siwr sut, a does chwaith ddim sicrwydd bydd copi caled (heb sôn am electronig) yn dal i fodoli pan gyrheddwn y trothwy 70 mlynedd, ac mae peryg na fyddai gan y genhedlaeth diweddarach yr un ymwybyddiaeth o bwysigrwydd neu arwyddocad y testun. O ystyried oed y bobl hyn, a fyddai llythyr agroed i bapurau bro a Golwg/Y Cymro yn ffordd dda o gysylltu efo nhw, a ddim yn rhy anodd i'w drefnu? [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:57, 24 Mawrth 2026 (UTC) ::::::Un o’r pethau dwi wedi bod yn meddwl amdano yw cynnig rhyw fath o "Meet Up" yn y Gymraeg ar-lein ar gyfer golygyddion Wicipedia. Gallai fod yn ffordd o gymdeithasu â golygyddion eraill ond gallai hefyd fod yn lle i drafod a threfnu pethau fel yr uchod. Oes diddordeb yma mewn i fi drefnu rhywbeth sy’n cael ei gynnal trwy’r Zoom Wikimedia UK yn yr wythnosau ymlaen? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:25, 26 Mawrth 2026 (UTC) == Enwau misoedd yn y gyfeiriadaeth == Dw i newydd ddefnyddio BOT-Twm Crys i gyfieithu enwau'r misoedd o fewn y cyfeiriadau ar dros 520 o erthyglau. Dw i'n gwneud hyn bob rhyw 4 i 5 mlynedd, fel gwaith ty. Defnyddiwyd llaw a llygad ar bob un, rhag ofn i 'April Jones', 'Theresa May' a 'June Derry' gael eu Cymreigio! Os oes rhywun am eu gwiro, mae nhw yn [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/BOT-Twm_Crys fama]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:51, 23 Mawrth 2026 (UTC) :Efo 800,000+ o newidiadau, onid oes angen rhybydd a rheol (yn arbennig wrth gyfieithu) i sicrhau bod dyddiadau yn cael eu gwirio. A gan ei fod yn sicr bod y mwyafrif wedi dod o ddyddiadau o ffynonellau cyfieithiad, onid oes angen ymofyn gwirio ffynhonnell cyn ei ddefnyddio mewn cyfieithiad? (gan gydnabod fy mod i, o bosibl, yn un o'r pechaduriaid) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:08, 27 Mawrth 2026 (UTC) ::Ia, yn de? Dylai'r [[Cymhorthydd Cyfieithu]] wneud y job yn y fan a'r lle. A chytuno mai'r ffynonellau yw'r rhan fwyaf ohonyn nhw. Hen foi diog ydw i yn y bon (pechadur arall!), ac yn aml, mi wna i adael y dyddiadau hyn heb eu cyfieithu gan mod i'n gwybod y daw'r bot mewn blwyddyn neu ddau i wneud y job! Efallai y gallem drefnu (rhywsut) i fot redeg yn otomatig, yn ddyddiol. Sut? Dwn i ddim. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:47, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Defnyddio bot i sicrhau bod pob "Nodyn:" a "Templad" Wicipidia ar ein safleoedd eraill == Rwyf newydd wario dwy awr yn ceisio sicrhau bod pob nodyn a themplad ar gyfer creu [[Nodyn:Music]] ar gael ar Wicidestun, ond wedi methu efo "lula error at line . . ." A oes modd defnyddio'r bots i sicrhau bod pob un Nodyn a Themplad a phob css o Wicipidia ar gael i bob un o'n prosiectau Cymraeg eraill? A oes modd eu defnyddio i sicrhau bod pob nodyn a themplad a phob css o'r safleoedd Saesneg ar gael i'r safleoedd Cymraeg? Er enghraifft does dim modd creu tudalen awdur ar Wicidestun na Wiciddyfynnu, oherwydd methu canfod y nodynnau a'r templedi gan nad yw bôl y safleoedd wedi eu diweddaru ers blynyddoedd lawer, ac mae ceisio dal fynnu bron yn amhosibl! 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) :O, Mam bach! Gofyn am help gyda'r broblem Lua ar dudalen sgwrs y Nodyn ble mae'n cael ei gadw. Mi faswn i'n meddwl fod nodion (templates) heb eu trawsgrifo o en i cy. Dw i'n cytuno y dylai eu copio i un prosiect olygu eu rhannu efo gweddill ein prosiectau, ond nid felly mae, ysywaeth! Efallai y gellid eu rhoi ar Meta, a'u tynnu i lawr i bob prosiect unigol, ac mae na waith ar hyn yn digwydd, ond does gen i ddim mo'r amser i ailgychwyn gyda dull newydd; ella y daw arall o holi yn y lle iawn? ee arian gan Lywodraeth Cymru i dalu am arbenigwr mewn codio i weithio gyda ni. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:54, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Sipsiwn a Romani == A fyddai'n well cyfuno'r tri erthygl [[Sipsi]], [[Roma yng Nghymru]] a [[Roma]]? Neu o leaif Sipsi a Roma? [[Defnyddiwr:Welbru|Welbru]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Welbru|sgwrs]]) 12:27, 8 Ebrill 2026 (UTC) :Pam? Onid oes gwahaniaeth? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:55, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Digwyddiadau dros y haf == Dw i jest wedi anfon mas y cylchlythyr ar gyfer Ebrill ([https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru tanysgrifio yma], neu [https://us7.campaign-archive.com/?e=__test_email__&u=1f70a435f0deac187336f3ed1&id=3af963b65d weld y cylchlythyr yma]). Mae [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2026_in_Wales|Wici'r Holl Ddaear]] yn dechrau'n gynnar eleni felly am rheiny sy'n fyw ger Caerdydd bydd [[metawiki:Meetup/Cardiff/7|Meet Up briodol ar 17eg o Fai]]. Ym Mehefin mae gennym ni digwyddiad "[https://www.eventbrite.co.uk/e/queer-welsh-history-and-wikipedia-hanes-cwiar-cymreig-a-wicipedia-tickets-1986330352555?aff=oddtdtcreator&keep_tld=true Hanes Cwiar Cymreig a Wicipedia]". Byddwn i wrth fy modd i gynnal rhywbeth rhywle arall yn Gymru felly ga i dynnu'ch sylw i'r rhan ynghylch [[wmuk:Project_grants|grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr]]? Er enghraifft, yn anffodus dw i ddim gallu mynd i'r Eisteddfod eleni ond byddai'n wrth fy modd i gefnogi rhywbeth Wici yno (neu ar gyrion y brifwyl). Mae llwyth o wyliau Cymreig gyda chyfleoedd ac wrth gwrs, llawer o syniadau gwych ar gyfer prosiectau ar Wicipedia. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:42, 9 Ebrill 2026 (UTC) :Diolch am drefnu Gemma! Efallai y byddai cynnig costau yn help i godi'r niferoedd yng Nghaerdydd fory hefyd, fel ti'n awgrymu gyda Hanes yr Hoyw Cymreig a Wicipedia. Yn enwedig y dyddiau duon sydd o'n blaen oherwydd Trump a'i griw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:03, 16 Ebrill 2026 (UTC) ::Sori - dw i ddim yn hollol siŵr os dw i wedi deall eich neges yn llwyr, felly os dw i wedi methu'r point isod, plîs dweud wrthyf i! I wneud fy ngorau i ymateb yn y cyfamser... ::Y peth bwysicach - i unrhyw un sy'n bwriadu dod, [[metawiki:Meetup/Cardiff/7/cy|mae'r Meet up yn digwydd '''mis nesaf''']] '''(Mai)''' nid yfory! Felly paid â throi fyny yfory, mae'r rhagolwg tywydd yn ofnadwy hefyd! (Well i aros gartref a golygu!) ::Yn ail - mae'r grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr yn ar gael am bob math o ddigwyddiadau a syniadau am unrhyw beth perthnasol i Wici, nid jest digwyddiadau ynghylch materion LHDT+. Sori os oedd hwn ddim yn glir yn fy neges uchod! ::Mae modd i wneud cais am grant gwirfoddolwr i rhedeg Meet Up arbennig os bydd gwirfoddolwr sy'n awyddus i drefnu rhywbeth ac yn angen cyllid (e.e. mynediad i arddangosfa). Mae'r grantiau hyd at £250 ac fel arfer tua 2 neu 3 grantiau mewn blwyddyn yw'r terfyn. Felly dydyn nhw ddim rili  ar gael ar gyfer Meet Ups traddodiadol ble mae grwpiau yn gwrdd bob mis, ond maen nhw'n opsiwn. ::Fel mae'n digwydd, ges i sgwrs gydag un o fy nghyd-weithiwr am y syniad o dalu am gostau teithio i ddigwyddiadau Wiki am rai sy'n eisiau mynychu (nid jest y trefnwyr). Mae eisoes yn bosib defnyddio rhan o grant gwirfoddolwr i wneud hynny (ond does dim modd 'da ni ar hyn o bryd i wneud hwn lle nad oes grant gwirfoddolwr). Ond byddaf ofyn yn ein cyfarfod nesaf. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:25, 16 Ebrill 2026 (UTC) :::Ie, mis i fory! Gyda 'byddai cynnig costau yn help' ro'n i'n golygu costau teithio, ie - i'r gwirfoddolwyr. Jyst meddwl y byddai nodi hynny'n ysgogi pobl i gymryd rhan. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:39, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Trefn newydd yr Etholiad == Gyda threfn newydd Etholiad y Senedd, mae angen ystyried y wybodlen. Ar en-wici, dim ond enw'r etholaeth sydd ganddyn nhw; syml, dim angen ei newid. Mi wnes i greu system o switsys er mwyn rhoi mwy o wybodaeth - enw'r AS a'i blaid e.e. gw. [[Comins Coch]]. Oherwydd y bydd 6 enw o hyn ymlaen (a 6 enw plaid), mae'n fwy cymhleth ond mae nifer y switsys yn mynd i fod yn llai (16 swits / etholaeth). Dyma'r opsiynau, hyd y gwela i: A. Rhoi enw'r Etholaeth newydd yn unig. B. Rhestru'r 6 AS. C. Y ddau Sylwadau os gwelwch yn dda. Byddai'n wych cael Categori i bob un o'r 16 etholaeth ar bob lle (pentre, tref, dinas) er mwyn i'r bot osod yr uchod yn daclus ee Categori:Llefydd o fewn Bangor Conwy Môn. Mae rhai'n hawdd e.e. Môn, ond eraill yn anos e.e. Sir Caerffili. Byddaf wedyn yn gafael mewn bats / categori a'i bastio yn y bot. Bydd yn rhaid cyfnewid yr hen gategoriau hefyd ar yr un pryd (Replace CatX gyda CatY). Byddai'n braf hyfforddi rhywun iau i ddefnyddio'r bot (Auto Wiki Browser) e.e. dros Zoom; 1 i 1. Dim gwaith codio! Rhowch wybod. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:11, 21 Ebrill 2026 (UTC) :Da iawn ti am gychwyn ar hyn. Mae cael llawer o fanylion yn ardderchog, ond weithiau rydyn ni'n gwneud pethau sy'n anodd o ran cynnal a chadw. Felly mi fyddwn i o blaid opsiwn A. Mae llai o gyfle i bethau fynd o chwith. :Gan fy mod i hyd yn oed yn hŷn na thi, fydda i ddim yn tanysgrifio i'r hyfforddiant... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:17, 22 Ebrill 2026 (UTC) ::Baswn i o blaid opsiwn A hefyd ac am gadw pethau yn syml. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 10:07, 5 Mai 2026 (UTC) ;Corff yr erthyglau Mae [[Defnyddiwr:BOT-Twm Crys]] wedi cychwyn dileu'r paragraffau cyfan yng nghorff pob erthygl - pwy sy'n cynrychioli'r lleoliad yn Senedd Cymru a'r DU; gweler [[Bryngwyn, Ceredigion]] er enghraifft. Mae hyn yn dod a dyfnder cywici i lawr gryn dipyn, ond bid a fo am hynny! Y gwybodlenni a'r categoriau yn ystod y dyddiau nesaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:58, 5 Mai 2026 (UTC) : {{cwbwlhau}} : Rhowch wybod os ydw i wedi methu un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) ;Yr etholaethau newydd Mae angen symlhau sut mae'r wybodaeth yn cael ei gyflwyno yn yr erthygl [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru]]; dylai 2026 ddod yn gyntaf. Neu / a chreu erthygl newydd ar y ffiniau / etholaethau newydd. Oes rhywun am wirfoddoli? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Dw i'n falch o helpu bob amser. Ond bydd angen iti ddweud wrtha i mewn geiriau unsill beth hoffet ti ei wneud... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 08:42, 7 Mai 2026 (UTC) :Diolch! Beth am greu erthygl newydd: [[Etholaethau Senedd Cymru (Mai 2006 ymlaen)]]? Gelli gopio llawer o'r hyn sydd yn [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru#Cynigion diwygiedig (Rhagfyr 2024)]], gan gynnwys y tabl. Newid 'Cynigion diwygiedig' i Yr etholaethau terfynol (neu rhywbeth tebyg). Sorri, mae amser yn brin y dyddiau hyn. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) ;Y(r) wybodlen Mi gychwynai efo'r symlaf: trefi. pentrefi a chymunedau yn newid o Ynys Môn i'r etholaeth newydd: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Newidiwyd [[Aberffraw]]. Unrhyw sylwadau, neu ymlaen? A beth am y DU? Trafodaeth ar hwn ar ddiwedd yr etholiad ogydd. Un cam ar y tro! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 7 Mai 2026 (UTC) ::Oes hefyd wedyn newid y swits: ::''<nowiki>aelod_cymru ={{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}}</nowiki>'' ?[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:16, 7 Mai 2026 (UTC) :::Oes; disodli (replace ar AWB) yr hen gyda'r newydd. Diolch Rhys! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) 8k0e5i4eva0xttu2j0mbmqy02ky5gey 14890122 14890119 2026-05-07T16:23:59Z Llywelyn2000 796 /* Trefn newydd yr Etholiad */ ee 14890122 wikitext text/x-wiki {| style="border:none; background:transparent;" | style="text-align:left; white-space:nowrap; color: var(--color-base)" | <div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em;"> Croeso i'r '''Caffi''' </div> <div style="margin-top: 0.2em; font-size:115%;"> Dyma'r lle i chi drafod sut mae pethau'n gweithio yma, polisïau, a phroblemau technegol<br />a gofyn cwestiynau ynglŷn â [[Wicipedia]]. * I ychwanegu cwestiwn, [{{fullurl:Wicipedia:Y_Caffi|action=edit&section=new}} cliciwch yma]. * I ddechrau pennawd newydd, a theipiwch eich neges. * Cofiwch lofnodi'r neges drwy ychwanegu pedair sgwigl (''tilde'') (<nowiki>~~~~</nowiki>) ar y diwedd. </div> |} {{#ifexpr: ({{CURRENTMONTH}} = 3) and ({{CURRENTDAY}} = 1) | [[Delwedd:Narcissus-closeup.jpg|de|bawd|250px|]] | [[Delwedd:Espresso.jpg|de|Coffi]]}} <div style="margin-top:2em; border:1px #FFFFFF solid; text-align:center;"> {| role="presentation" class="wikitable" style="white-space:nowrap; margin-left:auto; margin-right:auto; margin-bottom:0;" |-style="font-weight: bold;" |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-flag.svg|link=Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|45px]]<br>[[Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|Cwestiynau<br> Cyffredin]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-bookshelf.svg|link=Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|Y Ddesg<br> Gyfeirio]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-typography.svg|link=Wicipedia:Cymorth iaith|45px]]<br>[[Wicipedia:Cymorth iaith|Cymorth<br> iaith]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-clipboard.svg|link=Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|45px]]<br>[[Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|Negesfwrdd<br> gweinyddiaeth]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-chat.svg|link=Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|45px]]<br>[[Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|Sgyrsiau<br> cyfoes]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-folder.svg|link=Wicipedia:Y Caffi/archif|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Caffi/archif|Archifau'r<br> Caffi]] |- |colspan="6"| [[Delwedd:Circle-icons-caution.svg|link=Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|45px]] <span>''Please leave all English-language messages '''[[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|here]]'''.''</span> <!-- span is required for correct display in Safari --> |} </div> {{/dogfennaeth}} __CYSWLLTADRANNEWYDD__ {{clirio}} == 2025 - Blwyddyn Newydd Dda i bawb! == '''Blwyddyn Newydd Dda i bawb o'n golygyddion!''' A diolch am eich cwmni dros y flwyddyn ddiwethaf! Boed i ni gryfhau ein gafael ar wici bach ni, cyn i AI a'r Brawd Mawr ei gipio oddi arnom. Byddwch wych! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 1 Ionawr 2025 (UTC) == Dau gyfweliad == Echdoe, cysylltodd Golwg360 efo fi i fy holi am y fandaliaeth ar Wicipedia a ddoe, cysylltodd Cymru Fyw, BBC Cymru. Mae'r naill gyfweliad i'w weld [https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2167369-ymosodiadau-parhaus-sbaenwyr-greu-rwtsh-wicipedia yma] a'r llall [https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cx2v7e22qpvo yma]. Mae na un cangym ar ddechrau'r ail, ond dim byd mawr. Y gobaith yw y daw eraill atom i'r gorlan, wrth gwrs. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:44, 8 Ionawr 2025 (UTC) == Atal camddefnydd o'r Cymhorthydd Cyfieithu == Sylwer ar y Sgwrs [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Unrhyw sylwadau? Mae'n nodi: ''Currently, your Wiki's machine translation threshold is 95% by default, meaning contributors can publish up to 95% of unmodified initial machine translation. We can make this stricter to ensure contributors review and edit the machine translation more before they can publish it.'' Byddai newid y rhiniog i 80% yn golygu fod yn rhaid i'r golygydd ychwanegu 20% o'i ben a'i bastwn ei hun. Cytuno? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:38, 14 Ionawr 2025 (UTC) :Rwy'n credu bod hynny'n gwbl resymol ac yn ateb cymesur. Suddodd fy nghalon pan welais dy sgwrs ag UOzurumba. Mae gan bolisi WMF fwriad da, ond o ba fudd y mae i bobl sy’n defnyddio cywiki mewn gwirionedd ac sydd â diddordeb yn y Gymraeg? Yn nwylo pobl sydd eisiau gwthio eu hagendâu eu hunain mae cyfieithu awtomatig yn mynd yn arf peryglus. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:50, 14 Ionawr 2025 (UTC) ::Y broblem fwyaf efo erthyglau sydd wedi mynd trwy'r peiriant cyfieithu yw ei ddefnyddio gan bobl gwbl di Gymraeg, neu bobl sydd ddim am drafferthu gwirio o gwbl. Byddai gorfod gwirio o leiaf 20-25% yn chwynnu y rhan fwyaf o'r troseddwyr hyn. Yn ddibynnol ar y testun, mae'r peiriant cyfieithu yn gallu bod yn hynod gywir yn achlysurol, gan greu cyfieithiad sy'n well na'r targed. Y modd i osgoi gwrthod y fath gyfieithiad yw trwy ychwanegu gwybodaeth amgen i'r cyfieithiad ee '''Saesneg'''="David Lloyd George was Chancellor of the Exchequer between 1908 and 1915" '''Cyfieithiad Google'''="Roedd David Lloyd George yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" (100% cywir). Mae rhoi '''gwybodaeth amgen''' yn y cyfieithiad="Roedd David Lloyd George ''(Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Caernarfon)'' yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" yn mynd a'r ''cyfieithiad'' dros y trothwy. Mae annog rhoi gwybodaeth amgen mewn cyfieithiad hefyd yn arfer da. Felly, cytuno'n llwyr efo'r awgrym. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:05, 15 Ionawr 2025 (UTC) :::Diolch eich dau! Newydd roi crynhodeb o'n sgwrs ar dudalen y defnyddiwr [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Dw i ddim yn ffyddiog, gan fod sawl ffordd o ddod dros y rhiniog, ee copio a gludo clenc / paragraff yn uniongyrchol yn hytrach na thrwy'r Cymhorthydd Cyfieithu. Atal pawb sy'n golygu heb fewngofnodi fyddai ateb arall, wrth gwrs. Cawn weld! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:33, 19 Ionawr 2025 (UTC) == Ar y dydd hwn == Weithiau, mae bron yn amhosib gwneud synnwyr o'r ciplun yn y blwch 'Ar y dydd hwn' yn yr Hafan, gan ei fod mor fach. Dw i wedi codi maint y ddelwedd o 100x100 i 110x110 ar un diwrnod, i weld ydy o'n well ai peidio - [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/20 Ionawr]]. Mi wna i gynyddu'r gweddill i'r un patrwm (110x110), efo bot, os nad oes gwrthwynebiad. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:03, 20 Ionawr 2025 (UTC) :Syniad da! A dweud y gwir, roedd y canlyniad diweddaraf dal braidd yn fach. Rwyf wedi ceisio 140px, sy'n gweithio ar fy nesgtop a'm iPad. (Does dim ffôn symudol 'da fi.) Gawn ni weld! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:44, 20 Ionawr 2025 (UTC) ::Mae'n edrych yn iawn i mi, ond yn wahanol i'r fformat 110x100px gwreiddiol. Dw i erioed wedi deall y gwahaniaeth rhwng y ddwy drefn yma. {{Ping|Ham}} osododd y maint gwreiddiol - be ti'n feddwl? Ydy newid y drefn yn bygro'r cod rywsut ar rai dyfeisiau? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:30, 21 Ionawr 2025 (UTC) :::Byddai lled (yn unig) o 140px yn gweithio'n dda fel ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/22 Ionawr]] achos mae rheolau CSS yn lleihau y ddelwedd i 110px ar ffonau symudol gyda sgrin bach, beth bynnag. Felly does dim perygl o fynd yn rhy fawr achos mae rheolau i gadw'r ddau golofn Pigion/Ar y dydd yn gymesur. Ar y rhan fwyaf o ffonau symudol o bob maint mae'r llun yn ymddangos ar y top gyda'r dyddiad o dano. Ar tabled mae'r llun edrych yn dda hefyd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:03, 22 Ionawr 2025 (UTC) ::::Fantastig Dafydd! Mi ai ati'r pnawn ma i'w newid efo'r bot. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:44, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::{{ateb|Llywelyn2000}} {{u|Ham}} oedd fy hen gyfrif, felly gweithiodd y {{tl|ping}} ddim i fi ar ddydd Mawrth. Falch iawn gweld dy fod yn mynd i gynyddu meintiau'r delweddau hyn gyda bot. {{code|90x90px}} oedd y maint gwreiddiol, sydd nawr yn rhy fach o lawer, ac rwy wedi ei godi i {{code|100x100px}} bob tro rwy'n golygu un o'r tudalennau AYDH &ndash; dyna'r unig reswm dros yr amrywiaeth hyd ag y gwn i, am fod rhai nad ydw i wedi eu golygu. Rwy'n hapus iddo fod yn fwy byth, ond gawn ni gadw'r ddau dimensiwn os gwelwch yn dda, e.e. {{code|140x140px}} nid dim ond {{code|140px}} (sef lled yn unig)? Wedyn fe fydd y lluniau fformat 'portread' yn 140px o hyd a'r rhai 'tirlun' yn 140px o led. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 11:34, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::O'r hyn rwy'n ei ddeall (WP:IMAGESIZE) mae'r uchder yn 140x140px yn cael ei anwybyddu gan y dehonglydd, felly mae "140px" yn iawn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 12:06, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Craigysgafn}} Dim dyna fy nealldwriaeth i; dydi {{code|140x140px}} ddim yn gosod y dimensiynau union hynny (a fyddai'n gwneud pob delwedd yn sgwâr), ond yn hytrach yn gosod y dimensiwn mwyaf i 140px boed hynny'n hyd neu'n lled. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Yn fwy na thebyg, chi sy'n iawn! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 13:54, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::{{Ping|Ham II}} - unrhyw ddadl dros gadw'r patrwm 140x140px? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:22, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Llywelyn2000}} Byddai'n rhoi hyd o 140px i ddelweddau fformat portread a lled o 140px i rai fformat tirlun, sydd yn fwy addas nac un lled ar gyfer pob delwedd (a fyddai'n golygu bod portreadau llawer mwy o faint na thirluniau). [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Diolch {{u|Ham II}}! Mae hynny'n gwneud synnwyr. A dyna fi wedi dysgu rhywbeth heddiw! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:42, 26 Ionawr 2025 (UTC) Dw i di cyhoeddi hwn: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] a [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/26 Ionawr]] (heddiw / gw. Hafan) a mi wnai'r gweddill os ydy {{u|Craigysgafn}} yn cytuno. Ychydig yn rhy fawr ar yr Hafan? Does na ddim byd yn barhaol, wrth gwrs, a mi fedran ni ei newid eto wrth i dechnoleg newydd ddod i'r fei. Gyda llaw, dw i hefyd wedi ychwanegu [[:Categori:Ar y dydd hwn]] - categori anweledig i gadw'r cwbwl mewn trefn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:55, 26 Ionawr 2025 (UTC) : {{cwbwlhau|[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:27, 26 Ionawr 2025 (UTC)}} :{{ping|Llywelyn2000}} Y brif broblem a welaf yw nad ydym yn cael gweld y capsiynau "Cynan" a "Louvre" rwyt ti wedi'u cyflenwi. Ar ôl edrych ar Hafan ar enwiki, mi welais ddatrysiad, a dwi wedi hacio peth sydyn sy'n cyfateb i hynny. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], lle mae capsiwn yn ymddangos. Mae cod y nodyn (a'r enw hefyd!) dwi wedi creu yn bethau dros dro hyll, ond os yw'r canlyniad yn iawn gallwn ni ei dwtio. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:47, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::{{ping|Llywelyn2000}} Roeddwn i mewn ychydig o frys ddoe pan oeddwn yn gwneud hyn i gyd. Wedi meddwl am y peth, mae'r ateb a ddarganfyddais bryd hynny'n ymddangos yn iawn, ar wahân i'r enw Saesneg ar y modiwl. Rwyf wedi ei ail-greu fel [[Nodyn:Delwedd - ar y dydd hwn]]. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] unwaith eto. Credaf fod hyn yn ateb taclusach na defnyddio delwedd ag elfen "bawd". --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:22, 27 Ionawr 2025 (UTC) :::Dw i'n licio'r syniad o'i roi maint y ddelwedd mewn Nodyn - un golygiad yn lle 365! Gwych iawn! Dw i newydd ei ychwanegu ar [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/28 Ionawr]] (heddiw) i weld sut mae'n ymddangos yn yr Hafan. Ac fel [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], mae'n bortread ac felly'n llawer rhy fawr. Fedri di ymgorffori syniad {{u|Ham II}}, sef 140x140px fyddai'n atal yr hyd a'r lled rhag bod yn fwy na 140px? :::Tybed fedrwn ni hefyd drio newid aluniad y testun i dde yn hytrach na chwith? A lleihau maint y ffont rhyw fymryn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:08, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::{{ateb|Llywelyn2000}} Triais i {{code|140x140}} yn y nodyn newydd ac mae'n debyg ei fod wedi gweithio. ::::Ga i awgrymu cadw'r nodyn fel is-dudalen o [[Nodyn:Delwedd Hafan]] &ndash; hynny yw, newid ei enw i [[Nodyn:Delwedd Hafan/Ar y dydd hwn]] neu [[Nodyn:Delwedd Hafan/AYDH]], cyn ei roi ar bob tudalen? Byddai'n dilyn yr un patrwm â [[:d:Q104113324|10 iaith arall]] wedyn. ::::Efallai byddai testun yn y canol yn gweithio gorau ar gyfer y delweddau teneuaf, er enghraifft yr un sydd ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/25 Ionawr]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:24, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::Fantastig! Craig? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:59, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::Ie! A byddai testun yn y canol yn llawer mwy ymarferol hefyd. Rwyf wedi addasu'r cod. Diolch i chi'ch dau! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Enghraifft efo'r bot: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/1 Chwefror]]. Iawn i fynd ymlaen efo'r gweddill? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::::Ardderchog! Tynnwch y plociau! I ffwrdd â ni! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:05, 28 Ionawr 2025 (UTC) == Golygydd newydd ddod o en-wici == Mae na olygydd o en-wici (lle mae'n cyd-gyfarth mewn pac gyda golygyddion tebyg ee Sirfurboy, DankJae...) newydd greu tudalen ar cy-wici [[Defnyddiwr:Llwyld|yn fama]]. Unrhyw olygiad negyddol am Gymru neu'r Gymraeg - neu fandaliaeth arall - a mi gaiff ei flocio. Dyma rai o'i olygiadau ar en: [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Richard_Wyn_Jones&diff=prev&oldid=1069026918 1], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/List_of_devolved_matters_in_Wales&diff=prev&oldid=1102491770 2], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Crown_Estate_in_Wales&diff=prev&oldid=1153718351 3], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 4], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 5]... Llawer o bethau negyddol, bach, dros lawer o flynyddoedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:04, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Archwiliad 2025 o olygiadau diweddar ein Gweinyddwyr == Daeth hi'n amser ail-edrych ar ein Gweinyddwyr nad yddyn nhw wedi golygu ers tro (tros 12 mis). I'r perwyl hynny, dw i wedi rhoi'r manylion ar [[Wicipedia:Gweinyddwyr#Archwiliad_2025_o_olygiadau_diweddar|Wicipedia:Gweinyddwyr]]. Tybed, os oes gennych sylw, neu os ydych yn cytuno i mi fynd ymlaen - a wnewch chi nodi hynny ar '''[[Sgwrs Wicipedia:Gweinyddwyr|y dudalen Sgwrs yn unig]]''', lle bod y drafodaeth yn mynd ar chwal. Ar ol gorffen y broses (drist) hon, gallem ystyried a oes angen Gweinyddwyr newydd. Cofiwch hefyd nad oes dim yn ddi-droi-nol! Gallem ailarfogi Gweinyddwr sy'n dychwelyd i'r gorlan unrhyw dro, os dymunent ailafael ynddi. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:48, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Helo - Cydgysylltydd Rhaglen Cymru newydd yma :) == Helo - jest neges fach fyr i gyflwyno fy hun. Fi yw’r [[wmuk:Programme_Coordinator:_Wales_&_Languages|Cydgysylltydd Rhaglen Cymru (ac Ieithoedd)]] newydd. Dwi’n gweithio rhan amser, tridiau bob wythnos (Dydd Mawrth i Ddydd Iau). Dechreuais i’r swydd ar ddiwedd Ionawr (a dwi dal yn dysgu lot am ddefnyddio Wicipedia!). Dwi'n byw yng Nghaerdydd nawr ond yn wreiddiol dwi'n dod o Lanelli. Yn y dyddiau ymlaen wna i rannu holiadur bach ar gyfer unrhyw un sy'n eisiau rhannu eu barn am ba fath o gymorth nhw'n eisiau gan y cydgysylltydd.  Ond yn y cyfamser, os hoffech chi cwrddo fi, gofyn cwestiynau neu os gennych unrhyw bryderon neu awgrymiadau chi’n eisiau rhannu, fy nghyfeiriad e-bost yw gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Edrych ymlaen at weithio gyda chi gyd! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:01, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Pob hwyl, Gemma! Mae'r disgrifiad o'r swydd yn y ddolen yn defnyddio iaith fiwrocrataidd nodweddiadol. Mae hyn yn anochel, wrth gwrs. Allech chi egluro ychydig pa fath o beth y byddwch chi'n ei wneud o ddydd i ddydd, a pha fath o beth y dylai defnyddwyr a gweinyddwyr fod yn ei ddwyn i'ch sylw? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:37, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Ia, wir, llongyfarchiadau - a phob hwyl i ti yn y swydd newydd! Robin aka [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:51, 12 Chwefror 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] :) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:09, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Hi @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! Cwestiynau gwych ond yr ateb onest yw - dwi ddim yn siŵr ar hyn o bryd! ::Does dim rhaid i unrhyw un cysylltu fi ond am unrhyw gwestiynau/ awgrymiadau neu bethau arall pobol yn gobeithio mae'n bosib [[wmuk:Main_Page|Wikimedia UK]] gallu helpu gyda (e.e. gwybodaeth am offer Wici, golygathons, awgrymiadau a.y.b.), mae croeso mawr iddyn nhw cysylltwch fi a wna i drio fy ngorau i helpu. ::Mae’n rhy gynnar i wybod beth fydd fy ngwaith fel arfer yn edrych fel dydd i ddydd. Mae'n debygol i newid wythnos i wythnos hefyd. Gwaith dwi'n disgwyl gwneud yn y wythnosau ymlaen yw helpu trefnu cynhadledd ieithoedd lleiafrifiedig, dathlu Wicipedia Cymraeg ar gyfryngau cymdeithasol ar gyfer Dydd Gŵyl Dewi a theithio i nifer o "golygathonau" wahanol dros y DU. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::: Croeso Gemma! Edrych ymlaen i gydweithio. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:05, 17 Chwefror 2025 (UTC) : Helo Gemma, llongyfarchiadau ar dy benodiad a phob dymuniad da ar gyfer y swydd! Gobeithio dy fod yn mwynhau'r profiad hyd yn hyn. --[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Oergell|sgwrs]]) 15:30, 19 Mawrth 2025 (UTC) == Sut y dylem ymateb i'r cais hwn i ddileu erthygl == Gweler [[Sgwrs:Connor Morgans]]. Mae yna fater o bolisi yma. Ddylen ni ddileu erthygl oherwydd nad yw'r pwnc yn ei hoffi? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:35, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Wela i'r un rheswm dros ddileu'r erthygl. Mae'r ffaith bod erthygl en: wedi ei dileu yn gwbl amherthnasol. Os nad yw'r unigolyn dan sylw yn hoffi'r erthygl, dylen ni geisio sicrhau mai dim ond gwybodaeth berthnasol sy yn y parth cyhoeddus sydd i'w gweld - ond fe fyddai dileu'r erthygl yn gosod cynsail peryglus. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 14:11, 13 Chwefror 2025 (UTC) :Mae'n werth ystyried yr hawliau o dan ddeddf GDPR ([https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/individual-rights/individual-rights/right-to-erasure/#ib2 canllaw ICO]). Nid yw'r hawl i anghofio yn gymwys ar gyfer ".. exercise the right of freedom of expression and information;". Mae'r erthygl ei hun yn llawn cyfeiriadau da ac amrywiol, felly mae'r wybodaeth i gyd yn gyhoeddus mewn llefydd eraill, ac wedi ei gynnig gan yr unigolyn fel rhan o gyhoeddusrwydd. Mae dyddiad ei ben-blwydd wedi ei gyhoeddi ar Instagram. Mae yna drafodaethau eitha helaeth am hyn a'r effaith ar Wikipedia nôl yn 2014 ond mae'n bosib bod pethau wedi symud ymlaen ers hynny. Rhaid ychwanegu yr ymwadiad arferol - Nid Wyf Yn Gyfreithiwr. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:13, 13 Chwefror 2025 (UTC) : Hoffwn i jyst cytuno efo'r dadlau dros cadw'r erthygl yma. Dw'i methu gweld unrhyw rheswn i dileu. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:13, 17 Chwefror 2025 (UTC) ::Cefais broblem debyg rhai blynyddoedd yn ôl, am berson oedd yn enwog yng Nghymru ond yn cael ei hystyried yn "not notable" yn y byd Saesneg. Barn Wici rhyngwladol, oedd mai mater i'r wiciau lleol yw pwy neu beth y maent yn son amdanynt ar eu safleoedd hwy. Cadwn yr erthygl am Gymro yma. Ond y Cwestiwn yw os yw'r erthygl yn berthnasol i Gymry Cymraeg; pa hawl sydd gan Wikipedia Saesneg i ddweud nad ydyw yn berthnasol i Gymry ddi-gymraeg, gan mae eu Wici hwy, hefyd yw Wikipedia Saesneg? 01:22, 8 Mehefin 2025 (UTC) == Ymgyrch "Wiki Loves Mother tongue" == Sylwais i’r [[metawiki:Event:Wikitongues/Wiki_Loves_Mother_tongue_Campaign_2025|digwyddiad ar-lein hwn]] sy'n cael eu cynnal nos yfory (Dydd Gwener 21ain) i lansio’r ymgyrch “[[metawiki:Wiki_Loves_Mother_Tongue_Campaign_2025|Wiki Loves Mother tongue]]”. Mae'n ymgyrch byd-eang ond ar y tudalen blaen [https://wikitongues.org/ eu gwefan] mae [https://wikitongues.org/videos/hywel_20150214_cym/ fideo o siaradwr Cymraeg]. Hefyd, dwi’n siŵr mae mwyafrif ohonoch chi yn fwy ymwybodol o’r ymgyrchoedd Wiki na fi ond ni’n mewn canol o “[https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025_in_Wales?uselang=cy Wici Llên Gwerin]” (a “[[metawiki:Feminism_and_Folklore_2025|Feminism and Folklore]]”) os rheiny o ddiddordeb i unrhyw un sy ddim yn gwybod amdanyn nhw yn barod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:09, 20 Chwefror 2025 (UTC) == Golygathon "Art + Feminism" yfory ym Machynlleth (Mawrth 7fed) == Dwi'n mynd i golygathon nos yfory (dydd Gwener y 7fed) yn [https://www.tajmahalcommunityhub.org/ Hyb Cymunedol Taj Mahal] ym Machynlleth sy'n cael ei gynnal fel rhan o'r ymgyrch "[https://artandfeminism.org/about/ Art + Feminism]". Cofrestriad a mwy o wybodaeth [https://artandfeminism.org/edit_a_thon/machynlleth-artfeminism-edit-a-thon/ yma]. Os oes unrhyw un arall yn mynd hefyd, byddwn i wrth fy modd i ddweud helo (dwi'n menyw wen yn fy nhridegau hwyr gyda gwallt brown byr). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:05, 6 Mawrth 2025 (UTC) == Llwyth o Luniau newydd ar Gomin! == Helo pawb. Mae braf gen i cyhoeddu bod y Llyfrgell Gen wedi rhyddhau [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Photographs%20by%20Geoff%20Charles%20in%20the%20National%20Library%20of%20Wales casgliad Geoff Charles] i Comin Wici. Mae'r casgliad yn cynnwys tua '''130,000''' o ddelweddau gwych o bywyd yng Nghymru rhwng tua 1945 - 1975 gan cynnwys eisteddfodau, gwleiddyddion, tywydd eithafol a protestiaid pwysig. Felly plis ewch amdani a defnyddio nhw i greu a gwella erthyglau Wici! Dyma blas i chi... <gallery> Bear Brand Factory, a new industry in Corwen (1451957).jpg|Ffatri newydd yng Nghonwy Llyn y Fan Fach protest (1492584).jpg|Protest Llyn y Fan Fach Three prominent Welshmen, Ernest Roberts, Sir Idris Foster and the folk-singer Elfed Lewis (1544715).jpg|Syr Idris Foster Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas (1461060).jpg|Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas Snow scenes from Llansilin and Rhydycroesau (1464689).jpg|Eira yn Llansilyn a Rhydycroesau, 1955 </gallery> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:11, 10 Mawrth 2025 (UTC) :Mae 4,500+ o bortreadau o actorion ac o actorion yn perfformio ar lwyfan i Gwmni Theatr Cymru, efo teitlau cyffredinol sydd ddim yn enwi'r actorion. Rwy'n adnabod wynebau nifer ohonynt ond yn methu cofio eu henwau. Os all rhywun rhoi enwau arnynt a'u rhoi ar erthyglau actorion / dramâu, mi fyddent yn gaffaeliad mawr i Wicipedia. [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Cwmni+Theatr+Cymru&title=Special:MediaSearch&type=image Dolen i'r casgliad] ?[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] :<gallery mode="packed" heights="100px"> :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru presenting Yr Addewid by Aleksei Arbuzov (1551863).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru performing Saer Doliau (1519145).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567900).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567893).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru's pantomime, Madog (1580647).jpg :File:Cwmni THeatr Cymru's Pantomime, Pwyll Gwyllt (1562595).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Roedd Catrin o Gwmpas Ddoe by Rhydderch Jones (1555756).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru rehearsing Pros Kairon, the Aberafan National Eisteddfod of Wales' commissioned play (1523502).jpg :</gallery> [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 17:15, 16 Mawrth 2025 (UTC) :: Paul, dwi wedi ychwanegu enwau i rhai o'r uchod. Clive Roberts ydi'r boi ifanc yn Pros Kairon dwi'n meddwl ie? Mae dy erthyglau di am y dramau yn cynnwys y cast felly mae'n haws gweithio allan pwy di pwy wedyn. Mae tipyn o'r lluniau yn bodoli yn Archifau Gwynedd hefyd felly mae chwilio eu [https://diogel.gwynedd.llyw.cymru/DATRhagorol/Chwilio.aspx?iaith=cy gwefan] am enw drama yn gallu dangos rhai canlyniadau defnyddiol sy'n cynnwys enwau.--[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 21:55, 19 Mawrth 2025 (UTC) :::Nid ymhob achos, ond os agorwch chi'r lluniau yn Comin, a sgrolio i lawr i Crynodeb, mae rhai yn cynnwys y maes ''depicted people'' sydd wedi pigo fyny metadata'r Llyfrgell os oedd enw'r person(au) yn hysbys. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:43, 20 Mawrth 2025 (UTC) ::::Fi wnaeth ychwanegu rheina Rhys. Dwi ddim yn meddwl byddai y meta data wedi gallu bwydo'r maes yna (yn otomatig o leia). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 12:13, 20 Mawrth 2025 (UTC) :::::Ah, ro'n i wedi meddwl y byddai hynny'n bosibilrwydd, ond doedd y botwm 'hanes' ddim yn ateb fy nghwestiwn. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:56, 21 Mawrth 2025 (UTC) ::Diolch i chi gyd am eich sylwadau. Wedi cymryd seibiant o'r gwaith yma am gyfnod, ond am ddychwelyd ati yn fuan. Mor falch bod y casgliad gwerthfawr yma bellach ar gael i'w gweld a'u gwerthfawrogi. Diolch i @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:39, 27 Mawrth 2025 (UTC) :::Diolch i ti @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am gwneud y cais i defnyddio'r casgliad - dw'i môr falch gallu rhannu'r lluniau yma yn agored o'r diwedd! Falch hefyd i weld nhw'n cael i defnyddio. Hoffwn i bwydo'r data newydd am pwy sydd yn y lluniau yma nôl i fy [https://snarc-llgc.wikibase.cloud/wiki/Main_Page gronfa data Awdurdodau Gymraeg] maes o law. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 14:43, 9 Ebrill 2025 (UTC) == Wici'r Holl Ddaear Cymru == Helô bawb! Mae’r gwanwyn wedi cyrraedd, ac yma yn Wikimedia UK rydyn ni’n troi ein sylw at Wici'r Holl Ddaear Cymru. Bydd ein cydlynydd newydd yng Nghymru yn arwain adain Gymreig y gystadleuaeth. Ac un o’r pethau sydd ei angen arnom yw help efo’r beirniadu – os hoffech chi gymryd rhan, anfonwch e-bost ataf ar richard.nevell{{@}}wikimedia.org.uk Mae maint y gwaith dan sylw yn dibynnu ar nifer y ceisiadau a gawn. Yn y gorffennol, bu miloedd o luniau, felly gorau po fwyaf o bobl sydd gennym sy'n gallu helpu. Os cawn lawer o geisiadau, efallai y byddwn yn rhannu'r gwaith beirniadu yn ddwy ran: (1) proses sgrinio i lunio rhestr hir, a (2) cyfarfod rheithgor i benderfynu ar yr enillwyr. Byddech yn gallu cyfrannu at y cyntaf a dal cyflwyno lluniau ar gyfer y gystadleuaeth, ond peidiwch â gwneud hyn os oes gennych ddiddordeb mewn bod ar y rheithgor a fydd yn gwneud y penderfyniad terfynol. [[Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|sgwrs]]) 09:13, 21 Mawrth 2025 (UTC) ==Y Llais - eich cyngor plîs== Helo bawb, wedi bod yn dawel iawn yn 2025 yr unig gofnod dwi 'di sgwennu yw https://cy.wikipedia.org/wiki/Y_Llais_(rhaglen_deledu). Gweld nawr bod rhywun wedi creu cofnod Saesneg am Y Llais (ac yna erthygl hŷn am The Voice). Be' chi'n awgrymu? Cadw rhan gyntaf fy erthygl Gymraeg am Y Llais a newid y teitl i rhywbeth fel The Voice (cyfres masnachfraint) ac yna creu cofnod newydd (sef, i bob pwrpas, ail ran fy erthygl i ar Y Llais) fel confod newydd i ddolenni gyda'r cofnod Saesneg ar Y Llais. Dwi ddim eisiau i Saeson a phobl Cymraeg gweld bod 'na gofnod yn Saesneg am y Llais a dim un Cymraeg! [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 16:55, 31 Mawrth 2025 (UTC) :Mae rhywun arall wedi creu erthygl am y Llais o'r blaen - [[Y Llais]]. Rwy'n awgrymu disodli'r cynnwys yn y dudalen gwta yma gyda'r cynnwys o dy erthygl di, sydd o dan adran '''Y Llais Cymru'.'' Mae hwn yn cysylltu gyda'r erthygl tebyg ar en-wiki, sef https://en.wikipedia.org/wiki/Y_Llais :Wedyn gellid ail-enwi dy erthygl wreiddiol i "The Voice (masnachfraint)" a nodi ar hwnnw bod y fersiynau DU, Cymraeg a'r rhai rhyngwladol eraill. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:08, 31 Mawrth 2025 (UTC) ::Gwych! Diolch Dafydd - lot fawr o help! Dwi wastad yn gweld pethau fel hyn yn ddryslyd! Wedi dilyn dy gyfarwyddiadau. Gobeithio bod yn edrych yn lân. [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 12:24, 1 Ebrill 2025 (UTC) :::Mae'n edrych yn grêt. Dwi wedi addasu'r penawdau ychydig ar erthygl Y Llais. Falle bydd angen ail-drefnu eto ar gyfer ail gyfres. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 1 Ebrill 2025 (UTC) == Golygathon Wythnos Hanes Traws + yng Nghaerdydd (9fed Mai) == Byddwn ddathlu [https://www.transhistoryweek.com/ Wythnos Hanes Traws +] (dolen yn Saesneg yn unig) drwy gynnal golygathon yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd i greu a golygu erthyglau ynghylch pobol Draws yng Nghymru a digwyddiadau perthnasol. [https://www.eventbrite.co.uk/e/trans-history-wikipedia-editathon-golygathon-hanes-traws-tickets-1317426962509?aff=oddtdtcreator Cofrestriad a mwy o fanylion yma]. Croeso cynnes i olygwyr newydd sbon a golygwyr profiadol. Am rai sy’n eisiau ymuno ni yn rhithiol, wna i greu rhyw fath o “writing drive” - manylion llawn i ddilyn! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 9 Ebrill 2025 (UTC) :I unrhyw un na all ymuno â ni yfory, mae cyfle i gymryd rhan ar-lein. Mae WMLGBT+ wedi creu golygathon rhithriol o'r 9fed i'r 18fed. Mae [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Trans_History_Week_and_IDAHOBIT_Edit-a-thon tudalen y prosiect a manylion] yn Saesneg yn unig ond maen nhw wedi cadarnhau y byddan nhw'n cyfrif erthyglau newydd yn Gymraeg hefyd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:25, 8 Mai 2025 (UTC) == Holiadur Celtic Knot == Rydym gynllunio ar gyfer cyfarfod cymunedol ar-lein yn ddiweddarach eleni ar gyfer [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2024/cy|Celtic Knot]] (cynhadledd sy’n dathlu ieithoedd lleiafrifol). Byddem wrth ein bodd yn dysgu oddi wrthych beth hoffech chi ei weld. Rydym wedi creu holiadur bach i ddysgu beth roedd yn llwyddiannus yn Celtic Knot 2024 a beth hoffech chi weld eleni. Mae’r arolwg yn agor i bobol sydd wedi mynychu’r gynhadledd llynedd a phobl gyda diddordeb am ddod i gyfarfod cymunedol ar-lein eleni. I gymryd rhan, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSccsyMDUDFYush1oBasvulH4Vsjp0hubrKS_9u_73LCVtbJ0Q/viewform?usp=dialog [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:01, 17 Ebrill 2025 (UTC) :Mae'r holiadur uchod yn cau ar y 15fed Mai. Mae'r holiadur yn ar gael yn [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdBlgi-0XNjjgh9HCQsy7KQWJo4qhfJmCGtQjwFI4WWYipaMA/viewform?usp=dialog Saesneg], [https://docs.google.com/forms/d/1BXYa7c6-9R4ZAeJFltPQSGw0OcnZbbz-b080wKpFAlI/edit Cymraeg] a [https://docs.google.com/forms/d/1pyqryilEEymj7TpqEHQXEMHKZgCPRmDnH77oPCekqwQ/edit Gwyddelig] ond os mae'r holiadur ddim yn hygyrch amdanoch chi am unrhyw reswm, mae croeso mawr i chi anfon neges Wicipedia neu e-bost i fi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) i rannu eich barn neu drafod am ffyrdd well i chi cael eich dweud. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:56, 6 Mai 2025 (UTC) == Bathu term am 'assist' == Dwi'n chwilio am gyngor am gyfieithu'r term ''assist''. Manylion ar [https://cy.wikipedia.org/wiki/Wicipedia:Cymorth_iaith#Assist_(enw_nid_berf) y dudalen Cymorth Iaith]. Diolch ymlaen llaw. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:50, 25 Ebrill 2025 (UTC) :Wedi clywed ambell i sylwebydd Saesneg yn defnyddio'r term diwinyddol ''predestined'' wrth ddisgrifio ''assist'' rhagorol. Rhagarfaethiad neu tyngedfeniad yn y Gymraeg, oes modd siapio rhywbeth addas allan o'r geiriau hyn? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 13:14, 3 Mai 2025 (UTC) == Hyfforddi'r Hyfforddwr (dysgu pobl newydd sut i olygu Wicipedia) == I unrhyw un sydd ddim ar [https://wikimedia.org.uk/newsletter-sign-up/ restr e-bost Wikimedia UK], maen nhw'n cynnig hyfforddiant "Train the Trainer" i helpu golygydd Wici/Wiki i ddysgu sut i hyfforddi pobl eraill i olygu Wikipedia (a Wicipedia). Maen nhw’n derbyn ceisiadau nawr, ond maen nhw yn enwedig yn eisiau clywed wrth olygyddion yng Nghymru. Mae’r terfyn amser yw Dydd Llun (19eg Mai) ond mae [https://wikimedia.org.uk/2025/04/train-the-trainer-2025-eoi-open/ mwy o fanylion ar y wefan] ac am unrhyw gwestiynau, plîs cysylltwch fy nghydweithiwr Rupal Karia at rupal.karia@wikimedia.org.uk. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:09, 15 Mai 2025 (UTC) == Deallusrwydd Artiffisial == Rwy'n ddyfod yn bensiynwr henoed ym mhen dau fis, pensiynwr sydd wedi byw ers yn laslanc efo "technoleg newydd" y cyfrifiadur. Ers ei chychwyn rwyf wedi ceisio cyfraniadau pytiau bach o'i ddefnydd at iws yr Iaith Gymraeg. Y cwestiwn fawr, ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)#Simple_summaries:_editor_survey_and_2-week_mobile_study Wici Saesneg ar hyn o bryd, yw defnyddio "Deallusrwydd Artiffisial"]. Rhywbeth rwy'n gwybod dim oll amdani. Mae Wici Saesneg yn gyfan gwbl yn ei erbyn, am resymau rwy'n ddeall a chefnogi. Ond be ydy barn Wici Cymraeg? Mae dros 200 miliwn o ddefnyddwyr weithgar ar Wkii Saesneg, a llai na neb ar rai o'r prosiectau Cymraeg, a ydi'r gwrthwynebiad Saesnig yn berthnasol i'n ofynion ni? Yn bwysicaf:—Ydy AI yn gallu ymateb i ymofynion y Gymraeg? Os yw:— A oes modd i AI gwella eginon (or niferus) ein wici er gwell? A all cwestiwn AI sy'n ofyn am dalfyriad o lyfr neu hanes awdur ar wicidestun bod yn gychwyn erthygl newydd a chyfannu at werth y naill brosiect a'r llall? A all chwiliadau trwy enghreifftiau o'r un eiriau poblogi [[q:Wikiquote|Wici ddyfynnu]]? A all AI cyfrannu erthyglau newydd sbon unigryw i Wicipedia? Dechrau sgwrs bydd ei angen yn y Gymraeg am yn hir mae'n, debyg! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:08, 13 Mehefin 2025 (UTC) :Dw i fawr o arbenigydd chwaith! Ond o'r hyn dw i'n ei ddeall, mae technoleg [[model iaith mawr]] [[en:Large language model]] yn debyg iawn i'r hyn sydd tu ôl i gyfieithu peirianyddol. :Yn hynny o beth, byddai testun Cymraeg wedi ei greu gan beiriant o'r fath yn dueddol o edrych yn dda ar yr olwg gynta (termau technegol! treigladau!) ond o'i ddarllen yn ofalus byddai'n llawn cam-gyfieithu, cyfieithiadau benthyg ac ati yn ogystal â'r problemau cyffredinol sydd wedi eu trafod ar en: :Onid oes gan wicipedia (y wefan Gymraeg fwyaf?) rôl allweddol yn hyn oll fel corpws? Po fwyaf o destun wedi ei '''ysgrifennu yn Gymraeg gan fodau dynol''' sydd yma, po gorau bydd y botiaid yn medru ateb cwestiynau'n Gymraeg yn y dyfodol. :Dw i ddim yn gweld "deallusrwydd artiffisial" yn ffordd o greu mwy o gynnwys fel y cyfryw. Ond fe allai fod yn declyn gwerthfawr i hwyluso a chyflymu gwaith golygwyr. O syniadau @[[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] uchod, drwgdybus fyddai fy ymateb i geisio "gwella eginon" a "cyfrannu erthyglau sbon" yn y fath fodd, ond dw i'n gweld potensial yn y talfyrru a'r croesgyfeirio. :Syniad arall - o greu erthygl newydd am bwnc astrus, allai gofyn i chatbot am esboniad cryno mewn Cymraeg syml fod yn fan cychwyn gwell na chyfieithiad peirianyddol hir o'r wiki mawr? Mae cyfieithiadau'n ymddangos yma sy'n edrych i mi eu bod nhw y tu hwnt i stamina neu allu cyfranwyr i'w prawfddarllen, oherwydd bod yr erthygl wreiddiol mor faith (a weithiau'n aneglur neu'n cynnwys manylion di-angen). Oni ellid cyfarwyddo bot yn benodol i greu 100, 500 neu 1000 o eiriau rhwydd eu darllen, a fyddai felly o fewn ein gallu i'w wirio fesul ffaith a'i wella? [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 09:27, 13 Mehefin 2025 (UTC) Yn fy marn i, tasai rhywun yn defnyddio AI er mwyn creu mwy o destun na gall ei wirio a'i gywiro, byddai hyn yn gamgymeriad mawr. Yr unig ffordd gyfrifol o'i ddefnyddio yw cyfyngu maint yr allbwn i'r hyn y mae gan y cyfrannwr ddigon o amser ac arbenigedd i'w wirio. Os yw rhywun eisiau darllen allbwn amrwd rhyw AI neu'i gilydd, mae'n gallu ei ddefnyddio ar ei g/chyfer ei hun yn uniongyrchol, does dim angen darllen Wicipedia o gwbl i gael hynny. Oni bai bod y cynnwys yma wedi'i guradu gan fodau dynol, dyw'r safle ddim yn cynnig gwerth ychwanegol. Yn y bôn, rwyf yn cytuno â chi, mae'n debyg. == Erthyglau bot yn ddileu erthyglau go iawn == Y 2020 fel rhan o ymgyrch [[:Categori:Prosiect WiciLlên]] mi ysgrifennais erthygl gynhwysfawr am lyfr [[Louisa May Alcott]] [[Little Women]]. Mae'r erthygl am y llyfr wedi ei ddisodli gan erthygl bot am ffilm o'r un enw, ond does dim modd ail adfer yr erthygl am y llyfr. Ysgrifennais erthygl hir am [[Lucille Ball]], sydd wedi ei droi yn erthygl ychydig frawddegau gan fot. Mae nifer o'r erthyglau rwyf wedi eu hysgrifennu am ffilmiau efo cysylltiad Cymreig wedi eu disodli gan erthyglau bot. Yn drist o ystyried eu bod yn cynnwys gwybodaeth unigryw Gymreig yn hytrach na data noeth. O ddefnyddio botiau i greu erthyglau a oes modd gwneud rhywbeth i sicrhau nad ydynt yn disodli erthyglau mae rhai ohonom wedi chwysu i'w creu? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:47, 14 Mehefin 2025 (UTC) :Mae gen ti dri mater yn fama. :1. Disodli 'erthygl gynhwysfawr' gen ti am y llyfr ''Little Women''. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. :1. Pan fo golygydd yn disodli, yn ail-sgwennu, yn dileu erthygl, mae'r gwreiddiol yn parhau o dan y wyneb, i'w weld o chwilio amdano. Mae'n bron yn amhosibl cuddio gwybodaeth ar WP - dw i'n meddwl mai rhyw bedair gwaith mae hyn wedi digwydd, i mi ei gofio, a hynny ar ol cytundeb i wneud hynny yn y Caffi, ac oherwydd posibilrwydd o achos llys. Nid ar chware bach mae gwneud hyn: ac mae'r log 'cuddio' yn dangos beth a pham y cuddiwyd y wybodaeth. Felly, os wyt wedi creu erthygl ar y llyfr ''Little Women'' yna mae'n dal yno yn rhywle. Wyt ti'n cofio'r union deitl? 'Little Women (llyfr)' neu ei debyg? Gelli ganfod hyn yn dy restr 'Fy Nghyfraniadau' a chyfyngu'r chwiliad o ran blynyddoedd. O edrych ar y dudalen (ailgyfeirio erbyn heddiw) ''[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women&action=history Little Women]'', fe weli na fu erthygl o unrhyw fath o dan yr enw yma. Ailgyfeiriad yn unig. Cyn y dudalen hon roedd tudalen arall yn bodoli gyda'r un enw cyn ei symud i [[Little Women (ffilm 1949)]]; byddai unrhyw destun cynharach am lyfr i'w weld yma, neu gyfeiriad ei fod wedi ei guddio. Does dim, ac nid oedd yr erthygl bresennol yn disodli na'n dileu erthygl gynharach, fel y gweli [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women_(ffilm_1949)&action=historyyma]. Felly hefyd gyda [[Little Women (ffilm 1994)]] - does dim erthygl gynharach wedi ei rhagflaenu hi. Felly tyrd ag enw'r erthygl am y llyfr a sgwennaist a gallwn weld ei hanes. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. Ti gychwynodd yr erthygl hon, fel y gwyddost. Wedi i ti ei chwbwlhau: dyma sut yr edrychai: ---- :[[Delwedd:Screenshot 2025-06-14 063144.jpg|250px]] ---- :Yn sicr, nid oedd yn 'erthygl hir'. :A dyma sut mae'n edrych heddiw: :[[Delwedd:A Screenshot 2025-06-14 063655 B.jpg|250px]] ---- :Fel y gweli, does dim byd wedi ei ddisodli, a dim erthygl newydd wedi ei chreu yn ei lle. Do, newidiwyd llun o wrthrych yr erthygl o hen lun ohoni gyda pherson arall i lun gwell o fewn y wybodlen. Efallai dy fod yn cyfeirio at osod gwybodlen newydd, pan ddisgrifiwyd hynny fel 'erthygl newydd' yn hytrach na 'gwybodlen newydd'. Ond gelli weld ar unwaith mai gwybodlen a osodwyd, [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Lucille_Ball&diff=next&oldid=8881018 yma]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. Alwyn - ni wnaeth yr un bot (a dau sydd gennym) ddileu unrhyw erthygl. Os oedd erthygl yn bodoli, mae'r bot yn rhewi a disgwyl i berson wneud penderfyniad - fel arfer pasio'r erthygl sy'n bodoli mae rheolwr y bot. Pe bai rheolwr y bot yn dymuno creu erthygl dros (dyweder) un frawddeg o erthygl lipa, yna gall nweud hynny - ond rheolwr y bot sy'n gwneud y penderfyniad ac NID y bot. Os wnei di roi enwau erthyglau sydd wedi eu dileu , yna gallaf edrych i fewn iddyn nhw bob yn un. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:58, 14 Mehefin 2025 (UTC) ::[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbennig:Contributions&end=2020-12-31&namespace=0&newOnly=1&start=2020-01-01&tagfilter=&target=AlwynapHuw&limit=500 Dyma'r cofnod] o erthyglau ac ailgyfeiriadau a greodd Alwyn yn 2020; gobeithio ei fod yn gyflawn. Fe welaf i ''[[Anne of Green Gables]]'', ond dim ''Little Women''. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 14:21, 23 Mehefin 2025 (UTC) ::Does gan yr erthygl presenol am [[Lucille Ball]] dim oll i wneud efo fi, fe grewyd gan erthygl bot. Siomedig bod fy enw dal yn y rhestr cyfranwyr. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:27, 26 Hydref 2025 (UTC) == Cystadleuaeth ffotograffiaeth "Wici Holl Ddaear" == Helo! Oes unrhyw un yma gyda diddordeb mewn ffotograffiaeth? Rydym yn hapus i gyhoeddi roedd Wici'r Holl Ddaear 2025 yng Nghymru wedi agor ar Fehefin 1af ac yn rhedeg tan 31ain Gorffennaf. Ewch i dudalen y gystadleuaeth i ddarllen y rheolau: [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2025_in_Wales|Commons:Wiki Loves Earth 2025 in Wales]] Yna gallwch ddarganfod sut i gymryd rhan yn y gystadleuaeth. <br/><br/> Hefyd, os oes gennych ddiddordeb mewn cynnal rhyw fath o "Wiki Walk" neu ddigwyddiad arall ar gyfer Wici Holl Ddaear dwi’n fwy na hapus i gynnig help neu gymorth - mae fy nghyfeiriad e-bost yw'r ffordd orau o gysylltu â mi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:57, 23 Mehefin 2025 (UTC) == Switsis gweinyddu == Sut hwyl. Dwi newydd sylwi nad yw'r [[:Categori:Switsis gweinyddu ASau y DU|switsis gweinyddu ar gyfer Aelodau Seneddol cyfredol]] yn cael eu pwyntio at erthyglau perthnasol, neu rhai o leiaf. Sylwais mai enw [[Wayne David]] (Aelod Seneddol Caerffili hyd at etholiad 2024) sy'n ymddangos ar dudalen [[Cefn Mabli]], e.e, gan mai [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] sydd yno, tra dylai fod yn [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]], sy'n cyd-fynd â'r ffiniau newydd. Oes modd awtomeiddio'r peth? Mae'n anodd debyg gyda'r newid ffiniau. Ac, wrth gwrs, bydd hyn yn codi wedi etholiad nesaf y Senedd hefyd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:32, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl fy mod i'n deall beth yw pwrpas y nodyn, beth bynnag. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 07:41, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Mae'r nodyn, ac un ar gyfer Aeldau o'r Senedd, wedi cael eu gosod ar erthyglau am wardiau, pentrefi, trefi ayyb, wedyn mae'n dangos pwy yw'r Aelod Seneddol ac Aelodau o'r Senedd sy'n cynrychioli'r lle. Mae'r wybodaeth yn dod o Wikidata dwi'n meddwl ac felly'n cael ei ddiweddaru yn awtomatig - ond yn amlwg mae'n rhaid sicrhau bod y nodyn diweddaraf mewn lleǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:03, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Ah. Dw i'n gweld. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 05:51, 3 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Newydd weld hwn - diolch Rhys. {{u|Deb}} - mae'r swits, fel mae Rhys yn dweud, yn gwneud pethau'n haws (pan fo ar yr erthyglau cywir!): mae nhw ar tua 6,000 o erthyglau, ac mae ychwanegu'r enw newydd ar Wicidata, yn dilyn etholiad, llawer haws na be mae nhw'n ei wneud ar en-wici - newid POB erthygl efo llaw a llygad! Dyna'r dewis: naill ai defnyddio switys a newid rhyw 30 o dudalennau, neu peidio defnyddio switsys a newid dros 6,000 o dudalennau. ::::{{u|Rhyswynne}} - o sbio'n sydyn, fasa ailgyfeiriad o [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] i [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] yn ateb y broblem? Neu a newidiwyd y ffiniau? Mi fedrai roi amser i hwn tua canol yr wythnos, ond nid ar hyn o bryd. ::::Yr hen swits yw'r cyntaf (Hydref 2018); ychwanegais 'y DU' er mwyn ei gwneud hi'n hollol glir pa Senedd y cyfeirir ati (Caerdydd neu Lunden): felly crewyd [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] (Gorff 2024). Unwaith y mae'r switsys hyn yn eu lle, mae pethe'n haws mewn theori, ond gan fod canfod pa bentref sydd ym mha etholaeth yn cymryd amser, mae yma rai llefydd heb swits o gwbwl ac eraill yn siwr o fod yn yr etholaeth anghywir! Problem arall sydd am godi yn y flwyddyn nesaf ydy ailwampio etholaethau'r Etholiad Cyffredinol lle y bydd uno hen etholaethau i greu etholaeth newydd. Bydd hyn yn dipyn o dasg, ond yn llawer haws na llaw a llygad. Mae defnyddio'r bot efo pethau fel hyn yn hanfodol, ac yn hawdd iawn! Cofion cynnes a diolch am godi hyn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:06, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Yn anffodus, o edrych ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Caerphilly_(UK_Parliament_constituency) erthygl yr etholaeth ar en-wici], mae'r ffiniau wedi newid er bod yr enw wedi'i gadw. Os yw'r swits ar 6,000 o erthyglau, dwin cymryd bod hyn wedi ei wneud drwy ddefnyddio cyfeirnodau daearyddol i weld ble sy'n syrthio o dan pa etholaeth. Mae tu hwnt i'm gallu i, ond dwi'n cymryd unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 11:08, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::Fel hyn yr aethpwyd ati: cym olwg ar [[Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], ac fe weli restr o wardiau sydd gan amlaf hefyd yn cynnwys pentrefi unigol. Felly'r cam cyntaf oedd creu'r erthygl hon (Caerffili_(etholaeth_seneddol), a'i thebyg) gyda'r wardiau wedi eu rhestru yn yr erthygl. Rhois pob ward (categori'r ward) yn y bot a chreu rhest o erthyglau o bentrefi a threfi yn y wardiau hynny. Yna ychwanegwyd y wybodaeth i'r erthyglau hyn ee [[Abertridwr]], [[Bedwas]], [[Cefn Fforest]]. So good so far! Ond, o fewn cymuned Bedwas ceir nifer o bentrefi eraill ee [[Graig-y-rhaca]]... ac ni wnaeth y bot eu newid. Ond mi i wnes rhai ee [[Tretomos]] gyda llaw a llygad. Fel soniais, dw i'n meddwl y gwneith ail-gyfeirio drwsio'r hen stwitch, os yw yno. Os nad oes switch yno, bydd rhaid ei gynnwys, wrth gwrs. Tydy BOT-Twm Crys ddim yn gweithio y dyddiau yma, felly bydd angen i mi wneud cais i'w ailddechrau. Yn y cyfamser, mi wna i ambell brawf fy hun. Diolch eto am dy amynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:47, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::' unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd' - cywir! Gobeithio na fydd ymyrryd a'r ffiniau am ganrif neu ddwy! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:48, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::: Newydd gwpla Etholaeth Caerffili. {{u|Rhyswynne}} - wneid di wiro y rhain os g yn dda, cyn i mi symud ymlaen i'r gweddill. Mae Powys yn enfawr (os cofiaf yn iawn, mae bron cymaint a gweddill Cymru, o ran nifer yr anheddiadau). Ac wrth gwrs, mae na ailwampio'r ffiniau eto mewn chydig fisoedd! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:02, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::: Mae cyfeiriad at ddileu'r hen switsis: [[Wicipedia:Pethau_i%27w_gwneud_cyn_ac_wedi_Etholiad_Cyffredinol_2024#Wedi'r_etholiad|yn fama (rhif 4)]], gyda nodyn 'AR y gweill' arno! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::::Dwi heb fod drwy pethau'n fanwl, ond o edrych ar y wardiau a restrir yn [[Caerffili (etholaeth seneddol)#Ffiniau|Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], mae Pengam yn cynnwys gwybodaeth am Aelod Seneddol gwahanol a hefyd Aelod y Senedd dros Islwyn (ond dydy'r sedd honno heb newid eto). Falle nad gwall yw hyn, a bod jest angen tynnu Pengam o'r rhestr - mae ar y ffin dwi'n meddwl, ond dwi'n brysur rwan (yn cofnodi pleidlais ar Fil yn y Senedd digwydd bodǃ), jest eisiau nodi nad yw popeth wedi'i wirio cyn i ti fwrw ymlaen ymhellach. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:01, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::::::Newydd weld dy fod wedi golygu [[Nantglyn]] @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Es am sbec, a wedyn sylwi ei fod dal yn dangos [[David Jones (gwleidydd Cymreig)]] fel yr Aelod Seneddol. Collodd ei sedd yn 2024, ond mae'r swits yn pwyntio at hen sedd/ffiniau cyn etholid seneddol 2024, sy'n felly'n egluro hynny. Mae eisiau diweddau erthygl DJ hefyd, ond mater arall yw hynny. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 17:39, 12 Tachwedd 2025 (UTC) == Calendr == Mae'r calendr misol yn wallus - ers ryw 4 mlynedd. Dw i di trwsio'r flwyddyn (!); oes na rywun a all fwrw golwg ar y 12 Nodyn os g yn dda? Er enghraifft: mae Nodyn:Gorffennaf yn gywir ond: 1. ydy e'n gywir y flwyddyn nesaf? 2. Mae'n dechrau ar ddydd Sul (a'r gweddill ar ddydd Llun). Os nad oes, yna mi alla i (neu rywun arall, plis) fewnforio Template:Calendar o en. Mae amser yn brin, sorri, a chymaint i'w wneud. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:45, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :Rwy'n hapus i wneud yr hyn y gallaf gyda hyn. Fodd bynnag, mae fy nghalon yn suddo pan edrychaf ar god Template:Calendar. Tybed a yw'n werth yr ymdrech o fewnforio'r cyfan. Efallai y byddai'n haws gwneud y gwaith â llaw yn flynyddol. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 15:13, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Rwy wedi trwsio y calendar misoedd ar gyfer 2025. Rwy hefyd wedi mewnforio bron popeth sydd angen ar gyfer y calendr. Dyma'r peth yn gweithio yn fy [[Defnyddiwr:Dafyddt/Pwll Tywod|mhwll tywod]] . Dau beth i benderfynu - ydyn ni eisiau'r wythnos i ddechrau ar ddydd Llun (fel mae e nawr). Mi fydd y dolenni i'r misoedd blaenorol/nesaf yn diflannu. Mae'n bosib bydd yn cael rhein nôl fewn ond bydd angen addasu y nodyn ychydig (heb edrych rhy ddwfn ar hyn eto). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:27, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Gwych! Diolch Dafydd! Piti nad yw'n bosib otomeiddio hyn, neu bydd angen ailwampio'n flynyddol. Un sal ydw i am gofio'r math yma o beth! ON Mae dechrau ar ddydd Llun yn iawn gen i: llai o grefydd! ;-) [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:24, 7 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Rwy wedi diweddaru nodyn Gorffennaf i ddefnyddio y nodyn Calendar. Dwi ddim yn or-hoff o'r ddolen "rhestr holl ddiwrnodau.." felly mae angen ystyried cadw/dileu hwnnw. Byddai diweddaru diwyg y dudalen ei hun yn help hefyd. Gweler y newid ar [[8 Gorffennaf]] [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 18:58, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Bendigedig! Mae'n edrych yn gret! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:44, 16 Gorffennaf 2025 (UTC) == Hyfforddiant cyfieithu yfory == Ymddiheuriadau mawr am y rhybudd byr ond dwi jest wedi darganfod mae cyd-weithiwr fi yn cynnal sesiwn ar-lein yfory i ddysgu pobol sut i gyfieithu erthyglau ar Wiki. Bydd y sesiwn yn cael ei chynnal yn y Saesneg ond mae croeso mawr i bobol cyfieithu rhwng unrhyw ieithoedd gallant nhw ysgrifennu mewn yn hyfedr. Am fwy o fanylion neu i gofrestru ewch i<nowiki/>https://leeds.libcal.com/calendar/openresearch/wiki_translate [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:56, 29 Gorffennaf 2025 (UTC) :Drwy gyd-ddigwyddiad, roeddwn yn Leeds wythnos diwethaf, ond ar gyfer [https://libraries.leeds.gov.uk/what-you-can-do/voice-fans-exhibition arddangosfa yn Llygell y Ddinas] (am le gwych), nid un y brifysgol. Dwi'n meddwl y byddai yna dipyn o ddiddordeb mewn gweithdai o'r fath yng Nghymru, ar gyfer y Gymraeg ac ieithoedd eraill. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:28, 4 Awst 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] - roedd yr arddangosfa yn edrych yn wych (a hefyd, achos dwi'n dod o Lanelli yn wreiddiol, dwi'n fel arfer anghofio am bêl droed, felly diolch am yr atgoffiad!). Dwi'n cytuno'n llwyr â chi ac roedd yn wych i glywed wrth fy nghyd-weithiwr roedd y sesiwn cyfieithu yn Leeds yn llwyddiant mawr. Pan hi'n dod yn ôl ar ôl ei gwyliau hi, dwi wedi gofyn am gyfarfod gyda hi ac un o'r pethau i drafod yw beth ddysgodd hi er mwyn meddwl am wneud rhywbeth tebyg. Os mae unrhyw un yma gydag awgrymiadau, cysylltiadau neu ddiddordeb am gefnogi rhywbeth fel hyn yng Nghymru neu ar lein, rhowch wybod i fi (neges Wicipedia neu gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:38, 13 Awst 2025 (UTC) == Trosglwyddo rhagor o ddwr o Gymru i Loegr == Dw i di creu'r map yma i fynd efo erthygl ar y cynnig yma: [[:File:Y cynnig gan Loegr i drosgwyddo dwr o Gymru er mwyn cyflawni Llundain.jpg]] a fersiwn Saesneg hefyd. Mae wirioneddol angen erthygl ar y cynnig yma, sy;n tarddu o Loegr, ond does gen i ddim amser ar hyn o bryd! Plis fedar rhywun fynd ati. Bydd angen tipyn o ymchwil, gan nad oes llawer o ffynonellau cadarn, hyd y gwela i. Diolch o galon! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:40, 4 Awst 2025 (UTC) == Llyfrgelloedd == Pwnc sydd wedi ei godi ar dudalen ddefnyddiwr, sy werth ei ehangu er wybodaeth. Mae gan Wikipedia llyfrgell sy'n caniatáu mynediad i ddefnyddwyr rheolaidd. Mae'r aelodaeth yn gyfunedig i bobl sydd wedi gwneud nifer penodol o olygiadau. Mae manylion ar gael ar https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Mae'n werth cael aelodaeth gan ei fod yn rhoi mynediad rhad i nifer fawr o gasgliadau ymchwil sydd fel arfer yn costio ffortiwn i'w gweld. Mae modd i bobl sydd â chod post yng Nghymru defnyddio Adnoddau Allanol Y Llyfrgell Genedlaethol trwy wneud cais am docyn llyfrgell https://psr.llgc.org.uk/psr/psr/register/cy/personal Mae gan y rhan fwyaf o lyfrgelloedd sirol hefyd mynediad i adnoddau allanol, cylchgronau, ac e-lyfrau cyfoes, am ddim, trwy docyn aelodaeth. Pob un yn gallu bod o werth i gyfranwyr Wicipedia [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:01, 10 Awst 2025 (UTC) == Map gwledydd o fewn Ewrop == Bore da! Dyma'r math o fap sydd gennym ar wledydd Ewrop heddiw, ac mae yno ers dros 10 mlynedd ee Gwlad Belg:{{-}} [[File:LocationBelgium.svg|chwith|600px]]{{-}} Mae'r map / diagram yma wedi fy mhoeni ers tro gan nad yw'n dangos ffiniau'r Alban na Chymru (a gwledydd eraill, ond am y tro dwi am ganolbwyntio ar y ddwy wlad agosaf at 95% o Gymry). Mae'r map hefyd yn colli cyfle - o liwio / amlygu Cymru hithau, gallwn weld yn gliriach lleoliad y ddwy wlad i'w gilydd a maint y ddwy wlad yn gliriach. Dyma'r map dw i'n ei hargymell (gyda ffiniau'r Alban a Chymru'n hollol glir!):{{-}} [[File:SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg|chwith|600px]]{{-}} Dim ond hon (Gwlad Belg) sydd ar Comin ar hyn o bryd ond os cytunwch, yna mi uwchlwythai fap tebyg ar gyfer holl wledydd Ewrop a'u gosod yn y gwybodlenni. gyda gwledydd bach pitw fel Andorra a Malta, gallwn roi cylch o'u cwmpas. Gwendid y map presennol yw nad ydyn nhw i'w gweld o gwbwl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:56, 21 Awst 2025 (UTC) :Mae hynny'n welliant enfawr, ac mae'n ddadlennol iawn yn ei gyd-destun ar dudalen [[Gwlad Belg]]. Mae'n edrych fel y byddai'n llawer o waith i ti... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 07:57, 21 Awst 2025 (UTC) :Gwych! Ie cyfaddawd call dw i'n meddwl - gellid dadlau yn erbyn cynnwys ffiniau gwladwriaethau yn y cefndir, ond yn gam neu'n gymwys maen nhw'n rhan gyfarwydd o fap Ewrop i lawer ohonom. Os yw'r un dull yn bosib ar gyfer tudalennau [[Gwlad y Basg]], [[Llydaw]], [[Catalwnia]], [[Països Catalans]] (ac ati...) fe fyddai'r mapiau'n gwella'r tudalennau hynny hefyd. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 13:27, 21 Awst 2025 (UTC) :::Diolch eich dau. Problem fawr Comin (ac en-wici) yw hyn: mae'r ddwy gymuned, yn dilyn 15 mlynedd o ddadlau, bellach yn derbyn bod Cymru a'r Alban yn wledydd. Dydyn nhw ddim yn derbyn fod Cernyw, Gwlad y Basg na Chatalwnia'n wledydd. :::Er mwyn cadw'r mapiau ar Comin dw i wedi gwneud ffiniau'r dair wlad yma ychydig yn ysgafnach; dw i ddim yn meddwl y bydd cais i'w dileu. Ar dudalen Astwrias, Galithia ayb mi wnaf fapiau unigol, ond byddai cymhlethu'r status quo drwy ychwanegu cant-a-mil o ffiniau sydd heb eu cydnabod yn lleihau ein dadl ni yng Nghymru. Mae'r map wedi'i diweddaru, ond bydd yn rhaid i chi adfywio celc eich cyfrifiadur er mwyn gweld y newidiadau - ffiniau Catalwnia, Gwlad y Basg a Chernyw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:14, 22 Awst 2025 (UTC) ::::Gallaf greu dau lun: un manwl fel hwn ar y chwith yn yr erthygl ar [[Gwlad Belg]], yn cymharu maint a lleoliad Gwlad Belg o'i gymharu a Chymru. Yr ail lun yw'r un yn y wybodldnDw i ddim mor siwr o'r ail ddelwedd - yr un yn y wybodlen lle mae coch Cymru'n rhy drwm, yn tynnu sylw ato'i hun yn ormodol? Efallai, coch ysgafn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:08, 22 Awst 2025 (UTC) :::::Mae'r map cymharu bach yn wych ac mae'r map yn y gwybodlen yn llawer gwell na'r hen un, ond dydw i ddim yn argyhoeddig bod angen i ni bwysleisio safle Cymru mor amlwg. Byddai coch ysgafn yn well. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:18, 22 Awst 2025 (UTC) ::::::Dw i wedi ychwanegu Llydaw. Efallai nad oes angen lliw gwahanol ar Gymru yn y Wybodlen: {{multiple image | width = 400 | footer = | image1 = Wales and Belgium - comparing area and position.jpg | caption1 = Yng nghorff yr erthygl<br />Maint a lleoliad Gwlad Belg o'i chymharu â Chymru | image2 = SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg | caption2 = Yn y wybodlen. Sylwer ar ffiniau Cernyw, Llydaw, Gwlad y Basg a Chatalwnia. }} {{-}} Drwy wneud Cymru'n ddi-liw (wel, lliw hufen golau), byddai'n bosib eu hychwanegu hefyd ar WP Cernyweg ayb. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 04:16, 23 Awst 2025 (UTC) :Gan nad oedd gwrthwynebiad mi uwchlwythais ryw ddeunaw o wledydd lleiaf Ewrop (cymharu dwy wlad) ar [[:Commons:Category:Bilateral maps of Wales]], a'u hychwanegu ar yr erthyglau cyfatebol. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:27, 24 Awst 2025 (UTC) == Polisi dyblu enwau == Bore da! Ymddiheuriadau rhag blaen os oes ateb eisoes i'm cais, ymhlith byrddau eraill y Caffi! Ond hoffwn wybod beth yw'r polisi [os oes polisi!] ynghylch pan fo dau ddarn o waith llenyddol yn rhannu'r un enw? Er enghraifft, fe ddois ar draws drama gan [[Gwilym R. Jones]] o'r enw ''Yr Argae'' sy'n dyddio o'r 1950au, ond sylwais fod drama arall o dan yr un enw, sef cyfieithiad [[W. S. Jones|Wil Sam]] o ddrama ''The Weir'' a gyhoeddwyd yn y 2000au. Yn yr achos yma, dwi wedi llwyddo i alw drama Gwilym R yn ''Yr Argae'' (drama radio) gan mai drama radio oedd hi'n wreiddiol, ond petai'r achos yn codi eto [ac mae'n siwr o wneud!] sut mae gwahaniaethu rhyngddynt? Ai drwy ddyddiad - ''Yr Argae'' (2008) ''Yr Argae ''(1954) neu oes dull arall a gymeradwyir? Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:56, 25 Awst 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl bod gennym ni bolisi "swyddogol" ar hyn. Wrth reswm, os byddwch chi'n dod ar draws teitl dyblyg, yna mae angen i chi ddelio ag ef. A chan fod angen i chi addasu teitl y tudalen (gyda rhywbeth mewn cromfachau), yna man a man ichi wneud gwaith da arni. Felly ''Yr Argae'' (drama 2008) ac ''Yr Argae'' (drama 1954), neu ''Yr Argae'' (drama Wil Sam) ac ''Yr Argae'' (drama Gwilym R. Jones) yn hytrach na ''Yr Argae'' (2008) ac ''Yr Argae'' (1954). (Dw i jyst yn dyfeisio'r manylion yma.) Mae hyn yn helpu i leihau'r posibilrwydd o wrthdaro â gweithiau eraill o'r un enw yn y dyfodol (llyfrau, ffilmiau, addasiadau teledu, ac ati; awduron eraill). Ond mater of synnwyr cyffredin yw hi. Allwn ni ddim rhagweld pob gwrthdaro a allai godi yn y dyfodol. Gellir addasu teitlau pan fydd problemau'n codi. Os ydw i'n amau ​​bod gwrthdaro posibl, dw i'n edrych o dan "Beth sy'n cysylltu yma" ym Mlwch offer y tudalen, a'i drwsio os oes angen. Dydw i ddim yn siŵr a yw hynny'n llawer o gymorth... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:11, 25 Awst 2025 (UTC) ::diolch, ydi, cymorth da iawn. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:38, 25 Awst 2025 (UTC) == Cynhadledd Cwlwm Celtaidd (arlein) == Nodyn bach i dynnu sylw at y digwyddiad ar-lein "Celtic Knot" sy'n digwydd ar 23 Medi. Mae "Celtic Knot" yn gyfle i gysylltu â golygwyr eraill sy'n golygu ar Wikipedias mewn ieithoedd eraill, yn enwedig ieithoedd Celtaidd ac ieithoedd lleiafrifol. Un o'r siaradwyr bydd ein @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] sy'n trafod am sut gall y cyhoedd gweithio gydag awdurdodau fel Comisynydd y Gymraeg i greu, wella a chael mynediad at ddata. Mwy o fanylion [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2025/Programme|yma]]. (Ymddiheuriadau mawr, mae'r tudalen yn Saesneg yn unig ar hyn o fryd achos dwi ddim wedi cael yr amser i gyfieithu. Ond os oes unrhyw un arall yn awyddus i gyfieithu, mae croeso mawr iddyn nhw a byddwn i'n ddiolchgar iawn am yr help!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:51, 28 Awst 2025 (UTC) == "Blwyddyn" Gweithiau Llenyddol == S'mae bawb. Cwewstiwn o bolisi golygyddol. Pan fo gan waith llenyddol hanes cyhoeddi cymhleth, mae nifer o ddehongliadau posib ynglyn â phryd yn union yw dyddiad cyhoeddi y gwaith. Gall hyn fod yn berthnasol at unrhyw waith llenyddol ond mae'n neilltuol o berthnasol yn achosion hen nofelau, oedd yn tueddu ymddangos fel cyfresi cylchgrawn/papur newydd yn gyntaf, ac fel cyfrol dim ond yn ddiweddarach, weithiau degawdau'n ddiweddarach (os o gwbl). Ystyriwn llyfr fel [[Lona]] er enghraifft - sydd ar hyn o bryd yn y categori "Llyfrau Cymreig 1923". Yn 1923 ymddangosodd y gwaith fel llyfr am y tro cyntaf. Fodd bynnag, roedd y nofel wedi ymddangos fel cyfres mewn cylchgrawn yn 1908. Cafodd ei hail-gyhoeddi drachefn yn 2024. Felly mae dadl digon dilys dros ei rhoi yn y categoriau "Nofelau 1908", "Llyfrau Cymreig 1923", "Llyfrau Cymreig 2024"; ac o bosib hefyd "Llyfrau Cymreig 1908", "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Ydych chi'n credu y dylid rhestri gwaith 1) dim ond mewn un categori blwyddyn (ac os felly pa un). 2) ym mhob blwyddyn a chategori perthnasol 3) mewn rhai ond nid eraill (ac os felly pa rai) Cwestiwn cysylltiedig yw a yw'r categoriau "Nofel" a "Llyfrau" yn cyfeirio at y blwyddyn pan ''ysgrifennwyd'' y gwaith llenyddol neu pan ''gyhoeddwyd'' y gwaith, gan gofio bod modd i'r rhain fod yn wahanol iawn i'w gilydd? Ac ydy'r diffiniad yr un fath yn y categori cyntaf ag yn yr ail gategori? Yn fy marn i mae'n gwneud y synnwyr mwyaf rhestri Lona yn y categori "Nofelau 1908" oherwydd mai yn 1908 ysgrifennwyd y stori ac ymddangosodd y tro cyntaf un; gall ei rhestri yn y categoriau eraill awgrymu ei bod yn nofel "fodern" (neu nofel o'r 1920au) pan nad yw hi mewn gwirionedd. Ond ''ni'' ddylai fod yn "Llyfrau Cymreig 1908". Fodd bynnag roedd hi hefyd yn Lyfr a gyhoeddwyd yn 1923 a 2024 felly dylai fod yn y categoriau hynny hefyd, ond ''nid'' "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Gobeithio bod hynny'n gwneud synnwyr? A defnyddio enghraifft hwyrach mwy adnabyddus: Dylai [[Y Dreflan]] (sydd ar hyn o bryd yn "Nofelau 1881" a "Llyfrau Cymreig 1881") fod yn "Nofelau 1879" a "Llyfrau Cymreig 1881". [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 11:25, 28 Awst 2025 (UTC) :Dw i'n cytuno'n fras. Dyma egwyddor gyffredinol: dylid dyddio gwaith creadigol i'r achlysur cyntaf y gall aelod o'r cyhoedd ei weld, ei ddarllen, ei glywed. Felly mae nofel neu stori fer yn cael dyddiad ei chyhoeddi gyntaf; mae drama neu opera neu fale yn cael y dyddiad pan gafodd ei pherfformio gyntaf. Ond mae yna achosion bob amser sy'n gwneud bywyd yn anodd. Er enghraifft, gallai nofelau a ymddangosodd ar ffurf cyfres mewn cylchgronau gymryd blynyddoedd i'w cwblhau: ateb – defnyddiwch y flwyddyn gychwynnol. Gall gwaith gael ei gyhoeddi flynyddoedd ar ôl marwolaeth yr awdur: ateb – defnyddiwch yr amcangyfrif gorau o pryd y gorffennodd yr awdur ei waith. Achosion eraill: defnyddiwch synnwyr cyffredin. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 16:35, 28 Awst 2025 (UTC) ::Lle nad yw'n bosib defnyddio ystod o flynyddoedd (e.e. cyhoeddwyd ''Y Dreflan'' yn 1878-79) Baswn i'n dweud y dylid defnyddio blwyddyn cyhoeddi'r bennod olaf, nid y flwyddyn gychwynnol, gan nad oedd y gwaith wedi'i gyhoeddi'n gyflawn tan y diwedd. (felly dylai fod yn y categori "Nofelau 1879"). [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 12:11, 29 Awst 2025 (UTC) :::{{Ping|Figaro-ahp}} Mae hynny'n gwbl resymol hefyd. "The truth is rarely pure and never simple," chwedl Oscar Wilde. Yn y bôn, pwrpas y dyddiad yw awgrymu cyd-destun hanesyddol. Os yw'r cyd-destun yn caniatáu hynny, mae'n well rhoi'r manylion llawn gyda gair o esboniad. Yn ddelfrydol, gallen ni gael rhywbeth fel ''Y Dreflan, ei Phobl a'i Phethau'' (cyhoeddwyd mewn rhannau misol yn ''Y Drysorfa'', 1879–80; cyhoeddwyd fel cyfrol, Treffynnon: P. M. Evans & Son, 1881), ond at y rhan fwyaf o ddibenion, mae hynny'n ormodol. Yr hyn a wnest ti yn adran "Llyfrau" o [[Daniel Owen]] yn ardderchog. Ond weithiau mae amgylchiadau'n galw am un dyddiad yn unig. Yn yr achos hwnnw, dw i'n dal i ffafrio'r dyddiad cychwyn, oherwydd dyna pryd y gallai darllenydd fod wedi gweld y darn hwnnw o lenyddiaeth am y tro cyntaf. Dyna pryd y cafodd y llyfr effaith gyntaf ar y byd. Ond dim ond barn yw honno, nid rheol wedi'i naddu mewn carreg. Hwyl, Dafydd. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:43, 5 Medi 2025 (UTC) == Hiliaeth == Cwestiwn sydyn a dyrys o bosib, ynghylch rhywbeth gododd dros y dyddia diwethaf, mewn cyd-destun arall. A oes cyfrifoldeb arnom fel llunwyr erthyglau i nodi bod rhywbeth yn gallu cael ei alw'n "hiliol" mewn llenyddiaeth Gymraeg? Bum yn darllen drama Gymraeg yn ddiweddar o gyfnod y 1980au, ac roedd un o'r cymeriadau yn defnyddio y gair annerbyniol "ni*****". Wrth drafod y peth cyn llunio erthygl, soniais wrth lenor arall gan awgrymu a ddylwn i gynnwys brawddeg fel a ganlyn - "Erbyn yr [[21ain ganrif]], ystyrir peth o'r iaith / deunydd yn y gwaith yma yn hiliol". Ond yr wrth-ddadl gefais i oedd, bod y gwaith dan sylw yn cael ei ystyried yn hiliol gan y cymunedau dan sylw, yn y 1980au hefyd. Mae'n ddadl sy'n codi ynghylch ''[[To Kill a Mockingbird]]'' hefyd, gyda chyhoeddiadau newydd yn bygwth newid y testun. Mi wn am sawl drama arall sy'n defnyddio ieithwedd annerbyniol hefyd, ac enghreifftiau o gymeriadau du oedd yn destun sbort. O geisio cadw'r erthyglau yn ddi-duedd, a oes awgrymiadau sut i ddelio gyda hyn? Neu awgrym o 'eiriad gwell? Mae hyn hefyd yn wir am rai o luniau yng nghasgliad gwych [[Geoff Charles]] lle mae na ambell enghraifft o "black face". Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 11:54, 5 Medi 2025 (UTC) :Lle mae trafodaeth gyhoeddus wedi bod am y gwaith dan sylw, dw i'n credu byddai manylion penodol yn ddefnyddiol. Gorau oll os gellid sôn am yr ymateb ar wahanol gyfnodau (Enghraifft ddychmygol: "Adeg ei chyhoeddi, dywedodd ymgyrchwyr bod y ddrama yn hiliol. Erbyn yr 21ain ganrif, mae beirniaid prif-lif o'r un farn"). Dw i'n siŵr bydd gan eraill awgrymiadau mwy defnyddiol! [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 21:30, 5 Medi 2025 (UTC) ::Diolch. Y broblem ydi, gyda’r dramâu, ac ambell i bantomeim a rhaglen deledu yn y 1970au dwi ddim yn meddwl bod neb wedi beirniadu’r gwatwar yma, neu’r defnydd o iaith hiliol, am ei fod yn cael ei dderbyn a’i weld ar deledu’r cyfnod, fel peth derbyniol a doniol. Ond yn yr hinsawdd bresennol lle mae yna ail-asesu difrifol a beirniadol, a sensitifrwydd eithafol dros enghreifftiau fel yma, tybed a ddylem gyfeirio at hynny, fel arwydd bod ein herthyglau yn gyfoes ac effro? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:33, 6 Medi 2025 (UTC) :::Newydd ddarllen yr erthygl Saesneg am ''Ain’t Half Hot Mum'' a gweld un frawddeg fel yma “the series does not get repeated by the BBC, as it is regarded as differing from modern broadcasting standards concerning its content.” Oes rhywun yn gwybod os oes canllawiau wedi’i cyhoeddi gan S4C neu’r Cyngor Llyfrau am hyn? Hynny ydi, peidio ail-ddangos cyfres fel un [[Gari Williams]] ''Galw Gari'' oedd yn cynnwys elfen o “dduo’r wyneb”, neu enghreifftiau tebyg. Mae’n faes mor ddyrys a theimladau cryf o’r ddau gyfeiriad. Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:46, 6 Medi 2025 (UTC) ::::Does gen i ddim ateb llawn ond dwi ddim yn siwr os ydi'n deg rhoi beirniadaeth uniongyrchol am awdur neu berfformwyr heblaw fod tystiolaeth eang o hynny. Mae gymaint o ddiwylliant yn adlewyrchu rhagfarn, ystrydebau neu anwybodaeth y cyfnod h.y. cymdeithas yn gyffredinol. Fel nodyn ychwanegol mae archif cyfryngau Clip Cymru yn cynnwys llawer o gynnwys a allai fod yn rhagfarnllyd neu sarhaus i wylwyr heddiw. Cyn gwylio'r cynnwys, mae yna rybudd blanced a mae'n rhaid cytuno gyda'r telerau yn parhau. Dyma mae e'n ddweud: ::::''Mae’r archif yma’n gofnod hanesyddol ac yn cynnwys deunydd a allai peri gofid neu niwed. Mae hyn yn cynnwys sylw’r wasg o drychinebau, troseddau a digwyddiadau hanesyddol eraill, ynghyd ag esiamplau o agweddau a iaith nad sy’n dderbyniol erbyn heddiw am bobl a grwpiau o gefndiroedd lleiafrifol.'' [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:22, 6 Medi 2025 (UTC) :::::Diolch. Mae hynny’n ddatganiad teg a chall. Dwi wastad wedi dadlau mai perthyn i’w cyfnod oedd yr enghreifftiau yma, ac yn anffodus, yn cael eu derbyn yng nghyd destun y cyfnod. Yr herio gan fy nghyd awdur ddaru fy nychryn y tro yma. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 01:47, 7 Medi 2025 (UTC) == Llif Trydar X == Oes yna rywun arall wedi sylwi bod y llif erthyglau dyddiol ar [https://x.com/Wicipedia Trydar / X] wedi peidio ers bron i fis? Oes rheswm technegol am hyn? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:17, 9 Medi 2025 (UTC) :Oes, problem dechnegol. Mae @[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]], sy'n gyfrifol am y cyfrif, [https://toot.wales/@carlmorris/115176157949634247 yn ymwybodol]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:13, 19 Medi 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics! == Helo pawb. Am y tro cyntaf ers sbel mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn cynnal Golygathon Wici Cyhoeddus. Pwnc y tro yma bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn Aberystwyth. Mae na gwahoddiad cynnes, (a phaned) i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) :Gwych! Wn i'm os y gallaf fod yn bresennol yn Aberystwyth, ond hapus i helpu o Lundain! Byddai'n wych petai rhywun yn gallu mynd drwy'r cylchgrawn SBEC sy'n cynnwys gwybodaeth am gyfresi drama a holl raglenni S4C o'i chychwyn. Wedi gofyn sawl gwaith i'r [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Llyfrgell]] a [[S4C]] am gopi o'r rhestrau dramâu, ond mae pawb i'w weld yn gwyro'r cais at ei gilydd! Siawns nad oes gan yr Archif Ddarlledu restr gyflawn o gyfresi, ffilmiau drama Cymraeg a fu ar S4C a chyn hynny ar BBC neu HTV?! Mae'n embaras os ddim! Byddai medru rhannu'r rhestr honno, yn wych! Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:48, 11 Hydref 2025 (UTC) :Gyda llaw, byddai'n wych medru cael cytundeb gyda [[BBC Cymru]], [[ITV Cymru Wales|ITV]] (HTV gynt) ac [[S4C]] i rannu delweddau o gyfresi drama S4C i gyd-fynd â'r erthyglau. Mae ein gwaith yn fodd gwych o hyrwyddo'r rhaglenni, ac felly y dylai ddisgyn yn daclus o dan yr elfen cyhoeddusrwydd neu farchnata, iddyn nhw. Mae hyn hefyd yn wir am y cynyrchiadau theatr, gan fod archif [[Geoff Charles]] o ran y Theatr, yn dod i ben ar ddiwedd y 1970au. Mae angen lluniau o'r 1980au ymlaen o gasgliadau theatr ffotograffwyr fel Gerallt Llywelyn, [[Keith Morris]] a Dylan Rowlands, ymysg eraill. Dwi'n ceisio cael Archifdy Gwynedd i rannu lluniau o gynyrchiadau Theatr efo mi ar gyfer Wicipedia, ond mae nhw'n bod yn anodd iawn ar y funud! Mae'n frwydr anodd, ac anheg yn fy marn i, gan bod y lluniau, fel arfer, yn eiddo i'r cyn-gwmnïau, ac nid yr archifdy neu'r ffotograffwyr. H.y, fel arfer, byddai'r ffotograffwyr wedi cael eu talu gan y cwmnïau am y lluniau, yn barod! Grrrrrrr. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:57, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am y sylwadau, ac am eich holl gwaith yn y maes yma! Hapus i cael sgwrs efo rheolwr yr archif i weld os oes na rhestr o'r holl dddramau efo ni. Ar rhan cael y ddarlledwyr o fod yn mwy agored, mae'r trafodaeth yma yn un sydd wedi bod yn parhau heb llawer o symyd am flynyddoedd, yn rhanol oherwydd resymau gyfreithiol and hefyd oherwydd diffyg dealltwriaeth o'r werth o fod yn agored. Mi wna'i i, ac eraill dwi'n siwr, parhau i roi pwysau ar sefydliadau i rhannu yn agored lle bynnag mae'r gyfraith yn caniatau. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 16:02, 10 Tachwedd 2025 (UTC) :::diolch Jason [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 09:22, 11 Tachwedd 2025 (UTC) == Cais i greu cyfres o erthyglau BOT == Helo pawb. Mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn parhau i weithio efo Llywodraeth Cymru i gefnogi'r Wicipedia Cymraeg. Fel rhan o'n brosiect eleni hoffwn greu tua mil erthygl newydd am actorion a chantorion enwog o Gymru a Hollywood. Mae'r erthyglau yma wedi cael i greu trwy grynhoi erthyglau Saesneg efo AI ac wedyn gyfieithu i'r Gymraeg gan ddilyn fformat tebyg. Mae'r erthyglau hefyd yn defnyddio data sydd eisoes ar Wikidata er mwyn nodi gwybodaeth fywgraffiadol. Dyma ragor o wybodaeth a llond llaw o enghreifftiau sydd yn drawstoriad o'r holl erthyglau. * pob un wedi'i olygu â llaw * 990 erthygl i gyd * yn cynnwys miloedd o dolenu at erthyglau am ffilmau * dros 80% yn menywod * tua 150 o Gymru a gweddyl yn sêr mawr ffilm a theledu '''Engreifftiau''' # [[Cyndi Lauper]] # [[Geraldine Chaplin]] # [[Jonny Owen]] # [[Lyn James]] # [[Mary J. Blige]] # [[Robin Davies]] # [[Sean Mathias]] # [[Sharon Stone (actores)]] # [[Tina Fey]] Fi'n hapus i derbyn unrhyw adborth neu pryderon sydd am lwythor holl erthyglau. Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 12:10, 29 Medi 2025 (UTC) :Mae hynny'n ymddangos fel erthyglau defnyddiol! Ewch amdani. Fodd bynnag, mae gen i gwpl o bryderon bach am y sampl honno. :* Ers tro bellach rydym ni wedi bod yn osgoi fformwlâu fel "Actores Americanaidd". Yn lle hynny: "Actores o'r Unol Daleithiau". :* Dw i'n amau'n fawr a yw categorïau fel "Merched a aned yn y 1950au" yn wirioneddol ddefnyddiol. Mae gennym ni ddigon o waith i'w wneud i gynnal y categorïau. Beth ydyn ni i fod i'w wneud â'r erthyglau sydd eisoes yn bodoli? Mae'n awgrymu llawer o waith ychwanegol i gynnal cysondeb. :[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:23, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch am y sylwadau @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]. ::* Dw'in hapus i ceisio newid y fformat o "Actores Americanaidd" i "Actores o'r Unol Daleithiau" cyn cyhoeddi'r batsh. ::* efo'r categoriau dwi'n hapus i mynd efo'r consensws. Y prif rheswm am cynnwys a rhai yma yw bod gen i rhyw cof o @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] yn deud bod nhw'n pwysig ar rhan cyfri y nifer o erthygalu sydd am menywod? Ond hapus i trafod. Bydd hi'n digon hawdd i tynnu nhw o na ::[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:04, 30 Medi 2025 (UTC) :Gawn ni newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth.? Mae yna anghysondeb fformat ar deitlau ffilmiau a cyfresi teledu - dylai nhw gyd fod yn italig. (er mae'r albymau yn iawn). Ac ie mae angen Genedigaethau BBBB ymhob erthygl a nid 'ganed yn y BBBBau'. Dyw'r cyfieithu AI ddim yn berffaith a byddai angen tipyn o welliannau i rhan fwyaf o'r erthyglau i addasu cyfieithiadau lletchwith a defnyddio Cymraeg mwy llyfn. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]]. Mi wna'i newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth. Efo teitlau ffilmau a cyfresi teledu, wyt ti'n son am y brif testun, neu'r rhestrau? Mi wna'i sieco a cywiro'r brif destun ond mae'r rhestrau yn defnyddio italig ar gyfer dolen i Wikidata a testun arferol ar gyfer dolennu Wici, a nid oess fordd o newid hyn dw'i ddim yn credu. Na'i sortio'r categoriau. Cytuno nad yw'r Gymraeg yn perffaith. Roedd hi'n balans rhwng erthyglau sych peirianyddol a ceisio creu rhywbeth mwy naturiol. Dw'i wedi bod trwy'r cyfan i ceisio cywiro unrhyw gwallau mawr ond fel y gwyddom, nid yw erthygl Wicipedia byth yn gorffenedig! Mi wna'i gweithio trwy'r sylwadau a gobeithio y bydd yr ansawdd yn dderbyniol. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:17, 30 Medi 2025 (UTC) :::Hia Jason. Ie, gyda'r rhestr mae'r broblem. Ond mae'n ymddangos fod hyn wedi bodoli erioed gyda ListeriaBot, a ddim o dan ein rheolaeth ni. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:00, 30 Medi 2025 (UTC) :Haia Jason. Mae angen ychwanegu defaultsort at y rhain (er enghraifft, <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:Lauper, Cyndi}}</nowiki></code>) er mwyn iddynt fod yn y drefn iawn mewn categoriau; sylwa ar drefn yr erthyglau yn [[:Categori:Prosiect Wicifflics]] ar hyn o bryd. :Mae hefyd angen gwneud hyn gyda nifer o erthyglau yn [[:Categori:Erthyglau LLGC 2023]] (ond nid y rhai lles nad oes cyfenw yn nheitl yr erthygl, e.e. [[Y Dywysoges Alexandrine o Baden]] – ac mae gan nifer ohonynt defaultsort eisioes). Tybed a all fot wneud hyn? :Does gen i ddim barn am [[:Categori:Merched a aned yn y 1950au]], ond buaswn i'n meddwwl y byddai'n bosib defnyddio Wiciddata i ddarganfod y nifer o erthyglau am ferched erbyn hyn. Efallai byddai rhywun ar [[:d:Wikidata:Request a query]] yn gallu ymgynghori? [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:01, 1 Hydref 2025 (UTC) ::Yn hollol Ham: mae na sawl teclyn erbyn hyn sy'n cyfrifo rhyw y person drwy Wicidata. Wedi dweud hyn os yw'r degawd yn bodoli, mi faswn i'n awgrymu eu defnyddio. Yn anaml iawn dw i'n anghytuno efo Craig, ond mae categoreiddio mor fanwl a phosib (Degawd yn y cyswllt yma) yn beth da, y fy marn i! Neu, o leiaf eu grwpio o dan y ganrif (fel a wneir ar en). Cofia hefyd fod [[:Categori:Merched yn ôl galwedigaeth]] yn ddefnyddiol. ::Dw i'n methu gweld problem ar y Rhestrau Wicidata / Wikidata List (sy'n cael ei ddiweddaru gan fot o'r enw Listeria). Os oes problem, rhowch wybod - gellir newid unrhyw agwedd o'r rhestrau hyn. ::Yn gyffredinol: braf gweld bod 80% o'r erthyglau yn ferched! Braf hefyd gweld swp o erthyglau sy'n hunan-ddiweddaru yn cael eu creu, drwy'r rhestrau Wicidata hyn. Mae na lawer o erthyglau a grewyd tua 2010 sydd a'r ffilmyddiaeth (gair a fathwyd gan DafyddT os cofiaf yn iawn) yn dod i ben ar y flwyddyn y cawson nhw eu creu! Ond mae Rhestrau Wicidata yn dod a'r erthygl yn gyfoes, yn fyw. ::Fe ddylem gael polisi ar AI. Mae enwici, Comin a ballu yn troi trwyn arno. Os yw'r wybodaeth yn gywir, diawl o ots gen i, ac os yw'n berthnasol i Gymru - gwell fyth! Yn ddiweddar dw i wedi bod yn defnyddio AI i chwilio am gysylltiadau Cymreig i berson ar Wicipedia; rhywbeth i feddwl amdano, Jason. Gyda llaw mae'r Uned technolegau Iaith yn gweithio ar Claude; ond yn anffodus, mae'n rhaid talu am hwnnw! Erchyll beth yw rhech llo bach. ::Un o wendidau mawr AI yw ei ddiffyg treiglo o fewn cod wici. Yn yr erthygl [[Cyndi Lauper]] ceir 'Ganwyd hi yn '''Dd'''inas Efrog Newydd yn...' Efallai y byddai'n bosib rhoi categori 'Heb ei brawf-ddarllen' ar bob erthygl, gyda'r golygyddion yn ei ddileu ar ol prawf-ddarllen yr erthygl? Tybed ydy'r grŵp gwirfoddolwyr yn dal gen ti i wneud hyn? A ninnau yma, wrth gwrs! ::Awgrymir ar ddogfennaeth y tri Nodyn (Pethau, Pobl, Lle) fod unrhyw Saesneg sy'n ymddangos (o Wicidata) yn y gwybodlenni yn cael ei gywiro / ei gyfieithu wrth roi'r nodyn ar yr erthygl ee enwau gwobrau ac enwau prifysgolion. Gall y rhain hefyd gael eu newid wrth brawf-ddarllen. ::Diolch Jason am dy waith diflino! Ymlaen ddywedwn i! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:08, 1 Hydref 2025 (UTC) :::@[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] Yn ychwanegol at sylw ̊Llywelyn2000, ac hefyd o'r erthygl Cyndi Lauper (yr unig un edrychais arni hyd yma), mae yna gamderiglo ar ôl rhagenwau (''pronouns'') hefyd. Os mai ti wnaeth y cyfieithu ac nid AI, er gwybodaeth [https://dysgucymraeg.cymru/media/14885/mynediad_de-cymru_fersiwn-2.pdf mae eglurhad o'r rheolau treiglo ar ôl rhagenwau i'w cael tabl ar dudalen 360 o'r cwrslyfr hwn]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:50, 2 Hydref 2025 (UTC) ::::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ga'i olwg ar hynny [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:12, 3 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am roi sylw i hyn, ac am yr awgrymiadau. Hapus efo'r syniad o cynnwys categori i nodi bod angen sieco bellach. Yn anffodus does gen i ddim staff neu wirfoddolwyr i helpu efo'r gwaith gwirio ar hyn o bryd ond gobeithio daw cyfle yn fuan. Dwi'n gallau cael golwg ar y gwybodlennu i weld os oes na data amlwg sydd angen i gyfieithu, cyn cyhoeddu. :::Ar rhan 'Ganwyd hi yn Ddinas Efrog Newydd yn...' tybed allet ti cadarnhau i mi beth sy'n cywir? mae Cysill yn awgrymu "yn Ddinas" neu "yn Ninas". Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:07, 3 Hydref 2025 (UTC) ::::Dyw Cysill ddim yn deall <u>ystyr</u> brawddegau! Felly dyw e ddim yn deall cyd-destunau gramadegol. Mae'r parau "yn ddinas" ac "yn ninas" yn bosibl, ond hynny mewn cyd-destunau hollol wahanol. E.e. "Mae Caerdydd yn ddinas"; "Ganwyd Dai yn ninas Caerdydd" – Cywir! "Mae Caerdydd yn ninas"; "Ganwyd Dai yn ddinas Caerdydd" – Anghywir! Felly "Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd" bob tro. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:44, 3 Hydref 2025 (UTC) :::::Gwych. Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 07:17, 6 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]]. Mi wna'i ychwanegu'r defaultsort i pob un. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:52, 3 Hydref 2025 (UTC) ---- Haia {{Ping|Jason.nlw}}. Ble ryan ni efo'r lanlwytho? Dw i newydd brawfddarllen dwy erthygl, ac fel y gellid disgwyl roedd manion ynddyn nhw i'w cywiro - ond mae hynny'n wir am fy ngwaith i hefyd; a chwaeth yw llawer o gywiriadau, nid cangyms. Mae mwy o blaid cael yr erthyglau hyn ar wici nag yn eu herbyn. Dw i ddim yn meddwl y byddaf yn medru rhoi llawer o amser fy hun ond mae'r system yn ei le (y categori prawf ddarllen), i fynd ati. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:51, 23 Tachwedd 2025 (UTC) == Trio gwneud "Info-box" == Helo - dwi'n trio gwneud "Info-box" ar gyfer yr albwm ADFYW gan y band Cordia. Am ryw reswm, tydi o ddim i weld yn gweithio. Ai defnydd sydd ar Wikipedia Saesneg yn unig ydi o? Gwerthfawrogi unrhyw help! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:08, 29 Medi 2025 (UTC) :Ceisiwch osgoi "Nodyn:Infobox unrhywbeth", os gwelwch yn dda! Mae gennym ni "Nodyn:Gwybodlen Albwm" yn lle hynny. A dweud y gwir, mae diffyg dogfennaeth ar gyfer cystrawen y wybodlen, ond gweler e.e. [[Yours Sincerely (albwm)]] i'w gweld ar waith. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Anhygoel - diolch! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:55, 29 Medi 2025 (UTC) == Fandaliaeth o Japan == Ers rhyw bythefnos mae na erthyglau mewn Japaneg yn cael eu creu: fandaliaeth bur. Heddiw'r bore crewyd 6. Oes rhywun yn cofio sut i atal ystod o gyfeiriadau IP os na wyddom IP'r fandal? [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/~2025-27513-94 oedd wrthi y bore ma.] Dw i'n poeni y gall cyn hir greu 6 mil neu 6 miliwn, gydag IP gwahanol ar bob un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:09, 6 Hydref 2025 (UTC) :Dw i newydd ddileu'r erthyglau a grewyd. Mae'n hawdd blocio un defnyddiwr, ond pan mae'n newyd ei gyfeiriad IP rhaid blocio'r ystod. {{u|Dafyddt}} - ydw i'n iawn yn dweud dy fod wedi gwneud hyn beth amser yn ol? Sut mae rhywun yn gwybod pa ystod o gyfeiriadau yw fy mhroblem i. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:48, 7 Hydref 2025 (UTC) ::Yn anffodus gyda IPv6 mae'n anodd blocio ystod penodol heb flocio ISP cyfan. Ond efallai mai dyma'r unig ateb yma. Dyma chwiliad o'r cyfeiriad IP https://wq.apnic.net/static/search.html?query=240B:253:3460:9300:70C3:666B:A8C5:7DA ::Felly byddai'r ystod "240b:240::/26" yn blocio pob cyfeiriad IPv6 sy'n defnyddio darparwr "Japan Internet Xing Co" (o leia dyna un o'i blociau IP). Byddai'n dda gallu blocio cyfeiriadau penodol rhag creu/golygu tudalennau fel gwestai. Ond dyw e ddim yn edrych yn bosib, dim ond gosodiad ar draws y wici cyfan i wahardd gwestai. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:15, 7 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch Dafydd! Mae hyn yn wendid yn y fersiwn diweddaraf, felly. Mi holai ar Meta pan ga i amser, oni bai fod rhywun yn fy nghuro! O leia dw i'n gwybod beth i'w ofyn rwan! Diolch eto. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:38, 8 Hydref 2025 (UTC) == Gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn 2025 - Galwad am enwebiadau == Helo bawb. Neges isod gan Rupal, fy nghyd-weithwr yma yn WMUK - Bydd e'n wych gweld enwau o'n gymuned ni yn y mix! Mae WMUK yn hapus i gyhoeddi bod enwebiadau ar agor ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn y DU''' 2025. Rydym yn gofyn i chi [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform enwebu unigolion a sefydliadau] sydd wedi bod yn rhan o ymdrechion Wikimedia UK i hybu gwybodaeth agored yn 2024/25. Y categorïau ar gyfer eleni yw: * Wicimediwr y Flwyddyn y DU (Unigolyn) * Partneriaeth y Flwyddyn (Sefydliad) * Wikimediwr Neywdd ("Up and coming") (Unigolyn) Rydym yn chwilio am bobl a phartneriaethau o fewn cymuned Wikimedia UK sydd wedi gwneud argraff fawr arnoch gyda'u gwaith gwybodaeth agored, yn 2024/25. Rydym yn arbennig o awyddus i glywed am bobl a sefydliadau a gyflawnodd brosiectau sy'n mynd i'r afael â'n themâu strategol, sef Tegwch Gwybodaeth, Llythrennedd Gwybodaeth, a'r Hinsawdd a'r Amgylchedd. Bydd enwebiadau'n cael eu beirniadu gan aelodau'r Pwyllgor Datblygu Cymunedol a chyhoeddir yr enillwyr yn y '''Dathliad Cymunedol''' ar '''Dydd Sadwrn 15 Tachwedd 2025'''. *i ddarllen mwy am yr enillwyr llynedd, ewch i https://wikimedia.org.uk/2024/12/2024-uk-wikimedian-year-awards/ *i enwebu, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/ *i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:58, 7 Hydref 2025 (UTC) :Wel, wel, o edrych ar restr llynedd gwelais bu Wicipedwr preswyl gyda'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, ond doeddwn ddim wedi clywed am hyn, er mod i'n aelod ac yn darllen y cylchgrawn o glawr i glawrǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:41, 8 Hydref 2025 (UTC) ::O ystyried cyfraniad enfawr [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Robin]] i Wici Cymraeg dros y blynyddoedd, wedi ei symud o ychydig gannodd o erthyglau i'r cannoedd o filoedd presennol, rwy'n credu mai da o beth byddai ei anrhydeddu ef ar ei ymddeoliad. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:02, 13 Hydref 2025 (UTC) :::Cytuno ac eiliaf [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 06:51, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::Hi Paul - fel dwedais i i AlwynapHuw, plîs defnyddiwch y ddolen i enwebu (neu gefnogi enwebiadau) i wneud yn hollol siŵr mae'r trefnwr ddim yn colli enwebiadau. Diolch! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:14, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Hi - plîs rhoi unrhyw enwebiadau yn y ddolen (https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/) Dwi ddim yn gyfrifol am y gwobrau hwn (un o fy nghyd-weithiwr yw'r trefnwr) felly dwi ddim yn siwr bydd enwebiadau rhywle arall yn cael eu cyfri. Dwi wedi tynnu ei sylw hi i'r sgwrs yma ond i wneud yn hollol siŵr, plîs defnyddiwch y ffurflen Google. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:08, 14 Hydref 2025 (UTC) :Dolen i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol nawr yn barod - [https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059?aff=oddtdtcreator&_gl=1%2Ap0azzm%2A_up%2AMQ..%2A_ga%2ANDA4MzAyNzQ0LjE3NTk3NDk4NTQ.%2A_ga_TQVES5V6SH%2AczE3NTk3NDk4NTMkbzEkZzAkdDE3NTk3NDk4NTMkajYwJGwwJGgw#search cofrestriad drwy Eventbrite]. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 13:40, 21 Hydref 2025 (UTC) == Yr Amgueddfa Genedlaethol yn agor ei drysau! == Yn dilyn tua 15 mlynedd o ofyn yn daer, o drafod yn bwyllog, ac o'u beirniadu'n agored... mae ein Hamgueddfa wedi rhyddhau dros 2,000 o luniau bendigedig ar drwydded agored Comin Creu. [https://images.museumwales.ac.uk/home?WINID=1759844199728 Dyma nhw!] Y cam nesaf yw uwchlwytho torfol i Gomin Wicimedia. Dyma beth sydd ar Comin ar hyn o bryd: [[:Commons:Category:Amgueddfa Cymru – Museum Wales]]. Mae na sawl teclyn i wneud y gwaith hwn; yr un a ddefnyddiais i uwchlwytho 850+ o dudalennau ''Llyfr Coch Hergest'' oedd 'OpenRefine': [https://openrefine.org mae'r cyfarwyddiadau a'r teclyn (am ddim) yn fama]. Amdani, rhywun? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:49, 8 Hydref 2025 (UTC) :Go dda - yr holl blagio wedi talu'i ffordd yn y pen drawǃ Diolch am dy ddyfalbarhad. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:59, 9 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch {{u|Rhyswynne}}! ::{{Ping|Gemma Coleman (WMUK)}} - os y gwnei di ofyn yn garedig i Sara neu Richard, dw i'n siwr y gwnawn nhw (neu ti?) torflwytho (mass upload) y lluniau yma. Gall y disgrifiadau hefyd fod yn y ddwy iaith: mae'r metadata ar gael. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:55, 15 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch! Dwi wedi tynnu eu sylw i'r edefyn hwn yn barod ac wedi ychwanegu hwn i fy 121 nesaf i drafod. Ar hyn o bryd mae OpenRefine (a torflwytho) dim rhywbeth dwi'n gwybod sut i wneud o gwbl! Hefyd, mae nifer o brosiectau gwaith arall 'da fi felly mae rhaid i fi gytuno blaenoriaethau gyda Sara. :::Ond bydd yn siom fawr i golli'r cyfle i ddefnyddiau'r delweddau felly wna i wneud fy ngorau i sortio rhywbeth. Hefyd, os mae unrhyw un yma gyda diddordeb yn hwn ond hoffi ryw fath o gymorth, hyfforddiant ac ati, rhowch wybod i fi - falle gallai gweithio gyda'i gilydd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:49, 21 Hydref 2025 (UTC) ::::Can diolch! Mi gaf innau olwg pan gaf amser. Am y cyntaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:53, 22 Hydref 2025 (UTC) == Adolygiad cynnwys ar gyfer digwyddiad "World AIDS day" == Mae’r [[metawiki:Wikimedia_LGBT+/Portal|grŵp defnyddiwr WMLGBT+]] yn chwilio am siaradwr Cymraeg gyda gwybodaeth a dealltwriaeth ynghylch HIV ac AIDS i wneud adolygiad o ba cynnwys sy’n ar gael yn barod am y pwnc ar Wicipedia Cymraeg a pa erthyglau sy’n angen gwella, cyfeiriadau neu sydd ddim yn bodoli. Mae’r bwriad yw creu rhestr o tasgau ar gyfer unrhyw siaradwyr Cymraeg sy’n mynychu’r Golygathon ar ddiwedd mis Tachwedd yng Nghaerdydd i nodi “World AIDS Day”. Efallai bydd rhywfaint o gyllideb i dalu am amser yr ymchwilydd. Oes gennych unrhyw ddiddordeb neu cwestiynau, cysylltwch [mailto:owen@wmlgbt.org owen@wmlgbt.org].  [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:13, 9 Hydref 2025 (UTC) :Hapus i helpu, o ran cyfieithu, ond mae fy ngwybodaeth o'r ddau gyflwr yn dennau iawn, er mawr gywilydd imi! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:59, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch! Mae yn bendant lot o waith cyfieithu i wneud i fod yn siŵr! @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] - dwi'n tagio chi i dynnu eich sylw i hwn. Paul - dwi ddim yn siŵr pa mor aml Owen yn ymweld Y Caffi, ydych chi'n hapus i gysylltu fe yn syth neu ydych chi'n hapus i fi rhannu eich cyfeiriad e-bost gyda fe? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:26, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Dim ond pam cafodd rhywun yn fy nhagio 😅 :::@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] rwyt ti'n croeso i rhannu fy nghyfeiriad ebost gyda pobl sy'n hoffi helpu. :::@[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]]: Rhaid i ni ffeindio rhywun sy'n gallu ymchwilio lle (yn Wicipedia Cymraeg) angen mwy o ystyriaeth ar bwnc HIV/AIDS. Ond mae llawer o erthyglau Seisnig dyn ni'n gallu cyfieithu hefyd. Diolch am atebu; dwi'n siŵr bod ni'n gallu croesawu eich cymorth — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 13:11, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::{{Ping|Paulpesda}} er gwybodaeth, mae Owen yn foi da, uchel iawn ei barch gan Wikimedia UK ayb a'r byd technoleg gwybodaeth drwy'r byd. Mae hefyd yn gweithio yn Llundain: handi iawn! Ac yn bwysicach na dim... yn gyfaill i ni yma ar cy-wici! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:00, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]], rwyt ti'n garedig iawn! Ond gweith''iais'' i yn Lundain; rŵan, dwi'n byw yng Nghanol Caerdydd (ers 2 flynedd) a dwi'n gweithio o gartref yma 😅 — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 09:42, 15 Hydref 2025 (UTC) ::::::O uffern i'r Nefoedd, felly! ;-) bydd rhaid cael sgwrs dros beint! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 14:43, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::::Bydda i am y cyfarfod bod Gemma wedi crëu: [[m:Meetup/Cardiff/5]] (ond bydda i'n tipyn hwyr) — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 14:52, 15 Hydref 2025 (UTC) == Coleg Cenedlaethol Cymru == Byddwch yn ofalus wrth ddyfynu o ddeunydd gan y [[Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol|Coleg Cenedlaethol Cymraeg]], gan imi ddod ar draws sawl ffaith anghywir yn eu deunydd, ac ar eu gwefan. Gwell croes-wiro bob amser i fod yn saff. Er enghraifft, mae nhw'n nodi mai ym 1936 y cyhoeddwyd y nofel ''[[Y Wisg Sidan]],'' ond ym 1939 sy'n gywir, fel ag y mae yn y ''[[Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru]]'' ac ar ein tudalenau ni! Felly hefyd gyda blwyddyn darlledu'r addasiad i deledu, ''[[Y Wisg Sidan (cyfres deledu)|Y Wisg Sidan]]'' sef 1997 ganddynt hwy [blwyddyn yr ail-ddarlledu] ond ym 1995 cafodd y gyfres ei darlledu gyntaf, gan ennill gwobrau [[BAFTA Cymru]] ym 1996. Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:04, 16 Hydref 2025 (UTC) == Cyfarfod Wikimedia Caerdydd, 6 Tachwedd 2025 == Mae @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] eisoes wedi crybwyll hyn mewn sylw uchod, ond dyma [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/5/cy wybodaeth am y digwyddiad, sydd ar gael yn Gymraeg] bellach. O edrych yn ôl ar hen hysbysiadau, sylweddolais bod dros 10 mlynedd ers ein digwyddiad diwethaf yng Nghaerdydd - mae amser yn hedfan. Byddai'n grêt gallu cwrdd efo rhai ohonoch yno. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:24, 17 Hydref 2025 (UTC) :Cofiwch am y digwyddiad hwn yr wythnos hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:09, 31 Hydref 2025 (UTC) ::Sut aeth hi, Rhys? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:33, 17 Tachwedd 2025 (UTC) :::Aeth yn dda iawn, diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Daeth 11 person, rhai heb olygu o gwbl (gan gynnwys aelod o gymdeithas hanes leol) a phobl sy'n ymddiddori mewn sawl pwnc/wici gwahanol. Efallai trefnir digwyddiad tebyg ym mis Ionawr. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:46, 17 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Fantastig {{u|Rhyswynne|Rhys}}! Mae 11 yn dorf fawr, y dyddiau hyn! Dw i'n dal i gofio'r golygathon cyntaf hwnnw yn y Llyfrgell Ganolog. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:17, 20 Tachwedd 2025 (UTC) == Oes myfyrwyr yma? (Galwad am bapurau) == Mae'r [https://celticstudents.blogspot.com/ Gymdeithas Myfyrwyr Astudiaethau Celtaidd] wedi agor eu galwad am bapurau i fyfyrwyr cyfredol a rhai sydd newydd raddio. Oes unrhyw fyfyriwr yma gyda diddordeb (falle sydd a chysylltiad â ieithoedd Celtaidd ar Wiki?) Mae'r gynhadledd yn ddigwyddiad hybrid yn yr Iwerddon ar yr 11eg o Fehefin hyd y 13eg o Fehefin 2026 ac mae'r dyddiad cau i roi eich crynodeb ar y 12fed o Ragfyr - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScsDRbzUe_ffIdiWAvIqsWTT7yb1oO0zCykg9assb_ccy4eVg/viewform dolen yma] (Fel arfer, rhowch wybod i fi os hoffech chi gael sgwrs/cymorth/mwy o fanylion am hyn.) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:07, 21 Hydref 2025 (UTC) == Dathliad cymunedol 15 Tachwedd == Diolch am eich enwebiadau ar gyfer y gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn. Os hoffech chi ymuno â ni am ein Dathliad Cymunedol (Dydd Sadwrn 15fed Tachwedd 11yb - 1yh) ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 i gofrestru. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:06, 28 Hydref 2025 (UTC) == Ffilmiau bot "am berson" == Mae 'na gwenid ar Wicidata bod y categori "ffilmi am berson" (Q645928) heb fflag sy'n mynnu bod enw "y person" yn rhan o'r data. Newydd dreulio amser yn rhoi enw "y person" a phwt o wybodaeth amdano ar erthygl [[I Accuse!]], rhywbeth byddwn yn disgwyl i Wicidata ei ddarparu ar erthyglau bot! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) :Cytuno. Dros dro, ar Wicidata, dw i wedi rhoi Alfred Dreyfus fel 'Prif bwnc' y ffilm, ac mae hwnn'n llifo i'r Wybodlen. Gelli godi'r datrusiad (dy awgrym) ar dudalen Cymuned WD hefyd, cofia. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:31, 17 Tachwedd 2025 (UTC) == Cyfieithiad digwyddiad Diwrnod AIDS y byd == Hiya! Cyn mynd ar wyliau blynyddol roedd fi trio cyfieithu'r tudalen digwyddiad ar gyfer y digwyddiad World AIDS day yng Nghaerdydd diwedd Tachwedd (https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy). Dwi wedi gwneud fy ngorau ond dwi'n teimlo fel dwi wedi rhedeg mas o amser i fod yn hollol ofalus a hefyd, mae'n falle yn gam rhy bell am fy Nghymraeg! Os bydd unrhyw un yma sy'n fodlon i brawf darllen a chywiro unrhyw gamgymeriadau yn fy Nghymraeg, byddwn i ddiolchgar iawn! (Hefyd, mae'n amlwg dwi ddim wedi cweit yn deall sut mae'r offer cyfieithu yn gweithio ac mae'r dolenni wedi diflannu!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 17:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) == Enwau Groeg yr Henfyd == Nodyn sydyn i holi ynghylch cyfieithu enwau cymeriadau o [[Groeg yr Henfyd]]. Wrthi yn cyfieithu erthyglau am ddramâu [[Soffocles]] ac eraill, ac yn sylwi weithiau bod yr enwau / cyfieithiadau mae'r beirdd fel [[Euros Bowen]] neu [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]] yn ei ddefnyddio / gynnig, yn wahanol i'r rhai sydd eisoes ar waith ar Wicipedia Cymraeg. Er enghraifft, y proffwyd dall [[Tiresias]]. "Teiresias" mae Bowen yn ei ddefnyddio, sy'n agosach at y "Teiresias / Τειρεσίας" wreiddiol, ond defnyddiodd @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] Tiresias. Tydwi ddim yn ddigon o ieithydd i ddadlau pa un sy'n fwyaf cywir, ond byddai'n dda derbyn barn er mwyn cysoni'r holl erthyglau. Yr un modd gyda Thesews, brenin Athen. Thesews sydd gan Bowen, ond [[Theseus]] sydd gennym ni, er mai "Thesews" sydd yng nghorff yr erthygl. Ydi hi'n iawn imi addasu'r hyn sydd gennym i gyd-fynd â'r cyfieithiadau cyhoeddedig? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 12:24, 7 Tachwedd 2025 (UTC) :Yn wir, mae'r peth fel siop siafins, er nad oes ateb amlwg. Wrth wraidd y broblem mae'r arfer Seisneg o droi enwau Groegaidd yn rhai Lladin. A phan, ar ben hynny, rydyn ni'n Cymreigeiddio'r ffurfiau Saesneg-Lladin, mae'n mynd yn gymhleth iawn. Felly mae dewisiadau anghyfforddus i'w gwneud yn aml. O'm rhan i, byddwn i'n falch o'ch gweld chi'n tacluso rhywfaint o'r pethau hyn, Paul. ("Thesews" yw'r ffurf yn ''Geiriadur yr Academi'', a dydw i ddim yn siŵr pam nad yw hynny'n cael ei ddefnyddio ar gyfer teitl yr erthygl.) [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:05, 7 Tachwedd 2025 (UTC) ::Diolch. Wedi dechrau ar y twtio. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:26, 8 Tachwedd 2025 (UTC) ::Wedi creu y dudalen a'r rhestr hon [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]] er mwyn cysoni'r enwau. Mae ambell i deitl / enw yr erthyglau Cymraeg yn dal i ddefnyddio'r teitl Saesneg. A ddylem gywiro rheiny hefyd? @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]]@[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 21:28, 8 Tachwedd 2025 (UTC) :::Tydw ina ddim o bell ffordd yn arbenigwr, a fy naliadau wedi newid dros y blynyddoedd. Dw i'n cofio dadlau y dylem gadw'n slafaidd at yr hyn mae'r ffynonellau solad yn ei ddweud, ond bellach, dwi'n meddwl y dylem ni, weithiau benderfynu rhai pethau fel hyn ein hunain. Mae'r 'ffynonellau solad' yn aml yn simsan, yn gwrth-ddweud ei gilydd neu wedi dyddio'n arw. Dw i'n hoffi dy syniad o restr i geisio barn, sgwrs ac yna cytundeb a chysondeb traws-cy-wici. Efallai hefyd, ryw ddydd y byddai rhestr enwau pobl o'r Hen Roeg (a Rhufeinig!) hefyd yn beth da. Mae pob ebw lle sy'n gorffen gyda 'eus' yn amlwg yn trosi'n naturiol, yn Cymreigio'n naturiol i 'ews', fel yr awgryma Craigysgafn, uchod. Felly hefyd (yn fy marn i) y dylid trosi 'hydro' yn 'heidro'... ond sgwrs arall yw honno! Diolch am dy waith efo hwn Paul; efallai yn nes ymlaen y medri gynnig pennod ar hyn i'w roi yn ein [[Wicipedia:Arddull|Polisi arddull]]? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:19, 9 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Diolch. Dwi'n sylwi bod 'us' yn troi'n 'os' hefyd. Cytuno bod hi'n hen hir ddadl ddi-ateb! Hyd yn oed pan oeddwn yn astudio Lefel A yn yr ysgol 35 mlynedd yn ôl! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:26, 9 Tachwedd 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics yn Aberystwyth == Helo pawb. Mae dal amser i gofrestru am y digwyddiad yma! Diwrnod allan yn Aberystwyth, Paned am ddim, cyfle i gwella'r byd trwy olygu Wicipedia? Oes angen rhagor o rhesymau?! Pwnc y digwyddiad bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn y Llyfrgell Gen. Mae na gwahoddiad cynnes i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) == Diolch == Dim ond nodyn o ddiolch i'r gymuned am fy enwebiad ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn 2025'''. Wedi ei werthfawrogi yn fawr. Llongyfarchiadau hefyd i @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am ei enwebiad yntau. Er na fu'r ddau ohonom yn llwyddianus y tro yma, dwi'n siwr ein bod yn gwerthfawrogi'r gydnabyddiaeth yn fawr, ac yn falch o weld bod y Wicipedia Cymraeg yn cael ei phriod le, gyfochor â'r rhai drwy'r byd. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:36, 16 Tachwedd 2025 (UTC) :Ia wir, diolch gyfeillion. Dw i wedi enwebu un ohonoch yn flynyddol dros y 10 mlynedd diwethaf, heb lwc. A llongyfs Paul. Efallai ei bod hi'n bryd i cy-wici ddewis Wicipediwr y Flwyddyn ein hunain, ac nid gadael i bobl o'r tu allan, na wyddan nhw fawr o ddim am ein gwaith yma, i ddewis ar ein rhan! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:53, 16 Tachwedd 2025 (UTC) == Enable global sysops on this wiki? == <div class="cd-moveMark">''Moved to [[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi#Enable global sysops on this wiki?]]. [[Defnyddiwr:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Codename Noreste|sgwrs]]) 04:46, 18 Tachwedd 2025 (UTC)''</div> == Pythefnos brysur ar gyfer digwyddiadau Wiki == Mae nifer o ddigwyddiadau Wiki sy’n eisiau denu siaradwyr Cymraeg dros y pythefnos nesaf. Mae’r manylion yn y [https://mailchi.mp/7132aa06fbfc/z6dydykmbj cylchlythyr Cymru newydd] (tanysgrifio [https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru yma]) ond isod yw crynodeb bach… '''Dydd Gwener 28ain yn Aberystwyth''' - [https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 Golygathon Wici-Fflics] gyda Jason yn y Llyfrgell Genedlaethol '''Dydd Sadwrn 29ain yng Nghaerdydd''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy Golygathon Diwrnod AIDS y Byd] yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd. '''Dydd Sadwrn 29ain AR-LEIN''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:World_AIDS_Day_2025_online Golygathon Diwrnod AIDS y Bydd ar-lein]. Does dim cyfieithu byw i'r Gymraeg ond mae llwyth o erthyglau ‘da nhw sy’n angen fersiynau Gymraeg. '''Dydd Sadwrn 6ed Rhagfyr AR-LEIN''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. Am fwy o wybodaeth neu i gofrestru, dilynwch y dolenni uchod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:45, 26 Tachwedd 2025 (UTC) :Whaw! bwydlen blasus iawn, Gemma! Gwych iawn! Dw i yng Nghaerdydd ddydd Sadwrn, i weld y rygbi, ond duw a wyr os y caf amser i bicio i fewn i'r Llyfrgell Ganolog. Cawn weld! Pob hwyl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:10, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ::Oooh - mwynhau! (Yn anffodus, dwi ddim yn disgwyl llawer yn erbyn De Affrica ar hyn o fryd, ond mae gwyrthiau'n digwydd). Byddwn ar y 5ed llawr yn y llyfrgell o 1yh os hoffech chi ddod draw cyn y gêm (a diolch am yr atgoffiad am y rwgbi)!!! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:03, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ==David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)== Wedi sylwi bod yr erthygl wedi ei nodi fel un i'w dileu gan [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] gydag un o'r rhesymau: "Dim byd yn nodedig.". Mae cas gen i'r miloedd o erthyglau un llinell o fywgraffiadau sydd ar Wicidpedia. Nifer fawr ohonynt wedi eu creu fel rhan o brosiect "Wicibobl" deng mlynedd yn ôl. Mae angen "prosiect" newydd i wella'r fath erthyglau! Ond rwy'n anghytuno a barn Robin bod 'Druisyn' yn un sydd un mor ddi-nod ag i beidio haeddu erthygl. Roedd yn weinidog Wesla o'r un oed ag [[John Evans (Eglwysbach)|Eglwysbach]], cafodd y ddau eu geni yr un flwyddyn a'r ddau eu derbyn i'r weinidogaeth yr un pryd. Eglwysbach, yn ddi-os oedd brenin ei enwad yn y cyfnod, ond roedd 'Druisyn' yn dywysog amlwg. Rwyf wedi symud yr erthygl wreiddiol o [[David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)]] i [[David Jones (Druisyn)]] ac wedi ei wella. Mae llawer iawn fwy gallwn ychwanegu ato, ond rwy'n gobeithio bod y pwt o ychwanegiad yn ddigon i berswadio Robin o haeddiant lle Druisyn yn ein harlwy [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:20, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) : Pwrpas Tudalenau Sgwrs ar ein herthyglau yw rhoi lle i drafodaethau fel hyn, Alwyn, neu bydd y Caffi'n boddi gyda manion. : Drwy greu erthygl newydd sbon ac ailgyfieriad, dyw 'Hanes yr Erthygl', bellach, ddim ar y dudalen newydd. Mi wnai gynnwys pwt yn fano i gywiro hyn. Er mwyn cadw'r erthygl wreiddiol, y dull arferol yw symud y dudalen a thrwy wneud hyn mae hanes y dudalen (a phwy a'i chreodd) yn mynd gyda hi. : Amlygrwydd. Doedd yr erthygl ddim yn cynnwys y wybodaeth ti'n ei nodi fod Druisyn yn nodedig am fod yn 'dywysog amlwg ei enwad'. Ond dyw'r erthygl newydd ddim chwaith. Heb gyfeiriadaeth i ffynhonnell solad, gall person ddim fod yn nodedig. Mae ein polisi ([[Wicipedia:Amlygrwydd]]) yn nodi'r meini prawf. Efallai fod y dyn yn nodedig, ond doedd yr erthygl fel ag yr oedd ddim yn dweud hynny. Er enghraifft pe bai'r erthygl Wici ar Druisyn wedi nodi fod erthygl arno yn y [[Y Bywgraffiadur Cymreig]] (a chyfeiriad i'r wefan honno) yna byddai'n nodedig. : 'Wicibobl' - doedd gen i ddim i'w wneud gyda'r prosiect yma, Alwyn, ar wahan i awgrymu (gydag eraill) fod angen mwy o gnawd ar yr erthyglau. Prosiect y LlyfrGen ydoedd. :Yn olaf, wnes i [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=David_%27Druisyn%27_Jones_%28gweinidog_a_llenor%29&diff=14344960&oldid=14344922 ychwanegu'r Nodyn ar yr erthygl gyda mwy nag un rheswm]: ''Dim byd yn nodedig. Dim cyfeiriadaeth. Dim Categori. Ddim chwaith yn cyrraedd y lleiafrif sydd ei angen (2 baragraff) a dim gwybodlen.'' Nid fod y gwrthrych yn nodedig yn unig. Cofion cynnes... Robin - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:50, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) ::{{Ping|Llywelyn2000}}{{Ping|AlwynapHuw}} Pan welais i'r erthygl wreiddiol, deallais fod nodyn Robin yn golygu bod ganddi nifer o broblemau yr oedd angen eu datrys cyn iddi gyrraedd safon dderbyniol. Un ohonynt oedd nad oedd yn egluro pam roedd Druisyn yn nodedig. Edrychais i o gwmpas i weld a oedd ateb cyflym, ond heb lwyddiant. Ac yn awr mae Alwyn wedi gwneud gwaith gwych i ddangos yr union beth roedd Robin yn chwilio amdano. Felly gweithiodd popeth yn y ffordd y dylai. Pan oeddwn i'n ennill fy mywoliaeth fel golygydd, fy arwyddair oedd: "Ni allaf i obeithio gwneud y llyfr hwn yn berffaith, ond gallaf i geisio ei wneud yn well." A dyna'r cyfan y gallwn ni ei wneud gyda phrosiect mor enfawr â Wicipedia: daliwch ati a brwydro yn erbyn y talcen caled. Diolch i bawb am eu hymdrechion! Dafydd [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:58, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) :::Rhoddodd rhywun nodyn uwch ben yr erthygl yn fwgwth ei ddileu. Mi ysgrifennais i erthygl deg am yr wrthrych, ac rwy'n cael fy meirniadu! Naw wfft i'r fath nonsens! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:13, 4 Ionawr 2026 (UTC) == Gêm fach Wiki ar gyfer y cyfnod Dolig? == Chwilio am rywbeth ymlaciol i wneud ar Wiki dros y cyfnod Dolig? Neu rywbeth hawdd i ddenu eraill i gyfrannu i'r bydysawd Wici? Beth am chwarae "The Distributed Game"? (lot gwell na Monopoly!) Mae'n gêm sy'n wedi cael ei chreu er mwyn cyfateb erthyglau a chategorïau Wici newydd gyda gwrthrychau Wikidata ac mae'n bosib cyfatebu erthyglau ar Wicipedia Cymraeg gyda'r gwrthrych perthnasol ar Wikidata - dolen yma https://wikidata-game.toolforge.org/distributed/#game=82&opt={%22type%22%3A%22cy%22}. Darllenwch y crynodeb o'r erthygl Cymraeg a phenderfynu os mae'n ynghylch y gwrthrych Wikidata neu na (neu ddewis "Skip") Rhywbeth hawdd i wneud o'r soffa am Wicipedwyr brwdfrydig ond yn hefyd yn addas am siaradwyr Cymraeg llai hyderus neu ddysgwyr achos y cyfan sy'n eu hangen yw digon o Gymraeg i wybod os bydd y crynodeb yn berthnasol i'r gwrthrych Wikidata ac mae opsiwn i hepgor os dydyn nhw ddim yn deall. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:39, 23 Rhagfyr 2025 (UTC) :Welais i'r neges isod mewn un o'r grwpiau Wiki Telegram ddoe gan y crëwr o "The Distributed Game" :''"Just to note the amazingness of the Welsh community, there are now 0 potential matches for cywiki in the game! (until more articles are created...)"'' :Jobyn gwych pawb! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:24, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Allan o Hawlfraint 01/01/2026 == Ar y cyntaf o Ionawr pob blwyddyn bydd llyfrau awduron a fu farw dros 70 o flynyddoedd namyn ddiwrnod yng nghynt yn dod yn rhydd o hawlfraint. Ar Ddydd Iau bydd gweithiau'r awduron Cymraeg isod, a fu farw ym 1955, ymysg y rhai sydd yn dod yn rhydd o hawlfraint: *James Ifano Jones (Ifano), Llyfrgellydd *[[William Ambrose Bebb]]—tua 20 o lyfrau *[[Edward Morgan Humphreys]]—Dirgelwch yr anialwch (1911), Rhwng rhyfeloedd (d.d.); Yr etifedd coll (d.d.); Y llaw gudd (1924); Cymru a'r wasg (1924); Dirgelwch Gallt y Ffrwd (1938); Detholiad o lythyrau'r hen ffarmwr (1939); D. Lloyd George (1943); Ceulan y Llyn du (1944); Y wasg yng Nghymru (1945); Gwŷr enwog gynt, 1 (1950); Profiadau golygydd (1950); Gwŷr enwog gynt, 2 (1953); *[[David Bowen (Myfyr Hefin)]]—Oriau Hefin (1902), Emynau pen y mynydd (1905) Cerddi Brycheiniog (1912). Llyfrau coffa ei frawd [[Ben Bowen]] *[[Thomas Jones (1870-1955)|Thomas Jones]]—Cerrig milltir (1942) a nifer o lyfrau Saesneg *John Pierce—Tri mewn trybini (1933), Dan lenni'r nos (1938), Blacmel (1946) *William Philip Jones—esboniadau *[[Robert Dewi Williams]]—Clawdd Terfyn, *[[Gwilym Davies]]—Y Byd ddoe a heddiw [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:41, 30 Rhagfyr 2025 (UTC) == British Newspaper Archive newydd ei ychwanegu at Lyfrgell Wicipedia == Rwyf wedi sôn am Lyfrgell Wicipedia o'r blaen, adnodd o ffynonellau academaidd ac eraill sydd yn costio lawer i danysgrifio iddynt, fel arfer, ond sydd ar gael am ddim i olygwyr cyson safleoedd Wici. Adnodd newydd sydd wedi ychwanegu at yr arlwy yw ''"The British Newspaper Archive"'' sydd yn cynnwys nifer o bapurau newyddion lleol a Phrydeinig hyd at 1999. Trysor os am ysgrifennu erthyglau am bobl neu ddigwyddiadau hyd at chwarter canrif yn ôl! Mae modd cael tanysgrifiad i'r llyfrgell os: *Mae gennych gyfrif sydd o leiaf 6 mis oed *Rydych wedi gwneud o leiaf 500 o olygiadau i brosiectau Wikimedia *Rydych wedi gwneud o leiaf 10 golygiad i brosiectau Wikimedia yn ystod y mis diwethaf *Nid ydych wedi'ch rhwystro rhag golygu prosiect Wikimedia ar hyn o bryd Mae'n wirioneddol werth chweil cael mynediad i'r llyfrgell gweler https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ am fanylion [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:09, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Dw i wedi clywed dipyn am hwn ond erioed wedi tanysgrifo / cofrestru. Bydd dy ddolen ac esboniad yn arbed hanner awr! Diolch o galon. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:24, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am hwn Alwyn. Rwy wedi bod yn defnyddio Newsbank drwy gofrestriad y Llyfrgell Gen. Oes angen cofrestru ar wahan i'r "British Newspaper Archive" felly, er fod y ddolen yn dechrau o Lyfrgell Wicipedia? Un peth anffodus rwy wedi sylwi yw diffyg deunydd papurau fel y Western Mail o'r 1980au/1990au. Mae stwff o 2000 ymlaen i gael yn electronig drwy Newsbank, a mae yna sganiau hen iawn ar gael ond dim byd yn y canol. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 13:31, 6 Ionawr 2026 (UTC) ::Ar y cyfan mae'r papurau newyddion sydd ar gael trwy docyn darllen LlGC yn deitlau mawr Prydeinig, y ''Times'', y ''Guardian'', y ''Daily Mirror'' ac ati. Mae British Newspaper Archive efo mwy o bapurau rhanbarthol a lleol megis ''Daily Post'', ''Western Mail'' a rhai lleol fel y ''North Wales Weekly News'', ''Cambrian News'', ''Cardiff Post''. Mae rhai o bapurau Cymraeg yno hefyd ''Y Dydd'' yr ''Herald Gymraeg'' ac ati (ond nid ''Y Cymro'' ysywaeth). Mae Llyfrgell Wicipedia hefyd yn cynnwys mynediad at safleoedd fel NewspaperARCHIVE.com, efo papurau o'r UD a Chanada a Newspapers.com (rhan o deulu Ancestry.Com) sydd â phapurau o bob gwlad ac iaith. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:24, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Categoriau ac Isgategoriau == Gweler dudalen sgwrs y Cateogri "Cerddi Cymraeg" (sorri, ddim yn siwr sut i greu dolen i dudalen sgwrs cateogri. Dwi'n meddwl bod hyn yn gwestiwn all fod yn berthnasol at lawer o bethau eraill heblaw cerddi, sef unrhywbeth y gellir ei osod o fewn uwch-gategori ac hefyd is-gategori. I grynhoi fy sylwadau yna: mae rhai cerddi ar wicipedia yn yr uwch gateori "Cerddi cymraeg" a rhai wedyn dim ond mewn is-gategoriau e.e. "Cerddi cymraeg am farwolaeth", "Pryddestau", "Cerddi Cymraeg o Gymru" ac ati, a llawer ohonynt yn y ddau. Rydw i wedi rhoi pob cerdd dwi wedi creu tudalen iddi yn yr uwchgategori (a weithiau'r isgategoriau hefyd) gan fy mod i'n ''gweld budd mewn cael un rhestr gynhwysfawr o bob cerdd cymraeg â thudalen iddi ar wicipedia'', nad yw'n bodoli ar hyn o bryd. Ond mae defnyddiwr eraill wedi symud rhai o'r cerddi allan o'r uwch-gategori yna. Oes consensws?--[[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 08:14, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Dyma ddolen i'r tudalen: [[Sgwrs Categori:Cerddi Cymraeg]]. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:49, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch. @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] oedd yr defnyddiwr symudodd 'Y Gorwel' - tybed a fyddent yn fodlon eglur eu rhesymeg? [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 15:07, 9 Ionawr 2026 (UTC) ::Diolch Figaro, rydw i wedi ymateb ar y dudalen sgwrs. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 22:55, 9 Ionawr 2026 (UTC) == Digwyddiadau ym mis Ionawr == Blwyddyn Newydd Dda pawb! Gobeithio gawsoch chi gyd amser i ymlacio a mwynhau dros y Nadolig. Dwi'n gwybod am ddau beth Wiki sy'n digwydd dros fis Ionawr gyda chysylltiad i Gymru neu'r Gymraeg (ond os mae mwy yn digwydd dwi'n mwy na hapus i gefnogi neu hybu nhw - rhowch wybod i fi)! '''Dydd Sadwrn 17eg Ionawr AR-LEIN (ail-drefnwyd o'r 6ed Rhagfyr)''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. (Ond yn anffodus, dyma'r un amser â "[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Navigating_challenging_topics;_Creating_a_toolkit_for_supporting_editors Navigating Challenging Spaces]", digwyddiad arall ar-lein.) '''Dydd Iau 22ain Ionawr yng Nghaerdydd''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/6/cy Wiki Meet Up yn Bru Coffee] (Heol y Frenhines) 6yh Rydym hefyd yn chwilio am wirfoddolwyr i helpu gyda [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales Wiki Loves Folklore] sy'n dechrau 1af Chwefror. [https://docs.google.com/document/d/1Pb481WON3dLHmhieouTklMkeBUQs7GywK-pFyh8Wg1s/edit?tab=t.0 Fwy o wybodaeth yma] neu cysylltwch fi ar gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Ac i orffen, dyma'r ddolen i'r [https://mailchi.mp/71293f340a72/z6dydykmbj-5239135 cylchlythyr Ionawr] ar gyfer unrhyw un sy ddim wedi tanysgrifio ond hoffwn gael y gwybodaeth [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:37, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Enwau gwledydd? == Tybed gai holi ynglŷn â phwy sydd wedi penderfynu cael enwau gwledydd de Amercia wedi'u sillafu mewn Cymraeg ffonetig reit od? EE Feneswela, Tsile, Wrwgwái etc. Heblaw am fod yn ddryslyd ac anghyfarwydd i ddefnyddwyr Wicipedia, onid hyn i gyd yr un fath o beth a sillafu "Caernarfon" yn "Karnarvon" gyda "K" a "V" - fyddai ddim yn dderbyniol i ninnau?? Oni fyddai'n dangos parch i bobloedd y gweldydd yno i ddefnyddio'r enwau fel sydd yn eu hiaithoedd nhw, EE "Venezuela"? Hyd y gwyddai i, unig wlad de America gydag enw Cymraeg sy wedi datblygu’n naturiol ydy "Yr Ariannin". Yn sicr does 'na'r un siaradwr Cymraeg sy'n galw prif ddinas Rwsia yn "[[Moscfa]]"??? Neu os am gadw at y defn yno, I fod y gyson, dylai "Buenos Aires"  troi'n "Bwenos Eires", "Chicago" yn "Tsicago" a "Leipzig" yn "Leibtsich"? ''-- Mae ddrwg iawn gennyf swnio fel swnyn!! Mae Wicipeida yn hollol wych... a llawer o ddiolch i bawb am eu holl waith ffantastig!'' Llawer o ddiolch Huw [[Defnyddiwr:Huw P|Huw P]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Huw P|sgwrs]]) 19:53, 11 Ionawr 2026 (UTC) :Haia Huw, a diolch am dy gwestiwn a'th bryder. Os oes un maes sydd wedi rhannu cymuned WP dros y blynyddoedd, yna dyma fo!!! Ond, mae angen ail-godi'r peth, wrth gwrs, a newid cyfeiriad os oes angen. :Mae enw pob gwlad yn cael ei ystyried ar dudalen Sgwrs y wlad honno. Cymer olwg rai ohonynt yn gyntaf. :Dyma ein polisi: [[Wicipedia:Arddull#Gwledydd]], sydd wedi esblygu dros yr ugain mlynedd diwethaf a dyma dabl gyda ein henw dethol yn y golofn olaf: [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. :Efallai erbyn hyn fod angen hefyd colofn arall yn y tabl uchod: colofn i waith Comisiynydd y Gymraeg ac Uned Ddata a Chyfnewid, Llywodraeth Cymru; roedd [[Dylan Foster Evans]] yn rhan o'r gwaith hwn ac mae'n golygu yma bob yn hyn a hyn dan yr enw {{u|Troellwr}}. Byddai hyn yn fan cychwyn da: colofn newydd (yr olaf ond un o'r dde), gyda'u hawgrym nhw. Yna trafodaeth cyffredinol yma yn y Caffi. Dyna fy awgrym, ond mae gan lawer iawn ddiddordeb yn yr hyn rwyt ti'n ei godi, dwi'n siwr! :Bydd barod! Rwan ta, gad i mi nol ecsoset neu ddau... :Cofion cynnes - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 20:43, 11 Ionawr 2026 (UTC) ::Heia Huw. Mae pwnc enwau gwledydd yn ddadl hen iawn ar Wicipedia (cafwyd y trafodaethau cyntaf dros 20 mlynedd yn ôl!). Bu sawl defnyddiwr o blaid dilyn safonau'r drefn addysg ar y pryd (Yr Atlas Cymraeg Newydd), sy'n defnyddio'r ffurfiau brodorol gan amlaf (ac eithrio enwau cyffredin iawn megis Ffrainc a'r Aifft, wrth gwrs), a defnyddwyr eraill o blaid ffurfiau wedi eu Cymreigio, yn enwedig os oedd enghreifftiau o'r ffurfiau hynny mewn geiriaduron, gwefannau a thestunau Cymraeg. Cafodd yr atlas ei feirniadu am ambell dewis rhyfedd megis "Ukrain" a "Slovenija". Am ddeng mlynedd gyntaf y prosiect, nid oedd cysondeb. [[Sgwrs:Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg|Yn 2013, cytunwyd ar bolisi]] o dderbyn sillafiad [[Geiriadur yr Academi]] (sy'n llawn esiamplau megis Feneswela ac Wrwgwái), ac i ddefnyddio ffurf ffonetig os nad yw'r enw yn y geiriadur. ::Bellach, fel y noder Llywelyn, mae Llywodraeth Cymru argymell [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr ei hun] ar gyfer enwau gwledydd yn Gymraeg, gan gynnwys nifer o enwau nad ydynt yn Yr Atlas Cymraeg Newydd (e.e. Affganistan, Ciwba, Mecsico, Wcráin), ac mewn ambell achos hyd yn oed yn cadw'r ffurf Saesneg (Cape Verde, Philippines). ::Nid oes polisi ynglŷn â dinasoedd, taleithiau, ac ati. Fel rheol defnyddir y ffurf frodorol os nad oes enw Cymraeg traddodiadol, ond gall hyn fod yn ddewis ansicr os tybier y byddai darllenwyr Cymraeg yn fwy cyfarwydd â'r enw Saesneg neu Gymreigiad ohonno (e.e. Copenhagen/København, Prag[ue]/Praha, Belgrad[e]/Beograd). Yn achos Moscfa, [[Sgwrs:Moscfa|dyma'r sgwrs]] ynglŷn â'r enw (o ddeunaw mlynedd yn ôl). Mae croeso iti ail-agor trafodaeth am yr enw hwnnw. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 21:22, 11 Ionawr 2026 (UTC) :::Er fy mod i wedi bod yn golygu yma ers blynyddoedd bellach, wnes i ddim cymryd rhan yn y broses o ddewis y rhestr o enwau'r gwledydd. Dw i'n hoffi rhai o'r dewisiadau; mae yna eraill nad ydw i mor hoff ohonyn nhw. Does dim ots. Nid yw chwaeth bersonol yn fater o bwys mewn menter gydweithredol fel Wicipedia. Felly dw i wedi treulio oriau lawer yn ceisio sicrhau mai'r enwau yn y rhestr o ffurfiau dewisol yw'r rhai sy'n cael eu defnyddio ar ein tudalennau mewn gwirionedd. O ran pwnc fel hwn, does dim atebion perffaith – dim ond dewisiadau ymarferol ac anymarferol. Gadewch i ni beidio â newid dim oni bai bod angen dybryd amdano! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 23:02, 11 Ionawr 2026 (UTC) Byddai'n wych ychwanegu [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr BydTermCymru] (hynny yw, rhestr y Llywodraeth a gyfeirir ato uchod) at [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. (Dylem gasglu rhestrau fel yr un yma, [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]], [[Enwau Cymraeg teyrnoedd Lloegr a Phrydain]], ac unryw rai tebyg at ei gilydd rywsut. Tudalennau cymorth ar gyfer golygwyr ydyn nhw yn y bôn, yn fy marn i. Efallai dylsent i gyd fod yn [[:Categori:Cymorth]], neu is-gategori newydd.) Mae'r [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/style-guide?keywords=gwladwriaethau&type=All esboniad o'r egwyddorion] ar gyfer 'enwau gwladwriaethau, tiriogaethau a chenhedloedd diwladwriaeth' yn Gymraeg sydd yn ''Yr Arddulliadur'' (rhan o wefan BydTermCymru) hefyd werth ei ddarllen. Er fy mod innau'n hoffi 'Moscfa', {{xt|Mosgo}} yw'r unig ffurf sydd yng ''Ngeiriadur yr Academi'' (os ydym am gael yr un agwedd at enwau lleoedd yn gyffredinol ag sydd gennym at enwau gwledydd). Nid oes ffurfiau yno ar gyfer [[Copenhagen]], [[Prag]] na [[Beograd]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 10:50, 24 Ionawr 2026 (UTC) :Cytuno, Ham: (neu 'Mosgo'). 'Moscow' fyddai dewis naturiol pawb bron' nododd Anatiomaros dro'n ol ar dudalen sgwrs y brifddinas. Oes dadl gref dros gadw 'Moscfa', os yw'r ffynonellau'n nodi nodi 'Mosgo'? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:14, 27 Ionawr 2026 (UTC) ::Parhad ar dudalen Sgwrs yr erthygl: [[Sgwrs:Moscfa]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:35, 25 Chwefror 2026 (UTC) == Wikimedia yng Nghymru 2026 - syniadau? == Fel rhan o drefnu fy ngwaith ar gyfer 2026, hoffwn glywed pa fath o gefnogaeth, digwyddiadau, prosiectau ac ati mae'r gymuned Wici eisiau eu gweld dros y flwyddyn nesaf. Dwi wedi creu [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] gyda rhai cwestiynau i ysgogi syniadau ond i unrhyw un sy'n casáu holiaduron, mae croeso mawr i chi e-bostio eich syniadau ataf (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) neu, os oes gennych syniad / digwyddiad hoffech ei drafod yn fanwl, byddwn yn hapus i drefnu cyfarfod i weld sut gallaf helpu. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:56, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Grokipedia == [https://grokipedia.com/ Dyma fo.] Angen gwerthuso / cymharu! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:55, 29 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch, Robyn. Dyma weledigaeth o'r dyfodol, a hynny'n un druenus. Mae'r canlyniadau Grokipedia'n edrych yn gredadwy, ond y tu ôl iddyn nhw mae agenda asgell dde Mr Musk. Nid gwybodaeth wrthrychol a gasglwyd gan ddeallusrwydd artiffisial o'r ffynonellau gorau yw hon. Mae erthyglau fel "Welsh Language Society" neu "Welsh Government" yn dechrau'n dda, ond, erbyn y diweddglo, maen nhw'n diferu gwenwyn, gan dynnu sylw at yr holl fethiannau ac agweddau negyddol ar y pwnc. Mae'r frawddeg ganlynol o'r erthygl "Llyn Celyn" yn rhoi blas o'r arddull: :::The slogan "Cofiwch Dryweryn" emerged as a enduring emblem, appearing in graffiti, publications, and roadside memorials, yet the event's portrayal as profound national trauma exceeds the empirical social disruption limited to a single valley's inhabitants. :Ac mae hynny'n datgelu'r gêm. Dim ond "portrayal" yw'r peth. Does dim teimlad dynol yma. Mae'n annynol, yn llythrennol. Mae'r diffyg cydymdeimlad hwn yn treiddio'r fenter. :Ac wyddoch chi beth? Byddai'n cymryd dim ond ychydig oriau i ddefnyddio cyfieithu awtomatig i drosi'r cyfan i'r Gymraeg (o ryw fath). [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:54, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::@[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] Doedd gennyf ddim bwriad gwastraffu fy amser, ond mi wnaeth sylw @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] fi'n chwilfrydig. Mae'r erthygl ar Gymdeithas Edward Llwyd yn hynod o hir, ac mae'r adran 'Impact an Legacy' efallai'n golrlywio eu llwyddiant, er yn nodi llwyddiannau yn daclus. Beth am tarodd oedd mai llun o Gomin Wikimedia oedd ffynhonnell un ffaith, ond yn wahanol i bob cyfeiriad arall, doedd dim modd clicio ar y ddolen yma - dyna beth yw ''petty''ǃ ::Es i wedyn i edrych ar erthygl am y Senedd, gan ddisgwyl mwy o 'gydbwysedd' yno. Beth am tarodd yno wedyn oedd nad oedd wedi cael ei ddiaddaru i adlewyrchu bod Laura Ann Jones a James Evans wedi newid eu lliwiau. Dyma wedyn sylweddoli sut mae erthyglau'n cael eu golygu/diweddaru - all unigolion ddim gwneud, ond gallant gynnig gwelliannau sy'n gweithio fel ''prompts'', a gweld as cânt eu derbyn neu eu gwrthod. Fel arall, dychmygaf bod y wici ei hun yn crafu'r we yn achlysurol i weld os bu newidiadau, ond o feddwl bod LAJ wedi gadael y Ceidwadwyr 6 mis yn ôl bellach, dydy o ddim yn digwydd yn aml debyg. ::O ran trosi'r wefan i ieithoedd eraill, gan fod cyfieithu peirianyddol yn reit galluog ers tro, er ddim yn hollol berffaith, mae'n dweud tipyn mai mewn un iaith yn unig, yr iaith fain, y mae ar gael. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:48, 30 Ionawr 2026 (UTC) :::Newydd ddarllen ymhellach, ac mae ymddengys bod o wedi cael ei ddiweddaru wedi mis Hydref 2025 i gynnwys canlyniad is-etholaid Caerffili, ond mae wedi methu'r ddau newid arall, ac mae wedi drysu'n llwyr ac yn meddwl y cafodd Mark Reckless ei ethol yn Aelod yn 2021. :::'''''Current composition as of 2025''''' :::''As of October 26, 2025, the Senedd comprises 60 members, with Welsh Labour holding 29 seats, Plaid Cymru 14, the Welsh Conservatives 16, the Welsh Liberal Democrats 1, and one independent member.[106][113] This distribution reflects the outcome of the 2021 election, adjusted for the October 23, 2025, Caerphilly by-election, in which Plaid Cymru's Lindsay Whittle captured the seat from Labour following the death of incumbent Hefin David, reducing Labour's total from 30.[113][114] No other changes to party representation have occurred since the 2021 results, which initially yielded Labour 30 seats, Conservatives 16, Plaid Cymru 13, Liberal Democrats 1, and independent Mark Reckless 1.'' [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:01, 30 Ionawr 2026 (UTC) :Rwy wedi ceisio defnyddio teclynnau fel chatgpt i wneud ymchwil ar y we a chreu erthygl Wicipedia yn hawdd. Yn anffodus doedd e ddim yn llwyddiant mawr. Roedd yna rhai ffeithiau cywir a rhai hollol anghywir. Mae yna dueddiad hefyd i gynhyrchu testun blodeuog, ail-adroddus a gormod o eiriau, a lliwio y testun gyda safbwynt olygyddol (er mai peiriant yw e) heb dystiolaeth. :Un o'r ffaeleddau mawr yw fod e'n cymeryd pob testun posib ar y we er mwyn ei gynnwys mewn un talp mawr driphlith draphlith. Mae hyn yn wahanol i ymchwilydd sy'n ceisio chwilio am fwy nag un ffynhonnell i croes-gyfeirio ffeithiau. Mae Grokipedia yr un fath a LLMs eraill. Er enghraifft fe edryches i ar erthygl [https://grokipedia.com/page/Dafydd_Hywel Dafydd Hywel], un wnes i sgrifennu o ymchwil gwreiddiol ar Wicipedia. Yn fersiwn Grokipedia mae yna bethau rhyfedd fel "Dafydd Hywel was deeply rooted in his family from Garnant, Carmarthenshire, where he drew significant support throughout his adult life, maintaining a stable and private personal existence alongside his professional commitments." Does dim llawer o synnwyr i'r frawddeg ond mae hwn yn rhith llwyr yn bennaf am nad oedd e'n gallu dod o hyd i wybodaeth bersonol. Mae e hefyd yn dweud fod Sharon Morgan yn nith iddo. Mae yna dudalen gan S4C yn dweud hynny, ond camgymeriad yw. Mewn cyfweliad sain gyda Radio Cymru mae hi'n dweud mai cefnder i'w mam oedd. :Mae'r cynnwys blodeuog o LLMs yn gallu bod yn gymorth i greu testun llai sych, ond mae angen gwirio pob ffaith o'r dechrau. Y peth gwaethaf am wn i gyda Grokipedia yw nad yw'n dangos Wicipedia fel ffynhonnell er fod e'n eitha amlwg fod y cynnwys o fan hyn wedi ei ddefnyddio yn y gymysgedd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:16, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::Gyda llaw, dyma ran o'r erthygl "Grokipedia" yn Grokipedia ei hun: ::::Elon Musk's longstanding criticisms of Wikipedia, particularly its perceived political and ideological biases and reliance on crowdsourced editing, served as key drivers for developing Grokipedia. Musk argued that Wikipedia had been influenced by what he termed the "woke mind virus," leading to skewed representations of facts, which motivated the pursuit of a top-down AI-curated encyclopedia to ensure more objective coverage. ::Ffordd arall o ddisgrifio'r "Woke Mind Virus" yw dangos cwrteisi, cydymdeimlad, a meddwl agored. Cyfarchion i'm cyd-ddioddefwyr o'r haint ofnadwy hwn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:28, 30 Ionawr 2026 (UTC) Diddorol iawn! '''Diolch i bawb''' am wyntyllu hyn oll. O ran AI, efallai y dylem ei wahardd yn uniongyrchol o cy-wici; ein defnydd o law-a-llygad dynol sy'n gwneud Wicipedia'n unigryw, yn gymharol gywir ac yn Gymreig. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:07, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Doctor Cymraeg == Dwi'n meddwl y dylai fod erthygl am "Doctor Cymraeg", sef Stephen Rule, Wrecsam. Yn siaradwr ail iaith ei hun, mae wedi gwneud ymdrech enfawr i hyrwyddo'r iaith ac i helpu dysgwyr, ledled y byd ac o bob lefel, ac mae wedi cael ei anrhydeddu i'r Orsedd am hyn. Mae wedi bod erthyglau amdano yn y wasg Gymraeg. Mae ganddo 75,000 o ddilynwyr, yn ôl erthygl ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol a gyhoeddwyd y llynedd. Gallaf gadarnhau nad ydw i'n gysylltiedig â fe, heblaw am fy mod wedi siarad â fe'n fyr mewn digwyddiad cyhoeddus, felly dwi'n gobeithio nad yw'r awgrym hwn yn arwain at bryderon am wrthdaro buddiannau. Mae'n ddrwg gen i nad ydw i'n gwirfoddoli i'w hysgrifennu, ond mae'n awgrym y gallwch ei ystyried os nad ydych yn rhy brysur. Dwi'n siŵr bod yr erthyglau yn y wasg yn cynnwys digon o wybodaeth i seilio erthygl arni heb gopïo testun sy dan hawlfraint. Diolch yn fawr. [[Defnyddiwr:Gwyliau siocled|Gwyliau siocled]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gwyliau siocled|sgwrs]]) 03:39, 31 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am y proc. Mae wedi cael dipyn o sylw ar Radio Cymru, os yw hynny'n unrhyw fesur o ba mor nodedig yw person. Pam nad wyt am greu erthygl ar Stephen? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 31 Ionawr 2026 (UTC) == Wici Diwylliant / Wici Llên Gwerin == Mae'r gystadleuaeth ffotograffiaeth "Wiki Loves Folklore" nawr wedi dechrau ac yn rhedeg tan 31ain Mawrth. Byddwn gwych i gael llwyth o luniau sy'n dangos ein diwylliant yma yng Nghymru neu i ddefnyddio'r lluniau sy'n wedi uwchlwytho i wella erthyglau yma ar Wicipedia. I gymryd rhan ewch i'r [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy tudalen cystadleuaeth Cymru ar Commons] neu i ddod o hyd lluniau i ddefnyddio, [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_from_Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy ewch i'r categori ar Commons] am ysbrydoliaeth. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:59, 19 Chwefror 2026 (UTC) == Golygathon Art+Feminism, Machynlleth 7fed Mawrth == Haia! Am unrhyw un sy'n fyw ger Machynlleth mae golygathon yna wythnos nesaf ar 7fed Mawrth. [https://www.eventbrite.co.uk/e/artfeminism-wikipedia-editathon-tickets-1983536639484 Manylion llawn yma] ond byddai'n hyfryd i gwrdd ag unrhyw un sy'n gallu mynychu neu byddai unrhyw help gyda'r hybu'r digwyddiad yn derbyn yn ddiolchgar! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:59, 25 Chwefror 2026 (UTC) :Cawson ni amser hyfryd dydd Sadwrn diwethaf yn y golygathon uchod - [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedia_UK_with_Sploj_and_Ennyn/Art_and_Feminism_Machynlleth_(March_2026)?enroll=Sploj dyma'r dashboard] sy'n dangos pa olygiadau wnaethon ni. Dydyn ni ddim cwblhau popeth felly os mae unrhyw un yma chwilio am ysbrydoliaeth am beth i olygu, dyma yw'r [https://docs.google.com/spreadsheets/d/14JNoyMT49q9MJKh3024IC7gTgdv8XGWqoO3G-hJeREg/edit?usp=sharing rhestr gwaith] y digwyddiad gyda thab ar gyfer tasgau Cymraeg. :Hefyd dwi'n wastad am hapus i gael esgus i gynnal digwyddiadau felly plîs rhowch wybod i fi am ba fath o bethau hoffech chi weld drwy fy [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] (cau diwedd y mis) neu anfon neges ataf i. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:14, 10 Mawrth 2026 (UTC) == Eco'r Wyddfa == Neges i'r gweinyddwyr - yn hanes y dudalen am Eco'r Wyddfa, fe welwch fanylion cyswllt ar gyfer nifer o bobl, fel yr oeddent yn 2009. Os gallwch waredu'r hen fersiynau dan sylw, byddai'n dda. Diolch yn fawr https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Eco%27r_Wyddfa&action=history [[Arbennig:Contributions/&#126;2026-90174-2|&#126;2026-90174-2]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:&#126;2026-90174-2|sgwrs]]) 22:41, 28 Chwefror 2026 (UTC) :Dwi ddim yn siwr os oes modd dileu yr hanes - dyna yw un o hanfodion Wicipedia, sef bod modd gweld pob fersiwn er tryloywder. Ceisiais ffordd o amglych hyn drwy ddileu'r erthygl cyfan a'i hailgreu gyda gwybodaeth y fersiwn diwethaf, ond mae'n dal i fod â [[Arbennig:Undelete/Eco'r_Wyddfa|dolen at hanes yr hen un]], gan fod enw'r erthygl union yr un fath. Efallai bod gan rhywun arall gynnig gwell, ond fy nghynnig arall fyddai dileu eto, ond defnyddio enw gwahanol i greu'r un nesaf, e.e. [[Eco'r Wyddfa (papur bro)]]. Wna i ddim gwneud dim byd nes bod eraill wedi cael cyfle i weld y neges hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:22, 5 Mawrth 2026 (UTC) ::Mae'r hanes wedi ei gyfyngu i Weinyddwr nawr fod ti wedi ei ail-greu Rhys. Rwy'n credu fod hi'n bosib newid gwelededd unrhyw fersiwn i wneud yr un peth, heb orfod ail-greu y dudalen. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 15 Mawrth 2026 (UTC) == Angen pwyso ar Lywodraeth Cymru i newid rheol hawlfraint llyfrau Cymraeg == Cyhoeddwyd "Y Tri Chyfandir Deheuol" gan H. G Evans ym 1970, hyd y gwyddwn ni chafodd ei ail gyhoeddi. Maen llyfr pwysig, yr unig lyfr ar y pwnc i'w gyhoeddi yn y Gymraeg. Rwy'n nabod yr awdur, cefais blas y gansen ganddo pan oedd yn brifathro [[Ysgol y Gader]], ym 1971, rwyf bellach yn hen bensiynwr! Rwy'n credu bod Mr Evans dal ar dir y byw, gan hynny ni fydd ei lyfr ar gael i'w ail gyhoeddi gan [[Wicidestun]], [[Melin Bapur]] na neb arall tan o leiaf 2077 (gan obeithio pob iechyd i Mr Evans, yn hwyrach byth, o bosib). A dyma broblem rheolau hawlfraint fyd-eang sydd wedi eu seilio ar werthiant llyfrau Saesneg ac ieithoedd mawr eraill. Mae gormod o drysorau'r argraffwasg Cymraeg, ac ieithoedd lleiafrifol eraill yn cael eu colli o gylchrediad, oherwydd yr hawlfraint 70+ mlynedd ar ôl farwolaeth yr awdur. Rwy'n cefnogi hawlfraint awdur os oes werthiant ar y gwaith dros flynyddoedd lawer, ond os na ail gyhoeddwyd llyfr mewn 25 mlynedd, mewn iaith leiafrifol dylai ddod yn rhydd o hawlfraint, er mwyn cadw corpws llên a dysg ein ieithoedd! Pwynt sydd angen ei bwyso gan gefnogwyr yr iaith ar ein llywodrath nesaf! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:40, 19 Mawrth 2026 (UTC) :Ia, mae'n biti pan nad oes, yn anffodus, unrhyw werth masnachol bron i ddarn o waith, na chwaith unrhyw ymgais i'w ailgyhoeddi, er elw na fel arall. Sylwaf mai Gomer a'i gyhoeddodd. Ai y Lolfa sydd bellach yn gyfrifol am eu hôl-gatalog? Dwi ddim yn siwr os oes gan Lywodraeth Cymru y grymoedd i newid rheolau hawlfraint yn gyffredinol, ond fe allent a dylent wneud unrhyw arian grant i awduron neu gyhoeddwyr (drwy'r cyngor llyfrau) yn amodol ar ddefnyddio trwyddedau mwy agored. Fyddai hyn ddim help yn achos rhai sydd eisioes wedi eu cyhoeddi'n barod, wrth gwrs. Oni fyddai'n werth mynd at y cyhoeddwyr eu hunain? Wrth wneud chwiliad am ''Y Tri Chyfandir Deheuol'', des ar draws [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/y-traddodiad-rhyddiaith-yn-yr-ugeinfed-ganrif-geraint-bowen-gol ''Y Traddodiad Rhyddiaith yn yr Ugeinfed Ganrif'' – Geraint Bowen (gol.)], darlith o 1975 mae'r Coleg Cymraeg wedi ei digideiddio, sy'n cyfeirio athrawon at nifer o destunau Cymraeg gwerth chweil fyddai hefyd yn elwa o gael eu rhoi ar Wicidestun hefyd mae'n siwr petai modd. Efallai gallai hyn fod yn rhywbeth i @[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] edrych arno (sori mod i wedi methu dyddiad cau dy holiadur, Gemma!) [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:08, 19 Mawrth 2026 (UTC) ::Rwy'n credu mai'r Lolfa bia Gwasg Gomer a S4C bia Hughes a'i fab, mae angen i ni, a'r llywodraeth pwyso arnynt i ryddhau llyfrau mwy na 25 mlwydd oed nad oes debyg iddynt i'w ail gyhoeddi i'r parth cyhoeddus. O roi nhw yn y parth cyhoeddus, does dim i'w rhwystro rhag eu defnyddio i greu adargraffiadau wedi eu diweddaru na chreu ffilmiau / rhaglenni'n seiliedig ar y gweithiau (o dan hawlfraint). Tristwch S4C a'u hawlfraint ar gynnyrch Hughes yw cynifer o storïau da, llyfrau ffeithiol da, llyfrau gwych i blant nad ydynt wedi eu troi yn gynnyrch teledu na ffilm! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:01, 21 Mawrth 2026 (UTC) :::Yn dibynu ar eiriad yr hawlfraint, fel arfer, oni nodir yn wahanol, yr awdur bia'r hawliau. Gall drosglwyddo rhan neu'r cwbwl i'r cyhoeddwr pan fo'n arwyddo'r cytundeb. Os ydyw yna dywedir hynny yn y llyfr. O ran y Coleg Cymraeg, mae popeth mae nhw'n ei gomisiynu ers rhyw 12 mlynedd ar drwydded agored - ers i Marc Haynes, Wicipediwr Preswyl weithio gyda'r Coleg. Ond, wrth gwrs os mai ail-bobiad ydyw, fel yn yr achos yma, dyw'r egwyddor yma ddim yn berthnasol. Mi faswn i'n mynd ar ol Nia a Sian Bowen ayb a gofyn iddyn nhw'n garedig ei ryddhau, gan ddefnyddio system Comin i gofrestru'l hawlfraint (OTRS). Yr un peth gyda dy gyn-brifathro, Alwyn - ar ei ol o! Mae'r awdur (neu etifedd ystad yr awdur) yn bwysicach na'r wasg oherwydd os nad yw'r wasg wedi marchnata ac ail-gyhoeddi'r llyfr yn y degawd diwethaf, yna mae'r hawliau'n syrthio i ddwylo'r awdur neu ei ystad. Cytuno y byddai nawdd / arian i fynd ar ol awduron / gweisg yn beth da, a chydweithio efo Llywodraeth Cymru hefyd - swydd Wicipediwr Preswyl yn y Llywodraeth o bosib? A dyna'r tro cyntaf i hyn ddigwydd, drwy'r byd! Mae Gareth Morlais (Ll. Cymru) yn gysylltiad da os am drafodaeth bositif am hyn. Gyda llaw, Alwyn, mi ges innau gansen - yn 1969 am wrthod canu ''God save the prince of Wales'. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 13:11, 23 Mawrth 2026 (UTC) ::::Does dim llawer i fi i ychwanegu i’r sgwrs. Dwi hefyd wedi gofyn fy rheolwr am gyngor, a beth ddwedodd hi oedd y ffordd gyflymaf yw i siarad â'r awdur (ble mae'n bosib ac yn briodol wrth gwrs!). Os ydyn nhw’n dal yn bia’r hawlfraint, efallai gallant nhw ryddhau'r llyfr o dan drwydded agored (ond fel nododd Robin, mae hyn hefyd yn dibynnu ar ei gontract gyda'r cyhoeddwr). Os yw hynny'n bosibilrwydd, gall y [[commons:Commons:Volunteer_Response_Team|VRT]] helpu. Nid yw hwn yn rhywbeth dwi’n gweithio arno ar y funud, ond os oes unrhyw un yma sy’n gweithio gyda gyhoeddwyr neu mewn sgyrsiau gyda chyhoeddwr sydd eisoes yn agored i’r syniad o newid eu telerau hawlfraint, byddwn yn hapus i siarad â nhw. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:13, 24 Mawrth 2026 (UTC) :::::Tra bod dal eisiau mynd ar ôl y cyhoeddwyr rhywsut, oni allai fod yn ''quick win'' petaem ni'n gallu darbwyllo ystad awdur sydd wedi'n gadael ni o fewn y 70 mlynedd diwethaf i ryddhau gwaith i'r parth cyhoeddus. Gallaf ddychmygu ambell i ddisgynydd eisiau i waith eu perthynas gael ei ddarllen yn eang, ond ddim yn siwr sut, a does chwaith ddim sicrwydd bydd copi caled (heb sôn am electronig) yn dal i fodoli pan gyrheddwn y trothwy 70 mlynedd, ac mae peryg na fyddai gan y genhedlaeth diweddarach yr un ymwybyddiaeth o bwysigrwydd neu arwyddocad y testun. O ystyried oed y bobl hyn, a fyddai llythyr agroed i bapurau bro a Golwg/Y Cymro yn ffordd dda o gysylltu efo nhw, a ddim yn rhy anodd i'w drefnu? [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:57, 24 Mawrth 2026 (UTC) ::::::Un o’r pethau dwi wedi bod yn meddwl amdano yw cynnig rhyw fath o "Meet Up" yn y Gymraeg ar-lein ar gyfer golygyddion Wicipedia. Gallai fod yn ffordd o gymdeithasu â golygyddion eraill ond gallai hefyd fod yn lle i drafod a threfnu pethau fel yr uchod. Oes diddordeb yma mewn i fi drefnu rhywbeth sy’n cael ei gynnal trwy’r Zoom Wikimedia UK yn yr wythnosau ymlaen? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:25, 26 Mawrth 2026 (UTC) == Enwau misoedd yn y gyfeiriadaeth == Dw i newydd ddefnyddio BOT-Twm Crys i gyfieithu enwau'r misoedd o fewn y cyfeiriadau ar dros 520 o erthyglau. Dw i'n gwneud hyn bob rhyw 4 i 5 mlynedd, fel gwaith ty. Defnyddiwyd llaw a llygad ar bob un, rhag ofn i 'April Jones', 'Theresa May' a 'June Derry' gael eu Cymreigio! Os oes rhywun am eu gwiro, mae nhw yn [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/BOT-Twm_Crys fama]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:51, 23 Mawrth 2026 (UTC) :Efo 800,000+ o newidiadau, onid oes angen rhybydd a rheol (yn arbennig wrth gyfieithu) i sicrhau bod dyddiadau yn cael eu gwirio. A gan ei fod yn sicr bod y mwyafrif wedi dod o ddyddiadau o ffynonellau cyfieithiad, onid oes angen ymofyn gwirio ffynhonnell cyn ei ddefnyddio mewn cyfieithiad? (gan gydnabod fy mod i, o bosibl, yn un o'r pechaduriaid) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:08, 27 Mawrth 2026 (UTC) ::Ia, yn de? Dylai'r [[Cymhorthydd Cyfieithu]] wneud y job yn y fan a'r lle. A chytuno mai'r ffynonellau yw'r rhan fwyaf ohonyn nhw. Hen foi diog ydw i yn y bon (pechadur arall!), ac yn aml, mi wna i adael y dyddiadau hyn heb eu cyfieithu gan mod i'n gwybod y daw'r bot mewn blwyddyn neu ddau i wneud y job! Efallai y gallem drefnu (rhywsut) i fot redeg yn otomatig, yn ddyddiol. Sut? Dwn i ddim. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:47, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Defnyddio bot i sicrhau bod pob "Nodyn:" a "Templad" Wicipidia ar ein safleoedd eraill == Rwyf newydd wario dwy awr yn ceisio sicrhau bod pob nodyn a themplad ar gyfer creu [[Nodyn:Music]] ar gael ar Wicidestun, ond wedi methu efo "lula error at line . . ." A oes modd defnyddio'r bots i sicrhau bod pob un Nodyn a Themplad a phob css o Wicipidia ar gael i bob un o'n prosiectau Cymraeg eraill? A oes modd eu defnyddio i sicrhau bod pob nodyn a themplad a phob css o'r safleoedd Saesneg ar gael i'r safleoedd Cymraeg? Er enghraifft does dim modd creu tudalen awdur ar Wicidestun na Wiciddyfynnu, oherwydd methu canfod y nodynnau a'r templedi gan nad yw bôl y safleoedd wedi eu diweddaru ers blynyddoedd lawer, ac mae ceisio dal fynnu bron yn amhosibl! 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) :O, Mam bach! Gofyn am help gyda'r broblem Lua ar dudalen sgwrs y Nodyn ble mae'n cael ei gadw. Mi faswn i'n meddwl fod nodion (templates) heb eu trawsgrifo o en i cy. Dw i'n cytuno y dylai eu copio i un prosiect olygu eu rhannu efo gweddill ein prosiectau, ond nid felly mae, ysywaeth! Efallai y gellid eu rhoi ar Meta, a'u tynnu i lawr i bob prosiect unigol, ac mae na waith ar hyn yn digwydd, ond does gen i ddim mo'r amser i ailgychwyn gyda dull newydd; ella y daw arall o holi yn y lle iawn? ee arian gan Lywodraeth Cymru i dalu am arbenigwr mewn codio i weithio gyda ni. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:54, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Sipsiwn a Romani == A fyddai'n well cyfuno'r tri erthygl [[Sipsi]], [[Roma yng Nghymru]] a [[Roma]]? Neu o leaif Sipsi a Roma? [[Defnyddiwr:Welbru|Welbru]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Welbru|sgwrs]]) 12:27, 8 Ebrill 2026 (UTC) :Pam? Onid oes gwahaniaeth? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:55, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Digwyddiadau dros y haf == Dw i jest wedi anfon mas y cylchlythyr ar gyfer Ebrill ([https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru tanysgrifio yma], neu [https://us7.campaign-archive.com/?e=__test_email__&u=1f70a435f0deac187336f3ed1&id=3af963b65d weld y cylchlythyr yma]). Mae [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2026_in_Wales|Wici'r Holl Ddaear]] yn dechrau'n gynnar eleni felly am rheiny sy'n fyw ger Caerdydd bydd [[metawiki:Meetup/Cardiff/7|Meet Up briodol ar 17eg o Fai]]. Ym Mehefin mae gennym ni digwyddiad "[https://www.eventbrite.co.uk/e/queer-welsh-history-and-wikipedia-hanes-cwiar-cymreig-a-wicipedia-tickets-1986330352555?aff=oddtdtcreator&keep_tld=true Hanes Cwiar Cymreig a Wicipedia]". Byddwn i wrth fy modd i gynnal rhywbeth rhywle arall yn Gymru felly ga i dynnu'ch sylw i'r rhan ynghylch [[wmuk:Project_grants|grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr]]? Er enghraifft, yn anffodus dw i ddim gallu mynd i'r Eisteddfod eleni ond byddai'n wrth fy modd i gefnogi rhywbeth Wici yno (neu ar gyrion y brifwyl). Mae llwyth o wyliau Cymreig gyda chyfleoedd ac wrth gwrs, llawer o syniadau gwych ar gyfer prosiectau ar Wicipedia. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:42, 9 Ebrill 2026 (UTC) :Diolch am drefnu Gemma! Efallai y byddai cynnig costau yn help i godi'r niferoedd yng Nghaerdydd fory hefyd, fel ti'n awgrymu gyda Hanes yr Hoyw Cymreig a Wicipedia. Yn enwedig y dyddiau duon sydd o'n blaen oherwydd Trump a'i griw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:03, 16 Ebrill 2026 (UTC) ::Sori - dw i ddim yn hollol siŵr os dw i wedi deall eich neges yn llwyr, felly os dw i wedi methu'r point isod, plîs dweud wrthyf i! I wneud fy ngorau i ymateb yn y cyfamser... ::Y peth bwysicach - i unrhyw un sy'n bwriadu dod, [[metawiki:Meetup/Cardiff/7/cy|mae'r Meet up yn digwydd '''mis nesaf''']] '''(Mai)''' nid yfory! Felly paid â throi fyny yfory, mae'r rhagolwg tywydd yn ofnadwy hefyd! (Well i aros gartref a golygu!) ::Yn ail - mae'r grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr yn ar gael am bob math o ddigwyddiadau a syniadau am unrhyw beth perthnasol i Wici, nid jest digwyddiadau ynghylch materion LHDT+. Sori os oedd hwn ddim yn glir yn fy neges uchod! ::Mae modd i wneud cais am grant gwirfoddolwr i rhedeg Meet Up arbennig os bydd gwirfoddolwr sy'n awyddus i drefnu rhywbeth ac yn angen cyllid (e.e. mynediad i arddangosfa). Mae'r grantiau hyd at £250 ac fel arfer tua 2 neu 3 grantiau mewn blwyddyn yw'r terfyn. Felly dydyn nhw ddim rili  ar gael ar gyfer Meet Ups traddodiadol ble mae grwpiau yn gwrdd bob mis, ond maen nhw'n opsiwn. ::Fel mae'n digwydd, ges i sgwrs gydag un o fy nghyd-weithiwr am y syniad o dalu am gostau teithio i ddigwyddiadau Wiki am rai sy'n eisiau mynychu (nid jest y trefnwyr). Mae eisoes yn bosib defnyddio rhan o grant gwirfoddolwr i wneud hynny (ond does dim modd 'da ni ar hyn o bryd i wneud hwn lle nad oes grant gwirfoddolwr). Ond byddaf ofyn yn ein cyfarfod nesaf. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:25, 16 Ebrill 2026 (UTC) :::Ie, mis i fory! Gyda 'byddai cynnig costau yn help' ro'n i'n golygu costau teithio, ie - i'r gwirfoddolwyr. Jyst meddwl y byddai nodi hynny'n ysgogi pobl i gymryd rhan. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:39, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Trefn newydd yr Etholiad == Gyda threfn newydd Etholiad y Senedd, mae angen ystyried y wybodlen. Ar en-wici, dim ond enw'r etholaeth sydd ganddyn nhw; syml, dim angen ei newid. Mi wnes i greu system o switsys er mwyn rhoi mwy o wybodaeth - enw'r AS a'i blaid e.e. gw. [[Comins Coch]]. Oherwydd y bydd 6 enw o hyn ymlaen (a 6 enw plaid), mae'n fwy cymhleth ond mae nifer y switsys yn mynd i fod yn llai (16 swits / etholaeth). Dyma'r opsiynau, hyd y gwela i: A. Rhoi enw'r Etholaeth newydd yn unig. B. Rhestru'r 6 AS. C. Y ddau Sylwadau os gwelwch yn dda. Byddai'n wych cael Categori i bob un o'r 16 etholaeth ar bob lle (pentre, tref, dinas) er mwyn i'r bot osod yr uchod yn daclus ee Categori:Llefydd o fewn Bangor Conwy Môn. Mae rhai'n hawdd e.e. Môn, ond eraill yn anos e.e. Sir Caerffili. Byddaf wedyn yn gafael mewn bats / categori a'i bastio yn y bot. Bydd yn rhaid cyfnewid yr hen gategoriau hefyd ar yr un pryd (Replace CatX gyda CatY). Byddai'n braf hyfforddi rhywun iau i ddefnyddio'r bot (Auto Wiki Browser) e.e. dros Zoom; 1 i 1. Dim gwaith codio! Rhowch wybod. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:11, 21 Ebrill 2026 (UTC) :Da iawn ti am gychwyn ar hyn. Mae cael llawer o fanylion yn ardderchog, ond weithiau rydyn ni'n gwneud pethau sy'n anodd o ran cynnal a chadw. Felly mi fyddwn i o blaid opsiwn A. Mae llai o gyfle i bethau fynd o chwith. :Gan fy mod i hyd yn oed yn hŷn na thi, fydda i ddim yn tanysgrifio i'r hyfforddiant... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:17, 22 Ebrill 2026 (UTC) ::Baswn i o blaid opsiwn A hefyd ac am gadw pethau yn syml. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 10:07, 5 Mai 2026 (UTC) ;Corff yr erthyglau Mae [[Defnyddiwr:BOT-Twm Crys]] wedi cychwyn dileu'r paragraffau cyfan yng nghorff pob erthygl - pwy sy'n cynrychioli'r lleoliad yn Senedd Cymru a'r DU; gweler [[Bryngwyn, Ceredigion]] er enghraifft. Mae hyn yn dod a dyfnder cywici i lawr gryn dipyn, ond bid a fo am hynny! Y gwybodlenni a'r categoriau yn ystod y dyddiau nesaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:58, 5 Mai 2026 (UTC) : {{cwbwlhau}} : Rhowch wybod os ydw i wedi methu un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) ;Yr etholaethau newydd Mae angen symlhau sut mae'r wybodaeth yn cael ei gyflwyno yn yr erthygl [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru]]; dylai 2026 ddod yn gyntaf. Neu / a chreu erthygl newydd ar y ffiniau / etholaethau newydd. Oes rhywun am wirfoddoli? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Dw i'n falch o helpu bob amser. Ond bydd angen iti ddweud wrtha i mewn geiriau unsill beth hoffet ti ei wneud... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 08:42, 7 Mai 2026 (UTC) :Diolch! Beth am greu erthygl newydd: [[Etholaethau Senedd Cymru (Mai 2006 ymlaen)]]? Gelli gopio llawer o'r hyn sydd yn [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru#Cynigion diwygiedig (Rhagfyr 2024)]], gan gynnwys y tabl. Newid 'Cynigion diwygiedig' i Yr etholaethau terfynol (neu rhywbeth tebyg). Sorri, mae amser yn brin y dyddiau hyn. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) ;Y(r) wybodlen Mi gychwynai efo'r symlaf: trefi. pentrefi a chymunedau yn newid o Ynys Môn i'r etholaeth newydd: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Newidiwyd [[Aberffraw]]. Unrhyw sylwadau, neu ymlaen? A beth am y DU? Trafodaeth ar hwn ar ddiwedd yr etholiad ogydd. Un cam ar y tro! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 7 Mai 2026 (UTC) ::Oes hefyd wedyn newid y swits: ::''<nowiki>aelod_cymru ={{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}}</nowiki>'' ?[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:16, 7 Mai 2026 (UTC) :::Oes; disodli (replace ar AWB) yr hen gyda'r newydd e.e. [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Bachau&diff=prev&oldid=14889072 fel hwn] Diolch Rhys! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) 8u9vinsfnarmfkg2leno6385lvxxd3f 14890467 14890122 2026-05-07T19:59:54Z Llywelyn2000 796 Etholaeth Bangor Conwy Môn wedi'i chwbwlhau 14890467 wikitext text/x-wiki {| style="border:none; background:transparent;" | style="text-align:left; white-space:nowrap; color: var(--color-base)" | <div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em;"> Croeso i'r '''Caffi''' </div> <div style="margin-top: 0.2em; font-size:115%;"> Dyma'r lle i chi drafod sut mae pethau'n gweithio yma, polisïau, a phroblemau technegol<br />a gofyn cwestiynau ynglŷn â [[Wicipedia]]. * I ychwanegu cwestiwn, [{{fullurl:Wicipedia:Y_Caffi|action=edit&section=new}} cliciwch yma]. * I ddechrau pennawd newydd, a theipiwch eich neges. * Cofiwch lofnodi'r neges drwy ychwanegu pedair sgwigl (''tilde'') (<nowiki>~~~~</nowiki>) ar y diwedd. </div> |} {{#ifexpr: ({{CURRENTMONTH}} = 3) and ({{CURRENTDAY}} = 1) | [[Delwedd:Narcissus-closeup.jpg|de|bawd|250px|]] | [[Delwedd:Espresso.jpg|de|Coffi]]}} <div style="margin-top:2em; border:1px #FFFFFF solid; text-align:center;"> {| role="presentation" class="wikitable" style="white-space:nowrap; margin-left:auto; margin-right:auto; margin-bottom:0;" |-style="font-weight: bold;" |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-flag.svg|link=Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|45px]]<br>[[Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|Cwestiynau<br> Cyffredin]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-bookshelf.svg|link=Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|Y Ddesg<br> Gyfeirio]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-typography.svg|link=Wicipedia:Cymorth iaith|45px]]<br>[[Wicipedia:Cymorth iaith|Cymorth<br> iaith]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-clipboard.svg|link=Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|45px]]<br>[[Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|Negesfwrdd<br> gweinyddiaeth]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-chat.svg|link=Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|45px]]<br>[[Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|Sgyrsiau<br> cyfoes]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-folder.svg|link=Wicipedia:Y Caffi/archif|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Caffi/archif|Archifau'r<br> Caffi]] |- |colspan="6"| [[Delwedd:Circle-icons-caution.svg|link=Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|45px]] <span>''Please leave all English-language messages '''[[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|here]]'''.''</span> <!-- span is required for correct display in Safari --> |} </div> {{/dogfennaeth}} __CYSWLLTADRANNEWYDD__ {{clirio}} == 2025 - Blwyddyn Newydd Dda i bawb! == '''Blwyddyn Newydd Dda i bawb o'n golygyddion!''' A diolch am eich cwmni dros y flwyddyn ddiwethaf! Boed i ni gryfhau ein gafael ar wici bach ni, cyn i AI a'r Brawd Mawr ei gipio oddi arnom. Byddwch wych! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 1 Ionawr 2025 (UTC) == Dau gyfweliad == Echdoe, cysylltodd Golwg360 efo fi i fy holi am y fandaliaeth ar Wicipedia a ddoe, cysylltodd Cymru Fyw, BBC Cymru. Mae'r naill gyfweliad i'w weld [https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2167369-ymosodiadau-parhaus-sbaenwyr-greu-rwtsh-wicipedia yma] a'r llall [https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cx2v7e22qpvo yma]. Mae na un cangym ar ddechrau'r ail, ond dim byd mawr. Y gobaith yw y daw eraill atom i'r gorlan, wrth gwrs. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:44, 8 Ionawr 2025 (UTC) == Atal camddefnydd o'r Cymhorthydd Cyfieithu == Sylwer ar y Sgwrs [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Unrhyw sylwadau? Mae'n nodi: ''Currently, your Wiki's machine translation threshold is 95% by default, meaning contributors can publish up to 95% of unmodified initial machine translation. We can make this stricter to ensure contributors review and edit the machine translation more before they can publish it.'' Byddai newid y rhiniog i 80% yn golygu fod yn rhaid i'r golygydd ychwanegu 20% o'i ben a'i bastwn ei hun. Cytuno? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:38, 14 Ionawr 2025 (UTC) :Rwy'n credu bod hynny'n gwbl resymol ac yn ateb cymesur. Suddodd fy nghalon pan welais dy sgwrs ag UOzurumba. Mae gan bolisi WMF fwriad da, ond o ba fudd y mae i bobl sy’n defnyddio cywiki mewn gwirionedd ac sydd â diddordeb yn y Gymraeg? Yn nwylo pobl sydd eisiau gwthio eu hagendâu eu hunain mae cyfieithu awtomatig yn mynd yn arf peryglus. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:50, 14 Ionawr 2025 (UTC) ::Y broblem fwyaf efo erthyglau sydd wedi mynd trwy'r peiriant cyfieithu yw ei ddefnyddio gan bobl gwbl di Gymraeg, neu bobl sydd ddim am drafferthu gwirio o gwbl. Byddai gorfod gwirio o leiaf 20-25% yn chwynnu y rhan fwyaf o'r troseddwyr hyn. Yn ddibynnol ar y testun, mae'r peiriant cyfieithu yn gallu bod yn hynod gywir yn achlysurol, gan greu cyfieithiad sy'n well na'r targed. Y modd i osgoi gwrthod y fath gyfieithiad yw trwy ychwanegu gwybodaeth amgen i'r cyfieithiad ee '''Saesneg'''="David Lloyd George was Chancellor of the Exchequer between 1908 and 1915" '''Cyfieithiad Google'''="Roedd David Lloyd George yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" (100% cywir). Mae rhoi '''gwybodaeth amgen''' yn y cyfieithiad="Roedd David Lloyd George ''(Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Caernarfon)'' yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" yn mynd a'r ''cyfieithiad'' dros y trothwy. Mae annog rhoi gwybodaeth amgen mewn cyfieithiad hefyd yn arfer da. Felly, cytuno'n llwyr efo'r awgrym. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:05, 15 Ionawr 2025 (UTC) :::Diolch eich dau! Newydd roi crynhodeb o'n sgwrs ar dudalen y defnyddiwr [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Dw i ddim yn ffyddiog, gan fod sawl ffordd o ddod dros y rhiniog, ee copio a gludo clenc / paragraff yn uniongyrchol yn hytrach na thrwy'r Cymhorthydd Cyfieithu. Atal pawb sy'n golygu heb fewngofnodi fyddai ateb arall, wrth gwrs. Cawn weld! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:33, 19 Ionawr 2025 (UTC) == Ar y dydd hwn == Weithiau, mae bron yn amhosib gwneud synnwyr o'r ciplun yn y blwch 'Ar y dydd hwn' yn yr Hafan, gan ei fod mor fach. Dw i wedi codi maint y ddelwedd o 100x100 i 110x110 ar un diwrnod, i weld ydy o'n well ai peidio - [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/20 Ionawr]]. Mi wna i gynyddu'r gweddill i'r un patrwm (110x110), efo bot, os nad oes gwrthwynebiad. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:03, 20 Ionawr 2025 (UTC) :Syniad da! A dweud y gwir, roedd y canlyniad diweddaraf dal braidd yn fach. Rwyf wedi ceisio 140px, sy'n gweithio ar fy nesgtop a'm iPad. (Does dim ffôn symudol 'da fi.) Gawn ni weld! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:44, 20 Ionawr 2025 (UTC) ::Mae'n edrych yn iawn i mi, ond yn wahanol i'r fformat 110x100px gwreiddiol. Dw i erioed wedi deall y gwahaniaeth rhwng y ddwy drefn yma. {{Ping|Ham}} osododd y maint gwreiddiol - be ti'n feddwl? Ydy newid y drefn yn bygro'r cod rywsut ar rai dyfeisiau? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:30, 21 Ionawr 2025 (UTC) :::Byddai lled (yn unig) o 140px yn gweithio'n dda fel ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/22 Ionawr]] achos mae rheolau CSS yn lleihau y ddelwedd i 110px ar ffonau symudol gyda sgrin bach, beth bynnag. Felly does dim perygl o fynd yn rhy fawr achos mae rheolau i gadw'r ddau golofn Pigion/Ar y dydd yn gymesur. Ar y rhan fwyaf o ffonau symudol o bob maint mae'r llun yn ymddangos ar y top gyda'r dyddiad o dano. Ar tabled mae'r llun edrych yn dda hefyd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:03, 22 Ionawr 2025 (UTC) ::::Fantastig Dafydd! Mi ai ati'r pnawn ma i'w newid efo'r bot. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:44, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::{{ateb|Llywelyn2000}} {{u|Ham}} oedd fy hen gyfrif, felly gweithiodd y {{tl|ping}} ddim i fi ar ddydd Mawrth. Falch iawn gweld dy fod yn mynd i gynyddu meintiau'r delweddau hyn gyda bot. {{code|90x90px}} oedd y maint gwreiddiol, sydd nawr yn rhy fach o lawer, ac rwy wedi ei godi i {{code|100x100px}} bob tro rwy'n golygu un o'r tudalennau AYDH &ndash; dyna'r unig reswm dros yr amrywiaeth hyd ag y gwn i, am fod rhai nad ydw i wedi eu golygu. Rwy'n hapus iddo fod yn fwy byth, ond gawn ni gadw'r ddau dimensiwn os gwelwch yn dda, e.e. {{code|140x140px}} nid dim ond {{code|140px}} (sef lled yn unig)? Wedyn fe fydd y lluniau fformat 'portread' yn 140px o hyd a'r rhai 'tirlun' yn 140px o led. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 11:34, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::O'r hyn rwy'n ei ddeall (WP:IMAGESIZE) mae'r uchder yn 140x140px yn cael ei anwybyddu gan y dehonglydd, felly mae "140px" yn iawn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 12:06, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Craigysgafn}} Dim dyna fy nealldwriaeth i; dydi {{code|140x140px}} ddim yn gosod y dimensiynau union hynny (a fyddai'n gwneud pob delwedd yn sgwâr), ond yn hytrach yn gosod y dimensiwn mwyaf i 140px boed hynny'n hyd neu'n lled. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Yn fwy na thebyg, chi sy'n iawn! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 13:54, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::{{Ping|Ham II}} - unrhyw ddadl dros gadw'r patrwm 140x140px? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:22, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Llywelyn2000}} Byddai'n rhoi hyd o 140px i ddelweddau fformat portread a lled o 140px i rai fformat tirlun, sydd yn fwy addas nac un lled ar gyfer pob delwedd (a fyddai'n golygu bod portreadau llawer mwy o faint na thirluniau). [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Diolch {{u|Ham II}}! Mae hynny'n gwneud synnwyr. A dyna fi wedi dysgu rhywbeth heddiw! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:42, 26 Ionawr 2025 (UTC) Dw i di cyhoeddi hwn: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] a [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/26 Ionawr]] (heddiw / gw. Hafan) a mi wnai'r gweddill os ydy {{u|Craigysgafn}} yn cytuno. Ychydig yn rhy fawr ar yr Hafan? Does na ddim byd yn barhaol, wrth gwrs, a mi fedran ni ei newid eto wrth i dechnoleg newydd ddod i'r fei. Gyda llaw, dw i hefyd wedi ychwanegu [[:Categori:Ar y dydd hwn]] - categori anweledig i gadw'r cwbwl mewn trefn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:55, 26 Ionawr 2025 (UTC) : {{cwbwlhau|[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:27, 26 Ionawr 2025 (UTC)}} :{{ping|Llywelyn2000}} Y brif broblem a welaf yw nad ydym yn cael gweld y capsiynau "Cynan" a "Louvre" rwyt ti wedi'u cyflenwi. Ar ôl edrych ar Hafan ar enwiki, mi welais ddatrysiad, a dwi wedi hacio peth sydyn sy'n cyfateb i hynny. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], lle mae capsiwn yn ymddangos. Mae cod y nodyn (a'r enw hefyd!) dwi wedi creu yn bethau dros dro hyll, ond os yw'r canlyniad yn iawn gallwn ni ei dwtio. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:47, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::{{ping|Llywelyn2000}} Roeddwn i mewn ychydig o frys ddoe pan oeddwn yn gwneud hyn i gyd. Wedi meddwl am y peth, mae'r ateb a ddarganfyddais bryd hynny'n ymddangos yn iawn, ar wahân i'r enw Saesneg ar y modiwl. Rwyf wedi ei ail-greu fel [[Nodyn:Delwedd - ar y dydd hwn]]. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] unwaith eto. Credaf fod hyn yn ateb taclusach na defnyddio delwedd ag elfen "bawd". --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:22, 27 Ionawr 2025 (UTC) :::Dw i'n licio'r syniad o'i roi maint y ddelwedd mewn Nodyn - un golygiad yn lle 365! Gwych iawn! Dw i newydd ei ychwanegu ar [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/28 Ionawr]] (heddiw) i weld sut mae'n ymddangos yn yr Hafan. Ac fel [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], mae'n bortread ac felly'n llawer rhy fawr. Fedri di ymgorffori syniad {{u|Ham II}}, sef 140x140px fyddai'n atal yr hyd a'r lled rhag bod yn fwy na 140px? :::Tybed fedrwn ni hefyd drio newid aluniad y testun i dde yn hytrach na chwith? A lleihau maint y ffont rhyw fymryn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:08, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::{{ateb|Llywelyn2000}} Triais i {{code|140x140}} yn y nodyn newydd ac mae'n debyg ei fod wedi gweithio. ::::Ga i awgrymu cadw'r nodyn fel is-dudalen o [[Nodyn:Delwedd Hafan]] &ndash; hynny yw, newid ei enw i [[Nodyn:Delwedd Hafan/Ar y dydd hwn]] neu [[Nodyn:Delwedd Hafan/AYDH]], cyn ei roi ar bob tudalen? Byddai'n dilyn yr un patrwm â [[:d:Q104113324|10 iaith arall]] wedyn. ::::Efallai byddai testun yn y canol yn gweithio gorau ar gyfer y delweddau teneuaf, er enghraifft yr un sydd ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/25 Ionawr]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:24, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::Fantastig! Craig? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:59, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::Ie! A byddai testun yn y canol yn llawer mwy ymarferol hefyd. Rwyf wedi addasu'r cod. Diolch i chi'ch dau! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Enghraifft efo'r bot: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/1 Chwefror]]. Iawn i fynd ymlaen efo'r gweddill? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::::Ardderchog! Tynnwch y plociau! I ffwrdd â ni! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:05, 28 Ionawr 2025 (UTC) == Golygydd newydd ddod o en-wici == Mae na olygydd o en-wici (lle mae'n cyd-gyfarth mewn pac gyda golygyddion tebyg ee Sirfurboy, DankJae...) newydd greu tudalen ar cy-wici [[Defnyddiwr:Llwyld|yn fama]]. Unrhyw olygiad negyddol am Gymru neu'r Gymraeg - neu fandaliaeth arall - a mi gaiff ei flocio. Dyma rai o'i olygiadau ar en: [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Richard_Wyn_Jones&diff=prev&oldid=1069026918 1], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/List_of_devolved_matters_in_Wales&diff=prev&oldid=1102491770 2], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Crown_Estate_in_Wales&diff=prev&oldid=1153718351 3], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 4], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 5]... Llawer o bethau negyddol, bach, dros lawer o flynyddoedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:04, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Archwiliad 2025 o olygiadau diweddar ein Gweinyddwyr == Daeth hi'n amser ail-edrych ar ein Gweinyddwyr nad yddyn nhw wedi golygu ers tro (tros 12 mis). I'r perwyl hynny, dw i wedi rhoi'r manylion ar [[Wicipedia:Gweinyddwyr#Archwiliad_2025_o_olygiadau_diweddar|Wicipedia:Gweinyddwyr]]. Tybed, os oes gennych sylw, neu os ydych yn cytuno i mi fynd ymlaen - a wnewch chi nodi hynny ar '''[[Sgwrs Wicipedia:Gweinyddwyr|y dudalen Sgwrs yn unig]]''', lle bod y drafodaeth yn mynd ar chwal. Ar ol gorffen y broses (drist) hon, gallem ystyried a oes angen Gweinyddwyr newydd. Cofiwch hefyd nad oes dim yn ddi-droi-nol! Gallem ailarfogi Gweinyddwr sy'n dychwelyd i'r gorlan unrhyw dro, os dymunent ailafael ynddi. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:48, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Helo - Cydgysylltydd Rhaglen Cymru newydd yma :) == Helo - jest neges fach fyr i gyflwyno fy hun. Fi yw’r [[wmuk:Programme_Coordinator:_Wales_&_Languages|Cydgysylltydd Rhaglen Cymru (ac Ieithoedd)]] newydd. Dwi’n gweithio rhan amser, tridiau bob wythnos (Dydd Mawrth i Ddydd Iau). Dechreuais i’r swydd ar ddiwedd Ionawr (a dwi dal yn dysgu lot am ddefnyddio Wicipedia!). Dwi'n byw yng Nghaerdydd nawr ond yn wreiddiol dwi'n dod o Lanelli. Yn y dyddiau ymlaen wna i rannu holiadur bach ar gyfer unrhyw un sy'n eisiau rhannu eu barn am ba fath o gymorth nhw'n eisiau gan y cydgysylltydd.  Ond yn y cyfamser, os hoffech chi cwrddo fi, gofyn cwestiynau neu os gennych unrhyw bryderon neu awgrymiadau chi’n eisiau rhannu, fy nghyfeiriad e-bost yw gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Edrych ymlaen at weithio gyda chi gyd! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:01, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Pob hwyl, Gemma! Mae'r disgrifiad o'r swydd yn y ddolen yn defnyddio iaith fiwrocrataidd nodweddiadol. Mae hyn yn anochel, wrth gwrs. Allech chi egluro ychydig pa fath o beth y byddwch chi'n ei wneud o ddydd i ddydd, a pha fath o beth y dylai defnyddwyr a gweinyddwyr fod yn ei ddwyn i'ch sylw? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:37, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Ia, wir, llongyfarchiadau - a phob hwyl i ti yn y swydd newydd! Robin aka [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:51, 12 Chwefror 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] :) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:09, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Hi @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! Cwestiynau gwych ond yr ateb onest yw - dwi ddim yn siŵr ar hyn o bryd! ::Does dim rhaid i unrhyw un cysylltu fi ond am unrhyw gwestiynau/ awgrymiadau neu bethau arall pobol yn gobeithio mae'n bosib [[wmuk:Main_Page|Wikimedia UK]] gallu helpu gyda (e.e. gwybodaeth am offer Wici, golygathons, awgrymiadau a.y.b.), mae croeso mawr iddyn nhw cysylltwch fi a wna i drio fy ngorau i helpu. ::Mae’n rhy gynnar i wybod beth fydd fy ngwaith fel arfer yn edrych fel dydd i ddydd. Mae'n debygol i newid wythnos i wythnos hefyd. Gwaith dwi'n disgwyl gwneud yn y wythnosau ymlaen yw helpu trefnu cynhadledd ieithoedd lleiafrifiedig, dathlu Wicipedia Cymraeg ar gyfryngau cymdeithasol ar gyfer Dydd Gŵyl Dewi a theithio i nifer o "golygathonau" wahanol dros y DU. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::: Croeso Gemma! Edrych ymlaen i gydweithio. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:05, 17 Chwefror 2025 (UTC) : Helo Gemma, llongyfarchiadau ar dy benodiad a phob dymuniad da ar gyfer y swydd! Gobeithio dy fod yn mwynhau'r profiad hyd yn hyn. --[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Oergell|sgwrs]]) 15:30, 19 Mawrth 2025 (UTC) == Sut y dylem ymateb i'r cais hwn i ddileu erthygl == Gweler [[Sgwrs:Connor Morgans]]. Mae yna fater o bolisi yma. Ddylen ni ddileu erthygl oherwydd nad yw'r pwnc yn ei hoffi? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:35, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Wela i'r un rheswm dros ddileu'r erthygl. Mae'r ffaith bod erthygl en: wedi ei dileu yn gwbl amherthnasol. Os nad yw'r unigolyn dan sylw yn hoffi'r erthygl, dylen ni geisio sicrhau mai dim ond gwybodaeth berthnasol sy yn y parth cyhoeddus sydd i'w gweld - ond fe fyddai dileu'r erthygl yn gosod cynsail peryglus. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 14:11, 13 Chwefror 2025 (UTC) :Mae'n werth ystyried yr hawliau o dan ddeddf GDPR ([https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/individual-rights/individual-rights/right-to-erasure/#ib2 canllaw ICO]). Nid yw'r hawl i anghofio yn gymwys ar gyfer ".. exercise the right of freedom of expression and information;". Mae'r erthygl ei hun yn llawn cyfeiriadau da ac amrywiol, felly mae'r wybodaeth i gyd yn gyhoeddus mewn llefydd eraill, ac wedi ei gynnig gan yr unigolyn fel rhan o gyhoeddusrwydd. Mae dyddiad ei ben-blwydd wedi ei gyhoeddi ar Instagram. Mae yna drafodaethau eitha helaeth am hyn a'r effaith ar Wikipedia nôl yn 2014 ond mae'n bosib bod pethau wedi symud ymlaen ers hynny. Rhaid ychwanegu yr ymwadiad arferol - Nid Wyf Yn Gyfreithiwr. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:13, 13 Chwefror 2025 (UTC) : Hoffwn i jyst cytuno efo'r dadlau dros cadw'r erthygl yma. Dw'i methu gweld unrhyw rheswn i dileu. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:13, 17 Chwefror 2025 (UTC) ::Cefais broblem debyg rhai blynyddoedd yn ôl, am berson oedd yn enwog yng Nghymru ond yn cael ei hystyried yn "not notable" yn y byd Saesneg. Barn Wici rhyngwladol, oedd mai mater i'r wiciau lleol yw pwy neu beth y maent yn son amdanynt ar eu safleoedd hwy. Cadwn yr erthygl am Gymro yma. Ond y Cwestiwn yw os yw'r erthygl yn berthnasol i Gymry Cymraeg; pa hawl sydd gan Wikipedia Saesneg i ddweud nad ydyw yn berthnasol i Gymry ddi-gymraeg, gan mae eu Wici hwy, hefyd yw Wikipedia Saesneg? 01:22, 8 Mehefin 2025 (UTC) == Ymgyrch "Wiki Loves Mother tongue" == Sylwais i’r [[metawiki:Event:Wikitongues/Wiki_Loves_Mother_tongue_Campaign_2025|digwyddiad ar-lein hwn]] sy'n cael eu cynnal nos yfory (Dydd Gwener 21ain) i lansio’r ymgyrch “[[metawiki:Wiki_Loves_Mother_Tongue_Campaign_2025|Wiki Loves Mother tongue]]”. Mae'n ymgyrch byd-eang ond ar y tudalen blaen [https://wikitongues.org/ eu gwefan] mae [https://wikitongues.org/videos/hywel_20150214_cym/ fideo o siaradwr Cymraeg]. Hefyd, dwi’n siŵr mae mwyafrif ohonoch chi yn fwy ymwybodol o’r ymgyrchoedd Wiki na fi ond ni’n mewn canol o “[https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025_in_Wales?uselang=cy Wici Llên Gwerin]” (a “[[metawiki:Feminism_and_Folklore_2025|Feminism and Folklore]]”) os rheiny o ddiddordeb i unrhyw un sy ddim yn gwybod amdanyn nhw yn barod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:09, 20 Chwefror 2025 (UTC) == Golygathon "Art + Feminism" yfory ym Machynlleth (Mawrth 7fed) == Dwi'n mynd i golygathon nos yfory (dydd Gwener y 7fed) yn [https://www.tajmahalcommunityhub.org/ Hyb Cymunedol Taj Mahal] ym Machynlleth sy'n cael ei gynnal fel rhan o'r ymgyrch "[https://artandfeminism.org/about/ Art + Feminism]". Cofrestriad a mwy o wybodaeth [https://artandfeminism.org/edit_a_thon/machynlleth-artfeminism-edit-a-thon/ yma]. Os oes unrhyw un arall yn mynd hefyd, byddwn i wrth fy modd i ddweud helo (dwi'n menyw wen yn fy nhridegau hwyr gyda gwallt brown byr). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:05, 6 Mawrth 2025 (UTC) == Llwyth o Luniau newydd ar Gomin! == Helo pawb. Mae braf gen i cyhoeddu bod y Llyfrgell Gen wedi rhyddhau [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Photographs%20by%20Geoff%20Charles%20in%20the%20National%20Library%20of%20Wales casgliad Geoff Charles] i Comin Wici. Mae'r casgliad yn cynnwys tua '''130,000''' o ddelweddau gwych o bywyd yng Nghymru rhwng tua 1945 - 1975 gan cynnwys eisteddfodau, gwleiddyddion, tywydd eithafol a protestiaid pwysig. Felly plis ewch amdani a defnyddio nhw i greu a gwella erthyglau Wici! Dyma blas i chi... <gallery> Bear Brand Factory, a new industry in Corwen (1451957).jpg|Ffatri newydd yng Nghonwy Llyn y Fan Fach protest (1492584).jpg|Protest Llyn y Fan Fach Three prominent Welshmen, Ernest Roberts, Sir Idris Foster and the folk-singer Elfed Lewis (1544715).jpg|Syr Idris Foster Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas (1461060).jpg|Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas Snow scenes from Llansilin and Rhydycroesau (1464689).jpg|Eira yn Llansilyn a Rhydycroesau, 1955 </gallery> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:11, 10 Mawrth 2025 (UTC) :Mae 4,500+ o bortreadau o actorion ac o actorion yn perfformio ar lwyfan i Gwmni Theatr Cymru, efo teitlau cyffredinol sydd ddim yn enwi'r actorion. Rwy'n adnabod wynebau nifer ohonynt ond yn methu cofio eu henwau. Os all rhywun rhoi enwau arnynt a'u rhoi ar erthyglau actorion / dramâu, mi fyddent yn gaffaeliad mawr i Wicipedia. [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Cwmni+Theatr+Cymru&title=Special:MediaSearch&type=image Dolen i'r casgliad] ?[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] :<gallery mode="packed" heights="100px"> :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru presenting Yr Addewid by Aleksei Arbuzov (1551863).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru performing Saer Doliau (1519145).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567900).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567893).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru's pantomime, Madog (1580647).jpg :File:Cwmni THeatr Cymru's Pantomime, Pwyll Gwyllt (1562595).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Roedd Catrin o Gwmpas Ddoe by Rhydderch Jones (1555756).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru rehearsing Pros Kairon, the Aberafan National Eisteddfod of Wales' commissioned play (1523502).jpg :</gallery> [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 17:15, 16 Mawrth 2025 (UTC) :: Paul, dwi wedi ychwanegu enwau i rhai o'r uchod. Clive Roberts ydi'r boi ifanc yn Pros Kairon dwi'n meddwl ie? Mae dy erthyglau di am y dramau yn cynnwys y cast felly mae'n haws gweithio allan pwy di pwy wedyn. Mae tipyn o'r lluniau yn bodoli yn Archifau Gwynedd hefyd felly mae chwilio eu [https://diogel.gwynedd.llyw.cymru/DATRhagorol/Chwilio.aspx?iaith=cy gwefan] am enw drama yn gallu dangos rhai canlyniadau defnyddiol sy'n cynnwys enwau.--[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 21:55, 19 Mawrth 2025 (UTC) :::Nid ymhob achos, ond os agorwch chi'r lluniau yn Comin, a sgrolio i lawr i Crynodeb, mae rhai yn cynnwys y maes ''depicted people'' sydd wedi pigo fyny metadata'r Llyfrgell os oedd enw'r person(au) yn hysbys. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:43, 20 Mawrth 2025 (UTC) ::::Fi wnaeth ychwanegu rheina Rhys. Dwi ddim yn meddwl byddai y meta data wedi gallu bwydo'r maes yna (yn otomatig o leia). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 12:13, 20 Mawrth 2025 (UTC) :::::Ah, ro'n i wedi meddwl y byddai hynny'n bosibilrwydd, ond doedd y botwm 'hanes' ddim yn ateb fy nghwestiwn. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:56, 21 Mawrth 2025 (UTC) ::Diolch i chi gyd am eich sylwadau. Wedi cymryd seibiant o'r gwaith yma am gyfnod, ond am ddychwelyd ati yn fuan. Mor falch bod y casgliad gwerthfawr yma bellach ar gael i'w gweld a'u gwerthfawrogi. Diolch i @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:39, 27 Mawrth 2025 (UTC) :::Diolch i ti @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am gwneud y cais i defnyddio'r casgliad - dw'i môr falch gallu rhannu'r lluniau yma yn agored o'r diwedd! Falch hefyd i weld nhw'n cael i defnyddio. Hoffwn i bwydo'r data newydd am pwy sydd yn y lluniau yma nôl i fy [https://snarc-llgc.wikibase.cloud/wiki/Main_Page gronfa data Awdurdodau Gymraeg] maes o law. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 14:43, 9 Ebrill 2025 (UTC) == Wici'r Holl Ddaear Cymru == Helô bawb! Mae’r gwanwyn wedi cyrraedd, ac yma yn Wikimedia UK rydyn ni’n troi ein sylw at Wici'r Holl Ddaear Cymru. Bydd ein cydlynydd newydd yng Nghymru yn arwain adain Gymreig y gystadleuaeth. Ac un o’r pethau sydd ei angen arnom yw help efo’r beirniadu – os hoffech chi gymryd rhan, anfonwch e-bost ataf ar richard.nevell{{@}}wikimedia.org.uk Mae maint y gwaith dan sylw yn dibynnu ar nifer y ceisiadau a gawn. Yn y gorffennol, bu miloedd o luniau, felly gorau po fwyaf o bobl sydd gennym sy'n gallu helpu. Os cawn lawer o geisiadau, efallai y byddwn yn rhannu'r gwaith beirniadu yn ddwy ran: (1) proses sgrinio i lunio rhestr hir, a (2) cyfarfod rheithgor i benderfynu ar yr enillwyr. Byddech yn gallu cyfrannu at y cyntaf a dal cyflwyno lluniau ar gyfer y gystadleuaeth, ond peidiwch â gwneud hyn os oes gennych ddiddordeb mewn bod ar y rheithgor a fydd yn gwneud y penderfyniad terfynol. [[Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|sgwrs]]) 09:13, 21 Mawrth 2025 (UTC) ==Y Llais - eich cyngor plîs== Helo bawb, wedi bod yn dawel iawn yn 2025 yr unig gofnod dwi 'di sgwennu yw https://cy.wikipedia.org/wiki/Y_Llais_(rhaglen_deledu). Gweld nawr bod rhywun wedi creu cofnod Saesneg am Y Llais (ac yna erthygl hŷn am The Voice). Be' chi'n awgrymu? Cadw rhan gyntaf fy erthygl Gymraeg am Y Llais a newid y teitl i rhywbeth fel The Voice (cyfres masnachfraint) ac yna creu cofnod newydd (sef, i bob pwrpas, ail ran fy erthygl i ar Y Llais) fel confod newydd i ddolenni gyda'r cofnod Saesneg ar Y Llais. Dwi ddim eisiau i Saeson a phobl Cymraeg gweld bod 'na gofnod yn Saesneg am y Llais a dim un Cymraeg! [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 16:55, 31 Mawrth 2025 (UTC) :Mae rhywun arall wedi creu erthygl am y Llais o'r blaen - [[Y Llais]]. Rwy'n awgrymu disodli'r cynnwys yn y dudalen gwta yma gyda'r cynnwys o dy erthygl di, sydd o dan adran '''Y Llais Cymru'.'' Mae hwn yn cysylltu gyda'r erthygl tebyg ar en-wiki, sef https://en.wikipedia.org/wiki/Y_Llais :Wedyn gellid ail-enwi dy erthygl wreiddiol i "The Voice (masnachfraint)" a nodi ar hwnnw bod y fersiynau DU, Cymraeg a'r rhai rhyngwladol eraill. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:08, 31 Mawrth 2025 (UTC) ::Gwych! Diolch Dafydd - lot fawr o help! Dwi wastad yn gweld pethau fel hyn yn ddryslyd! Wedi dilyn dy gyfarwyddiadau. Gobeithio bod yn edrych yn lân. [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 12:24, 1 Ebrill 2025 (UTC) :::Mae'n edrych yn grêt. Dwi wedi addasu'r penawdau ychydig ar erthygl Y Llais. Falle bydd angen ail-drefnu eto ar gyfer ail gyfres. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 1 Ebrill 2025 (UTC) == Golygathon Wythnos Hanes Traws + yng Nghaerdydd (9fed Mai) == Byddwn ddathlu [https://www.transhistoryweek.com/ Wythnos Hanes Traws +] (dolen yn Saesneg yn unig) drwy gynnal golygathon yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd i greu a golygu erthyglau ynghylch pobol Draws yng Nghymru a digwyddiadau perthnasol. [https://www.eventbrite.co.uk/e/trans-history-wikipedia-editathon-golygathon-hanes-traws-tickets-1317426962509?aff=oddtdtcreator Cofrestriad a mwy o fanylion yma]. Croeso cynnes i olygwyr newydd sbon a golygwyr profiadol. Am rai sy’n eisiau ymuno ni yn rhithiol, wna i greu rhyw fath o “writing drive” - manylion llawn i ddilyn! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 9 Ebrill 2025 (UTC) :I unrhyw un na all ymuno â ni yfory, mae cyfle i gymryd rhan ar-lein. Mae WMLGBT+ wedi creu golygathon rhithriol o'r 9fed i'r 18fed. Mae [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Trans_History_Week_and_IDAHOBIT_Edit-a-thon tudalen y prosiect a manylion] yn Saesneg yn unig ond maen nhw wedi cadarnhau y byddan nhw'n cyfrif erthyglau newydd yn Gymraeg hefyd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:25, 8 Mai 2025 (UTC) == Holiadur Celtic Knot == Rydym gynllunio ar gyfer cyfarfod cymunedol ar-lein yn ddiweddarach eleni ar gyfer [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2024/cy|Celtic Knot]] (cynhadledd sy’n dathlu ieithoedd lleiafrifol). Byddem wrth ein bodd yn dysgu oddi wrthych beth hoffech chi ei weld. Rydym wedi creu holiadur bach i ddysgu beth roedd yn llwyddiannus yn Celtic Knot 2024 a beth hoffech chi weld eleni. Mae’r arolwg yn agor i bobol sydd wedi mynychu’r gynhadledd llynedd a phobl gyda diddordeb am ddod i gyfarfod cymunedol ar-lein eleni. I gymryd rhan, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSccsyMDUDFYush1oBasvulH4Vsjp0hubrKS_9u_73LCVtbJ0Q/viewform?usp=dialog [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:01, 17 Ebrill 2025 (UTC) :Mae'r holiadur uchod yn cau ar y 15fed Mai. Mae'r holiadur yn ar gael yn [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdBlgi-0XNjjgh9HCQsy7KQWJo4qhfJmCGtQjwFI4WWYipaMA/viewform?usp=dialog Saesneg], [https://docs.google.com/forms/d/1BXYa7c6-9R4ZAeJFltPQSGw0OcnZbbz-b080wKpFAlI/edit Cymraeg] a [https://docs.google.com/forms/d/1pyqryilEEymj7TpqEHQXEMHKZgCPRmDnH77oPCekqwQ/edit Gwyddelig] ond os mae'r holiadur ddim yn hygyrch amdanoch chi am unrhyw reswm, mae croeso mawr i chi anfon neges Wicipedia neu e-bost i fi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) i rannu eich barn neu drafod am ffyrdd well i chi cael eich dweud. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:56, 6 Mai 2025 (UTC) == Bathu term am 'assist' == Dwi'n chwilio am gyngor am gyfieithu'r term ''assist''. Manylion ar [https://cy.wikipedia.org/wiki/Wicipedia:Cymorth_iaith#Assist_(enw_nid_berf) y dudalen Cymorth Iaith]. Diolch ymlaen llaw. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:50, 25 Ebrill 2025 (UTC) :Wedi clywed ambell i sylwebydd Saesneg yn defnyddio'r term diwinyddol ''predestined'' wrth ddisgrifio ''assist'' rhagorol. Rhagarfaethiad neu tyngedfeniad yn y Gymraeg, oes modd siapio rhywbeth addas allan o'r geiriau hyn? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 13:14, 3 Mai 2025 (UTC) == Hyfforddi'r Hyfforddwr (dysgu pobl newydd sut i olygu Wicipedia) == I unrhyw un sydd ddim ar [https://wikimedia.org.uk/newsletter-sign-up/ restr e-bost Wikimedia UK], maen nhw'n cynnig hyfforddiant "Train the Trainer" i helpu golygydd Wici/Wiki i ddysgu sut i hyfforddi pobl eraill i olygu Wikipedia (a Wicipedia). Maen nhw’n derbyn ceisiadau nawr, ond maen nhw yn enwedig yn eisiau clywed wrth olygyddion yng Nghymru. Mae’r terfyn amser yw Dydd Llun (19eg Mai) ond mae [https://wikimedia.org.uk/2025/04/train-the-trainer-2025-eoi-open/ mwy o fanylion ar y wefan] ac am unrhyw gwestiynau, plîs cysylltwch fy nghydweithiwr Rupal Karia at rupal.karia@wikimedia.org.uk. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:09, 15 Mai 2025 (UTC) == Deallusrwydd Artiffisial == Rwy'n ddyfod yn bensiynwr henoed ym mhen dau fis, pensiynwr sydd wedi byw ers yn laslanc efo "technoleg newydd" y cyfrifiadur. Ers ei chychwyn rwyf wedi ceisio cyfraniadau pytiau bach o'i ddefnydd at iws yr Iaith Gymraeg. Y cwestiwn fawr, ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)#Simple_summaries:_editor_survey_and_2-week_mobile_study Wici Saesneg ar hyn o bryd, yw defnyddio "Deallusrwydd Artiffisial"]. Rhywbeth rwy'n gwybod dim oll amdani. Mae Wici Saesneg yn gyfan gwbl yn ei erbyn, am resymau rwy'n ddeall a chefnogi. Ond be ydy barn Wici Cymraeg? Mae dros 200 miliwn o ddefnyddwyr weithgar ar Wkii Saesneg, a llai na neb ar rai o'r prosiectau Cymraeg, a ydi'r gwrthwynebiad Saesnig yn berthnasol i'n ofynion ni? Yn bwysicaf:—Ydy AI yn gallu ymateb i ymofynion y Gymraeg? Os yw:— A oes modd i AI gwella eginon (or niferus) ein wici er gwell? A all cwestiwn AI sy'n ofyn am dalfyriad o lyfr neu hanes awdur ar wicidestun bod yn gychwyn erthygl newydd a chyfannu at werth y naill brosiect a'r llall? A all chwiliadau trwy enghreifftiau o'r un eiriau poblogi [[q:Wikiquote|Wici ddyfynnu]]? A all AI cyfrannu erthyglau newydd sbon unigryw i Wicipedia? Dechrau sgwrs bydd ei angen yn y Gymraeg am yn hir mae'n, debyg! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:08, 13 Mehefin 2025 (UTC) :Dw i fawr o arbenigydd chwaith! Ond o'r hyn dw i'n ei ddeall, mae technoleg [[model iaith mawr]] [[en:Large language model]] yn debyg iawn i'r hyn sydd tu ôl i gyfieithu peirianyddol. :Yn hynny o beth, byddai testun Cymraeg wedi ei greu gan beiriant o'r fath yn dueddol o edrych yn dda ar yr olwg gynta (termau technegol! treigladau!) ond o'i ddarllen yn ofalus byddai'n llawn cam-gyfieithu, cyfieithiadau benthyg ac ati yn ogystal â'r problemau cyffredinol sydd wedi eu trafod ar en: :Onid oes gan wicipedia (y wefan Gymraeg fwyaf?) rôl allweddol yn hyn oll fel corpws? Po fwyaf o destun wedi ei '''ysgrifennu yn Gymraeg gan fodau dynol''' sydd yma, po gorau bydd y botiaid yn medru ateb cwestiynau'n Gymraeg yn y dyfodol. :Dw i ddim yn gweld "deallusrwydd artiffisial" yn ffordd o greu mwy o gynnwys fel y cyfryw. Ond fe allai fod yn declyn gwerthfawr i hwyluso a chyflymu gwaith golygwyr. O syniadau @[[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] uchod, drwgdybus fyddai fy ymateb i geisio "gwella eginon" a "cyfrannu erthyglau sbon" yn y fath fodd, ond dw i'n gweld potensial yn y talfyrru a'r croesgyfeirio. :Syniad arall - o greu erthygl newydd am bwnc astrus, allai gofyn i chatbot am esboniad cryno mewn Cymraeg syml fod yn fan cychwyn gwell na chyfieithiad peirianyddol hir o'r wiki mawr? Mae cyfieithiadau'n ymddangos yma sy'n edrych i mi eu bod nhw y tu hwnt i stamina neu allu cyfranwyr i'w prawfddarllen, oherwydd bod yr erthygl wreiddiol mor faith (a weithiau'n aneglur neu'n cynnwys manylion di-angen). Oni ellid cyfarwyddo bot yn benodol i greu 100, 500 neu 1000 o eiriau rhwydd eu darllen, a fyddai felly o fewn ein gallu i'w wirio fesul ffaith a'i wella? [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 09:27, 13 Mehefin 2025 (UTC) Yn fy marn i, tasai rhywun yn defnyddio AI er mwyn creu mwy o destun na gall ei wirio a'i gywiro, byddai hyn yn gamgymeriad mawr. Yr unig ffordd gyfrifol o'i ddefnyddio yw cyfyngu maint yr allbwn i'r hyn y mae gan y cyfrannwr ddigon o amser ac arbenigedd i'w wirio. Os yw rhywun eisiau darllen allbwn amrwd rhyw AI neu'i gilydd, mae'n gallu ei ddefnyddio ar ei g/chyfer ei hun yn uniongyrchol, does dim angen darllen Wicipedia o gwbl i gael hynny. Oni bai bod y cynnwys yma wedi'i guradu gan fodau dynol, dyw'r safle ddim yn cynnig gwerth ychwanegol. Yn y bôn, rwyf yn cytuno â chi, mae'n debyg. == Erthyglau bot yn ddileu erthyglau go iawn == Y 2020 fel rhan o ymgyrch [[:Categori:Prosiect WiciLlên]] mi ysgrifennais erthygl gynhwysfawr am lyfr [[Louisa May Alcott]] [[Little Women]]. Mae'r erthygl am y llyfr wedi ei ddisodli gan erthygl bot am ffilm o'r un enw, ond does dim modd ail adfer yr erthygl am y llyfr. Ysgrifennais erthygl hir am [[Lucille Ball]], sydd wedi ei droi yn erthygl ychydig frawddegau gan fot. Mae nifer o'r erthyglau rwyf wedi eu hysgrifennu am ffilmiau efo cysylltiad Cymreig wedi eu disodli gan erthyglau bot. Yn drist o ystyried eu bod yn cynnwys gwybodaeth unigryw Gymreig yn hytrach na data noeth. O ddefnyddio botiau i greu erthyglau a oes modd gwneud rhywbeth i sicrhau nad ydynt yn disodli erthyglau mae rhai ohonom wedi chwysu i'w creu? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:47, 14 Mehefin 2025 (UTC) :Mae gen ti dri mater yn fama. :1. Disodli 'erthygl gynhwysfawr' gen ti am y llyfr ''Little Women''. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. :1. Pan fo golygydd yn disodli, yn ail-sgwennu, yn dileu erthygl, mae'r gwreiddiol yn parhau o dan y wyneb, i'w weld o chwilio amdano. Mae'n bron yn amhosibl cuddio gwybodaeth ar WP - dw i'n meddwl mai rhyw bedair gwaith mae hyn wedi digwydd, i mi ei gofio, a hynny ar ol cytundeb i wneud hynny yn y Caffi, ac oherwydd posibilrwydd o achos llys. Nid ar chware bach mae gwneud hyn: ac mae'r log 'cuddio' yn dangos beth a pham y cuddiwyd y wybodaeth. Felly, os wyt wedi creu erthygl ar y llyfr ''Little Women'' yna mae'n dal yno yn rhywle. Wyt ti'n cofio'r union deitl? 'Little Women (llyfr)' neu ei debyg? Gelli ganfod hyn yn dy restr 'Fy Nghyfraniadau' a chyfyngu'r chwiliad o ran blynyddoedd. O edrych ar y dudalen (ailgyfeirio erbyn heddiw) ''[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women&action=history Little Women]'', fe weli na fu erthygl o unrhyw fath o dan yr enw yma. Ailgyfeiriad yn unig. Cyn y dudalen hon roedd tudalen arall yn bodoli gyda'r un enw cyn ei symud i [[Little Women (ffilm 1949)]]; byddai unrhyw destun cynharach am lyfr i'w weld yma, neu gyfeiriad ei fod wedi ei guddio. Does dim, ac nid oedd yr erthygl bresennol yn disodli na'n dileu erthygl gynharach, fel y gweli [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women_(ffilm_1949)&action=historyyma]. Felly hefyd gyda [[Little Women (ffilm 1994)]] - does dim erthygl gynharach wedi ei rhagflaenu hi. Felly tyrd ag enw'r erthygl am y llyfr a sgwennaist a gallwn weld ei hanes. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. Ti gychwynodd yr erthygl hon, fel y gwyddost. Wedi i ti ei chwbwlhau: dyma sut yr edrychai: ---- :[[Delwedd:Screenshot 2025-06-14 063144.jpg|250px]] ---- :Yn sicr, nid oedd yn 'erthygl hir'. :A dyma sut mae'n edrych heddiw: :[[Delwedd:A Screenshot 2025-06-14 063655 B.jpg|250px]] ---- :Fel y gweli, does dim byd wedi ei ddisodli, a dim erthygl newydd wedi ei chreu yn ei lle. Do, newidiwyd llun o wrthrych yr erthygl o hen lun ohoni gyda pherson arall i lun gwell o fewn y wybodlen. Efallai dy fod yn cyfeirio at osod gwybodlen newydd, pan ddisgrifiwyd hynny fel 'erthygl newydd' yn hytrach na 'gwybodlen newydd'. Ond gelli weld ar unwaith mai gwybodlen a osodwyd, [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Lucille_Ball&diff=next&oldid=8881018 yma]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. Alwyn - ni wnaeth yr un bot (a dau sydd gennym) ddileu unrhyw erthygl. Os oedd erthygl yn bodoli, mae'r bot yn rhewi a disgwyl i berson wneud penderfyniad - fel arfer pasio'r erthygl sy'n bodoli mae rheolwr y bot. Pe bai rheolwr y bot yn dymuno creu erthygl dros (dyweder) un frawddeg o erthygl lipa, yna gall nweud hynny - ond rheolwr y bot sy'n gwneud y penderfyniad ac NID y bot. Os wnei di roi enwau erthyglau sydd wedi eu dileu , yna gallaf edrych i fewn iddyn nhw bob yn un. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:58, 14 Mehefin 2025 (UTC) ::[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbennig:Contributions&end=2020-12-31&namespace=0&newOnly=1&start=2020-01-01&tagfilter=&target=AlwynapHuw&limit=500 Dyma'r cofnod] o erthyglau ac ailgyfeiriadau a greodd Alwyn yn 2020; gobeithio ei fod yn gyflawn. Fe welaf i ''[[Anne of Green Gables]]'', ond dim ''Little Women''. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 14:21, 23 Mehefin 2025 (UTC) ::Does gan yr erthygl presenol am [[Lucille Ball]] dim oll i wneud efo fi, fe grewyd gan erthygl bot. Siomedig bod fy enw dal yn y rhestr cyfranwyr. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:27, 26 Hydref 2025 (UTC) == Cystadleuaeth ffotograffiaeth "Wici Holl Ddaear" == Helo! Oes unrhyw un yma gyda diddordeb mewn ffotograffiaeth? Rydym yn hapus i gyhoeddi roedd Wici'r Holl Ddaear 2025 yng Nghymru wedi agor ar Fehefin 1af ac yn rhedeg tan 31ain Gorffennaf. Ewch i dudalen y gystadleuaeth i ddarllen y rheolau: [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2025_in_Wales|Commons:Wiki Loves Earth 2025 in Wales]] Yna gallwch ddarganfod sut i gymryd rhan yn y gystadleuaeth. <br/><br/> Hefyd, os oes gennych ddiddordeb mewn cynnal rhyw fath o "Wiki Walk" neu ddigwyddiad arall ar gyfer Wici Holl Ddaear dwi’n fwy na hapus i gynnig help neu gymorth - mae fy nghyfeiriad e-bost yw'r ffordd orau o gysylltu â mi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:57, 23 Mehefin 2025 (UTC) == Switsis gweinyddu == Sut hwyl. Dwi newydd sylwi nad yw'r [[:Categori:Switsis gweinyddu ASau y DU|switsis gweinyddu ar gyfer Aelodau Seneddol cyfredol]] yn cael eu pwyntio at erthyglau perthnasol, neu rhai o leiaf. Sylwais mai enw [[Wayne David]] (Aelod Seneddol Caerffili hyd at etholiad 2024) sy'n ymddangos ar dudalen [[Cefn Mabli]], e.e, gan mai [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] sydd yno, tra dylai fod yn [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]], sy'n cyd-fynd â'r ffiniau newydd. Oes modd awtomeiddio'r peth? Mae'n anodd debyg gyda'r newid ffiniau. Ac, wrth gwrs, bydd hyn yn codi wedi etholiad nesaf y Senedd hefyd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:32, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl fy mod i'n deall beth yw pwrpas y nodyn, beth bynnag. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 07:41, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Mae'r nodyn, ac un ar gyfer Aeldau o'r Senedd, wedi cael eu gosod ar erthyglau am wardiau, pentrefi, trefi ayyb, wedyn mae'n dangos pwy yw'r Aelod Seneddol ac Aelodau o'r Senedd sy'n cynrychioli'r lle. Mae'r wybodaeth yn dod o Wikidata dwi'n meddwl ac felly'n cael ei ddiweddaru yn awtomatig - ond yn amlwg mae'n rhaid sicrhau bod y nodyn diweddaraf mewn lleǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:03, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Ah. Dw i'n gweld. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 05:51, 3 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Newydd weld hwn - diolch Rhys. {{u|Deb}} - mae'r swits, fel mae Rhys yn dweud, yn gwneud pethau'n haws (pan fo ar yr erthyglau cywir!): mae nhw ar tua 6,000 o erthyglau, ac mae ychwanegu'r enw newydd ar Wicidata, yn dilyn etholiad, llawer haws na be mae nhw'n ei wneud ar en-wici - newid POB erthygl efo llaw a llygad! Dyna'r dewis: naill ai defnyddio switys a newid rhyw 30 o dudalennau, neu peidio defnyddio switsys a newid dros 6,000 o dudalennau. ::::{{u|Rhyswynne}} - o sbio'n sydyn, fasa ailgyfeiriad o [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] i [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] yn ateb y broblem? Neu a newidiwyd y ffiniau? Mi fedrai roi amser i hwn tua canol yr wythnos, ond nid ar hyn o bryd. ::::Yr hen swits yw'r cyntaf (Hydref 2018); ychwanegais 'y DU' er mwyn ei gwneud hi'n hollol glir pa Senedd y cyfeirir ati (Caerdydd neu Lunden): felly crewyd [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] (Gorff 2024). Unwaith y mae'r switsys hyn yn eu lle, mae pethe'n haws mewn theori, ond gan fod canfod pa bentref sydd ym mha etholaeth yn cymryd amser, mae yma rai llefydd heb swits o gwbwl ac eraill yn siwr o fod yn yr etholaeth anghywir! Problem arall sydd am godi yn y flwyddyn nesaf ydy ailwampio etholaethau'r Etholiad Cyffredinol lle y bydd uno hen etholaethau i greu etholaeth newydd. Bydd hyn yn dipyn o dasg, ond yn llawer haws na llaw a llygad. Mae defnyddio'r bot efo pethau fel hyn yn hanfodol, ac yn hawdd iawn! Cofion cynnes a diolch am godi hyn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:06, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Yn anffodus, o edrych ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Caerphilly_(UK_Parliament_constituency) erthygl yr etholaeth ar en-wici], mae'r ffiniau wedi newid er bod yr enw wedi'i gadw. Os yw'r swits ar 6,000 o erthyglau, dwin cymryd bod hyn wedi ei wneud drwy ddefnyddio cyfeirnodau daearyddol i weld ble sy'n syrthio o dan pa etholaeth. Mae tu hwnt i'm gallu i, ond dwi'n cymryd unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 11:08, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::Fel hyn yr aethpwyd ati: cym olwg ar [[Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], ac fe weli restr o wardiau sydd gan amlaf hefyd yn cynnwys pentrefi unigol. Felly'r cam cyntaf oedd creu'r erthygl hon (Caerffili_(etholaeth_seneddol), a'i thebyg) gyda'r wardiau wedi eu rhestru yn yr erthygl. Rhois pob ward (categori'r ward) yn y bot a chreu rhest o erthyglau o bentrefi a threfi yn y wardiau hynny. Yna ychwanegwyd y wybodaeth i'r erthyglau hyn ee [[Abertridwr]], [[Bedwas]], [[Cefn Fforest]]. So good so far! Ond, o fewn cymuned Bedwas ceir nifer o bentrefi eraill ee [[Graig-y-rhaca]]... ac ni wnaeth y bot eu newid. Ond mi i wnes rhai ee [[Tretomos]] gyda llaw a llygad. Fel soniais, dw i'n meddwl y gwneith ail-gyfeirio drwsio'r hen stwitch, os yw yno. Os nad oes switch yno, bydd rhaid ei gynnwys, wrth gwrs. Tydy BOT-Twm Crys ddim yn gweithio y dyddiau yma, felly bydd angen i mi wneud cais i'w ailddechrau. Yn y cyfamser, mi wna i ambell brawf fy hun. Diolch eto am dy amynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:47, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::' unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd' - cywir! Gobeithio na fydd ymyrryd a'r ffiniau am ganrif neu ddwy! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:48, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::: Newydd gwpla Etholaeth Caerffili. {{u|Rhyswynne}} - wneid di wiro y rhain os g yn dda, cyn i mi symud ymlaen i'r gweddill. Mae Powys yn enfawr (os cofiaf yn iawn, mae bron cymaint a gweddill Cymru, o ran nifer yr anheddiadau). Ac wrth gwrs, mae na ailwampio'r ffiniau eto mewn chydig fisoedd! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:02, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::: Mae cyfeiriad at ddileu'r hen switsis: [[Wicipedia:Pethau_i%27w_gwneud_cyn_ac_wedi_Etholiad_Cyffredinol_2024#Wedi'r_etholiad|yn fama (rhif 4)]], gyda nodyn 'AR y gweill' arno! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::::Dwi heb fod drwy pethau'n fanwl, ond o edrych ar y wardiau a restrir yn [[Caerffili (etholaeth seneddol)#Ffiniau|Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], mae Pengam yn cynnwys gwybodaeth am Aelod Seneddol gwahanol a hefyd Aelod y Senedd dros Islwyn (ond dydy'r sedd honno heb newid eto). Falle nad gwall yw hyn, a bod jest angen tynnu Pengam o'r rhestr - mae ar y ffin dwi'n meddwl, ond dwi'n brysur rwan (yn cofnodi pleidlais ar Fil yn y Senedd digwydd bodǃ), jest eisiau nodi nad yw popeth wedi'i wirio cyn i ti fwrw ymlaen ymhellach. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:01, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::::::Newydd weld dy fod wedi golygu [[Nantglyn]] @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Es am sbec, a wedyn sylwi ei fod dal yn dangos [[David Jones (gwleidydd Cymreig)]] fel yr Aelod Seneddol. Collodd ei sedd yn 2024, ond mae'r swits yn pwyntio at hen sedd/ffiniau cyn etholid seneddol 2024, sy'n felly'n egluro hynny. Mae eisiau diweddau erthygl DJ hefyd, ond mater arall yw hynny. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 17:39, 12 Tachwedd 2025 (UTC) == Calendr == Mae'r calendr misol yn wallus - ers ryw 4 mlynedd. Dw i di trwsio'r flwyddyn (!); oes na rywun a all fwrw golwg ar y 12 Nodyn os g yn dda? Er enghraifft: mae Nodyn:Gorffennaf yn gywir ond: 1. ydy e'n gywir y flwyddyn nesaf? 2. Mae'n dechrau ar ddydd Sul (a'r gweddill ar ddydd Llun). Os nad oes, yna mi alla i (neu rywun arall, plis) fewnforio Template:Calendar o en. Mae amser yn brin, sorri, a chymaint i'w wneud. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:45, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :Rwy'n hapus i wneud yr hyn y gallaf gyda hyn. Fodd bynnag, mae fy nghalon yn suddo pan edrychaf ar god Template:Calendar. Tybed a yw'n werth yr ymdrech o fewnforio'r cyfan. Efallai y byddai'n haws gwneud y gwaith â llaw yn flynyddol. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 15:13, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Rwy wedi trwsio y calendar misoedd ar gyfer 2025. Rwy hefyd wedi mewnforio bron popeth sydd angen ar gyfer y calendr. Dyma'r peth yn gweithio yn fy [[Defnyddiwr:Dafyddt/Pwll Tywod|mhwll tywod]] . Dau beth i benderfynu - ydyn ni eisiau'r wythnos i ddechrau ar ddydd Llun (fel mae e nawr). Mi fydd y dolenni i'r misoedd blaenorol/nesaf yn diflannu. Mae'n bosib bydd yn cael rhein nôl fewn ond bydd angen addasu y nodyn ychydig (heb edrych rhy ddwfn ar hyn eto). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:27, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Gwych! Diolch Dafydd! Piti nad yw'n bosib otomeiddio hyn, neu bydd angen ailwampio'n flynyddol. Un sal ydw i am gofio'r math yma o beth! ON Mae dechrau ar ddydd Llun yn iawn gen i: llai o grefydd! ;-) [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:24, 7 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Rwy wedi diweddaru nodyn Gorffennaf i ddefnyddio y nodyn Calendar. Dwi ddim yn or-hoff o'r ddolen "rhestr holl ddiwrnodau.." felly mae angen ystyried cadw/dileu hwnnw. Byddai diweddaru diwyg y dudalen ei hun yn help hefyd. Gweler y newid ar [[8 Gorffennaf]] [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 18:58, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Bendigedig! Mae'n edrych yn gret! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:44, 16 Gorffennaf 2025 (UTC) == Hyfforddiant cyfieithu yfory == Ymddiheuriadau mawr am y rhybudd byr ond dwi jest wedi darganfod mae cyd-weithiwr fi yn cynnal sesiwn ar-lein yfory i ddysgu pobol sut i gyfieithu erthyglau ar Wiki. Bydd y sesiwn yn cael ei chynnal yn y Saesneg ond mae croeso mawr i bobol cyfieithu rhwng unrhyw ieithoedd gallant nhw ysgrifennu mewn yn hyfedr. Am fwy o fanylion neu i gofrestru ewch i<nowiki/>https://leeds.libcal.com/calendar/openresearch/wiki_translate [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:56, 29 Gorffennaf 2025 (UTC) :Drwy gyd-ddigwyddiad, roeddwn yn Leeds wythnos diwethaf, ond ar gyfer [https://libraries.leeds.gov.uk/what-you-can-do/voice-fans-exhibition arddangosfa yn Llygell y Ddinas] (am le gwych), nid un y brifysgol. Dwi'n meddwl y byddai yna dipyn o ddiddordeb mewn gweithdai o'r fath yng Nghymru, ar gyfer y Gymraeg ac ieithoedd eraill. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:28, 4 Awst 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] - roedd yr arddangosfa yn edrych yn wych (a hefyd, achos dwi'n dod o Lanelli yn wreiddiol, dwi'n fel arfer anghofio am bêl droed, felly diolch am yr atgoffiad!). Dwi'n cytuno'n llwyr â chi ac roedd yn wych i glywed wrth fy nghyd-weithiwr roedd y sesiwn cyfieithu yn Leeds yn llwyddiant mawr. Pan hi'n dod yn ôl ar ôl ei gwyliau hi, dwi wedi gofyn am gyfarfod gyda hi ac un o'r pethau i drafod yw beth ddysgodd hi er mwyn meddwl am wneud rhywbeth tebyg. Os mae unrhyw un yma gydag awgrymiadau, cysylltiadau neu ddiddordeb am gefnogi rhywbeth fel hyn yng Nghymru neu ar lein, rhowch wybod i fi (neges Wicipedia neu gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:38, 13 Awst 2025 (UTC) == Trosglwyddo rhagor o ddwr o Gymru i Loegr == Dw i di creu'r map yma i fynd efo erthygl ar y cynnig yma: [[:File:Y cynnig gan Loegr i drosgwyddo dwr o Gymru er mwyn cyflawni Llundain.jpg]] a fersiwn Saesneg hefyd. Mae wirioneddol angen erthygl ar y cynnig yma, sy;n tarddu o Loegr, ond does gen i ddim amser ar hyn o bryd! Plis fedar rhywun fynd ati. Bydd angen tipyn o ymchwil, gan nad oes llawer o ffynonellau cadarn, hyd y gwela i. Diolch o galon! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:40, 4 Awst 2025 (UTC) == Llyfrgelloedd == Pwnc sydd wedi ei godi ar dudalen ddefnyddiwr, sy werth ei ehangu er wybodaeth. Mae gan Wikipedia llyfrgell sy'n caniatáu mynediad i ddefnyddwyr rheolaidd. Mae'r aelodaeth yn gyfunedig i bobl sydd wedi gwneud nifer penodol o olygiadau. Mae manylion ar gael ar https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Mae'n werth cael aelodaeth gan ei fod yn rhoi mynediad rhad i nifer fawr o gasgliadau ymchwil sydd fel arfer yn costio ffortiwn i'w gweld. Mae modd i bobl sydd â chod post yng Nghymru defnyddio Adnoddau Allanol Y Llyfrgell Genedlaethol trwy wneud cais am docyn llyfrgell https://psr.llgc.org.uk/psr/psr/register/cy/personal Mae gan y rhan fwyaf o lyfrgelloedd sirol hefyd mynediad i adnoddau allanol, cylchgronau, ac e-lyfrau cyfoes, am ddim, trwy docyn aelodaeth. Pob un yn gallu bod o werth i gyfranwyr Wicipedia [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:01, 10 Awst 2025 (UTC) == Map gwledydd o fewn Ewrop == Bore da! Dyma'r math o fap sydd gennym ar wledydd Ewrop heddiw, ac mae yno ers dros 10 mlynedd ee Gwlad Belg:{{-}} [[File:LocationBelgium.svg|chwith|600px]]{{-}} Mae'r map / diagram yma wedi fy mhoeni ers tro gan nad yw'n dangos ffiniau'r Alban na Chymru (a gwledydd eraill, ond am y tro dwi am ganolbwyntio ar y ddwy wlad agosaf at 95% o Gymry). Mae'r map hefyd yn colli cyfle - o liwio / amlygu Cymru hithau, gallwn weld yn gliriach lleoliad y ddwy wlad i'w gilydd a maint y ddwy wlad yn gliriach. Dyma'r map dw i'n ei hargymell (gyda ffiniau'r Alban a Chymru'n hollol glir!):{{-}} [[File:SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg|chwith|600px]]{{-}} Dim ond hon (Gwlad Belg) sydd ar Comin ar hyn o bryd ond os cytunwch, yna mi uwchlwythai fap tebyg ar gyfer holl wledydd Ewrop a'u gosod yn y gwybodlenni. gyda gwledydd bach pitw fel Andorra a Malta, gallwn roi cylch o'u cwmpas. Gwendid y map presennol yw nad ydyn nhw i'w gweld o gwbwl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:56, 21 Awst 2025 (UTC) :Mae hynny'n welliant enfawr, ac mae'n ddadlennol iawn yn ei gyd-destun ar dudalen [[Gwlad Belg]]. Mae'n edrych fel y byddai'n llawer o waith i ti... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 07:57, 21 Awst 2025 (UTC) :Gwych! Ie cyfaddawd call dw i'n meddwl - gellid dadlau yn erbyn cynnwys ffiniau gwladwriaethau yn y cefndir, ond yn gam neu'n gymwys maen nhw'n rhan gyfarwydd o fap Ewrop i lawer ohonom. Os yw'r un dull yn bosib ar gyfer tudalennau [[Gwlad y Basg]], [[Llydaw]], [[Catalwnia]], [[Països Catalans]] (ac ati...) fe fyddai'r mapiau'n gwella'r tudalennau hynny hefyd. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 13:27, 21 Awst 2025 (UTC) :::Diolch eich dau. Problem fawr Comin (ac en-wici) yw hyn: mae'r ddwy gymuned, yn dilyn 15 mlynedd o ddadlau, bellach yn derbyn bod Cymru a'r Alban yn wledydd. Dydyn nhw ddim yn derbyn fod Cernyw, Gwlad y Basg na Chatalwnia'n wledydd. :::Er mwyn cadw'r mapiau ar Comin dw i wedi gwneud ffiniau'r dair wlad yma ychydig yn ysgafnach; dw i ddim yn meddwl y bydd cais i'w dileu. Ar dudalen Astwrias, Galithia ayb mi wnaf fapiau unigol, ond byddai cymhlethu'r status quo drwy ychwanegu cant-a-mil o ffiniau sydd heb eu cydnabod yn lleihau ein dadl ni yng Nghymru. Mae'r map wedi'i diweddaru, ond bydd yn rhaid i chi adfywio celc eich cyfrifiadur er mwyn gweld y newidiadau - ffiniau Catalwnia, Gwlad y Basg a Chernyw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:14, 22 Awst 2025 (UTC) ::::Gallaf greu dau lun: un manwl fel hwn ar y chwith yn yr erthygl ar [[Gwlad Belg]], yn cymharu maint a lleoliad Gwlad Belg o'i gymharu a Chymru. Yr ail lun yw'r un yn y wybodldnDw i ddim mor siwr o'r ail ddelwedd - yr un yn y wybodlen lle mae coch Cymru'n rhy drwm, yn tynnu sylw ato'i hun yn ormodol? Efallai, coch ysgafn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:08, 22 Awst 2025 (UTC) :::::Mae'r map cymharu bach yn wych ac mae'r map yn y gwybodlen yn llawer gwell na'r hen un, ond dydw i ddim yn argyhoeddig bod angen i ni bwysleisio safle Cymru mor amlwg. Byddai coch ysgafn yn well. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:18, 22 Awst 2025 (UTC) ::::::Dw i wedi ychwanegu Llydaw. Efallai nad oes angen lliw gwahanol ar Gymru yn y Wybodlen: {{multiple image | width = 400 | footer = | image1 = Wales and Belgium - comparing area and position.jpg | caption1 = Yng nghorff yr erthygl<br />Maint a lleoliad Gwlad Belg o'i chymharu â Chymru | image2 = SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg | caption2 = Yn y wybodlen. Sylwer ar ffiniau Cernyw, Llydaw, Gwlad y Basg a Chatalwnia. }} {{-}} Drwy wneud Cymru'n ddi-liw (wel, lliw hufen golau), byddai'n bosib eu hychwanegu hefyd ar WP Cernyweg ayb. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 04:16, 23 Awst 2025 (UTC) :Gan nad oedd gwrthwynebiad mi uwchlwythais ryw ddeunaw o wledydd lleiaf Ewrop (cymharu dwy wlad) ar [[:Commons:Category:Bilateral maps of Wales]], a'u hychwanegu ar yr erthyglau cyfatebol. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:27, 24 Awst 2025 (UTC) == Polisi dyblu enwau == Bore da! Ymddiheuriadau rhag blaen os oes ateb eisoes i'm cais, ymhlith byrddau eraill y Caffi! Ond hoffwn wybod beth yw'r polisi [os oes polisi!] ynghylch pan fo dau ddarn o waith llenyddol yn rhannu'r un enw? Er enghraifft, fe ddois ar draws drama gan [[Gwilym R. Jones]] o'r enw ''Yr Argae'' sy'n dyddio o'r 1950au, ond sylwais fod drama arall o dan yr un enw, sef cyfieithiad [[W. S. Jones|Wil Sam]] o ddrama ''The Weir'' a gyhoeddwyd yn y 2000au. Yn yr achos yma, dwi wedi llwyddo i alw drama Gwilym R yn ''Yr Argae'' (drama radio) gan mai drama radio oedd hi'n wreiddiol, ond petai'r achos yn codi eto [ac mae'n siwr o wneud!] sut mae gwahaniaethu rhyngddynt? Ai drwy ddyddiad - ''Yr Argae'' (2008) ''Yr Argae ''(1954) neu oes dull arall a gymeradwyir? Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:56, 25 Awst 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl bod gennym ni bolisi "swyddogol" ar hyn. Wrth reswm, os byddwch chi'n dod ar draws teitl dyblyg, yna mae angen i chi ddelio ag ef. A chan fod angen i chi addasu teitl y tudalen (gyda rhywbeth mewn cromfachau), yna man a man ichi wneud gwaith da arni. Felly ''Yr Argae'' (drama 2008) ac ''Yr Argae'' (drama 1954), neu ''Yr Argae'' (drama Wil Sam) ac ''Yr Argae'' (drama Gwilym R. Jones) yn hytrach na ''Yr Argae'' (2008) ac ''Yr Argae'' (1954). (Dw i jyst yn dyfeisio'r manylion yma.) Mae hyn yn helpu i leihau'r posibilrwydd o wrthdaro â gweithiau eraill o'r un enw yn y dyfodol (llyfrau, ffilmiau, addasiadau teledu, ac ati; awduron eraill). Ond mater of synnwyr cyffredin yw hi. Allwn ni ddim rhagweld pob gwrthdaro a allai godi yn y dyfodol. Gellir addasu teitlau pan fydd problemau'n codi. Os ydw i'n amau ​​bod gwrthdaro posibl, dw i'n edrych o dan "Beth sy'n cysylltu yma" ym Mlwch offer y tudalen, a'i drwsio os oes angen. Dydw i ddim yn siŵr a yw hynny'n llawer o gymorth... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:11, 25 Awst 2025 (UTC) ::diolch, ydi, cymorth da iawn. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:38, 25 Awst 2025 (UTC) == Cynhadledd Cwlwm Celtaidd (arlein) == Nodyn bach i dynnu sylw at y digwyddiad ar-lein "Celtic Knot" sy'n digwydd ar 23 Medi. Mae "Celtic Knot" yn gyfle i gysylltu â golygwyr eraill sy'n golygu ar Wikipedias mewn ieithoedd eraill, yn enwedig ieithoedd Celtaidd ac ieithoedd lleiafrifol. Un o'r siaradwyr bydd ein @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] sy'n trafod am sut gall y cyhoedd gweithio gydag awdurdodau fel Comisynydd y Gymraeg i greu, wella a chael mynediad at ddata. Mwy o fanylion [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2025/Programme|yma]]. (Ymddiheuriadau mawr, mae'r tudalen yn Saesneg yn unig ar hyn o fryd achos dwi ddim wedi cael yr amser i gyfieithu. Ond os oes unrhyw un arall yn awyddus i gyfieithu, mae croeso mawr iddyn nhw a byddwn i'n ddiolchgar iawn am yr help!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:51, 28 Awst 2025 (UTC) == "Blwyddyn" Gweithiau Llenyddol == S'mae bawb. Cwewstiwn o bolisi golygyddol. Pan fo gan waith llenyddol hanes cyhoeddi cymhleth, mae nifer o ddehongliadau posib ynglyn â phryd yn union yw dyddiad cyhoeddi y gwaith. Gall hyn fod yn berthnasol at unrhyw waith llenyddol ond mae'n neilltuol o berthnasol yn achosion hen nofelau, oedd yn tueddu ymddangos fel cyfresi cylchgrawn/papur newydd yn gyntaf, ac fel cyfrol dim ond yn ddiweddarach, weithiau degawdau'n ddiweddarach (os o gwbl). Ystyriwn llyfr fel [[Lona]] er enghraifft - sydd ar hyn o bryd yn y categori "Llyfrau Cymreig 1923". Yn 1923 ymddangosodd y gwaith fel llyfr am y tro cyntaf. Fodd bynnag, roedd y nofel wedi ymddangos fel cyfres mewn cylchgrawn yn 1908. Cafodd ei hail-gyhoeddi drachefn yn 2024. Felly mae dadl digon dilys dros ei rhoi yn y categoriau "Nofelau 1908", "Llyfrau Cymreig 1923", "Llyfrau Cymreig 2024"; ac o bosib hefyd "Llyfrau Cymreig 1908", "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Ydych chi'n credu y dylid rhestri gwaith 1) dim ond mewn un categori blwyddyn (ac os felly pa un). 2) ym mhob blwyddyn a chategori perthnasol 3) mewn rhai ond nid eraill (ac os felly pa rai) Cwestiwn cysylltiedig yw a yw'r categoriau "Nofel" a "Llyfrau" yn cyfeirio at y blwyddyn pan ''ysgrifennwyd'' y gwaith llenyddol neu pan ''gyhoeddwyd'' y gwaith, gan gofio bod modd i'r rhain fod yn wahanol iawn i'w gilydd? Ac ydy'r diffiniad yr un fath yn y categori cyntaf ag yn yr ail gategori? Yn fy marn i mae'n gwneud y synnwyr mwyaf rhestri Lona yn y categori "Nofelau 1908" oherwydd mai yn 1908 ysgrifennwyd y stori ac ymddangosodd y tro cyntaf un; gall ei rhestri yn y categoriau eraill awgrymu ei bod yn nofel "fodern" (neu nofel o'r 1920au) pan nad yw hi mewn gwirionedd. Ond ''ni'' ddylai fod yn "Llyfrau Cymreig 1908". Fodd bynnag roedd hi hefyd yn Lyfr a gyhoeddwyd yn 1923 a 2024 felly dylai fod yn y categoriau hynny hefyd, ond ''nid'' "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Gobeithio bod hynny'n gwneud synnwyr? A defnyddio enghraifft hwyrach mwy adnabyddus: Dylai [[Y Dreflan]] (sydd ar hyn o bryd yn "Nofelau 1881" a "Llyfrau Cymreig 1881") fod yn "Nofelau 1879" a "Llyfrau Cymreig 1881". [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 11:25, 28 Awst 2025 (UTC) :Dw i'n cytuno'n fras. Dyma egwyddor gyffredinol: dylid dyddio gwaith creadigol i'r achlysur cyntaf y gall aelod o'r cyhoedd ei weld, ei ddarllen, ei glywed. Felly mae nofel neu stori fer yn cael dyddiad ei chyhoeddi gyntaf; mae drama neu opera neu fale yn cael y dyddiad pan gafodd ei pherfformio gyntaf. Ond mae yna achosion bob amser sy'n gwneud bywyd yn anodd. Er enghraifft, gallai nofelau a ymddangosodd ar ffurf cyfres mewn cylchgronau gymryd blynyddoedd i'w cwblhau: ateb – defnyddiwch y flwyddyn gychwynnol. Gall gwaith gael ei gyhoeddi flynyddoedd ar ôl marwolaeth yr awdur: ateb – defnyddiwch yr amcangyfrif gorau o pryd y gorffennodd yr awdur ei waith. Achosion eraill: defnyddiwch synnwyr cyffredin. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 16:35, 28 Awst 2025 (UTC) ::Lle nad yw'n bosib defnyddio ystod o flynyddoedd (e.e. cyhoeddwyd ''Y Dreflan'' yn 1878-79) Baswn i'n dweud y dylid defnyddio blwyddyn cyhoeddi'r bennod olaf, nid y flwyddyn gychwynnol, gan nad oedd y gwaith wedi'i gyhoeddi'n gyflawn tan y diwedd. (felly dylai fod yn y categori "Nofelau 1879"). [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 12:11, 29 Awst 2025 (UTC) :::{{Ping|Figaro-ahp}} Mae hynny'n gwbl resymol hefyd. "The truth is rarely pure and never simple," chwedl Oscar Wilde. Yn y bôn, pwrpas y dyddiad yw awgrymu cyd-destun hanesyddol. Os yw'r cyd-destun yn caniatáu hynny, mae'n well rhoi'r manylion llawn gyda gair o esboniad. Yn ddelfrydol, gallen ni gael rhywbeth fel ''Y Dreflan, ei Phobl a'i Phethau'' (cyhoeddwyd mewn rhannau misol yn ''Y Drysorfa'', 1879–80; cyhoeddwyd fel cyfrol, Treffynnon: P. M. Evans & Son, 1881), ond at y rhan fwyaf o ddibenion, mae hynny'n ormodol. Yr hyn a wnest ti yn adran "Llyfrau" o [[Daniel Owen]] yn ardderchog. Ond weithiau mae amgylchiadau'n galw am un dyddiad yn unig. Yn yr achos hwnnw, dw i'n dal i ffafrio'r dyddiad cychwyn, oherwydd dyna pryd y gallai darllenydd fod wedi gweld y darn hwnnw o lenyddiaeth am y tro cyntaf. Dyna pryd y cafodd y llyfr effaith gyntaf ar y byd. Ond dim ond barn yw honno, nid rheol wedi'i naddu mewn carreg. Hwyl, Dafydd. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:43, 5 Medi 2025 (UTC) == Hiliaeth == Cwestiwn sydyn a dyrys o bosib, ynghylch rhywbeth gododd dros y dyddia diwethaf, mewn cyd-destun arall. A oes cyfrifoldeb arnom fel llunwyr erthyglau i nodi bod rhywbeth yn gallu cael ei alw'n "hiliol" mewn llenyddiaeth Gymraeg? Bum yn darllen drama Gymraeg yn ddiweddar o gyfnod y 1980au, ac roedd un o'r cymeriadau yn defnyddio y gair annerbyniol "ni*****". Wrth drafod y peth cyn llunio erthygl, soniais wrth lenor arall gan awgrymu a ddylwn i gynnwys brawddeg fel a ganlyn - "Erbyn yr [[21ain ganrif]], ystyrir peth o'r iaith / deunydd yn y gwaith yma yn hiliol". Ond yr wrth-ddadl gefais i oedd, bod y gwaith dan sylw yn cael ei ystyried yn hiliol gan y cymunedau dan sylw, yn y 1980au hefyd. Mae'n ddadl sy'n codi ynghylch ''[[To Kill a Mockingbird]]'' hefyd, gyda chyhoeddiadau newydd yn bygwth newid y testun. Mi wn am sawl drama arall sy'n defnyddio ieithwedd annerbyniol hefyd, ac enghreifftiau o gymeriadau du oedd yn destun sbort. O geisio cadw'r erthyglau yn ddi-duedd, a oes awgrymiadau sut i ddelio gyda hyn? Neu awgrym o 'eiriad gwell? Mae hyn hefyd yn wir am rai o luniau yng nghasgliad gwych [[Geoff Charles]] lle mae na ambell enghraifft o "black face". Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 11:54, 5 Medi 2025 (UTC) :Lle mae trafodaeth gyhoeddus wedi bod am y gwaith dan sylw, dw i'n credu byddai manylion penodol yn ddefnyddiol. Gorau oll os gellid sôn am yr ymateb ar wahanol gyfnodau (Enghraifft ddychmygol: "Adeg ei chyhoeddi, dywedodd ymgyrchwyr bod y ddrama yn hiliol. Erbyn yr 21ain ganrif, mae beirniaid prif-lif o'r un farn"). Dw i'n siŵr bydd gan eraill awgrymiadau mwy defnyddiol! [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 21:30, 5 Medi 2025 (UTC) ::Diolch. Y broblem ydi, gyda’r dramâu, ac ambell i bantomeim a rhaglen deledu yn y 1970au dwi ddim yn meddwl bod neb wedi beirniadu’r gwatwar yma, neu’r defnydd o iaith hiliol, am ei fod yn cael ei dderbyn a’i weld ar deledu’r cyfnod, fel peth derbyniol a doniol. Ond yn yr hinsawdd bresennol lle mae yna ail-asesu difrifol a beirniadol, a sensitifrwydd eithafol dros enghreifftiau fel yma, tybed a ddylem gyfeirio at hynny, fel arwydd bod ein herthyglau yn gyfoes ac effro? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:33, 6 Medi 2025 (UTC) :::Newydd ddarllen yr erthygl Saesneg am ''Ain’t Half Hot Mum'' a gweld un frawddeg fel yma “the series does not get repeated by the BBC, as it is regarded as differing from modern broadcasting standards concerning its content.” Oes rhywun yn gwybod os oes canllawiau wedi’i cyhoeddi gan S4C neu’r Cyngor Llyfrau am hyn? Hynny ydi, peidio ail-ddangos cyfres fel un [[Gari Williams]] ''Galw Gari'' oedd yn cynnwys elfen o “dduo’r wyneb”, neu enghreifftiau tebyg. Mae’n faes mor ddyrys a theimladau cryf o’r ddau gyfeiriad. Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:46, 6 Medi 2025 (UTC) ::::Does gen i ddim ateb llawn ond dwi ddim yn siwr os ydi'n deg rhoi beirniadaeth uniongyrchol am awdur neu berfformwyr heblaw fod tystiolaeth eang o hynny. Mae gymaint o ddiwylliant yn adlewyrchu rhagfarn, ystrydebau neu anwybodaeth y cyfnod h.y. cymdeithas yn gyffredinol. Fel nodyn ychwanegol mae archif cyfryngau Clip Cymru yn cynnwys llawer o gynnwys a allai fod yn rhagfarnllyd neu sarhaus i wylwyr heddiw. Cyn gwylio'r cynnwys, mae yna rybudd blanced a mae'n rhaid cytuno gyda'r telerau yn parhau. Dyma mae e'n ddweud: ::::''Mae’r archif yma’n gofnod hanesyddol ac yn cynnwys deunydd a allai peri gofid neu niwed. Mae hyn yn cynnwys sylw’r wasg o drychinebau, troseddau a digwyddiadau hanesyddol eraill, ynghyd ag esiamplau o agweddau a iaith nad sy’n dderbyniol erbyn heddiw am bobl a grwpiau o gefndiroedd lleiafrifol.'' [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:22, 6 Medi 2025 (UTC) :::::Diolch. Mae hynny’n ddatganiad teg a chall. Dwi wastad wedi dadlau mai perthyn i’w cyfnod oedd yr enghreifftiau yma, ac yn anffodus, yn cael eu derbyn yng nghyd destun y cyfnod. Yr herio gan fy nghyd awdur ddaru fy nychryn y tro yma. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 01:47, 7 Medi 2025 (UTC) == Llif Trydar X == Oes yna rywun arall wedi sylwi bod y llif erthyglau dyddiol ar [https://x.com/Wicipedia Trydar / X] wedi peidio ers bron i fis? Oes rheswm technegol am hyn? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:17, 9 Medi 2025 (UTC) :Oes, problem dechnegol. Mae @[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]], sy'n gyfrifol am y cyfrif, [https://toot.wales/@carlmorris/115176157949634247 yn ymwybodol]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:13, 19 Medi 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics! == Helo pawb. Am y tro cyntaf ers sbel mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn cynnal Golygathon Wici Cyhoeddus. Pwnc y tro yma bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn Aberystwyth. Mae na gwahoddiad cynnes, (a phaned) i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) :Gwych! Wn i'm os y gallaf fod yn bresennol yn Aberystwyth, ond hapus i helpu o Lundain! Byddai'n wych petai rhywun yn gallu mynd drwy'r cylchgrawn SBEC sy'n cynnwys gwybodaeth am gyfresi drama a holl raglenni S4C o'i chychwyn. Wedi gofyn sawl gwaith i'r [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Llyfrgell]] a [[S4C]] am gopi o'r rhestrau dramâu, ond mae pawb i'w weld yn gwyro'r cais at ei gilydd! Siawns nad oes gan yr Archif Ddarlledu restr gyflawn o gyfresi, ffilmiau drama Cymraeg a fu ar S4C a chyn hynny ar BBC neu HTV?! Mae'n embaras os ddim! Byddai medru rhannu'r rhestr honno, yn wych! Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:48, 11 Hydref 2025 (UTC) :Gyda llaw, byddai'n wych medru cael cytundeb gyda [[BBC Cymru]], [[ITV Cymru Wales|ITV]] (HTV gynt) ac [[S4C]] i rannu delweddau o gyfresi drama S4C i gyd-fynd â'r erthyglau. Mae ein gwaith yn fodd gwych o hyrwyddo'r rhaglenni, ac felly y dylai ddisgyn yn daclus o dan yr elfen cyhoeddusrwydd neu farchnata, iddyn nhw. Mae hyn hefyd yn wir am y cynyrchiadau theatr, gan fod archif [[Geoff Charles]] o ran y Theatr, yn dod i ben ar ddiwedd y 1970au. Mae angen lluniau o'r 1980au ymlaen o gasgliadau theatr ffotograffwyr fel Gerallt Llywelyn, [[Keith Morris]] a Dylan Rowlands, ymysg eraill. Dwi'n ceisio cael Archifdy Gwynedd i rannu lluniau o gynyrchiadau Theatr efo mi ar gyfer Wicipedia, ond mae nhw'n bod yn anodd iawn ar y funud! Mae'n frwydr anodd, ac anheg yn fy marn i, gan bod y lluniau, fel arfer, yn eiddo i'r cyn-gwmnïau, ac nid yr archifdy neu'r ffotograffwyr. H.y, fel arfer, byddai'r ffotograffwyr wedi cael eu talu gan y cwmnïau am y lluniau, yn barod! Grrrrrrr. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:57, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am y sylwadau, ac am eich holl gwaith yn y maes yma! Hapus i cael sgwrs efo rheolwr yr archif i weld os oes na rhestr o'r holl dddramau efo ni. Ar rhan cael y ddarlledwyr o fod yn mwy agored, mae'r trafodaeth yma yn un sydd wedi bod yn parhau heb llawer o symyd am flynyddoedd, yn rhanol oherwydd resymau gyfreithiol and hefyd oherwydd diffyg dealltwriaeth o'r werth o fod yn agored. Mi wna'i i, ac eraill dwi'n siwr, parhau i roi pwysau ar sefydliadau i rhannu yn agored lle bynnag mae'r gyfraith yn caniatau. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 16:02, 10 Tachwedd 2025 (UTC) :::diolch Jason [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 09:22, 11 Tachwedd 2025 (UTC) == Cais i greu cyfres o erthyglau BOT == Helo pawb. Mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn parhau i weithio efo Llywodraeth Cymru i gefnogi'r Wicipedia Cymraeg. Fel rhan o'n brosiect eleni hoffwn greu tua mil erthygl newydd am actorion a chantorion enwog o Gymru a Hollywood. Mae'r erthyglau yma wedi cael i greu trwy grynhoi erthyglau Saesneg efo AI ac wedyn gyfieithu i'r Gymraeg gan ddilyn fformat tebyg. Mae'r erthyglau hefyd yn defnyddio data sydd eisoes ar Wikidata er mwyn nodi gwybodaeth fywgraffiadol. Dyma ragor o wybodaeth a llond llaw o enghreifftiau sydd yn drawstoriad o'r holl erthyglau. * pob un wedi'i olygu â llaw * 990 erthygl i gyd * yn cynnwys miloedd o dolenu at erthyglau am ffilmau * dros 80% yn menywod * tua 150 o Gymru a gweddyl yn sêr mawr ffilm a theledu '''Engreifftiau''' # [[Cyndi Lauper]] # [[Geraldine Chaplin]] # [[Jonny Owen]] # [[Lyn James]] # [[Mary J. Blige]] # [[Robin Davies]] # [[Sean Mathias]] # [[Sharon Stone (actores)]] # [[Tina Fey]] Fi'n hapus i derbyn unrhyw adborth neu pryderon sydd am lwythor holl erthyglau. Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 12:10, 29 Medi 2025 (UTC) :Mae hynny'n ymddangos fel erthyglau defnyddiol! Ewch amdani. Fodd bynnag, mae gen i gwpl o bryderon bach am y sampl honno. :* Ers tro bellach rydym ni wedi bod yn osgoi fformwlâu fel "Actores Americanaidd". Yn lle hynny: "Actores o'r Unol Daleithiau". :* Dw i'n amau'n fawr a yw categorïau fel "Merched a aned yn y 1950au" yn wirioneddol ddefnyddiol. Mae gennym ni ddigon o waith i'w wneud i gynnal y categorïau. Beth ydyn ni i fod i'w wneud â'r erthyglau sydd eisoes yn bodoli? Mae'n awgrymu llawer o waith ychwanegol i gynnal cysondeb. :[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:23, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch am y sylwadau @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]. ::* Dw'in hapus i ceisio newid y fformat o "Actores Americanaidd" i "Actores o'r Unol Daleithiau" cyn cyhoeddi'r batsh. ::* efo'r categoriau dwi'n hapus i mynd efo'r consensws. Y prif rheswm am cynnwys a rhai yma yw bod gen i rhyw cof o @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] yn deud bod nhw'n pwysig ar rhan cyfri y nifer o erthygalu sydd am menywod? Ond hapus i trafod. Bydd hi'n digon hawdd i tynnu nhw o na ::[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:04, 30 Medi 2025 (UTC) :Gawn ni newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth.? Mae yna anghysondeb fformat ar deitlau ffilmiau a cyfresi teledu - dylai nhw gyd fod yn italig. (er mae'r albymau yn iawn). Ac ie mae angen Genedigaethau BBBB ymhob erthygl a nid 'ganed yn y BBBBau'. Dyw'r cyfieithu AI ddim yn berffaith a byddai angen tipyn o welliannau i rhan fwyaf o'r erthyglau i addasu cyfieithiadau lletchwith a defnyddio Cymraeg mwy llyfn. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]]. Mi wna'i newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth. Efo teitlau ffilmau a cyfresi teledu, wyt ti'n son am y brif testun, neu'r rhestrau? Mi wna'i sieco a cywiro'r brif destun ond mae'r rhestrau yn defnyddio italig ar gyfer dolen i Wikidata a testun arferol ar gyfer dolennu Wici, a nid oess fordd o newid hyn dw'i ddim yn credu. Na'i sortio'r categoriau. Cytuno nad yw'r Gymraeg yn perffaith. Roedd hi'n balans rhwng erthyglau sych peirianyddol a ceisio creu rhywbeth mwy naturiol. Dw'i wedi bod trwy'r cyfan i ceisio cywiro unrhyw gwallau mawr ond fel y gwyddom, nid yw erthygl Wicipedia byth yn gorffenedig! Mi wna'i gweithio trwy'r sylwadau a gobeithio y bydd yr ansawdd yn dderbyniol. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:17, 30 Medi 2025 (UTC) :::Hia Jason. Ie, gyda'r rhestr mae'r broblem. Ond mae'n ymddangos fod hyn wedi bodoli erioed gyda ListeriaBot, a ddim o dan ein rheolaeth ni. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:00, 30 Medi 2025 (UTC) :Haia Jason. Mae angen ychwanegu defaultsort at y rhain (er enghraifft, <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:Lauper, Cyndi}}</nowiki></code>) er mwyn iddynt fod yn y drefn iawn mewn categoriau; sylwa ar drefn yr erthyglau yn [[:Categori:Prosiect Wicifflics]] ar hyn o bryd. :Mae hefyd angen gwneud hyn gyda nifer o erthyglau yn [[:Categori:Erthyglau LLGC 2023]] (ond nid y rhai lles nad oes cyfenw yn nheitl yr erthygl, e.e. [[Y Dywysoges Alexandrine o Baden]] – ac mae gan nifer ohonynt defaultsort eisioes). Tybed a all fot wneud hyn? :Does gen i ddim barn am [[:Categori:Merched a aned yn y 1950au]], ond buaswn i'n meddwwl y byddai'n bosib defnyddio Wiciddata i ddarganfod y nifer o erthyglau am ferched erbyn hyn. Efallai byddai rhywun ar [[:d:Wikidata:Request a query]] yn gallu ymgynghori? [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:01, 1 Hydref 2025 (UTC) ::Yn hollol Ham: mae na sawl teclyn erbyn hyn sy'n cyfrifo rhyw y person drwy Wicidata. Wedi dweud hyn os yw'r degawd yn bodoli, mi faswn i'n awgrymu eu defnyddio. Yn anaml iawn dw i'n anghytuno efo Craig, ond mae categoreiddio mor fanwl a phosib (Degawd yn y cyswllt yma) yn beth da, y fy marn i! Neu, o leiaf eu grwpio o dan y ganrif (fel a wneir ar en). Cofia hefyd fod [[:Categori:Merched yn ôl galwedigaeth]] yn ddefnyddiol. ::Dw i'n methu gweld problem ar y Rhestrau Wicidata / Wikidata List (sy'n cael ei ddiweddaru gan fot o'r enw Listeria). Os oes problem, rhowch wybod - gellir newid unrhyw agwedd o'r rhestrau hyn. ::Yn gyffredinol: braf gweld bod 80% o'r erthyglau yn ferched! Braf hefyd gweld swp o erthyglau sy'n hunan-ddiweddaru yn cael eu creu, drwy'r rhestrau Wicidata hyn. Mae na lawer o erthyglau a grewyd tua 2010 sydd a'r ffilmyddiaeth (gair a fathwyd gan DafyddT os cofiaf yn iawn) yn dod i ben ar y flwyddyn y cawson nhw eu creu! Ond mae Rhestrau Wicidata yn dod a'r erthygl yn gyfoes, yn fyw. ::Fe ddylem gael polisi ar AI. Mae enwici, Comin a ballu yn troi trwyn arno. Os yw'r wybodaeth yn gywir, diawl o ots gen i, ac os yw'n berthnasol i Gymru - gwell fyth! Yn ddiweddar dw i wedi bod yn defnyddio AI i chwilio am gysylltiadau Cymreig i berson ar Wicipedia; rhywbeth i feddwl amdano, Jason. Gyda llaw mae'r Uned technolegau Iaith yn gweithio ar Claude; ond yn anffodus, mae'n rhaid talu am hwnnw! Erchyll beth yw rhech llo bach. ::Un o wendidau mawr AI yw ei ddiffyg treiglo o fewn cod wici. Yn yr erthygl [[Cyndi Lauper]] ceir 'Ganwyd hi yn '''Dd'''inas Efrog Newydd yn...' Efallai y byddai'n bosib rhoi categori 'Heb ei brawf-ddarllen' ar bob erthygl, gyda'r golygyddion yn ei ddileu ar ol prawf-ddarllen yr erthygl? Tybed ydy'r grŵp gwirfoddolwyr yn dal gen ti i wneud hyn? A ninnau yma, wrth gwrs! ::Awgrymir ar ddogfennaeth y tri Nodyn (Pethau, Pobl, Lle) fod unrhyw Saesneg sy'n ymddangos (o Wicidata) yn y gwybodlenni yn cael ei gywiro / ei gyfieithu wrth roi'r nodyn ar yr erthygl ee enwau gwobrau ac enwau prifysgolion. Gall y rhain hefyd gael eu newid wrth brawf-ddarllen. ::Diolch Jason am dy waith diflino! Ymlaen ddywedwn i! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:08, 1 Hydref 2025 (UTC) :::@[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] Yn ychwanegol at sylw ̊Llywelyn2000, ac hefyd o'r erthygl Cyndi Lauper (yr unig un edrychais arni hyd yma), mae yna gamderiglo ar ôl rhagenwau (''pronouns'') hefyd. Os mai ti wnaeth y cyfieithu ac nid AI, er gwybodaeth [https://dysgucymraeg.cymru/media/14885/mynediad_de-cymru_fersiwn-2.pdf mae eglurhad o'r rheolau treiglo ar ôl rhagenwau i'w cael tabl ar dudalen 360 o'r cwrslyfr hwn]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:50, 2 Hydref 2025 (UTC) ::::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ga'i olwg ar hynny [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:12, 3 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am roi sylw i hyn, ac am yr awgrymiadau. Hapus efo'r syniad o cynnwys categori i nodi bod angen sieco bellach. Yn anffodus does gen i ddim staff neu wirfoddolwyr i helpu efo'r gwaith gwirio ar hyn o bryd ond gobeithio daw cyfle yn fuan. Dwi'n gallau cael golwg ar y gwybodlennu i weld os oes na data amlwg sydd angen i gyfieithu, cyn cyhoeddu. :::Ar rhan 'Ganwyd hi yn Ddinas Efrog Newydd yn...' tybed allet ti cadarnhau i mi beth sy'n cywir? mae Cysill yn awgrymu "yn Ddinas" neu "yn Ninas". Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:07, 3 Hydref 2025 (UTC) ::::Dyw Cysill ddim yn deall <u>ystyr</u> brawddegau! Felly dyw e ddim yn deall cyd-destunau gramadegol. Mae'r parau "yn ddinas" ac "yn ninas" yn bosibl, ond hynny mewn cyd-destunau hollol wahanol. E.e. "Mae Caerdydd yn ddinas"; "Ganwyd Dai yn ninas Caerdydd" – Cywir! "Mae Caerdydd yn ninas"; "Ganwyd Dai yn ddinas Caerdydd" – Anghywir! Felly "Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd" bob tro. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:44, 3 Hydref 2025 (UTC) :::::Gwych. Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 07:17, 6 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]]. Mi wna'i ychwanegu'r defaultsort i pob un. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:52, 3 Hydref 2025 (UTC) ---- Haia {{Ping|Jason.nlw}}. Ble ryan ni efo'r lanlwytho? Dw i newydd brawfddarllen dwy erthygl, ac fel y gellid disgwyl roedd manion ynddyn nhw i'w cywiro - ond mae hynny'n wir am fy ngwaith i hefyd; a chwaeth yw llawer o gywiriadau, nid cangyms. Mae mwy o blaid cael yr erthyglau hyn ar wici nag yn eu herbyn. Dw i ddim yn meddwl y byddaf yn medru rhoi llawer o amser fy hun ond mae'r system yn ei le (y categori prawf ddarllen), i fynd ati. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:51, 23 Tachwedd 2025 (UTC) == Trio gwneud "Info-box" == Helo - dwi'n trio gwneud "Info-box" ar gyfer yr albwm ADFYW gan y band Cordia. Am ryw reswm, tydi o ddim i weld yn gweithio. Ai defnydd sydd ar Wikipedia Saesneg yn unig ydi o? Gwerthfawrogi unrhyw help! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:08, 29 Medi 2025 (UTC) :Ceisiwch osgoi "Nodyn:Infobox unrhywbeth", os gwelwch yn dda! Mae gennym ni "Nodyn:Gwybodlen Albwm" yn lle hynny. A dweud y gwir, mae diffyg dogfennaeth ar gyfer cystrawen y wybodlen, ond gweler e.e. [[Yours Sincerely (albwm)]] i'w gweld ar waith. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Anhygoel - diolch! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:55, 29 Medi 2025 (UTC) == Fandaliaeth o Japan == Ers rhyw bythefnos mae na erthyglau mewn Japaneg yn cael eu creu: fandaliaeth bur. Heddiw'r bore crewyd 6. Oes rhywun yn cofio sut i atal ystod o gyfeiriadau IP os na wyddom IP'r fandal? [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/~2025-27513-94 oedd wrthi y bore ma.] Dw i'n poeni y gall cyn hir greu 6 mil neu 6 miliwn, gydag IP gwahanol ar bob un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:09, 6 Hydref 2025 (UTC) :Dw i newydd ddileu'r erthyglau a grewyd. Mae'n hawdd blocio un defnyddiwr, ond pan mae'n newyd ei gyfeiriad IP rhaid blocio'r ystod. {{u|Dafyddt}} - ydw i'n iawn yn dweud dy fod wedi gwneud hyn beth amser yn ol? Sut mae rhywun yn gwybod pa ystod o gyfeiriadau yw fy mhroblem i. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:48, 7 Hydref 2025 (UTC) ::Yn anffodus gyda IPv6 mae'n anodd blocio ystod penodol heb flocio ISP cyfan. Ond efallai mai dyma'r unig ateb yma. Dyma chwiliad o'r cyfeiriad IP https://wq.apnic.net/static/search.html?query=240B:253:3460:9300:70C3:666B:A8C5:7DA ::Felly byddai'r ystod "240b:240::/26" yn blocio pob cyfeiriad IPv6 sy'n defnyddio darparwr "Japan Internet Xing Co" (o leia dyna un o'i blociau IP). Byddai'n dda gallu blocio cyfeiriadau penodol rhag creu/golygu tudalennau fel gwestai. Ond dyw e ddim yn edrych yn bosib, dim ond gosodiad ar draws y wici cyfan i wahardd gwestai. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:15, 7 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch Dafydd! Mae hyn yn wendid yn y fersiwn diweddaraf, felly. Mi holai ar Meta pan ga i amser, oni bai fod rhywun yn fy nghuro! O leia dw i'n gwybod beth i'w ofyn rwan! Diolch eto. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:38, 8 Hydref 2025 (UTC) == Gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn 2025 - Galwad am enwebiadau == Helo bawb. Neges isod gan Rupal, fy nghyd-weithwr yma yn WMUK - Bydd e'n wych gweld enwau o'n gymuned ni yn y mix! Mae WMUK yn hapus i gyhoeddi bod enwebiadau ar agor ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn y DU''' 2025. Rydym yn gofyn i chi [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform enwebu unigolion a sefydliadau] sydd wedi bod yn rhan o ymdrechion Wikimedia UK i hybu gwybodaeth agored yn 2024/25. Y categorïau ar gyfer eleni yw: * Wicimediwr y Flwyddyn y DU (Unigolyn) * Partneriaeth y Flwyddyn (Sefydliad) * Wikimediwr Neywdd ("Up and coming") (Unigolyn) Rydym yn chwilio am bobl a phartneriaethau o fewn cymuned Wikimedia UK sydd wedi gwneud argraff fawr arnoch gyda'u gwaith gwybodaeth agored, yn 2024/25. Rydym yn arbennig o awyddus i glywed am bobl a sefydliadau a gyflawnodd brosiectau sy'n mynd i'r afael â'n themâu strategol, sef Tegwch Gwybodaeth, Llythrennedd Gwybodaeth, a'r Hinsawdd a'r Amgylchedd. Bydd enwebiadau'n cael eu beirniadu gan aelodau'r Pwyllgor Datblygu Cymunedol a chyhoeddir yr enillwyr yn y '''Dathliad Cymunedol''' ar '''Dydd Sadwrn 15 Tachwedd 2025'''. *i ddarllen mwy am yr enillwyr llynedd, ewch i https://wikimedia.org.uk/2024/12/2024-uk-wikimedian-year-awards/ *i enwebu, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/ *i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:58, 7 Hydref 2025 (UTC) :Wel, wel, o edrych ar restr llynedd gwelais bu Wicipedwr preswyl gyda'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, ond doeddwn ddim wedi clywed am hyn, er mod i'n aelod ac yn darllen y cylchgrawn o glawr i glawrǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:41, 8 Hydref 2025 (UTC) ::O ystyried cyfraniad enfawr [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Robin]] i Wici Cymraeg dros y blynyddoedd, wedi ei symud o ychydig gannodd o erthyglau i'r cannoedd o filoedd presennol, rwy'n credu mai da o beth byddai ei anrhydeddu ef ar ei ymddeoliad. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:02, 13 Hydref 2025 (UTC) :::Cytuno ac eiliaf [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 06:51, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::Hi Paul - fel dwedais i i AlwynapHuw, plîs defnyddiwch y ddolen i enwebu (neu gefnogi enwebiadau) i wneud yn hollol siŵr mae'r trefnwr ddim yn colli enwebiadau. Diolch! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:14, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Hi - plîs rhoi unrhyw enwebiadau yn y ddolen (https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/) Dwi ddim yn gyfrifol am y gwobrau hwn (un o fy nghyd-weithiwr yw'r trefnwr) felly dwi ddim yn siwr bydd enwebiadau rhywle arall yn cael eu cyfri. Dwi wedi tynnu ei sylw hi i'r sgwrs yma ond i wneud yn hollol siŵr, plîs defnyddiwch y ffurflen Google. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:08, 14 Hydref 2025 (UTC) :Dolen i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol nawr yn barod - [https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059?aff=oddtdtcreator&_gl=1%2Ap0azzm%2A_up%2AMQ..%2A_ga%2ANDA4MzAyNzQ0LjE3NTk3NDk4NTQ.%2A_ga_TQVES5V6SH%2AczE3NTk3NDk4NTMkbzEkZzAkdDE3NTk3NDk4NTMkajYwJGwwJGgw#search cofrestriad drwy Eventbrite]. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 13:40, 21 Hydref 2025 (UTC) == Yr Amgueddfa Genedlaethol yn agor ei drysau! == Yn dilyn tua 15 mlynedd o ofyn yn daer, o drafod yn bwyllog, ac o'u beirniadu'n agored... mae ein Hamgueddfa wedi rhyddhau dros 2,000 o luniau bendigedig ar drwydded agored Comin Creu. [https://images.museumwales.ac.uk/home?WINID=1759844199728 Dyma nhw!] Y cam nesaf yw uwchlwytho torfol i Gomin Wicimedia. Dyma beth sydd ar Comin ar hyn o bryd: [[:Commons:Category:Amgueddfa Cymru – Museum Wales]]. Mae na sawl teclyn i wneud y gwaith hwn; yr un a ddefnyddiais i uwchlwytho 850+ o dudalennau ''Llyfr Coch Hergest'' oedd 'OpenRefine': [https://openrefine.org mae'r cyfarwyddiadau a'r teclyn (am ddim) yn fama]. Amdani, rhywun? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:49, 8 Hydref 2025 (UTC) :Go dda - yr holl blagio wedi talu'i ffordd yn y pen drawǃ Diolch am dy ddyfalbarhad. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:59, 9 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch {{u|Rhyswynne}}! ::{{Ping|Gemma Coleman (WMUK)}} - os y gwnei di ofyn yn garedig i Sara neu Richard, dw i'n siwr y gwnawn nhw (neu ti?) torflwytho (mass upload) y lluniau yma. Gall y disgrifiadau hefyd fod yn y ddwy iaith: mae'r metadata ar gael. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:55, 15 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch! Dwi wedi tynnu eu sylw i'r edefyn hwn yn barod ac wedi ychwanegu hwn i fy 121 nesaf i drafod. Ar hyn o bryd mae OpenRefine (a torflwytho) dim rhywbeth dwi'n gwybod sut i wneud o gwbl! Hefyd, mae nifer o brosiectau gwaith arall 'da fi felly mae rhaid i fi gytuno blaenoriaethau gyda Sara. :::Ond bydd yn siom fawr i golli'r cyfle i ddefnyddiau'r delweddau felly wna i wneud fy ngorau i sortio rhywbeth. Hefyd, os mae unrhyw un yma gyda diddordeb yn hwn ond hoffi ryw fath o gymorth, hyfforddiant ac ati, rhowch wybod i fi - falle gallai gweithio gyda'i gilydd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:49, 21 Hydref 2025 (UTC) ::::Can diolch! Mi gaf innau olwg pan gaf amser. Am y cyntaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:53, 22 Hydref 2025 (UTC) == Adolygiad cynnwys ar gyfer digwyddiad "World AIDS day" == Mae’r [[metawiki:Wikimedia_LGBT+/Portal|grŵp defnyddiwr WMLGBT+]] yn chwilio am siaradwr Cymraeg gyda gwybodaeth a dealltwriaeth ynghylch HIV ac AIDS i wneud adolygiad o ba cynnwys sy’n ar gael yn barod am y pwnc ar Wicipedia Cymraeg a pa erthyglau sy’n angen gwella, cyfeiriadau neu sydd ddim yn bodoli. Mae’r bwriad yw creu rhestr o tasgau ar gyfer unrhyw siaradwyr Cymraeg sy’n mynychu’r Golygathon ar ddiwedd mis Tachwedd yng Nghaerdydd i nodi “World AIDS Day”. Efallai bydd rhywfaint o gyllideb i dalu am amser yr ymchwilydd. Oes gennych unrhyw ddiddordeb neu cwestiynau, cysylltwch [mailto:owen@wmlgbt.org owen@wmlgbt.org].  [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:13, 9 Hydref 2025 (UTC) :Hapus i helpu, o ran cyfieithu, ond mae fy ngwybodaeth o'r ddau gyflwr yn dennau iawn, er mawr gywilydd imi! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:59, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch! Mae yn bendant lot o waith cyfieithu i wneud i fod yn siŵr! @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] - dwi'n tagio chi i dynnu eich sylw i hwn. Paul - dwi ddim yn siŵr pa mor aml Owen yn ymweld Y Caffi, ydych chi'n hapus i gysylltu fe yn syth neu ydych chi'n hapus i fi rhannu eich cyfeiriad e-bost gyda fe? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:26, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Dim ond pam cafodd rhywun yn fy nhagio 😅 :::@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] rwyt ti'n croeso i rhannu fy nghyfeiriad ebost gyda pobl sy'n hoffi helpu. :::@[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]]: Rhaid i ni ffeindio rhywun sy'n gallu ymchwilio lle (yn Wicipedia Cymraeg) angen mwy o ystyriaeth ar bwnc HIV/AIDS. Ond mae llawer o erthyglau Seisnig dyn ni'n gallu cyfieithu hefyd. Diolch am atebu; dwi'n siŵr bod ni'n gallu croesawu eich cymorth — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 13:11, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::{{Ping|Paulpesda}} er gwybodaeth, mae Owen yn foi da, uchel iawn ei barch gan Wikimedia UK ayb a'r byd technoleg gwybodaeth drwy'r byd. Mae hefyd yn gweithio yn Llundain: handi iawn! Ac yn bwysicach na dim... yn gyfaill i ni yma ar cy-wici! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:00, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]], rwyt ti'n garedig iawn! Ond gweith''iais'' i yn Lundain; rŵan, dwi'n byw yng Nghanol Caerdydd (ers 2 flynedd) a dwi'n gweithio o gartref yma 😅 — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 09:42, 15 Hydref 2025 (UTC) ::::::O uffern i'r Nefoedd, felly! ;-) bydd rhaid cael sgwrs dros beint! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 14:43, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::::Bydda i am y cyfarfod bod Gemma wedi crëu: [[m:Meetup/Cardiff/5]] (ond bydda i'n tipyn hwyr) — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 14:52, 15 Hydref 2025 (UTC) == Coleg Cenedlaethol Cymru == Byddwch yn ofalus wrth ddyfynu o ddeunydd gan y [[Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol|Coleg Cenedlaethol Cymraeg]], gan imi ddod ar draws sawl ffaith anghywir yn eu deunydd, ac ar eu gwefan. Gwell croes-wiro bob amser i fod yn saff. Er enghraifft, mae nhw'n nodi mai ym 1936 y cyhoeddwyd y nofel ''[[Y Wisg Sidan]],'' ond ym 1939 sy'n gywir, fel ag y mae yn y ''[[Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru]]'' ac ar ein tudalenau ni! Felly hefyd gyda blwyddyn darlledu'r addasiad i deledu, ''[[Y Wisg Sidan (cyfres deledu)|Y Wisg Sidan]]'' sef 1997 ganddynt hwy [blwyddyn yr ail-ddarlledu] ond ym 1995 cafodd y gyfres ei darlledu gyntaf, gan ennill gwobrau [[BAFTA Cymru]] ym 1996. Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:04, 16 Hydref 2025 (UTC) == Cyfarfod Wikimedia Caerdydd, 6 Tachwedd 2025 == Mae @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] eisoes wedi crybwyll hyn mewn sylw uchod, ond dyma [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/5/cy wybodaeth am y digwyddiad, sydd ar gael yn Gymraeg] bellach. O edrych yn ôl ar hen hysbysiadau, sylweddolais bod dros 10 mlynedd ers ein digwyddiad diwethaf yng Nghaerdydd - mae amser yn hedfan. Byddai'n grêt gallu cwrdd efo rhai ohonoch yno. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:24, 17 Hydref 2025 (UTC) :Cofiwch am y digwyddiad hwn yr wythnos hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:09, 31 Hydref 2025 (UTC) ::Sut aeth hi, Rhys? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:33, 17 Tachwedd 2025 (UTC) :::Aeth yn dda iawn, diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Daeth 11 person, rhai heb olygu o gwbl (gan gynnwys aelod o gymdeithas hanes leol) a phobl sy'n ymddiddori mewn sawl pwnc/wici gwahanol. Efallai trefnir digwyddiad tebyg ym mis Ionawr. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:46, 17 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Fantastig {{u|Rhyswynne|Rhys}}! Mae 11 yn dorf fawr, y dyddiau hyn! Dw i'n dal i gofio'r golygathon cyntaf hwnnw yn y Llyfrgell Ganolog. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:17, 20 Tachwedd 2025 (UTC) == Oes myfyrwyr yma? (Galwad am bapurau) == Mae'r [https://celticstudents.blogspot.com/ Gymdeithas Myfyrwyr Astudiaethau Celtaidd] wedi agor eu galwad am bapurau i fyfyrwyr cyfredol a rhai sydd newydd raddio. Oes unrhyw fyfyriwr yma gyda diddordeb (falle sydd a chysylltiad â ieithoedd Celtaidd ar Wiki?) Mae'r gynhadledd yn ddigwyddiad hybrid yn yr Iwerddon ar yr 11eg o Fehefin hyd y 13eg o Fehefin 2026 ac mae'r dyddiad cau i roi eich crynodeb ar y 12fed o Ragfyr - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScsDRbzUe_ffIdiWAvIqsWTT7yb1oO0zCykg9assb_ccy4eVg/viewform dolen yma] (Fel arfer, rhowch wybod i fi os hoffech chi gael sgwrs/cymorth/mwy o fanylion am hyn.) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:07, 21 Hydref 2025 (UTC) == Dathliad cymunedol 15 Tachwedd == Diolch am eich enwebiadau ar gyfer y gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn. Os hoffech chi ymuno â ni am ein Dathliad Cymunedol (Dydd Sadwrn 15fed Tachwedd 11yb - 1yh) ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 i gofrestru. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:06, 28 Hydref 2025 (UTC) == Ffilmiau bot "am berson" == Mae 'na gwenid ar Wicidata bod y categori "ffilmi am berson" (Q645928) heb fflag sy'n mynnu bod enw "y person" yn rhan o'r data. Newydd dreulio amser yn rhoi enw "y person" a phwt o wybodaeth amdano ar erthygl [[I Accuse!]], rhywbeth byddwn yn disgwyl i Wicidata ei ddarparu ar erthyglau bot! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) :Cytuno. Dros dro, ar Wicidata, dw i wedi rhoi Alfred Dreyfus fel 'Prif bwnc' y ffilm, ac mae hwnn'n llifo i'r Wybodlen. Gelli godi'r datrusiad (dy awgrym) ar dudalen Cymuned WD hefyd, cofia. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:31, 17 Tachwedd 2025 (UTC) == Cyfieithiad digwyddiad Diwrnod AIDS y byd == Hiya! Cyn mynd ar wyliau blynyddol roedd fi trio cyfieithu'r tudalen digwyddiad ar gyfer y digwyddiad World AIDS day yng Nghaerdydd diwedd Tachwedd (https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy). Dwi wedi gwneud fy ngorau ond dwi'n teimlo fel dwi wedi rhedeg mas o amser i fod yn hollol ofalus a hefyd, mae'n falle yn gam rhy bell am fy Nghymraeg! Os bydd unrhyw un yma sy'n fodlon i brawf darllen a chywiro unrhyw gamgymeriadau yn fy Nghymraeg, byddwn i ddiolchgar iawn! (Hefyd, mae'n amlwg dwi ddim wedi cweit yn deall sut mae'r offer cyfieithu yn gweithio ac mae'r dolenni wedi diflannu!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 17:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) == Enwau Groeg yr Henfyd == Nodyn sydyn i holi ynghylch cyfieithu enwau cymeriadau o [[Groeg yr Henfyd]]. Wrthi yn cyfieithu erthyglau am ddramâu [[Soffocles]] ac eraill, ac yn sylwi weithiau bod yr enwau / cyfieithiadau mae'r beirdd fel [[Euros Bowen]] neu [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]] yn ei ddefnyddio / gynnig, yn wahanol i'r rhai sydd eisoes ar waith ar Wicipedia Cymraeg. Er enghraifft, y proffwyd dall [[Tiresias]]. "Teiresias" mae Bowen yn ei ddefnyddio, sy'n agosach at y "Teiresias / Τειρεσίας" wreiddiol, ond defnyddiodd @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] Tiresias. Tydwi ddim yn ddigon o ieithydd i ddadlau pa un sy'n fwyaf cywir, ond byddai'n dda derbyn barn er mwyn cysoni'r holl erthyglau. Yr un modd gyda Thesews, brenin Athen. Thesews sydd gan Bowen, ond [[Theseus]] sydd gennym ni, er mai "Thesews" sydd yng nghorff yr erthygl. Ydi hi'n iawn imi addasu'r hyn sydd gennym i gyd-fynd â'r cyfieithiadau cyhoeddedig? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 12:24, 7 Tachwedd 2025 (UTC) :Yn wir, mae'r peth fel siop siafins, er nad oes ateb amlwg. Wrth wraidd y broblem mae'r arfer Seisneg o droi enwau Groegaidd yn rhai Lladin. A phan, ar ben hynny, rydyn ni'n Cymreigeiddio'r ffurfiau Saesneg-Lladin, mae'n mynd yn gymhleth iawn. Felly mae dewisiadau anghyfforddus i'w gwneud yn aml. O'm rhan i, byddwn i'n falch o'ch gweld chi'n tacluso rhywfaint o'r pethau hyn, Paul. ("Thesews" yw'r ffurf yn ''Geiriadur yr Academi'', a dydw i ddim yn siŵr pam nad yw hynny'n cael ei ddefnyddio ar gyfer teitl yr erthygl.) [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:05, 7 Tachwedd 2025 (UTC) ::Diolch. Wedi dechrau ar y twtio. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:26, 8 Tachwedd 2025 (UTC) ::Wedi creu y dudalen a'r rhestr hon [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]] er mwyn cysoni'r enwau. Mae ambell i deitl / enw yr erthyglau Cymraeg yn dal i ddefnyddio'r teitl Saesneg. A ddylem gywiro rheiny hefyd? @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]]@[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 21:28, 8 Tachwedd 2025 (UTC) :::Tydw ina ddim o bell ffordd yn arbenigwr, a fy naliadau wedi newid dros y blynyddoedd. Dw i'n cofio dadlau y dylem gadw'n slafaidd at yr hyn mae'r ffynonellau solad yn ei ddweud, ond bellach, dwi'n meddwl y dylem ni, weithiau benderfynu rhai pethau fel hyn ein hunain. Mae'r 'ffynonellau solad' yn aml yn simsan, yn gwrth-ddweud ei gilydd neu wedi dyddio'n arw. Dw i'n hoffi dy syniad o restr i geisio barn, sgwrs ac yna cytundeb a chysondeb traws-cy-wici. Efallai hefyd, ryw ddydd y byddai rhestr enwau pobl o'r Hen Roeg (a Rhufeinig!) hefyd yn beth da. Mae pob ebw lle sy'n gorffen gyda 'eus' yn amlwg yn trosi'n naturiol, yn Cymreigio'n naturiol i 'ews', fel yr awgryma Craigysgafn, uchod. Felly hefyd (yn fy marn i) y dylid trosi 'hydro' yn 'heidro'... ond sgwrs arall yw honno! Diolch am dy waith efo hwn Paul; efallai yn nes ymlaen y medri gynnig pennod ar hyn i'w roi yn ein [[Wicipedia:Arddull|Polisi arddull]]? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:19, 9 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Diolch. Dwi'n sylwi bod 'us' yn troi'n 'os' hefyd. Cytuno bod hi'n hen hir ddadl ddi-ateb! Hyd yn oed pan oeddwn yn astudio Lefel A yn yr ysgol 35 mlynedd yn ôl! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:26, 9 Tachwedd 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics yn Aberystwyth == Helo pawb. Mae dal amser i gofrestru am y digwyddiad yma! Diwrnod allan yn Aberystwyth, Paned am ddim, cyfle i gwella'r byd trwy olygu Wicipedia? Oes angen rhagor o rhesymau?! Pwnc y digwyddiad bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn y Llyfrgell Gen. Mae na gwahoddiad cynnes i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) == Diolch == Dim ond nodyn o ddiolch i'r gymuned am fy enwebiad ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn 2025'''. Wedi ei werthfawrogi yn fawr. Llongyfarchiadau hefyd i @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am ei enwebiad yntau. Er na fu'r ddau ohonom yn llwyddianus y tro yma, dwi'n siwr ein bod yn gwerthfawrogi'r gydnabyddiaeth yn fawr, ac yn falch o weld bod y Wicipedia Cymraeg yn cael ei phriod le, gyfochor â'r rhai drwy'r byd. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:36, 16 Tachwedd 2025 (UTC) :Ia wir, diolch gyfeillion. Dw i wedi enwebu un ohonoch yn flynyddol dros y 10 mlynedd diwethaf, heb lwc. A llongyfs Paul. Efallai ei bod hi'n bryd i cy-wici ddewis Wicipediwr y Flwyddyn ein hunain, ac nid gadael i bobl o'r tu allan, na wyddan nhw fawr o ddim am ein gwaith yma, i ddewis ar ein rhan! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:53, 16 Tachwedd 2025 (UTC) == Enable global sysops on this wiki? == <div class="cd-moveMark">''Moved to [[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi#Enable global sysops on this wiki?]]. [[Defnyddiwr:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Codename Noreste|sgwrs]]) 04:46, 18 Tachwedd 2025 (UTC)''</div> == Pythefnos brysur ar gyfer digwyddiadau Wiki == Mae nifer o ddigwyddiadau Wiki sy’n eisiau denu siaradwyr Cymraeg dros y pythefnos nesaf. Mae’r manylion yn y [https://mailchi.mp/7132aa06fbfc/z6dydykmbj cylchlythyr Cymru newydd] (tanysgrifio [https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru yma]) ond isod yw crynodeb bach… '''Dydd Gwener 28ain yn Aberystwyth''' - [https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 Golygathon Wici-Fflics] gyda Jason yn y Llyfrgell Genedlaethol '''Dydd Sadwrn 29ain yng Nghaerdydd''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy Golygathon Diwrnod AIDS y Byd] yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd. '''Dydd Sadwrn 29ain AR-LEIN''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:World_AIDS_Day_2025_online Golygathon Diwrnod AIDS y Bydd ar-lein]. Does dim cyfieithu byw i'r Gymraeg ond mae llwyth o erthyglau ‘da nhw sy’n angen fersiynau Gymraeg. '''Dydd Sadwrn 6ed Rhagfyr AR-LEIN''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. Am fwy o wybodaeth neu i gofrestru, dilynwch y dolenni uchod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:45, 26 Tachwedd 2025 (UTC) :Whaw! bwydlen blasus iawn, Gemma! Gwych iawn! Dw i yng Nghaerdydd ddydd Sadwrn, i weld y rygbi, ond duw a wyr os y caf amser i bicio i fewn i'r Llyfrgell Ganolog. Cawn weld! Pob hwyl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:10, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ::Oooh - mwynhau! (Yn anffodus, dwi ddim yn disgwyl llawer yn erbyn De Affrica ar hyn o fryd, ond mae gwyrthiau'n digwydd). Byddwn ar y 5ed llawr yn y llyfrgell o 1yh os hoffech chi ddod draw cyn y gêm (a diolch am yr atgoffiad am y rwgbi)!!! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:03, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ==David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)== Wedi sylwi bod yr erthygl wedi ei nodi fel un i'w dileu gan [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] gydag un o'r rhesymau: "Dim byd yn nodedig.". Mae cas gen i'r miloedd o erthyglau un llinell o fywgraffiadau sydd ar Wicidpedia. Nifer fawr ohonynt wedi eu creu fel rhan o brosiect "Wicibobl" deng mlynedd yn ôl. Mae angen "prosiect" newydd i wella'r fath erthyglau! Ond rwy'n anghytuno a barn Robin bod 'Druisyn' yn un sydd un mor ddi-nod ag i beidio haeddu erthygl. Roedd yn weinidog Wesla o'r un oed ag [[John Evans (Eglwysbach)|Eglwysbach]], cafodd y ddau eu geni yr un flwyddyn a'r ddau eu derbyn i'r weinidogaeth yr un pryd. Eglwysbach, yn ddi-os oedd brenin ei enwad yn y cyfnod, ond roedd 'Druisyn' yn dywysog amlwg. Rwyf wedi symud yr erthygl wreiddiol o [[David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)]] i [[David Jones (Druisyn)]] ac wedi ei wella. Mae llawer iawn fwy gallwn ychwanegu ato, ond rwy'n gobeithio bod y pwt o ychwanegiad yn ddigon i berswadio Robin o haeddiant lle Druisyn yn ein harlwy [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:20, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) : Pwrpas Tudalenau Sgwrs ar ein herthyglau yw rhoi lle i drafodaethau fel hyn, Alwyn, neu bydd y Caffi'n boddi gyda manion. : Drwy greu erthygl newydd sbon ac ailgyfieriad, dyw 'Hanes yr Erthygl', bellach, ddim ar y dudalen newydd. Mi wnai gynnwys pwt yn fano i gywiro hyn. Er mwyn cadw'r erthygl wreiddiol, y dull arferol yw symud y dudalen a thrwy wneud hyn mae hanes y dudalen (a phwy a'i chreodd) yn mynd gyda hi. : Amlygrwydd. Doedd yr erthygl ddim yn cynnwys y wybodaeth ti'n ei nodi fod Druisyn yn nodedig am fod yn 'dywysog amlwg ei enwad'. Ond dyw'r erthygl newydd ddim chwaith. Heb gyfeiriadaeth i ffynhonnell solad, gall person ddim fod yn nodedig. Mae ein polisi ([[Wicipedia:Amlygrwydd]]) yn nodi'r meini prawf. Efallai fod y dyn yn nodedig, ond doedd yr erthygl fel ag yr oedd ddim yn dweud hynny. Er enghraifft pe bai'r erthygl Wici ar Druisyn wedi nodi fod erthygl arno yn y [[Y Bywgraffiadur Cymreig]] (a chyfeiriad i'r wefan honno) yna byddai'n nodedig. : 'Wicibobl' - doedd gen i ddim i'w wneud gyda'r prosiect yma, Alwyn, ar wahan i awgrymu (gydag eraill) fod angen mwy o gnawd ar yr erthyglau. Prosiect y LlyfrGen ydoedd. :Yn olaf, wnes i [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=David_%27Druisyn%27_Jones_%28gweinidog_a_llenor%29&diff=14344960&oldid=14344922 ychwanegu'r Nodyn ar yr erthygl gyda mwy nag un rheswm]: ''Dim byd yn nodedig. Dim cyfeiriadaeth. Dim Categori. Ddim chwaith yn cyrraedd y lleiafrif sydd ei angen (2 baragraff) a dim gwybodlen.'' Nid fod y gwrthrych yn nodedig yn unig. Cofion cynnes... Robin - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:50, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) ::{{Ping|Llywelyn2000}}{{Ping|AlwynapHuw}} Pan welais i'r erthygl wreiddiol, deallais fod nodyn Robin yn golygu bod ganddi nifer o broblemau yr oedd angen eu datrys cyn iddi gyrraedd safon dderbyniol. Un ohonynt oedd nad oedd yn egluro pam roedd Druisyn yn nodedig. Edrychais i o gwmpas i weld a oedd ateb cyflym, ond heb lwyddiant. Ac yn awr mae Alwyn wedi gwneud gwaith gwych i ddangos yr union beth roedd Robin yn chwilio amdano. Felly gweithiodd popeth yn y ffordd y dylai. Pan oeddwn i'n ennill fy mywoliaeth fel golygydd, fy arwyddair oedd: "Ni allaf i obeithio gwneud y llyfr hwn yn berffaith, ond gallaf i geisio ei wneud yn well." A dyna'r cyfan y gallwn ni ei wneud gyda phrosiect mor enfawr â Wicipedia: daliwch ati a brwydro yn erbyn y talcen caled. Diolch i bawb am eu hymdrechion! Dafydd [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:58, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) :::Rhoddodd rhywun nodyn uwch ben yr erthygl yn fwgwth ei ddileu. Mi ysgrifennais i erthygl deg am yr wrthrych, ac rwy'n cael fy meirniadu! Naw wfft i'r fath nonsens! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:13, 4 Ionawr 2026 (UTC) == Gêm fach Wiki ar gyfer y cyfnod Dolig? == Chwilio am rywbeth ymlaciol i wneud ar Wiki dros y cyfnod Dolig? Neu rywbeth hawdd i ddenu eraill i gyfrannu i'r bydysawd Wici? Beth am chwarae "The Distributed Game"? (lot gwell na Monopoly!) Mae'n gêm sy'n wedi cael ei chreu er mwyn cyfateb erthyglau a chategorïau Wici newydd gyda gwrthrychau Wikidata ac mae'n bosib cyfatebu erthyglau ar Wicipedia Cymraeg gyda'r gwrthrych perthnasol ar Wikidata - dolen yma https://wikidata-game.toolforge.org/distributed/#game=82&opt={%22type%22%3A%22cy%22}. Darllenwch y crynodeb o'r erthygl Cymraeg a phenderfynu os mae'n ynghylch y gwrthrych Wikidata neu na (neu ddewis "Skip") Rhywbeth hawdd i wneud o'r soffa am Wicipedwyr brwdfrydig ond yn hefyd yn addas am siaradwyr Cymraeg llai hyderus neu ddysgwyr achos y cyfan sy'n eu hangen yw digon o Gymraeg i wybod os bydd y crynodeb yn berthnasol i'r gwrthrych Wikidata ac mae opsiwn i hepgor os dydyn nhw ddim yn deall. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:39, 23 Rhagfyr 2025 (UTC) :Welais i'r neges isod mewn un o'r grwpiau Wiki Telegram ddoe gan y crëwr o "The Distributed Game" :''"Just to note the amazingness of the Welsh community, there are now 0 potential matches for cywiki in the game! (until more articles are created...)"'' :Jobyn gwych pawb! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:24, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Allan o Hawlfraint 01/01/2026 == Ar y cyntaf o Ionawr pob blwyddyn bydd llyfrau awduron a fu farw dros 70 o flynyddoedd namyn ddiwrnod yng nghynt yn dod yn rhydd o hawlfraint. Ar Ddydd Iau bydd gweithiau'r awduron Cymraeg isod, a fu farw ym 1955, ymysg y rhai sydd yn dod yn rhydd o hawlfraint: *James Ifano Jones (Ifano), Llyfrgellydd *[[William Ambrose Bebb]]—tua 20 o lyfrau *[[Edward Morgan Humphreys]]—Dirgelwch yr anialwch (1911), Rhwng rhyfeloedd (d.d.); Yr etifedd coll (d.d.); Y llaw gudd (1924); Cymru a'r wasg (1924); Dirgelwch Gallt y Ffrwd (1938); Detholiad o lythyrau'r hen ffarmwr (1939); D. Lloyd George (1943); Ceulan y Llyn du (1944); Y wasg yng Nghymru (1945); Gwŷr enwog gynt, 1 (1950); Profiadau golygydd (1950); Gwŷr enwog gynt, 2 (1953); *[[David Bowen (Myfyr Hefin)]]—Oriau Hefin (1902), Emynau pen y mynydd (1905) Cerddi Brycheiniog (1912). Llyfrau coffa ei frawd [[Ben Bowen]] *[[Thomas Jones (1870-1955)|Thomas Jones]]—Cerrig milltir (1942) a nifer o lyfrau Saesneg *John Pierce—Tri mewn trybini (1933), Dan lenni'r nos (1938), Blacmel (1946) *William Philip Jones—esboniadau *[[Robert Dewi Williams]]—Clawdd Terfyn, *[[Gwilym Davies]]—Y Byd ddoe a heddiw [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:41, 30 Rhagfyr 2025 (UTC) == British Newspaper Archive newydd ei ychwanegu at Lyfrgell Wicipedia == Rwyf wedi sôn am Lyfrgell Wicipedia o'r blaen, adnodd o ffynonellau academaidd ac eraill sydd yn costio lawer i danysgrifio iddynt, fel arfer, ond sydd ar gael am ddim i olygwyr cyson safleoedd Wici. Adnodd newydd sydd wedi ychwanegu at yr arlwy yw ''"The British Newspaper Archive"'' sydd yn cynnwys nifer o bapurau newyddion lleol a Phrydeinig hyd at 1999. Trysor os am ysgrifennu erthyglau am bobl neu ddigwyddiadau hyd at chwarter canrif yn ôl! Mae modd cael tanysgrifiad i'r llyfrgell os: *Mae gennych gyfrif sydd o leiaf 6 mis oed *Rydych wedi gwneud o leiaf 500 o olygiadau i brosiectau Wikimedia *Rydych wedi gwneud o leiaf 10 golygiad i brosiectau Wikimedia yn ystod y mis diwethaf *Nid ydych wedi'ch rhwystro rhag golygu prosiect Wikimedia ar hyn o bryd Mae'n wirioneddol werth chweil cael mynediad i'r llyfrgell gweler https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ am fanylion [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:09, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Dw i wedi clywed dipyn am hwn ond erioed wedi tanysgrifo / cofrestru. Bydd dy ddolen ac esboniad yn arbed hanner awr! Diolch o galon. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:24, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am hwn Alwyn. Rwy wedi bod yn defnyddio Newsbank drwy gofrestriad y Llyfrgell Gen. Oes angen cofrestru ar wahan i'r "British Newspaper Archive" felly, er fod y ddolen yn dechrau o Lyfrgell Wicipedia? Un peth anffodus rwy wedi sylwi yw diffyg deunydd papurau fel y Western Mail o'r 1980au/1990au. Mae stwff o 2000 ymlaen i gael yn electronig drwy Newsbank, a mae yna sganiau hen iawn ar gael ond dim byd yn y canol. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 13:31, 6 Ionawr 2026 (UTC) ::Ar y cyfan mae'r papurau newyddion sydd ar gael trwy docyn darllen LlGC yn deitlau mawr Prydeinig, y ''Times'', y ''Guardian'', y ''Daily Mirror'' ac ati. Mae British Newspaper Archive efo mwy o bapurau rhanbarthol a lleol megis ''Daily Post'', ''Western Mail'' a rhai lleol fel y ''North Wales Weekly News'', ''Cambrian News'', ''Cardiff Post''. Mae rhai o bapurau Cymraeg yno hefyd ''Y Dydd'' yr ''Herald Gymraeg'' ac ati (ond nid ''Y Cymro'' ysywaeth). Mae Llyfrgell Wicipedia hefyd yn cynnwys mynediad at safleoedd fel NewspaperARCHIVE.com, efo papurau o'r UD a Chanada a Newspapers.com (rhan o deulu Ancestry.Com) sydd â phapurau o bob gwlad ac iaith. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:24, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Categoriau ac Isgategoriau == Gweler dudalen sgwrs y Cateogri "Cerddi Cymraeg" (sorri, ddim yn siwr sut i greu dolen i dudalen sgwrs cateogri. Dwi'n meddwl bod hyn yn gwestiwn all fod yn berthnasol at lawer o bethau eraill heblaw cerddi, sef unrhywbeth y gellir ei osod o fewn uwch-gategori ac hefyd is-gategori. I grynhoi fy sylwadau yna: mae rhai cerddi ar wicipedia yn yr uwch gateori "Cerddi cymraeg" a rhai wedyn dim ond mewn is-gategoriau e.e. "Cerddi cymraeg am farwolaeth", "Pryddestau", "Cerddi Cymraeg o Gymru" ac ati, a llawer ohonynt yn y ddau. Rydw i wedi rhoi pob cerdd dwi wedi creu tudalen iddi yn yr uwchgategori (a weithiau'r isgategoriau hefyd) gan fy mod i'n ''gweld budd mewn cael un rhestr gynhwysfawr o bob cerdd cymraeg â thudalen iddi ar wicipedia'', nad yw'n bodoli ar hyn o bryd. Ond mae defnyddiwr eraill wedi symud rhai o'r cerddi allan o'r uwch-gategori yna. Oes consensws?--[[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 08:14, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Dyma ddolen i'r tudalen: [[Sgwrs Categori:Cerddi Cymraeg]]. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:49, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch. @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] oedd yr defnyddiwr symudodd 'Y Gorwel' - tybed a fyddent yn fodlon eglur eu rhesymeg? [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 15:07, 9 Ionawr 2026 (UTC) ::Diolch Figaro, rydw i wedi ymateb ar y dudalen sgwrs. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 22:55, 9 Ionawr 2026 (UTC) == Digwyddiadau ym mis Ionawr == Blwyddyn Newydd Dda pawb! Gobeithio gawsoch chi gyd amser i ymlacio a mwynhau dros y Nadolig. Dwi'n gwybod am ddau beth Wiki sy'n digwydd dros fis Ionawr gyda chysylltiad i Gymru neu'r Gymraeg (ond os mae mwy yn digwydd dwi'n mwy na hapus i gefnogi neu hybu nhw - rhowch wybod i fi)! '''Dydd Sadwrn 17eg Ionawr AR-LEIN (ail-drefnwyd o'r 6ed Rhagfyr)''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. (Ond yn anffodus, dyma'r un amser â "[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Navigating_challenging_topics;_Creating_a_toolkit_for_supporting_editors Navigating Challenging Spaces]", digwyddiad arall ar-lein.) '''Dydd Iau 22ain Ionawr yng Nghaerdydd''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/6/cy Wiki Meet Up yn Bru Coffee] (Heol y Frenhines) 6yh Rydym hefyd yn chwilio am wirfoddolwyr i helpu gyda [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales Wiki Loves Folklore] sy'n dechrau 1af Chwefror. [https://docs.google.com/document/d/1Pb481WON3dLHmhieouTklMkeBUQs7GywK-pFyh8Wg1s/edit?tab=t.0 Fwy o wybodaeth yma] neu cysylltwch fi ar gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Ac i orffen, dyma'r ddolen i'r [https://mailchi.mp/71293f340a72/z6dydykmbj-5239135 cylchlythyr Ionawr] ar gyfer unrhyw un sy ddim wedi tanysgrifio ond hoffwn gael y gwybodaeth [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:37, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Enwau gwledydd? == Tybed gai holi ynglŷn â phwy sydd wedi penderfynu cael enwau gwledydd de Amercia wedi'u sillafu mewn Cymraeg ffonetig reit od? EE Feneswela, Tsile, Wrwgwái etc. Heblaw am fod yn ddryslyd ac anghyfarwydd i ddefnyddwyr Wicipedia, onid hyn i gyd yr un fath o beth a sillafu "Caernarfon" yn "Karnarvon" gyda "K" a "V" - fyddai ddim yn dderbyniol i ninnau?? Oni fyddai'n dangos parch i bobloedd y gweldydd yno i ddefnyddio'r enwau fel sydd yn eu hiaithoedd nhw, EE "Venezuela"? Hyd y gwyddai i, unig wlad de America gydag enw Cymraeg sy wedi datblygu’n naturiol ydy "Yr Ariannin". Yn sicr does 'na'r un siaradwr Cymraeg sy'n galw prif ddinas Rwsia yn "[[Moscfa]]"??? Neu os am gadw at y defn yno, I fod y gyson, dylai "Buenos Aires"  troi'n "Bwenos Eires", "Chicago" yn "Tsicago" a "Leipzig" yn "Leibtsich"? ''-- Mae ddrwg iawn gennyf swnio fel swnyn!! Mae Wicipeida yn hollol wych... a llawer o ddiolch i bawb am eu holl waith ffantastig!'' Llawer o ddiolch Huw [[Defnyddiwr:Huw P|Huw P]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Huw P|sgwrs]]) 19:53, 11 Ionawr 2026 (UTC) :Haia Huw, a diolch am dy gwestiwn a'th bryder. Os oes un maes sydd wedi rhannu cymuned WP dros y blynyddoedd, yna dyma fo!!! Ond, mae angen ail-godi'r peth, wrth gwrs, a newid cyfeiriad os oes angen. :Mae enw pob gwlad yn cael ei ystyried ar dudalen Sgwrs y wlad honno. Cymer olwg rai ohonynt yn gyntaf. :Dyma ein polisi: [[Wicipedia:Arddull#Gwledydd]], sydd wedi esblygu dros yr ugain mlynedd diwethaf a dyma dabl gyda ein henw dethol yn y golofn olaf: [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. :Efallai erbyn hyn fod angen hefyd colofn arall yn y tabl uchod: colofn i waith Comisiynydd y Gymraeg ac Uned Ddata a Chyfnewid, Llywodraeth Cymru; roedd [[Dylan Foster Evans]] yn rhan o'r gwaith hwn ac mae'n golygu yma bob yn hyn a hyn dan yr enw {{u|Troellwr}}. Byddai hyn yn fan cychwyn da: colofn newydd (yr olaf ond un o'r dde), gyda'u hawgrym nhw. Yna trafodaeth cyffredinol yma yn y Caffi. Dyna fy awgrym, ond mae gan lawer iawn ddiddordeb yn yr hyn rwyt ti'n ei godi, dwi'n siwr! :Bydd barod! Rwan ta, gad i mi nol ecsoset neu ddau... :Cofion cynnes - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 20:43, 11 Ionawr 2026 (UTC) ::Heia Huw. Mae pwnc enwau gwledydd yn ddadl hen iawn ar Wicipedia (cafwyd y trafodaethau cyntaf dros 20 mlynedd yn ôl!). Bu sawl defnyddiwr o blaid dilyn safonau'r drefn addysg ar y pryd (Yr Atlas Cymraeg Newydd), sy'n defnyddio'r ffurfiau brodorol gan amlaf (ac eithrio enwau cyffredin iawn megis Ffrainc a'r Aifft, wrth gwrs), a defnyddwyr eraill o blaid ffurfiau wedi eu Cymreigio, yn enwedig os oedd enghreifftiau o'r ffurfiau hynny mewn geiriaduron, gwefannau a thestunau Cymraeg. Cafodd yr atlas ei feirniadu am ambell dewis rhyfedd megis "Ukrain" a "Slovenija". Am ddeng mlynedd gyntaf y prosiect, nid oedd cysondeb. [[Sgwrs:Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg|Yn 2013, cytunwyd ar bolisi]] o dderbyn sillafiad [[Geiriadur yr Academi]] (sy'n llawn esiamplau megis Feneswela ac Wrwgwái), ac i ddefnyddio ffurf ffonetig os nad yw'r enw yn y geiriadur. ::Bellach, fel y noder Llywelyn, mae Llywodraeth Cymru argymell [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr ei hun] ar gyfer enwau gwledydd yn Gymraeg, gan gynnwys nifer o enwau nad ydynt yn Yr Atlas Cymraeg Newydd (e.e. Affganistan, Ciwba, Mecsico, Wcráin), ac mewn ambell achos hyd yn oed yn cadw'r ffurf Saesneg (Cape Verde, Philippines). ::Nid oes polisi ynglŷn â dinasoedd, taleithiau, ac ati. Fel rheol defnyddir y ffurf frodorol os nad oes enw Cymraeg traddodiadol, ond gall hyn fod yn ddewis ansicr os tybier y byddai darllenwyr Cymraeg yn fwy cyfarwydd â'r enw Saesneg neu Gymreigiad ohonno (e.e. Copenhagen/København, Prag[ue]/Praha, Belgrad[e]/Beograd). Yn achos Moscfa, [[Sgwrs:Moscfa|dyma'r sgwrs]] ynglŷn â'r enw (o ddeunaw mlynedd yn ôl). Mae croeso iti ail-agor trafodaeth am yr enw hwnnw. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 21:22, 11 Ionawr 2026 (UTC) :::Er fy mod i wedi bod yn golygu yma ers blynyddoedd bellach, wnes i ddim cymryd rhan yn y broses o ddewis y rhestr o enwau'r gwledydd. Dw i'n hoffi rhai o'r dewisiadau; mae yna eraill nad ydw i mor hoff ohonyn nhw. Does dim ots. Nid yw chwaeth bersonol yn fater o bwys mewn menter gydweithredol fel Wicipedia. Felly dw i wedi treulio oriau lawer yn ceisio sicrhau mai'r enwau yn y rhestr o ffurfiau dewisol yw'r rhai sy'n cael eu defnyddio ar ein tudalennau mewn gwirionedd. O ran pwnc fel hwn, does dim atebion perffaith – dim ond dewisiadau ymarferol ac anymarferol. Gadewch i ni beidio â newid dim oni bai bod angen dybryd amdano! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 23:02, 11 Ionawr 2026 (UTC) Byddai'n wych ychwanegu [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr BydTermCymru] (hynny yw, rhestr y Llywodraeth a gyfeirir ato uchod) at [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. (Dylem gasglu rhestrau fel yr un yma, [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]], [[Enwau Cymraeg teyrnoedd Lloegr a Phrydain]], ac unryw rai tebyg at ei gilydd rywsut. Tudalennau cymorth ar gyfer golygwyr ydyn nhw yn y bôn, yn fy marn i. Efallai dylsent i gyd fod yn [[:Categori:Cymorth]], neu is-gategori newydd.) Mae'r [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/style-guide?keywords=gwladwriaethau&type=All esboniad o'r egwyddorion] ar gyfer 'enwau gwladwriaethau, tiriogaethau a chenhedloedd diwladwriaeth' yn Gymraeg sydd yn ''Yr Arddulliadur'' (rhan o wefan BydTermCymru) hefyd werth ei ddarllen. Er fy mod innau'n hoffi 'Moscfa', {{xt|Mosgo}} yw'r unig ffurf sydd yng ''Ngeiriadur yr Academi'' (os ydym am gael yr un agwedd at enwau lleoedd yn gyffredinol ag sydd gennym at enwau gwledydd). Nid oes ffurfiau yno ar gyfer [[Copenhagen]], [[Prag]] na [[Beograd]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 10:50, 24 Ionawr 2026 (UTC) :Cytuno, Ham: (neu 'Mosgo'). 'Moscow' fyddai dewis naturiol pawb bron' nododd Anatiomaros dro'n ol ar dudalen sgwrs y brifddinas. Oes dadl gref dros gadw 'Moscfa', os yw'r ffynonellau'n nodi nodi 'Mosgo'? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:14, 27 Ionawr 2026 (UTC) ::Parhad ar dudalen Sgwrs yr erthygl: [[Sgwrs:Moscfa]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:35, 25 Chwefror 2026 (UTC) == Wikimedia yng Nghymru 2026 - syniadau? == Fel rhan o drefnu fy ngwaith ar gyfer 2026, hoffwn glywed pa fath o gefnogaeth, digwyddiadau, prosiectau ac ati mae'r gymuned Wici eisiau eu gweld dros y flwyddyn nesaf. Dwi wedi creu [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] gyda rhai cwestiynau i ysgogi syniadau ond i unrhyw un sy'n casáu holiaduron, mae croeso mawr i chi e-bostio eich syniadau ataf (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) neu, os oes gennych syniad / digwyddiad hoffech ei drafod yn fanwl, byddwn yn hapus i drefnu cyfarfod i weld sut gallaf helpu. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:56, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Grokipedia == [https://grokipedia.com/ Dyma fo.] Angen gwerthuso / cymharu! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:55, 29 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch, Robyn. Dyma weledigaeth o'r dyfodol, a hynny'n un druenus. Mae'r canlyniadau Grokipedia'n edrych yn gredadwy, ond y tu ôl iddyn nhw mae agenda asgell dde Mr Musk. Nid gwybodaeth wrthrychol a gasglwyd gan ddeallusrwydd artiffisial o'r ffynonellau gorau yw hon. Mae erthyglau fel "Welsh Language Society" neu "Welsh Government" yn dechrau'n dda, ond, erbyn y diweddglo, maen nhw'n diferu gwenwyn, gan dynnu sylw at yr holl fethiannau ac agweddau negyddol ar y pwnc. Mae'r frawddeg ganlynol o'r erthygl "Llyn Celyn" yn rhoi blas o'r arddull: :::The slogan "Cofiwch Dryweryn" emerged as a enduring emblem, appearing in graffiti, publications, and roadside memorials, yet the event's portrayal as profound national trauma exceeds the empirical social disruption limited to a single valley's inhabitants. :Ac mae hynny'n datgelu'r gêm. Dim ond "portrayal" yw'r peth. Does dim teimlad dynol yma. Mae'n annynol, yn llythrennol. Mae'r diffyg cydymdeimlad hwn yn treiddio'r fenter. :Ac wyddoch chi beth? Byddai'n cymryd dim ond ychydig oriau i ddefnyddio cyfieithu awtomatig i drosi'r cyfan i'r Gymraeg (o ryw fath). [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:54, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::@[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] Doedd gennyf ddim bwriad gwastraffu fy amser, ond mi wnaeth sylw @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] fi'n chwilfrydig. Mae'r erthygl ar Gymdeithas Edward Llwyd yn hynod o hir, ac mae'r adran 'Impact an Legacy' efallai'n golrlywio eu llwyddiant, er yn nodi llwyddiannau yn daclus. Beth am tarodd oedd mai llun o Gomin Wikimedia oedd ffynhonnell un ffaith, ond yn wahanol i bob cyfeiriad arall, doedd dim modd clicio ar y ddolen yma - dyna beth yw ''petty''ǃ ::Es i wedyn i edrych ar erthygl am y Senedd, gan ddisgwyl mwy o 'gydbwysedd' yno. Beth am tarodd yno wedyn oedd nad oedd wedi cael ei ddiaddaru i adlewyrchu bod Laura Ann Jones a James Evans wedi newid eu lliwiau. Dyma wedyn sylweddoli sut mae erthyglau'n cael eu golygu/diweddaru - all unigolion ddim gwneud, ond gallant gynnig gwelliannau sy'n gweithio fel ''prompts'', a gweld as cânt eu derbyn neu eu gwrthod. Fel arall, dychmygaf bod y wici ei hun yn crafu'r we yn achlysurol i weld os bu newidiadau, ond o feddwl bod LAJ wedi gadael y Ceidwadwyr 6 mis yn ôl bellach, dydy o ddim yn digwydd yn aml debyg. ::O ran trosi'r wefan i ieithoedd eraill, gan fod cyfieithu peirianyddol yn reit galluog ers tro, er ddim yn hollol berffaith, mae'n dweud tipyn mai mewn un iaith yn unig, yr iaith fain, y mae ar gael. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:48, 30 Ionawr 2026 (UTC) :::Newydd ddarllen ymhellach, ac mae ymddengys bod o wedi cael ei ddiweddaru wedi mis Hydref 2025 i gynnwys canlyniad is-etholaid Caerffili, ond mae wedi methu'r ddau newid arall, ac mae wedi drysu'n llwyr ac yn meddwl y cafodd Mark Reckless ei ethol yn Aelod yn 2021. :::'''''Current composition as of 2025''''' :::''As of October 26, 2025, the Senedd comprises 60 members, with Welsh Labour holding 29 seats, Plaid Cymru 14, the Welsh Conservatives 16, the Welsh Liberal Democrats 1, and one independent member.[106][113] This distribution reflects the outcome of the 2021 election, adjusted for the October 23, 2025, Caerphilly by-election, in which Plaid Cymru's Lindsay Whittle captured the seat from Labour following the death of incumbent Hefin David, reducing Labour's total from 30.[113][114] No other changes to party representation have occurred since the 2021 results, which initially yielded Labour 30 seats, Conservatives 16, Plaid Cymru 13, Liberal Democrats 1, and independent Mark Reckless 1.'' [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:01, 30 Ionawr 2026 (UTC) :Rwy wedi ceisio defnyddio teclynnau fel chatgpt i wneud ymchwil ar y we a chreu erthygl Wicipedia yn hawdd. Yn anffodus doedd e ddim yn llwyddiant mawr. Roedd yna rhai ffeithiau cywir a rhai hollol anghywir. Mae yna dueddiad hefyd i gynhyrchu testun blodeuog, ail-adroddus a gormod o eiriau, a lliwio y testun gyda safbwynt olygyddol (er mai peiriant yw e) heb dystiolaeth. :Un o'r ffaeleddau mawr yw fod e'n cymeryd pob testun posib ar y we er mwyn ei gynnwys mewn un talp mawr driphlith draphlith. Mae hyn yn wahanol i ymchwilydd sy'n ceisio chwilio am fwy nag un ffynhonnell i croes-gyfeirio ffeithiau. Mae Grokipedia yr un fath a LLMs eraill. Er enghraifft fe edryches i ar erthygl [https://grokipedia.com/page/Dafydd_Hywel Dafydd Hywel], un wnes i sgrifennu o ymchwil gwreiddiol ar Wicipedia. Yn fersiwn Grokipedia mae yna bethau rhyfedd fel "Dafydd Hywel was deeply rooted in his family from Garnant, Carmarthenshire, where he drew significant support throughout his adult life, maintaining a stable and private personal existence alongside his professional commitments." Does dim llawer o synnwyr i'r frawddeg ond mae hwn yn rhith llwyr yn bennaf am nad oedd e'n gallu dod o hyd i wybodaeth bersonol. Mae e hefyd yn dweud fod Sharon Morgan yn nith iddo. Mae yna dudalen gan S4C yn dweud hynny, ond camgymeriad yw. Mewn cyfweliad sain gyda Radio Cymru mae hi'n dweud mai cefnder i'w mam oedd. :Mae'r cynnwys blodeuog o LLMs yn gallu bod yn gymorth i greu testun llai sych, ond mae angen gwirio pob ffaith o'r dechrau. Y peth gwaethaf am wn i gyda Grokipedia yw nad yw'n dangos Wicipedia fel ffynhonnell er fod e'n eitha amlwg fod y cynnwys o fan hyn wedi ei ddefnyddio yn y gymysgedd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:16, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::Gyda llaw, dyma ran o'r erthygl "Grokipedia" yn Grokipedia ei hun: ::::Elon Musk's longstanding criticisms of Wikipedia, particularly its perceived political and ideological biases and reliance on crowdsourced editing, served as key drivers for developing Grokipedia. Musk argued that Wikipedia had been influenced by what he termed the "woke mind virus," leading to skewed representations of facts, which motivated the pursuit of a top-down AI-curated encyclopedia to ensure more objective coverage. ::Ffordd arall o ddisgrifio'r "Woke Mind Virus" yw dangos cwrteisi, cydymdeimlad, a meddwl agored. Cyfarchion i'm cyd-ddioddefwyr o'r haint ofnadwy hwn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:28, 30 Ionawr 2026 (UTC) Diddorol iawn! '''Diolch i bawb''' am wyntyllu hyn oll. O ran AI, efallai y dylem ei wahardd yn uniongyrchol o cy-wici; ein defnydd o law-a-llygad dynol sy'n gwneud Wicipedia'n unigryw, yn gymharol gywir ac yn Gymreig. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:07, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Doctor Cymraeg == Dwi'n meddwl y dylai fod erthygl am "Doctor Cymraeg", sef Stephen Rule, Wrecsam. Yn siaradwr ail iaith ei hun, mae wedi gwneud ymdrech enfawr i hyrwyddo'r iaith ac i helpu dysgwyr, ledled y byd ac o bob lefel, ac mae wedi cael ei anrhydeddu i'r Orsedd am hyn. Mae wedi bod erthyglau amdano yn y wasg Gymraeg. Mae ganddo 75,000 o ddilynwyr, yn ôl erthygl ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol a gyhoeddwyd y llynedd. Gallaf gadarnhau nad ydw i'n gysylltiedig â fe, heblaw am fy mod wedi siarad â fe'n fyr mewn digwyddiad cyhoeddus, felly dwi'n gobeithio nad yw'r awgrym hwn yn arwain at bryderon am wrthdaro buddiannau. Mae'n ddrwg gen i nad ydw i'n gwirfoddoli i'w hysgrifennu, ond mae'n awgrym y gallwch ei ystyried os nad ydych yn rhy brysur. Dwi'n siŵr bod yr erthyglau yn y wasg yn cynnwys digon o wybodaeth i seilio erthygl arni heb gopïo testun sy dan hawlfraint. Diolch yn fawr. [[Defnyddiwr:Gwyliau siocled|Gwyliau siocled]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gwyliau siocled|sgwrs]]) 03:39, 31 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am y proc. Mae wedi cael dipyn o sylw ar Radio Cymru, os yw hynny'n unrhyw fesur o ba mor nodedig yw person. Pam nad wyt am greu erthygl ar Stephen? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 31 Ionawr 2026 (UTC) == Wici Diwylliant / Wici Llên Gwerin == Mae'r gystadleuaeth ffotograffiaeth "Wiki Loves Folklore" nawr wedi dechrau ac yn rhedeg tan 31ain Mawrth. Byddwn gwych i gael llwyth o luniau sy'n dangos ein diwylliant yma yng Nghymru neu i ddefnyddio'r lluniau sy'n wedi uwchlwytho i wella erthyglau yma ar Wicipedia. I gymryd rhan ewch i'r [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy tudalen cystadleuaeth Cymru ar Commons] neu i ddod o hyd lluniau i ddefnyddio, [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_from_Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy ewch i'r categori ar Commons] am ysbrydoliaeth. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:59, 19 Chwefror 2026 (UTC) == Golygathon Art+Feminism, Machynlleth 7fed Mawrth == Haia! Am unrhyw un sy'n fyw ger Machynlleth mae golygathon yna wythnos nesaf ar 7fed Mawrth. [https://www.eventbrite.co.uk/e/artfeminism-wikipedia-editathon-tickets-1983536639484 Manylion llawn yma] ond byddai'n hyfryd i gwrdd ag unrhyw un sy'n gallu mynychu neu byddai unrhyw help gyda'r hybu'r digwyddiad yn derbyn yn ddiolchgar! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:59, 25 Chwefror 2026 (UTC) :Cawson ni amser hyfryd dydd Sadwrn diwethaf yn y golygathon uchod - [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedia_UK_with_Sploj_and_Ennyn/Art_and_Feminism_Machynlleth_(March_2026)?enroll=Sploj dyma'r dashboard] sy'n dangos pa olygiadau wnaethon ni. Dydyn ni ddim cwblhau popeth felly os mae unrhyw un yma chwilio am ysbrydoliaeth am beth i olygu, dyma yw'r [https://docs.google.com/spreadsheets/d/14JNoyMT49q9MJKh3024IC7gTgdv8XGWqoO3G-hJeREg/edit?usp=sharing rhestr gwaith] y digwyddiad gyda thab ar gyfer tasgau Cymraeg. :Hefyd dwi'n wastad am hapus i gael esgus i gynnal digwyddiadau felly plîs rhowch wybod i fi am ba fath o bethau hoffech chi weld drwy fy [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] (cau diwedd y mis) neu anfon neges ataf i. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:14, 10 Mawrth 2026 (UTC) == Eco'r Wyddfa == Neges i'r gweinyddwyr - yn hanes y dudalen am Eco'r Wyddfa, fe welwch fanylion cyswllt ar gyfer nifer o bobl, fel yr oeddent yn 2009. Os gallwch waredu'r hen fersiynau dan sylw, byddai'n dda. Diolch yn fawr https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Eco%27r_Wyddfa&action=history [[Arbennig:Contributions/&#126;2026-90174-2|&#126;2026-90174-2]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:&#126;2026-90174-2|sgwrs]]) 22:41, 28 Chwefror 2026 (UTC) :Dwi ddim yn siwr os oes modd dileu yr hanes - dyna yw un o hanfodion Wicipedia, sef bod modd gweld pob fersiwn er tryloywder. Ceisiais ffordd o amglych hyn drwy ddileu'r erthygl cyfan a'i hailgreu gyda gwybodaeth y fersiwn diwethaf, ond mae'n dal i fod â [[Arbennig:Undelete/Eco'r_Wyddfa|dolen at hanes yr hen un]], gan fod enw'r erthygl union yr un fath. Efallai bod gan rhywun arall gynnig gwell, ond fy nghynnig arall fyddai dileu eto, ond defnyddio enw gwahanol i greu'r un nesaf, e.e. [[Eco'r Wyddfa (papur bro)]]. Wna i ddim gwneud dim byd nes bod eraill wedi cael cyfle i weld y neges hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:22, 5 Mawrth 2026 (UTC) ::Mae'r hanes wedi ei gyfyngu i Weinyddwr nawr fod ti wedi ei ail-greu Rhys. Rwy'n credu fod hi'n bosib newid gwelededd unrhyw fersiwn i wneud yr un peth, heb orfod ail-greu y dudalen. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 15 Mawrth 2026 (UTC) == Angen pwyso ar Lywodraeth Cymru i newid rheol hawlfraint llyfrau Cymraeg == Cyhoeddwyd "Y Tri Chyfandir Deheuol" gan H. G Evans ym 1970, hyd y gwyddwn ni chafodd ei ail gyhoeddi. Maen llyfr pwysig, yr unig lyfr ar y pwnc i'w gyhoeddi yn y Gymraeg. Rwy'n nabod yr awdur, cefais blas y gansen ganddo pan oedd yn brifathro [[Ysgol y Gader]], ym 1971, rwyf bellach yn hen bensiynwr! Rwy'n credu bod Mr Evans dal ar dir y byw, gan hynny ni fydd ei lyfr ar gael i'w ail gyhoeddi gan [[Wicidestun]], [[Melin Bapur]] na neb arall tan o leiaf 2077 (gan obeithio pob iechyd i Mr Evans, yn hwyrach byth, o bosib). A dyma broblem rheolau hawlfraint fyd-eang sydd wedi eu seilio ar werthiant llyfrau Saesneg ac ieithoedd mawr eraill. Mae gormod o drysorau'r argraffwasg Cymraeg, ac ieithoedd lleiafrifol eraill yn cael eu colli o gylchrediad, oherwydd yr hawlfraint 70+ mlynedd ar ôl farwolaeth yr awdur. Rwy'n cefnogi hawlfraint awdur os oes werthiant ar y gwaith dros flynyddoedd lawer, ond os na ail gyhoeddwyd llyfr mewn 25 mlynedd, mewn iaith leiafrifol dylai ddod yn rhydd o hawlfraint, er mwyn cadw corpws llên a dysg ein ieithoedd! Pwynt sydd angen ei bwyso gan gefnogwyr yr iaith ar ein llywodrath nesaf! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:40, 19 Mawrth 2026 (UTC) :Ia, mae'n biti pan nad oes, yn anffodus, unrhyw werth masnachol bron i ddarn o waith, na chwaith unrhyw ymgais i'w ailgyhoeddi, er elw na fel arall. Sylwaf mai Gomer a'i gyhoeddodd. Ai y Lolfa sydd bellach yn gyfrifol am eu hôl-gatalog? Dwi ddim yn siwr os oes gan Lywodraeth Cymru y grymoedd i newid rheolau hawlfraint yn gyffredinol, ond fe allent a dylent wneud unrhyw arian grant i awduron neu gyhoeddwyr (drwy'r cyngor llyfrau) yn amodol ar ddefnyddio trwyddedau mwy agored. Fyddai hyn ddim help yn achos rhai sydd eisioes wedi eu cyhoeddi'n barod, wrth gwrs. Oni fyddai'n werth mynd at y cyhoeddwyr eu hunain? Wrth wneud chwiliad am ''Y Tri Chyfandir Deheuol'', des ar draws [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/y-traddodiad-rhyddiaith-yn-yr-ugeinfed-ganrif-geraint-bowen-gol ''Y Traddodiad Rhyddiaith yn yr Ugeinfed Ganrif'' – Geraint Bowen (gol.)], darlith o 1975 mae'r Coleg Cymraeg wedi ei digideiddio, sy'n cyfeirio athrawon at nifer o destunau Cymraeg gwerth chweil fyddai hefyd yn elwa o gael eu rhoi ar Wicidestun hefyd mae'n siwr petai modd. Efallai gallai hyn fod yn rhywbeth i @[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] edrych arno (sori mod i wedi methu dyddiad cau dy holiadur, Gemma!) [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:08, 19 Mawrth 2026 (UTC) ::Rwy'n credu mai'r Lolfa bia Gwasg Gomer a S4C bia Hughes a'i fab, mae angen i ni, a'r llywodraeth pwyso arnynt i ryddhau llyfrau mwy na 25 mlwydd oed nad oes debyg iddynt i'w ail gyhoeddi i'r parth cyhoeddus. O roi nhw yn y parth cyhoeddus, does dim i'w rhwystro rhag eu defnyddio i greu adargraffiadau wedi eu diweddaru na chreu ffilmiau / rhaglenni'n seiliedig ar y gweithiau (o dan hawlfraint). Tristwch S4C a'u hawlfraint ar gynnyrch Hughes yw cynifer o storïau da, llyfrau ffeithiol da, llyfrau gwych i blant nad ydynt wedi eu troi yn gynnyrch teledu na ffilm! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:01, 21 Mawrth 2026 (UTC) :::Yn dibynu ar eiriad yr hawlfraint, fel arfer, oni nodir yn wahanol, yr awdur bia'r hawliau. Gall drosglwyddo rhan neu'r cwbwl i'r cyhoeddwr pan fo'n arwyddo'r cytundeb. Os ydyw yna dywedir hynny yn y llyfr. O ran y Coleg Cymraeg, mae popeth mae nhw'n ei gomisiynu ers rhyw 12 mlynedd ar drwydded agored - ers i Marc Haynes, Wicipediwr Preswyl weithio gyda'r Coleg. Ond, wrth gwrs os mai ail-bobiad ydyw, fel yn yr achos yma, dyw'r egwyddor yma ddim yn berthnasol. Mi faswn i'n mynd ar ol Nia a Sian Bowen ayb a gofyn iddyn nhw'n garedig ei ryddhau, gan ddefnyddio system Comin i gofrestru'l hawlfraint (OTRS). Yr un peth gyda dy gyn-brifathro, Alwyn - ar ei ol o! Mae'r awdur (neu etifedd ystad yr awdur) yn bwysicach na'r wasg oherwydd os nad yw'r wasg wedi marchnata ac ail-gyhoeddi'r llyfr yn y degawd diwethaf, yna mae'r hawliau'n syrthio i ddwylo'r awdur neu ei ystad. Cytuno y byddai nawdd / arian i fynd ar ol awduron / gweisg yn beth da, a chydweithio efo Llywodraeth Cymru hefyd - swydd Wicipediwr Preswyl yn y Llywodraeth o bosib? A dyna'r tro cyntaf i hyn ddigwydd, drwy'r byd! Mae Gareth Morlais (Ll. Cymru) yn gysylltiad da os am drafodaeth bositif am hyn. Gyda llaw, Alwyn, mi ges innau gansen - yn 1969 am wrthod canu ''God save the prince of Wales'. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 13:11, 23 Mawrth 2026 (UTC) ::::Does dim llawer i fi i ychwanegu i’r sgwrs. Dwi hefyd wedi gofyn fy rheolwr am gyngor, a beth ddwedodd hi oedd y ffordd gyflymaf yw i siarad â'r awdur (ble mae'n bosib ac yn briodol wrth gwrs!). Os ydyn nhw’n dal yn bia’r hawlfraint, efallai gallant nhw ryddhau'r llyfr o dan drwydded agored (ond fel nododd Robin, mae hyn hefyd yn dibynnu ar ei gontract gyda'r cyhoeddwr). Os yw hynny'n bosibilrwydd, gall y [[commons:Commons:Volunteer_Response_Team|VRT]] helpu. Nid yw hwn yn rhywbeth dwi’n gweithio arno ar y funud, ond os oes unrhyw un yma sy’n gweithio gyda gyhoeddwyr neu mewn sgyrsiau gyda chyhoeddwr sydd eisoes yn agored i’r syniad o newid eu telerau hawlfraint, byddwn yn hapus i siarad â nhw. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:13, 24 Mawrth 2026 (UTC) :::::Tra bod dal eisiau mynd ar ôl y cyhoeddwyr rhywsut, oni allai fod yn ''quick win'' petaem ni'n gallu darbwyllo ystad awdur sydd wedi'n gadael ni o fewn y 70 mlynedd diwethaf i ryddhau gwaith i'r parth cyhoeddus. Gallaf ddychmygu ambell i ddisgynydd eisiau i waith eu perthynas gael ei ddarllen yn eang, ond ddim yn siwr sut, a does chwaith ddim sicrwydd bydd copi caled (heb sôn am electronig) yn dal i fodoli pan gyrheddwn y trothwy 70 mlynedd, ac mae peryg na fyddai gan y genhedlaeth diweddarach yr un ymwybyddiaeth o bwysigrwydd neu arwyddocad y testun. O ystyried oed y bobl hyn, a fyddai llythyr agroed i bapurau bro a Golwg/Y Cymro yn ffordd dda o gysylltu efo nhw, a ddim yn rhy anodd i'w drefnu? [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:57, 24 Mawrth 2026 (UTC) ::::::Un o’r pethau dwi wedi bod yn meddwl amdano yw cynnig rhyw fath o "Meet Up" yn y Gymraeg ar-lein ar gyfer golygyddion Wicipedia. Gallai fod yn ffordd o gymdeithasu â golygyddion eraill ond gallai hefyd fod yn lle i drafod a threfnu pethau fel yr uchod. Oes diddordeb yma mewn i fi drefnu rhywbeth sy’n cael ei gynnal trwy’r Zoom Wikimedia UK yn yr wythnosau ymlaen? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:25, 26 Mawrth 2026 (UTC) == Enwau misoedd yn y gyfeiriadaeth == Dw i newydd ddefnyddio BOT-Twm Crys i gyfieithu enwau'r misoedd o fewn y cyfeiriadau ar dros 520 o erthyglau. Dw i'n gwneud hyn bob rhyw 4 i 5 mlynedd, fel gwaith ty. Defnyddiwyd llaw a llygad ar bob un, rhag ofn i 'April Jones', 'Theresa May' a 'June Derry' gael eu Cymreigio! Os oes rhywun am eu gwiro, mae nhw yn [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/BOT-Twm_Crys fama]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:51, 23 Mawrth 2026 (UTC) :Efo 800,000+ o newidiadau, onid oes angen rhybydd a rheol (yn arbennig wrth gyfieithu) i sicrhau bod dyddiadau yn cael eu gwirio. A gan ei fod yn sicr bod y mwyafrif wedi dod o ddyddiadau o ffynonellau cyfieithiad, onid oes angen ymofyn gwirio ffynhonnell cyn ei ddefnyddio mewn cyfieithiad? (gan gydnabod fy mod i, o bosibl, yn un o'r pechaduriaid) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:08, 27 Mawrth 2026 (UTC) ::Ia, yn de? Dylai'r [[Cymhorthydd Cyfieithu]] wneud y job yn y fan a'r lle. A chytuno mai'r ffynonellau yw'r rhan fwyaf ohonyn nhw. Hen foi diog ydw i yn y bon (pechadur arall!), ac yn aml, mi wna i adael y dyddiadau hyn heb eu cyfieithu gan mod i'n gwybod y daw'r bot mewn blwyddyn neu ddau i wneud y job! Efallai y gallem drefnu (rhywsut) i fot redeg yn otomatig, yn ddyddiol. Sut? Dwn i ddim. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:47, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Defnyddio bot i sicrhau bod pob "Nodyn:" a "Templad" Wicipidia ar ein safleoedd eraill == Rwyf newydd wario dwy awr yn ceisio sicrhau bod pob nodyn a themplad ar gyfer creu [[Nodyn:Music]] ar gael ar Wicidestun, ond wedi methu efo "lula error at line . . ." A oes modd defnyddio'r bots i sicrhau bod pob un Nodyn a Themplad a phob css o Wicipidia ar gael i bob un o'n prosiectau Cymraeg eraill? A oes modd eu defnyddio i sicrhau bod pob nodyn a themplad a phob css o'r safleoedd Saesneg ar gael i'r safleoedd Cymraeg? Er enghraifft does dim modd creu tudalen awdur ar Wicidestun na Wiciddyfynnu, oherwydd methu canfod y nodynnau a'r templedi gan nad yw bôl y safleoedd wedi eu diweddaru ers blynyddoedd lawer, ac mae ceisio dal fynnu bron yn amhosibl! 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) :O, Mam bach! Gofyn am help gyda'r broblem Lua ar dudalen sgwrs y Nodyn ble mae'n cael ei gadw. Mi faswn i'n meddwl fod nodion (templates) heb eu trawsgrifo o en i cy. Dw i'n cytuno y dylai eu copio i un prosiect olygu eu rhannu efo gweddill ein prosiectau, ond nid felly mae, ysywaeth! Efallai y gellid eu rhoi ar Meta, a'u tynnu i lawr i bob prosiect unigol, ac mae na waith ar hyn yn digwydd, ond does gen i ddim mo'r amser i ailgychwyn gyda dull newydd; ella y daw arall o holi yn y lle iawn? ee arian gan Lywodraeth Cymru i dalu am arbenigwr mewn codio i weithio gyda ni. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:54, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Sipsiwn a Romani == A fyddai'n well cyfuno'r tri erthygl [[Sipsi]], [[Roma yng Nghymru]] a [[Roma]]? Neu o leaif Sipsi a Roma? [[Defnyddiwr:Welbru|Welbru]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Welbru|sgwrs]]) 12:27, 8 Ebrill 2026 (UTC) :Pam? Onid oes gwahaniaeth? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:55, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Digwyddiadau dros y haf == Dw i jest wedi anfon mas y cylchlythyr ar gyfer Ebrill ([https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru tanysgrifio yma], neu [https://us7.campaign-archive.com/?e=__test_email__&u=1f70a435f0deac187336f3ed1&id=3af963b65d weld y cylchlythyr yma]). Mae [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2026_in_Wales|Wici'r Holl Ddaear]] yn dechrau'n gynnar eleni felly am rheiny sy'n fyw ger Caerdydd bydd [[metawiki:Meetup/Cardiff/7|Meet Up briodol ar 17eg o Fai]]. Ym Mehefin mae gennym ni digwyddiad "[https://www.eventbrite.co.uk/e/queer-welsh-history-and-wikipedia-hanes-cwiar-cymreig-a-wicipedia-tickets-1986330352555?aff=oddtdtcreator&keep_tld=true Hanes Cwiar Cymreig a Wicipedia]". Byddwn i wrth fy modd i gynnal rhywbeth rhywle arall yn Gymru felly ga i dynnu'ch sylw i'r rhan ynghylch [[wmuk:Project_grants|grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr]]? Er enghraifft, yn anffodus dw i ddim gallu mynd i'r Eisteddfod eleni ond byddai'n wrth fy modd i gefnogi rhywbeth Wici yno (neu ar gyrion y brifwyl). Mae llwyth o wyliau Cymreig gyda chyfleoedd ac wrth gwrs, llawer o syniadau gwych ar gyfer prosiectau ar Wicipedia. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:42, 9 Ebrill 2026 (UTC) :Diolch am drefnu Gemma! Efallai y byddai cynnig costau yn help i godi'r niferoedd yng Nghaerdydd fory hefyd, fel ti'n awgrymu gyda Hanes yr Hoyw Cymreig a Wicipedia. Yn enwedig y dyddiau duon sydd o'n blaen oherwydd Trump a'i griw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:03, 16 Ebrill 2026 (UTC) ::Sori - dw i ddim yn hollol siŵr os dw i wedi deall eich neges yn llwyr, felly os dw i wedi methu'r point isod, plîs dweud wrthyf i! I wneud fy ngorau i ymateb yn y cyfamser... ::Y peth bwysicach - i unrhyw un sy'n bwriadu dod, [[metawiki:Meetup/Cardiff/7/cy|mae'r Meet up yn digwydd '''mis nesaf''']] '''(Mai)''' nid yfory! Felly paid â throi fyny yfory, mae'r rhagolwg tywydd yn ofnadwy hefyd! (Well i aros gartref a golygu!) ::Yn ail - mae'r grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr yn ar gael am bob math o ddigwyddiadau a syniadau am unrhyw beth perthnasol i Wici, nid jest digwyddiadau ynghylch materion LHDT+. Sori os oedd hwn ddim yn glir yn fy neges uchod! ::Mae modd i wneud cais am grant gwirfoddolwr i rhedeg Meet Up arbennig os bydd gwirfoddolwr sy'n awyddus i drefnu rhywbeth ac yn angen cyllid (e.e. mynediad i arddangosfa). Mae'r grantiau hyd at £250 ac fel arfer tua 2 neu 3 grantiau mewn blwyddyn yw'r terfyn. Felly dydyn nhw ddim rili  ar gael ar gyfer Meet Ups traddodiadol ble mae grwpiau yn gwrdd bob mis, ond maen nhw'n opsiwn. ::Fel mae'n digwydd, ges i sgwrs gydag un o fy nghyd-weithiwr am y syniad o dalu am gostau teithio i ddigwyddiadau Wiki am rai sy'n eisiau mynychu (nid jest y trefnwyr). Mae eisoes yn bosib defnyddio rhan o grant gwirfoddolwr i wneud hynny (ond does dim modd 'da ni ar hyn o bryd i wneud hwn lle nad oes grant gwirfoddolwr). Ond byddaf ofyn yn ein cyfarfod nesaf. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:25, 16 Ebrill 2026 (UTC) :::Ie, mis i fory! Gyda 'byddai cynnig costau yn help' ro'n i'n golygu costau teithio, ie - i'r gwirfoddolwyr. Jyst meddwl y byddai nodi hynny'n ysgogi pobl i gymryd rhan. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:39, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Trefn newydd yr Etholiad == Gyda threfn newydd Etholiad y Senedd, mae angen ystyried y wybodlen. Ar en-wici, dim ond enw'r etholaeth sydd ganddyn nhw; syml, dim angen ei newid. Mi wnes i greu system o switsys er mwyn rhoi mwy o wybodaeth - enw'r AS a'i blaid e.e. gw. [[Comins Coch]]. Oherwydd y bydd 6 enw o hyn ymlaen (a 6 enw plaid), mae'n fwy cymhleth ond mae nifer y switsys yn mynd i fod yn llai (16 swits / etholaeth). Dyma'r opsiynau, hyd y gwela i: A. Rhoi enw'r Etholaeth newydd yn unig. B. Rhestru'r 6 AS. C. Y ddau Sylwadau os gwelwch yn dda. Byddai'n wych cael Categori i bob un o'r 16 etholaeth ar bob lle (pentre, tref, dinas) er mwyn i'r bot osod yr uchod yn daclus ee Categori:Llefydd o fewn Bangor Conwy Môn. Mae rhai'n hawdd e.e. Môn, ond eraill yn anos e.e. Sir Caerffili. Byddaf wedyn yn gafael mewn bats / categori a'i bastio yn y bot. Bydd yn rhaid cyfnewid yr hen gategoriau hefyd ar yr un pryd (Replace CatX gyda CatY). Byddai'n braf hyfforddi rhywun iau i ddefnyddio'r bot (Auto Wiki Browser) e.e. dros Zoom; 1 i 1. Dim gwaith codio! Rhowch wybod. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:11, 21 Ebrill 2026 (UTC) :Da iawn ti am gychwyn ar hyn. Mae cael llawer o fanylion yn ardderchog, ond weithiau rydyn ni'n gwneud pethau sy'n anodd o ran cynnal a chadw. Felly mi fyddwn i o blaid opsiwn A. Mae llai o gyfle i bethau fynd o chwith. :Gan fy mod i hyd yn oed yn hŷn na thi, fydda i ddim yn tanysgrifio i'r hyfforddiant... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:17, 22 Ebrill 2026 (UTC) ::Baswn i o blaid opsiwn A hefyd ac am gadw pethau yn syml. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 10:07, 5 Mai 2026 (UTC) ;Corff yr erthyglau Mae [[Defnyddiwr:BOT-Twm Crys]] wedi cychwyn dileu'r paragraffau cyfan yng nghorff pob erthygl - pwy sy'n cynrychioli'r lleoliad yn Senedd Cymru a'r DU; gweler [[Bryngwyn, Ceredigion]] er enghraifft. Mae hyn yn dod a dyfnder cywici i lawr gryn dipyn, ond bid a fo am hynny! Y gwybodlenni a'r categoriau yn ystod y dyddiau nesaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:58, 5 Mai 2026 (UTC) : {{cwbwlhau}} : Rhowch wybod os ydw i wedi methu un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) ;Yr etholaethau newydd Mae angen symlhau sut mae'r wybodaeth yn cael ei gyflwyno yn yr erthygl [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru]]; dylai 2026 ddod yn gyntaf. Neu / a chreu erthygl newydd ar y ffiniau / etholaethau newydd. Oes rhywun am wirfoddoli? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Dw i'n falch o helpu bob amser. Ond bydd angen iti ddweud wrtha i mewn geiriau unsill beth hoffet ti ei wneud... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 08:42, 7 Mai 2026 (UTC) :Diolch! Beth am greu erthygl newydd: [[Etholaethau Senedd Cymru (Mai 2006 ymlaen)]]? Gelli gopio llawer o'r hyn sydd yn [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru#Cynigion diwygiedig (Rhagfyr 2024)]], gan gynnwys y tabl. Newid 'Cynigion diwygiedig' i Yr etholaethau terfynol (neu rhywbeth tebyg). Sorri, mae amser yn brin y dyddiau hyn. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) ;Y(r) wybodlen Mi gychwynai efo'r symlaf: trefi. pentrefi a chymunedau yn newid o Ynys Môn i'r etholaeth newydd: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Newidiwyd [[Aberffraw]]. Unrhyw sylwadau, neu ymlaen? A beth am y DU? Trafodaeth ar hwn ar ddiwedd yr etholiad ogydd. Un cam ar y tro! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 7 Mai 2026 (UTC) ::Oes hefyd wedyn newid y swits: ::''<nowiki>aelod_cymru ={{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}}</nowiki>'' ?[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:16, 7 Mai 2026 (UTC) :::Oes; disodli (replace ar AWB) yr hen gyda'r newydd e.e. [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Bachau&diff=prev&oldid=14889072 fel hwn] Diolch Rhys! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) :::: Dw i wedi gorffen y cyntaf o'r 16 etholaeth: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. Dw i'n siwr y bydd man bentrefi heb eu newid, a chroeso i chi wneud hynny, neu aros tan fod holl etholaethau Cymru wedi eu botio (!) ac yna chwynu ac ychwanegu. Diolch am eich hamynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 19:59, 7 Mai 2026 (UTC) 7o9lfkhcnpps0ebz63060sryxv80d1l 14890480 14890467 2026-05-07T20:19:30Z Craigysgafn 40536 /* Trefn newydd yr Etholiad */ Ymateb 14890480 wikitext text/x-wiki {| style="border:none; background:transparent;" | style="text-align:left; white-space:nowrap; color: var(--color-base)" | <div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em;"> Croeso i'r '''Caffi''' </div> <div style="margin-top: 0.2em; font-size:115%;"> Dyma'r lle i chi drafod sut mae pethau'n gweithio yma, polisïau, a phroblemau technegol<br />a gofyn cwestiynau ynglŷn â [[Wicipedia]]. * I ychwanegu cwestiwn, [{{fullurl:Wicipedia:Y_Caffi|action=edit&section=new}} cliciwch yma]. * I ddechrau pennawd newydd, a theipiwch eich neges. * Cofiwch lofnodi'r neges drwy ychwanegu pedair sgwigl (''tilde'') (<nowiki>~~~~</nowiki>) ar y diwedd. </div> |} {{#ifexpr: ({{CURRENTMONTH}} = 3) and ({{CURRENTDAY}} = 1) | [[Delwedd:Narcissus-closeup.jpg|de|bawd|250px|]] | [[Delwedd:Espresso.jpg|de|Coffi]]}} <div style="margin-top:2em; border:1px #FFFFFF solid; text-align:center;"> {| role="presentation" class="wikitable" style="white-space:nowrap; margin-left:auto; margin-right:auto; margin-bottom:0;" |-style="font-weight: bold;" |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-flag.svg|link=Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|45px]]<br>[[Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|Cwestiynau<br> Cyffredin]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-bookshelf.svg|link=Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|Y Ddesg<br> Gyfeirio]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-typography.svg|link=Wicipedia:Cymorth iaith|45px]]<br>[[Wicipedia:Cymorth iaith|Cymorth<br> iaith]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-clipboard.svg|link=Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|45px]]<br>[[Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|Negesfwrdd<br> gweinyddiaeth]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-chat.svg|link=Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|45px]]<br>[[Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|Sgyrsiau<br> cyfoes]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-folder.svg|link=Wicipedia:Y Caffi/archif|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Caffi/archif|Archifau'r<br> Caffi]] |- |colspan="6"| [[Delwedd:Circle-icons-caution.svg|link=Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|45px]] <span>''Please leave all English-language messages '''[[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|here]]'''.''</span> <!-- span is required for correct display in Safari --> |} </div> {{/dogfennaeth}} __CYSWLLTADRANNEWYDD__ {{clirio}} == 2025 - Blwyddyn Newydd Dda i bawb! == '''Blwyddyn Newydd Dda i bawb o'n golygyddion!''' A diolch am eich cwmni dros y flwyddyn ddiwethaf! Boed i ni gryfhau ein gafael ar wici bach ni, cyn i AI a'r Brawd Mawr ei gipio oddi arnom. Byddwch wych! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 1 Ionawr 2025 (UTC) == Dau gyfweliad == Echdoe, cysylltodd Golwg360 efo fi i fy holi am y fandaliaeth ar Wicipedia a ddoe, cysylltodd Cymru Fyw, BBC Cymru. Mae'r naill gyfweliad i'w weld [https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2167369-ymosodiadau-parhaus-sbaenwyr-greu-rwtsh-wicipedia yma] a'r llall [https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cx2v7e22qpvo yma]. Mae na un cangym ar ddechrau'r ail, ond dim byd mawr. Y gobaith yw y daw eraill atom i'r gorlan, wrth gwrs. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:44, 8 Ionawr 2025 (UTC) == Atal camddefnydd o'r Cymhorthydd Cyfieithu == Sylwer ar y Sgwrs [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Unrhyw sylwadau? Mae'n nodi: ''Currently, your Wiki's machine translation threshold is 95% by default, meaning contributors can publish up to 95% of unmodified initial machine translation. We can make this stricter to ensure contributors review and edit the machine translation more before they can publish it.'' Byddai newid y rhiniog i 80% yn golygu fod yn rhaid i'r golygydd ychwanegu 20% o'i ben a'i bastwn ei hun. Cytuno? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:38, 14 Ionawr 2025 (UTC) :Rwy'n credu bod hynny'n gwbl resymol ac yn ateb cymesur. Suddodd fy nghalon pan welais dy sgwrs ag UOzurumba. Mae gan bolisi WMF fwriad da, ond o ba fudd y mae i bobl sy’n defnyddio cywiki mewn gwirionedd ac sydd â diddordeb yn y Gymraeg? Yn nwylo pobl sydd eisiau gwthio eu hagendâu eu hunain mae cyfieithu awtomatig yn mynd yn arf peryglus. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:50, 14 Ionawr 2025 (UTC) ::Y broblem fwyaf efo erthyglau sydd wedi mynd trwy'r peiriant cyfieithu yw ei ddefnyddio gan bobl gwbl di Gymraeg, neu bobl sydd ddim am drafferthu gwirio o gwbl. Byddai gorfod gwirio o leiaf 20-25% yn chwynnu y rhan fwyaf o'r troseddwyr hyn. Yn ddibynnol ar y testun, mae'r peiriant cyfieithu yn gallu bod yn hynod gywir yn achlysurol, gan greu cyfieithiad sy'n well na'r targed. Y modd i osgoi gwrthod y fath gyfieithiad yw trwy ychwanegu gwybodaeth amgen i'r cyfieithiad ee '''Saesneg'''="David Lloyd George was Chancellor of the Exchequer between 1908 and 1915" '''Cyfieithiad Google'''="Roedd David Lloyd George yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" (100% cywir). Mae rhoi '''gwybodaeth amgen''' yn y cyfieithiad="Roedd David Lloyd George ''(Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Caernarfon)'' yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" yn mynd a'r ''cyfieithiad'' dros y trothwy. Mae annog rhoi gwybodaeth amgen mewn cyfieithiad hefyd yn arfer da. Felly, cytuno'n llwyr efo'r awgrym. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:05, 15 Ionawr 2025 (UTC) :::Diolch eich dau! Newydd roi crynhodeb o'n sgwrs ar dudalen y defnyddiwr [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Dw i ddim yn ffyddiog, gan fod sawl ffordd o ddod dros y rhiniog, ee copio a gludo clenc / paragraff yn uniongyrchol yn hytrach na thrwy'r Cymhorthydd Cyfieithu. Atal pawb sy'n golygu heb fewngofnodi fyddai ateb arall, wrth gwrs. Cawn weld! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:33, 19 Ionawr 2025 (UTC) == Ar y dydd hwn == Weithiau, mae bron yn amhosib gwneud synnwyr o'r ciplun yn y blwch 'Ar y dydd hwn' yn yr Hafan, gan ei fod mor fach. Dw i wedi codi maint y ddelwedd o 100x100 i 110x110 ar un diwrnod, i weld ydy o'n well ai peidio - [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/20 Ionawr]]. Mi wna i gynyddu'r gweddill i'r un patrwm (110x110), efo bot, os nad oes gwrthwynebiad. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:03, 20 Ionawr 2025 (UTC) :Syniad da! A dweud y gwir, roedd y canlyniad diweddaraf dal braidd yn fach. Rwyf wedi ceisio 140px, sy'n gweithio ar fy nesgtop a'm iPad. (Does dim ffôn symudol 'da fi.) Gawn ni weld! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:44, 20 Ionawr 2025 (UTC) ::Mae'n edrych yn iawn i mi, ond yn wahanol i'r fformat 110x100px gwreiddiol. Dw i erioed wedi deall y gwahaniaeth rhwng y ddwy drefn yma. {{Ping|Ham}} osododd y maint gwreiddiol - be ti'n feddwl? Ydy newid y drefn yn bygro'r cod rywsut ar rai dyfeisiau? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:30, 21 Ionawr 2025 (UTC) :::Byddai lled (yn unig) o 140px yn gweithio'n dda fel ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/22 Ionawr]] achos mae rheolau CSS yn lleihau y ddelwedd i 110px ar ffonau symudol gyda sgrin bach, beth bynnag. Felly does dim perygl o fynd yn rhy fawr achos mae rheolau i gadw'r ddau golofn Pigion/Ar y dydd yn gymesur. Ar y rhan fwyaf o ffonau symudol o bob maint mae'r llun yn ymddangos ar y top gyda'r dyddiad o dano. Ar tabled mae'r llun edrych yn dda hefyd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:03, 22 Ionawr 2025 (UTC) ::::Fantastig Dafydd! Mi ai ati'r pnawn ma i'w newid efo'r bot. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:44, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::{{ateb|Llywelyn2000}} {{u|Ham}} oedd fy hen gyfrif, felly gweithiodd y {{tl|ping}} ddim i fi ar ddydd Mawrth. Falch iawn gweld dy fod yn mynd i gynyddu meintiau'r delweddau hyn gyda bot. {{code|90x90px}} oedd y maint gwreiddiol, sydd nawr yn rhy fach o lawer, ac rwy wedi ei godi i {{code|100x100px}} bob tro rwy'n golygu un o'r tudalennau AYDH &ndash; dyna'r unig reswm dros yr amrywiaeth hyd ag y gwn i, am fod rhai nad ydw i wedi eu golygu. Rwy'n hapus iddo fod yn fwy byth, ond gawn ni gadw'r ddau dimensiwn os gwelwch yn dda, e.e. {{code|140x140px}} nid dim ond {{code|140px}} (sef lled yn unig)? Wedyn fe fydd y lluniau fformat 'portread' yn 140px o hyd a'r rhai 'tirlun' yn 140px o led. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 11:34, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::O'r hyn rwy'n ei ddeall (WP:IMAGESIZE) mae'r uchder yn 140x140px yn cael ei anwybyddu gan y dehonglydd, felly mae "140px" yn iawn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 12:06, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Craigysgafn}} Dim dyna fy nealldwriaeth i; dydi {{code|140x140px}} ddim yn gosod y dimensiynau union hynny (a fyddai'n gwneud pob delwedd yn sgwâr), ond yn hytrach yn gosod y dimensiwn mwyaf i 140px boed hynny'n hyd neu'n lled. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Yn fwy na thebyg, chi sy'n iawn! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 13:54, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::{{Ping|Ham II}} - unrhyw ddadl dros gadw'r patrwm 140x140px? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:22, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Llywelyn2000}} Byddai'n rhoi hyd o 140px i ddelweddau fformat portread a lled o 140px i rai fformat tirlun, sydd yn fwy addas nac un lled ar gyfer pob delwedd (a fyddai'n golygu bod portreadau llawer mwy o faint na thirluniau). [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Diolch {{u|Ham II}}! Mae hynny'n gwneud synnwyr. A dyna fi wedi dysgu rhywbeth heddiw! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:42, 26 Ionawr 2025 (UTC) Dw i di cyhoeddi hwn: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] a [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/26 Ionawr]] (heddiw / gw. Hafan) a mi wnai'r gweddill os ydy {{u|Craigysgafn}} yn cytuno. Ychydig yn rhy fawr ar yr Hafan? Does na ddim byd yn barhaol, wrth gwrs, a mi fedran ni ei newid eto wrth i dechnoleg newydd ddod i'r fei. Gyda llaw, dw i hefyd wedi ychwanegu [[:Categori:Ar y dydd hwn]] - categori anweledig i gadw'r cwbwl mewn trefn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:55, 26 Ionawr 2025 (UTC) : {{cwbwlhau|[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:27, 26 Ionawr 2025 (UTC)}} :{{ping|Llywelyn2000}} Y brif broblem a welaf yw nad ydym yn cael gweld y capsiynau "Cynan" a "Louvre" rwyt ti wedi'u cyflenwi. Ar ôl edrych ar Hafan ar enwiki, mi welais ddatrysiad, a dwi wedi hacio peth sydyn sy'n cyfateb i hynny. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], lle mae capsiwn yn ymddangos. Mae cod y nodyn (a'r enw hefyd!) dwi wedi creu yn bethau dros dro hyll, ond os yw'r canlyniad yn iawn gallwn ni ei dwtio. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:47, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::{{ping|Llywelyn2000}} Roeddwn i mewn ychydig o frys ddoe pan oeddwn yn gwneud hyn i gyd. Wedi meddwl am y peth, mae'r ateb a ddarganfyddais bryd hynny'n ymddangos yn iawn, ar wahân i'r enw Saesneg ar y modiwl. Rwyf wedi ei ail-greu fel [[Nodyn:Delwedd - ar y dydd hwn]]. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] unwaith eto. Credaf fod hyn yn ateb taclusach na defnyddio delwedd ag elfen "bawd". --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:22, 27 Ionawr 2025 (UTC) :::Dw i'n licio'r syniad o'i roi maint y ddelwedd mewn Nodyn - un golygiad yn lle 365! Gwych iawn! Dw i newydd ei ychwanegu ar [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/28 Ionawr]] (heddiw) i weld sut mae'n ymddangos yn yr Hafan. Ac fel [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], mae'n bortread ac felly'n llawer rhy fawr. Fedri di ymgorffori syniad {{u|Ham II}}, sef 140x140px fyddai'n atal yr hyd a'r lled rhag bod yn fwy na 140px? :::Tybed fedrwn ni hefyd drio newid aluniad y testun i dde yn hytrach na chwith? A lleihau maint y ffont rhyw fymryn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:08, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::{{ateb|Llywelyn2000}} Triais i {{code|140x140}} yn y nodyn newydd ac mae'n debyg ei fod wedi gweithio. ::::Ga i awgrymu cadw'r nodyn fel is-dudalen o [[Nodyn:Delwedd Hafan]] &ndash; hynny yw, newid ei enw i [[Nodyn:Delwedd Hafan/Ar y dydd hwn]] neu [[Nodyn:Delwedd Hafan/AYDH]], cyn ei roi ar bob tudalen? Byddai'n dilyn yr un patrwm â [[:d:Q104113324|10 iaith arall]] wedyn. ::::Efallai byddai testun yn y canol yn gweithio gorau ar gyfer y delweddau teneuaf, er enghraifft yr un sydd ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/25 Ionawr]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:24, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::Fantastig! Craig? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:59, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::Ie! A byddai testun yn y canol yn llawer mwy ymarferol hefyd. Rwyf wedi addasu'r cod. Diolch i chi'ch dau! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Enghraifft efo'r bot: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/1 Chwefror]]. Iawn i fynd ymlaen efo'r gweddill? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::::Ardderchog! Tynnwch y plociau! I ffwrdd â ni! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:05, 28 Ionawr 2025 (UTC) == Golygydd newydd ddod o en-wici == Mae na olygydd o en-wici (lle mae'n cyd-gyfarth mewn pac gyda golygyddion tebyg ee Sirfurboy, DankJae...) newydd greu tudalen ar cy-wici [[Defnyddiwr:Llwyld|yn fama]]. Unrhyw olygiad negyddol am Gymru neu'r Gymraeg - neu fandaliaeth arall - a mi gaiff ei flocio. Dyma rai o'i olygiadau ar en: [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Richard_Wyn_Jones&diff=prev&oldid=1069026918 1], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/List_of_devolved_matters_in_Wales&diff=prev&oldid=1102491770 2], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Crown_Estate_in_Wales&diff=prev&oldid=1153718351 3], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 4], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 5]... Llawer o bethau negyddol, bach, dros lawer o flynyddoedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:04, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Archwiliad 2025 o olygiadau diweddar ein Gweinyddwyr == Daeth hi'n amser ail-edrych ar ein Gweinyddwyr nad yddyn nhw wedi golygu ers tro (tros 12 mis). I'r perwyl hynny, dw i wedi rhoi'r manylion ar [[Wicipedia:Gweinyddwyr#Archwiliad_2025_o_olygiadau_diweddar|Wicipedia:Gweinyddwyr]]. Tybed, os oes gennych sylw, neu os ydych yn cytuno i mi fynd ymlaen - a wnewch chi nodi hynny ar '''[[Sgwrs Wicipedia:Gweinyddwyr|y dudalen Sgwrs yn unig]]''', lle bod y drafodaeth yn mynd ar chwal. Ar ol gorffen y broses (drist) hon, gallem ystyried a oes angen Gweinyddwyr newydd. Cofiwch hefyd nad oes dim yn ddi-droi-nol! Gallem ailarfogi Gweinyddwr sy'n dychwelyd i'r gorlan unrhyw dro, os dymunent ailafael ynddi. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:48, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Helo - Cydgysylltydd Rhaglen Cymru newydd yma :) == Helo - jest neges fach fyr i gyflwyno fy hun. Fi yw’r [[wmuk:Programme_Coordinator:_Wales_&_Languages|Cydgysylltydd Rhaglen Cymru (ac Ieithoedd)]] newydd. Dwi’n gweithio rhan amser, tridiau bob wythnos (Dydd Mawrth i Ddydd Iau). Dechreuais i’r swydd ar ddiwedd Ionawr (a dwi dal yn dysgu lot am ddefnyddio Wicipedia!). Dwi'n byw yng Nghaerdydd nawr ond yn wreiddiol dwi'n dod o Lanelli. Yn y dyddiau ymlaen wna i rannu holiadur bach ar gyfer unrhyw un sy'n eisiau rhannu eu barn am ba fath o gymorth nhw'n eisiau gan y cydgysylltydd.  Ond yn y cyfamser, os hoffech chi cwrddo fi, gofyn cwestiynau neu os gennych unrhyw bryderon neu awgrymiadau chi’n eisiau rhannu, fy nghyfeiriad e-bost yw gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Edrych ymlaen at weithio gyda chi gyd! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:01, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Pob hwyl, Gemma! Mae'r disgrifiad o'r swydd yn y ddolen yn defnyddio iaith fiwrocrataidd nodweddiadol. Mae hyn yn anochel, wrth gwrs. Allech chi egluro ychydig pa fath o beth y byddwch chi'n ei wneud o ddydd i ddydd, a pha fath o beth y dylai defnyddwyr a gweinyddwyr fod yn ei ddwyn i'ch sylw? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:37, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Ia, wir, llongyfarchiadau - a phob hwyl i ti yn y swydd newydd! Robin aka [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:51, 12 Chwefror 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] :) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:09, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Hi @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! Cwestiynau gwych ond yr ateb onest yw - dwi ddim yn siŵr ar hyn o bryd! ::Does dim rhaid i unrhyw un cysylltu fi ond am unrhyw gwestiynau/ awgrymiadau neu bethau arall pobol yn gobeithio mae'n bosib [[wmuk:Main_Page|Wikimedia UK]] gallu helpu gyda (e.e. gwybodaeth am offer Wici, golygathons, awgrymiadau a.y.b.), mae croeso mawr iddyn nhw cysylltwch fi a wna i drio fy ngorau i helpu. ::Mae’n rhy gynnar i wybod beth fydd fy ngwaith fel arfer yn edrych fel dydd i ddydd. Mae'n debygol i newid wythnos i wythnos hefyd. Gwaith dwi'n disgwyl gwneud yn y wythnosau ymlaen yw helpu trefnu cynhadledd ieithoedd lleiafrifiedig, dathlu Wicipedia Cymraeg ar gyfryngau cymdeithasol ar gyfer Dydd Gŵyl Dewi a theithio i nifer o "golygathonau" wahanol dros y DU. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::: Croeso Gemma! Edrych ymlaen i gydweithio. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:05, 17 Chwefror 2025 (UTC) : Helo Gemma, llongyfarchiadau ar dy benodiad a phob dymuniad da ar gyfer y swydd! Gobeithio dy fod yn mwynhau'r profiad hyd yn hyn. --[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Oergell|sgwrs]]) 15:30, 19 Mawrth 2025 (UTC) == Sut y dylem ymateb i'r cais hwn i ddileu erthygl == Gweler [[Sgwrs:Connor Morgans]]. Mae yna fater o bolisi yma. Ddylen ni ddileu erthygl oherwydd nad yw'r pwnc yn ei hoffi? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:35, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Wela i'r un rheswm dros ddileu'r erthygl. Mae'r ffaith bod erthygl en: wedi ei dileu yn gwbl amherthnasol. Os nad yw'r unigolyn dan sylw yn hoffi'r erthygl, dylen ni geisio sicrhau mai dim ond gwybodaeth berthnasol sy yn y parth cyhoeddus sydd i'w gweld - ond fe fyddai dileu'r erthygl yn gosod cynsail peryglus. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 14:11, 13 Chwefror 2025 (UTC) :Mae'n werth ystyried yr hawliau o dan ddeddf GDPR ([https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/individual-rights/individual-rights/right-to-erasure/#ib2 canllaw ICO]). Nid yw'r hawl i anghofio yn gymwys ar gyfer ".. exercise the right of freedom of expression and information;". Mae'r erthygl ei hun yn llawn cyfeiriadau da ac amrywiol, felly mae'r wybodaeth i gyd yn gyhoeddus mewn llefydd eraill, ac wedi ei gynnig gan yr unigolyn fel rhan o gyhoeddusrwydd. Mae dyddiad ei ben-blwydd wedi ei gyhoeddi ar Instagram. Mae yna drafodaethau eitha helaeth am hyn a'r effaith ar Wikipedia nôl yn 2014 ond mae'n bosib bod pethau wedi symud ymlaen ers hynny. Rhaid ychwanegu yr ymwadiad arferol - Nid Wyf Yn Gyfreithiwr. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:13, 13 Chwefror 2025 (UTC) : Hoffwn i jyst cytuno efo'r dadlau dros cadw'r erthygl yma. Dw'i methu gweld unrhyw rheswn i dileu. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:13, 17 Chwefror 2025 (UTC) ::Cefais broblem debyg rhai blynyddoedd yn ôl, am berson oedd yn enwog yng Nghymru ond yn cael ei hystyried yn "not notable" yn y byd Saesneg. Barn Wici rhyngwladol, oedd mai mater i'r wiciau lleol yw pwy neu beth y maent yn son amdanynt ar eu safleoedd hwy. Cadwn yr erthygl am Gymro yma. Ond y Cwestiwn yw os yw'r erthygl yn berthnasol i Gymry Cymraeg; pa hawl sydd gan Wikipedia Saesneg i ddweud nad ydyw yn berthnasol i Gymry ddi-gymraeg, gan mae eu Wici hwy, hefyd yw Wikipedia Saesneg? 01:22, 8 Mehefin 2025 (UTC) == Ymgyrch "Wiki Loves Mother tongue" == Sylwais i’r [[metawiki:Event:Wikitongues/Wiki_Loves_Mother_tongue_Campaign_2025|digwyddiad ar-lein hwn]] sy'n cael eu cynnal nos yfory (Dydd Gwener 21ain) i lansio’r ymgyrch “[[metawiki:Wiki_Loves_Mother_Tongue_Campaign_2025|Wiki Loves Mother tongue]]”. Mae'n ymgyrch byd-eang ond ar y tudalen blaen [https://wikitongues.org/ eu gwefan] mae [https://wikitongues.org/videos/hywel_20150214_cym/ fideo o siaradwr Cymraeg]. Hefyd, dwi’n siŵr mae mwyafrif ohonoch chi yn fwy ymwybodol o’r ymgyrchoedd Wiki na fi ond ni’n mewn canol o “[https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025_in_Wales?uselang=cy Wici Llên Gwerin]” (a “[[metawiki:Feminism_and_Folklore_2025|Feminism and Folklore]]”) os rheiny o ddiddordeb i unrhyw un sy ddim yn gwybod amdanyn nhw yn barod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:09, 20 Chwefror 2025 (UTC) == Golygathon "Art + Feminism" yfory ym Machynlleth (Mawrth 7fed) == Dwi'n mynd i golygathon nos yfory (dydd Gwener y 7fed) yn [https://www.tajmahalcommunityhub.org/ Hyb Cymunedol Taj Mahal] ym Machynlleth sy'n cael ei gynnal fel rhan o'r ymgyrch "[https://artandfeminism.org/about/ Art + Feminism]". Cofrestriad a mwy o wybodaeth [https://artandfeminism.org/edit_a_thon/machynlleth-artfeminism-edit-a-thon/ yma]. Os oes unrhyw un arall yn mynd hefyd, byddwn i wrth fy modd i ddweud helo (dwi'n menyw wen yn fy nhridegau hwyr gyda gwallt brown byr). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:05, 6 Mawrth 2025 (UTC) == Llwyth o Luniau newydd ar Gomin! == Helo pawb. Mae braf gen i cyhoeddu bod y Llyfrgell Gen wedi rhyddhau [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Photographs%20by%20Geoff%20Charles%20in%20the%20National%20Library%20of%20Wales casgliad Geoff Charles] i Comin Wici. Mae'r casgliad yn cynnwys tua '''130,000''' o ddelweddau gwych o bywyd yng Nghymru rhwng tua 1945 - 1975 gan cynnwys eisteddfodau, gwleiddyddion, tywydd eithafol a protestiaid pwysig. Felly plis ewch amdani a defnyddio nhw i greu a gwella erthyglau Wici! Dyma blas i chi... <gallery> Bear Brand Factory, a new industry in Corwen (1451957).jpg|Ffatri newydd yng Nghonwy Llyn y Fan Fach protest (1492584).jpg|Protest Llyn y Fan Fach Three prominent Welshmen, Ernest Roberts, Sir Idris Foster and the folk-singer Elfed Lewis (1544715).jpg|Syr Idris Foster Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas (1461060).jpg|Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas Snow scenes from Llansilin and Rhydycroesau (1464689).jpg|Eira yn Llansilyn a Rhydycroesau, 1955 </gallery> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:11, 10 Mawrth 2025 (UTC) :Mae 4,500+ o bortreadau o actorion ac o actorion yn perfformio ar lwyfan i Gwmni Theatr Cymru, efo teitlau cyffredinol sydd ddim yn enwi'r actorion. Rwy'n adnabod wynebau nifer ohonynt ond yn methu cofio eu henwau. Os all rhywun rhoi enwau arnynt a'u rhoi ar erthyglau actorion / dramâu, mi fyddent yn gaffaeliad mawr i Wicipedia. [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Cwmni+Theatr+Cymru&title=Special:MediaSearch&type=image Dolen i'r casgliad] ?[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] :<gallery mode="packed" heights="100px"> :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru presenting Yr Addewid by Aleksei Arbuzov (1551863).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru performing Saer Doliau (1519145).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567900).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567893).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru's pantomime, Madog (1580647).jpg :File:Cwmni THeatr Cymru's Pantomime, Pwyll Gwyllt (1562595).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Roedd Catrin o Gwmpas Ddoe by Rhydderch Jones (1555756).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru rehearsing Pros Kairon, the Aberafan National Eisteddfod of Wales' commissioned play (1523502).jpg :</gallery> [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 17:15, 16 Mawrth 2025 (UTC) :: Paul, dwi wedi ychwanegu enwau i rhai o'r uchod. Clive Roberts ydi'r boi ifanc yn Pros Kairon dwi'n meddwl ie? Mae dy erthyglau di am y dramau yn cynnwys y cast felly mae'n haws gweithio allan pwy di pwy wedyn. Mae tipyn o'r lluniau yn bodoli yn Archifau Gwynedd hefyd felly mae chwilio eu [https://diogel.gwynedd.llyw.cymru/DATRhagorol/Chwilio.aspx?iaith=cy gwefan] am enw drama yn gallu dangos rhai canlyniadau defnyddiol sy'n cynnwys enwau.--[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 21:55, 19 Mawrth 2025 (UTC) :::Nid ymhob achos, ond os agorwch chi'r lluniau yn Comin, a sgrolio i lawr i Crynodeb, mae rhai yn cynnwys y maes ''depicted people'' sydd wedi pigo fyny metadata'r Llyfrgell os oedd enw'r person(au) yn hysbys. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:43, 20 Mawrth 2025 (UTC) ::::Fi wnaeth ychwanegu rheina Rhys. Dwi ddim yn meddwl byddai y meta data wedi gallu bwydo'r maes yna (yn otomatig o leia). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 12:13, 20 Mawrth 2025 (UTC) :::::Ah, ro'n i wedi meddwl y byddai hynny'n bosibilrwydd, ond doedd y botwm 'hanes' ddim yn ateb fy nghwestiwn. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:56, 21 Mawrth 2025 (UTC) ::Diolch i chi gyd am eich sylwadau. Wedi cymryd seibiant o'r gwaith yma am gyfnod, ond am ddychwelyd ati yn fuan. Mor falch bod y casgliad gwerthfawr yma bellach ar gael i'w gweld a'u gwerthfawrogi. Diolch i @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:39, 27 Mawrth 2025 (UTC) :::Diolch i ti @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am gwneud y cais i defnyddio'r casgliad - dw'i môr falch gallu rhannu'r lluniau yma yn agored o'r diwedd! Falch hefyd i weld nhw'n cael i defnyddio. Hoffwn i bwydo'r data newydd am pwy sydd yn y lluniau yma nôl i fy [https://snarc-llgc.wikibase.cloud/wiki/Main_Page gronfa data Awdurdodau Gymraeg] maes o law. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 14:43, 9 Ebrill 2025 (UTC) == Wici'r Holl Ddaear Cymru == Helô bawb! Mae’r gwanwyn wedi cyrraedd, ac yma yn Wikimedia UK rydyn ni’n troi ein sylw at Wici'r Holl Ddaear Cymru. Bydd ein cydlynydd newydd yng Nghymru yn arwain adain Gymreig y gystadleuaeth. Ac un o’r pethau sydd ei angen arnom yw help efo’r beirniadu – os hoffech chi gymryd rhan, anfonwch e-bost ataf ar richard.nevell{{@}}wikimedia.org.uk Mae maint y gwaith dan sylw yn dibynnu ar nifer y ceisiadau a gawn. Yn y gorffennol, bu miloedd o luniau, felly gorau po fwyaf o bobl sydd gennym sy'n gallu helpu. Os cawn lawer o geisiadau, efallai y byddwn yn rhannu'r gwaith beirniadu yn ddwy ran: (1) proses sgrinio i lunio rhestr hir, a (2) cyfarfod rheithgor i benderfynu ar yr enillwyr. Byddech yn gallu cyfrannu at y cyntaf a dal cyflwyno lluniau ar gyfer y gystadleuaeth, ond peidiwch â gwneud hyn os oes gennych ddiddordeb mewn bod ar y rheithgor a fydd yn gwneud y penderfyniad terfynol. [[Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|sgwrs]]) 09:13, 21 Mawrth 2025 (UTC) ==Y Llais - eich cyngor plîs== Helo bawb, wedi bod yn dawel iawn yn 2025 yr unig gofnod dwi 'di sgwennu yw https://cy.wikipedia.org/wiki/Y_Llais_(rhaglen_deledu). Gweld nawr bod rhywun wedi creu cofnod Saesneg am Y Llais (ac yna erthygl hŷn am The Voice). Be' chi'n awgrymu? Cadw rhan gyntaf fy erthygl Gymraeg am Y Llais a newid y teitl i rhywbeth fel The Voice (cyfres masnachfraint) ac yna creu cofnod newydd (sef, i bob pwrpas, ail ran fy erthygl i ar Y Llais) fel confod newydd i ddolenni gyda'r cofnod Saesneg ar Y Llais. Dwi ddim eisiau i Saeson a phobl Cymraeg gweld bod 'na gofnod yn Saesneg am y Llais a dim un Cymraeg! [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 16:55, 31 Mawrth 2025 (UTC) :Mae rhywun arall wedi creu erthygl am y Llais o'r blaen - [[Y Llais]]. Rwy'n awgrymu disodli'r cynnwys yn y dudalen gwta yma gyda'r cynnwys o dy erthygl di, sydd o dan adran '''Y Llais Cymru'.'' Mae hwn yn cysylltu gyda'r erthygl tebyg ar en-wiki, sef https://en.wikipedia.org/wiki/Y_Llais :Wedyn gellid ail-enwi dy erthygl wreiddiol i "The Voice (masnachfraint)" a nodi ar hwnnw bod y fersiynau DU, Cymraeg a'r rhai rhyngwladol eraill. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:08, 31 Mawrth 2025 (UTC) ::Gwych! Diolch Dafydd - lot fawr o help! Dwi wastad yn gweld pethau fel hyn yn ddryslyd! Wedi dilyn dy gyfarwyddiadau. Gobeithio bod yn edrych yn lân. [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 12:24, 1 Ebrill 2025 (UTC) :::Mae'n edrych yn grêt. Dwi wedi addasu'r penawdau ychydig ar erthygl Y Llais. Falle bydd angen ail-drefnu eto ar gyfer ail gyfres. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 1 Ebrill 2025 (UTC) == Golygathon Wythnos Hanes Traws + yng Nghaerdydd (9fed Mai) == Byddwn ddathlu [https://www.transhistoryweek.com/ Wythnos Hanes Traws +] (dolen yn Saesneg yn unig) drwy gynnal golygathon yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd i greu a golygu erthyglau ynghylch pobol Draws yng Nghymru a digwyddiadau perthnasol. [https://www.eventbrite.co.uk/e/trans-history-wikipedia-editathon-golygathon-hanes-traws-tickets-1317426962509?aff=oddtdtcreator Cofrestriad a mwy o fanylion yma]. Croeso cynnes i olygwyr newydd sbon a golygwyr profiadol. Am rai sy’n eisiau ymuno ni yn rhithiol, wna i greu rhyw fath o “writing drive” - manylion llawn i ddilyn! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 9 Ebrill 2025 (UTC) :I unrhyw un na all ymuno â ni yfory, mae cyfle i gymryd rhan ar-lein. Mae WMLGBT+ wedi creu golygathon rhithriol o'r 9fed i'r 18fed. Mae [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Trans_History_Week_and_IDAHOBIT_Edit-a-thon tudalen y prosiect a manylion] yn Saesneg yn unig ond maen nhw wedi cadarnhau y byddan nhw'n cyfrif erthyglau newydd yn Gymraeg hefyd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:25, 8 Mai 2025 (UTC) == Holiadur Celtic Knot == Rydym gynllunio ar gyfer cyfarfod cymunedol ar-lein yn ddiweddarach eleni ar gyfer [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2024/cy|Celtic Knot]] (cynhadledd sy’n dathlu ieithoedd lleiafrifol). Byddem wrth ein bodd yn dysgu oddi wrthych beth hoffech chi ei weld. Rydym wedi creu holiadur bach i ddysgu beth roedd yn llwyddiannus yn Celtic Knot 2024 a beth hoffech chi weld eleni. Mae’r arolwg yn agor i bobol sydd wedi mynychu’r gynhadledd llynedd a phobl gyda diddordeb am ddod i gyfarfod cymunedol ar-lein eleni. I gymryd rhan, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSccsyMDUDFYush1oBasvulH4Vsjp0hubrKS_9u_73LCVtbJ0Q/viewform?usp=dialog [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:01, 17 Ebrill 2025 (UTC) :Mae'r holiadur uchod yn cau ar y 15fed Mai. Mae'r holiadur yn ar gael yn [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdBlgi-0XNjjgh9HCQsy7KQWJo4qhfJmCGtQjwFI4WWYipaMA/viewform?usp=dialog Saesneg], [https://docs.google.com/forms/d/1BXYa7c6-9R4ZAeJFltPQSGw0OcnZbbz-b080wKpFAlI/edit Cymraeg] a [https://docs.google.com/forms/d/1pyqryilEEymj7TpqEHQXEMHKZgCPRmDnH77oPCekqwQ/edit Gwyddelig] ond os mae'r holiadur ddim yn hygyrch amdanoch chi am unrhyw reswm, mae croeso mawr i chi anfon neges Wicipedia neu e-bost i fi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) i rannu eich barn neu drafod am ffyrdd well i chi cael eich dweud. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:56, 6 Mai 2025 (UTC) == Bathu term am 'assist' == Dwi'n chwilio am gyngor am gyfieithu'r term ''assist''. Manylion ar [https://cy.wikipedia.org/wiki/Wicipedia:Cymorth_iaith#Assist_(enw_nid_berf) y dudalen Cymorth Iaith]. Diolch ymlaen llaw. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:50, 25 Ebrill 2025 (UTC) :Wedi clywed ambell i sylwebydd Saesneg yn defnyddio'r term diwinyddol ''predestined'' wrth ddisgrifio ''assist'' rhagorol. Rhagarfaethiad neu tyngedfeniad yn y Gymraeg, oes modd siapio rhywbeth addas allan o'r geiriau hyn? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 13:14, 3 Mai 2025 (UTC) == Hyfforddi'r Hyfforddwr (dysgu pobl newydd sut i olygu Wicipedia) == I unrhyw un sydd ddim ar [https://wikimedia.org.uk/newsletter-sign-up/ restr e-bost Wikimedia UK], maen nhw'n cynnig hyfforddiant "Train the Trainer" i helpu golygydd Wici/Wiki i ddysgu sut i hyfforddi pobl eraill i olygu Wikipedia (a Wicipedia). Maen nhw’n derbyn ceisiadau nawr, ond maen nhw yn enwedig yn eisiau clywed wrth olygyddion yng Nghymru. Mae’r terfyn amser yw Dydd Llun (19eg Mai) ond mae [https://wikimedia.org.uk/2025/04/train-the-trainer-2025-eoi-open/ mwy o fanylion ar y wefan] ac am unrhyw gwestiynau, plîs cysylltwch fy nghydweithiwr Rupal Karia at rupal.karia@wikimedia.org.uk. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:09, 15 Mai 2025 (UTC) == Deallusrwydd Artiffisial == Rwy'n ddyfod yn bensiynwr henoed ym mhen dau fis, pensiynwr sydd wedi byw ers yn laslanc efo "technoleg newydd" y cyfrifiadur. Ers ei chychwyn rwyf wedi ceisio cyfraniadau pytiau bach o'i ddefnydd at iws yr Iaith Gymraeg. Y cwestiwn fawr, ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)#Simple_summaries:_editor_survey_and_2-week_mobile_study Wici Saesneg ar hyn o bryd, yw defnyddio "Deallusrwydd Artiffisial"]. Rhywbeth rwy'n gwybod dim oll amdani. Mae Wici Saesneg yn gyfan gwbl yn ei erbyn, am resymau rwy'n ddeall a chefnogi. Ond be ydy barn Wici Cymraeg? Mae dros 200 miliwn o ddefnyddwyr weithgar ar Wkii Saesneg, a llai na neb ar rai o'r prosiectau Cymraeg, a ydi'r gwrthwynebiad Saesnig yn berthnasol i'n ofynion ni? Yn bwysicaf:—Ydy AI yn gallu ymateb i ymofynion y Gymraeg? Os yw:— A oes modd i AI gwella eginon (or niferus) ein wici er gwell? A all cwestiwn AI sy'n ofyn am dalfyriad o lyfr neu hanes awdur ar wicidestun bod yn gychwyn erthygl newydd a chyfannu at werth y naill brosiect a'r llall? A all chwiliadau trwy enghreifftiau o'r un eiriau poblogi [[q:Wikiquote|Wici ddyfynnu]]? A all AI cyfrannu erthyglau newydd sbon unigryw i Wicipedia? Dechrau sgwrs bydd ei angen yn y Gymraeg am yn hir mae'n, debyg! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:08, 13 Mehefin 2025 (UTC) :Dw i fawr o arbenigydd chwaith! Ond o'r hyn dw i'n ei ddeall, mae technoleg [[model iaith mawr]] [[en:Large language model]] yn debyg iawn i'r hyn sydd tu ôl i gyfieithu peirianyddol. :Yn hynny o beth, byddai testun Cymraeg wedi ei greu gan beiriant o'r fath yn dueddol o edrych yn dda ar yr olwg gynta (termau technegol! treigladau!) ond o'i ddarllen yn ofalus byddai'n llawn cam-gyfieithu, cyfieithiadau benthyg ac ati yn ogystal â'r problemau cyffredinol sydd wedi eu trafod ar en: :Onid oes gan wicipedia (y wefan Gymraeg fwyaf?) rôl allweddol yn hyn oll fel corpws? Po fwyaf o destun wedi ei '''ysgrifennu yn Gymraeg gan fodau dynol''' sydd yma, po gorau bydd y botiaid yn medru ateb cwestiynau'n Gymraeg yn y dyfodol. :Dw i ddim yn gweld "deallusrwydd artiffisial" yn ffordd o greu mwy o gynnwys fel y cyfryw. Ond fe allai fod yn declyn gwerthfawr i hwyluso a chyflymu gwaith golygwyr. O syniadau @[[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] uchod, drwgdybus fyddai fy ymateb i geisio "gwella eginon" a "cyfrannu erthyglau sbon" yn y fath fodd, ond dw i'n gweld potensial yn y talfyrru a'r croesgyfeirio. :Syniad arall - o greu erthygl newydd am bwnc astrus, allai gofyn i chatbot am esboniad cryno mewn Cymraeg syml fod yn fan cychwyn gwell na chyfieithiad peirianyddol hir o'r wiki mawr? Mae cyfieithiadau'n ymddangos yma sy'n edrych i mi eu bod nhw y tu hwnt i stamina neu allu cyfranwyr i'w prawfddarllen, oherwydd bod yr erthygl wreiddiol mor faith (a weithiau'n aneglur neu'n cynnwys manylion di-angen). Oni ellid cyfarwyddo bot yn benodol i greu 100, 500 neu 1000 o eiriau rhwydd eu darllen, a fyddai felly o fewn ein gallu i'w wirio fesul ffaith a'i wella? [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 09:27, 13 Mehefin 2025 (UTC) Yn fy marn i, tasai rhywun yn defnyddio AI er mwyn creu mwy o destun na gall ei wirio a'i gywiro, byddai hyn yn gamgymeriad mawr. Yr unig ffordd gyfrifol o'i ddefnyddio yw cyfyngu maint yr allbwn i'r hyn y mae gan y cyfrannwr ddigon o amser ac arbenigedd i'w wirio. Os yw rhywun eisiau darllen allbwn amrwd rhyw AI neu'i gilydd, mae'n gallu ei ddefnyddio ar ei g/chyfer ei hun yn uniongyrchol, does dim angen darllen Wicipedia o gwbl i gael hynny. Oni bai bod y cynnwys yma wedi'i guradu gan fodau dynol, dyw'r safle ddim yn cynnig gwerth ychwanegol. Yn y bôn, rwyf yn cytuno â chi, mae'n debyg. == Erthyglau bot yn ddileu erthyglau go iawn == Y 2020 fel rhan o ymgyrch [[:Categori:Prosiect WiciLlên]] mi ysgrifennais erthygl gynhwysfawr am lyfr [[Louisa May Alcott]] [[Little Women]]. Mae'r erthygl am y llyfr wedi ei ddisodli gan erthygl bot am ffilm o'r un enw, ond does dim modd ail adfer yr erthygl am y llyfr. Ysgrifennais erthygl hir am [[Lucille Ball]], sydd wedi ei droi yn erthygl ychydig frawddegau gan fot. Mae nifer o'r erthyglau rwyf wedi eu hysgrifennu am ffilmiau efo cysylltiad Cymreig wedi eu disodli gan erthyglau bot. Yn drist o ystyried eu bod yn cynnwys gwybodaeth unigryw Gymreig yn hytrach na data noeth. O ddefnyddio botiau i greu erthyglau a oes modd gwneud rhywbeth i sicrhau nad ydynt yn disodli erthyglau mae rhai ohonom wedi chwysu i'w creu? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:47, 14 Mehefin 2025 (UTC) :Mae gen ti dri mater yn fama. :1. Disodli 'erthygl gynhwysfawr' gen ti am y llyfr ''Little Women''. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. :1. Pan fo golygydd yn disodli, yn ail-sgwennu, yn dileu erthygl, mae'r gwreiddiol yn parhau o dan y wyneb, i'w weld o chwilio amdano. Mae'n bron yn amhosibl cuddio gwybodaeth ar WP - dw i'n meddwl mai rhyw bedair gwaith mae hyn wedi digwydd, i mi ei gofio, a hynny ar ol cytundeb i wneud hynny yn y Caffi, ac oherwydd posibilrwydd o achos llys. Nid ar chware bach mae gwneud hyn: ac mae'r log 'cuddio' yn dangos beth a pham y cuddiwyd y wybodaeth. Felly, os wyt wedi creu erthygl ar y llyfr ''Little Women'' yna mae'n dal yno yn rhywle. Wyt ti'n cofio'r union deitl? 'Little Women (llyfr)' neu ei debyg? Gelli ganfod hyn yn dy restr 'Fy Nghyfraniadau' a chyfyngu'r chwiliad o ran blynyddoedd. O edrych ar y dudalen (ailgyfeirio erbyn heddiw) ''[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women&action=history Little Women]'', fe weli na fu erthygl o unrhyw fath o dan yr enw yma. Ailgyfeiriad yn unig. Cyn y dudalen hon roedd tudalen arall yn bodoli gyda'r un enw cyn ei symud i [[Little Women (ffilm 1949)]]; byddai unrhyw destun cynharach am lyfr i'w weld yma, neu gyfeiriad ei fod wedi ei guddio. Does dim, ac nid oedd yr erthygl bresennol yn disodli na'n dileu erthygl gynharach, fel y gweli [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women_(ffilm_1949)&action=historyyma]. Felly hefyd gyda [[Little Women (ffilm 1994)]] - does dim erthygl gynharach wedi ei rhagflaenu hi. Felly tyrd ag enw'r erthygl am y llyfr a sgwennaist a gallwn weld ei hanes. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. Ti gychwynodd yr erthygl hon, fel y gwyddost. Wedi i ti ei chwbwlhau: dyma sut yr edrychai: ---- :[[Delwedd:Screenshot 2025-06-14 063144.jpg|250px]] ---- :Yn sicr, nid oedd yn 'erthygl hir'. :A dyma sut mae'n edrych heddiw: :[[Delwedd:A Screenshot 2025-06-14 063655 B.jpg|250px]] ---- :Fel y gweli, does dim byd wedi ei ddisodli, a dim erthygl newydd wedi ei chreu yn ei lle. Do, newidiwyd llun o wrthrych yr erthygl o hen lun ohoni gyda pherson arall i lun gwell o fewn y wybodlen. Efallai dy fod yn cyfeirio at osod gwybodlen newydd, pan ddisgrifiwyd hynny fel 'erthygl newydd' yn hytrach na 'gwybodlen newydd'. Ond gelli weld ar unwaith mai gwybodlen a osodwyd, [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Lucille_Ball&diff=next&oldid=8881018 yma]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. Alwyn - ni wnaeth yr un bot (a dau sydd gennym) ddileu unrhyw erthygl. Os oedd erthygl yn bodoli, mae'r bot yn rhewi a disgwyl i berson wneud penderfyniad - fel arfer pasio'r erthygl sy'n bodoli mae rheolwr y bot. Pe bai rheolwr y bot yn dymuno creu erthygl dros (dyweder) un frawddeg o erthygl lipa, yna gall nweud hynny - ond rheolwr y bot sy'n gwneud y penderfyniad ac NID y bot. Os wnei di roi enwau erthyglau sydd wedi eu dileu , yna gallaf edrych i fewn iddyn nhw bob yn un. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:58, 14 Mehefin 2025 (UTC) ::[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbennig:Contributions&end=2020-12-31&namespace=0&newOnly=1&start=2020-01-01&tagfilter=&target=AlwynapHuw&limit=500 Dyma'r cofnod] o erthyglau ac ailgyfeiriadau a greodd Alwyn yn 2020; gobeithio ei fod yn gyflawn. Fe welaf i ''[[Anne of Green Gables]]'', ond dim ''Little Women''. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 14:21, 23 Mehefin 2025 (UTC) ::Does gan yr erthygl presenol am [[Lucille Ball]] dim oll i wneud efo fi, fe grewyd gan erthygl bot. Siomedig bod fy enw dal yn y rhestr cyfranwyr. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:27, 26 Hydref 2025 (UTC) == Cystadleuaeth ffotograffiaeth "Wici Holl Ddaear" == Helo! Oes unrhyw un yma gyda diddordeb mewn ffotograffiaeth? Rydym yn hapus i gyhoeddi roedd Wici'r Holl Ddaear 2025 yng Nghymru wedi agor ar Fehefin 1af ac yn rhedeg tan 31ain Gorffennaf. Ewch i dudalen y gystadleuaeth i ddarllen y rheolau: [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2025_in_Wales|Commons:Wiki Loves Earth 2025 in Wales]] Yna gallwch ddarganfod sut i gymryd rhan yn y gystadleuaeth. <br/><br/> Hefyd, os oes gennych ddiddordeb mewn cynnal rhyw fath o "Wiki Walk" neu ddigwyddiad arall ar gyfer Wici Holl Ddaear dwi’n fwy na hapus i gynnig help neu gymorth - mae fy nghyfeiriad e-bost yw'r ffordd orau o gysylltu â mi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:57, 23 Mehefin 2025 (UTC) == Switsis gweinyddu == Sut hwyl. Dwi newydd sylwi nad yw'r [[:Categori:Switsis gweinyddu ASau y DU|switsis gweinyddu ar gyfer Aelodau Seneddol cyfredol]] yn cael eu pwyntio at erthyglau perthnasol, neu rhai o leiaf. Sylwais mai enw [[Wayne David]] (Aelod Seneddol Caerffili hyd at etholiad 2024) sy'n ymddangos ar dudalen [[Cefn Mabli]], e.e, gan mai [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] sydd yno, tra dylai fod yn [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]], sy'n cyd-fynd â'r ffiniau newydd. Oes modd awtomeiddio'r peth? Mae'n anodd debyg gyda'r newid ffiniau. Ac, wrth gwrs, bydd hyn yn codi wedi etholiad nesaf y Senedd hefyd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:32, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl fy mod i'n deall beth yw pwrpas y nodyn, beth bynnag. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 07:41, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Mae'r nodyn, ac un ar gyfer Aeldau o'r Senedd, wedi cael eu gosod ar erthyglau am wardiau, pentrefi, trefi ayyb, wedyn mae'n dangos pwy yw'r Aelod Seneddol ac Aelodau o'r Senedd sy'n cynrychioli'r lle. Mae'r wybodaeth yn dod o Wikidata dwi'n meddwl ac felly'n cael ei ddiweddaru yn awtomatig - ond yn amlwg mae'n rhaid sicrhau bod y nodyn diweddaraf mewn lleǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:03, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Ah. Dw i'n gweld. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 05:51, 3 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Newydd weld hwn - diolch Rhys. {{u|Deb}} - mae'r swits, fel mae Rhys yn dweud, yn gwneud pethau'n haws (pan fo ar yr erthyglau cywir!): mae nhw ar tua 6,000 o erthyglau, ac mae ychwanegu'r enw newydd ar Wicidata, yn dilyn etholiad, llawer haws na be mae nhw'n ei wneud ar en-wici - newid POB erthygl efo llaw a llygad! Dyna'r dewis: naill ai defnyddio switys a newid rhyw 30 o dudalennau, neu peidio defnyddio switsys a newid dros 6,000 o dudalennau. ::::{{u|Rhyswynne}} - o sbio'n sydyn, fasa ailgyfeiriad o [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] i [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] yn ateb y broblem? Neu a newidiwyd y ffiniau? Mi fedrai roi amser i hwn tua canol yr wythnos, ond nid ar hyn o bryd. ::::Yr hen swits yw'r cyntaf (Hydref 2018); ychwanegais 'y DU' er mwyn ei gwneud hi'n hollol glir pa Senedd y cyfeirir ati (Caerdydd neu Lunden): felly crewyd [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] (Gorff 2024). Unwaith y mae'r switsys hyn yn eu lle, mae pethe'n haws mewn theori, ond gan fod canfod pa bentref sydd ym mha etholaeth yn cymryd amser, mae yma rai llefydd heb swits o gwbwl ac eraill yn siwr o fod yn yr etholaeth anghywir! Problem arall sydd am godi yn y flwyddyn nesaf ydy ailwampio etholaethau'r Etholiad Cyffredinol lle y bydd uno hen etholaethau i greu etholaeth newydd. Bydd hyn yn dipyn o dasg, ond yn llawer haws na llaw a llygad. Mae defnyddio'r bot efo pethau fel hyn yn hanfodol, ac yn hawdd iawn! Cofion cynnes a diolch am godi hyn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:06, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Yn anffodus, o edrych ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Caerphilly_(UK_Parliament_constituency) erthygl yr etholaeth ar en-wici], mae'r ffiniau wedi newid er bod yr enw wedi'i gadw. Os yw'r swits ar 6,000 o erthyglau, dwin cymryd bod hyn wedi ei wneud drwy ddefnyddio cyfeirnodau daearyddol i weld ble sy'n syrthio o dan pa etholaeth. Mae tu hwnt i'm gallu i, ond dwi'n cymryd unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 11:08, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::Fel hyn yr aethpwyd ati: cym olwg ar [[Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], ac fe weli restr o wardiau sydd gan amlaf hefyd yn cynnwys pentrefi unigol. Felly'r cam cyntaf oedd creu'r erthygl hon (Caerffili_(etholaeth_seneddol), a'i thebyg) gyda'r wardiau wedi eu rhestru yn yr erthygl. Rhois pob ward (categori'r ward) yn y bot a chreu rhest o erthyglau o bentrefi a threfi yn y wardiau hynny. Yna ychwanegwyd y wybodaeth i'r erthyglau hyn ee [[Abertridwr]], [[Bedwas]], [[Cefn Fforest]]. So good so far! Ond, o fewn cymuned Bedwas ceir nifer o bentrefi eraill ee [[Graig-y-rhaca]]... ac ni wnaeth y bot eu newid. Ond mi i wnes rhai ee [[Tretomos]] gyda llaw a llygad. Fel soniais, dw i'n meddwl y gwneith ail-gyfeirio drwsio'r hen stwitch, os yw yno. Os nad oes switch yno, bydd rhaid ei gynnwys, wrth gwrs. Tydy BOT-Twm Crys ddim yn gweithio y dyddiau yma, felly bydd angen i mi wneud cais i'w ailddechrau. Yn y cyfamser, mi wna i ambell brawf fy hun. Diolch eto am dy amynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:47, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::' unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd' - cywir! Gobeithio na fydd ymyrryd a'r ffiniau am ganrif neu ddwy! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:48, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::: Newydd gwpla Etholaeth Caerffili. {{u|Rhyswynne}} - wneid di wiro y rhain os g yn dda, cyn i mi symud ymlaen i'r gweddill. Mae Powys yn enfawr (os cofiaf yn iawn, mae bron cymaint a gweddill Cymru, o ran nifer yr anheddiadau). Ac wrth gwrs, mae na ailwampio'r ffiniau eto mewn chydig fisoedd! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:02, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::: Mae cyfeiriad at ddileu'r hen switsis: [[Wicipedia:Pethau_i%27w_gwneud_cyn_ac_wedi_Etholiad_Cyffredinol_2024#Wedi'r_etholiad|yn fama (rhif 4)]], gyda nodyn 'AR y gweill' arno! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::::Dwi heb fod drwy pethau'n fanwl, ond o edrych ar y wardiau a restrir yn [[Caerffili (etholaeth seneddol)#Ffiniau|Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], mae Pengam yn cynnwys gwybodaeth am Aelod Seneddol gwahanol a hefyd Aelod y Senedd dros Islwyn (ond dydy'r sedd honno heb newid eto). Falle nad gwall yw hyn, a bod jest angen tynnu Pengam o'r rhestr - mae ar y ffin dwi'n meddwl, ond dwi'n brysur rwan (yn cofnodi pleidlais ar Fil yn y Senedd digwydd bodǃ), jest eisiau nodi nad yw popeth wedi'i wirio cyn i ti fwrw ymlaen ymhellach. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:01, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::::::Newydd weld dy fod wedi golygu [[Nantglyn]] @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Es am sbec, a wedyn sylwi ei fod dal yn dangos [[David Jones (gwleidydd Cymreig)]] fel yr Aelod Seneddol. Collodd ei sedd yn 2024, ond mae'r swits yn pwyntio at hen sedd/ffiniau cyn etholid seneddol 2024, sy'n felly'n egluro hynny. Mae eisiau diweddau erthygl DJ hefyd, ond mater arall yw hynny. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 17:39, 12 Tachwedd 2025 (UTC) == Calendr == Mae'r calendr misol yn wallus - ers ryw 4 mlynedd. Dw i di trwsio'r flwyddyn (!); oes na rywun a all fwrw golwg ar y 12 Nodyn os g yn dda? Er enghraifft: mae Nodyn:Gorffennaf yn gywir ond: 1. ydy e'n gywir y flwyddyn nesaf? 2. Mae'n dechrau ar ddydd Sul (a'r gweddill ar ddydd Llun). Os nad oes, yna mi alla i (neu rywun arall, plis) fewnforio Template:Calendar o en. Mae amser yn brin, sorri, a chymaint i'w wneud. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:45, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :Rwy'n hapus i wneud yr hyn y gallaf gyda hyn. Fodd bynnag, mae fy nghalon yn suddo pan edrychaf ar god Template:Calendar. Tybed a yw'n werth yr ymdrech o fewnforio'r cyfan. Efallai y byddai'n haws gwneud y gwaith â llaw yn flynyddol. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 15:13, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Rwy wedi trwsio y calendar misoedd ar gyfer 2025. Rwy hefyd wedi mewnforio bron popeth sydd angen ar gyfer y calendr. Dyma'r peth yn gweithio yn fy [[Defnyddiwr:Dafyddt/Pwll Tywod|mhwll tywod]] . Dau beth i benderfynu - ydyn ni eisiau'r wythnos i ddechrau ar ddydd Llun (fel mae e nawr). Mi fydd y dolenni i'r misoedd blaenorol/nesaf yn diflannu. Mae'n bosib bydd yn cael rhein nôl fewn ond bydd angen addasu y nodyn ychydig (heb edrych rhy ddwfn ar hyn eto). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:27, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Gwych! Diolch Dafydd! Piti nad yw'n bosib otomeiddio hyn, neu bydd angen ailwampio'n flynyddol. Un sal ydw i am gofio'r math yma o beth! ON Mae dechrau ar ddydd Llun yn iawn gen i: llai o grefydd! ;-) [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:24, 7 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Rwy wedi diweddaru nodyn Gorffennaf i ddefnyddio y nodyn Calendar. Dwi ddim yn or-hoff o'r ddolen "rhestr holl ddiwrnodau.." felly mae angen ystyried cadw/dileu hwnnw. Byddai diweddaru diwyg y dudalen ei hun yn help hefyd. Gweler y newid ar [[8 Gorffennaf]] [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 18:58, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Bendigedig! Mae'n edrych yn gret! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:44, 16 Gorffennaf 2025 (UTC) == Hyfforddiant cyfieithu yfory == Ymddiheuriadau mawr am y rhybudd byr ond dwi jest wedi darganfod mae cyd-weithiwr fi yn cynnal sesiwn ar-lein yfory i ddysgu pobol sut i gyfieithu erthyglau ar Wiki. Bydd y sesiwn yn cael ei chynnal yn y Saesneg ond mae croeso mawr i bobol cyfieithu rhwng unrhyw ieithoedd gallant nhw ysgrifennu mewn yn hyfedr. Am fwy o fanylion neu i gofrestru ewch i<nowiki/>https://leeds.libcal.com/calendar/openresearch/wiki_translate [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:56, 29 Gorffennaf 2025 (UTC) :Drwy gyd-ddigwyddiad, roeddwn yn Leeds wythnos diwethaf, ond ar gyfer [https://libraries.leeds.gov.uk/what-you-can-do/voice-fans-exhibition arddangosfa yn Llygell y Ddinas] (am le gwych), nid un y brifysgol. Dwi'n meddwl y byddai yna dipyn o ddiddordeb mewn gweithdai o'r fath yng Nghymru, ar gyfer y Gymraeg ac ieithoedd eraill. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:28, 4 Awst 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] - roedd yr arddangosfa yn edrych yn wych (a hefyd, achos dwi'n dod o Lanelli yn wreiddiol, dwi'n fel arfer anghofio am bêl droed, felly diolch am yr atgoffiad!). Dwi'n cytuno'n llwyr â chi ac roedd yn wych i glywed wrth fy nghyd-weithiwr roedd y sesiwn cyfieithu yn Leeds yn llwyddiant mawr. Pan hi'n dod yn ôl ar ôl ei gwyliau hi, dwi wedi gofyn am gyfarfod gyda hi ac un o'r pethau i drafod yw beth ddysgodd hi er mwyn meddwl am wneud rhywbeth tebyg. Os mae unrhyw un yma gydag awgrymiadau, cysylltiadau neu ddiddordeb am gefnogi rhywbeth fel hyn yng Nghymru neu ar lein, rhowch wybod i fi (neges Wicipedia neu gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:38, 13 Awst 2025 (UTC) == Trosglwyddo rhagor o ddwr o Gymru i Loegr == Dw i di creu'r map yma i fynd efo erthygl ar y cynnig yma: [[:File:Y cynnig gan Loegr i drosgwyddo dwr o Gymru er mwyn cyflawni Llundain.jpg]] a fersiwn Saesneg hefyd. Mae wirioneddol angen erthygl ar y cynnig yma, sy;n tarddu o Loegr, ond does gen i ddim amser ar hyn o bryd! Plis fedar rhywun fynd ati. Bydd angen tipyn o ymchwil, gan nad oes llawer o ffynonellau cadarn, hyd y gwela i. Diolch o galon! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:40, 4 Awst 2025 (UTC) == Llyfrgelloedd == Pwnc sydd wedi ei godi ar dudalen ddefnyddiwr, sy werth ei ehangu er wybodaeth. Mae gan Wikipedia llyfrgell sy'n caniatáu mynediad i ddefnyddwyr rheolaidd. Mae'r aelodaeth yn gyfunedig i bobl sydd wedi gwneud nifer penodol o olygiadau. Mae manylion ar gael ar https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Mae'n werth cael aelodaeth gan ei fod yn rhoi mynediad rhad i nifer fawr o gasgliadau ymchwil sydd fel arfer yn costio ffortiwn i'w gweld. Mae modd i bobl sydd â chod post yng Nghymru defnyddio Adnoddau Allanol Y Llyfrgell Genedlaethol trwy wneud cais am docyn llyfrgell https://psr.llgc.org.uk/psr/psr/register/cy/personal Mae gan y rhan fwyaf o lyfrgelloedd sirol hefyd mynediad i adnoddau allanol, cylchgronau, ac e-lyfrau cyfoes, am ddim, trwy docyn aelodaeth. Pob un yn gallu bod o werth i gyfranwyr Wicipedia [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:01, 10 Awst 2025 (UTC) == Map gwledydd o fewn Ewrop == Bore da! Dyma'r math o fap sydd gennym ar wledydd Ewrop heddiw, ac mae yno ers dros 10 mlynedd ee Gwlad Belg:{{-}} [[File:LocationBelgium.svg|chwith|600px]]{{-}} Mae'r map / diagram yma wedi fy mhoeni ers tro gan nad yw'n dangos ffiniau'r Alban na Chymru (a gwledydd eraill, ond am y tro dwi am ganolbwyntio ar y ddwy wlad agosaf at 95% o Gymry). Mae'r map hefyd yn colli cyfle - o liwio / amlygu Cymru hithau, gallwn weld yn gliriach lleoliad y ddwy wlad i'w gilydd a maint y ddwy wlad yn gliriach. Dyma'r map dw i'n ei hargymell (gyda ffiniau'r Alban a Chymru'n hollol glir!):{{-}} [[File:SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg|chwith|600px]]{{-}} Dim ond hon (Gwlad Belg) sydd ar Comin ar hyn o bryd ond os cytunwch, yna mi uwchlwythai fap tebyg ar gyfer holl wledydd Ewrop a'u gosod yn y gwybodlenni. gyda gwledydd bach pitw fel Andorra a Malta, gallwn roi cylch o'u cwmpas. Gwendid y map presennol yw nad ydyn nhw i'w gweld o gwbwl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:56, 21 Awst 2025 (UTC) :Mae hynny'n welliant enfawr, ac mae'n ddadlennol iawn yn ei gyd-destun ar dudalen [[Gwlad Belg]]. Mae'n edrych fel y byddai'n llawer o waith i ti... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 07:57, 21 Awst 2025 (UTC) :Gwych! Ie cyfaddawd call dw i'n meddwl - gellid dadlau yn erbyn cynnwys ffiniau gwladwriaethau yn y cefndir, ond yn gam neu'n gymwys maen nhw'n rhan gyfarwydd o fap Ewrop i lawer ohonom. Os yw'r un dull yn bosib ar gyfer tudalennau [[Gwlad y Basg]], [[Llydaw]], [[Catalwnia]], [[Països Catalans]] (ac ati...) fe fyddai'r mapiau'n gwella'r tudalennau hynny hefyd. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 13:27, 21 Awst 2025 (UTC) :::Diolch eich dau. Problem fawr Comin (ac en-wici) yw hyn: mae'r ddwy gymuned, yn dilyn 15 mlynedd o ddadlau, bellach yn derbyn bod Cymru a'r Alban yn wledydd. Dydyn nhw ddim yn derbyn fod Cernyw, Gwlad y Basg na Chatalwnia'n wledydd. :::Er mwyn cadw'r mapiau ar Comin dw i wedi gwneud ffiniau'r dair wlad yma ychydig yn ysgafnach; dw i ddim yn meddwl y bydd cais i'w dileu. Ar dudalen Astwrias, Galithia ayb mi wnaf fapiau unigol, ond byddai cymhlethu'r status quo drwy ychwanegu cant-a-mil o ffiniau sydd heb eu cydnabod yn lleihau ein dadl ni yng Nghymru. Mae'r map wedi'i diweddaru, ond bydd yn rhaid i chi adfywio celc eich cyfrifiadur er mwyn gweld y newidiadau - ffiniau Catalwnia, Gwlad y Basg a Chernyw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:14, 22 Awst 2025 (UTC) ::::Gallaf greu dau lun: un manwl fel hwn ar y chwith yn yr erthygl ar [[Gwlad Belg]], yn cymharu maint a lleoliad Gwlad Belg o'i gymharu a Chymru. Yr ail lun yw'r un yn y wybodldnDw i ddim mor siwr o'r ail ddelwedd - yr un yn y wybodlen lle mae coch Cymru'n rhy drwm, yn tynnu sylw ato'i hun yn ormodol? Efallai, coch ysgafn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:08, 22 Awst 2025 (UTC) :::::Mae'r map cymharu bach yn wych ac mae'r map yn y gwybodlen yn llawer gwell na'r hen un, ond dydw i ddim yn argyhoeddig bod angen i ni bwysleisio safle Cymru mor amlwg. Byddai coch ysgafn yn well. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:18, 22 Awst 2025 (UTC) ::::::Dw i wedi ychwanegu Llydaw. Efallai nad oes angen lliw gwahanol ar Gymru yn y Wybodlen: {{multiple image | width = 400 | footer = | image1 = Wales and Belgium - comparing area and position.jpg | caption1 = Yng nghorff yr erthygl<br />Maint a lleoliad Gwlad Belg o'i chymharu â Chymru | image2 = SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg | caption2 = Yn y wybodlen. Sylwer ar ffiniau Cernyw, Llydaw, Gwlad y Basg a Chatalwnia. }} {{-}} Drwy wneud Cymru'n ddi-liw (wel, lliw hufen golau), byddai'n bosib eu hychwanegu hefyd ar WP Cernyweg ayb. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 04:16, 23 Awst 2025 (UTC) :Gan nad oedd gwrthwynebiad mi uwchlwythais ryw ddeunaw o wledydd lleiaf Ewrop (cymharu dwy wlad) ar [[:Commons:Category:Bilateral maps of Wales]], a'u hychwanegu ar yr erthyglau cyfatebol. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:27, 24 Awst 2025 (UTC) == Polisi dyblu enwau == Bore da! Ymddiheuriadau rhag blaen os oes ateb eisoes i'm cais, ymhlith byrddau eraill y Caffi! Ond hoffwn wybod beth yw'r polisi [os oes polisi!] ynghylch pan fo dau ddarn o waith llenyddol yn rhannu'r un enw? Er enghraifft, fe ddois ar draws drama gan [[Gwilym R. Jones]] o'r enw ''Yr Argae'' sy'n dyddio o'r 1950au, ond sylwais fod drama arall o dan yr un enw, sef cyfieithiad [[W. S. Jones|Wil Sam]] o ddrama ''The Weir'' a gyhoeddwyd yn y 2000au. Yn yr achos yma, dwi wedi llwyddo i alw drama Gwilym R yn ''Yr Argae'' (drama radio) gan mai drama radio oedd hi'n wreiddiol, ond petai'r achos yn codi eto [ac mae'n siwr o wneud!] sut mae gwahaniaethu rhyngddynt? Ai drwy ddyddiad - ''Yr Argae'' (2008) ''Yr Argae ''(1954) neu oes dull arall a gymeradwyir? Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:56, 25 Awst 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl bod gennym ni bolisi "swyddogol" ar hyn. Wrth reswm, os byddwch chi'n dod ar draws teitl dyblyg, yna mae angen i chi ddelio ag ef. A chan fod angen i chi addasu teitl y tudalen (gyda rhywbeth mewn cromfachau), yna man a man ichi wneud gwaith da arni. Felly ''Yr Argae'' (drama 2008) ac ''Yr Argae'' (drama 1954), neu ''Yr Argae'' (drama Wil Sam) ac ''Yr Argae'' (drama Gwilym R. Jones) yn hytrach na ''Yr Argae'' (2008) ac ''Yr Argae'' (1954). (Dw i jyst yn dyfeisio'r manylion yma.) Mae hyn yn helpu i leihau'r posibilrwydd o wrthdaro â gweithiau eraill o'r un enw yn y dyfodol (llyfrau, ffilmiau, addasiadau teledu, ac ati; awduron eraill). Ond mater of synnwyr cyffredin yw hi. Allwn ni ddim rhagweld pob gwrthdaro a allai godi yn y dyfodol. Gellir addasu teitlau pan fydd problemau'n codi. Os ydw i'n amau ​​bod gwrthdaro posibl, dw i'n edrych o dan "Beth sy'n cysylltu yma" ym Mlwch offer y tudalen, a'i drwsio os oes angen. Dydw i ddim yn siŵr a yw hynny'n llawer o gymorth... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:11, 25 Awst 2025 (UTC) ::diolch, ydi, cymorth da iawn. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:38, 25 Awst 2025 (UTC) == Cynhadledd Cwlwm Celtaidd (arlein) == Nodyn bach i dynnu sylw at y digwyddiad ar-lein "Celtic Knot" sy'n digwydd ar 23 Medi. Mae "Celtic Knot" yn gyfle i gysylltu â golygwyr eraill sy'n golygu ar Wikipedias mewn ieithoedd eraill, yn enwedig ieithoedd Celtaidd ac ieithoedd lleiafrifol. Un o'r siaradwyr bydd ein @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] sy'n trafod am sut gall y cyhoedd gweithio gydag awdurdodau fel Comisynydd y Gymraeg i greu, wella a chael mynediad at ddata. Mwy o fanylion [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2025/Programme|yma]]. (Ymddiheuriadau mawr, mae'r tudalen yn Saesneg yn unig ar hyn o fryd achos dwi ddim wedi cael yr amser i gyfieithu. Ond os oes unrhyw un arall yn awyddus i gyfieithu, mae croeso mawr iddyn nhw a byddwn i'n ddiolchgar iawn am yr help!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:51, 28 Awst 2025 (UTC) == "Blwyddyn" Gweithiau Llenyddol == S'mae bawb. Cwewstiwn o bolisi golygyddol. Pan fo gan waith llenyddol hanes cyhoeddi cymhleth, mae nifer o ddehongliadau posib ynglyn â phryd yn union yw dyddiad cyhoeddi y gwaith. Gall hyn fod yn berthnasol at unrhyw waith llenyddol ond mae'n neilltuol o berthnasol yn achosion hen nofelau, oedd yn tueddu ymddangos fel cyfresi cylchgrawn/papur newydd yn gyntaf, ac fel cyfrol dim ond yn ddiweddarach, weithiau degawdau'n ddiweddarach (os o gwbl). Ystyriwn llyfr fel [[Lona]] er enghraifft - sydd ar hyn o bryd yn y categori "Llyfrau Cymreig 1923". Yn 1923 ymddangosodd y gwaith fel llyfr am y tro cyntaf. Fodd bynnag, roedd y nofel wedi ymddangos fel cyfres mewn cylchgrawn yn 1908. Cafodd ei hail-gyhoeddi drachefn yn 2024. Felly mae dadl digon dilys dros ei rhoi yn y categoriau "Nofelau 1908", "Llyfrau Cymreig 1923", "Llyfrau Cymreig 2024"; ac o bosib hefyd "Llyfrau Cymreig 1908", "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Ydych chi'n credu y dylid rhestri gwaith 1) dim ond mewn un categori blwyddyn (ac os felly pa un). 2) ym mhob blwyddyn a chategori perthnasol 3) mewn rhai ond nid eraill (ac os felly pa rai) Cwestiwn cysylltiedig yw a yw'r categoriau "Nofel" a "Llyfrau" yn cyfeirio at y blwyddyn pan ''ysgrifennwyd'' y gwaith llenyddol neu pan ''gyhoeddwyd'' y gwaith, gan gofio bod modd i'r rhain fod yn wahanol iawn i'w gilydd? Ac ydy'r diffiniad yr un fath yn y categori cyntaf ag yn yr ail gategori? Yn fy marn i mae'n gwneud y synnwyr mwyaf rhestri Lona yn y categori "Nofelau 1908" oherwydd mai yn 1908 ysgrifennwyd y stori ac ymddangosodd y tro cyntaf un; gall ei rhestri yn y categoriau eraill awgrymu ei bod yn nofel "fodern" (neu nofel o'r 1920au) pan nad yw hi mewn gwirionedd. Ond ''ni'' ddylai fod yn "Llyfrau Cymreig 1908". Fodd bynnag roedd hi hefyd yn Lyfr a gyhoeddwyd yn 1923 a 2024 felly dylai fod yn y categoriau hynny hefyd, ond ''nid'' "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Gobeithio bod hynny'n gwneud synnwyr? A defnyddio enghraifft hwyrach mwy adnabyddus: Dylai [[Y Dreflan]] (sydd ar hyn o bryd yn "Nofelau 1881" a "Llyfrau Cymreig 1881") fod yn "Nofelau 1879" a "Llyfrau Cymreig 1881". [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 11:25, 28 Awst 2025 (UTC) :Dw i'n cytuno'n fras. Dyma egwyddor gyffredinol: dylid dyddio gwaith creadigol i'r achlysur cyntaf y gall aelod o'r cyhoedd ei weld, ei ddarllen, ei glywed. Felly mae nofel neu stori fer yn cael dyddiad ei chyhoeddi gyntaf; mae drama neu opera neu fale yn cael y dyddiad pan gafodd ei pherfformio gyntaf. Ond mae yna achosion bob amser sy'n gwneud bywyd yn anodd. Er enghraifft, gallai nofelau a ymddangosodd ar ffurf cyfres mewn cylchgronau gymryd blynyddoedd i'w cwblhau: ateb – defnyddiwch y flwyddyn gychwynnol. Gall gwaith gael ei gyhoeddi flynyddoedd ar ôl marwolaeth yr awdur: ateb – defnyddiwch yr amcangyfrif gorau o pryd y gorffennodd yr awdur ei waith. Achosion eraill: defnyddiwch synnwyr cyffredin. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 16:35, 28 Awst 2025 (UTC) ::Lle nad yw'n bosib defnyddio ystod o flynyddoedd (e.e. cyhoeddwyd ''Y Dreflan'' yn 1878-79) Baswn i'n dweud y dylid defnyddio blwyddyn cyhoeddi'r bennod olaf, nid y flwyddyn gychwynnol, gan nad oedd y gwaith wedi'i gyhoeddi'n gyflawn tan y diwedd. (felly dylai fod yn y categori "Nofelau 1879"). [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 12:11, 29 Awst 2025 (UTC) :::{{Ping|Figaro-ahp}} Mae hynny'n gwbl resymol hefyd. "The truth is rarely pure and never simple," chwedl Oscar Wilde. Yn y bôn, pwrpas y dyddiad yw awgrymu cyd-destun hanesyddol. Os yw'r cyd-destun yn caniatáu hynny, mae'n well rhoi'r manylion llawn gyda gair o esboniad. Yn ddelfrydol, gallen ni gael rhywbeth fel ''Y Dreflan, ei Phobl a'i Phethau'' (cyhoeddwyd mewn rhannau misol yn ''Y Drysorfa'', 1879–80; cyhoeddwyd fel cyfrol, Treffynnon: P. M. Evans & Son, 1881), ond at y rhan fwyaf o ddibenion, mae hynny'n ormodol. Yr hyn a wnest ti yn adran "Llyfrau" o [[Daniel Owen]] yn ardderchog. Ond weithiau mae amgylchiadau'n galw am un dyddiad yn unig. Yn yr achos hwnnw, dw i'n dal i ffafrio'r dyddiad cychwyn, oherwydd dyna pryd y gallai darllenydd fod wedi gweld y darn hwnnw o lenyddiaeth am y tro cyntaf. Dyna pryd y cafodd y llyfr effaith gyntaf ar y byd. Ond dim ond barn yw honno, nid rheol wedi'i naddu mewn carreg. Hwyl, Dafydd. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:43, 5 Medi 2025 (UTC) == Hiliaeth == Cwestiwn sydyn a dyrys o bosib, ynghylch rhywbeth gododd dros y dyddia diwethaf, mewn cyd-destun arall. A oes cyfrifoldeb arnom fel llunwyr erthyglau i nodi bod rhywbeth yn gallu cael ei alw'n "hiliol" mewn llenyddiaeth Gymraeg? Bum yn darllen drama Gymraeg yn ddiweddar o gyfnod y 1980au, ac roedd un o'r cymeriadau yn defnyddio y gair annerbyniol "ni*****". Wrth drafod y peth cyn llunio erthygl, soniais wrth lenor arall gan awgrymu a ddylwn i gynnwys brawddeg fel a ganlyn - "Erbyn yr [[21ain ganrif]], ystyrir peth o'r iaith / deunydd yn y gwaith yma yn hiliol". Ond yr wrth-ddadl gefais i oedd, bod y gwaith dan sylw yn cael ei ystyried yn hiliol gan y cymunedau dan sylw, yn y 1980au hefyd. Mae'n ddadl sy'n codi ynghylch ''[[To Kill a Mockingbird]]'' hefyd, gyda chyhoeddiadau newydd yn bygwth newid y testun. Mi wn am sawl drama arall sy'n defnyddio ieithwedd annerbyniol hefyd, ac enghreifftiau o gymeriadau du oedd yn destun sbort. O geisio cadw'r erthyglau yn ddi-duedd, a oes awgrymiadau sut i ddelio gyda hyn? Neu awgrym o 'eiriad gwell? Mae hyn hefyd yn wir am rai o luniau yng nghasgliad gwych [[Geoff Charles]] lle mae na ambell enghraifft o "black face". Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 11:54, 5 Medi 2025 (UTC) :Lle mae trafodaeth gyhoeddus wedi bod am y gwaith dan sylw, dw i'n credu byddai manylion penodol yn ddefnyddiol. Gorau oll os gellid sôn am yr ymateb ar wahanol gyfnodau (Enghraifft ddychmygol: "Adeg ei chyhoeddi, dywedodd ymgyrchwyr bod y ddrama yn hiliol. Erbyn yr 21ain ganrif, mae beirniaid prif-lif o'r un farn"). Dw i'n siŵr bydd gan eraill awgrymiadau mwy defnyddiol! [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 21:30, 5 Medi 2025 (UTC) ::Diolch. Y broblem ydi, gyda’r dramâu, ac ambell i bantomeim a rhaglen deledu yn y 1970au dwi ddim yn meddwl bod neb wedi beirniadu’r gwatwar yma, neu’r defnydd o iaith hiliol, am ei fod yn cael ei dderbyn a’i weld ar deledu’r cyfnod, fel peth derbyniol a doniol. Ond yn yr hinsawdd bresennol lle mae yna ail-asesu difrifol a beirniadol, a sensitifrwydd eithafol dros enghreifftiau fel yma, tybed a ddylem gyfeirio at hynny, fel arwydd bod ein herthyglau yn gyfoes ac effro? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:33, 6 Medi 2025 (UTC) :::Newydd ddarllen yr erthygl Saesneg am ''Ain’t Half Hot Mum'' a gweld un frawddeg fel yma “the series does not get repeated by the BBC, as it is regarded as differing from modern broadcasting standards concerning its content.” Oes rhywun yn gwybod os oes canllawiau wedi’i cyhoeddi gan S4C neu’r Cyngor Llyfrau am hyn? Hynny ydi, peidio ail-ddangos cyfres fel un [[Gari Williams]] ''Galw Gari'' oedd yn cynnwys elfen o “dduo’r wyneb”, neu enghreifftiau tebyg. Mae’n faes mor ddyrys a theimladau cryf o’r ddau gyfeiriad. Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:46, 6 Medi 2025 (UTC) ::::Does gen i ddim ateb llawn ond dwi ddim yn siwr os ydi'n deg rhoi beirniadaeth uniongyrchol am awdur neu berfformwyr heblaw fod tystiolaeth eang o hynny. Mae gymaint o ddiwylliant yn adlewyrchu rhagfarn, ystrydebau neu anwybodaeth y cyfnod h.y. cymdeithas yn gyffredinol. Fel nodyn ychwanegol mae archif cyfryngau Clip Cymru yn cynnwys llawer o gynnwys a allai fod yn rhagfarnllyd neu sarhaus i wylwyr heddiw. Cyn gwylio'r cynnwys, mae yna rybudd blanced a mae'n rhaid cytuno gyda'r telerau yn parhau. Dyma mae e'n ddweud: ::::''Mae’r archif yma’n gofnod hanesyddol ac yn cynnwys deunydd a allai peri gofid neu niwed. Mae hyn yn cynnwys sylw’r wasg o drychinebau, troseddau a digwyddiadau hanesyddol eraill, ynghyd ag esiamplau o agweddau a iaith nad sy’n dderbyniol erbyn heddiw am bobl a grwpiau o gefndiroedd lleiafrifol.'' [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:22, 6 Medi 2025 (UTC) :::::Diolch. Mae hynny’n ddatganiad teg a chall. Dwi wastad wedi dadlau mai perthyn i’w cyfnod oedd yr enghreifftiau yma, ac yn anffodus, yn cael eu derbyn yng nghyd destun y cyfnod. Yr herio gan fy nghyd awdur ddaru fy nychryn y tro yma. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 01:47, 7 Medi 2025 (UTC) == Llif Trydar X == Oes yna rywun arall wedi sylwi bod y llif erthyglau dyddiol ar [https://x.com/Wicipedia Trydar / X] wedi peidio ers bron i fis? Oes rheswm technegol am hyn? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:17, 9 Medi 2025 (UTC) :Oes, problem dechnegol. Mae @[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]], sy'n gyfrifol am y cyfrif, [https://toot.wales/@carlmorris/115176157949634247 yn ymwybodol]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:13, 19 Medi 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics! == Helo pawb. Am y tro cyntaf ers sbel mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn cynnal Golygathon Wici Cyhoeddus. Pwnc y tro yma bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn Aberystwyth. Mae na gwahoddiad cynnes, (a phaned) i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) :Gwych! Wn i'm os y gallaf fod yn bresennol yn Aberystwyth, ond hapus i helpu o Lundain! Byddai'n wych petai rhywun yn gallu mynd drwy'r cylchgrawn SBEC sy'n cynnwys gwybodaeth am gyfresi drama a holl raglenni S4C o'i chychwyn. Wedi gofyn sawl gwaith i'r [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Llyfrgell]] a [[S4C]] am gopi o'r rhestrau dramâu, ond mae pawb i'w weld yn gwyro'r cais at ei gilydd! Siawns nad oes gan yr Archif Ddarlledu restr gyflawn o gyfresi, ffilmiau drama Cymraeg a fu ar S4C a chyn hynny ar BBC neu HTV?! Mae'n embaras os ddim! Byddai medru rhannu'r rhestr honno, yn wych! Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:48, 11 Hydref 2025 (UTC) :Gyda llaw, byddai'n wych medru cael cytundeb gyda [[BBC Cymru]], [[ITV Cymru Wales|ITV]] (HTV gynt) ac [[S4C]] i rannu delweddau o gyfresi drama S4C i gyd-fynd â'r erthyglau. Mae ein gwaith yn fodd gwych o hyrwyddo'r rhaglenni, ac felly y dylai ddisgyn yn daclus o dan yr elfen cyhoeddusrwydd neu farchnata, iddyn nhw. Mae hyn hefyd yn wir am y cynyrchiadau theatr, gan fod archif [[Geoff Charles]] o ran y Theatr, yn dod i ben ar ddiwedd y 1970au. Mae angen lluniau o'r 1980au ymlaen o gasgliadau theatr ffotograffwyr fel Gerallt Llywelyn, [[Keith Morris]] a Dylan Rowlands, ymysg eraill. Dwi'n ceisio cael Archifdy Gwynedd i rannu lluniau o gynyrchiadau Theatr efo mi ar gyfer Wicipedia, ond mae nhw'n bod yn anodd iawn ar y funud! Mae'n frwydr anodd, ac anheg yn fy marn i, gan bod y lluniau, fel arfer, yn eiddo i'r cyn-gwmnïau, ac nid yr archifdy neu'r ffotograffwyr. H.y, fel arfer, byddai'r ffotograffwyr wedi cael eu talu gan y cwmnïau am y lluniau, yn barod! Grrrrrrr. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:57, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am y sylwadau, ac am eich holl gwaith yn y maes yma! Hapus i cael sgwrs efo rheolwr yr archif i weld os oes na rhestr o'r holl dddramau efo ni. Ar rhan cael y ddarlledwyr o fod yn mwy agored, mae'r trafodaeth yma yn un sydd wedi bod yn parhau heb llawer o symyd am flynyddoedd, yn rhanol oherwydd resymau gyfreithiol and hefyd oherwydd diffyg dealltwriaeth o'r werth o fod yn agored. Mi wna'i i, ac eraill dwi'n siwr, parhau i roi pwysau ar sefydliadau i rhannu yn agored lle bynnag mae'r gyfraith yn caniatau. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 16:02, 10 Tachwedd 2025 (UTC) :::diolch Jason [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 09:22, 11 Tachwedd 2025 (UTC) == Cais i greu cyfres o erthyglau BOT == Helo pawb. Mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn parhau i weithio efo Llywodraeth Cymru i gefnogi'r Wicipedia Cymraeg. Fel rhan o'n brosiect eleni hoffwn greu tua mil erthygl newydd am actorion a chantorion enwog o Gymru a Hollywood. Mae'r erthyglau yma wedi cael i greu trwy grynhoi erthyglau Saesneg efo AI ac wedyn gyfieithu i'r Gymraeg gan ddilyn fformat tebyg. Mae'r erthyglau hefyd yn defnyddio data sydd eisoes ar Wikidata er mwyn nodi gwybodaeth fywgraffiadol. Dyma ragor o wybodaeth a llond llaw o enghreifftiau sydd yn drawstoriad o'r holl erthyglau. * pob un wedi'i olygu â llaw * 990 erthygl i gyd * yn cynnwys miloedd o dolenu at erthyglau am ffilmau * dros 80% yn menywod * tua 150 o Gymru a gweddyl yn sêr mawr ffilm a theledu '''Engreifftiau''' # [[Cyndi Lauper]] # [[Geraldine Chaplin]] # [[Jonny Owen]] # [[Lyn James]] # [[Mary J. Blige]] # [[Robin Davies]] # [[Sean Mathias]] # [[Sharon Stone (actores)]] # [[Tina Fey]] Fi'n hapus i derbyn unrhyw adborth neu pryderon sydd am lwythor holl erthyglau. Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 12:10, 29 Medi 2025 (UTC) :Mae hynny'n ymddangos fel erthyglau defnyddiol! Ewch amdani. Fodd bynnag, mae gen i gwpl o bryderon bach am y sampl honno. :* Ers tro bellach rydym ni wedi bod yn osgoi fformwlâu fel "Actores Americanaidd". Yn lle hynny: "Actores o'r Unol Daleithiau". :* Dw i'n amau'n fawr a yw categorïau fel "Merched a aned yn y 1950au" yn wirioneddol ddefnyddiol. Mae gennym ni ddigon o waith i'w wneud i gynnal y categorïau. Beth ydyn ni i fod i'w wneud â'r erthyglau sydd eisoes yn bodoli? Mae'n awgrymu llawer o waith ychwanegol i gynnal cysondeb. :[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:23, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch am y sylwadau @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]. ::* Dw'in hapus i ceisio newid y fformat o "Actores Americanaidd" i "Actores o'r Unol Daleithiau" cyn cyhoeddi'r batsh. ::* efo'r categoriau dwi'n hapus i mynd efo'r consensws. Y prif rheswm am cynnwys a rhai yma yw bod gen i rhyw cof o @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] yn deud bod nhw'n pwysig ar rhan cyfri y nifer o erthygalu sydd am menywod? Ond hapus i trafod. Bydd hi'n digon hawdd i tynnu nhw o na ::[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:04, 30 Medi 2025 (UTC) :Gawn ni newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth.? Mae yna anghysondeb fformat ar deitlau ffilmiau a cyfresi teledu - dylai nhw gyd fod yn italig. (er mae'r albymau yn iawn). Ac ie mae angen Genedigaethau BBBB ymhob erthygl a nid 'ganed yn y BBBBau'. Dyw'r cyfieithu AI ddim yn berffaith a byddai angen tipyn o welliannau i rhan fwyaf o'r erthyglau i addasu cyfieithiadau lletchwith a defnyddio Cymraeg mwy llyfn. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]]. Mi wna'i newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth. Efo teitlau ffilmau a cyfresi teledu, wyt ti'n son am y brif testun, neu'r rhestrau? Mi wna'i sieco a cywiro'r brif destun ond mae'r rhestrau yn defnyddio italig ar gyfer dolen i Wikidata a testun arferol ar gyfer dolennu Wici, a nid oess fordd o newid hyn dw'i ddim yn credu. Na'i sortio'r categoriau. Cytuno nad yw'r Gymraeg yn perffaith. Roedd hi'n balans rhwng erthyglau sych peirianyddol a ceisio creu rhywbeth mwy naturiol. Dw'i wedi bod trwy'r cyfan i ceisio cywiro unrhyw gwallau mawr ond fel y gwyddom, nid yw erthygl Wicipedia byth yn gorffenedig! Mi wna'i gweithio trwy'r sylwadau a gobeithio y bydd yr ansawdd yn dderbyniol. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:17, 30 Medi 2025 (UTC) :::Hia Jason. Ie, gyda'r rhestr mae'r broblem. Ond mae'n ymddangos fod hyn wedi bodoli erioed gyda ListeriaBot, a ddim o dan ein rheolaeth ni. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:00, 30 Medi 2025 (UTC) :Haia Jason. Mae angen ychwanegu defaultsort at y rhain (er enghraifft, <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:Lauper, Cyndi}}</nowiki></code>) er mwyn iddynt fod yn y drefn iawn mewn categoriau; sylwa ar drefn yr erthyglau yn [[:Categori:Prosiect Wicifflics]] ar hyn o bryd. :Mae hefyd angen gwneud hyn gyda nifer o erthyglau yn [[:Categori:Erthyglau LLGC 2023]] (ond nid y rhai lles nad oes cyfenw yn nheitl yr erthygl, e.e. [[Y Dywysoges Alexandrine o Baden]] – ac mae gan nifer ohonynt defaultsort eisioes). Tybed a all fot wneud hyn? :Does gen i ddim barn am [[:Categori:Merched a aned yn y 1950au]], ond buaswn i'n meddwwl y byddai'n bosib defnyddio Wiciddata i ddarganfod y nifer o erthyglau am ferched erbyn hyn. Efallai byddai rhywun ar [[:d:Wikidata:Request a query]] yn gallu ymgynghori? [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:01, 1 Hydref 2025 (UTC) ::Yn hollol Ham: mae na sawl teclyn erbyn hyn sy'n cyfrifo rhyw y person drwy Wicidata. Wedi dweud hyn os yw'r degawd yn bodoli, mi faswn i'n awgrymu eu defnyddio. Yn anaml iawn dw i'n anghytuno efo Craig, ond mae categoreiddio mor fanwl a phosib (Degawd yn y cyswllt yma) yn beth da, y fy marn i! Neu, o leiaf eu grwpio o dan y ganrif (fel a wneir ar en). Cofia hefyd fod [[:Categori:Merched yn ôl galwedigaeth]] yn ddefnyddiol. ::Dw i'n methu gweld problem ar y Rhestrau Wicidata / Wikidata List (sy'n cael ei ddiweddaru gan fot o'r enw Listeria). Os oes problem, rhowch wybod - gellir newid unrhyw agwedd o'r rhestrau hyn. ::Yn gyffredinol: braf gweld bod 80% o'r erthyglau yn ferched! Braf hefyd gweld swp o erthyglau sy'n hunan-ddiweddaru yn cael eu creu, drwy'r rhestrau Wicidata hyn. Mae na lawer o erthyglau a grewyd tua 2010 sydd a'r ffilmyddiaeth (gair a fathwyd gan DafyddT os cofiaf yn iawn) yn dod i ben ar y flwyddyn y cawson nhw eu creu! Ond mae Rhestrau Wicidata yn dod a'r erthygl yn gyfoes, yn fyw. ::Fe ddylem gael polisi ar AI. Mae enwici, Comin a ballu yn troi trwyn arno. Os yw'r wybodaeth yn gywir, diawl o ots gen i, ac os yw'n berthnasol i Gymru - gwell fyth! Yn ddiweddar dw i wedi bod yn defnyddio AI i chwilio am gysylltiadau Cymreig i berson ar Wicipedia; rhywbeth i feddwl amdano, Jason. Gyda llaw mae'r Uned technolegau Iaith yn gweithio ar Claude; ond yn anffodus, mae'n rhaid talu am hwnnw! Erchyll beth yw rhech llo bach. ::Un o wendidau mawr AI yw ei ddiffyg treiglo o fewn cod wici. Yn yr erthygl [[Cyndi Lauper]] ceir 'Ganwyd hi yn '''Dd'''inas Efrog Newydd yn...' Efallai y byddai'n bosib rhoi categori 'Heb ei brawf-ddarllen' ar bob erthygl, gyda'r golygyddion yn ei ddileu ar ol prawf-ddarllen yr erthygl? Tybed ydy'r grŵp gwirfoddolwyr yn dal gen ti i wneud hyn? A ninnau yma, wrth gwrs! ::Awgrymir ar ddogfennaeth y tri Nodyn (Pethau, Pobl, Lle) fod unrhyw Saesneg sy'n ymddangos (o Wicidata) yn y gwybodlenni yn cael ei gywiro / ei gyfieithu wrth roi'r nodyn ar yr erthygl ee enwau gwobrau ac enwau prifysgolion. Gall y rhain hefyd gael eu newid wrth brawf-ddarllen. ::Diolch Jason am dy waith diflino! Ymlaen ddywedwn i! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:08, 1 Hydref 2025 (UTC) :::@[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] Yn ychwanegol at sylw ̊Llywelyn2000, ac hefyd o'r erthygl Cyndi Lauper (yr unig un edrychais arni hyd yma), mae yna gamderiglo ar ôl rhagenwau (''pronouns'') hefyd. Os mai ti wnaeth y cyfieithu ac nid AI, er gwybodaeth [https://dysgucymraeg.cymru/media/14885/mynediad_de-cymru_fersiwn-2.pdf mae eglurhad o'r rheolau treiglo ar ôl rhagenwau i'w cael tabl ar dudalen 360 o'r cwrslyfr hwn]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:50, 2 Hydref 2025 (UTC) ::::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ga'i olwg ar hynny [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:12, 3 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am roi sylw i hyn, ac am yr awgrymiadau. Hapus efo'r syniad o cynnwys categori i nodi bod angen sieco bellach. Yn anffodus does gen i ddim staff neu wirfoddolwyr i helpu efo'r gwaith gwirio ar hyn o bryd ond gobeithio daw cyfle yn fuan. Dwi'n gallau cael golwg ar y gwybodlennu i weld os oes na data amlwg sydd angen i gyfieithu, cyn cyhoeddu. :::Ar rhan 'Ganwyd hi yn Ddinas Efrog Newydd yn...' tybed allet ti cadarnhau i mi beth sy'n cywir? mae Cysill yn awgrymu "yn Ddinas" neu "yn Ninas". Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:07, 3 Hydref 2025 (UTC) ::::Dyw Cysill ddim yn deall <u>ystyr</u> brawddegau! Felly dyw e ddim yn deall cyd-destunau gramadegol. Mae'r parau "yn ddinas" ac "yn ninas" yn bosibl, ond hynny mewn cyd-destunau hollol wahanol. E.e. "Mae Caerdydd yn ddinas"; "Ganwyd Dai yn ninas Caerdydd" – Cywir! "Mae Caerdydd yn ninas"; "Ganwyd Dai yn ddinas Caerdydd" – Anghywir! Felly "Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd" bob tro. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:44, 3 Hydref 2025 (UTC) :::::Gwych. Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 07:17, 6 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]]. Mi wna'i ychwanegu'r defaultsort i pob un. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:52, 3 Hydref 2025 (UTC) ---- Haia {{Ping|Jason.nlw}}. Ble ryan ni efo'r lanlwytho? Dw i newydd brawfddarllen dwy erthygl, ac fel y gellid disgwyl roedd manion ynddyn nhw i'w cywiro - ond mae hynny'n wir am fy ngwaith i hefyd; a chwaeth yw llawer o gywiriadau, nid cangyms. Mae mwy o blaid cael yr erthyglau hyn ar wici nag yn eu herbyn. Dw i ddim yn meddwl y byddaf yn medru rhoi llawer o amser fy hun ond mae'r system yn ei le (y categori prawf ddarllen), i fynd ati. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:51, 23 Tachwedd 2025 (UTC) == Trio gwneud "Info-box" == Helo - dwi'n trio gwneud "Info-box" ar gyfer yr albwm ADFYW gan y band Cordia. Am ryw reswm, tydi o ddim i weld yn gweithio. Ai defnydd sydd ar Wikipedia Saesneg yn unig ydi o? Gwerthfawrogi unrhyw help! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:08, 29 Medi 2025 (UTC) :Ceisiwch osgoi "Nodyn:Infobox unrhywbeth", os gwelwch yn dda! Mae gennym ni "Nodyn:Gwybodlen Albwm" yn lle hynny. A dweud y gwir, mae diffyg dogfennaeth ar gyfer cystrawen y wybodlen, ond gweler e.e. [[Yours Sincerely (albwm)]] i'w gweld ar waith. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Anhygoel - diolch! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:55, 29 Medi 2025 (UTC) == Fandaliaeth o Japan == Ers rhyw bythefnos mae na erthyglau mewn Japaneg yn cael eu creu: fandaliaeth bur. Heddiw'r bore crewyd 6. Oes rhywun yn cofio sut i atal ystod o gyfeiriadau IP os na wyddom IP'r fandal? [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/~2025-27513-94 oedd wrthi y bore ma.] Dw i'n poeni y gall cyn hir greu 6 mil neu 6 miliwn, gydag IP gwahanol ar bob un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:09, 6 Hydref 2025 (UTC) :Dw i newydd ddileu'r erthyglau a grewyd. Mae'n hawdd blocio un defnyddiwr, ond pan mae'n newyd ei gyfeiriad IP rhaid blocio'r ystod. {{u|Dafyddt}} - ydw i'n iawn yn dweud dy fod wedi gwneud hyn beth amser yn ol? Sut mae rhywun yn gwybod pa ystod o gyfeiriadau yw fy mhroblem i. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:48, 7 Hydref 2025 (UTC) ::Yn anffodus gyda IPv6 mae'n anodd blocio ystod penodol heb flocio ISP cyfan. Ond efallai mai dyma'r unig ateb yma. Dyma chwiliad o'r cyfeiriad IP https://wq.apnic.net/static/search.html?query=240B:253:3460:9300:70C3:666B:A8C5:7DA ::Felly byddai'r ystod "240b:240::/26" yn blocio pob cyfeiriad IPv6 sy'n defnyddio darparwr "Japan Internet Xing Co" (o leia dyna un o'i blociau IP). Byddai'n dda gallu blocio cyfeiriadau penodol rhag creu/golygu tudalennau fel gwestai. Ond dyw e ddim yn edrych yn bosib, dim ond gosodiad ar draws y wici cyfan i wahardd gwestai. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:15, 7 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch Dafydd! Mae hyn yn wendid yn y fersiwn diweddaraf, felly. Mi holai ar Meta pan ga i amser, oni bai fod rhywun yn fy nghuro! O leia dw i'n gwybod beth i'w ofyn rwan! Diolch eto. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:38, 8 Hydref 2025 (UTC) == Gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn 2025 - Galwad am enwebiadau == Helo bawb. Neges isod gan Rupal, fy nghyd-weithwr yma yn WMUK - Bydd e'n wych gweld enwau o'n gymuned ni yn y mix! Mae WMUK yn hapus i gyhoeddi bod enwebiadau ar agor ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn y DU''' 2025. Rydym yn gofyn i chi [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform enwebu unigolion a sefydliadau] sydd wedi bod yn rhan o ymdrechion Wikimedia UK i hybu gwybodaeth agored yn 2024/25. Y categorïau ar gyfer eleni yw: * Wicimediwr y Flwyddyn y DU (Unigolyn) * Partneriaeth y Flwyddyn (Sefydliad) * Wikimediwr Neywdd ("Up and coming") (Unigolyn) Rydym yn chwilio am bobl a phartneriaethau o fewn cymuned Wikimedia UK sydd wedi gwneud argraff fawr arnoch gyda'u gwaith gwybodaeth agored, yn 2024/25. Rydym yn arbennig o awyddus i glywed am bobl a sefydliadau a gyflawnodd brosiectau sy'n mynd i'r afael â'n themâu strategol, sef Tegwch Gwybodaeth, Llythrennedd Gwybodaeth, a'r Hinsawdd a'r Amgylchedd. Bydd enwebiadau'n cael eu beirniadu gan aelodau'r Pwyllgor Datblygu Cymunedol a chyhoeddir yr enillwyr yn y '''Dathliad Cymunedol''' ar '''Dydd Sadwrn 15 Tachwedd 2025'''. *i ddarllen mwy am yr enillwyr llynedd, ewch i https://wikimedia.org.uk/2024/12/2024-uk-wikimedian-year-awards/ *i enwebu, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/ *i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:58, 7 Hydref 2025 (UTC) :Wel, wel, o edrych ar restr llynedd gwelais bu Wicipedwr preswyl gyda'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, ond doeddwn ddim wedi clywed am hyn, er mod i'n aelod ac yn darllen y cylchgrawn o glawr i glawrǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:41, 8 Hydref 2025 (UTC) ::O ystyried cyfraniad enfawr [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Robin]] i Wici Cymraeg dros y blynyddoedd, wedi ei symud o ychydig gannodd o erthyglau i'r cannoedd o filoedd presennol, rwy'n credu mai da o beth byddai ei anrhydeddu ef ar ei ymddeoliad. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:02, 13 Hydref 2025 (UTC) :::Cytuno ac eiliaf [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 06:51, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::Hi Paul - fel dwedais i i AlwynapHuw, plîs defnyddiwch y ddolen i enwebu (neu gefnogi enwebiadau) i wneud yn hollol siŵr mae'r trefnwr ddim yn colli enwebiadau. Diolch! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:14, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Hi - plîs rhoi unrhyw enwebiadau yn y ddolen (https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/) Dwi ddim yn gyfrifol am y gwobrau hwn (un o fy nghyd-weithiwr yw'r trefnwr) felly dwi ddim yn siwr bydd enwebiadau rhywle arall yn cael eu cyfri. Dwi wedi tynnu ei sylw hi i'r sgwrs yma ond i wneud yn hollol siŵr, plîs defnyddiwch y ffurflen Google. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:08, 14 Hydref 2025 (UTC) :Dolen i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol nawr yn barod - [https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059?aff=oddtdtcreator&_gl=1%2Ap0azzm%2A_up%2AMQ..%2A_ga%2ANDA4MzAyNzQ0LjE3NTk3NDk4NTQ.%2A_ga_TQVES5V6SH%2AczE3NTk3NDk4NTMkbzEkZzAkdDE3NTk3NDk4NTMkajYwJGwwJGgw#search cofrestriad drwy Eventbrite]. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 13:40, 21 Hydref 2025 (UTC) == Yr Amgueddfa Genedlaethol yn agor ei drysau! == Yn dilyn tua 15 mlynedd o ofyn yn daer, o drafod yn bwyllog, ac o'u beirniadu'n agored... mae ein Hamgueddfa wedi rhyddhau dros 2,000 o luniau bendigedig ar drwydded agored Comin Creu. [https://images.museumwales.ac.uk/home?WINID=1759844199728 Dyma nhw!] Y cam nesaf yw uwchlwytho torfol i Gomin Wicimedia. Dyma beth sydd ar Comin ar hyn o bryd: [[:Commons:Category:Amgueddfa Cymru – Museum Wales]]. Mae na sawl teclyn i wneud y gwaith hwn; yr un a ddefnyddiais i uwchlwytho 850+ o dudalennau ''Llyfr Coch Hergest'' oedd 'OpenRefine': [https://openrefine.org mae'r cyfarwyddiadau a'r teclyn (am ddim) yn fama]. Amdani, rhywun? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:49, 8 Hydref 2025 (UTC) :Go dda - yr holl blagio wedi talu'i ffordd yn y pen drawǃ Diolch am dy ddyfalbarhad. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:59, 9 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch {{u|Rhyswynne}}! ::{{Ping|Gemma Coleman (WMUK)}} - os y gwnei di ofyn yn garedig i Sara neu Richard, dw i'n siwr y gwnawn nhw (neu ti?) torflwytho (mass upload) y lluniau yma. Gall y disgrifiadau hefyd fod yn y ddwy iaith: mae'r metadata ar gael. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:55, 15 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch! Dwi wedi tynnu eu sylw i'r edefyn hwn yn barod ac wedi ychwanegu hwn i fy 121 nesaf i drafod. Ar hyn o bryd mae OpenRefine (a torflwytho) dim rhywbeth dwi'n gwybod sut i wneud o gwbl! Hefyd, mae nifer o brosiectau gwaith arall 'da fi felly mae rhaid i fi gytuno blaenoriaethau gyda Sara. :::Ond bydd yn siom fawr i golli'r cyfle i ddefnyddiau'r delweddau felly wna i wneud fy ngorau i sortio rhywbeth. Hefyd, os mae unrhyw un yma gyda diddordeb yn hwn ond hoffi ryw fath o gymorth, hyfforddiant ac ati, rhowch wybod i fi - falle gallai gweithio gyda'i gilydd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:49, 21 Hydref 2025 (UTC) ::::Can diolch! Mi gaf innau olwg pan gaf amser. Am y cyntaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:53, 22 Hydref 2025 (UTC) == Adolygiad cynnwys ar gyfer digwyddiad "World AIDS day" == Mae’r [[metawiki:Wikimedia_LGBT+/Portal|grŵp defnyddiwr WMLGBT+]] yn chwilio am siaradwr Cymraeg gyda gwybodaeth a dealltwriaeth ynghylch HIV ac AIDS i wneud adolygiad o ba cynnwys sy’n ar gael yn barod am y pwnc ar Wicipedia Cymraeg a pa erthyglau sy’n angen gwella, cyfeiriadau neu sydd ddim yn bodoli. Mae’r bwriad yw creu rhestr o tasgau ar gyfer unrhyw siaradwyr Cymraeg sy’n mynychu’r Golygathon ar ddiwedd mis Tachwedd yng Nghaerdydd i nodi “World AIDS Day”. Efallai bydd rhywfaint o gyllideb i dalu am amser yr ymchwilydd. Oes gennych unrhyw ddiddordeb neu cwestiynau, cysylltwch [mailto:owen@wmlgbt.org owen@wmlgbt.org].  [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:13, 9 Hydref 2025 (UTC) :Hapus i helpu, o ran cyfieithu, ond mae fy ngwybodaeth o'r ddau gyflwr yn dennau iawn, er mawr gywilydd imi! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:59, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch! Mae yn bendant lot o waith cyfieithu i wneud i fod yn siŵr! @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] - dwi'n tagio chi i dynnu eich sylw i hwn. Paul - dwi ddim yn siŵr pa mor aml Owen yn ymweld Y Caffi, ydych chi'n hapus i gysylltu fe yn syth neu ydych chi'n hapus i fi rhannu eich cyfeiriad e-bost gyda fe? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:26, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Dim ond pam cafodd rhywun yn fy nhagio 😅 :::@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] rwyt ti'n croeso i rhannu fy nghyfeiriad ebost gyda pobl sy'n hoffi helpu. :::@[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]]: Rhaid i ni ffeindio rhywun sy'n gallu ymchwilio lle (yn Wicipedia Cymraeg) angen mwy o ystyriaeth ar bwnc HIV/AIDS. Ond mae llawer o erthyglau Seisnig dyn ni'n gallu cyfieithu hefyd. Diolch am atebu; dwi'n siŵr bod ni'n gallu croesawu eich cymorth — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 13:11, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::{{Ping|Paulpesda}} er gwybodaeth, mae Owen yn foi da, uchel iawn ei barch gan Wikimedia UK ayb a'r byd technoleg gwybodaeth drwy'r byd. Mae hefyd yn gweithio yn Llundain: handi iawn! Ac yn bwysicach na dim... yn gyfaill i ni yma ar cy-wici! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:00, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]], rwyt ti'n garedig iawn! Ond gweith''iais'' i yn Lundain; rŵan, dwi'n byw yng Nghanol Caerdydd (ers 2 flynedd) a dwi'n gweithio o gartref yma 😅 — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 09:42, 15 Hydref 2025 (UTC) ::::::O uffern i'r Nefoedd, felly! ;-) bydd rhaid cael sgwrs dros beint! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 14:43, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::::Bydda i am y cyfarfod bod Gemma wedi crëu: [[m:Meetup/Cardiff/5]] (ond bydda i'n tipyn hwyr) — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 14:52, 15 Hydref 2025 (UTC) == Coleg Cenedlaethol Cymru == Byddwch yn ofalus wrth ddyfynu o ddeunydd gan y [[Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol|Coleg Cenedlaethol Cymraeg]], gan imi ddod ar draws sawl ffaith anghywir yn eu deunydd, ac ar eu gwefan. Gwell croes-wiro bob amser i fod yn saff. Er enghraifft, mae nhw'n nodi mai ym 1936 y cyhoeddwyd y nofel ''[[Y Wisg Sidan]],'' ond ym 1939 sy'n gywir, fel ag y mae yn y ''[[Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru]]'' ac ar ein tudalenau ni! Felly hefyd gyda blwyddyn darlledu'r addasiad i deledu, ''[[Y Wisg Sidan (cyfres deledu)|Y Wisg Sidan]]'' sef 1997 ganddynt hwy [blwyddyn yr ail-ddarlledu] ond ym 1995 cafodd y gyfres ei darlledu gyntaf, gan ennill gwobrau [[BAFTA Cymru]] ym 1996. Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:04, 16 Hydref 2025 (UTC) == Cyfarfod Wikimedia Caerdydd, 6 Tachwedd 2025 == Mae @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] eisoes wedi crybwyll hyn mewn sylw uchod, ond dyma [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/5/cy wybodaeth am y digwyddiad, sydd ar gael yn Gymraeg] bellach. O edrych yn ôl ar hen hysbysiadau, sylweddolais bod dros 10 mlynedd ers ein digwyddiad diwethaf yng Nghaerdydd - mae amser yn hedfan. Byddai'n grêt gallu cwrdd efo rhai ohonoch yno. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:24, 17 Hydref 2025 (UTC) :Cofiwch am y digwyddiad hwn yr wythnos hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:09, 31 Hydref 2025 (UTC) ::Sut aeth hi, Rhys? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:33, 17 Tachwedd 2025 (UTC) :::Aeth yn dda iawn, diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Daeth 11 person, rhai heb olygu o gwbl (gan gynnwys aelod o gymdeithas hanes leol) a phobl sy'n ymddiddori mewn sawl pwnc/wici gwahanol. Efallai trefnir digwyddiad tebyg ym mis Ionawr. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:46, 17 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Fantastig {{u|Rhyswynne|Rhys}}! Mae 11 yn dorf fawr, y dyddiau hyn! Dw i'n dal i gofio'r golygathon cyntaf hwnnw yn y Llyfrgell Ganolog. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:17, 20 Tachwedd 2025 (UTC) == Oes myfyrwyr yma? (Galwad am bapurau) == Mae'r [https://celticstudents.blogspot.com/ Gymdeithas Myfyrwyr Astudiaethau Celtaidd] wedi agor eu galwad am bapurau i fyfyrwyr cyfredol a rhai sydd newydd raddio. Oes unrhyw fyfyriwr yma gyda diddordeb (falle sydd a chysylltiad â ieithoedd Celtaidd ar Wiki?) Mae'r gynhadledd yn ddigwyddiad hybrid yn yr Iwerddon ar yr 11eg o Fehefin hyd y 13eg o Fehefin 2026 ac mae'r dyddiad cau i roi eich crynodeb ar y 12fed o Ragfyr - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScsDRbzUe_ffIdiWAvIqsWTT7yb1oO0zCykg9assb_ccy4eVg/viewform dolen yma] (Fel arfer, rhowch wybod i fi os hoffech chi gael sgwrs/cymorth/mwy o fanylion am hyn.) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:07, 21 Hydref 2025 (UTC) == Dathliad cymunedol 15 Tachwedd == Diolch am eich enwebiadau ar gyfer y gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn. Os hoffech chi ymuno â ni am ein Dathliad Cymunedol (Dydd Sadwrn 15fed Tachwedd 11yb - 1yh) ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 i gofrestru. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:06, 28 Hydref 2025 (UTC) == Ffilmiau bot "am berson" == Mae 'na gwenid ar Wicidata bod y categori "ffilmi am berson" (Q645928) heb fflag sy'n mynnu bod enw "y person" yn rhan o'r data. Newydd dreulio amser yn rhoi enw "y person" a phwt o wybodaeth amdano ar erthygl [[I Accuse!]], rhywbeth byddwn yn disgwyl i Wicidata ei ddarparu ar erthyglau bot! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) :Cytuno. Dros dro, ar Wicidata, dw i wedi rhoi Alfred Dreyfus fel 'Prif bwnc' y ffilm, ac mae hwnn'n llifo i'r Wybodlen. Gelli godi'r datrusiad (dy awgrym) ar dudalen Cymuned WD hefyd, cofia. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:31, 17 Tachwedd 2025 (UTC) == Cyfieithiad digwyddiad Diwrnod AIDS y byd == Hiya! Cyn mynd ar wyliau blynyddol roedd fi trio cyfieithu'r tudalen digwyddiad ar gyfer y digwyddiad World AIDS day yng Nghaerdydd diwedd Tachwedd (https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy). Dwi wedi gwneud fy ngorau ond dwi'n teimlo fel dwi wedi rhedeg mas o amser i fod yn hollol ofalus a hefyd, mae'n falle yn gam rhy bell am fy Nghymraeg! Os bydd unrhyw un yma sy'n fodlon i brawf darllen a chywiro unrhyw gamgymeriadau yn fy Nghymraeg, byddwn i ddiolchgar iawn! (Hefyd, mae'n amlwg dwi ddim wedi cweit yn deall sut mae'r offer cyfieithu yn gweithio ac mae'r dolenni wedi diflannu!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 17:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) == Enwau Groeg yr Henfyd == Nodyn sydyn i holi ynghylch cyfieithu enwau cymeriadau o [[Groeg yr Henfyd]]. Wrthi yn cyfieithu erthyglau am ddramâu [[Soffocles]] ac eraill, ac yn sylwi weithiau bod yr enwau / cyfieithiadau mae'r beirdd fel [[Euros Bowen]] neu [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]] yn ei ddefnyddio / gynnig, yn wahanol i'r rhai sydd eisoes ar waith ar Wicipedia Cymraeg. Er enghraifft, y proffwyd dall [[Tiresias]]. "Teiresias" mae Bowen yn ei ddefnyddio, sy'n agosach at y "Teiresias / Τειρεσίας" wreiddiol, ond defnyddiodd @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] Tiresias. Tydwi ddim yn ddigon o ieithydd i ddadlau pa un sy'n fwyaf cywir, ond byddai'n dda derbyn barn er mwyn cysoni'r holl erthyglau. Yr un modd gyda Thesews, brenin Athen. Thesews sydd gan Bowen, ond [[Theseus]] sydd gennym ni, er mai "Thesews" sydd yng nghorff yr erthygl. Ydi hi'n iawn imi addasu'r hyn sydd gennym i gyd-fynd â'r cyfieithiadau cyhoeddedig? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 12:24, 7 Tachwedd 2025 (UTC) :Yn wir, mae'r peth fel siop siafins, er nad oes ateb amlwg. Wrth wraidd y broblem mae'r arfer Seisneg o droi enwau Groegaidd yn rhai Lladin. A phan, ar ben hynny, rydyn ni'n Cymreigeiddio'r ffurfiau Saesneg-Lladin, mae'n mynd yn gymhleth iawn. Felly mae dewisiadau anghyfforddus i'w gwneud yn aml. O'm rhan i, byddwn i'n falch o'ch gweld chi'n tacluso rhywfaint o'r pethau hyn, Paul. ("Thesews" yw'r ffurf yn ''Geiriadur yr Academi'', a dydw i ddim yn siŵr pam nad yw hynny'n cael ei ddefnyddio ar gyfer teitl yr erthygl.) [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:05, 7 Tachwedd 2025 (UTC) ::Diolch. Wedi dechrau ar y twtio. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:26, 8 Tachwedd 2025 (UTC) ::Wedi creu y dudalen a'r rhestr hon [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]] er mwyn cysoni'r enwau. Mae ambell i deitl / enw yr erthyglau Cymraeg yn dal i ddefnyddio'r teitl Saesneg. A ddylem gywiro rheiny hefyd? @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]]@[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 21:28, 8 Tachwedd 2025 (UTC) :::Tydw ina ddim o bell ffordd yn arbenigwr, a fy naliadau wedi newid dros y blynyddoedd. Dw i'n cofio dadlau y dylem gadw'n slafaidd at yr hyn mae'r ffynonellau solad yn ei ddweud, ond bellach, dwi'n meddwl y dylem ni, weithiau benderfynu rhai pethau fel hyn ein hunain. Mae'r 'ffynonellau solad' yn aml yn simsan, yn gwrth-ddweud ei gilydd neu wedi dyddio'n arw. Dw i'n hoffi dy syniad o restr i geisio barn, sgwrs ac yna cytundeb a chysondeb traws-cy-wici. Efallai hefyd, ryw ddydd y byddai rhestr enwau pobl o'r Hen Roeg (a Rhufeinig!) hefyd yn beth da. Mae pob ebw lle sy'n gorffen gyda 'eus' yn amlwg yn trosi'n naturiol, yn Cymreigio'n naturiol i 'ews', fel yr awgryma Craigysgafn, uchod. Felly hefyd (yn fy marn i) y dylid trosi 'hydro' yn 'heidro'... ond sgwrs arall yw honno! Diolch am dy waith efo hwn Paul; efallai yn nes ymlaen y medri gynnig pennod ar hyn i'w roi yn ein [[Wicipedia:Arddull|Polisi arddull]]? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:19, 9 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Diolch. Dwi'n sylwi bod 'us' yn troi'n 'os' hefyd. Cytuno bod hi'n hen hir ddadl ddi-ateb! Hyd yn oed pan oeddwn yn astudio Lefel A yn yr ysgol 35 mlynedd yn ôl! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:26, 9 Tachwedd 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics yn Aberystwyth == Helo pawb. Mae dal amser i gofrestru am y digwyddiad yma! Diwrnod allan yn Aberystwyth, Paned am ddim, cyfle i gwella'r byd trwy olygu Wicipedia? Oes angen rhagor o rhesymau?! Pwnc y digwyddiad bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn y Llyfrgell Gen. Mae na gwahoddiad cynnes i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) == Diolch == Dim ond nodyn o ddiolch i'r gymuned am fy enwebiad ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn 2025'''. Wedi ei werthfawrogi yn fawr. Llongyfarchiadau hefyd i @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am ei enwebiad yntau. Er na fu'r ddau ohonom yn llwyddianus y tro yma, dwi'n siwr ein bod yn gwerthfawrogi'r gydnabyddiaeth yn fawr, ac yn falch o weld bod y Wicipedia Cymraeg yn cael ei phriod le, gyfochor â'r rhai drwy'r byd. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:36, 16 Tachwedd 2025 (UTC) :Ia wir, diolch gyfeillion. Dw i wedi enwebu un ohonoch yn flynyddol dros y 10 mlynedd diwethaf, heb lwc. A llongyfs Paul. Efallai ei bod hi'n bryd i cy-wici ddewis Wicipediwr y Flwyddyn ein hunain, ac nid gadael i bobl o'r tu allan, na wyddan nhw fawr o ddim am ein gwaith yma, i ddewis ar ein rhan! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:53, 16 Tachwedd 2025 (UTC) == Enable global sysops on this wiki? == <div class="cd-moveMark">''Moved to [[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi#Enable global sysops on this wiki?]]. [[Defnyddiwr:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Codename Noreste|sgwrs]]) 04:46, 18 Tachwedd 2025 (UTC)''</div> == Pythefnos brysur ar gyfer digwyddiadau Wiki == Mae nifer o ddigwyddiadau Wiki sy’n eisiau denu siaradwyr Cymraeg dros y pythefnos nesaf. Mae’r manylion yn y [https://mailchi.mp/7132aa06fbfc/z6dydykmbj cylchlythyr Cymru newydd] (tanysgrifio [https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru yma]) ond isod yw crynodeb bach… '''Dydd Gwener 28ain yn Aberystwyth''' - [https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 Golygathon Wici-Fflics] gyda Jason yn y Llyfrgell Genedlaethol '''Dydd Sadwrn 29ain yng Nghaerdydd''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy Golygathon Diwrnod AIDS y Byd] yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd. '''Dydd Sadwrn 29ain AR-LEIN''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:World_AIDS_Day_2025_online Golygathon Diwrnod AIDS y Bydd ar-lein]. Does dim cyfieithu byw i'r Gymraeg ond mae llwyth o erthyglau ‘da nhw sy’n angen fersiynau Gymraeg. '''Dydd Sadwrn 6ed Rhagfyr AR-LEIN''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. Am fwy o wybodaeth neu i gofrestru, dilynwch y dolenni uchod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:45, 26 Tachwedd 2025 (UTC) :Whaw! bwydlen blasus iawn, Gemma! Gwych iawn! Dw i yng Nghaerdydd ddydd Sadwrn, i weld y rygbi, ond duw a wyr os y caf amser i bicio i fewn i'r Llyfrgell Ganolog. Cawn weld! Pob hwyl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:10, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ::Oooh - mwynhau! (Yn anffodus, dwi ddim yn disgwyl llawer yn erbyn De Affrica ar hyn o fryd, ond mae gwyrthiau'n digwydd). Byddwn ar y 5ed llawr yn y llyfrgell o 1yh os hoffech chi ddod draw cyn y gêm (a diolch am yr atgoffiad am y rwgbi)!!! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:03, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ==David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)== Wedi sylwi bod yr erthygl wedi ei nodi fel un i'w dileu gan [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] gydag un o'r rhesymau: "Dim byd yn nodedig.". Mae cas gen i'r miloedd o erthyglau un llinell o fywgraffiadau sydd ar Wicidpedia. Nifer fawr ohonynt wedi eu creu fel rhan o brosiect "Wicibobl" deng mlynedd yn ôl. Mae angen "prosiect" newydd i wella'r fath erthyglau! Ond rwy'n anghytuno a barn Robin bod 'Druisyn' yn un sydd un mor ddi-nod ag i beidio haeddu erthygl. Roedd yn weinidog Wesla o'r un oed ag [[John Evans (Eglwysbach)|Eglwysbach]], cafodd y ddau eu geni yr un flwyddyn a'r ddau eu derbyn i'r weinidogaeth yr un pryd. Eglwysbach, yn ddi-os oedd brenin ei enwad yn y cyfnod, ond roedd 'Druisyn' yn dywysog amlwg. Rwyf wedi symud yr erthygl wreiddiol o [[David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)]] i [[David Jones (Druisyn)]] ac wedi ei wella. Mae llawer iawn fwy gallwn ychwanegu ato, ond rwy'n gobeithio bod y pwt o ychwanegiad yn ddigon i berswadio Robin o haeddiant lle Druisyn yn ein harlwy [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:20, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) : Pwrpas Tudalenau Sgwrs ar ein herthyglau yw rhoi lle i drafodaethau fel hyn, Alwyn, neu bydd y Caffi'n boddi gyda manion. : Drwy greu erthygl newydd sbon ac ailgyfieriad, dyw 'Hanes yr Erthygl', bellach, ddim ar y dudalen newydd. Mi wnai gynnwys pwt yn fano i gywiro hyn. Er mwyn cadw'r erthygl wreiddiol, y dull arferol yw symud y dudalen a thrwy wneud hyn mae hanes y dudalen (a phwy a'i chreodd) yn mynd gyda hi. : Amlygrwydd. Doedd yr erthygl ddim yn cynnwys y wybodaeth ti'n ei nodi fod Druisyn yn nodedig am fod yn 'dywysog amlwg ei enwad'. Ond dyw'r erthygl newydd ddim chwaith. Heb gyfeiriadaeth i ffynhonnell solad, gall person ddim fod yn nodedig. Mae ein polisi ([[Wicipedia:Amlygrwydd]]) yn nodi'r meini prawf. Efallai fod y dyn yn nodedig, ond doedd yr erthygl fel ag yr oedd ddim yn dweud hynny. Er enghraifft pe bai'r erthygl Wici ar Druisyn wedi nodi fod erthygl arno yn y [[Y Bywgraffiadur Cymreig]] (a chyfeiriad i'r wefan honno) yna byddai'n nodedig. : 'Wicibobl' - doedd gen i ddim i'w wneud gyda'r prosiect yma, Alwyn, ar wahan i awgrymu (gydag eraill) fod angen mwy o gnawd ar yr erthyglau. Prosiect y LlyfrGen ydoedd. :Yn olaf, wnes i [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=David_%27Druisyn%27_Jones_%28gweinidog_a_llenor%29&diff=14344960&oldid=14344922 ychwanegu'r Nodyn ar yr erthygl gyda mwy nag un rheswm]: ''Dim byd yn nodedig. Dim cyfeiriadaeth. Dim Categori. Ddim chwaith yn cyrraedd y lleiafrif sydd ei angen (2 baragraff) a dim gwybodlen.'' Nid fod y gwrthrych yn nodedig yn unig. Cofion cynnes... Robin - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:50, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) ::{{Ping|Llywelyn2000}}{{Ping|AlwynapHuw}} Pan welais i'r erthygl wreiddiol, deallais fod nodyn Robin yn golygu bod ganddi nifer o broblemau yr oedd angen eu datrys cyn iddi gyrraedd safon dderbyniol. Un ohonynt oedd nad oedd yn egluro pam roedd Druisyn yn nodedig. Edrychais i o gwmpas i weld a oedd ateb cyflym, ond heb lwyddiant. Ac yn awr mae Alwyn wedi gwneud gwaith gwych i ddangos yr union beth roedd Robin yn chwilio amdano. Felly gweithiodd popeth yn y ffordd y dylai. Pan oeddwn i'n ennill fy mywoliaeth fel golygydd, fy arwyddair oedd: "Ni allaf i obeithio gwneud y llyfr hwn yn berffaith, ond gallaf i geisio ei wneud yn well." A dyna'r cyfan y gallwn ni ei wneud gyda phrosiect mor enfawr â Wicipedia: daliwch ati a brwydro yn erbyn y talcen caled. Diolch i bawb am eu hymdrechion! Dafydd [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:58, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) :::Rhoddodd rhywun nodyn uwch ben yr erthygl yn fwgwth ei ddileu. Mi ysgrifennais i erthygl deg am yr wrthrych, ac rwy'n cael fy meirniadu! Naw wfft i'r fath nonsens! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:13, 4 Ionawr 2026 (UTC) == Gêm fach Wiki ar gyfer y cyfnod Dolig? == Chwilio am rywbeth ymlaciol i wneud ar Wiki dros y cyfnod Dolig? Neu rywbeth hawdd i ddenu eraill i gyfrannu i'r bydysawd Wici? Beth am chwarae "The Distributed Game"? (lot gwell na Monopoly!) Mae'n gêm sy'n wedi cael ei chreu er mwyn cyfateb erthyglau a chategorïau Wici newydd gyda gwrthrychau Wikidata ac mae'n bosib cyfatebu erthyglau ar Wicipedia Cymraeg gyda'r gwrthrych perthnasol ar Wikidata - dolen yma https://wikidata-game.toolforge.org/distributed/#game=82&opt={%22type%22%3A%22cy%22}. Darllenwch y crynodeb o'r erthygl Cymraeg a phenderfynu os mae'n ynghylch y gwrthrych Wikidata neu na (neu ddewis "Skip") Rhywbeth hawdd i wneud o'r soffa am Wicipedwyr brwdfrydig ond yn hefyd yn addas am siaradwyr Cymraeg llai hyderus neu ddysgwyr achos y cyfan sy'n eu hangen yw digon o Gymraeg i wybod os bydd y crynodeb yn berthnasol i'r gwrthrych Wikidata ac mae opsiwn i hepgor os dydyn nhw ddim yn deall. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:39, 23 Rhagfyr 2025 (UTC) :Welais i'r neges isod mewn un o'r grwpiau Wiki Telegram ddoe gan y crëwr o "The Distributed Game" :''"Just to note the amazingness of the Welsh community, there are now 0 potential matches for cywiki in the game! (until more articles are created...)"'' :Jobyn gwych pawb! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:24, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Allan o Hawlfraint 01/01/2026 == Ar y cyntaf o Ionawr pob blwyddyn bydd llyfrau awduron a fu farw dros 70 o flynyddoedd namyn ddiwrnod yng nghynt yn dod yn rhydd o hawlfraint. Ar Ddydd Iau bydd gweithiau'r awduron Cymraeg isod, a fu farw ym 1955, ymysg y rhai sydd yn dod yn rhydd o hawlfraint: *James Ifano Jones (Ifano), Llyfrgellydd *[[William Ambrose Bebb]]—tua 20 o lyfrau *[[Edward Morgan Humphreys]]—Dirgelwch yr anialwch (1911), Rhwng rhyfeloedd (d.d.); Yr etifedd coll (d.d.); Y llaw gudd (1924); Cymru a'r wasg (1924); Dirgelwch Gallt y Ffrwd (1938); Detholiad o lythyrau'r hen ffarmwr (1939); D. Lloyd George (1943); Ceulan y Llyn du (1944); Y wasg yng Nghymru (1945); Gwŷr enwog gynt, 1 (1950); Profiadau golygydd (1950); Gwŷr enwog gynt, 2 (1953); *[[David Bowen (Myfyr Hefin)]]—Oriau Hefin (1902), Emynau pen y mynydd (1905) Cerddi Brycheiniog (1912). Llyfrau coffa ei frawd [[Ben Bowen]] *[[Thomas Jones (1870-1955)|Thomas Jones]]—Cerrig milltir (1942) a nifer o lyfrau Saesneg *John Pierce—Tri mewn trybini (1933), Dan lenni'r nos (1938), Blacmel (1946) *William Philip Jones—esboniadau *[[Robert Dewi Williams]]—Clawdd Terfyn, *[[Gwilym Davies]]—Y Byd ddoe a heddiw [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:41, 30 Rhagfyr 2025 (UTC) == British Newspaper Archive newydd ei ychwanegu at Lyfrgell Wicipedia == Rwyf wedi sôn am Lyfrgell Wicipedia o'r blaen, adnodd o ffynonellau academaidd ac eraill sydd yn costio lawer i danysgrifio iddynt, fel arfer, ond sydd ar gael am ddim i olygwyr cyson safleoedd Wici. Adnodd newydd sydd wedi ychwanegu at yr arlwy yw ''"The British Newspaper Archive"'' sydd yn cynnwys nifer o bapurau newyddion lleol a Phrydeinig hyd at 1999. Trysor os am ysgrifennu erthyglau am bobl neu ddigwyddiadau hyd at chwarter canrif yn ôl! Mae modd cael tanysgrifiad i'r llyfrgell os: *Mae gennych gyfrif sydd o leiaf 6 mis oed *Rydych wedi gwneud o leiaf 500 o olygiadau i brosiectau Wikimedia *Rydych wedi gwneud o leiaf 10 golygiad i brosiectau Wikimedia yn ystod y mis diwethaf *Nid ydych wedi'ch rhwystro rhag golygu prosiect Wikimedia ar hyn o bryd Mae'n wirioneddol werth chweil cael mynediad i'r llyfrgell gweler https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ am fanylion [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:09, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Dw i wedi clywed dipyn am hwn ond erioed wedi tanysgrifo / cofrestru. Bydd dy ddolen ac esboniad yn arbed hanner awr! Diolch o galon. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:24, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am hwn Alwyn. Rwy wedi bod yn defnyddio Newsbank drwy gofrestriad y Llyfrgell Gen. Oes angen cofrestru ar wahan i'r "British Newspaper Archive" felly, er fod y ddolen yn dechrau o Lyfrgell Wicipedia? Un peth anffodus rwy wedi sylwi yw diffyg deunydd papurau fel y Western Mail o'r 1980au/1990au. Mae stwff o 2000 ymlaen i gael yn electronig drwy Newsbank, a mae yna sganiau hen iawn ar gael ond dim byd yn y canol. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 13:31, 6 Ionawr 2026 (UTC) ::Ar y cyfan mae'r papurau newyddion sydd ar gael trwy docyn darllen LlGC yn deitlau mawr Prydeinig, y ''Times'', y ''Guardian'', y ''Daily Mirror'' ac ati. Mae British Newspaper Archive efo mwy o bapurau rhanbarthol a lleol megis ''Daily Post'', ''Western Mail'' a rhai lleol fel y ''North Wales Weekly News'', ''Cambrian News'', ''Cardiff Post''. Mae rhai o bapurau Cymraeg yno hefyd ''Y Dydd'' yr ''Herald Gymraeg'' ac ati (ond nid ''Y Cymro'' ysywaeth). Mae Llyfrgell Wicipedia hefyd yn cynnwys mynediad at safleoedd fel NewspaperARCHIVE.com, efo papurau o'r UD a Chanada a Newspapers.com (rhan o deulu Ancestry.Com) sydd â phapurau o bob gwlad ac iaith. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:24, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Categoriau ac Isgategoriau == Gweler dudalen sgwrs y Cateogri "Cerddi Cymraeg" (sorri, ddim yn siwr sut i greu dolen i dudalen sgwrs cateogri. Dwi'n meddwl bod hyn yn gwestiwn all fod yn berthnasol at lawer o bethau eraill heblaw cerddi, sef unrhywbeth y gellir ei osod o fewn uwch-gategori ac hefyd is-gategori. I grynhoi fy sylwadau yna: mae rhai cerddi ar wicipedia yn yr uwch gateori "Cerddi cymraeg" a rhai wedyn dim ond mewn is-gategoriau e.e. "Cerddi cymraeg am farwolaeth", "Pryddestau", "Cerddi Cymraeg o Gymru" ac ati, a llawer ohonynt yn y ddau. Rydw i wedi rhoi pob cerdd dwi wedi creu tudalen iddi yn yr uwchgategori (a weithiau'r isgategoriau hefyd) gan fy mod i'n ''gweld budd mewn cael un rhestr gynhwysfawr o bob cerdd cymraeg â thudalen iddi ar wicipedia'', nad yw'n bodoli ar hyn o bryd. Ond mae defnyddiwr eraill wedi symud rhai o'r cerddi allan o'r uwch-gategori yna. Oes consensws?--[[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 08:14, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Dyma ddolen i'r tudalen: [[Sgwrs Categori:Cerddi Cymraeg]]. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:49, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch. @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] oedd yr defnyddiwr symudodd 'Y Gorwel' - tybed a fyddent yn fodlon eglur eu rhesymeg? [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 15:07, 9 Ionawr 2026 (UTC) ::Diolch Figaro, rydw i wedi ymateb ar y dudalen sgwrs. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 22:55, 9 Ionawr 2026 (UTC) == Digwyddiadau ym mis Ionawr == Blwyddyn Newydd Dda pawb! Gobeithio gawsoch chi gyd amser i ymlacio a mwynhau dros y Nadolig. Dwi'n gwybod am ddau beth Wiki sy'n digwydd dros fis Ionawr gyda chysylltiad i Gymru neu'r Gymraeg (ond os mae mwy yn digwydd dwi'n mwy na hapus i gefnogi neu hybu nhw - rhowch wybod i fi)! '''Dydd Sadwrn 17eg Ionawr AR-LEIN (ail-drefnwyd o'r 6ed Rhagfyr)''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. (Ond yn anffodus, dyma'r un amser â "[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Navigating_challenging_topics;_Creating_a_toolkit_for_supporting_editors Navigating Challenging Spaces]", digwyddiad arall ar-lein.) '''Dydd Iau 22ain Ionawr yng Nghaerdydd''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/6/cy Wiki Meet Up yn Bru Coffee] (Heol y Frenhines) 6yh Rydym hefyd yn chwilio am wirfoddolwyr i helpu gyda [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales Wiki Loves Folklore] sy'n dechrau 1af Chwefror. [https://docs.google.com/document/d/1Pb481WON3dLHmhieouTklMkeBUQs7GywK-pFyh8Wg1s/edit?tab=t.0 Fwy o wybodaeth yma] neu cysylltwch fi ar gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Ac i orffen, dyma'r ddolen i'r [https://mailchi.mp/71293f340a72/z6dydykmbj-5239135 cylchlythyr Ionawr] ar gyfer unrhyw un sy ddim wedi tanysgrifio ond hoffwn gael y gwybodaeth [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:37, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Enwau gwledydd? == Tybed gai holi ynglŷn â phwy sydd wedi penderfynu cael enwau gwledydd de Amercia wedi'u sillafu mewn Cymraeg ffonetig reit od? EE Feneswela, Tsile, Wrwgwái etc. Heblaw am fod yn ddryslyd ac anghyfarwydd i ddefnyddwyr Wicipedia, onid hyn i gyd yr un fath o beth a sillafu "Caernarfon" yn "Karnarvon" gyda "K" a "V" - fyddai ddim yn dderbyniol i ninnau?? Oni fyddai'n dangos parch i bobloedd y gweldydd yno i ddefnyddio'r enwau fel sydd yn eu hiaithoedd nhw, EE "Venezuela"? Hyd y gwyddai i, unig wlad de America gydag enw Cymraeg sy wedi datblygu’n naturiol ydy "Yr Ariannin". Yn sicr does 'na'r un siaradwr Cymraeg sy'n galw prif ddinas Rwsia yn "[[Moscfa]]"??? Neu os am gadw at y defn yno, I fod y gyson, dylai "Buenos Aires"  troi'n "Bwenos Eires", "Chicago" yn "Tsicago" a "Leipzig" yn "Leibtsich"? ''-- Mae ddrwg iawn gennyf swnio fel swnyn!! Mae Wicipeida yn hollol wych... a llawer o ddiolch i bawb am eu holl waith ffantastig!'' Llawer o ddiolch Huw [[Defnyddiwr:Huw P|Huw P]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Huw P|sgwrs]]) 19:53, 11 Ionawr 2026 (UTC) :Haia Huw, a diolch am dy gwestiwn a'th bryder. Os oes un maes sydd wedi rhannu cymuned WP dros y blynyddoedd, yna dyma fo!!! Ond, mae angen ail-godi'r peth, wrth gwrs, a newid cyfeiriad os oes angen. :Mae enw pob gwlad yn cael ei ystyried ar dudalen Sgwrs y wlad honno. Cymer olwg rai ohonynt yn gyntaf. :Dyma ein polisi: [[Wicipedia:Arddull#Gwledydd]], sydd wedi esblygu dros yr ugain mlynedd diwethaf a dyma dabl gyda ein henw dethol yn y golofn olaf: [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. :Efallai erbyn hyn fod angen hefyd colofn arall yn y tabl uchod: colofn i waith Comisiynydd y Gymraeg ac Uned Ddata a Chyfnewid, Llywodraeth Cymru; roedd [[Dylan Foster Evans]] yn rhan o'r gwaith hwn ac mae'n golygu yma bob yn hyn a hyn dan yr enw {{u|Troellwr}}. Byddai hyn yn fan cychwyn da: colofn newydd (yr olaf ond un o'r dde), gyda'u hawgrym nhw. Yna trafodaeth cyffredinol yma yn y Caffi. Dyna fy awgrym, ond mae gan lawer iawn ddiddordeb yn yr hyn rwyt ti'n ei godi, dwi'n siwr! :Bydd barod! Rwan ta, gad i mi nol ecsoset neu ddau... :Cofion cynnes - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 20:43, 11 Ionawr 2026 (UTC) ::Heia Huw. Mae pwnc enwau gwledydd yn ddadl hen iawn ar Wicipedia (cafwyd y trafodaethau cyntaf dros 20 mlynedd yn ôl!). Bu sawl defnyddiwr o blaid dilyn safonau'r drefn addysg ar y pryd (Yr Atlas Cymraeg Newydd), sy'n defnyddio'r ffurfiau brodorol gan amlaf (ac eithrio enwau cyffredin iawn megis Ffrainc a'r Aifft, wrth gwrs), a defnyddwyr eraill o blaid ffurfiau wedi eu Cymreigio, yn enwedig os oedd enghreifftiau o'r ffurfiau hynny mewn geiriaduron, gwefannau a thestunau Cymraeg. Cafodd yr atlas ei feirniadu am ambell dewis rhyfedd megis "Ukrain" a "Slovenija". Am ddeng mlynedd gyntaf y prosiect, nid oedd cysondeb. [[Sgwrs:Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg|Yn 2013, cytunwyd ar bolisi]] o dderbyn sillafiad [[Geiriadur yr Academi]] (sy'n llawn esiamplau megis Feneswela ac Wrwgwái), ac i ddefnyddio ffurf ffonetig os nad yw'r enw yn y geiriadur. ::Bellach, fel y noder Llywelyn, mae Llywodraeth Cymru argymell [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr ei hun] ar gyfer enwau gwledydd yn Gymraeg, gan gynnwys nifer o enwau nad ydynt yn Yr Atlas Cymraeg Newydd (e.e. Affganistan, Ciwba, Mecsico, Wcráin), ac mewn ambell achos hyd yn oed yn cadw'r ffurf Saesneg (Cape Verde, Philippines). ::Nid oes polisi ynglŷn â dinasoedd, taleithiau, ac ati. Fel rheol defnyddir y ffurf frodorol os nad oes enw Cymraeg traddodiadol, ond gall hyn fod yn ddewis ansicr os tybier y byddai darllenwyr Cymraeg yn fwy cyfarwydd â'r enw Saesneg neu Gymreigiad ohonno (e.e. Copenhagen/København, Prag[ue]/Praha, Belgrad[e]/Beograd). Yn achos Moscfa, [[Sgwrs:Moscfa|dyma'r sgwrs]] ynglŷn â'r enw (o ddeunaw mlynedd yn ôl). Mae croeso iti ail-agor trafodaeth am yr enw hwnnw. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 21:22, 11 Ionawr 2026 (UTC) :::Er fy mod i wedi bod yn golygu yma ers blynyddoedd bellach, wnes i ddim cymryd rhan yn y broses o ddewis y rhestr o enwau'r gwledydd. Dw i'n hoffi rhai o'r dewisiadau; mae yna eraill nad ydw i mor hoff ohonyn nhw. Does dim ots. Nid yw chwaeth bersonol yn fater o bwys mewn menter gydweithredol fel Wicipedia. Felly dw i wedi treulio oriau lawer yn ceisio sicrhau mai'r enwau yn y rhestr o ffurfiau dewisol yw'r rhai sy'n cael eu defnyddio ar ein tudalennau mewn gwirionedd. O ran pwnc fel hwn, does dim atebion perffaith – dim ond dewisiadau ymarferol ac anymarferol. Gadewch i ni beidio â newid dim oni bai bod angen dybryd amdano! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 23:02, 11 Ionawr 2026 (UTC) Byddai'n wych ychwanegu [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr BydTermCymru] (hynny yw, rhestr y Llywodraeth a gyfeirir ato uchod) at [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. (Dylem gasglu rhestrau fel yr un yma, [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]], [[Enwau Cymraeg teyrnoedd Lloegr a Phrydain]], ac unryw rai tebyg at ei gilydd rywsut. Tudalennau cymorth ar gyfer golygwyr ydyn nhw yn y bôn, yn fy marn i. Efallai dylsent i gyd fod yn [[:Categori:Cymorth]], neu is-gategori newydd.) Mae'r [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/style-guide?keywords=gwladwriaethau&type=All esboniad o'r egwyddorion] ar gyfer 'enwau gwladwriaethau, tiriogaethau a chenhedloedd diwladwriaeth' yn Gymraeg sydd yn ''Yr Arddulliadur'' (rhan o wefan BydTermCymru) hefyd werth ei ddarllen. Er fy mod innau'n hoffi 'Moscfa', {{xt|Mosgo}} yw'r unig ffurf sydd yng ''Ngeiriadur yr Academi'' (os ydym am gael yr un agwedd at enwau lleoedd yn gyffredinol ag sydd gennym at enwau gwledydd). Nid oes ffurfiau yno ar gyfer [[Copenhagen]], [[Prag]] na [[Beograd]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 10:50, 24 Ionawr 2026 (UTC) :Cytuno, Ham: (neu 'Mosgo'). 'Moscow' fyddai dewis naturiol pawb bron' nododd Anatiomaros dro'n ol ar dudalen sgwrs y brifddinas. Oes dadl gref dros gadw 'Moscfa', os yw'r ffynonellau'n nodi nodi 'Mosgo'? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:14, 27 Ionawr 2026 (UTC) ::Parhad ar dudalen Sgwrs yr erthygl: [[Sgwrs:Moscfa]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:35, 25 Chwefror 2026 (UTC) == Wikimedia yng Nghymru 2026 - syniadau? == Fel rhan o drefnu fy ngwaith ar gyfer 2026, hoffwn glywed pa fath o gefnogaeth, digwyddiadau, prosiectau ac ati mae'r gymuned Wici eisiau eu gweld dros y flwyddyn nesaf. Dwi wedi creu [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] gyda rhai cwestiynau i ysgogi syniadau ond i unrhyw un sy'n casáu holiaduron, mae croeso mawr i chi e-bostio eich syniadau ataf (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) neu, os oes gennych syniad / digwyddiad hoffech ei drafod yn fanwl, byddwn yn hapus i drefnu cyfarfod i weld sut gallaf helpu. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:56, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Grokipedia == [https://grokipedia.com/ Dyma fo.] Angen gwerthuso / cymharu! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:55, 29 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch, Robyn. Dyma weledigaeth o'r dyfodol, a hynny'n un druenus. Mae'r canlyniadau Grokipedia'n edrych yn gredadwy, ond y tu ôl iddyn nhw mae agenda asgell dde Mr Musk. Nid gwybodaeth wrthrychol a gasglwyd gan ddeallusrwydd artiffisial o'r ffynonellau gorau yw hon. Mae erthyglau fel "Welsh Language Society" neu "Welsh Government" yn dechrau'n dda, ond, erbyn y diweddglo, maen nhw'n diferu gwenwyn, gan dynnu sylw at yr holl fethiannau ac agweddau negyddol ar y pwnc. Mae'r frawddeg ganlynol o'r erthygl "Llyn Celyn" yn rhoi blas o'r arddull: :::The slogan "Cofiwch Dryweryn" emerged as a enduring emblem, appearing in graffiti, publications, and roadside memorials, yet the event's portrayal as profound national trauma exceeds the empirical social disruption limited to a single valley's inhabitants. :Ac mae hynny'n datgelu'r gêm. Dim ond "portrayal" yw'r peth. Does dim teimlad dynol yma. Mae'n annynol, yn llythrennol. Mae'r diffyg cydymdeimlad hwn yn treiddio'r fenter. :Ac wyddoch chi beth? Byddai'n cymryd dim ond ychydig oriau i ddefnyddio cyfieithu awtomatig i drosi'r cyfan i'r Gymraeg (o ryw fath). [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:54, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::@[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] Doedd gennyf ddim bwriad gwastraffu fy amser, ond mi wnaeth sylw @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] fi'n chwilfrydig. Mae'r erthygl ar Gymdeithas Edward Llwyd yn hynod o hir, ac mae'r adran 'Impact an Legacy' efallai'n golrlywio eu llwyddiant, er yn nodi llwyddiannau yn daclus. Beth am tarodd oedd mai llun o Gomin Wikimedia oedd ffynhonnell un ffaith, ond yn wahanol i bob cyfeiriad arall, doedd dim modd clicio ar y ddolen yma - dyna beth yw ''petty''ǃ ::Es i wedyn i edrych ar erthygl am y Senedd, gan ddisgwyl mwy o 'gydbwysedd' yno. Beth am tarodd yno wedyn oedd nad oedd wedi cael ei ddiaddaru i adlewyrchu bod Laura Ann Jones a James Evans wedi newid eu lliwiau. Dyma wedyn sylweddoli sut mae erthyglau'n cael eu golygu/diweddaru - all unigolion ddim gwneud, ond gallant gynnig gwelliannau sy'n gweithio fel ''prompts'', a gweld as cânt eu derbyn neu eu gwrthod. Fel arall, dychmygaf bod y wici ei hun yn crafu'r we yn achlysurol i weld os bu newidiadau, ond o feddwl bod LAJ wedi gadael y Ceidwadwyr 6 mis yn ôl bellach, dydy o ddim yn digwydd yn aml debyg. ::O ran trosi'r wefan i ieithoedd eraill, gan fod cyfieithu peirianyddol yn reit galluog ers tro, er ddim yn hollol berffaith, mae'n dweud tipyn mai mewn un iaith yn unig, yr iaith fain, y mae ar gael. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:48, 30 Ionawr 2026 (UTC) :::Newydd ddarllen ymhellach, ac mae ymddengys bod o wedi cael ei ddiweddaru wedi mis Hydref 2025 i gynnwys canlyniad is-etholaid Caerffili, ond mae wedi methu'r ddau newid arall, ac mae wedi drysu'n llwyr ac yn meddwl y cafodd Mark Reckless ei ethol yn Aelod yn 2021. :::'''''Current composition as of 2025''''' :::''As of October 26, 2025, the Senedd comprises 60 members, with Welsh Labour holding 29 seats, Plaid Cymru 14, the Welsh Conservatives 16, the Welsh Liberal Democrats 1, and one independent member.[106][113] This distribution reflects the outcome of the 2021 election, adjusted for the October 23, 2025, Caerphilly by-election, in which Plaid Cymru's Lindsay Whittle captured the seat from Labour following the death of incumbent Hefin David, reducing Labour's total from 30.[113][114] No other changes to party representation have occurred since the 2021 results, which initially yielded Labour 30 seats, Conservatives 16, Plaid Cymru 13, Liberal Democrats 1, and independent Mark Reckless 1.'' [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:01, 30 Ionawr 2026 (UTC) :Rwy wedi ceisio defnyddio teclynnau fel chatgpt i wneud ymchwil ar y we a chreu erthygl Wicipedia yn hawdd. Yn anffodus doedd e ddim yn llwyddiant mawr. Roedd yna rhai ffeithiau cywir a rhai hollol anghywir. Mae yna dueddiad hefyd i gynhyrchu testun blodeuog, ail-adroddus a gormod o eiriau, a lliwio y testun gyda safbwynt olygyddol (er mai peiriant yw e) heb dystiolaeth. :Un o'r ffaeleddau mawr yw fod e'n cymeryd pob testun posib ar y we er mwyn ei gynnwys mewn un talp mawr driphlith draphlith. Mae hyn yn wahanol i ymchwilydd sy'n ceisio chwilio am fwy nag un ffynhonnell i croes-gyfeirio ffeithiau. Mae Grokipedia yr un fath a LLMs eraill. Er enghraifft fe edryches i ar erthygl [https://grokipedia.com/page/Dafydd_Hywel Dafydd Hywel], un wnes i sgrifennu o ymchwil gwreiddiol ar Wicipedia. Yn fersiwn Grokipedia mae yna bethau rhyfedd fel "Dafydd Hywel was deeply rooted in his family from Garnant, Carmarthenshire, where he drew significant support throughout his adult life, maintaining a stable and private personal existence alongside his professional commitments." Does dim llawer o synnwyr i'r frawddeg ond mae hwn yn rhith llwyr yn bennaf am nad oedd e'n gallu dod o hyd i wybodaeth bersonol. Mae e hefyd yn dweud fod Sharon Morgan yn nith iddo. Mae yna dudalen gan S4C yn dweud hynny, ond camgymeriad yw. Mewn cyfweliad sain gyda Radio Cymru mae hi'n dweud mai cefnder i'w mam oedd. :Mae'r cynnwys blodeuog o LLMs yn gallu bod yn gymorth i greu testun llai sych, ond mae angen gwirio pob ffaith o'r dechrau. Y peth gwaethaf am wn i gyda Grokipedia yw nad yw'n dangos Wicipedia fel ffynhonnell er fod e'n eitha amlwg fod y cynnwys o fan hyn wedi ei ddefnyddio yn y gymysgedd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:16, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::Gyda llaw, dyma ran o'r erthygl "Grokipedia" yn Grokipedia ei hun: ::::Elon Musk's longstanding criticisms of Wikipedia, particularly its perceived political and ideological biases and reliance on crowdsourced editing, served as key drivers for developing Grokipedia. Musk argued that Wikipedia had been influenced by what he termed the "woke mind virus," leading to skewed representations of facts, which motivated the pursuit of a top-down AI-curated encyclopedia to ensure more objective coverage. ::Ffordd arall o ddisgrifio'r "Woke Mind Virus" yw dangos cwrteisi, cydymdeimlad, a meddwl agored. Cyfarchion i'm cyd-ddioddefwyr o'r haint ofnadwy hwn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:28, 30 Ionawr 2026 (UTC) Diddorol iawn! '''Diolch i bawb''' am wyntyllu hyn oll. O ran AI, efallai y dylem ei wahardd yn uniongyrchol o cy-wici; ein defnydd o law-a-llygad dynol sy'n gwneud Wicipedia'n unigryw, yn gymharol gywir ac yn Gymreig. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:07, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Doctor Cymraeg == Dwi'n meddwl y dylai fod erthygl am "Doctor Cymraeg", sef Stephen Rule, Wrecsam. Yn siaradwr ail iaith ei hun, mae wedi gwneud ymdrech enfawr i hyrwyddo'r iaith ac i helpu dysgwyr, ledled y byd ac o bob lefel, ac mae wedi cael ei anrhydeddu i'r Orsedd am hyn. Mae wedi bod erthyglau amdano yn y wasg Gymraeg. Mae ganddo 75,000 o ddilynwyr, yn ôl erthygl ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol a gyhoeddwyd y llynedd. Gallaf gadarnhau nad ydw i'n gysylltiedig â fe, heblaw am fy mod wedi siarad â fe'n fyr mewn digwyddiad cyhoeddus, felly dwi'n gobeithio nad yw'r awgrym hwn yn arwain at bryderon am wrthdaro buddiannau. Mae'n ddrwg gen i nad ydw i'n gwirfoddoli i'w hysgrifennu, ond mae'n awgrym y gallwch ei ystyried os nad ydych yn rhy brysur. Dwi'n siŵr bod yr erthyglau yn y wasg yn cynnwys digon o wybodaeth i seilio erthygl arni heb gopïo testun sy dan hawlfraint. Diolch yn fawr. [[Defnyddiwr:Gwyliau siocled|Gwyliau siocled]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gwyliau siocled|sgwrs]]) 03:39, 31 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am y proc. Mae wedi cael dipyn o sylw ar Radio Cymru, os yw hynny'n unrhyw fesur o ba mor nodedig yw person. Pam nad wyt am greu erthygl ar Stephen? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 31 Ionawr 2026 (UTC) == Wici Diwylliant / Wici Llên Gwerin == Mae'r gystadleuaeth ffotograffiaeth "Wiki Loves Folklore" nawr wedi dechrau ac yn rhedeg tan 31ain Mawrth. Byddwn gwych i gael llwyth o luniau sy'n dangos ein diwylliant yma yng Nghymru neu i ddefnyddio'r lluniau sy'n wedi uwchlwytho i wella erthyglau yma ar Wicipedia. I gymryd rhan ewch i'r [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy tudalen cystadleuaeth Cymru ar Commons] neu i ddod o hyd lluniau i ddefnyddio, [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_from_Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy ewch i'r categori ar Commons] am ysbrydoliaeth. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:59, 19 Chwefror 2026 (UTC) == Golygathon Art+Feminism, Machynlleth 7fed Mawrth == Haia! Am unrhyw un sy'n fyw ger Machynlleth mae golygathon yna wythnos nesaf ar 7fed Mawrth. [https://www.eventbrite.co.uk/e/artfeminism-wikipedia-editathon-tickets-1983536639484 Manylion llawn yma] ond byddai'n hyfryd i gwrdd ag unrhyw un sy'n gallu mynychu neu byddai unrhyw help gyda'r hybu'r digwyddiad yn derbyn yn ddiolchgar! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:59, 25 Chwefror 2026 (UTC) :Cawson ni amser hyfryd dydd Sadwrn diwethaf yn y golygathon uchod - [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedia_UK_with_Sploj_and_Ennyn/Art_and_Feminism_Machynlleth_(March_2026)?enroll=Sploj dyma'r dashboard] sy'n dangos pa olygiadau wnaethon ni. Dydyn ni ddim cwblhau popeth felly os mae unrhyw un yma chwilio am ysbrydoliaeth am beth i olygu, dyma yw'r [https://docs.google.com/spreadsheets/d/14JNoyMT49q9MJKh3024IC7gTgdv8XGWqoO3G-hJeREg/edit?usp=sharing rhestr gwaith] y digwyddiad gyda thab ar gyfer tasgau Cymraeg. :Hefyd dwi'n wastad am hapus i gael esgus i gynnal digwyddiadau felly plîs rhowch wybod i fi am ba fath o bethau hoffech chi weld drwy fy [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] (cau diwedd y mis) neu anfon neges ataf i. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:14, 10 Mawrth 2026 (UTC) == Eco'r Wyddfa == Neges i'r gweinyddwyr - yn hanes y dudalen am Eco'r Wyddfa, fe welwch fanylion cyswllt ar gyfer nifer o bobl, fel yr oeddent yn 2009. Os gallwch waredu'r hen fersiynau dan sylw, byddai'n dda. Diolch yn fawr https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Eco%27r_Wyddfa&action=history [[Arbennig:Contributions/&#126;2026-90174-2|&#126;2026-90174-2]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:&#126;2026-90174-2|sgwrs]]) 22:41, 28 Chwefror 2026 (UTC) :Dwi ddim yn siwr os oes modd dileu yr hanes - dyna yw un o hanfodion Wicipedia, sef bod modd gweld pob fersiwn er tryloywder. Ceisiais ffordd o amglych hyn drwy ddileu'r erthygl cyfan a'i hailgreu gyda gwybodaeth y fersiwn diwethaf, ond mae'n dal i fod â [[Arbennig:Undelete/Eco'r_Wyddfa|dolen at hanes yr hen un]], gan fod enw'r erthygl union yr un fath. Efallai bod gan rhywun arall gynnig gwell, ond fy nghynnig arall fyddai dileu eto, ond defnyddio enw gwahanol i greu'r un nesaf, e.e. [[Eco'r Wyddfa (papur bro)]]. Wna i ddim gwneud dim byd nes bod eraill wedi cael cyfle i weld y neges hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:22, 5 Mawrth 2026 (UTC) ::Mae'r hanes wedi ei gyfyngu i Weinyddwr nawr fod ti wedi ei ail-greu Rhys. Rwy'n credu fod hi'n bosib newid gwelededd unrhyw fersiwn i wneud yr un peth, heb orfod ail-greu y dudalen. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 15 Mawrth 2026 (UTC) == Angen pwyso ar Lywodraeth Cymru i newid rheol hawlfraint llyfrau Cymraeg == Cyhoeddwyd "Y Tri Chyfandir Deheuol" gan H. G Evans ym 1970, hyd y gwyddwn ni chafodd ei ail gyhoeddi. Maen llyfr pwysig, yr unig lyfr ar y pwnc i'w gyhoeddi yn y Gymraeg. Rwy'n nabod yr awdur, cefais blas y gansen ganddo pan oedd yn brifathro [[Ysgol y Gader]], ym 1971, rwyf bellach yn hen bensiynwr! Rwy'n credu bod Mr Evans dal ar dir y byw, gan hynny ni fydd ei lyfr ar gael i'w ail gyhoeddi gan [[Wicidestun]], [[Melin Bapur]] na neb arall tan o leiaf 2077 (gan obeithio pob iechyd i Mr Evans, yn hwyrach byth, o bosib). A dyma broblem rheolau hawlfraint fyd-eang sydd wedi eu seilio ar werthiant llyfrau Saesneg ac ieithoedd mawr eraill. Mae gormod o drysorau'r argraffwasg Cymraeg, ac ieithoedd lleiafrifol eraill yn cael eu colli o gylchrediad, oherwydd yr hawlfraint 70+ mlynedd ar ôl farwolaeth yr awdur. Rwy'n cefnogi hawlfraint awdur os oes werthiant ar y gwaith dros flynyddoedd lawer, ond os na ail gyhoeddwyd llyfr mewn 25 mlynedd, mewn iaith leiafrifol dylai ddod yn rhydd o hawlfraint, er mwyn cadw corpws llên a dysg ein ieithoedd! Pwynt sydd angen ei bwyso gan gefnogwyr yr iaith ar ein llywodrath nesaf! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:40, 19 Mawrth 2026 (UTC) :Ia, mae'n biti pan nad oes, yn anffodus, unrhyw werth masnachol bron i ddarn o waith, na chwaith unrhyw ymgais i'w ailgyhoeddi, er elw na fel arall. Sylwaf mai Gomer a'i gyhoeddodd. Ai y Lolfa sydd bellach yn gyfrifol am eu hôl-gatalog? Dwi ddim yn siwr os oes gan Lywodraeth Cymru y grymoedd i newid rheolau hawlfraint yn gyffredinol, ond fe allent a dylent wneud unrhyw arian grant i awduron neu gyhoeddwyr (drwy'r cyngor llyfrau) yn amodol ar ddefnyddio trwyddedau mwy agored. Fyddai hyn ddim help yn achos rhai sydd eisioes wedi eu cyhoeddi'n barod, wrth gwrs. Oni fyddai'n werth mynd at y cyhoeddwyr eu hunain? Wrth wneud chwiliad am ''Y Tri Chyfandir Deheuol'', des ar draws [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/y-traddodiad-rhyddiaith-yn-yr-ugeinfed-ganrif-geraint-bowen-gol ''Y Traddodiad Rhyddiaith yn yr Ugeinfed Ganrif'' – Geraint Bowen (gol.)], darlith o 1975 mae'r Coleg Cymraeg wedi ei digideiddio, sy'n cyfeirio athrawon at nifer o destunau Cymraeg gwerth chweil fyddai hefyd yn elwa o gael eu rhoi ar Wicidestun hefyd mae'n siwr petai modd. Efallai gallai hyn fod yn rhywbeth i @[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] edrych arno (sori mod i wedi methu dyddiad cau dy holiadur, Gemma!) [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:08, 19 Mawrth 2026 (UTC) ::Rwy'n credu mai'r Lolfa bia Gwasg Gomer a S4C bia Hughes a'i fab, mae angen i ni, a'r llywodraeth pwyso arnynt i ryddhau llyfrau mwy na 25 mlwydd oed nad oes debyg iddynt i'w ail gyhoeddi i'r parth cyhoeddus. O roi nhw yn y parth cyhoeddus, does dim i'w rhwystro rhag eu defnyddio i greu adargraffiadau wedi eu diweddaru na chreu ffilmiau / rhaglenni'n seiliedig ar y gweithiau (o dan hawlfraint). Tristwch S4C a'u hawlfraint ar gynnyrch Hughes yw cynifer o storïau da, llyfrau ffeithiol da, llyfrau gwych i blant nad ydynt wedi eu troi yn gynnyrch teledu na ffilm! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:01, 21 Mawrth 2026 (UTC) :::Yn dibynu ar eiriad yr hawlfraint, fel arfer, oni nodir yn wahanol, yr awdur bia'r hawliau. Gall drosglwyddo rhan neu'r cwbwl i'r cyhoeddwr pan fo'n arwyddo'r cytundeb. Os ydyw yna dywedir hynny yn y llyfr. O ran y Coleg Cymraeg, mae popeth mae nhw'n ei gomisiynu ers rhyw 12 mlynedd ar drwydded agored - ers i Marc Haynes, Wicipediwr Preswyl weithio gyda'r Coleg. Ond, wrth gwrs os mai ail-bobiad ydyw, fel yn yr achos yma, dyw'r egwyddor yma ddim yn berthnasol. Mi faswn i'n mynd ar ol Nia a Sian Bowen ayb a gofyn iddyn nhw'n garedig ei ryddhau, gan ddefnyddio system Comin i gofrestru'l hawlfraint (OTRS). Yr un peth gyda dy gyn-brifathro, Alwyn - ar ei ol o! Mae'r awdur (neu etifedd ystad yr awdur) yn bwysicach na'r wasg oherwydd os nad yw'r wasg wedi marchnata ac ail-gyhoeddi'r llyfr yn y degawd diwethaf, yna mae'r hawliau'n syrthio i ddwylo'r awdur neu ei ystad. Cytuno y byddai nawdd / arian i fynd ar ol awduron / gweisg yn beth da, a chydweithio efo Llywodraeth Cymru hefyd - swydd Wicipediwr Preswyl yn y Llywodraeth o bosib? A dyna'r tro cyntaf i hyn ddigwydd, drwy'r byd! Mae Gareth Morlais (Ll. Cymru) yn gysylltiad da os am drafodaeth bositif am hyn. Gyda llaw, Alwyn, mi ges innau gansen - yn 1969 am wrthod canu ''God save the prince of Wales'. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 13:11, 23 Mawrth 2026 (UTC) ::::Does dim llawer i fi i ychwanegu i’r sgwrs. Dwi hefyd wedi gofyn fy rheolwr am gyngor, a beth ddwedodd hi oedd y ffordd gyflymaf yw i siarad â'r awdur (ble mae'n bosib ac yn briodol wrth gwrs!). Os ydyn nhw’n dal yn bia’r hawlfraint, efallai gallant nhw ryddhau'r llyfr o dan drwydded agored (ond fel nododd Robin, mae hyn hefyd yn dibynnu ar ei gontract gyda'r cyhoeddwr). Os yw hynny'n bosibilrwydd, gall y [[commons:Commons:Volunteer_Response_Team|VRT]] helpu. Nid yw hwn yn rhywbeth dwi’n gweithio arno ar y funud, ond os oes unrhyw un yma sy’n gweithio gyda gyhoeddwyr neu mewn sgyrsiau gyda chyhoeddwr sydd eisoes yn agored i’r syniad o newid eu telerau hawlfraint, byddwn yn hapus i siarad â nhw. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:13, 24 Mawrth 2026 (UTC) :::::Tra bod dal eisiau mynd ar ôl y cyhoeddwyr rhywsut, oni allai fod yn ''quick win'' petaem ni'n gallu darbwyllo ystad awdur sydd wedi'n gadael ni o fewn y 70 mlynedd diwethaf i ryddhau gwaith i'r parth cyhoeddus. Gallaf ddychmygu ambell i ddisgynydd eisiau i waith eu perthynas gael ei ddarllen yn eang, ond ddim yn siwr sut, a does chwaith ddim sicrwydd bydd copi caled (heb sôn am electronig) yn dal i fodoli pan gyrheddwn y trothwy 70 mlynedd, ac mae peryg na fyddai gan y genhedlaeth diweddarach yr un ymwybyddiaeth o bwysigrwydd neu arwyddocad y testun. O ystyried oed y bobl hyn, a fyddai llythyr agroed i bapurau bro a Golwg/Y Cymro yn ffordd dda o gysylltu efo nhw, a ddim yn rhy anodd i'w drefnu? [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:57, 24 Mawrth 2026 (UTC) ::::::Un o’r pethau dwi wedi bod yn meddwl amdano yw cynnig rhyw fath o "Meet Up" yn y Gymraeg ar-lein ar gyfer golygyddion Wicipedia. Gallai fod yn ffordd o gymdeithasu â golygyddion eraill ond gallai hefyd fod yn lle i drafod a threfnu pethau fel yr uchod. Oes diddordeb yma mewn i fi drefnu rhywbeth sy’n cael ei gynnal trwy’r Zoom Wikimedia UK yn yr wythnosau ymlaen? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:25, 26 Mawrth 2026 (UTC) == Enwau misoedd yn y gyfeiriadaeth == Dw i newydd ddefnyddio BOT-Twm Crys i gyfieithu enwau'r misoedd o fewn y cyfeiriadau ar dros 520 o erthyglau. Dw i'n gwneud hyn bob rhyw 4 i 5 mlynedd, fel gwaith ty. Defnyddiwyd llaw a llygad ar bob un, rhag ofn i 'April Jones', 'Theresa May' a 'June Derry' gael eu Cymreigio! Os oes rhywun am eu gwiro, mae nhw yn [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/BOT-Twm_Crys fama]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:51, 23 Mawrth 2026 (UTC) :Efo 800,000+ o newidiadau, onid oes angen rhybydd a rheol (yn arbennig wrth gyfieithu) i sicrhau bod dyddiadau yn cael eu gwirio. A gan ei fod yn sicr bod y mwyafrif wedi dod o ddyddiadau o ffynonellau cyfieithiad, onid oes angen ymofyn gwirio ffynhonnell cyn ei ddefnyddio mewn cyfieithiad? (gan gydnabod fy mod i, o bosibl, yn un o'r pechaduriaid) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:08, 27 Mawrth 2026 (UTC) ::Ia, yn de? Dylai'r [[Cymhorthydd Cyfieithu]] wneud y job yn y fan a'r lle. A chytuno mai'r ffynonellau yw'r rhan fwyaf ohonyn nhw. Hen foi diog ydw i yn y bon (pechadur arall!), ac yn aml, mi wna i adael y dyddiadau hyn heb eu cyfieithu gan mod i'n gwybod y daw'r bot mewn blwyddyn neu ddau i wneud y job! Efallai y gallem drefnu (rhywsut) i fot redeg yn otomatig, yn ddyddiol. Sut? Dwn i ddim. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:47, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Defnyddio bot i sicrhau bod pob "Nodyn:" a "Templad" Wicipidia ar ein safleoedd eraill == Rwyf newydd wario dwy awr yn ceisio sicrhau bod pob nodyn a themplad ar gyfer creu [[Nodyn:Music]] ar gael ar Wicidestun, ond wedi methu efo "lula error at line . . ." A oes modd defnyddio'r bots i sicrhau bod pob un Nodyn a Themplad a phob css o Wicipidia ar gael i bob un o'n prosiectau Cymraeg eraill? A oes modd eu defnyddio i sicrhau bod pob nodyn a themplad a phob css o'r safleoedd Saesneg ar gael i'r safleoedd Cymraeg? Er enghraifft does dim modd creu tudalen awdur ar Wicidestun na Wiciddyfynnu, oherwydd methu canfod y nodynnau a'r templedi gan nad yw bôl y safleoedd wedi eu diweddaru ers blynyddoedd lawer, ac mae ceisio dal fynnu bron yn amhosibl! 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) :O, Mam bach! Gofyn am help gyda'r broblem Lua ar dudalen sgwrs y Nodyn ble mae'n cael ei gadw. Mi faswn i'n meddwl fod nodion (templates) heb eu trawsgrifo o en i cy. Dw i'n cytuno y dylai eu copio i un prosiect olygu eu rhannu efo gweddill ein prosiectau, ond nid felly mae, ysywaeth! Efallai y gellid eu rhoi ar Meta, a'u tynnu i lawr i bob prosiect unigol, ac mae na waith ar hyn yn digwydd, ond does gen i ddim mo'r amser i ailgychwyn gyda dull newydd; ella y daw arall o holi yn y lle iawn? ee arian gan Lywodraeth Cymru i dalu am arbenigwr mewn codio i weithio gyda ni. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:54, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Sipsiwn a Romani == A fyddai'n well cyfuno'r tri erthygl [[Sipsi]], [[Roma yng Nghymru]] a [[Roma]]? Neu o leaif Sipsi a Roma? [[Defnyddiwr:Welbru|Welbru]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Welbru|sgwrs]]) 12:27, 8 Ebrill 2026 (UTC) :Pam? Onid oes gwahaniaeth? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:55, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Digwyddiadau dros y haf == Dw i jest wedi anfon mas y cylchlythyr ar gyfer Ebrill ([https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru tanysgrifio yma], neu [https://us7.campaign-archive.com/?e=__test_email__&u=1f70a435f0deac187336f3ed1&id=3af963b65d weld y cylchlythyr yma]). Mae [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2026_in_Wales|Wici'r Holl Ddaear]] yn dechrau'n gynnar eleni felly am rheiny sy'n fyw ger Caerdydd bydd [[metawiki:Meetup/Cardiff/7|Meet Up briodol ar 17eg o Fai]]. Ym Mehefin mae gennym ni digwyddiad "[https://www.eventbrite.co.uk/e/queer-welsh-history-and-wikipedia-hanes-cwiar-cymreig-a-wicipedia-tickets-1986330352555?aff=oddtdtcreator&keep_tld=true Hanes Cwiar Cymreig a Wicipedia]". Byddwn i wrth fy modd i gynnal rhywbeth rhywle arall yn Gymru felly ga i dynnu'ch sylw i'r rhan ynghylch [[wmuk:Project_grants|grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr]]? Er enghraifft, yn anffodus dw i ddim gallu mynd i'r Eisteddfod eleni ond byddai'n wrth fy modd i gefnogi rhywbeth Wici yno (neu ar gyrion y brifwyl). Mae llwyth o wyliau Cymreig gyda chyfleoedd ac wrth gwrs, llawer o syniadau gwych ar gyfer prosiectau ar Wicipedia. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:42, 9 Ebrill 2026 (UTC) :Diolch am drefnu Gemma! Efallai y byddai cynnig costau yn help i godi'r niferoedd yng Nghaerdydd fory hefyd, fel ti'n awgrymu gyda Hanes yr Hoyw Cymreig a Wicipedia. Yn enwedig y dyddiau duon sydd o'n blaen oherwydd Trump a'i griw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:03, 16 Ebrill 2026 (UTC) ::Sori - dw i ddim yn hollol siŵr os dw i wedi deall eich neges yn llwyr, felly os dw i wedi methu'r point isod, plîs dweud wrthyf i! I wneud fy ngorau i ymateb yn y cyfamser... ::Y peth bwysicach - i unrhyw un sy'n bwriadu dod, [[metawiki:Meetup/Cardiff/7/cy|mae'r Meet up yn digwydd '''mis nesaf''']] '''(Mai)''' nid yfory! Felly paid â throi fyny yfory, mae'r rhagolwg tywydd yn ofnadwy hefyd! (Well i aros gartref a golygu!) ::Yn ail - mae'r grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr yn ar gael am bob math o ddigwyddiadau a syniadau am unrhyw beth perthnasol i Wici, nid jest digwyddiadau ynghylch materion LHDT+. Sori os oedd hwn ddim yn glir yn fy neges uchod! ::Mae modd i wneud cais am grant gwirfoddolwr i rhedeg Meet Up arbennig os bydd gwirfoddolwr sy'n awyddus i drefnu rhywbeth ac yn angen cyllid (e.e. mynediad i arddangosfa). Mae'r grantiau hyd at £250 ac fel arfer tua 2 neu 3 grantiau mewn blwyddyn yw'r terfyn. Felly dydyn nhw ddim rili  ar gael ar gyfer Meet Ups traddodiadol ble mae grwpiau yn gwrdd bob mis, ond maen nhw'n opsiwn. ::Fel mae'n digwydd, ges i sgwrs gydag un o fy nghyd-weithiwr am y syniad o dalu am gostau teithio i ddigwyddiadau Wiki am rai sy'n eisiau mynychu (nid jest y trefnwyr). Mae eisoes yn bosib defnyddio rhan o grant gwirfoddolwr i wneud hynny (ond does dim modd 'da ni ar hyn o bryd i wneud hwn lle nad oes grant gwirfoddolwr). Ond byddaf ofyn yn ein cyfarfod nesaf. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:25, 16 Ebrill 2026 (UTC) :::Ie, mis i fory! Gyda 'byddai cynnig costau yn help' ro'n i'n golygu costau teithio, ie - i'r gwirfoddolwyr. Jyst meddwl y byddai nodi hynny'n ysgogi pobl i gymryd rhan. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:39, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Trefn newydd yr Etholiad == Gyda threfn newydd Etholiad y Senedd, mae angen ystyried y wybodlen. Ar en-wici, dim ond enw'r etholaeth sydd ganddyn nhw; syml, dim angen ei newid. Mi wnes i greu system o switsys er mwyn rhoi mwy o wybodaeth - enw'r AS a'i blaid e.e. gw. [[Comins Coch]]. Oherwydd y bydd 6 enw o hyn ymlaen (a 6 enw plaid), mae'n fwy cymhleth ond mae nifer y switsys yn mynd i fod yn llai (16 swits / etholaeth). Dyma'r opsiynau, hyd y gwela i: A. Rhoi enw'r Etholaeth newydd yn unig. B. Rhestru'r 6 AS. C. Y ddau Sylwadau os gwelwch yn dda. Byddai'n wych cael Categori i bob un o'r 16 etholaeth ar bob lle (pentre, tref, dinas) er mwyn i'r bot osod yr uchod yn daclus ee Categori:Llefydd o fewn Bangor Conwy Môn. Mae rhai'n hawdd e.e. Môn, ond eraill yn anos e.e. Sir Caerffili. Byddaf wedyn yn gafael mewn bats / categori a'i bastio yn y bot. Bydd yn rhaid cyfnewid yr hen gategoriau hefyd ar yr un pryd (Replace CatX gyda CatY). Byddai'n braf hyfforddi rhywun iau i ddefnyddio'r bot (Auto Wiki Browser) e.e. dros Zoom; 1 i 1. Dim gwaith codio! Rhowch wybod. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:11, 21 Ebrill 2026 (UTC) :Da iawn ti am gychwyn ar hyn. Mae cael llawer o fanylion yn ardderchog, ond weithiau rydyn ni'n gwneud pethau sy'n anodd o ran cynnal a chadw. Felly mi fyddwn i o blaid opsiwn A. Mae llai o gyfle i bethau fynd o chwith. :Gan fy mod i hyd yn oed yn hŷn na thi, fydda i ddim yn tanysgrifio i'r hyfforddiant... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:17, 22 Ebrill 2026 (UTC) ::Baswn i o blaid opsiwn A hefyd ac am gadw pethau yn syml. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 10:07, 5 Mai 2026 (UTC) ;Corff yr erthyglau Mae [[Defnyddiwr:BOT-Twm Crys]] wedi cychwyn dileu'r paragraffau cyfan yng nghorff pob erthygl - pwy sy'n cynrychioli'r lleoliad yn Senedd Cymru a'r DU; gweler [[Bryngwyn, Ceredigion]] er enghraifft. Mae hyn yn dod a dyfnder cywici i lawr gryn dipyn, ond bid a fo am hynny! Y gwybodlenni a'r categoriau yn ystod y dyddiau nesaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:58, 5 Mai 2026 (UTC) : {{cwbwlhau}} : Rhowch wybod os ydw i wedi methu un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) ;Yr etholaethau newydd Mae angen symlhau sut mae'r wybodaeth yn cael ei gyflwyno yn yr erthygl [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru]]; dylai 2026 ddod yn gyntaf. Neu / a chreu erthygl newydd ar y ffiniau / etholaethau newydd. Oes rhywun am wirfoddoli? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Dw i'n falch o helpu bob amser. Ond bydd angen iti ddweud wrtha i mewn geiriau unsill beth hoffet ti ei wneud... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 08:42, 7 Mai 2026 (UTC) :Diolch! Beth am greu erthygl newydd: [[Etholaethau Senedd Cymru (Mai 2006 ymlaen)]]? Gelli gopio llawer o'r hyn sydd yn [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru#Cynigion diwygiedig (Rhagfyr 2024)]], gan gynnwys y tabl. Newid 'Cynigion diwygiedig' i Yr etholaethau terfynol (neu rhywbeth tebyg). Sorri, mae amser yn brin y dyddiau hyn. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) ::O'r gorau! Byddaf i'n rhoi cynnig arni! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 20:19, 7 Mai 2026 (UTC) ;Y(r) wybodlen Mi gychwynai efo'r symlaf: trefi. pentrefi a chymunedau yn newid o Ynys Môn i'r etholaeth newydd: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Newidiwyd [[Aberffraw]]. Unrhyw sylwadau, neu ymlaen? A beth am y DU? Trafodaeth ar hwn ar ddiwedd yr etholiad ogydd. Un cam ar y tro! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 7 Mai 2026 (UTC) ::Oes hefyd wedyn newid y swits: ::''<nowiki>aelod_cymru ={{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}}</nowiki>'' ?[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:16, 7 Mai 2026 (UTC) :::Oes; disodli (replace ar AWB) yr hen gyda'r newydd e.e. [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Bachau&diff=prev&oldid=14889072 fel hwn] Diolch Rhys! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) :::: Dw i wedi gorffen y cyntaf o'r 16 etholaeth: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. Dw i'n siwr y bydd man bentrefi heb eu newid, a chroeso i chi wneud hynny, neu aros tan fod holl etholaethau Cymru wedi eu botio (!) ac yna chwynu ac ychwanegu. Diolch am eich hamynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 19:59, 7 Mai 2026 (UTC) 8dqujg8i3k9khl0jrass4igxmo8wv0t 14890694 14890480 2026-05-08T08:57:52Z Llywelyn2000 796 /* Trefn newydd yr Etholiad */ diweddariad 14890694 wikitext text/x-wiki {| style="border:none; background:transparent;" | style="text-align:left; white-space:nowrap; color: var(--color-base)" | <div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em;"> Croeso i'r '''Caffi''' </div> <div style="margin-top: 0.2em; font-size:115%;"> Dyma'r lle i chi drafod sut mae pethau'n gweithio yma, polisïau, a phroblemau technegol<br />a gofyn cwestiynau ynglŷn â [[Wicipedia]]. * I ychwanegu cwestiwn, [{{fullurl:Wicipedia:Y_Caffi|action=edit&section=new}} cliciwch yma]. * I ddechrau pennawd newydd, a theipiwch eich neges. * Cofiwch lofnodi'r neges drwy ychwanegu pedair sgwigl (''tilde'') (<nowiki>~~~~</nowiki>) ar y diwedd. </div> |} {{#ifexpr: ({{CURRENTMONTH}} = 3) and ({{CURRENTDAY}} = 1) | [[Delwedd:Narcissus-closeup.jpg|de|bawd|250px|]] | [[Delwedd:Espresso.jpg|de|Coffi]]}} <div style="margin-top:2em; border:1px #FFFFFF solid; text-align:center;"> {| role="presentation" class="wikitable" style="white-space:nowrap; margin-left:auto; margin-right:auto; margin-bottom:0;" |-style="font-weight: bold;" |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-flag.svg|link=Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|45px]]<br>[[Wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|Cwestiynau<br> Cyffredin]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-bookshelf.svg|link=Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|Y Ddesg<br> Gyfeirio]] |style="width:60px; vertical-align:bottom;"|[[Delwedd:Circle-icons-typography.svg|link=Wicipedia:Cymorth iaith|45px]]<br>[[Wicipedia:Cymorth iaith|Cymorth<br> iaith]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-clipboard.svg|link=Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|45px]]<br>[[Wicipedia:Negesfwrdd gweinyddiaeth|Negesfwrdd<br> gweinyddiaeth]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-chat.svg|link=Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|45px]]<br>[[Wicipedia:Sgyrsiau cyfoes|Sgyrsiau<br> cyfoes]] |style="width:60px;"|[[Delwedd:Circle-icons-folder.svg|link=Wicipedia:Y Caffi/archif|45px]]<br>[[Wicipedia:Y Caffi/archif|Archifau'r<br> Caffi]] |- |colspan="6"| [[Delwedd:Circle-icons-caution.svg|link=Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|45px]] <span>''Please leave all English-language messages '''[[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi|here]]'''.''</span> <!-- span is required for correct display in Safari --> |} </div> {{/dogfennaeth}} __CYSWLLTADRANNEWYDD__ {{clirio}} == 2025 - Blwyddyn Newydd Dda i bawb! == '''Blwyddyn Newydd Dda i bawb o'n golygyddion!''' A diolch am eich cwmni dros y flwyddyn ddiwethaf! Boed i ni gryfhau ein gafael ar wici bach ni, cyn i AI a'r Brawd Mawr ei gipio oddi arnom. Byddwch wych! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 1 Ionawr 2025 (UTC) == Dau gyfweliad == Echdoe, cysylltodd Golwg360 efo fi i fy holi am y fandaliaeth ar Wicipedia a ddoe, cysylltodd Cymru Fyw, BBC Cymru. Mae'r naill gyfweliad i'w weld [https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2167369-ymosodiadau-parhaus-sbaenwyr-greu-rwtsh-wicipedia yma] a'r llall [https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cx2v7e22qpvo yma]. Mae na un cangym ar ddechrau'r ail, ond dim byd mawr. Y gobaith yw y daw eraill atom i'r gorlan, wrth gwrs. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:44, 8 Ionawr 2025 (UTC) == Atal camddefnydd o'r Cymhorthydd Cyfieithu == Sylwer ar y Sgwrs [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Unrhyw sylwadau? Mae'n nodi: ''Currently, your Wiki's machine translation threshold is 95% by default, meaning contributors can publish up to 95% of unmodified initial machine translation. We can make this stricter to ensure contributors review and edit the machine translation more before they can publish it.'' Byddai newid y rhiniog i 80% yn golygu fod yn rhaid i'r golygydd ychwanegu 20% o'i ben a'i bastwn ei hun. Cytuno? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:38, 14 Ionawr 2025 (UTC) :Rwy'n credu bod hynny'n gwbl resymol ac yn ateb cymesur. Suddodd fy nghalon pan welais dy sgwrs ag UOzurumba. Mae gan bolisi WMF fwriad da, ond o ba fudd y mae i bobl sy’n defnyddio cywiki mewn gwirionedd ac sydd â diddordeb yn y Gymraeg? Yn nwylo pobl sydd eisiau gwthio eu hagendâu eu hunain mae cyfieithu awtomatig yn mynd yn arf peryglus. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:50, 14 Ionawr 2025 (UTC) ::Y broblem fwyaf efo erthyglau sydd wedi mynd trwy'r peiriant cyfieithu yw ei ddefnyddio gan bobl gwbl di Gymraeg, neu bobl sydd ddim am drafferthu gwirio o gwbl. Byddai gorfod gwirio o leiaf 20-25% yn chwynnu y rhan fwyaf o'r troseddwyr hyn. Yn ddibynnol ar y testun, mae'r peiriant cyfieithu yn gallu bod yn hynod gywir yn achlysurol, gan greu cyfieithiad sy'n well na'r targed. Y modd i osgoi gwrthod y fath gyfieithiad yw trwy ychwanegu gwybodaeth amgen i'r cyfieithiad ee '''Saesneg'''="David Lloyd George was Chancellor of the Exchequer between 1908 and 1915" '''Cyfieithiad Google'''="Roedd David Lloyd George yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" (100% cywir). Mae rhoi '''gwybodaeth amgen''' yn y cyfieithiad="Roedd David Lloyd George ''(Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Caernarfon)'' yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1908 a 1915" yn mynd a'r ''cyfieithiad'' dros y trothwy. Mae annog rhoi gwybodaeth amgen mewn cyfieithiad hefyd yn arfer da. Felly, cytuno'n llwyr efo'r awgrym. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:05, 15 Ionawr 2025 (UTC) :::Diolch eich dau! Newydd roi crynhodeb o'n sgwrs ar dudalen y defnyddiwr [[Sgwrs Defnyddiwr:UOzurumba (WMF)|yma]]. Dw i ddim yn ffyddiog, gan fod sawl ffordd o ddod dros y rhiniog, ee copio a gludo clenc / paragraff yn uniongyrchol yn hytrach na thrwy'r Cymhorthydd Cyfieithu. Atal pawb sy'n golygu heb fewngofnodi fyddai ateb arall, wrth gwrs. Cawn weld! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:33, 19 Ionawr 2025 (UTC) == Ar y dydd hwn == Weithiau, mae bron yn amhosib gwneud synnwyr o'r ciplun yn y blwch 'Ar y dydd hwn' yn yr Hafan, gan ei fod mor fach. Dw i wedi codi maint y ddelwedd o 100x100 i 110x110 ar un diwrnod, i weld ydy o'n well ai peidio - [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/20 Ionawr]]. Mi wna i gynyddu'r gweddill i'r un patrwm (110x110), efo bot, os nad oes gwrthwynebiad. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:03, 20 Ionawr 2025 (UTC) :Syniad da! A dweud y gwir, roedd y canlyniad diweddaraf dal braidd yn fach. Rwyf wedi ceisio 140px, sy'n gweithio ar fy nesgtop a'm iPad. (Does dim ffôn symudol 'da fi.) Gawn ni weld! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:44, 20 Ionawr 2025 (UTC) ::Mae'n edrych yn iawn i mi, ond yn wahanol i'r fformat 110x100px gwreiddiol. Dw i erioed wedi deall y gwahaniaeth rhwng y ddwy drefn yma. {{Ping|Ham}} osododd y maint gwreiddiol - be ti'n feddwl? Ydy newid y drefn yn bygro'r cod rywsut ar rai dyfeisiau? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:30, 21 Ionawr 2025 (UTC) :::Byddai lled (yn unig) o 140px yn gweithio'n dda fel ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/22 Ionawr]] achos mae rheolau CSS yn lleihau y ddelwedd i 110px ar ffonau symudol gyda sgrin bach, beth bynnag. Felly does dim perygl o fynd yn rhy fawr achos mae rheolau i gadw'r ddau golofn Pigion/Ar y dydd yn gymesur. Ar y rhan fwyaf o ffonau symudol o bob maint mae'r llun yn ymddangos ar y top gyda'r dyddiad o dano. Ar tabled mae'r llun edrych yn dda hefyd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:03, 22 Ionawr 2025 (UTC) ::::Fantastig Dafydd! Mi ai ati'r pnawn ma i'w newid efo'r bot. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:44, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::{{ateb|Llywelyn2000}} {{u|Ham}} oedd fy hen gyfrif, felly gweithiodd y {{tl|ping}} ddim i fi ar ddydd Mawrth. Falch iawn gweld dy fod yn mynd i gynyddu meintiau'r delweddau hyn gyda bot. {{code|90x90px}} oedd y maint gwreiddiol, sydd nawr yn rhy fach o lawer, ac rwy wedi ei godi i {{code|100x100px}} bob tro rwy'n golygu un o'r tudalennau AYDH &ndash; dyna'r unig reswm dros yr amrywiaeth hyd ag y gwn i, am fod rhai nad ydw i wedi eu golygu. Rwy'n hapus iddo fod yn fwy byth, ond gawn ni gadw'r ddau dimensiwn os gwelwch yn dda, e.e. {{code|140x140px}} nid dim ond {{code|140px}} (sef lled yn unig)? Wedyn fe fydd y lluniau fformat 'portread' yn 140px o hyd a'r rhai 'tirlun' yn 140px o led. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 11:34, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::O'r hyn rwy'n ei ddeall (WP:IMAGESIZE) mae'r uchder yn 140x140px yn cael ei anwybyddu gan y dehonglydd, felly mae "140px" yn iawn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 12:06, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Craigysgafn}} Dim dyna fy nealldwriaeth i; dydi {{code|140x140px}} ddim yn gosod y dimensiynau union hynny (a fyddai'n gwneud pob delwedd yn sgwâr), ond yn hytrach yn gosod y dimensiwn mwyaf i 140px boed hynny'n hyd neu'n lled. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Yn fwy na thebyg, chi sy'n iawn! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 13:54, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::{{Ping|Ham II}} - unrhyw ddadl dros gadw'r patrwm 140x140px? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:22, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::::::{{ateb|Llywelyn2000}} Byddai'n rhoi hyd o 140px i ddelweddau fformat portread a lled o 140px i rai fformat tirlun, sydd yn fwy addas nac un lled ar gyfer pob delwedd (a fyddai'n golygu bod portreadau llawer mwy o faint na thirluniau). [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 12:31, 26 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Diolch {{u|Ham II}}! Mae hynny'n gwneud synnwyr. A dyna fi wedi dysgu rhywbeth heddiw! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:42, 26 Ionawr 2025 (UTC) Dw i di cyhoeddi hwn: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] a [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/26 Ionawr]] (heddiw / gw. Hafan) a mi wnai'r gweddill os ydy {{u|Craigysgafn}} yn cytuno. Ychydig yn rhy fawr ar yr Hafan? Does na ddim byd yn barhaol, wrth gwrs, a mi fedran ni ei newid eto wrth i dechnoleg newydd ddod i'r fei. Gyda llaw, dw i hefyd wedi ychwanegu [[:Categori:Ar y dydd hwn]] - categori anweledig i gadw'r cwbwl mewn trefn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:55, 26 Ionawr 2025 (UTC) : {{cwbwlhau|[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:27, 26 Ionawr 2025 (UTC)}} :{{ping|Llywelyn2000}} Y brif broblem a welaf yw nad ydym yn cael gweld y capsiynau "Cynan" a "Louvre" rwyt ti wedi'u cyflenwi. Ar ôl edrych ar Hafan ar enwiki, mi welais ddatrysiad, a dwi wedi hacio peth sydyn sy'n cyfateb i hynny. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], lle mae capsiwn yn ymddangos. Mae cod y nodyn (a'r enw hefyd!) dwi wedi creu yn bethau dros dro hyll, ond os yw'r canlyniad yn iawn gallwn ni ei dwtio. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:47, 26 Ionawr 2025 (UTC) ::{{ping|Llywelyn2000}} Roeddwn i mewn ychydig o frys ddoe pan oeddwn yn gwneud hyn i gyd. Wedi meddwl am y peth, mae'r ateb a ddarganfyddais bryd hynny'n ymddangos yn iawn, ar wahân i'r enw Saesneg ar y modiwl. Rwyf wedi ei ail-greu fel [[Nodyn:Delwedd - ar y dydd hwn]]. Gweler [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]] unwaith eto. Credaf fod hyn yn ateb taclusach na defnyddio delwedd ag elfen "bawd". --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:22, 27 Ionawr 2025 (UTC) :::Dw i'n licio'r syniad o'i roi maint y ddelwedd mewn Nodyn - un golygiad yn lle 365! Gwych iawn! Dw i newydd ei ychwanegu ar [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/28 Ionawr]] (heddiw) i weld sut mae'n ymddangos yn yr Hafan. Ac fel [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/10 Awst]], mae'n bortread ac felly'n llawer rhy fawr. Fedri di ymgorffori syniad {{u|Ham II}}, sef 140x140px fyddai'n atal yr hyd a'r lled rhag bod yn fwy na 140px? :::Tybed fedrwn ni hefyd drio newid aluniad y testun i dde yn hytrach na chwith? A lleihau maint y ffont rhyw fymryn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:08, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::{{ateb|Llywelyn2000}} Triais i {{code|140x140}} yn y nodyn newydd ac mae'n debyg ei fod wedi gweithio. ::::Ga i awgrymu cadw'r nodyn fel is-dudalen o [[Nodyn:Delwedd Hafan]] &ndash; hynny yw, newid ei enw i [[Nodyn:Delwedd Hafan/Ar y dydd hwn]] neu [[Nodyn:Delwedd Hafan/AYDH]], cyn ei roi ar bob tudalen? Byddai'n dilyn yr un patrwm â [[:d:Q104113324|10 iaith arall]] wedyn. ::::Efallai byddai testun yn y canol yn gweithio gorau ar gyfer y delweddau teneuaf, er enghraifft yr un sydd ar [[Wicipedia:Ar y dydd hwn/25 Ionawr]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:24, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::Fantastig! Craig? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:59, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::Ie! A byddai testun yn y canol yn llawer mwy ymarferol hefyd. Rwyf wedi addasu'r cod. Diolch i chi'ch dau! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) :::::::Enghraifft efo'r bot: [[:Wicipedia:Ar y dydd hwn/1 Chwefror]]. Iawn i fynd ymlaen efo'r gweddill? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:16, 28 Ionawr 2025 (UTC) ::::::::Ardderchog! Tynnwch y plociau! I ffwrdd â ni! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:05, 28 Ionawr 2025 (UTC) == Golygydd newydd ddod o en-wici == Mae na olygydd o en-wici (lle mae'n cyd-gyfarth mewn pac gyda golygyddion tebyg ee Sirfurboy, DankJae...) newydd greu tudalen ar cy-wici [[Defnyddiwr:Llwyld|yn fama]]. Unrhyw olygiad negyddol am Gymru neu'r Gymraeg - neu fandaliaeth arall - a mi gaiff ei flocio. Dyma rai o'i olygiadau ar en: [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Richard_Wyn_Jones&diff=prev&oldid=1069026918 1], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/List_of_devolved_matters_in_Wales&diff=prev&oldid=1102491770 2], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Crown_Estate_in_Wales&diff=prev&oldid=1153718351 3], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 4], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saltney&diff=prev&oldid=1152114279 5]... Llawer o bethau negyddol, bach, dros lawer o flynyddoedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:04, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Archwiliad 2025 o olygiadau diweddar ein Gweinyddwyr == Daeth hi'n amser ail-edrych ar ein Gweinyddwyr nad yddyn nhw wedi golygu ers tro (tros 12 mis). I'r perwyl hynny, dw i wedi rhoi'r manylion ar [[Wicipedia:Gweinyddwyr#Archwiliad_2025_o_olygiadau_diweddar|Wicipedia:Gweinyddwyr]]. Tybed, os oes gennych sylw, neu os ydych yn cytuno i mi fynd ymlaen - a wnewch chi nodi hynny ar '''[[Sgwrs Wicipedia:Gweinyddwyr|y dudalen Sgwrs yn unig]]''', lle bod y drafodaeth yn mynd ar chwal. Ar ol gorffen y broses (drist) hon, gallem ystyried a oes angen Gweinyddwyr newydd. Cofiwch hefyd nad oes dim yn ddi-droi-nol! Gallem ailarfogi Gweinyddwr sy'n dychwelyd i'r gorlan unrhyw dro, os dymunent ailafael ynddi. Can diolch! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:48, 6 Chwefror 2025 (UTC) == Helo - Cydgysylltydd Rhaglen Cymru newydd yma :) == Helo - jest neges fach fyr i gyflwyno fy hun. Fi yw’r [[wmuk:Programme_Coordinator:_Wales_&_Languages|Cydgysylltydd Rhaglen Cymru (ac Ieithoedd)]] newydd. Dwi’n gweithio rhan amser, tridiau bob wythnos (Dydd Mawrth i Ddydd Iau). Dechreuais i’r swydd ar ddiwedd Ionawr (a dwi dal yn dysgu lot am ddefnyddio Wicipedia!). Dwi'n byw yng Nghaerdydd nawr ond yn wreiddiol dwi'n dod o Lanelli. Yn y dyddiau ymlaen wna i rannu holiadur bach ar gyfer unrhyw un sy'n eisiau rhannu eu barn am ba fath o gymorth nhw'n eisiau gan y cydgysylltydd.  Ond yn y cyfamser, os hoffech chi cwrddo fi, gofyn cwestiynau neu os gennych unrhyw bryderon neu awgrymiadau chi’n eisiau rhannu, fy nghyfeiriad e-bost yw gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Edrych ymlaen at weithio gyda chi gyd! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:01, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Pob hwyl, Gemma! Mae'r disgrifiad o'r swydd yn y ddolen yn defnyddio iaith fiwrocrataidd nodweddiadol. Mae hyn yn anochel, wrth gwrs. Allech chi egluro ychydig pa fath o beth y byddwch chi'n ei wneud o ddydd i ddydd, a pha fath o beth y dylai defnyddwyr a gweinyddwyr fod yn ei ddwyn i'ch sylw? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:37, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Ia, wir, llongyfarchiadau - a phob hwyl i ti yn y swydd newydd! Robin aka [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:51, 12 Chwefror 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] :) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:09, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::Hi @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! Cwestiynau gwych ond yr ateb onest yw - dwi ddim yn siŵr ar hyn o bryd! ::Does dim rhaid i unrhyw un cysylltu fi ond am unrhyw gwestiynau/ awgrymiadau neu bethau arall pobol yn gobeithio mae'n bosib [[wmuk:Main_Page|Wikimedia UK]] gallu helpu gyda (e.e. gwybodaeth am offer Wici, golygathons, awgrymiadau a.y.b.), mae croeso mawr iddyn nhw cysylltwch fi a wna i drio fy ngorau i helpu. ::Mae’n rhy gynnar i wybod beth fydd fy ngwaith fel arfer yn edrych fel dydd i ddydd. Mae'n debygol i newid wythnos i wythnos hefyd. Gwaith dwi'n disgwyl gwneud yn y wythnosau ymlaen yw helpu trefnu cynhadledd ieithoedd lleiafrifiedig, dathlu Wicipedia Cymraeg ar gyfryngau cymdeithasol ar gyfer Dydd Gŵyl Dewi a theithio i nifer o "golygathonau" wahanol dros y DU. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 12 Chwefror 2025 (UTC) ::: Croeso Gemma! Edrych ymlaen i gydweithio. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:05, 17 Chwefror 2025 (UTC) : Helo Gemma, llongyfarchiadau ar dy benodiad a phob dymuniad da ar gyfer y swydd! Gobeithio dy fod yn mwynhau'r profiad hyd yn hyn. --[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Oergell|sgwrs]]) 15:30, 19 Mawrth 2025 (UTC) == Sut y dylem ymateb i'r cais hwn i ddileu erthygl == Gweler [[Sgwrs:Connor Morgans]]. Mae yna fater o bolisi yma. Ddylen ni ddileu erthygl oherwydd nad yw'r pwnc yn ei hoffi? [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:35, 12 Chwefror 2025 (UTC) :Wela i'r un rheswm dros ddileu'r erthygl. Mae'r ffaith bod erthygl en: wedi ei dileu yn gwbl amherthnasol. Os nad yw'r unigolyn dan sylw yn hoffi'r erthygl, dylen ni geisio sicrhau mai dim ond gwybodaeth berthnasol sy yn y parth cyhoeddus sydd i'w gweld - ond fe fyddai dileu'r erthygl yn gosod cynsail peryglus. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 14:11, 13 Chwefror 2025 (UTC) :Mae'n werth ystyried yr hawliau o dan ddeddf GDPR ([https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/individual-rights/individual-rights/right-to-erasure/#ib2 canllaw ICO]). Nid yw'r hawl i anghofio yn gymwys ar gyfer ".. exercise the right of freedom of expression and information;". Mae'r erthygl ei hun yn llawn cyfeiriadau da ac amrywiol, felly mae'r wybodaeth i gyd yn gyhoeddus mewn llefydd eraill, ac wedi ei gynnig gan yr unigolyn fel rhan o gyhoeddusrwydd. Mae dyddiad ei ben-blwydd wedi ei gyhoeddi ar Instagram. Mae yna drafodaethau eitha helaeth am hyn a'r effaith ar Wikipedia nôl yn 2014 ond mae'n bosib bod pethau wedi symud ymlaen ers hynny. Rhaid ychwanegu yr ymwadiad arferol - Nid Wyf Yn Gyfreithiwr. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:13, 13 Chwefror 2025 (UTC) : Hoffwn i jyst cytuno efo'r dadlau dros cadw'r erthygl yma. Dw'i methu gweld unrhyw rheswn i dileu. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:13, 17 Chwefror 2025 (UTC) ::Cefais broblem debyg rhai blynyddoedd yn ôl, am berson oedd yn enwog yng Nghymru ond yn cael ei hystyried yn "not notable" yn y byd Saesneg. Barn Wici rhyngwladol, oedd mai mater i'r wiciau lleol yw pwy neu beth y maent yn son amdanynt ar eu safleoedd hwy. Cadwn yr erthygl am Gymro yma. Ond y Cwestiwn yw os yw'r erthygl yn berthnasol i Gymry Cymraeg; pa hawl sydd gan Wikipedia Saesneg i ddweud nad ydyw yn berthnasol i Gymry ddi-gymraeg, gan mae eu Wici hwy, hefyd yw Wikipedia Saesneg? 01:22, 8 Mehefin 2025 (UTC) == Ymgyrch "Wiki Loves Mother tongue" == Sylwais i’r [[metawiki:Event:Wikitongues/Wiki_Loves_Mother_tongue_Campaign_2025|digwyddiad ar-lein hwn]] sy'n cael eu cynnal nos yfory (Dydd Gwener 21ain) i lansio’r ymgyrch “[[metawiki:Wiki_Loves_Mother_Tongue_Campaign_2025|Wiki Loves Mother tongue]]”. Mae'n ymgyrch byd-eang ond ar y tudalen blaen [https://wikitongues.org/ eu gwefan] mae [https://wikitongues.org/videos/hywel_20150214_cym/ fideo o siaradwr Cymraeg]. Hefyd, dwi’n siŵr mae mwyafrif ohonoch chi yn fwy ymwybodol o’r ymgyrchoedd Wiki na fi ond ni’n mewn canol o “[https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025_in_Wales?uselang=cy Wici Llên Gwerin]” (a “[[metawiki:Feminism_and_Folklore_2025|Feminism and Folklore]]”) os rheiny o ddiddordeb i unrhyw un sy ddim yn gwybod amdanyn nhw yn barod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:09, 20 Chwefror 2025 (UTC) == Golygathon "Art + Feminism" yfory ym Machynlleth (Mawrth 7fed) == Dwi'n mynd i golygathon nos yfory (dydd Gwener y 7fed) yn [https://www.tajmahalcommunityhub.org/ Hyb Cymunedol Taj Mahal] ym Machynlleth sy'n cael ei gynnal fel rhan o'r ymgyrch "[https://artandfeminism.org/about/ Art + Feminism]". Cofrestriad a mwy o wybodaeth [https://artandfeminism.org/edit_a_thon/machynlleth-artfeminism-edit-a-thon/ yma]. Os oes unrhyw un arall yn mynd hefyd, byddwn i wrth fy modd i ddweud helo (dwi'n menyw wen yn fy nhridegau hwyr gyda gwallt brown byr). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:05, 6 Mawrth 2025 (UTC) == Llwyth o Luniau newydd ar Gomin! == Helo pawb. Mae braf gen i cyhoeddu bod y Llyfrgell Gen wedi rhyddhau [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Photographs%20by%20Geoff%20Charles%20in%20the%20National%20Library%20of%20Wales casgliad Geoff Charles] i Comin Wici. Mae'r casgliad yn cynnwys tua '''130,000''' o ddelweddau gwych o bywyd yng Nghymru rhwng tua 1945 - 1975 gan cynnwys eisteddfodau, gwleiddyddion, tywydd eithafol a protestiaid pwysig. Felly plis ewch amdani a defnyddio nhw i greu a gwella erthyglau Wici! Dyma blas i chi... <gallery> Bear Brand Factory, a new industry in Corwen (1451957).jpg|Ffatri newydd yng Nghonwy Llyn y Fan Fach protest (1492584).jpg|Protest Llyn y Fan Fach Three prominent Welshmen, Ernest Roberts, Sir Idris Foster and the folk-singer Elfed Lewis (1544715).jpg|Syr Idris Foster Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas (1461060).jpg|Noson Lawen ym Mhlas y Giler, Pentrefoelas Snow scenes from Llansilin and Rhydycroesau (1464689).jpg|Eira yn Llansilyn a Rhydycroesau, 1955 </gallery> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:11, 10 Mawrth 2025 (UTC) :Mae 4,500+ o bortreadau o actorion ac o actorion yn perfformio ar lwyfan i Gwmni Theatr Cymru, efo teitlau cyffredinol sydd ddim yn enwi'r actorion. Rwy'n adnabod wynebau nifer ohonynt ond yn methu cofio eu henwau. Os all rhywun rhoi enwau arnynt a'u rhoi ar erthyglau actorion / dramâu, mi fyddent yn gaffaeliad mawr i Wicipedia. [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Cwmni+Theatr+Cymru&title=Special:MediaSearch&type=image Dolen i'r casgliad] ?[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] :<gallery mode="packed" heights="100px"> :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru presenting Yr Addewid by Aleksei Arbuzov (1551863).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru performing Saer Doliau (1519145).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567900).jpg :Delwedd:Cwmni Theatr Cymru actors in their training centre at the Tabernacl, Bangor (1567893).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru's pantomime, Madog (1580647).jpg :File:Cwmni THeatr Cymru's Pantomime, Pwyll Gwyllt (1562595).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Roedd Catrin o Gwmpas Ddoe by Rhydderch Jones (1555756).jpg :File:Cwmni Theatr Cymru rehearsing Pros Kairon, the Aberafan National Eisteddfod of Wales' commissioned play (1523502).jpg :</gallery> [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 17:15, 16 Mawrth 2025 (UTC) :: Paul, dwi wedi ychwanegu enwau i rhai o'r uchod. Clive Roberts ydi'r boi ifanc yn Pros Kairon dwi'n meddwl ie? Mae dy erthyglau di am y dramau yn cynnwys y cast felly mae'n haws gweithio allan pwy di pwy wedyn. Mae tipyn o'r lluniau yn bodoli yn Archifau Gwynedd hefyd felly mae chwilio eu [https://diogel.gwynedd.llyw.cymru/DATRhagorol/Chwilio.aspx?iaith=cy gwefan] am enw drama yn gallu dangos rhai canlyniadau defnyddiol sy'n cynnwys enwau.--[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 21:55, 19 Mawrth 2025 (UTC) :::Nid ymhob achos, ond os agorwch chi'r lluniau yn Comin, a sgrolio i lawr i Crynodeb, mae rhai yn cynnwys y maes ''depicted people'' sydd wedi pigo fyny metadata'r Llyfrgell os oedd enw'r person(au) yn hysbys. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:43, 20 Mawrth 2025 (UTC) ::::Fi wnaeth ychwanegu rheina Rhys. Dwi ddim yn meddwl byddai y meta data wedi gallu bwydo'r maes yna (yn otomatig o leia). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 12:13, 20 Mawrth 2025 (UTC) :::::Ah, ro'n i wedi meddwl y byddai hynny'n bosibilrwydd, ond doedd y botwm 'hanes' ddim yn ateb fy nghwestiwn. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:56, 21 Mawrth 2025 (UTC) ::Diolch i chi gyd am eich sylwadau. Wedi cymryd seibiant o'r gwaith yma am gyfnod, ond am ddychwelyd ati yn fuan. Mor falch bod y casgliad gwerthfawr yma bellach ar gael i'w gweld a'u gwerthfawrogi. Diolch i @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:39, 27 Mawrth 2025 (UTC) :::Diolch i ti @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am gwneud y cais i defnyddio'r casgliad - dw'i môr falch gallu rhannu'r lluniau yma yn agored o'r diwedd! Falch hefyd i weld nhw'n cael i defnyddio. Hoffwn i bwydo'r data newydd am pwy sydd yn y lluniau yma nôl i fy [https://snarc-llgc.wikibase.cloud/wiki/Main_Page gronfa data Awdurdodau Gymraeg] maes o law. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 14:43, 9 Ebrill 2025 (UTC) == Wici'r Holl Ddaear Cymru == Helô bawb! Mae’r gwanwyn wedi cyrraedd, ac yma yn Wikimedia UK rydyn ni’n troi ein sylw at Wici'r Holl Ddaear Cymru. Bydd ein cydlynydd newydd yng Nghymru yn arwain adain Gymreig y gystadleuaeth. Ac un o’r pethau sydd ei angen arnom yw help efo’r beirniadu – os hoffech chi gymryd rhan, anfonwch e-bost ataf ar richard.nevell{{@}}wikimedia.org.uk Mae maint y gwaith dan sylw yn dibynnu ar nifer y ceisiadau a gawn. Yn y gorffennol, bu miloedd o luniau, felly gorau po fwyaf o bobl sydd gennym sy'n gallu helpu. Os cawn lawer o geisiadau, efallai y byddwn yn rhannu'r gwaith beirniadu yn ddwy ran: (1) proses sgrinio i lunio rhestr hir, a (2) cyfarfod rheithgor i benderfynu ar yr enillwyr. Byddech yn gallu cyfrannu at y cyntaf a dal cyflwyno lluniau ar gyfer y gystadleuaeth, ond peidiwch â gwneud hyn os oes gennych ddiddordeb mewn bod ar y rheithgor a fydd yn gwneud y penderfyniad terfynol. [[Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Richard Nevell (WMUK)|sgwrs]]) 09:13, 21 Mawrth 2025 (UTC) ==Y Llais - eich cyngor plîs== Helo bawb, wedi bod yn dawel iawn yn 2025 yr unig gofnod dwi 'di sgwennu yw https://cy.wikipedia.org/wiki/Y_Llais_(rhaglen_deledu). Gweld nawr bod rhywun wedi creu cofnod Saesneg am Y Llais (ac yna erthygl hŷn am The Voice). Be' chi'n awgrymu? Cadw rhan gyntaf fy erthygl Gymraeg am Y Llais a newid y teitl i rhywbeth fel The Voice (cyfres masnachfraint) ac yna creu cofnod newydd (sef, i bob pwrpas, ail ran fy erthygl i ar Y Llais) fel confod newydd i ddolenni gyda'r cofnod Saesneg ar Y Llais. Dwi ddim eisiau i Saeson a phobl Cymraeg gweld bod 'na gofnod yn Saesneg am y Llais a dim un Cymraeg! [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 16:55, 31 Mawrth 2025 (UTC) :Mae rhywun arall wedi creu erthygl am y Llais o'r blaen - [[Y Llais]]. Rwy'n awgrymu disodli'r cynnwys yn y dudalen gwta yma gyda'r cynnwys o dy erthygl di, sydd o dan adran '''Y Llais Cymru'.'' Mae hwn yn cysylltu gyda'r erthygl tebyg ar en-wiki, sef https://en.wikipedia.org/wiki/Y_Llais :Wedyn gellid ail-enwi dy erthygl wreiddiol i "The Voice (masnachfraint)" a nodi ar hwnnw bod y fersiynau DU, Cymraeg a'r rhai rhyngwladol eraill. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 23:08, 31 Mawrth 2025 (UTC) ::Gwych! Diolch Dafydd - lot fawr o help! Dwi wastad yn gweld pethau fel hyn yn ddryslyd! Wedi dilyn dy gyfarwyddiadau. Gobeithio bod yn edrych yn lân. [[Defnyddiwr:Stefanik|Stefanik]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Stefanik|sgwrs]]) 12:24, 1 Ebrill 2025 (UTC) :::Mae'n edrych yn grêt. Dwi wedi addasu'r penawdau ychydig ar erthygl Y Llais. Falle bydd angen ail-drefnu eto ar gyfer ail gyfres. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 1 Ebrill 2025 (UTC) == Golygathon Wythnos Hanes Traws + yng Nghaerdydd (9fed Mai) == Byddwn ddathlu [https://www.transhistoryweek.com/ Wythnos Hanes Traws +] (dolen yn Saesneg yn unig) drwy gynnal golygathon yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd i greu a golygu erthyglau ynghylch pobol Draws yng Nghymru a digwyddiadau perthnasol. [https://www.eventbrite.co.uk/e/trans-history-wikipedia-editathon-golygathon-hanes-traws-tickets-1317426962509?aff=oddtdtcreator Cofrestriad a mwy o fanylion yma]. Croeso cynnes i olygwyr newydd sbon a golygwyr profiadol. Am rai sy’n eisiau ymuno ni yn rhithiol, wna i greu rhyw fath o “writing drive” - manylion llawn i ddilyn! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:08, 9 Ebrill 2025 (UTC) :I unrhyw un na all ymuno â ni yfory, mae cyfle i gymryd rhan ar-lein. Mae WMLGBT+ wedi creu golygathon rhithriol o'r 9fed i'r 18fed. Mae [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Trans_History_Week_and_IDAHOBIT_Edit-a-thon tudalen y prosiect a manylion] yn Saesneg yn unig ond maen nhw wedi cadarnhau y byddan nhw'n cyfrif erthyglau newydd yn Gymraeg hefyd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:25, 8 Mai 2025 (UTC) == Holiadur Celtic Knot == Rydym gynllunio ar gyfer cyfarfod cymunedol ar-lein yn ddiweddarach eleni ar gyfer [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2024/cy|Celtic Knot]] (cynhadledd sy’n dathlu ieithoedd lleiafrifol). Byddem wrth ein bodd yn dysgu oddi wrthych beth hoffech chi ei weld. Rydym wedi creu holiadur bach i ddysgu beth roedd yn llwyddiannus yn Celtic Knot 2024 a beth hoffech chi weld eleni. Mae’r arolwg yn agor i bobol sydd wedi mynychu’r gynhadledd llynedd a phobl gyda diddordeb am ddod i gyfarfod cymunedol ar-lein eleni. I gymryd rhan, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSccsyMDUDFYush1oBasvulH4Vsjp0hubrKS_9u_73LCVtbJ0Q/viewform?usp=dialog [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:01, 17 Ebrill 2025 (UTC) :Mae'r holiadur uchod yn cau ar y 15fed Mai. Mae'r holiadur yn ar gael yn [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdBlgi-0XNjjgh9HCQsy7KQWJo4qhfJmCGtQjwFI4WWYipaMA/viewform?usp=dialog Saesneg], [https://docs.google.com/forms/d/1BXYa7c6-9R4ZAeJFltPQSGw0OcnZbbz-b080wKpFAlI/edit Cymraeg] a [https://docs.google.com/forms/d/1pyqryilEEymj7TpqEHQXEMHKZgCPRmDnH77oPCekqwQ/edit Gwyddelig] ond os mae'r holiadur ddim yn hygyrch amdanoch chi am unrhyw reswm, mae croeso mawr i chi anfon neges Wicipedia neu e-bost i fi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) i rannu eich barn neu drafod am ffyrdd well i chi cael eich dweud. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:56, 6 Mai 2025 (UTC) == Bathu term am 'assist' == Dwi'n chwilio am gyngor am gyfieithu'r term ''assist''. Manylion ar [https://cy.wikipedia.org/wiki/Wicipedia:Cymorth_iaith#Assist_(enw_nid_berf) y dudalen Cymorth Iaith]. Diolch ymlaen llaw. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:50, 25 Ebrill 2025 (UTC) :Wedi clywed ambell i sylwebydd Saesneg yn defnyddio'r term diwinyddol ''predestined'' wrth ddisgrifio ''assist'' rhagorol. Rhagarfaethiad neu tyngedfeniad yn y Gymraeg, oes modd siapio rhywbeth addas allan o'r geiriau hyn? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 13:14, 3 Mai 2025 (UTC) == Hyfforddi'r Hyfforddwr (dysgu pobl newydd sut i olygu Wicipedia) == I unrhyw un sydd ddim ar [https://wikimedia.org.uk/newsletter-sign-up/ restr e-bost Wikimedia UK], maen nhw'n cynnig hyfforddiant "Train the Trainer" i helpu golygydd Wici/Wiki i ddysgu sut i hyfforddi pobl eraill i olygu Wikipedia (a Wicipedia). Maen nhw’n derbyn ceisiadau nawr, ond maen nhw yn enwedig yn eisiau clywed wrth olygyddion yng Nghymru. Mae’r terfyn amser yw Dydd Llun (19eg Mai) ond mae [https://wikimedia.org.uk/2025/04/train-the-trainer-2025-eoi-open/ mwy o fanylion ar y wefan] ac am unrhyw gwestiynau, plîs cysylltwch fy nghydweithiwr Rupal Karia at rupal.karia@wikimedia.org.uk. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:09, 15 Mai 2025 (UTC) == Deallusrwydd Artiffisial == Rwy'n ddyfod yn bensiynwr henoed ym mhen dau fis, pensiynwr sydd wedi byw ers yn laslanc efo "technoleg newydd" y cyfrifiadur. Ers ei chychwyn rwyf wedi ceisio cyfraniadau pytiau bach o'i ddefnydd at iws yr Iaith Gymraeg. Y cwestiwn fawr, ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)#Simple_summaries:_editor_survey_and_2-week_mobile_study Wici Saesneg ar hyn o bryd, yw defnyddio "Deallusrwydd Artiffisial"]. Rhywbeth rwy'n gwybod dim oll amdani. Mae Wici Saesneg yn gyfan gwbl yn ei erbyn, am resymau rwy'n ddeall a chefnogi. Ond be ydy barn Wici Cymraeg? Mae dros 200 miliwn o ddefnyddwyr weithgar ar Wkii Saesneg, a llai na neb ar rai o'r prosiectau Cymraeg, a ydi'r gwrthwynebiad Saesnig yn berthnasol i'n ofynion ni? Yn bwysicaf:—Ydy AI yn gallu ymateb i ymofynion y Gymraeg? Os yw:— A oes modd i AI gwella eginon (or niferus) ein wici er gwell? A all cwestiwn AI sy'n ofyn am dalfyriad o lyfr neu hanes awdur ar wicidestun bod yn gychwyn erthygl newydd a chyfannu at werth y naill brosiect a'r llall? A all chwiliadau trwy enghreifftiau o'r un eiriau poblogi [[q:Wikiquote|Wici ddyfynnu]]? A all AI cyfrannu erthyglau newydd sbon unigryw i Wicipedia? Dechrau sgwrs bydd ei angen yn y Gymraeg am yn hir mae'n, debyg! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:08, 13 Mehefin 2025 (UTC) :Dw i fawr o arbenigydd chwaith! Ond o'r hyn dw i'n ei ddeall, mae technoleg [[model iaith mawr]] [[en:Large language model]] yn debyg iawn i'r hyn sydd tu ôl i gyfieithu peirianyddol. :Yn hynny o beth, byddai testun Cymraeg wedi ei greu gan beiriant o'r fath yn dueddol o edrych yn dda ar yr olwg gynta (termau technegol! treigladau!) ond o'i ddarllen yn ofalus byddai'n llawn cam-gyfieithu, cyfieithiadau benthyg ac ati yn ogystal â'r problemau cyffredinol sydd wedi eu trafod ar en: :Onid oes gan wicipedia (y wefan Gymraeg fwyaf?) rôl allweddol yn hyn oll fel corpws? Po fwyaf o destun wedi ei '''ysgrifennu yn Gymraeg gan fodau dynol''' sydd yma, po gorau bydd y botiaid yn medru ateb cwestiynau'n Gymraeg yn y dyfodol. :Dw i ddim yn gweld "deallusrwydd artiffisial" yn ffordd o greu mwy o gynnwys fel y cyfryw. Ond fe allai fod yn declyn gwerthfawr i hwyluso a chyflymu gwaith golygwyr. O syniadau @[[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] uchod, drwgdybus fyddai fy ymateb i geisio "gwella eginon" a "cyfrannu erthyglau sbon" yn y fath fodd, ond dw i'n gweld potensial yn y talfyrru a'r croesgyfeirio. :Syniad arall - o greu erthygl newydd am bwnc astrus, allai gofyn i chatbot am esboniad cryno mewn Cymraeg syml fod yn fan cychwyn gwell na chyfieithiad peirianyddol hir o'r wiki mawr? Mae cyfieithiadau'n ymddangos yma sy'n edrych i mi eu bod nhw y tu hwnt i stamina neu allu cyfranwyr i'w prawfddarllen, oherwydd bod yr erthygl wreiddiol mor faith (a weithiau'n aneglur neu'n cynnwys manylion di-angen). Oni ellid cyfarwyddo bot yn benodol i greu 100, 500 neu 1000 o eiriau rhwydd eu darllen, a fyddai felly o fewn ein gallu i'w wirio fesul ffaith a'i wella? [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 09:27, 13 Mehefin 2025 (UTC) Yn fy marn i, tasai rhywun yn defnyddio AI er mwyn creu mwy o destun na gall ei wirio a'i gywiro, byddai hyn yn gamgymeriad mawr. Yr unig ffordd gyfrifol o'i ddefnyddio yw cyfyngu maint yr allbwn i'r hyn y mae gan y cyfrannwr ddigon o amser ac arbenigedd i'w wirio. Os yw rhywun eisiau darllen allbwn amrwd rhyw AI neu'i gilydd, mae'n gallu ei ddefnyddio ar ei g/chyfer ei hun yn uniongyrchol, does dim angen darllen Wicipedia o gwbl i gael hynny. Oni bai bod y cynnwys yma wedi'i guradu gan fodau dynol, dyw'r safle ddim yn cynnig gwerth ychwanegol. Yn y bôn, rwyf yn cytuno â chi, mae'n debyg. == Erthyglau bot yn ddileu erthyglau go iawn == Y 2020 fel rhan o ymgyrch [[:Categori:Prosiect WiciLlên]] mi ysgrifennais erthygl gynhwysfawr am lyfr [[Louisa May Alcott]] [[Little Women]]. Mae'r erthygl am y llyfr wedi ei ddisodli gan erthygl bot am ffilm o'r un enw, ond does dim modd ail adfer yr erthygl am y llyfr. Ysgrifennais erthygl hir am [[Lucille Ball]], sydd wedi ei droi yn erthygl ychydig frawddegau gan fot. Mae nifer o'r erthyglau rwyf wedi eu hysgrifennu am ffilmiau efo cysylltiad Cymreig wedi eu disodli gan erthyglau bot. Yn drist o ystyried eu bod yn cynnwys gwybodaeth unigryw Gymreig yn hytrach na data noeth. O ddefnyddio botiau i greu erthyglau a oes modd gwneud rhywbeth i sicrhau nad ydynt yn disodli erthyglau mae rhai ohonom wedi chwysu i'w creu? [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:47, 14 Mehefin 2025 (UTC) :Mae gen ti dri mater yn fama. :1. Disodli 'erthygl gynhwysfawr' gen ti am y llyfr ''Little Women''. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. :1. Pan fo golygydd yn disodli, yn ail-sgwennu, yn dileu erthygl, mae'r gwreiddiol yn parhau o dan y wyneb, i'w weld o chwilio amdano. Mae'n bron yn amhosibl cuddio gwybodaeth ar WP - dw i'n meddwl mai rhyw bedair gwaith mae hyn wedi digwydd, i mi ei gofio, a hynny ar ol cytundeb i wneud hynny yn y Caffi, ac oherwydd posibilrwydd o achos llys. Nid ar chware bach mae gwneud hyn: ac mae'r log 'cuddio' yn dangos beth a pham y cuddiwyd y wybodaeth. Felly, os wyt wedi creu erthygl ar y llyfr ''Little Women'' yna mae'n dal yno yn rhywle. Wyt ti'n cofio'r union deitl? 'Little Women (llyfr)' neu ei debyg? Gelli ganfod hyn yn dy restr 'Fy Nghyfraniadau' a chyfyngu'r chwiliad o ran blynyddoedd. O edrych ar y dudalen (ailgyfeirio erbyn heddiw) ''[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women&action=history Little Women]'', fe weli na fu erthygl o unrhyw fath o dan yr enw yma. Ailgyfeiriad yn unig. Cyn y dudalen hon roedd tudalen arall yn bodoli gyda'r un enw cyn ei symud i [[Little Women (ffilm 1949)]]; byddai unrhyw destun cynharach am lyfr i'w weld yma, neu gyfeiriad ei fod wedi ei guddio. Does dim, ac nid oedd yr erthygl bresennol yn disodli na'n dileu erthygl gynharach, fel y gweli [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Little_Women_(ffilm_1949)&action=historyyma]. Felly hefyd gyda [[Little Women (ffilm 1994)]] - does dim erthygl gynharach wedi ei rhagflaenu hi. Felly tyrd ag enw'r erthygl am y llyfr a sgwennaist a gallwn weld ei hanes. :2. Dileu dy 'erthygl hir' am [[Lucille Ball]]. Ti gychwynodd yr erthygl hon, fel y gwyddost. Wedi i ti ei chwbwlhau: dyma sut yr edrychai: ---- :[[Delwedd:Screenshot 2025-06-14 063144.jpg|250px]] ---- :Yn sicr, nid oedd yn 'erthygl hir'. :A dyma sut mae'n edrych heddiw: :[[Delwedd:A Screenshot 2025-06-14 063655 B.jpg|250px]] ---- :Fel y gweli, does dim byd wedi ei ddisodli, a dim erthygl newydd wedi ei chreu yn ei lle. Do, newidiwyd llun o wrthrych yr erthygl o hen lun ohoni gyda pherson arall i lun gwell o fewn y wybodlen. Efallai dy fod yn cyfeirio at osod gwybodlen newydd, pan ddisgrifiwyd hynny fel 'erthygl newydd' yn hytrach na 'gwybodlen newydd'. Ond gelli weld ar unwaith mai gwybodlen a osodwyd, [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Lucille_Ball&diff=next&oldid=8881018 yma]. :3. Fod yna fot wedi dileu erthyglau eraill gen ti. Alwyn - ni wnaeth yr un bot (a dau sydd gennym) ddileu unrhyw erthygl. Os oedd erthygl yn bodoli, mae'r bot yn rhewi a disgwyl i berson wneud penderfyniad - fel arfer pasio'r erthygl sy'n bodoli mae rheolwr y bot. Pe bai rheolwr y bot yn dymuno creu erthygl dros (dyweder) un frawddeg o erthygl lipa, yna gall nweud hynny - ond rheolwr y bot sy'n gwneud y penderfyniad ac NID y bot. Os wnei di roi enwau erthyglau sydd wedi eu dileu , yna gallaf edrych i fewn iddyn nhw bob yn un. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:58, 14 Mehefin 2025 (UTC) ::[https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbennig:Contributions&end=2020-12-31&namespace=0&newOnly=1&start=2020-01-01&tagfilter=&target=AlwynapHuw&limit=500 Dyma'r cofnod] o erthyglau ac ailgyfeiriadau a greodd Alwyn yn 2020; gobeithio ei fod yn gyflawn. Fe welaf i ''[[Anne of Green Gables]]'', ond dim ''Little Women''. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 14:21, 23 Mehefin 2025 (UTC) ::Does gan yr erthygl presenol am [[Lucille Ball]] dim oll i wneud efo fi, fe grewyd gan erthygl bot. Siomedig bod fy enw dal yn y rhestr cyfranwyr. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:27, 26 Hydref 2025 (UTC) == Cystadleuaeth ffotograffiaeth "Wici Holl Ddaear" == Helo! Oes unrhyw un yma gyda diddordeb mewn ffotograffiaeth? Rydym yn hapus i gyhoeddi roedd Wici'r Holl Ddaear 2025 yng Nghymru wedi agor ar Fehefin 1af ac yn rhedeg tan 31ain Gorffennaf. Ewch i dudalen y gystadleuaeth i ddarllen y rheolau: [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2025_in_Wales|Commons:Wiki Loves Earth 2025 in Wales]] Yna gallwch ddarganfod sut i gymryd rhan yn y gystadleuaeth. <br/><br/> Hefyd, os oes gennych ddiddordeb mewn cynnal rhyw fath o "Wiki Walk" neu ddigwyddiad arall ar gyfer Wici Holl Ddaear dwi’n fwy na hapus i gynnig help neu gymorth - mae fy nghyfeiriad e-bost yw'r ffordd orau o gysylltu â mi (gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:57, 23 Mehefin 2025 (UTC) == Switsis gweinyddu == Sut hwyl. Dwi newydd sylwi nad yw'r [[:Categori:Switsis gweinyddu ASau y DU|switsis gweinyddu ar gyfer Aelodau Seneddol cyfredol]] yn cael eu pwyntio at erthyglau perthnasol, neu rhai o leiaf. Sylwais mai enw [[Wayne David]] (Aelod Seneddol Caerffili hyd at etholiad 2024) sy'n ymddangos ar dudalen [[Cefn Mabli]], e.e, gan mai [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] sydd yno, tra dylai fod yn [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]], sy'n cyd-fynd â'r ffiniau newydd. Oes modd awtomeiddio'r peth? Mae'n anodd debyg gyda'r newid ffiniau. Ac, wrth gwrs, bydd hyn yn codi wedi etholiad nesaf y Senedd hefyd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:32, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl fy mod i'n deall beth yw pwrpas y nodyn, beth bynnag. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 07:41, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Mae'r nodyn, ac un ar gyfer Aeldau o'r Senedd, wedi cael eu gosod ar erthyglau am wardiau, pentrefi, trefi ayyb, wedyn mae'n dangos pwy yw'r Aelod Seneddol ac Aelodau o'r Senedd sy'n cynrychioli'r lle. Mae'r wybodaeth yn dod o Wikidata dwi'n meddwl ac felly'n cael ei ddiweddaru yn awtomatig - ond yn amlwg mae'n rhaid sicrhau bod y nodyn diweddaraf mewn lleǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 08:03, 2 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Ah. Dw i'n gweld. [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 05:51, 3 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Newydd weld hwn - diolch Rhys. {{u|Deb}} - mae'r swits, fel mae Rhys yn dweud, yn gwneud pethau'n haws (pan fo ar yr erthyglau cywir!): mae nhw ar tua 6,000 o erthyglau, ac mae ychwanegu'r enw newydd ar Wicidata, yn dilyn etholiad, llawer haws na be mae nhw'n ei wneud ar en-wici - newid POB erthygl efo llaw a llygad! Dyna'r dewis: naill ai defnyddio switys a newid rhyw 30 o dudalennau, neu peidio defnyddio switsys a newid dros 6,000 o dudalennau. ::::{{u|Rhyswynne}} - o sbio'n sydyn, fasa ailgyfeiriad o [[Nodyn:Swits Caerffili i enw'r AS]] i [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] yn ateb y broblem? Neu a newidiwyd y ffiniau? Mi fedrai roi amser i hwn tua canol yr wythnos, ond nid ar hyn o bryd. ::::Yr hen swits yw'r cyntaf (Hydref 2018); ychwanegais 'y DU' er mwyn ei gwneud hi'n hollol glir pa Senedd y cyfeirir ati (Caerdydd neu Lunden): felly crewyd [[Nodyn:Swits Caerffili i enw AS y DU]] (Gorff 2024). Unwaith y mae'r switsys hyn yn eu lle, mae pethe'n haws mewn theori, ond gan fod canfod pa bentref sydd ym mha etholaeth yn cymryd amser, mae yma rai llefydd heb swits o gwbwl ac eraill yn siwr o fod yn yr etholaeth anghywir! Problem arall sydd am godi yn y flwyddyn nesaf ydy ailwampio etholaethau'r Etholiad Cyffredinol lle y bydd uno hen etholaethau i greu etholaeth newydd. Bydd hyn yn dipyn o dasg, ond yn llawer haws na llaw a llygad. Mae defnyddio'r bot efo pethau fel hyn yn hanfodol, ac yn hawdd iawn! Cofion cynnes a diolch am godi hyn. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:06, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Yn anffodus, o edrych ar [https://en.wikipedia.org/wiki/Caerphilly_(UK_Parliament_constituency) erthygl yr etholaeth ar en-wici], mae'r ffiniau wedi newid er bod yr enw wedi'i gadw. Os yw'r swits ar 6,000 o erthyglau, dwin cymryd bod hyn wedi ei wneud drwy ddefnyddio cyfeirnodau daearyddol i weld ble sy'n syrthio o dan pa etholaeth. Mae tu hwnt i'm gallu i, ond dwi'n cymryd unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 11:08, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::Fel hyn yr aethpwyd ati: cym olwg ar [[Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], ac fe weli restr o wardiau sydd gan amlaf hefyd yn cynnwys pentrefi unigol. Felly'r cam cyntaf oedd creu'r erthygl hon (Caerffili_(etholaeth_seneddol), a'i thebyg) gyda'r wardiau wedi eu rhestru yn yr erthygl. Rhois pob ward (categori'r ward) yn y bot a chreu rhest o erthyglau o bentrefi a threfi yn y wardiau hynny. Yna ychwanegwyd y wybodaeth i'r erthyglau hyn ee [[Abertridwr]], [[Bedwas]], [[Cefn Fforest]]. So good so far! Ond, o fewn cymuned Bedwas ceir nifer o bentrefi eraill ee [[Graig-y-rhaca]]... ac ni wnaeth y bot eu newid. Ond mi i wnes rhai ee [[Tretomos]] gyda llaw a llygad. Fel soniais, dw i'n meddwl y gwneith ail-gyfeirio drwsio'r hen stwitch, os yw yno. Os nad oes switch yno, bydd rhaid ei gynnwys, wrth gwrs. Tydy BOT-Twm Crys ddim yn gweithio y dyddiau yma, felly bydd angen i mi wneud cais i'w ailddechrau. Yn y cyfamser, mi wna i ambell brawf fy hun. Diolch eto am dy amynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:47, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::' unwaith bod ffiniau'r etholaethau newydd wedi eu bwydo i mewn, bydd yn gymharol hawdd dosbarthu'r 6,000 rhwng y rai newydd' - cywir! Gobeithio na fydd ymyrryd a'r ffiniau am ganrif neu ddwy! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:48, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::: Newydd gwpla Etholaeth Caerffili. {{u|Rhyswynne}} - wneid di wiro y rhain os g yn dda, cyn i mi symud ymlaen i'r gweddill. Mae Powys yn enfawr (os cofiaf yn iawn, mae bron cymaint a gweddill Cymru, o ran nifer yr anheddiadau). Ac wrth gwrs, mae na ailwampio'r ffiniau eto mewn chydig fisoedd! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:02, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::: Mae cyfeiriad at ddileu'r hen switsis: [[Wicipedia:Pethau_i%27w_gwneud_cyn_ac_wedi_Etholiad_Cyffredinol_2024#Wedi'r_etholiad|yn fama (rhif 4)]], gyda nodyn 'AR y gweill' arno! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::::::Dwi heb fod drwy pethau'n fanwl, ond o edrych ar y wardiau a restrir yn [[Caerffili (etholaeth seneddol)#Ffiniau|Caerffili_(etholaeth_seneddol)#Ffiniau]], mae Pengam yn cynnwys gwybodaeth am Aelod Seneddol gwahanol a hefyd Aelod y Senedd dros Islwyn (ond dydy'r sedd honno heb newid eto). Falle nad gwall yw hyn, a bod jest angen tynnu Pengam o'r rhestr - mae ar y ffin dwi'n meddwl, ond dwi'n brysur rwan (yn cofnodi pleidlais ar Fil yn y Senedd digwydd bodǃ), jest eisiau nodi nad yw popeth wedi'i wirio cyn i ti fwrw ymlaen ymhellach. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:01, 9 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::::::::Newydd weld dy fod wedi golygu [[Nantglyn]] @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Es am sbec, a wedyn sylwi ei fod dal yn dangos [[David Jones (gwleidydd Cymreig)]] fel yr Aelod Seneddol. Collodd ei sedd yn 2024, ond mae'r swits yn pwyntio at hen sedd/ffiniau cyn etholid seneddol 2024, sy'n felly'n egluro hynny. Mae eisiau diweddau erthygl DJ hefyd, ond mater arall yw hynny. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 17:39, 12 Tachwedd 2025 (UTC) == Calendr == Mae'r calendr misol yn wallus - ers ryw 4 mlynedd. Dw i di trwsio'r flwyddyn (!); oes na rywun a all fwrw golwg ar y 12 Nodyn os g yn dda? Er enghraifft: mae Nodyn:Gorffennaf yn gywir ond: 1. ydy e'n gywir y flwyddyn nesaf? 2. Mae'n dechrau ar ddydd Sul (a'r gweddill ar ddydd Llun). Os nad oes, yna mi alla i (neu rywun arall, plis) fewnforio Template:Calendar o en. Mae amser yn brin, sorri, a chymaint i'w wneud. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:45, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :Rwy'n hapus i wneud yr hyn y gallaf gyda hyn. Fodd bynnag, mae fy nghalon yn suddo pan edrychaf ar god Template:Calendar. Tybed a yw'n werth yr ymdrech o fewnforio'r cyfan. Efallai y byddai'n haws gwneud y gwaith â llaw yn flynyddol. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 15:13, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) ::Rwy wedi trwsio y calendar misoedd ar gyfer 2025. Rwy hefyd wedi mewnforio bron popeth sydd angen ar gyfer y calendr. Dyma'r peth yn gweithio yn fy [[Defnyddiwr:Dafyddt/Pwll Tywod|mhwll tywod]] . Dau beth i benderfynu - ydyn ni eisiau'r wythnos i ddechrau ar ddydd Llun (fel mae e nawr). Mi fydd y dolenni i'r misoedd blaenorol/nesaf yn diflannu. Mae'n bosib bydd yn cael rhein nôl fewn ond bydd angen addasu y nodyn ychydig (heb edrych rhy ddwfn ar hyn eto). [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:27, 6 Gorffennaf 2025 (UTC) :::Gwych! Diolch Dafydd! Piti nad yw'n bosib otomeiddio hyn, neu bydd angen ailwampio'n flynyddol. Un sal ydw i am gofio'r math yma o beth! ON Mae dechrau ar ddydd Llun yn iawn gen i: llai o grefydd! ;-) [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:24, 7 Gorffennaf 2025 (UTC) ::::Rwy wedi diweddaru nodyn Gorffennaf i ddefnyddio y nodyn Calendar. Dwi ddim yn or-hoff o'r ddolen "rhestr holl ddiwrnodau.." felly mae angen ystyried cadw/dileu hwnnw. Byddai diweddaru diwyg y dudalen ei hun yn help hefyd. Gweler y newid ar [[8 Gorffennaf]] [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 18:58, 8 Gorffennaf 2025 (UTC) :::::Bendigedig! Mae'n edrych yn gret! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:44, 16 Gorffennaf 2025 (UTC) == Hyfforddiant cyfieithu yfory == Ymddiheuriadau mawr am y rhybudd byr ond dwi jest wedi darganfod mae cyd-weithiwr fi yn cynnal sesiwn ar-lein yfory i ddysgu pobol sut i gyfieithu erthyglau ar Wiki. Bydd y sesiwn yn cael ei chynnal yn y Saesneg ond mae croeso mawr i bobol cyfieithu rhwng unrhyw ieithoedd gallant nhw ysgrifennu mewn yn hyfedr. Am fwy o fanylion neu i gofrestru ewch i<nowiki/>https://leeds.libcal.com/calendar/openresearch/wiki_translate [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:56, 29 Gorffennaf 2025 (UTC) :Drwy gyd-ddigwyddiad, roeddwn yn Leeds wythnos diwethaf, ond ar gyfer [https://libraries.leeds.gov.uk/what-you-can-do/voice-fans-exhibition arddangosfa yn Llygell y Ddinas] (am le gwych), nid un y brifysgol. Dwi'n meddwl y byddai yna dipyn o ddiddordeb mewn gweithdai o'r fath yng Nghymru, ar gyfer y Gymraeg ac ieithoedd eraill. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:28, 4 Awst 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] - roedd yr arddangosfa yn edrych yn wych (a hefyd, achos dwi'n dod o Lanelli yn wreiddiol, dwi'n fel arfer anghofio am bêl droed, felly diolch am yr atgoffiad!). Dwi'n cytuno'n llwyr â chi ac roedd yn wych i glywed wrth fy nghyd-weithiwr roedd y sesiwn cyfieithu yn Leeds yn llwyddiant mawr. Pan hi'n dod yn ôl ar ôl ei gwyliau hi, dwi wedi gofyn am gyfarfod gyda hi ac un o'r pethau i drafod yw beth ddysgodd hi er mwyn meddwl am wneud rhywbeth tebyg. Os mae unrhyw un yma gydag awgrymiadau, cysylltiadau neu ddiddordeb am gefnogi rhywbeth fel hyn yng Nghymru neu ar lein, rhowch wybod i fi (neges Wicipedia neu gemma.coleman@wikimedia.org.uk). [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:38, 13 Awst 2025 (UTC) == Trosglwyddo rhagor o ddwr o Gymru i Loegr == Dw i di creu'r map yma i fynd efo erthygl ar y cynnig yma: [[:File:Y cynnig gan Loegr i drosgwyddo dwr o Gymru er mwyn cyflawni Llundain.jpg]] a fersiwn Saesneg hefyd. Mae wirioneddol angen erthygl ar y cynnig yma, sy;n tarddu o Loegr, ond does gen i ddim amser ar hyn o bryd! Plis fedar rhywun fynd ati. Bydd angen tipyn o ymchwil, gan nad oes llawer o ffynonellau cadarn, hyd y gwela i. Diolch o galon! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:40, 4 Awst 2025 (UTC) == Llyfrgelloedd == Pwnc sydd wedi ei godi ar dudalen ddefnyddiwr, sy werth ei ehangu er wybodaeth. Mae gan Wikipedia llyfrgell sy'n caniatáu mynediad i ddefnyddwyr rheolaidd. Mae'r aelodaeth yn gyfunedig i bobl sydd wedi gwneud nifer penodol o olygiadau. Mae manylion ar gael ar https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Mae'n werth cael aelodaeth gan ei fod yn rhoi mynediad rhad i nifer fawr o gasgliadau ymchwil sydd fel arfer yn costio ffortiwn i'w gweld. Mae modd i bobl sydd â chod post yng Nghymru defnyddio Adnoddau Allanol Y Llyfrgell Genedlaethol trwy wneud cais am docyn llyfrgell https://psr.llgc.org.uk/psr/psr/register/cy/personal Mae gan y rhan fwyaf o lyfrgelloedd sirol hefyd mynediad i adnoddau allanol, cylchgronau, ac e-lyfrau cyfoes, am ddim, trwy docyn aelodaeth. Pob un yn gallu bod o werth i gyfranwyr Wicipedia [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:01, 10 Awst 2025 (UTC) == Map gwledydd o fewn Ewrop == Bore da! Dyma'r math o fap sydd gennym ar wledydd Ewrop heddiw, ac mae yno ers dros 10 mlynedd ee Gwlad Belg:{{-}} [[File:LocationBelgium.svg|chwith|600px]]{{-}} Mae'r map / diagram yma wedi fy mhoeni ers tro gan nad yw'n dangos ffiniau'r Alban na Chymru (a gwledydd eraill, ond am y tro dwi am ganolbwyntio ar y ddwy wlad agosaf at 95% o Gymry). Mae'r map hefyd yn colli cyfle - o liwio / amlygu Cymru hithau, gallwn weld yn gliriach lleoliad y ddwy wlad i'w gilydd a maint y ddwy wlad yn gliriach. Dyma'r map dw i'n ei hargymell (gyda ffiniau'r Alban a Chymru'n hollol glir!):{{-}} [[File:SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg|chwith|600px]]{{-}} Dim ond hon (Gwlad Belg) sydd ar Comin ar hyn o bryd ond os cytunwch, yna mi uwchlwythai fap tebyg ar gyfer holl wledydd Ewrop a'u gosod yn y gwybodlenni. gyda gwledydd bach pitw fel Andorra a Malta, gallwn roi cylch o'u cwmpas. Gwendid y map presennol yw nad ydyn nhw i'w gweld o gwbwl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:56, 21 Awst 2025 (UTC) :Mae hynny'n welliant enfawr, ac mae'n ddadlennol iawn yn ei gyd-destun ar dudalen [[Gwlad Belg]]. Mae'n edrych fel y byddai'n llawer o waith i ti... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 07:57, 21 Awst 2025 (UTC) :Gwych! Ie cyfaddawd call dw i'n meddwl - gellid dadlau yn erbyn cynnwys ffiniau gwladwriaethau yn y cefndir, ond yn gam neu'n gymwys maen nhw'n rhan gyfarwydd o fap Ewrop i lawer ohonom. Os yw'r un dull yn bosib ar gyfer tudalennau [[Gwlad y Basg]], [[Llydaw]], [[Catalwnia]], [[Països Catalans]] (ac ati...) fe fyddai'r mapiau'n gwella'r tudalennau hynny hefyd. [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 13:27, 21 Awst 2025 (UTC) :::Diolch eich dau. Problem fawr Comin (ac en-wici) yw hyn: mae'r ddwy gymuned, yn dilyn 15 mlynedd o ddadlau, bellach yn derbyn bod Cymru a'r Alban yn wledydd. Dydyn nhw ddim yn derbyn fod Cernyw, Gwlad y Basg na Chatalwnia'n wledydd. :::Er mwyn cadw'r mapiau ar Comin dw i wedi gwneud ffiniau'r dair wlad yma ychydig yn ysgafnach; dw i ddim yn meddwl y bydd cais i'w dileu. Ar dudalen Astwrias, Galithia ayb mi wnaf fapiau unigol, ond byddai cymhlethu'r status quo drwy ychwanegu cant-a-mil o ffiniau sydd heb eu cydnabod yn lleihau ein dadl ni yng Nghymru. Mae'r map wedi'i diweddaru, ond bydd yn rhaid i chi adfywio celc eich cyfrifiadur er mwyn gweld y newidiadau - ffiniau Catalwnia, Gwlad y Basg a Chernyw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:14, 22 Awst 2025 (UTC) ::::Gallaf greu dau lun: un manwl fel hwn ar y chwith yn yr erthygl ar [[Gwlad Belg]], yn cymharu maint a lleoliad Gwlad Belg o'i gymharu a Chymru. Yr ail lun yw'r un yn y wybodldnDw i ddim mor siwr o'r ail ddelwedd - yr un yn y wybodlen lle mae coch Cymru'n rhy drwm, yn tynnu sylw ato'i hun yn ormodol? Efallai, coch ysgafn? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:08, 22 Awst 2025 (UTC) :::::Mae'r map cymharu bach yn wych ac mae'r map yn y gwybodlen yn llawer gwell na'r hen un, ond dydw i ddim yn argyhoeddig bod angen i ni bwysleisio safle Cymru mor amlwg. Byddai coch ysgafn yn well. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:18, 22 Awst 2025 (UTC) ::::::Dw i wedi ychwanegu Llydaw. Efallai nad oes angen lliw gwahanol ar Gymru yn y Wybodlen: {{multiple image | width = 400 | footer = | image1 = Wales and Belgium - comparing area and position.jpg | caption1 = Yng nghorff yr erthygl<br />Maint a lleoliad Gwlad Belg o'i chymharu â Chymru | image2 = SVG locator maps of Belgium in Europe (with borders).svg | caption2 = Yn y wybodlen. Sylwer ar ffiniau Cernyw, Llydaw, Gwlad y Basg a Chatalwnia. }} {{-}} Drwy wneud Cymru'n ddi-liw (wel, lliw hufen golau), byddai'n bosib eu hychwanegu hefyd ar WP Cernyweg ayb. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 04:16, 23 Awst 2025 (UTC) :Gan nad oedd gwrthwynebiad mi uwchlwythais ryw ddeunaw o wledydd lleiaf Ewrop (cymharu dwy wlad) ar [[:Commons:Category:Bilateral maps of Wales]], a'u hychwanegu ar yr erthyglau cyfatebol. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:27, 24 Awst 2025 (UTC) == Polisi dyblu enwau == Bore da! Ymddiheuriadau rhag blaen os oes ateb eisoes i'm cais, ymhlith byrddau eraill y Caffi! Ond hoffwn wybod beth yw'r polisi [os oes polisi!] ynghylch pan fo dau ddarn o waith llenyddol yn rhannu'r un enw? Er enghraifft, fe ddois ar draws drama gan [[Gwilym R. Jones]] o'r enw ''Yr Argae'' sy'n dyddio o'r 1950au, ond sylwais fod drama arall o dan yr un enw, sef cyfieithiad [[W. S. Jones|Wil Sam]] o ddrama ''The Weir'' a gyhoeddwyd yn y 2000au. Yn yr achos yma, dwi wedi llwyddo i alw drama Gwilym R yn ''Yr Argae'' (drama radio) gan mai drama radio oedd hi'n wreiddiol, ond petai'r achos yn codi eto [ac mae'n siwr o wneud!] sut mae gwahaniaethu rhyngddynt? Ai drwy ddyddiad - ''Yr Argae'' (2008) ''Yr Argae ''(1954) neu oes dull arall a gymeradwyir? Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:56, 25 Awst 2025 (UTC) :Dwi ddim yn meddwl bod gennym ni bolisi "swyddogol" ar hyn. Wrth reswm, os byddwch chi'n dod ar draws teitl dyblyg, yna mae angen i chi ddelio ag ef. A chan fod angen i chi addasu teitl y tudalen (gyda rhywbeth mewn cromfachau), yna man a man ichi wneud gwaith da arni. Felly ''Yr Argae'' (drama 2008) ac ''Yr Argae'' (drama 1954), neu ''Yr Argae'' (drama Wil Sam) ac ''Yr Argae'' (drama Gwilym R. Jones) yn hytrach na ''Yr Argae'' (2008) ac ''Yr Argae'' (1954). (Dw i jyst yn dyfeisio'r manylion yma.) Mae hyn yn helpu i leihau'r posibilrwydd o wrthdaro â gweithiau eraill o'r un enw yn y dyfodol (llyfrau, ffilmiau, addasiadau teledu, ac ati; awduron eraill). Ond mater of synnwyr cyffredin yw hi. Allwn ni ddim rhagweld pob gwrthdaro a allai godi yn y dyfodol. Gellir addasu teitlau pan fydd problemau'n codi. Os ydw i'n amau ​​bod gwrthdaro posibl, dw i'n edrych o dan "Beth sy'n cysylltu yma" ym Mlwch offer y tudalen, a'i drwsio os oes angen. Dydw i ddim yn siŵr a yw hynny'n llawer o gymorth... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:11, 25 Awst 2025 (UTC) ::diolch, ydi, cymorth da iawn. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:38, 25 Awst 2025 (UTC) == Cynhadledd Cwlwm Celtaidd (arlein) == Nodyn bach i dynnu sylw at y digwyddiad ar-lein "Celtic Knot" sy'n digwydd ar 23 Medi. Mae "Celtic Knot" yn gyfle i gysylltu â golygwyr eraill sy'n golygu ar Wikipedias mewn ieithoedd eraill, yn enwedig ieithoedd Celtaidd ac ieithoedd lleiafrifol. Un o'r siaradwyr bydd ein @[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] sy'n trafod am sut gall y cyhoedd gweithio gydag awdurdodau fel Comisynydd y Gymraeg i greu, wella a chael mynediad at ddata. Mwy o fanylion [[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2025/Programme|yma]]. (Ymddiheuriadau mawr, mae'r tudalen yn Saesneg yn unig ar hyn o fryd achos dwi ddim wedi cael yr amser i gyfieithu. Ond os oes unrhyw un arall yn awyddus i gyfieithu, mae croeso mawr iddyn nhw a byddwn i'n ddiolchgar iawn am yr help!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 08:51, 28 Awst 2025 (UTC) == "Blwyddyn" Gweithiau Llenyddol == S'mae bawb. Cwewstiwn o bolisi golygyddol. Pan fo gan waith llenyddol hanes cyhoeddi cymhleth, mae nifer o ddehongliadau posib ynglyn â phryd yn union yw dyddiad cyhoeddi y gwaith. Gall hyn fod yn berthnasol at unrhyw waith llenyddol ond mae'n neilltuol o berthnasol yn achosion hen nofelau, oedd yn tueddu ymddangos fel cyfresi cylchgrawn/papur newydd yn gyntaf, ac fel cyfrol dim ond yn ddiweddarach, weithiau degawdau'n ddiweddarach (os o gwbl). Ystyriwn llyfr fel [[Lona]] er enghraifft - sydd ar hyn o bryd yn y categori "Llyfrau Cymreig 1923". Yn 1923 ymddangosodd y gwaith fel llyfr am y tro cyntaf. Fodd bynnag, roedd y nofel wedi ymddangos fel cyfres mewn cylchgrawn yn 1908. Cafodd ei hail-gyhoeddi drachefn yn 2024. Felly mae dadl digon dilys dros ei rhoi yn y categoriau "Nofelau 1908", "Llyfrau Cymreig 1923", "Llyfrau Cymreig 2024"; ac o bosib hefyd "Llyfrau Cymreig 1908", "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Ydych chi'n credu y dylid rhestri gwaith 1) dim ond mewn un categori blwyddyn (ac os felly pa un). 2) ym mhob blwyddyn a chategori perthnasol 3) mewn rhai ond nid eraill (ac os felly pa rai) Cwestiwn cysylltiedig yw a yw'r categoriau "Nofel" a "Llyfrau" yn cyfeirio at y blwyddyn pan ''ysgrifennwyd'' y gwaith llenyddol neu pan ''gyhoeddwyd'' y gwaith, gan gofio bod modd i'r rhain fod yn wahanol iawn i'w gilydd? Ac ydy'r diffiniad yr un fath yn y categori cyntaf ag yn yr ail gategori? Yn fy marn i mae'n gwneud y synnwyr mwyaf rhestri Lona yn y categori "Nofelau 1908" oherwydd mai yn 1908 ysgrifennwyd y stori ac ymddangosodd y tro cyntaf un; gall ei rhestri yn y categoriau eraill awgrymu ei bod yn nofel "fodern" (neu nofel o'r 1920au) pan nad yw hi mewn gwirionedd. Ond ''ni'' ddylai fod yn "Llyfrau Cymreig 1908". Fodd bynnag roedd hi hefyd yn Lyfr a gyhoeddwyd yn 1923 a 2024 felly dylai fod yn y categoriau hynny hefyd, ond ''nid'' "Nofelau 1923" a "Nofelau 2024". Gobeithio bod hynny'n gwneud synnwyr? A defnyddio enghraifft hwyrach mwy adnabyddus: Dylai [[Y Dreflan]] (sydd ar hyn o bryd yn "Nofelau 1881" a "Llyfrau Cymreig 1881") fod yn "Nofelau 1879" a "Llyfrau Cymreig 1881". [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 11:25, 28 Awst 2025 (UTC) :Dw i'n cytuno'n fras. Dyma egwyddor gyffredinol: dylid dyddio gwaith creadigol i'r achlysur cyntaf y gall aelod o'r cyhoedd ei weld, ei ddarllen, ei glywed. Felly mae nofel neu stori fer yn cael dyddiad ei chyhoeddi gyntaf; mae drama neu opera neu fale yn cael y dyddiad pan gafodd ei pherfformio gyntaf. Ond mae yna achosion bob amser sy'n gwneud bywyd yn anodd. Er enghraifft, gallai nofelau a ymddangosodd ar ffurf cyfres mewn cylchgronau gymryd blynyddoedd i'w cwblhau: ateb – defnyddiwch y flwyddyn gychwynnol. Gall gwaith gael ei gyhoeddi flynyddoedd ar ôl marwolaeth yr awdur: ateb – defnyddiwch yr amcangyfrif gorau o pryd y gorffennodd yr awdur ei waith. Achosion eraill: defnyddiwch synnwyr cyffredin. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 16:35, 28 Awst 2025 (UTC) ::Lle nad yw'n bosib defnyddio ystod o flynyddoedd (e.e. cyhoeddwyd ''Y Dreflan'' yn 1878-79) Baswn i'n dweud y dylid defnyddio blwyddyn cyhoeddi'r bennod olaf, nid y flwyddyn gychwynnol, gan nad oedd y gwaith wedi'i gyhoeddi'n gyflawn tan y diwedd. (felly dylai fod yn y categori "Nofelau 1879"). [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 12:11, 29 Awst 2025 (UTC) :::{{Ping|Figaro-ahp}} Mae hynny'n gwbl resymol hefyd. "The truth is rarely pure and never simple," chwedl Oscar Wilde. Yn y bôn, pwrpas y dyddiad yw awgrymu cyd-destun hanesyddol. Os yw'r cyd-destun yn caniatáu hynny, mae'n well rhoi'r manylion llawn gyda gair o esboniad. Yn ddelfrydol, gallen ni gael rhywbeth fel ''Y Dreflan, ei Phobl a'i Phethau'' (cyhoeddwyd mewn rhannau misol yn ''Y Drysorfa'', 1879–80; cyhoeddwyd fel cyfrol, Treffynnon: P. M. Evans & Son, 1881), ond at y rhan fwyaf o ddibenion, mae hynny'n ormodol. Yr hyn a wnest ti yn adran "Llyfrau" o [[Daniel Owen]] yn ardderchog. Ond weithiau mae amgylchiadau'n galw am un dyddiad yn unig. Yn yr achos hwnnw, dw i'n dal i ffafrio'r dyddiad cychwyn, oherwydd dyna pryd y gallai darllenydd fod wedi gweld y darn hwnnw o lenyddiaeth am y tro cyntaf. Dyna pryd y cafodd y llyfr effaith gyntaf ar y byd. Ond dim ond barn yw honno, nid rheol wedi'i naddu mewn carreg. Hwyl, Dafydd. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:43, 5 Medi 2025 (UTC) == Hiliaeth == Cwestiwn sydyn a dyrys o bosib, ynghylch rhywbeth gododd dros y dyddia diwethaf, mewn cyd-destun arall. A oes cyfrifoldeb arnom fel llunwyr erthyglau i nodi bod rhywbeth yn gallu cael ei alw'n "hiliol" mewn llenyddiaeth Gymraeg? Bum yn darllen drama Gymraeg yn ddiweddar o gyfnod y 1980au, ac roedd un o'r cymeriadau yn defnyddio y gair annerbyniol "ni*****". Wrth drafod y peth cyn llunio erthygl, soniais wrth lenor arall gan awgrymu a ddylwn i gynnwys brawddeg fel a ganlyn - "Erbyn yr [[21ain ganrif]], ystyrir peth o'r iaith / deunydd yn y gwaith yma yn hiliol". Ond yr wrth-ddadl gefais i oedd, bod y gwaith dan sylw yn cael ei ystyried yn hiliol gan y cymunedau dan sylw, yn y 1980au hefyd. Mae'n ddadl sy'n codi ynghylch ''[[To Kill a Mockingbird]]'' hefyd, gyda chyhoeddiadau newydd yn bygwth newid y testun. Mi wn am sawl drama arall sy'n defnyddio ieithwedd annerbyniol hefyd, ac enghreifftiau o gymeriadau du oedd yn destun sbort. O geisio cadw'r erthyglau yn ddi-duedd, a oes awgrymiadau sut i ddelio gyda hyn? Neu awgrym o 'eiriad gwell? Mae hyn hefyd yn wir am rai o luniau yng nghasgliad gwych [[Geoff Charles]] lle mae na ambell enghraifft o "black face". Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 11:54, 5 Medi 2025 (UTC) :Lle mae trafodaeth gyhoeddus wedi bod am y gwaith dan sylw, dw i'n credu byddai manylion penodol yn ddefnyddiol. Gorau oll os gellid sôn am yr ymateb ar wahanol gyfnodau (Enghraifft ddychmygol: "Adeg ei chyhoeddi, dywedodd ymgyrchwyr bod y ddrama yn hiliol. Erbyn yr 21ain ganrif, mae beirniaid prif-lif o'r un farn"). Dw i'n siŵr bydd gan eraill awgrymiadau mwy defnyddiol! [[Defnyddiwr:Llygadebrill|Llygad Ebrill]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llygadebrill|sgwrs]]) 21:30, 5 Medi 2025 (UTC) ::Diolch. Y broblem ydi, gyda’r dramâu, ac ambell i bantomeim a rhaglen deledu yn y 1970au dwi ddim yn meddwl bod neb wedi beirniadu’r gwatwar yma, neu’r defnydd o iaith hiliol, am ei fod yn cael ei dderbyn a’i weld ar deledu’r cyfnod, fel peth derbyniol a doniol. Ond yn yr hinsawdd bresennol lle mae yna ail-asesu difrifol a beirniadol, a sensitifrwydd eithafol dros enghreifftiau fel yma, tybed a ddylem gyfeirio at hynny, fel arwydd bod ein herthyglau yn gyfoes ac effro? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:33, 6 Medi 2025 (UTC) :::Newydd ddarllen yr erthygl Saesneg am ''Ain’t Half Hot Mum'' a gweld un frawddeg fel yma “the series does not get repeated by the BBC, as it is regarded as differing from modern broadcasting standards concerning its content.” Oes rhywun yn gwybod os oes canllawiau wedi’i cyhoeddi gan S4C neu’r Cyngor Llyfrau am hyn? Hynny ydi, peidio ail-ddangos cyfres fel un [[Gari Williams]] ''Galw Gari'' oedd yn cynnwys elfen o “dduo’r wyneb”, neu enghreifftiau tebyg. Mae’n faes mor ddyrys a theimladau cryf o’r ddau gyfeiriad. Diolch [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 14:46, 6 Medi 2025 (UTC) ::::Does gen i ddim ateb llawn ond dwi ddim yn siwr os ydi'n deg rhoi beirniadaeth uniongyrchol am awdur neu berfformwyr heblaw fod tystiolaeth eang o hynny. Mae gymaint o ddiwylliant yn adlewyrchu rhagfarn, ystrydebau neu anwybodaeth y cyfnod h.y. cymdeithas yn gyffredinol. Fel nodyn ychwanegol mae archif cyfryngau Clip Cymru yn cynnwys llawer o gynnwys a allai fod yn rhagfarnllyd neu sarhaus i wylwyr heddiw. Cyn gwylio'r cynnwys, mae yna rybudd blanced a mae'n rhaid cytuno gyda'r telerau yn parhau. Dyma mae e'n ddweud: ::::''Mae’r archif yma’n gofnod hanesyddol ac yn cynnwys deunydd a allai peri gofid neu niwed. Mae hyn yn cynnwys sylw’r wasg o drychinebau, troseddau a digwyddiadau hanesyddol eraill, ynghyd ag esiamplau o agweddau a iaith nad sy’n dderbyniol erbyn heddiw am bobl a grwpiau o gefndiroedd lleiafrifol.'' [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:22, 6 Medi 2025 (UTC) :::::Diolch. Mae hynny’n ddatganiad teg a chall. Dwi wastad wedi dadlau mai perthyn i’w cyfnod oedd yr enghreifftiau yma, ac yn anffodus, yn cael eu derbyn yng nghyd destun y cyfnod. Yr herio gan fy nghyd awdur ddaru fy nychryn y tro yma. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 01:47, 7 Medi 2025 (UTC) == Llif Trydar X == Oes yna rywun arall wedi sylwi bod y llif erthyglau dyddiol ar [https://x.com/Wicipedia Trydar / X] wedi peidio ers bron i fis? Oes rheswm technegol am hyn? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:17, 9 Medi 2025 (UTC) :Oes, problem dechnegol. Mae @[[Defnyddiwr:Oergell|Oergell]], sy'n gyfrifol am y cyfrif, [https://toot.wales/@carlmorris/115176157949634247 yn ymwybodol]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 07:13, 19 Medi 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics! == Helo pawb. Am y tro cyntaf ers sbel mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn cynnal Golygathon Wici Cyhoeddus. Pwnc y tro yma bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn Aberystwyth. Mae na gwahoddiad cynnes, (a phaned) i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) :Gwych! Wn i'm os y gallaf fod yn bresennol yn Aberystwyth, ond hapus i helpu o Lundain! Byddai'n wych petai rhywun yn gallu mynd drwy'r cylchgrawn SBEC sy'n cynnwys gwybodaeth am gyfresi drama a holl raglenni S4C o'i chychwyn. Wedi gofyn sawl gwaith i'r [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Llyfrgell]] a [[S4C]] am gopi o'r rhestrau dramâu, ond mae pawb i'w weld yn gwyro'r cais at ei gilydd! Siawns nad oes gan yr Archif Ddarlledu restr gyflawn o gyfresi, ffilmiau drama Cymraeg a fu ar S4C a chyn hynny ar BBC neu HTV?! Mae'n embaras os ddim! Byddai medru rhannu'r rhestr honno, yn wych! Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:48, 11 Hydref 2025 (UTC) :Gyda llaw, byddai'n wych medru cael cytundeb gyda [[BBC Cymru]], [[ITV Cymru Wales|ITV]] (HTV gynt) ac [[S4C]] i rannu delweddau o gyfresi drama S4C i gyd-fynd â'r erthyglau. Mae ein gwaith yn fodd gwych o hyrwyddo'r rhaglenni, ac felly y dylai ddisgyn yn daclus o dan yr elfen cyhoeddusrwydd neu farchnata, iddyn nhw. Mae hyn hefyd yn wir am y cynyrchiadau theatr, gan fod archif [[Geoff Charles]] o ran y Theatr, yn dod i ben ar ddiwedd y 1970au. Mae angen lluniau o'r 1980au ymlaen o gasgliadau theatr ffotograffwyr fel Gerallt Llywelyn, [[Keith Morris]] a Dylan Rowlands, ymysg eraill. Dwi'n ceisio cael Archifdy Gwynedd i rannu lluniau o gynyrchiadau Theatr efo mi ar gyfer Wicipedia, ond mae nhw'n bod yn anodd iawn ar y funud! Mae'n frwydr anodd, ac anheg yn fy marn i, gan bod y lluniau, fel arfer, yn eiddo i'r cyn-gwmnïau, ac nid yr archifdy neu'r ffotograffwyr. H.y, fel arfer, byddai'r ffotograffwyr wedi cael eu talu gan y cwmnïau am y lluniau, yn barod! Grrrrrrr. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:57, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] am y sylwadau, ac am eich holl gwaith yn y maes yma! Hapus i cael sgwrs efo rheolwr yr archif i weld os oes na rhestr o'r holl dddramau efo ni. Ar rhan cael y ddarlledwyr o fod yn mwy agored, mae'r trafodaeth yma yn un sydd wedi bod yn parhau heb llawer o symyd am flynyddoedd, yn rhanol oherwydd resymau gyfreithiol and hefyd oherwydd diffyg dealltwriaeth o'r werth o fod yn agored. Mi wna'i i, ac eraill dwi'n siwr, parhau i roi pwysau ar sefydliadau i rhannu yn agored lle bynnag mae'r gyfraith yn caniatau. Cofion [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 16:02, 10 Tachwedd 2025 (UTC) :::diolch Jason [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 09:22, 11 Tachwedd 2025 (UTC) == Cais i greu cyfres o erthyglau BOT == Helo pawb. Mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn parhau i weithio efo Llywodraeth Cymru i gefnogi'r Wicipedia Cymraeg. Fel rhan o'n brosiect eleni hoffwn greu tua mil erthygl newydd am actorion a chantorion enwog o Gymru a Hollywood. Mae'r erthyglau yma wedi cael i greu trwy grynhoi erthyglau Saesneg efo AI ac wedyn gyfieithu i'r Gymraeg gan ddilyn fformat tebyg. Mae'r erthyglau hefyd yn defnyddio data sydd eisoes ar Wikidata er mwyn nodi gwybodaeth fywgraffiadol. Dyma ragor o wybodaeth a llond llaw o enghreifftiau sydd yn drawstoriad o'r holl erthyglau. * pob un wedi'i olygu â llaw * 990 erthygl i gyd * yn cynnwys miloedd o dolenu at erthyglau am ffilmau * dros 80% yn menywod * tua 150 o Gymru a gweddyl yn sêr mawr ffilm a theledu '''Engreifftiau''' # [[Cyndi Lauper]] # [[Geraldine Chaplin]] # [[Jonny Owen]] # [[Lyn James]] # [[Mary J. Blige]] # [[Robin Davies]] # [[Sean Mathias]] # [[Sharon Stone (actores)]] # [[Tina Fey]] Fi'n hapus i derbyn unrhyw adborth neu pryderon sydd am lwythor holl erthyglau. Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 12:10, 29 Medi 2025 (UTC) :Mae hynny'n ymddangos fel erthyglau defnyddiol! Ewch amdani. Fodd bynnag, mae gen i gwpl o bryderon bach am y sampl honno. :* Ers tro bellach rydym ni wedi bod yn osgoi fformwlâu fel "Actores Americanaidd". Yn lle hynny: "Actores o'r Unol Daleithiau". :* Dw i'n amau'n fawr a yw categorïau fel "Merched a aned yn y 1950au" yn wirioneddol ddefnyddiol. Mae gennym ni ddigon o waith i'w wneud i gynnal y categorïau. Beth ydyn ni i fod i'w wneud â'r erthyglau sydd eisoes yn bodoli? Mae'n awgrymu llawer o waith ychwanegol i gynnal cysondeb. :[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:23, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch am y sylwadau @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]. ::* Dw'in hapus i ceisio newid y fformat o "Actores Americanaidd" i "Actores o'r Unol Daleithiau" cyn cyhoeddi'r batsh. ::* efo'r categoriau dwi'n hapus i mynd efo'r consensws. Y prif rheswm am cynnwys a rhai yma yw bod gen i rhyw cof o @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] yn deud bod nhw'n pwysig ar rhan cyfri y nifer o erthygalu sydd am menywod? Ond hapus i trafod. Bydd hi'n digon hawdd i tynnu nhw o na ::[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:04, 30 Medi 2025 (UTC) :Gawn ni newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth.? Mae yna anghysondeb fformat ar deitlau ffilmiau a cyfresi teledu - dylai nhw gyd fod yn italig. (er mae'r albymau yn iawn). Ac ie mae angen Genedigaethau BBBB ymhob erthygl a nid 'ganed yn y BBBBau'. Dyw'r cyfieithu AI ddim yn berffaith a byddai angen tipyn o welliannau i rhan fwyaf o'r erthyglau i addasu cyfieithiadau lletchwith a defnyddio Cymraeg mwy llyfn. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 22:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]]. Mi wna'i newid Ffilmograffeg i Ffilmyddiaeth. Efo teitlau ffilmau a cyfresi teledu, wyt ti'n son am y brif testun, neu'r rhestrau? Mi wna'i sieco a cywiro'r brif destun ond mae'r rhestrau yn defnyddio italig ar gyfer dolen i Wikidata a testun arferol ar gyfer dolennu Wici, a nid oess fordd o newid hyn dw'i ddim yn credu. Na'i sortio'r categoriau. Cytuno nad yw'r Gymraeg yn perffaith. Roedd hi'n balans rhwng erthyglau sych peirianyddol a ceisio creu rhywbeth mwy naturiol. Dw'i wedi bod trwy'r cyfan i ceisio cywiro unrhyw gwallau mawr ond fel y gwyddom, nid yw erthygl Wicipedia byth yn gorffenedig! Mi wna'i gweithio trwy'r sylwadau a gobeithio y bydd yr ansawdd yn dderbyniol. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 08:17, 30 Medi 2025 (UTC) :::Hia Jason. Ie, gyda'r rhestr mae'r broblem. Ond mae'n ymddangos fod hyn wedi bodoli erioed gyda ListeriaBot, a ddim o dan ein rheolaeth ni. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:00, 30 Medi 2025 (UTC) :Haia Jason. Mae angen ychwanegu defaultsort at y rhain (er enghraifft, <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:Lauper, Cyndi}}</nowiki></code>) er mwyn iddynt fod yn y drefn iawn mewn categoriau; sylwa ar drefn yr erthyglau yn [[:Categori:Prosiect Wicifflics]] ar hyn o bryd. :Mae hefyd angen gwneud hyn gyda nifer o erthyglau yn [[:Categori:Erthyglau LLGC 2023]] (ond nid y rhai lles nad oes cyfenw yn nheitl yr erthygl, e.e. [[Y Dywysoges Alexandrine o Baden]] – ac mae gan nifer ohonynt defaultsort eisioes). Tybed a all fot wneud hyn? :Does gen i ddim barn am [[:Categori:Merched a aned yn y 1950au]], ond buaswn i'n meddwwl y byddai'n bosib defnyddio Wiciddata i ddarganfod y nifer o erthyglau am ferched erbyn hyn. Efallai byddai rhywun ar [[:d:Wikidata:Request a query]] yn gallu ymgynghori? [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 08:01, 1 Hydref 2025 (UTC) ::Yn hollol Ham: mae na sawl teclyn erbyn hyn sy'n cyfrifo rhyw y person drwy Wicidata. Wedi dweud hyn os yw'r degawd yn bodoli, mi faswn i'n awgrymu eu defnyddio. Yn anaml iawn dw i'n anghytuno efo Craig, ond mae categoreiddio mor fanwl a phosib (Degawd yn y cyswllt yma) yn beth da, y fy marn i! Neu, o leiaf eu grwpio o dan y ganrif (fel a wneir ar en). Cofia hefyd fod [[:Categori:Merched yn ôl galwedigaeth]] yn ddefnyddiol. ::Dw i'n methu gweld problem ar y Rhestrau Wicidata / Wikidata List (sy'n cael ei ddiweddaru gan fot o'r enw Listeria). Os oes problem, rhowch wybod - gellir newid unrhyw agwedd o'r rhestrau hyn. ::Yn gyffredinol: braf gweld bod 80% o'r erthyglau yn ferched! Braf hefyd gweld swp o erthyglau sy'n hunan-ddiweddaru yn cael eu creu, drwy'r rhestrau Wicidata hyn. Mae na lawer o erthyglau a grewyd tua 2010 sydd a'r ffilmyddiaeth (gair a fathwyd gan DafyddT os cofiaf yn iawn) yn dod i ben ar y flwyddyn y cawson nhw eu creu! Ond mae Rhestrau Wicidata yn dod a'r erthygl yn gyfoes, yn fyw. ::Fe ddylem gael polisi ar AI. Mae enwici, Comin a ballu yn troi trwyn arno. Os yw'r wybodaeth yn gywir, diawl o ots gen i, ac os yw'n berthnasol i Gymru - gwell fyth! Yn ddiweddar dw i wedi bod yn defnyddio AI i chwilio am gysylltiadau Cymreig i berson ar Wicipedia; rhywbeth i feddwl amdano, Jason. Gyda llaw mae'r Uned technolegau Iaith yn gweithio ar Claude; ond yn anffodus, mae'n rhaid talu am hwnnw! Erchyll beth yw rhech llo bach. ::Un o wendidau mawr AI yw ei ddiffyg treiglo o fewn cod wici. Yn yr erthygl [[Cyndi Lauper]] ceir 'Ganwyd hi yn '''Dd'''inas Efrog Newydd yn...' Efallai y byddai'n bosib rhoi categori 'Heb ei brawf-ddarllen' ar bob erthygl, gyda'r golygyddion yn ei ddileu ar ol prawf-ddarllen yr erthygl? Tybed ydy'r grŵp gwirfoddolwyr yn dal gen ti i wneud hyn? A ninnau yma, wrth gwrs! ::Awgrymir ar ddogfennaeth y tri Nodyn (Pethau, Pobl, Lle) fod unrhyw Saesneg sy'n ymddangos (o Wicidata) yn y gwybodlenni yn cael ei gywiro / ei gyfieithu wrth roi'r nodyn ar yr erthygl ee enwau gwobrau ac enwau prifysgolion. Gall y rhain hefyd gael eu newid wrth brawf-ddarllen. ::Diolch Jason am dy waith diflino! Ymlaen ddywedwn i! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:08, 1 Hydref 2025 (UTC) :::@[[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] Yn ychwanegol at sylw ̊Llywelyn2000, ac hefyd o'r erthygl Cyndi Lauper (yr unig un edrychais arni hyd yma), mae yna gamderiglo ar ôl rhagenwau (''pronouns'') hefyd. Os mai ti wnaeth y cyfieithu ac nid AI, er gwybodaeth [https://dysgucymraeg.cymru/media/14885/mynediad_de-cymru_fersiwn-2.pdf mae eglurhad o'r rheolau treiglo ar ôl rhagenwau i'w cael tabl ar dudalen 360 o'r cwrslyfr hwn]. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:50, 2 Hydref 2025 (UTC) ::::Diolch @[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ga'i olwg ar hynny [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:12, 3 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am roi sylw i hyn, ac am yr awgrymiadau. Hapus efo'r syniad o cynnwys categori i nodi bod angen sieco bellach. Yn anffodus does gen i ddim staff neu wirfoddolwyr i helpu efo'r gwaith gwirio ar hyn o bryd ond gobeithio daw cyfle yn fuan. Dwi'n gallau cael golwg ar y gwybodlennu i weld os oes na data amlwg sydd angen i gyfieithu, cyn cyhoeddu. :::Ar rhan 'Ganwyd hi yn Ddinas Efrog Newydd yn...' tybed allet ti cadarnhau i mi beth sy'n cywir? mae Cysill yn awgrymu "yn Ddinas" neu "yn Ninas". Diolch! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 10:07, 3 Hydref 2025 (UTC) ::::Dyw Cysill ddim yn deall <u>ystyr</u> brawddegau! Felly dyw e ddim yn deall cyd-destunau gramadegol. Mae'r parau "yn ddinas" ac "yn ninas" yn bosibl, ond hynny mewn cyd-destunau hollol wahanol. E.e. "Mae Caerdydd yn ddinas"; "Ganwyd Dai yn ninas Caerdydd" – Cywir! "Mae Caerdydd yn ninas"; "Ganwyd Dai yn ddinas Caerdydd" – Anghywir! Felly "Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd" bob tro. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:44, 3 Hydref 2025 (UTC) :::::Gwych. Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]! [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 07:17, 6 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch @[[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]]. Mi wna'i ychwanegu'r defaultsort i pob un. [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:52, 3 Hydref 2025 (UTC) ---- Haia {{Ping|Jason.nlw}}. Ble ryan ni efo'r lanlwytho? Dw i newydd brawfddarllen dwy erthygl, ac fel y gellid disgwyl roedd manion ynddyn nhw i'w cywiro - ond mae hynny'n wir am fy ngwaith i hefyd; a chwaeth yw llawer o gywiriadau, nid cangyms. Mae mwy o blaid cael yr erthyglau hyn ar wici nag yn eu herbyn. Dw i ddim yn meddwl y byddaf yn medru rhoi llawer o amser fy hun ond mae'r system yn ei le (y categori prawf ddarllen), i fynd ati. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:51, 23 Tachwedd 2025 (UTC) == Trio gwneud "Info-box" == Helo - dwi'n trio gwneud "Info-box" ar gyfer yr albwm ADFYW gan y band Cordia. Am ryw reswm, tydi o ddim i weld yn gweithio. Ai defnydd sydd ar Wikipedia Saesneg yn unig ydi o? Gwerthfawrogi unrhyw help! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:08, 29 Medi 2025 (UTC) :Ceisiwch osgoi "Nodyn:Infobox unrhywbeth", os gwelwch yn dda! Mae gennym ni "Nodyn:Gwybodlen Albwm" yn lle hynny. A dweud y gwir, mae diffyg dogfennaeth ar gyfer cystrawen y wybodlen, ond gweler e.e. [[Yours Sincerely (albwm)]] i'w gweld ar waith. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:35, 29 Medi 2025 (UTC) ::Anhygoel - diolch! [[Defnyddiwr:PanedoDe13|PanedoDe13]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:PanedoDe13|sgwrs]]) 19:55, 29 Medi 2025 (UTC) == Fandaliaeth o Japan == Ers rhyw bythefnos mae na erthyglau mewn Japaneg yn cael eu creu: fandaliaeth bur. Heddiw'r bore crewyd 6. Oes rhywun yn cofio sut i atal ystod o gyfeiriadau IP os na wyddom IP'r fandal? [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/~2025-27513-94 oedd wrthi y bore ma.] Dw i'n poeni y gall cyn hir greu 6 mil neu 6 miliwn, gydag IP gwahanol ar bob un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:09, 6 Hydref 2025 (UTC) :Dw i newydd ddileu'r erthyglau a grewyd. Mae'n hawdd blocio un defnyddiwr, ond pan mae'n newyd ei gyfeiriad IP rhaid blocio'r ystod. {{u|Dafyddt}} - ydw i'n iawn yn dweud dy fod wedi gwneud hyn beth amser yn ol? Sut mae rhywun yn gwybod pa ystod o gyfeiriadau yw fy mhroblem i. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:48, 7 Hydref 2025 (UTC) ::Yn anffodus gyda IPv6 mae'n anodd blocio ystod penodol heb flocio ISP cyfan. Ond efallai mai dyma'r unig ateb yma. Dyma chwiliad o'r cyfeiriad IP https://wq.apnic.net/static/search.html?query=240B:253:3460:9300:70C3:666B:A8C5:7DA ::Felly byddai'r ystod "240b:240::/26" yn blocio pob cyfeiriad IPv6 sy'n defnyddio darparwr "Japan Internet Xing Co" (o leia dyna un o'i blociau IP). Byddai'n dda gallu blocio cyfeiriadau penodol rhag creu/golygu tudalennau fel gwestai. Ond dyw e ddim yn edrych yn bosib, dim ond gosodiad ar draws y wici cyfan i wahardd gwestai. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 19:15, 7 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch Dafydd! Mae hyn yn wendid yn y fersiwn diweddaraf, felly. Mi holai ar Meta pan ga i amser, oni bai fod rhywun yn fy nghuro! O leia dw i'n gwybod beth i'w ofyn rwan! Diolch eto. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:38, 8 Hydref 2025 (UTC) == Gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn 2025 - Galwad am enwebiadau == Helo bawb. Neges isod gan Rupal, fy nghyd-weithwr yma yn WMUK - Bydd e'n wych gweld enwau o'n gymuned ni yn y mix! Mae WMUK yn hapus i gyhoeddi bod enwebiadau ar agor ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn y DU''' 2025. Rydym yn gofyn i chi [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform enwebu unigolion a sefydliadau] sydd wedi bod yn rhan o ymdrechion Wikimedia UK i hybu gwybodaeth agored yn 2024/25. Y categorïau ar gyfer eleni yw: * Wicimediwr y Flwyddyn y DU (Unigolyn) * Partneriaeth y Flwyddyn (Sefydliad) * Wikimediwr Neywdd ("Up and coming") (Unigolyn) Rydym yn chwilio am bobl a phartneriaethau o fewn cymuned Wikimedia UK sydd wedi gwneud argraff fawr arnoch gyda'u gwaith gwybodaeth agored, yn 2024/25. Rydym yn arbennig o awyddus i glywed am bobl a sefydliadau a gyflawnodd brosiectau sy'n mynd i'r afael â'n themâu strategol, sef Tegwch Gwybodaeth, Llythrennedd Gwybodaeth, a'r Hinsawdd a'r Amgylchedd. Bydd enwebiadau'n cael eu beirniadu gan aelodau'r Pwyllgor Datblygu Cymunedol a chyhoeddir yr enillwyr yn y '''Dathliad Cymunedol''' ar '''Dydd Sadwrn 15 Tachwedd 2025'''. *i ddarllen mwy am yr enillwyr llynedd, ewch i https://wikimedia.org.uk/2024/12/2024-uk-wikimedian-year-awards/ *i enwebu, ewch i https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/ *i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:58, 7 Hydref 2025 (UTC) :Wel, wel, o edrych ar restr llynedd gwelais bu Wicipedwr preswyl gyda'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, ond doeddwn ddim wedi clywed am hyn, er mod i'n aelod ac yn darllen y cylchgrawn o glawr i glawrǃ [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:41, 8 Hydref 2025 (UTC) ::O ystyried cyfraniad enfawr [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Robin]] i Wici Cymraeg dros y blynyddoedd, wedi ei symud o ychydig gannodd o erthyglau i'r cannoedd o filoedd presennol, rwy'n credu mai da o beth byddai ei anrhydeddu ef ar ei ymddeoliad. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:02, 13 Hydref 2025 (UTC) :::Cytuno ac eiliaf [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 06:51, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::Hi Paul - fel dwedais i i AlwynapHuw, plîs defnyddiwch y ddolen i enwebu (neu gefnogi enwebiadau) i wneud yn hollol siŵr mae'r trefnwr ddim yn colli enwebiadau. Diolch! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:14, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Hi - plîs rhoi unrhyw enwebiadau yn y ddolen (https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform/) Dwi ddim yn gyfrifol am y gwobrau hwn (un o fy nghyd-weithiwr yw'r trefnwr) felly dwi ddim yn siwr bydd enwebiadau rhywle arall yn cael eu cyfri. Dwi wedi tynnu ei sylw hi i'r sgwrs yma ond i wneud yn hollol siŵr, plîs defnyddiwch y ffurflen Google. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:08, 14 Hydref 2025 (UTC) :Dolen i gofrestru i fynychu'r Dathliad Cymunedol nawr yn barod - [https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059?aff=oddtdtcreator&_gl=1%2Ap0azzm%2A_up%2AMQ..%2A_ga%2ANDA4MzAyNzQ0LjE3NTk3NDk4NTQ.%2A_ga_TQVES5V6SH%2AczE3NTk3NDk4NTMkbzEkZzAkdDE3NTk3NDk4NTMkajYwJGwwJGgw#search cofrestriad drwy Eventbrite]. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 13:40, 21 Hydref 2025 (UTC) == Yr Amgueddfa Genedlaethol yn agor ei drysau! == Yn dilyn tua 15 mlynedd o ofyn yn daer, o drafod yn bwyllog, ac o'u beirniadu'n agored... mae ein Hamgueddfa wedi rhyddhau dros 2,000 o luniau bendigedig ar drwydded agored Comin Creu. [https://images.museumwales.ac.uk/home?WINID=1759844199728 Dyma nhw!] Y cam nesaf yw uwchlwytho torfol i Gomin Wicimedia. Dyma beth sydd ar Comin ar hyn o bryd: [[:Commons:Category:Amgueddfa Cymru – Museum Wales]]. Mae na sawl teclyn i wneud y gwaith hwn; yr un a ddefnyddiais i uwchlwytho 850+ o dudalennau ''Llyfr Coch Hergest'' oedd 'OpenRefine': [https://openrefine.org mae'r cyfarwyddiadau a'r teclyn (am ddim) yn fama]. Amdani, rhywun? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 06:49, 8 Hydref 2025 (UTC) :Go dda - yr holl blagio wedi talu'i ffordd yn y pen drawǃ Diolch am dy ddyfalbarhad. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:59, 9 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch {{u|Rhyswynne}}! ::{{Ping|Gemma Coleman (WMUK)}} - os y gwnei di ofyn yn garedig i Sara neu Richard, dw i'n siwr y gwnawn nhw (neu ti?) torflwytho (mass upload) y lluniau yma. Gall y disgrifiadau hefyd fod yn y ddwy iaith: mae'r metadata ar gael. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:55, 15 Hydref 2025 (UTC) :::Diolch! Dwi wedi tynnu eu sylw i'r edefyn hwn yn barod ac wedi ychwanegu hwn i fy 121 nesaf i drafod. Ar hyn o bryd mae OpenRefine (a torflwytho) dim rhywbeth dwi'n gwybod sut i wneud o gwbl! Hefyd, mae nifer o brosiectau gwaith arall 'da fi felly mae rhaid i fi gytuno blaenoriaethau gyda Sara. :::Ond bydd yn siom fawr i golli'r cyfle i ddefnyddiau'r delweddau felly wna i wneud fy ngorau i sortio rhywbeth. Hefyd, os mae unrhyw un yma gyda diddordeb yn hwn ond hoffi ryw fath o gymorth, hyfforddiant ac ati, rhowch wybod i fi - falle gallai gweithio gyda'i gilydd. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:49, 21 Hydref 2025 (UTC) ::::Can diolch! Mi gaf innau olwg pan gaf amser. Am y cyntaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:53, 22 Hydref 2025 (UTC) == Adolygiad cynnwys ar gyfer digwyddiad "World AIDS day" == Mae’r [[metawiki:Wikimedia_LGBT+/Portal|grŵp defnyddiwr WMLGBT+]] yn chwilio am siaradwr Cymraeg gyda gwybodaeth a dealltwriaeth ynghylch HIV ac AIDS i wneud adolygiad o ba cynnwys sy’n ar gael yn barod am y pwnc ar Wicipedia Cymraeg a pa erthyglau sy’n angen gwella, cyfeiriadau neu sydd ddim yn bodoli. Mae’r bwriad yw creu rhestr o tasgau ar gyfer unrhyw siaradwyr Cymraeg sy’n mynychu’r Golygathon ar ddiwedd mis Tachwedd yng Nghaerdydd i nodi “World AIDS Day”. Efallai bydd rhywfaint o gyllideb i dalu am amser yr ymchwilydd. Oes gennych unrhyw ddiddordeb neu cwestiynau, cysylltwch [mailto:owen@wmlgbt.org owen@wmlgbt.org].  [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:13, 9 Hydref 2025 (UTC) :Hapus i helpu, o ran cyfieithu, ond mae fy ngwybodaeth o'r ddau gyflwr yn dennau iawn, er mawr gywilydd imi! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 18:59, 11 Hydref 2025 (UTC) ::Diolch! Mae yn bendant lot o waith cyfieithu i wneud i fod yn siŵr! @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] - dwi'n tagio chi i dynnu eich sylw i hwn. Paul - dwi ddim yn siŵr pa mor aml Owen yn ymweld Y Caffi, ydych chi'n hapus i gysylltu fe yn syth neu ydych chi'n hapus i fi rhannu eich cyfeiriad e-bost gyda fe? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:26, 14 Hydref 2025 (UTC) :::Dim ond pam cafodd rhywun yn fy nhagio 😅 :::@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] rwyt ti'n croeso i rhannu fy nghyfeiriad ebost gyda pobl sy'n hoffi helpu. :::@[[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]]: Rhaid i ni ffeindio rhywun sy'n gallu ymchwilio lle (yn Wicipedia Cymraeg) angen mwy o ystyriaeth ar bwnc HIV/AIDS. Ond mae llawer o erthyglau Seisnig dyn ni'n gallu cyfieithu hefyd. Diolch am atebu; dwi'n siŵr bod ni'n gallu croesawu eich cymorth — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 13:11, 14 Hydref 2025 (UTC) ::::{{Ping|Paulpesda}} er gwybodaeth, mae Owen yn foi da, uchel iawn ei barch gan Wikimedia UK ayb a'r byd technoleg gwybodaeth drwy'r byd. Mae hefyd yn gweithio yn Llundain: handi iawn! Ac yn bwysicach na dim... yn gyfaill i ni yma ar cy-wici! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:00, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::Diolch yn fawr @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]], rwyt ti'n garedig iawn! Ond gweith''iais'' i yn Lundain; rŵan, dwi'n byw yng Nghanol Caerdydd (ers 2 flynedd) a dwi'n gweithio o gartref yma 😅 — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 09:42, 15 Hydref 2025 (UTC) ::::::O uffern i'r Nefoedd, felly! ;-) bydd rhaid cael sgwrs dros beint! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 14:43, 15 Hydref 2025 (UTC) :::::::Bydda i am y cyfarfod bod Gemma wedi crëu: [[m:Meetup/Cardiff/5]] (ond bydda i'n tipyn hwyr) — <span class="vcard"><span class="fn">[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]]</span> ([[:en:User talk:OwenBlacker|sgwrs]])</span> 14:52, 15 Hydref 2025 (UTC) == Coleg Cenedlaethol Cymru == Byddwch yn ofalus wrth ddyfynu o ddeunydd gan y [[Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol|Coleg Cenedlaethol Cymraeg]], gan imi ddod ar draws sawl ffaith anghywir yn eu deunydd, ac ar eu gwefan. Gwell croes-wiro bob amser i fod yn saff. Er enghraifft, mae nhw'n nodi mai ym 1936 y cyhoeddwyd y nofel ''[[Y Wisg Sidan]],'' ond ym 1939 sy'n gywir, fel ag y mae yn y ''[[Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru]]'' ac ar ein tudalenau ni! Felly hefyd gyda blwyddyn darlledu'r addasiad i deledu, ''[[Y Wisg Sidan (cyfres deledu)|Y Wisg Sidan]]'' sef 1997 ganddynt hwy [blwyddyn yr ail-ddarlledu] ond ym 1995 cafodd y gyfres ei darlledu gyntaf, gan ennill gwobrau [[BAFTA Cymru]] ym 1996. Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:04, 16 Hydref 2025 (UTC) == Cyfarfod Wikimedia Caerdydd, 6 Tachwedd 2025 == Mae @[[Defnyddiwr:OwenBlacker|OwenBlacker]] eisoes wedi crybwyll hyn mewn sylw uchod, ond dyma [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/5/cy wybodaeth am y digwyddiad, sydd ar gael yn Gymraeg] bellach. O edrych yn ôl ar hen hysbysiadau, sylweddolais bod dros 10 mlynedd ers ein digwyddiad diwethaf yng Nghaerdydd - mae amser yn hedfan. Byddai'n grêt gallu cwrdd efo rhai ohonoch yno. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:24, 17 Hydref 2025 (UTC) :Cofiwch am y digwyddiad hwn yr wythnos hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 09:09, 31 Hydref 2025 (UTC) ::Sut aeth hi, Rhys? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:33, 17 Tachwedd 2025 (UTC) :::Aeth yn dda iawn, diolch @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]. Daeth 11 person, rhai heb olygu o gwbl (gan gynnwys aelod o gymdeithas hanes leol) a phobl sy'n ymddiddori mewn sawl pwnc/wici gwahanol. Efallai trefnir digwyddiad tebyg ym mis Ionawr. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 12:46, 17 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Fantastig {{u|Rhyswynne|Rhys}}! Mae 11 yn dorf fawr, y dyddiau hyn! Dw i'n dal i gofio'r golygathon cyntaf hwnnw yn y Llyfrgell Ganolog. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:17, 20 Tachwedd 2025 (UTC) == Oes myfyrwyr yma? (Galwad am bapurau) == Mae'r [https://celticstudents.blogspot.com/ Gymdeithas Myfyrwyr Astudiaethau Celtaidd] wedi agor eu galwad am bapurau i fyfyrwyr cyfredol a rhai sydd newydd raddio. Oes unrhyw fyfyriwr yma gyda diddordeb (falle sydd a chysylltiad â ieithoedd Celtaidd ar Wiki?) Mae'r gynhadledd yn ddigwyddiad hybrid yn yr Iwerddon ar yr 11eg o Fehefin hyd y 13eg o Fehefin 2026 ac mae'r dyddiad cau i roi eich crynodeb ar y 12fed o Ragfyr - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScsDRbzUe_ffIdiWAvIqsWTT7yb1oO0zCykg9assb_ccy4eVg/viewform dolen yma] (Fel arfer, rhowch wybod i fi os hoffech chi gael sgwrs/cymorth/mwy o fanylion am hyn.) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:07, 21 Hydref 2025 (UTC) == Dathliad cymunedol 15 Tachwedd == Diolch am eich enwebiadau ar gyfer y gwobrau Wicimediwr y Flwyddyn. Os hoffech chi ymuno â ni am ein Dathliad Cymunedol (Dydd Sadwrn 15fed Tachwedd 11yb - 1yh) ewch i https://www.eventbrite.co.uk/e/online-wikimedia-uk-2025-community-celebration-tickets-1775880058059 i gofrestru. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:06, 28 Hydref 2025 (UTC) == Ffilmiau bot "am berson" == Mae 'na gwenid ar Wicidata bod y categori "ffilmi am berson" (Q645928) heb fflag sy'n mynnu bod enw "y person" yn rhan o'r data. Newydd dreulio amser yn rhoi enw "y person" a phwt o wybodaeth amdano ar erthygl [[I Accuse!]], rhywbeth byddwn yn disgwyl i Wicidata ei ddarparu ar erthyglau bot! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) :Cytuno. Dros dro, ar Wicidata, dw i wedi rhoi Alfred Dreyfus fel 'Prif bwnc' y ffilm, ac mae hwnn'n llifo i'r Wybodlen. Gelli godi'r datrusiad (dy awgrym) ar dudalen Cymuned WD hefyd, cofia. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:31, 17 Tachwedd 2025 (UTC) == Cyfieithiad digwyddiad Diwrnod AIDS y byd == Hiya! Cyn mynd ar wyliau blynyddol roedd fi trio cyfieithu'r tudalen digwyddiad ar gyfer y digwyddiad World AIDS day yng Nghaerdydd diwedd Tachwedd (https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy). Dwi wedi gwneud fy ngorau ond dwi'n teimlo fel dwi wedi rhedeg mas o amser i fod yn hollol ofalus a hefyd, mae'n falle yn gam rhy bell am fy Nghymraeg! Os bydd unrhyw un yma sy'n fodlon i brawf darllen a chywiro unrhyw gamgymeriadau yn fy Nghymraeg, byddwn i ddiolchgar iawn! (Hefyd, mae'n amlwg dwi ddim wedi cweit yn deall sut mae'r offer cyfieithu yn gweithio ac mae'r dolenni wedi diflannu!) [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 17:06, 6 Tachwedd 2025 (UTC) == Enwau Groeg yr Henfyd == Nodyn sydyn i holi ynghylch cyfieithu enwau cymeriadau o [[Groeg yr Henfyd]]. Wrthi yn cyfieithu erthyglau am ddramâu [[Soffocles]] ac eraill, ac yn sylwi weithiau bod yr enwau / cyfieithiadau mae'r beirdd fel [[Euros Bowen]] neu [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]] yn ei ddefnyddio / gynnig, yn wahanol i'r rhai sydd eisoes ar waith ar Wicipedia Cymraeg. Er enghraifft, y proffwyd dall [[Tiresias]]. "Teiresias" mae Bowen yn ei ddefnyddio, sy'n agosach at y "Teiresias / Τειρεσίας" wreiddiol, ond defnyddiodd @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] Tiresias. Tydwi ddim yn ddigon o ieithydd i ddadlau pa un sy'n fwyaf cywir, ond byddai'n dda derbyn barn er mwyn cysoni'r holl erthyglau. Yr un modd gyda Thesews, brenin Athen. Thesews sydd gan Bowen, ond [[Theseus]] sydd gennym ni, er mai "Thesews" sydd yng nghorff yr erthygl. Ydi hi'n iawn imi addasu'r hyn sydd gennym i gyd-fynd â'r cyfieithiadau cyhoeddedig? Diolch. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 12:24, 7 Tachwedd 2025 (UTC) :Yn wir, mae'r peth fel siop siafins, er nad oes ateb amlwg. Wrth wraidd y broblem mae'r arfer Seisneg o droi enwau Groegaidd yn rhai Lladin. A phan, ar ben hynny, rydyn ni'n Cymreigeiddio'r ffurfiau Saesneg-Lladin, mae'n mynd yn gymhleth iawn. Felly mae dewisiadau anghyfforddus i'w gwneud yn aml. O'm rhan i, byddwn i'n falch o'ch gweld chi'n tacluso rhywfaint o'r pethau hyn, Paul. ("Thesews" yw'r ffurf yn ''Geiriadur yr Academi'', a dydw i ddim yn siŵr pam nad yw hynny'n cael ei ddefnyddio ar gyfer teitl yr erthygl.) [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 19:05, 7 Tachwedd 2025 (UTC) ::Diolch. Wedi dechrau ar y twtio. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:26, 8 Tachwedd 2025 (UTC) ::Wedi creu y dudalen a'r rhestr hon [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]] er mwyn cysoni'r enwau. Mae ambell i deitl / enw yr erthyglau Cymraeg yn dal i ddefnyddio'r teitl Saesneg. A ddylem gywiro rheiny hefyd? @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]]@[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]]@[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]]? [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 21:28, 8 Tachwedd 2025 (UTC) :::Tydw ina ddim o bell ffordd yn arbenigwr, a fy naliadau wedi newid dros y blynyddoedd. Dw i'n cofio dadlau y dylem gadw'n slafaidd at yr hyn mae'r ffynonellau solad yn ei ddweud, ond bellach, dwi'n meddwl y dylem ni, weithiau benderfynu rhai pethau fel hyn ein hunain. Mae'r 'ffynonellau solad' yn aml yn simsan, yn gwrth-ddweud ei gilydd neu wedi dyddio'n arw. Dw i'n hoffi dy syniad o restr i geisio barn, sgwrs ac yna cytundeb a chysondeb traws-cy-wici. Efallai hefyd, ryw ddydd y byddai rhestr enwau pobl o'r Hen Roeg (a Rhufeinig!) hefyd yn beth da. Mae pob ebw lle sy'n gorffen gyda 'eus' yn amlwg yn trosi'n naturiol, yn Cymreigio'n naturiol i 'ews', fel yr awgryma Craigysgafn, uchod. Felly hefyd (yn fy marn i) y dylid trosi 'hydro' yn 'heidro'... ond sgwrs arall yw honno! Diolch am dy waith efo hwn Paul; efallai yn nes ymlaen y medri gynnig pennod ar hyn i'w roi yn ein [[Wicipedia:Arddull|Polisi arddull]]? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:19, 9 Tachwedd 2025 (UTC) ::::Diolch. Dwi'n sylwi bod 'us' yn troi'n 'os' hefyd. Cytuno bod hi'n hen hir ddadl ddi-ateb! Hyd yn oed pan oeddwn yn astudio Lefel A yn yr ysgol 35 mlynedd yn ôl! [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 08:26, 9 Tachwedd 2025 (UTC) == Golygathon Wici-Fflics yn Aberystwyth == Helo pawb. Mae dal amser i gofrestru am y digwyddiad yma! Diwrnod allan yn Aberystwyth, Paned am ddim, cyfle i gwella'r byd trwy olygu Wicipedia? Oes angen rhagor o rhesymau?! Pwnc y digwyddiad bydd Ffilm, Teledu, Radio a Theatr Cymraeg, a bydd y digwyddiad yn cael i gynnal yn yr Archif Darlledu Genedlaethol yn y Llyfrgell Gen. Mae na gwahoddiad cynnes i bawb! Mae modd archebu tocyn am ddim '''[https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 yma]'''. '''Aberystwyth. 28 Tachwedd 2025.''' [[File:Wici-fflics Editathon poster.png|600px]] <br> [[Defnyddiwr:Jason.nlw|Jason.nlw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Jason.nlw|sgwrs]]) 09:21, 24 Medi 2025 (UTC) == Diolch == Dim ond nodyn o ddiolch i'r gymuned am fy enwebiad ar gyfer Gwobrau '''Wicimediwr y Flwyddyn 2025'''. Wedi ei werthfawrogi yn fawr. Llongyfarchiadau hefyd i @[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] am ei enwebiad yntau. Er na fu'r ddau ohonom yn llwyddianus y tro yma, dwi'n siwr ein bod yn gwerthfawrogi'r gydnabyddiaeth yn fawr, ac yn falch o weld bod y Wicipedia Cymraeg yn cael ei phriod le, gyfochor â'r rhai drwy'r byd. [[Defnyddiwr:Paulpesda|Paulpesda]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Paulpesda|sgwrs]]) 10:36, 16 Tachwedd 2025 (UTC) :Ia wir, diolch gyfeillion. Dw i wedi enwebu un ohonoch yn flynyddol dros y 10 mlynedd diwethaf, heb lwc. A llongyfs Paul. Efallai ei bod hi'n bryd i cy-wici ddewis Wicipediwr y Flwyddyn ein hunain, ac nid gadael i bobl o'r tu allan, na wyddan nhw fawr o ddim am ein gwaith yma, i ddewis ar ein rhan! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 11:53, 16 Tachwedd 2025 (UTC) == Enable global sysops on this wiki? == <div class="cd-moveMark">''Moved to [[Wicipedia:Negeseuon Saesneg y Caffi#Enable global sysops on this wiki?]]. [[Defnyddiwr:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Codename Noreste|sgwrs]]) 04:46, 18 Tachwedd 2025 (UTC)''</div> == Pythefnos brysur ar gyfer digwyddiadau Wiki == Mae nifer o ddigwyddiadau Wiki sy’n eisiau denu siaradwyr Cymraeg dros y pythefnos nesaf. Mae’r manylion yn y [https://mailchi.mp/7132aa06fbfc/z6dydykmbj cylchlythyr Cymru newydd] (tanysgrifio [https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru yma]) ond isod yw crynodeb bach… '''Dydd Gwener 28ain yn Aberystwyth''' - [https://www.ticketsource.co.uk/llgcnlw/evt-6QX7bVBeqMYkZ2m8 Golygathon Wici-Fflics] gyda Jason yn y Llyfrgell Genedlaethol '''Dydd Sadwrn 29ain yng Nghaerdydd''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/World_Aids_Day_2025/Cardiff_Editathon/cy Golygathon Diwrnod AIDS y Byd] yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd. '''Dydd Sadwrn 29ain AR-LEIN''' - [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:World_AIDS_Day_2025_online Golygathon Diwrnod AIDS y Bydd ar-lein]. Does dim cyfieithu byw i'r Gymraeg ond mae llwyth o erthyglau ‘da nhw sy’n angen fersiynau Gymraeg. '''Dydd Sadwrn 6ed Rhagfyr AR-LEIN''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. Am fwy o wybodaeth neu i gofrestru, dilynwch y dolenni uchod. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:45, 26 Tachwedd 2025 (UTC) :Whaw! bwydlen blasus iawn, Gemma! Gwych iawn! Dw i yng Nghaerdydd ddydd Sadwrn, i weld y rygbi, ond duw a wyr os y caf amser i bicio i fewn i'r Llyfrgell Ganolog. Cawn weld! Pob hwyl! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:10, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ::Oooh - mwynhau! (Yn anffodus, dwi ddim yn disgwyl llawer yn erbyn De Affrica ar hyn o fryd, ond mae gwyrthiau'n digwydd). Byddwn ar y 5ed llawr yn y llyfrgell o 1yh os hoffech chi ddod draw cyn y gêm (a diolch am yr atgoffiad am y rwgbi)!!! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:03, 26 Tachwedd 2025 (UTC) ==David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)== Wedi sylwi bod yr erthygl wedi ei nodi fel un i'w dileu gan [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] gydag un o'r rhesymau: "Dim byd yn nodedig.". Mae cas gen i'r miloedd o erthyglau un llinell o fywgraffiadau sydd ar Wicidpedia. Nifer fawr ohonynt wedi eu creu fel rhan o brosiect "Wicibobl" deng mlynedd yn ôl. Mae angen "prosiect" newydd i wella'r fath erthyglau! Ond rwy'n anghytuno a barn Robin bod 'Druisyn' yn un sydd un mor ddi-nod ag i beidio haeddu erthygl. Roedd yn weinidog Wesla o'r un oed ag [[John Evans (Eglwysbach)|Eglwysbach]], cafodd y ddau eu geni yr un flwyddyn a'r ddau eu derbyn i'r weinidogaeth yr un pryd. Eglwysbach, yn ddi-os oedd brenin ei enwad yn y cyfnod, ond roedd 'Druisyn' yn dywysog amlwg. Rwyf wedi symud yr erthygl wreiddiol o [[David 'Druisyn' Jones (gweinidog a llenor)]] i [[David Jones (Druisyn)]] ac wedi ei wella. Mae llawer iawn fwy gallwn ychwanegu ato, ond rwy'n gobeithio bod y pwt o ychwanegiad yn ddigon i berswadio Robin o haeddiant lle Druisyn yn ein harlwy [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:20, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) : Pwrpas Tudalenau Sgwrs ar ein herthyglau yw rhoi lle i drafodaethau fel hyn, Alwyn, neu bydd y Caffi'n boddi gyda manion. : Drwy greu erthygl newydd sbon ac ailgyfieriad, dyw 'Hanes yr Erthygl', bellach, ddim ar y dudalen newydd. Mi wnai gynnwys pwt yn fano i gywiro hyn. Er mwyn cadw'r erthygl wreiddiol, y dull arferol yw symud y dudalen a thrwy wneud hyn mae hanes y dudalen (a phwy a'i chreodd) yn mynd gyda hi. : Amlygrwydd. Doedd yr erthygl ddim yn cynnwys y wybodaeth ti'n ei nodi fod Druisyn yn nodedig am fod yn 'dywysog amlwg ei enwad'. Ond dyw'r erthygl newydd ddim chwaith. Heb gyfeiriadaeth i ffynhonnell solad, gall person ddim fod yn nodedig. Mae ein polisi ([[Wicipedia:Amlygrwydd]]) yn nodi'r meini prawf. Efallai fod y dyn yn nodedig, ond doedd yr erthygl fel ag yr oedd ddim yn dweud hynny. Er enghraifft pe bai'r erthygl Wici ar Druisyn wedi nodi fod erthygl arno yn y [[Y Bywgraffiadur Cymreig]] (a chyfeiriad i'r wefan honno) yna byddai'n nodedig. : 'Wicibobl' - doedd gen i ddim i'w wneud gyda'r prosiect yma, Alwyn, ar wahan i awgrymu (gydag eraill) fod angen mwy o gnawd ar yr erthyglau. Prosiect y LlyfrGen ydoedd. :Yn olaf, wnes i [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=David_%27Druisyn%27_Jones_%28gweinidog_a_llenor%29&diff=14344960&oldid=14344922 ychwanegu'r Nodyn ar yr erthygl gyda mwy nag un rheswm]: ''Dim byd yn nodedig. Dim cyfeiriadaeth. Dim Categori. Ddim chwaith yn cyrraedd y lleiafrif sydd ei angen (2 baragraff) a dim gwybodlen.'' Nid fod y gwrthrych yn nodedig yn unig. Cofion cynnes... Robin - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:50, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) ::{{Ping|Llywelyn2000}}{{Ping|AlwynapHuw}} Pan welais i'r erthygl wreiddiol, deallais fod nodyn Robin yn golygu bod ganddi nifer o broblemau yr oedd angen eu datrys cyn iddi gyrraedd safon dderbyniol. Un ohonynt oedd nad oedd yn egluro pam roedd Druisyn yn nodedig. Edrychais i o gwmpas i weld a oedd ateb cyflym, ond heb lwyddiant. Ac yn awr mae Alwyn wedi gwneud gwaith gwych i ddangos yr union beth roedd Robin yn chwilio amdano. Felly gweithiodd popeth yn y ffordd y dylai. Pan oeddwn i'n ennill fy mywoliaeth fel golygydd, fy arwyddair oedd: "Ni allaf i obeithio gwneud y llyfr hwn yn berffaith, ond gallaf i geisio ei wneud yn well." A dyna'r cyfan y gallwn ni ei wneud gyda phrosiect mor enfawr â Wicipedia: daliwch ati a brwydro yn erbyn y talcen caled. Diolch i bawb am eu hymdrechion! Dafydd [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:58, 3 Rhagfyr 2025 (UTC) :::Rhoddodd rhywun nodyn uwch ben yr erthygl yn fwgwth ei ddileu. Mi ysgrifennais i erthygl deg am yr wrthrych, ac rwy'n cael fy meirniadu! Naw wfft i'r fath nonsens! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:13, 4 Ionawr 2026 (UTC) == Gêm fach Wiki ar gyfer y cyfnod Dolig? == Chwilio am rywbeth ymlaciol i wneud ar Wiki dros y cyfnod Dolig? Neu rywbeth hawdd i ddenu eraill i gyfrannu i'r bydysawd Wici? Beth am chwarae "The Distributed Game"? (lot gwell na Monopoly!) Mae'n gêm sy'n wedi cael ei chreu er mwyn cyfateb erthyglau a chategorïau Wici newydd gyda gwrthrychau Wikidata ac mae'n bosib cyfatebu erthyglau ar Wicipedia Cymraeg gyda'r gwrthrych perthnasol ar Wikidata - dolen yma https://wikidata-game.toolforge.org/distributed/#game=82&opt={%22type%22%3A%22cy%22}. Darllenwch y crynodeb o'r erthygl Cymraeg a phenderfynu os mae'n ynghylch y gwrthrych Wikidata neu na (neu ddewis "Skip") Rhywbeth hawdd i wneud o'r soffa am Wicipedwyr brwdfrydig ond yn hefyd yn addas am siaradwyr Cymraeg llai hyderus neu ddysgwyr achos y cyfan sy'n eu hangen yw digon o Gymraeg i wybod os bydd y crynodeb yn berthnasol i'r gwrthrych Wikidata ac mae opsiwn i hepgor os dydyn nhw ddim yn deall. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:39, 23 Rhagfyr 2025 (UTC) :Welais i'r neges isod mewn un o'r grwpiau Wiki Telegram ddoe gan y crëwr o "The Distributed Game" :''"Just to note the amazingness of the Welsh community, there are now 0 potential matches for cywiki in the game! (until more articles are created...)"'' :Jobyn gwych pawb! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 11:24, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Allan o Hawlfraint 01/01/2026 == Ar y cyntaf o Ionawr pob blwyddyn bydd llyfrau awduron a fu farw dros 70 o flynyddoedd namyn ddiwrnod yng nghynt yn dod yn rhydd o hawlfraint. Ar Ddydd Iau bydd gweithiau'r awduron Cymraeg isod, a fu farw ym 1955, ymysg y rhai sydd yn dod yn rhydd o hawlfraint: *James Ifano Jones (Ifano), Llyfrgellydd *[[William Ambrose Bebb]]—tua 20 o lyfrau *[[Edward Morgan Humphreys]]—Dirgelwch yr anialwch (1911), Rhwng rhyfeloedd (d.d.); Yr etifedd coll (d.d.); Y llaw gudd (1924); Cymru a'r wasg (1924); Dirgelwch Gallt y Ffrwd (1938); Detholiad o lythyrau'r hen ffarmwr (1939); D. Lloyd George (1943); Ceulan y Llyn du (1944); Y wasg yng Nghymru (1945); Gwŷr enwog gynt, 1 (1950); Profiadau golygydd (1950); Gwŷr enwog gynt, 2 (1953); *[[David Bowen (Myfyr Hefin)]]—Oriau Hefin (1902), Emynau pen y mynydd (1905) Cerddi Brycheiniog (1912). Llyfrau coffa ei frawd [[Ben Bowen]] *[[Thomas Jones (1870-1955)|Thomas Jones]]—Cerrig milltir (1942) a nifer o lyfrau Saesneg *John Pierce—Tri mewn trybini (1933), Dan lenni'r nos (1938), Blacmel (1946) *William Philip Jones—esboniadau *[[Robert Dewi Williams]]—Clawdd Terfyn, *[[Gwilym Davies]]—Y Byd ddoe a heddiw [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:41, 30 Rhagfyr 2025 (UTC) == British Newspaper Archive newydd ei ychwanegu at Lyfrgell Wicipedia == Rwyf wedi sôn am Lyfrgell Wicipedia o'r blaen, adnodd o ffynonellau academaidd ac eraill sydd yn costio lawer i danysgrifio iddynt, fel arfer, ond sydd ar gael am ddim i olygwyr cyson safleoedd Wici. Adnodd newydd sydd wedi ychwanegu at yr arlwy yw ''"The British Newspaper Archive"'' sydd yn cynnwys nifer o bapurau newyddion lleol a Phrydeinig hyd at 1999. Trysor os am ysgrifennu erthyglau am bobl neu ddigwyddiadau hyd at chwarter canrif yn ôl! Mae modd cael tanysgrifiad i'r llyfrgell os: *Mae gennych gyfrif sydd o leiaf 6 mis oed *Rydych wedi gwneud o leiaf 500 o olygiadau i brosiectau Wikimedia *Rydych wedi gwneud o leiaf 10 golygiad i brosiectau Wikimedia yn ystod y mis diwethaf *Nid ydych wedi'ch rhwystro rhag golygu prosiect Wikimedia ar hyn o bryd Mae'n wirioneddol werth chweil cael mynediad i'r llyfrgell gweler https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ am fanylion [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 05:09, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Dw i wedi clywed dipyn am hwn ond erioed wedi tanysgrifo / cofrestru. Bydd dy ddolen ac esboniad yn arbed hanner awr! Diolch o galon. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:24, 6 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am hwn Alwyn. Rwy wedi bod yn defnyddio Newsbank drwy gofrestriad y Llyfrgell Gen. Oes angen cofrestru ar wahan i'r "British Newspaper Archive" felly, er fod y ddolen yn dechrau o Lyfrgell Wicipedia? Un peth anffodus rwy wedi sylwi yw diffyg deunydd papurau fel y Western Mail o'r 1980au/1990au. Mae stwff o 2000 ymlaen i gael yn electronig drwy Newsbank, a mae yna sganiau hen iawn ar gael ond dim byd yn y canol. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 13:31, 6 Ionawr 2026 (UTC) ::Ar y cyfan mae'r papurau newyddion sydd ar gael trwy docyn darllen LlGC yn deitlau mawr Prydeinig, y ''Times'', y ''Guardian'', y ''Daily Mirror'' ac ati. Mae British Newspaper Archive efo mwy o bapurau rhanbarthol a lleol megis ''Daily Post'', ''Western Mail'' a rhai lleol fel y ''North Wales Weekly News'', ''Cambrian News'', ''Cardiff Post''. Mae rhai o bapurau Cymraeg yno hefyd ''Y Dydd'' yr ''Herald Gymraeg'' ac ati (ond nid ''Y Cymro'' ysywaeth). Mae Llyfrgell Wicipedia hefyd yn cynnwys mynediad at safleoedd fel NewspaperARCHIVE.com, efo papurau o'r UD a Chanada a Newspapers.com (rhan o deulu Ancestry.Com) sydd â phapurau o bob gwlad ac iaith. [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 01:24, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Categoriau ac Isgategoriau == Gweler dudalen sgwrs y Cateogri "Cerddi Cymraeg" (sorri, ddim yn siwr sut i greu dolen i dudalen sgwrs cateogri. Dwi'n meddwl bod hyn yn gwestiwn all fod yn berthnasol at lawer o bethau eraill heblaw cerddi, sef unrhywbeth y gellir ei osod o fewn uwch-gategori ac hefyd is-gategori. I grynhoi fy sylwadau yna: mae rhai cerddi ar wicipedia yn yr uwch gateori "Cerddi cymraeg" a rhai wedyn dim ond mewn is-gategoriau e.e. "Cerddi cymraeg am farwolaeth", "Pryddestau", "Cerddi Cymraeg o Gymru" ac ati, a llawer ohonynt yn y ddau. Rydw i wedi rhoi pob cerdd dwi wedi creu tudalen iddi yn yr uwchgategori (a weithiau'r isgategoriau hefyd) gan fy mod i'n ''gweld budd mewn cael un rhestr gynhwysfawr o bob cerdd cymraeg â thudalen iddi ar wicipedia'', nad yw'n bodoli ar hyn o bryd. Ond mae defnyddiwr eraill wedi symud rhai o'r cerddi allan o'r uwch-gategori yna. Oes consensws?--[[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 08:14, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Dyma ddolen i'r tudalen: [[Sgwrs Categori:Cerddi Cymraeg]]. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 14:49, 9 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch. @[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] oedd yr defnyddiwr symudodd 'Y Gorwel' - tybed a fyddent yn fodlon eglur eu rhesymeg? [[Defnyddiwr:Figaro-ahp|Figaro]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Figaro-ahp|sgwrs]]) 15:07, 9 Ionawr 2026 (UTC) ::Diolch Figaro, rydw i wedi ymateb ar y dudalen sgwrs. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 22:55, 9 Ionawr 2026 (UTC) == Digwyddiadau ym mis Ionawr == Blwyddyn Newydd Dda pawb! Gobeithio gawsoch chi gyd amser i ymlacio a mwynhau dros y Nadolig. Dwi'n gwybod am ddau beth Wiki sy'n digwydd dros fis Ionawr gyda chysylltiad i Gymru neu'r Gymraeg (ond os mae mwy yn digwydd dwi'n mwy na hapus i gefnogi neu hybu nhw - rhowch wybod i fi)! '''Dydd Sadwrn 17eg Ionawr AR-LEIN (ail-drefnwyd o'r 6ed Rhagfyr)''' - “[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Revitalizing_UK_History_2 Revitalising UK history 2]” - digwyddiad sy’n bwriadu at ychwanegu a chyfieithu labeli a disgrifiadau eitemau Wikidata i nifer o ieithoedd gwahanol yn gynnwys Cymraeg. (Ond yn anffodus, dyma'r un amser â "[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Navigating_challenging_topics;_Creating_a_toolkit_for_supporting_editors Navigating Challenging Spaces]", digwyddiad arall ar-lein.) '''Dydd Iau 22ain Ionawr yng Nghaerdydd''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/Meetup/Cardiff/6/cy Wiki Meet Up yn Bru Coffee] (Heol y Frenhines) 6yh Rydym hefyd yn chwilio am wirfoddolwyr i helpu gyda [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales Wiki Loves Folklore] sy'n dechrau 1af Chwefror. [https://docs.google.com/document/d/1Pb481WON3dLHmhieouTklMkeBUQs7GywK-pFyh8Wg1s/edit?tab=t.0 Fwy o wybodaeth yma] neu cysylltwch fi ar gemma.coleman@wikimedia.org.uk. Ac i orffen, dyma'r ddolen i'r [https://mailchi.mp/71293f340a72/z6dydykmbj-5239135 cylchlythyr Ionawr] ar gyfer unrhyw un sy ddim wedi tanysgrifio ond hoffwn gael y gwybodaeth [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:37, 7 Ionawr 2026 (UTC) == Enwau gwledydd? == Tybed gai holi ynglŷn â phwy sydd wedi penderfynu cael enwau gwledydd de Amercia wedi'u sillafu mewn Cymraeg ffonetig reit od? EE Feneswela, Tsile, Wrwgwái etc. Heblaw am fod yn ddryslyd ac anghyfarwydd i ddefnyddwyr Wicipedia, onid hyn i gyd yr un fath o beth a sillafu "Caernarfon" yn "Karnarvon" gyda "K" a "V" - fyddai ddim yn dderbyniol i ninnau?? Oni fyddai'n dangos parch i bobloedd y gweldydd yno i ddefnyddio'r enwau fel sydd yn eu hiaithoedd nhw, EE "Venezuela"? Hyd y gwyddai i, unig wlad de America gydag enw Cymraeg sy wedi datblygu’n naturiol ydy "Yr Ariannin". Yn sicr does 'na'r un siaradwr Cymraeg sy'n galw prif ddinas Rwsia yn "[[Moscfa]]"??? Neu os am gadw at y defn yno, I fod y gyson, dylai "Buenos Aires"  troi'n "Bwenos Eires", "Chicago" yn "Tsicago" a "Leipzig" yn "Leibtsich"? ''-- Mae ddrwg iawn gennyf swnio fel swnyn!! Mae Wicipeida yn hollol wych... a llawer o ddiolch i bawb am eu holl waith ffantastig!'' Llawer o ddiolch Huw [[Defnyddiwr:Huw P|Huw P]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Huw P|sgwrs]]) 19:53, 11 Ionawr 2026 (UTC) :Haia Huw, a diolch am dy gwestiwn a'th bryder. Os oes un maes sydd wedi rhannu cymuned WP dros y blynyddoedd, yna dyma fo!!! Ond, mae angen ail-godi'r peth, wrth gwrs, a newid cyfeiriad os oes angen. :Mae enw pob gwlad yn cael ei ystyried ar dudalen Sgwrs y wlad honno. Cymer olwg rai ohonynt yn gyntaf. :Dyma ein polisi: [[Wicipedia:Arddull#Gwledydd]], sydd wedi esblygu dros yr ugain mlynedd diwethaf a dyma dabl gyda ein henw dethol yn y golofn olaf: [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. :Efallai erbyn hyn fod angen hefyd colofn arall yn y tabl uchod: colofn i waith Comisiynydd y Gymraeg ac Uned Ddata a Chyfnewid, Llywodraeth Cymru; roedd [[Dylan Foster Evans]] yn rhan o'r gwaith hwn ac mae'n golygu yma bob yn hyn a hyn dan yr enw {{u|Troellwr}}. Byddai hyn yn fan cychwyn da: colofn newydd (yr olaf ond un o'r dde), gyda'u hawgrym nhw. Yna trafodaeth cyffredinol yma yn y Caffi. Dyna fy awgrym, ond mae gan lawer iawn ddiddordeb yn yr hyn rwyt ti'n ei godi, dwi'n siwr! :Bydd barod! Rwan ta, gad i mi nol ecsoset neu ddau... :Cofion cynnes - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 20:43, 11 Ionawr 2026 (UTC) ::Heia Huw. Mae pwnc enwau gwledydd yn ddadl hen iawn ar Wicipedia (cafwyd y trafodaethau cyntaf dros 20 mlynedd yn ôl!). Bu sawl defnyddiwr o blaid dilyn safonau'r drefn addysg ar y pryd (Yr Atlas Cymraeg Newydd), sy'n defnyddio'r ffurfiau brodorol gan amlaf (ac eithrio enwau cyffredin iawn megis Ffrainc a'r Aifft, wrth gwrs), a defnyddwyr eraill o blaid ffurfiau wedi eu Cymreigio, yn enwedig os oedd enghreifftiau o'r ffurfiau hynny mewn geiriaduron, gwefannau a thestunau Cymraeg. Cafodd yr atlas ei feirniadu am ambell dewis rhyfedd megis "Ukrain" a "Slovenija". Am ddeng mlynedd gyntaf y prosiect, nid oedd cysondeb. [[Sgwrs:Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg|Yn 2013, cytunwyd ar bolisi]] o dderbyn sillafiad [[Geiriadur yr Academi]] (sy'n llawn esiamplau megis Feneswela ac Wrwgwái), ac i ddefnyddio ffurf ffonetig os nad yw'r enw yn y geiriadur. ::Bellach, fel y noder Llywelyn, mae Llywodraeth Cymru argymell [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr ei hun] ar gyfer enwau gwledydd yn Gymraeg, gan gynnwys nifer o enwau nad ydynt yn Yr Atlas Cymraeg Newydd (e.e. Affganistan, Ciwba, Mecsico, Wcráin), ac mewn ambell achos hyd yn oed yn cadw'r ffurf Saesneg (Cape Verde, Philippines). ::Nid oes polisi ynglŷn â dinasoedd, taleithiau, ac ati. Fel rheol defnyddir y ffurf frodorol os nad oes enw Cymraeg traddodiadol, ond gall hyn fod yn ddewis ansicr os tybier y byddai darllenwyr Cymraeg yn fwy cyfarwydd â'r enw Saesneg neu Gymreigiad ohonno (e.e. Copenhagen/København, Prag[ue]/Praha, Belgrad[e]/Beograd). Yn achos Moscfa, [[Sgwrs:Moscfa|dyma'r sgwrs]] ynglŷn â'r enw (o ddeunaw mlynedd yn ôl). Mae croeso iti ail-agor trafodaeth am yr enw hwnnw. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 21:22, 11 Ionawr 2026 (UTC) :::Er fy mod i wedi bod yn golygu yma ers blynyddoedd bellach, wnes i ddim cymryd rhan yn y broses o ddewis y rhestr o enwau'r gwledydd. Dw i'n hoffi rhai o'r dewisiadau; mae yna eraill nad ydw i mor hoff ohonyn nhw. Does dim ots. Nid yw chwaeth bersonol yn fater o bwys mewn menter gydweithredol fel Wicipedia. Felly dw i wedi treulio oriau lawer yn ceisio sicrhau mai'r enwau yn y rhestr o ffurfiau dewisol yw'r rhai sy'n cael eu defnyddio ar ein tudalennau mewn gwirionedd. O ran pwnc fel hwn, does dim atebion perffaith – dim ond dewisiadau ymarferol ac anymarferol. Gadewch i ni beidio â newid dim oni bai bod angen dybryd amdano! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 23:02, 11 Ionawr 2026 (UTC) Byddai'n wych ychwanegu [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/enwau-gwledydd-sofran-html rhestr BydTermCymru] (hynny yw, rhestr y Llywodraeth a gyfeirir ato uchod) at [[Amrywiadau ar enwau gwledydd yn Gymraeg]]. (Dylem gasglu rhestrau fel yr un yma, [[Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd]], [[Enwau Cymraeg teyrnoedd Lloegr a Phrydain]], ac unryw rai tebyg at ei gilydd rywsut. Tudalennau cymorth ar gyfer golygwyr ydyn nhw yn y bôn, yn fy marn i. Efallai dylsent i gyd fod yn [[:Categori:Cymorth]], neu is-gategori newydd.) Mae'r [https://www.llyw.cymru/bydtermcymru/style-guide?keywords=gwladwriaethau&type=All esboniad o'r egwyddorion] ar gyfer 'enwau gwladwriaethau, tiriogaethau a chenhedloedd diwladwriaeth' yn Gymraeg sydd yn ''Yr Arddulliadur'' (rhan o wefan BydTermCymru) hefyd werth ei ddarllen. Er fy mod innau'n hoffi 'Moscfa', {{xt|Mosgo}} yw'r unig ffurf sydd yng ''Ngeiriadur yr Academi'' (os ydym am gael yr un agwedd at enwau lleoedd yn gyffredinol ag sydd gennym at enwau gwledydd). Nid oes ffurfiau yno ar gyfer [[Copenhagen]], [[Prag]] na [[Beograd]]. [[Defnyddiwr:Ham II|Ham II]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Ham II|sgwrs]]) 10:50, 24 Ionawr 2026 (UTC) :Cytuno, Ham: (neu 'Mosgo'). 'Moscow' fyddai dewis naturiol pawb bron' nododd Anatiomaros dro'n ol ar dudalen sgwrs y brifddinas. Oes dadl gref dros gadw 'Moscfa', os yw'r ffynonellau'n nodi nodi 'Mosgo'? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:14, 27 Ionawr 2026 (UTC) ::Parhad ar dudalen Sgwrs yr erthygl: [[Sgwrs:Moscfa]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:35, 25 Chwefror 2026 (UTC) == Wikimedia yng Nghymru 2026 - syniadau? == Fel rhan o drefnu fy ngwaith ar gyfer 2026, hoffwn glywed pa fath o gefnogaeth, digwyddiadau, prosiectau ac ati mae'r gymuned Wici eisiau eu gweld dros y flwyddyn nesaf. Dwi wedi creu [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] gyda rhai cwestiynau i ysgogi syniadau ond i unrhyw un sy'n casáu holiaduron, mae croeso mawr i chi e-bostio eich syniadau ataf (gemma.coleman@wikimedia.org.uk) neu, os oes gennych syniad / digwyddiad hoffech ei drafod yn fanwl, byddwn yn hapus i drefnu cyfarfod i weld sut gallaf helpu. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:56, 14 Ionawr 2026 (UTC) == Grokipedia == [https://grokipedia.com/ Dyma fo.] Angen gwerthuso / cymharu! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 17:55, 29 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch, Robyn. Dyma weledigaeth o'r dyfodol, a hynny'n un druenus. Mae'r canlyniadau Grokipedia'n edrych yn gredadwy, ond y tu ôl iddyn nhw mae agenda asgell dde Mr Musk. Nid gwybodaeth wrthrychol a gasglwyd gan ddeallusrwydd artiffisial o'r ffynonellau gorau yw hon. Mae erthyglau fel "Welsh Language Society" neu "Welsh Government" yn dechrau'n dda, ond, erbyn y diweddglo, maen nhw'n diferu gwenwyn, gan dynnu sylw at yr holl fethiannau ac agweddau negyddol ar y pwnc. Mae'r frawddeg ganlynol o'r erthygl "Llyn Celyn" yn rhoi blas o'r arddull: :::The slogan "Cofiwch Dryweryn" emerged as a enduring emblem, appearing in graffiti, publications, and roadside memorials, yet the event's portrayal as profound national trauma exceeds the empirical social disruption limited to a single valley's inhabitants. :Ac mae hynny'n datgelu'r gêm. Dim ond "portrayal" yw'r peth. Does dim teimlad dynol yma. Mae'n annynol, yn llythrennol. Mae'r diffyg cydymdeimlad hwn yn treiddio'r fenter. :Ac wyddoch chi beth? Byddai'n cymryd dim ond ychydig oriau i ddefnyddio cyfieithu awtomatig i drosi'r cyfan i'r Gymraeg (o ryw fath). [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 10:54, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::@[[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] Doedd gennyf ddim bwriad gwastraffu fy amser, ond mi wnaeth sylw @[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] fi'n chwilfrydig. Mae'r erthygl ar Gymdeithas Edward Llwyd yn hynod o hir, ac mae'r adran 'Impact an Legacy' efallai'n golrlywio eu llwyddiant, er yn nodi llwyddiannau yn daclus. Beth am tarodd oedd mai llun o Gomin Wikimedia oedd ffynhonnell un ffaith, ond yn wahanol i bob cyfeiriad arall, doedd dim modd clicio ar y ddolen yma - dyna beth yw ''petty''ǃ ::Es i wedyn i edrych ar erthygl am y Senedd, gan ddisgwyl mwy o 'gydbwysedd' yno. Beth am tarodd yno wedyn oedd nad oedd wedi cael ei ddiaddaru i adlewyrchu bod Laura Ann Jones a James Evans wedi newid eu lliwiau. Dyma wedyn sylweddoli sut mae erthyglau'n cael eu golygu/diweddaru - all unigolion ddim gwneud, ond gallant gynnig gwelliannau sy'n gweithio fel ''prompts'', a gweld as cânt eu derbyn neu eu gwrthod. Fel arall, dychmygaf bod y wici ei hun yn crafu'r we yn achlysurol i weld os bu newidiadau, ond o feddwl bod LAJ wedi gadael y Ceidwadwyr 6 mis yn ôl bellach, dydy o ddim yn digwydd yn aml debyg. ::O ran trosi'r wefan i ieithoedd eraill, gan fod cyfieithu peirianyddol yn reit galluog ers tro, er ddim yn hollol berffaith, mae'n dweud tipyn mai mewn un iaith yn unig, yr iaith fain, y mae ar gael. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:48, 30 Ionawr 2026 (UTC) :::Newydd ddarllen ymhellach, ac mae ymddengys bod o wedi cael ei ddiweddaru wedi mis Hydref 2025 i gynnwys canlyniad is-etholaid Caerffili, ond mae wedi methu'r ddau newid arall, ac mae wedi drysu'n llwyr ac yn meddwl y cafodd Mark Reckless ei ethol yn Aelod yn 2021. :::'''''Current composition as of 2025''''' :::''As of October 26, 2025, the Senedd comprises 60 members, with Welsh Labour holding 29 seats, Plaid Cymru 14, the Welsh Conservatives 16, the Welsh Liberal Democrats 1, and one independent member.[106][113] This distribution reflects the outcome of the 2021 election, adjusted for the October 23, 2025, Caerphilly by-election, in which Plaid Cymru's Lindsay Whittle captured the seat from Labour following the death of incumbent Hefin David, reducing Labour's total from 30.[113][114] No other changes to party representation have occurred since the 2021 results, which initially yielded Labour 30 seats, Conservatives 16, Plaid Cymru 13, Liberal Democrats 1, and independent Mark Reckless 1.'' [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:01, 30 Ionawr 2026 (UTC) :Rwy wedi ceisio defnyddio teclynnau fel chatgpt i wneud ymchwil ar y we a chreu erthygl Wicipedia yn hawdd. Yn anffodus doedd e ddim yn llwyddiant mawr. Roedd yna rhai ffeithiau cywir a rhai hollol anghywir. Mae yna dueddiad hefyd i gynhyrchu testun blodeuog, ail-adroddus a gormod o eiriau, a lliwio y testun gyda safbwynt olygyddol (er mai peiriant yw e) heb dystiolaeth. :Un o'r ffaeleddau mawr yw fod e'n cymeryd pob testun posib ar y we er mwyn ei gynnwys mewn un talp mawr driphlith draphlith. Mae hyn yn wahanol i ymchwilydd sy'n ceisio chwilio am fwy nag un ffynhonnell i croes-gyfeirio ffeithiau. Mae Grokipedia yr un fath a LLMs eraill. Er enghraifft fe edryches i ar erthygl [https://grokipedia.com/page/Dafydd_Hywel Dafydd Hywel], un wnes i sgrifennu o ymchwil gwreiddiol ar Wicipedia. Yn fersiwn Grokipedia mae yna bethau rhyfedd fel "Dafydd Hywel was deeply rooted in his family from Garnant, Carmarthenshire, where he drew significant support throughout his adult life, maintaining a stable and private personal existence alongside his professional commitments." Does dim llawer o synnwyr i'r frawddeg ond mae hwn yn rhith llwyr yn bennaf am nad oedd e'n gallu dod o hyd i wybodaeth bersonol. Mae e hefyd yn dweud fod Sharon Morgan yn nith iddo. Mae yna dudalen gan S4C yn dweud hynny, ond camgymeriad yw. Mewn cyfweliad sain gyda Radio Cymru mae hi'n dweud mai cefnder i'w mam oedd. :Mae'r cynnwys blodeuog o LLMs yn gallu bod yn gymorth i greu testun llai sych, ond mae angen gwirio pob ffaith o'r dechrau. Y peth gwaethaf am wn i gyda Grokipedia yw nad yw'n dangos Wicipedia fel ffynhonnell er fod e'n eitha amlwg fod y cynnwys o fan hyn wedi ei ddefnyddio yn y gymysgedd. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 16:16, 30 Ionawr 2026 (UTC) ::Gyda llaw, dyma ran o'r erthygl "Grokipedia" yn Grokipedia ei hun: ::::Elon Musk's longstanding criticisms of Wikipedia, particularly its perceived political and ideological biases and reliance on crowdsourced editing, served as key drivers for developing Grokipedia. Musk argued that Wikipedia had been influenced by what he termed the "woke mind virus," leading to skewed representations of facts, which motivated the pursuit of a top-down AI-curated encyclopedia to ensure more objective coverage. ::Ffordd arall o ddisgrifio'r "Woke Mind Virus" yw dangos cwrteisi, cydymdeimlad, a meddwl agored. Cyfarchion i'm cyd-ddioddefwyr o'r haint ofnadwy hwn. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:28, 30 Ionawr 2026 (UTC) Diddorol iawn! '''Diolch i bawb''' am wyntyllu hyn oll. O ran AI, efallai y dylem ei wahardd yn uniongyrchol o cy-wici; ein defnydd o law-a-llygad dynol sy'n gwneud Wicipedia'n unigryw, yn gymharol gywir ac yn Gymreig. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:07, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Doctor Cymraeg == Dwi'n meddwl y dylai fod erthygl am "Doctor Cymraeg", sef Stephen Rule, Wrecsam. Yn siaradwr ail iaith ei hun, mae wedi gwneud ymdrech enfawr i hyrwyddo'r iaith ac i helpu dysgwyr, ledled y byd ac o bob lefel, ac mae wedi cael ei anrhydeddu i'r Orsedd am hyn. Mae wedi bod erthyglau amdano yn y wasg Gymraeg. Mae ganddo 75,000 o ddilynwyr, yn ôl erthygl ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol a gyhoeddwyd y llynedd. Gallaf gadarnhau nad ydw i'n gysylltiedig â fe, heblaw am fy mod wedi siarad â fe'n fyr mewn digwyddiad cyhoeddus, felly dwi'n gobeithio nad yw'r awgrym hwn yn arwain at bryderon am wrthdaro buddiannau. Mae'n ddrwg gen i nad ydw i'n gwirfoddoli i'w hysgrifennu, ond mae'n awgrym y gallwch ei ystyried os nad ydych yn rhy brysur. Dwi'n siŵr bod yr erthyglau yn y wasg yn cynnwys digon o wybodaeth i seilio erthygl arni heb gopïo testun sy dan hawlfraint. Diolch yn fawr. [[Defnyddiwr:Gwyliau siocled|Gwyliau siocled]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gwyliau siocled|sgwrs]]) 03:39, 31 Ionawr 2026 (UTC) :Diolch am y proc. Mae wedi cael dipyn o sylw ar Radio Cymru, os yw hynny'n unrhyw fesur o ba mor nodedig yw person. Pam nad wyt am greu erthygl ar Stephen? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:04, 31 Ionawr 2026 (UTC) == Wici Diwylliant / Wici Llên Gwerin == Mae'r gystadleuaeth ffotograffiaeth "Wiki Loves Folklore" nawr wedi dechrau ac yn rhedeg tan 31ain Mawrth. Byddwn gwych i gael llwyth o luniau sy'n dangos ein diwylliant yma yng Nghymru neu i ddefnyddio'r lluniau sy'n wedi uwchlwytho i wella erthyglau yma ar Wicipedia. I gymryd rhan ewch i'r [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy tudalen cystadleuaeth Cymru ar Commons] neu i ddod o hyd lluniau i ddefnyddio, [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_from_Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Wales?uselang=cy ewch i'r categori ar Commons] am ysbrydoliaeth. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:59, 19 Chwefror 2026 (UTC) == Golygathon Art+Feminism, Machynlleth 7fed Mawrth == Haia! Am unrhyw un sy'n fyw ger Machynlleth mae golygathon yna wythnos nesaf ar 7fed Mawrth. [https://www.eventbrite.co.uk/e/artfeminism-wikipedia-editathon-tickets-1983536639484 Manylion llawn yma] ond byddai'n hyfryd i gwrdd ag unrhyw un sy'n gallu mynychu neu byddai unrhyw help gyda'r hybu'r digwyddiad yn derbyn yn ddiolchgar! [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 09:59, 25 Chwefror 2026 (UTC) :Cawson ni amser hyfryd dydd Sadwrn diwethaf yn y golygathon uchod - [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedia_UK_with_Sploj_and_Ennyn/Art_and_Feminism_Machynlleth_(March_2026)?enroll=Sploj dyma'r dashboard] sy'n dangos pa olygiadau wnaethon ni. Dydyn ni ddim cwblhau popeth felly os mae unrhyw un yma chwilio am ysbrydoliaeth am beth i olygu, dyma yw'r [https://docs.google.com/spreadsheets/d/14JNoyMT49q9MJKh3024IC7gTgdv8XGWqoO3G-hJeREg/edit?usp=sharing rhestr gwaith] y digwyddiad gyda thab ar gyfer tasgau Cymraeg. :Hefyd dwi'n wastad am hapus i gael esgus i gynnal digwyddiadau felly plîs rhowch wybod i fi am ba fath o bethau hoffech chi weld drwy fy [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIkeveIOc1NfnK_pyWDB6oYP3JwPCY9eEGU4n-IiGwBXRUsQ/viewform?usp=dialog holiadur byr] (cau diwedd y mis) neu anfon neges ataf i. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 16:14, 10 Mawrth 2026 (UTC) == Eco'r Wyddfa == Neges i'r gweinyddwyr - yn hanes y dudalen am Eco'r Wyddfa, fe welwch fanylion cyswllt ar gyfer nifer o bobl, fel yr oeddent yn 2009. Os gallwch waredu'r hen fersiynau dan sylw, byddai'n dda. Diolch yn fawr https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Eco%27r_Wyddfa&action=history [[Arbennig:Contributions/&#126;2026-90174-2|&#126;2026-90174-2]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:&#126;2026-90174-2|sgwrs]]) 22:41, 28 Chwefror 2026 (UTC) :Dwi ddim yn siwr os oes modd dileu yr hanes - dyna yw un o hanfodion Wicipedia, sef bod modd gweld pob fersiwn er tryloywder. Ceisiais ffordd o amglych hyn drwy ddileu'r erthygl cyfan a'i hailgreu gyda gwybodaeth y fersiwn diwethaf, ond mae'n dal i fod â [[Arbennig:Undelete/Eco'r_Wyddfa|dolen at hanes yr hen un]], gan fod enw'r erthygl union yr un fath. Efallai bod gan rhywun arall gynnig gwell, ond fy nghynnig arall fyddai dileu eto, ond defnyddio enw gwahanol i greu'r un nesaf, e.e. [[Eco'r Wyddfa (papur bro)]]. Wna i ddim gwneud dim byd nes bod eraill wedi cael cyfle i weld y neges hon. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:22, 5 Mawrth 2026 (UTC) ::Mae'r hanes wedi ei gyfyngu i Weinyddwr nawr fod ti wedi ei ail-greu Rhys. Rwy'n credu fod hi'n bosib newid gwelededd unrhyw fersiwn i wneud yr un peth, heb orfod ail-greu y dudalen. [[Defnyddiwr:Dafyddt|Dafyddt]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Dafyddt|sgwrs]]) 15:23, 15 Mawrth 2026 (UTC) == Angen pwyso ar Lywodraeth Cymru i newid rheol hawlfraint llyfrau Cymraeg == Cyhoeddwyd "Y Tri Chyfandir Deheuol" gan H. G Evans ym 1970, hyd y gwyddwn ni chafodd ei ail gyhoeddi. Maen llyfr pwysig, yr unig lyfr ar y pwnc i'w gyhoeddi yn y Gymraeg. Rwy'n nabod yr awdur, cefais blas y gansen ganddo pan oedd yn brifathro [[Ysgol y Gader]], ym 1971, rwyf bellach yn hen bensiynwr! Rwy'n credu bod Mr Evans dal ar dir y byw, gan hynny ni fydd ei lyfr ar gael i'w ail gyhoeddi gan [[Wicidestun]], [[Melin Bapur]] na neb arall tan o leiaf 2077 (gan obeithio pob iechyd i Mr Evans, yn hwyrach byth, o bosib). A dyma broblem rheolau hawlfraint fyd-eang sydd wedi eu seilio ar werthiant llyfrau Saesneg ac ieithoedd mawr eraill. Mae gormod o drysorau'r argraffwasg Cymraeg, ac ieithoedd lleiafrifol eraill yn cael eu colli o gylchrediad, oherwydd yr hawlfraint 70+ mlynedd ar ôl farwolaeth yr awdur. Rwy'n cefnogi hawlfraint awdur os oes werthiant ar y gwaith dros flynyddoedd lawer, ond os na ail gyhoeddwyd llyfr mewn 25 mlynedd, mewn iaith leiafrifol dylai ddod yn rhydd o hawlfraint, er mwyn cadw corpws llên a dysg ein ieithoedd! Pwynt sydd angen ei bwyso gan gefnogwyr yr iaith ar ein llywodrath nesaf! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 04:40, 19 Mawrth 2026 (UTC) :Ia, mae'n biti pan nad oes, yn anffodus, unrhyw werth masnachol bron i ddarn o waith, na chwaith unrhyw ymgais i'w ailgyhoeddi, er elw na fel arall. Sylwaf mai Gomer a'i gyhoeddodd. Ai y Lolfa sydd bellach yn gyfrifol am eu hôl-gatalog? Dwi ddim yn siwr os oes gan Lywodraeth Cymru y grymoedd i newid rheolau hawlfraint yn gyffredinol, ond fe allent a dylent wneud unrhyw arian grant i awduron neu gyhoeddwyr (drwy'r cyngor llyfrau) yn amodol ar ddefnyddio trwyddedau mwy agored. Fyddai hyn ddim help yn achos rhai sydd eisioes wedi eu cyhoeddi'n barod, wrth gwrs. Oni fyddai'n werth mynd at y cyhoeddwyr eu hunain? Wrth wneud chwiliad am ''Y Tri Chyfandir Deheuol'', des ar draws [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/y-traddodiad-rhyddiaith-yn-yr-ugeinfed-ganrif-geraint-bowen-gol ''Y Traddodiad Rhyddiaith yn yr Ugeinfed Ganrif'' – Geraint Bowen (gol.)], darlith o 1975 mae'r Coleg Cymraeg wedi ei digideiddio, sy'n cyfeirio athrawon at nifer o destunau Cymraeg gwerth chweil fyddai hefyd yn elwa o gael eu rhoi ar Wicidestun hefyd mae'n siwr petai modd. Efallai gallai hyn fod yn rhywbeth i @[[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] edrych arno (sori mod i wedi methu dyddiad cau dy holiadur, Gemma!) [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 14:08, 19 Mawrth 2026 (UTC) ::Rwy'n credu mai'r Lolfa bia Gwasg Gomer a S4C bia Hughes a'i fab, mae angen i ni, a'r llywodraeth pwyso arnynt i ryddhau llyfrau mwy na 25 mlwydd oed nad oes debyg iddynt i'w ail gyhoeddi i'r parth cyhoeddus. O roi nhw yn y parth cyhoeddus, does dim i'w rhwystro rhag eu defnyddio i greu adargraffiadau wedi eu diweddaru na chreu ffilmiau / rhaglenni'n seiliedig ar y gweithiau (o dan hawlfraint). Tristwch S4C a'u hawlfraint ar gynnyrch Hughes yw cynifer o storïau da, llyfrau ffeithiol da, llyfrau gwych i blant nad ydynt wedi eu troi yn gynnyrch teledu na ffilm! [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:01, 21 Mawrth 2026 (UTC) :::Yn dibynu ar eiriad yr hawlfraint, fel arfer, oni nodir yn wahanol, yr awdur bia'r hawliau. Gall drosglwyddo rhan neu'r cwbwl i'r cyhoeddwr pan fo'n arwyddo'r cytundeb. Os ydyw yna dywedir hynny yn y llyfr. O ran y Coleg Cymraeg, mae popeth mae nhw'n ei gomisiynu ers rhyw 12 mlynedd ar drwydded agored - ers i Marc Haynes, Wicipediwr Preswyl weithio gyda'r Coleg. Ond, wrth gwrs os mai ail-bobiad ydyw, fel yn yr achos yma, dyw'r egwyddor yma ddim yn berthnasol. Mi faswn i'n mynd ar ol Nia a Sian Bowen ayb a gofyn iddyn nhw'n garedig ei ryddhau, gan ddefnyddio system Comin i gofrestru'l hawlfraint (OTRS). Yr un peth gyda dy gyn-brifathro, Alwyn - ar ei ol o! Mae'r awdur (neu etifedd ystad yr awdur) yn bwysicach na'r wasg oherwydd os nad yw'r wasg wedi marchnata ac ail-gyhoeddi'r llyfr yn y degawd diwethaf, yna mae'r hawliau'n syrthio i ddwylo'r awdur neu ei ystad. Cytuno y byddai nawdd / arian i fynd ar ol awduron / gweisg yn beth da, a chydweithio efo Llywodraeth Cymru hefyd - swydd Wicipediwr Preswyl yn y Llywodraeth o bosib? A dyna'r tro cyntaf i hyn ddigwydd, drwy'r byd! Mae Gareth Morlais (Ll. Cymru) yn gysylltiad da os am drafodaeth bositif am hyn. Gyda llaw, Alwyn, mi ges innau gansen - yn 1969 am wrthod canu ''God save the prince of Wales'. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 13:11, 23 Mawrth 2026 (UTC) ::::Does dim llawer i fi i ychwanegu i’r sgwrs. Dwi hefyd wedi gofyn fy rheolwr am gyngor, a beth ddwedodd hi oedd y ffordd gyflymaf yw i siarad â'r awdur (ble mae'n bosib ac yn briodol wrth gwrs!). Os ydyn nhw’n dal yn bia’r hawlfraint, efallai gallant nhw ryddhau'r llyfr o dan drwydded agored (ond fel nododd Robin, mae hyn hefyd yn dibynnu ar ei gontract gyda'r cyhoeddwr). Os yw hynny'n bosibilrwydd, gall y [[commons:Commons:Volunteer_Response_Team|VRT]] helpu. Nid yw hwn yn rhywbeth dwi’n gweithio arno ar y funud, ond os oes unrhyw un yma sy’n gweithio gyda gyhoeddwyr neu mewn sgyrsiau gyda chyhoeddwr sydd eisoes yn agored i’r syniad o newid eu telerau hawlfraint, byddwn yn hapus i siarad â nhw. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 10:13, 24 Mawrth 2026 (UTC) :::::Tra bod dal eisiau mynd ar ôl y cyhoeddwyr rhywsut, oni allai fod yn ''quick win'' petaem ni'n gallu darbwyllo ystad awdur sydd wedi'n gadael ni o fewn y 70 mlynedd diwethaf i ryddhau gwaith i'r parth cyhoeddus. Gallaf ddychmygu ambell i ddisgynydd eisiau i waith eu perthynas gael ei ddarllen yn eang, ond ddim yn siwr sut, a does chwaith ddim sicrwydd bydd copi caled (heb sôn am electronig) yn dal i fodoli pan gyrheddwn y trothwy 70 mlynedd, ac mae peryg na fyddai gan y genhedlaeth diweddarach yr un ymwybyddiaeth o bwysigrwydd neu arwyddocad y testun. O ystyried oed y bobl hyn, a fyddai llythyr agroed i bapurau bro a Golwg/Y Cymro yn ffordd dda o gysylltu efo nhw, a ddim yn rhy anodd i'w drefnu? [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 15:57, 24 Mawrth 2026 (UTC) ::::::Un o’r pethau dwi wedi bod yn meddwl amdano yw cynnig rhyw fath o "Meet Up" yn y Gymraeg ar-lein ar gyfer golygyddion Wicipedia. Gallai fod yn ffordd o gymdeithasu â golygyddion eraill ond gallai hefyd fod yn lle i drafod a threfnu pethau fel yr uchod. Oes diddordeb yma mewn i fi drefnu rhywbeth sy’n cael ei gynnal trwy’r Zoom Wikimedia UK yn yr wythnosau ymlaen? [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 12:25, 26 Mawrth 2026 (UTC) == Enwau misoedd yn y gyfeiriadaeth == Dw i newydd ddefnyddio BOT-Twm Crys i gyfieithu enwau'r misoedd o fewn y cyfeiriadau ar dros 520 o erthyglau. Dw i'n gwneud hyn bob rhyw 4 i 5 mlynedd, fel gwaith ty. Defnyddiwyd llaw a llygad ar bob un, rhag ofn i 'April Jones', 'Theresa May' a 'June Derry' gael eu Cymreigio! Os oes rhywun am eu gwiro, mae nhw yn [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/BOT-Twm_Crys fama]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 12:51, 23 Mawrth 2026 (UTC) :Efo 800,000+ o newidiadau, onid oes angen rhybydd a rheol (yn arbennig wrth gyfieithu) i sicrhau bod dyddiadau yn cael eu gwirio. A gan ei fod yn sicr bod y mwyafrif wedi dod o ddyddiadau o ffynonellau cyfieithiad, onid oes angen ymofyn gwirio ffynhonnell cyn ei ddefnyddio mewn cyfieithiad? (gan gydnabod fy mod i, o bosibl, yn un o'r pechaduriaid) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 03:08, 27 Mawrth 2026 (UTC) ::Ia, yn de? Dylai'r [[Cymhorthydd Cyfieithu]] wneud y job yn y fan a'r lle. A chytuno mai'r ffynonellau yw'r rhan fwyaf ohonyn nhw. Hen foi diog ydw i yn y bon (pechadur arall!), ac yn aml, mi wna i adael y dyddiadau hyn heb eu cyfieithu gan mod i'n gwybod y daw'r bot mewn blwyddyn neu ddau i wneud y job! Efallai y gallem drefnu (rhywsut) i fot redeg yn otomatig, yn ddyddiol. Sut? Dwn i ddim. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:47, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Defnyddio bot i sicrhau bod pob "Nodyn:" a "Templad" Wicipidia ar ein safleoedd eraill == Rwyf newydd wario dwy awr yn ceisio sicrhau bod pob nodyn a themplad ar gyfer creu [[Nodyn:Music]] ar gael ar Wicidestun, ond wedi methu efo "lula error at line . . ." A oes modd defnyddio'r bots i sicrhau bod pob un Nodyn a Themplad a phob css o Wicipidia ar gael i bob un o'n prosiectau Cymraeg eraill? A oes modd eu defnyddio i sicrhau bod pob nodyn a themplad a phob css o'r safleoedd Saesneg ar gael i'r safleoedd Cymraeg? Er enghraifft does dim modd creu tudalen awdur ar Wicidestun na Wiciddyfynnu, oherwydd methu canfod y nodynnau a'r templedi gan nad yw bôl y safleoedd wedi eu diweddaru ers blynyddoedd lawer, ac mae ceisio dal fynnu bron yn amhosibl! 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) [[Defnyddiwr:AlwynapHuw|AlwynapHuw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:AlwynapHuw|sgwrs]]) 02:36, 27 Mawrth 2026 (UTC) :O, Mam bach! Gofyn am help gyda'r broblem Lua ar dudalen sgwrs y Nodyn ble mae'n cael ei gadw. Mi faswn i'n meddwl fod nodion (templates) heb eu trawsgrifo o en i cy. Dw i'n cytuno y dylai eu copio i un prosiect olygu eu rhannu efo gweddill ein prosiectau, ond nid felly mae, ysywaeth! Efallai y gellid eu rhoi ar Meta, a'u tynnu i lawr i bob prosiect unigol, ac mae na waith ar hyn yn digwydd, ond does gen i ddim mo'r amser i ailgychwyn gyda dull newydd; ella y daw arall o holi yn y lle iawn? ee arian gan Lywodraeth Cymru i dalu am arbenigwr mewn codio i weithio gyda ni. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:54, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Sipsiwn a Romani == A fyddai'n well cyfuno'r tri erthygl [[Sipsi]], [[Roma yng Nghymru]] a [[Roma]]? Neu o leaif Sipsi a Roma? [[Defnyddiwr:Welbru|Welbru]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Welbru|sgwrs]]) 12:27, 8 Ebrill 2026 (UTC) :Pam? Onid oes gwahaniaeth? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 09:55, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Digwyddiadau dros y haf == Dw i jest wedi anfon mas y cylchlythyr ar gyfer Ebrill ([https://mailchi.mp/84ee2173a768/wales-mailing-list-rhestr-e-bost-cymru tanysgrifio yma], neu [https://us7.campaign-archive.com/?e=__test_email__&u=1f70a435f0deac187336f3ed1&id=3af963b65d weld y cylchlythyr yma]). Mae [[commons:Commons:Wiki_Loves_Earth_2026_in_Wales|Wici'r Holl Ddaear]] yn dechrau'n gynnar eleni felly am rheiny sy'n fyw ger Caerdydd bydd [[metawiki:Meetup/Cardiff/7|Meet Up briodol ar 17eg o Fai]]. Ym Mehefin mae gennym ni digwyddiad "[https://www.eventbrite.co.uk/e/queer-welsh-history-and-wikipedia-hanes-cwiar-cymreig-a-wicipedia-tickets-1986330352555?aff=oddtdtcreator&keep_tld=true Hanes Cwiar Cymreig a Wicipedia]". Byddwn i wrth fy modd i gynnal rhywbeth rhywle arall yn Gymru felly ga i dynnu'ch sylw i'r rhan ynghylch [[wmuk:Project_grants|grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr]]? Er enghraifft, yn anffodus dw i ddim gallu mynd i'r Eisteddfod eleni ond byddai'n wrth fy modd i gefnogi rhywbeth Wici yno (neu ar gyrion y brifwyl). Mae llwyth o wyliau Cymreig gyda chyfleoedd ac wrth gwrs, llawer o syniadau gwych ar gyfer prosiectau ar Wicipedia. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 14:42, 9 Ebrill 2026 (UTC) :Diolch am drefnu Gemma! Efallai y byddai cynnig costau yn help i godi'r niferoedd yng Nghaerdydd fory hefyd, fel ti'n awgrymu gyda Hanes yr Hoyw Cymreig a Wicipedia. Yn enwedig y dyddiau duon sydd o'n blaen oherwydd Trump a'i griw. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:03, 16 Ebrill 2026 (UTC) ::Sori - dw i ddim yn hollol siŵr os dw i wedi deall eich neges yn llwyr, felly os dw i wedi methu'r point isod, plîs dweud wrthyf i! I wneud fy ngorau i ymateb yn y cyfamser... ::Y peth bwysicach - i unrhyw un sy'n bwriadu dod, [[metawiki:Meetup/Cardiff/7/cy|mae'r Meet up yn digwydd '''mis nesaf''']] '''(Mai)''' nid yfory! Felly paid â throi fyny yfory, mae'r rhagolwg tywydd yn ofnadwy hefyd! (Well i aros gartref a golygu!) ::Yn ail - mae'r grantiau ar gyfer gwirfoddolwyr yn ar gael am bob math o ddigwyddiadau a syniadau am unrhyw beth perthnasol i Wici, nid jest digwyddiadau ynghylch materion LHDT+. Sori os oedd hwn ddim yn glir yn fy neges uchod! ::Mae modd i wneud cais am grant gwirfoddolwr i rhedeg Meet Up arbennig os bydd gwirfoddolwr sy'n awyddus i drefnu rhywbeth ac yn angen cyllid (e.e. mynediad i arddangosfa). Mae'r grantiau hyd at £250 ac fel arfer tua 2 neu 3 grantiau mewn blwyddyn yw'r terfyn. Felly dydyn nhw ddim rili  ar gael ar gyfer Meet Ups traddodiadol ble mae grwpiau yn gwrdd bob mis, ond maen nhw'n opsiwn. ::Fel mae'n digwydd, ges i sgwrs gydag un o fy nghyd-weithiwr am y syniad o dalu am gostau teithio i ddigwyddiadau Wiki am rai sy'n eisiau mynychu (nid jest y trefnwyr). Mae eisoes yn bosib defnyddio rhan o grant gwirfoddolwr i wneud hynny (ond does dim modd 'da ni ar hyn o bryd i wneud hwn lle nad oes grant gwirfoddolwr). Ond byddaf ofyn yn ein cyfarfod nesaf. [[Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|Gemma Coleman (WMUK)]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Gemma Coleman (WMUK)|sgwrs]]) 15:25, 16 Ebrill 2026 (UTC) :::Ie, mis i fory! Gyda 'byddai cynnig costau yn help' ro'n i'n golygu costau teithio, ie - i'r gwirfoddolwyr. Jyst meddwl y byddai nodi hynny'n ysgogi pobl i gymryd rhan. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 15:39, 16 Ebrill 2026 (UTC) == Trefn newydd yr Etholiad == Gyda threfn newydd Etholiad y Senedd, mae angen ystyried y wybodlen. Ar en-wici, dim ond enw'r etholaeth sydd ganddyn nhw; syml, dim angen ei newid. Mi wnes i greu system o switsys er mwyn rhoi mwy o wybodaeth - enw'r AS a'i blaid e.e. gw. [[Comins Coch]]. Oherwydd y bydd 6 enw o hyn ymlaen (a 6 enw plaid), mae'n fwy cymhleth ond mae nifer y switsys yn mynd i fod yn llai (16 swits / etholaeth). Dyma'r opsiynau, hyd y gwela i: A. Rhoi enw'r Etholaeth newydd yn unig. B. Rhestru'r 6 AS. C. Y ddau Sylwadau os gwelwch yn dda. Byddai'n wych cael Categori i bob un o'r 16 etholaeth ar bob lle (pentre, tref, dinas) er mwyn i'r bot osod yr uchod yn daclus ee Categori:Llefydd o fewn Bangor Conwy Môn. Mae rhai'n hawdd e.e. Môn, ond eraill yn anos e.e. Sir Caerffili. Byddaf wedyn yn gafael mewn bats / categori a'i bastio yn y bot. Bydd yn rhaid cyfnewid yr hen gategoriau hefyd ar yr un pryd (Replace CatX gyda CatY). Byddai'n braf hyfforddi rhywun iau i ddefnyddio'r bot (Auto Wiki Browser) e.e. dros Zoom; 1 i 1. Dim gwaith codio! Rhowch wybod. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 18:11, 21 Ebrill 2026 (UTC) :Da iawn ti am gychwyn ar hyn. Mae cael llawer o fanylion yn ardderchog, ond weithiau rydyn ni'n gwneud pethau sy'n anodd o ran cynnal a chadw. Felly mi fyddwn i o blaid opsiwn A. Mae llai o gyfle i bethau fynd o chwith. :Gan fy mod i hyd yn oed yn hŷn na thi, fydda i ddim yn tanysgrifio i'r hyfforddiant... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 11:17, 22 Ebrill 2026 (UTC) ::Baswn i o blaid opsiwn A hefyd ac am gadw pethau yn syml. [[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 10:07, 5 Mai 2026 (UTC) ;Corff yr erthyglau Mae [[Defnyddiwr:BOT-Twm Crys]] wedi cychwyn dileu'r paragraffau cyfan yng nghorff pob erthygl - pwy sy'n cynrychioli'r lleoliad yn Senedd Cymru a'r DU; gweler [[Bryngwyn, Ceredigion]] er enghraifft. Mae hyn yn dod a dyfnder cywici i lawr gryn dipyn, ond bid a fo am hynny! Y gwybodlenni a'r categoriau yn ystod y dyddiau nesaf! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 10:58, 5 Mai 2026 (UTC) : {{cwbwlhau}} : Rhowch wybod os ydw i wedi methu un! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) ;Yr etholaethau newydd Mae angen symlhau sut mae'r wybodaeth yn cael ei gyflwyno yn yr erthygl [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru]]; dylai 2026 ddod yn gyntaf. Neu / a chreu erthygl newydd ar y ffiniau / etholaethau newydd. Oes rhywun am wirfoddoli? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Dw i'n falch o helpu bob amser. Ond bydd angen iti ddweud wrtha i mewn geiriau unsill beth hoffet ti ei wneud... [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 08:42, 7 Mai 2026 (UTC) :Diolch! Beth am greu erthygl newydd: [[Etholaethau Senedd Cymru (Mai 2006 ymlaen)]]? Gelli gopio llawer o'r hyn sydd yn [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru#Cynigion diwygiedig (Rhagfyr 2024)]], gan gynnwys y tabl. Newid 'Cynigion diwygiedig' i Yr etholaethau terfynol (neu rhywbeth tebyg). Sorri, mae amser yn brin y dyddiau hyn. Diolch eto! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) ::O'r gorau! Byddaf i'n rhoi cynnig arni! [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 20:19, 7 Mai 2026 (UTC) ;Y(r) wybodlen Mi gychwynai efo'r symlaf: trefi. pentrefi a chymunedau yn newid o Ynys Môn i'r etholaeth newydd: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:10, 7 Mai 2026 (UTC) :Newidiwyd [[Aberffraw]]. Unrhyw sylwadau, neu ymlaen? A beth am y DU? Trafodaeth ar hwn ar ddiwedd yr etholiad ogydd. Un cam ar y tro! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:39, 7 Mai 2026 (UTC) ::Oes hefyd wedyn newid y swits: ::''<nowiki>aelod_cymru ={{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}}</nowiki>'' ?[[Defnyddiwr:Rhyswynne|Rhyswynne]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rhyswynne|sgwrs]]) 13:16, 7 Mai 2026 (UTC) :::Oes; disodli (replace ar AWB) yr hen gyda'r newydd e.e. [https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Bachau&diff=prev&oldid=14889072 fel hwn] Diolch Rhys! [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:02, 7 Mai 2026 (UTC) :::: Dw i wedi gorffen y cyntaf o'r 16 etholaeth: [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Aberconwy Ynys Môn]]. Dw i'n siwr y bydd man bentrefi heb eu newid, a chroeso i chi wneud hynny, neu aros tan fod holl etholaethau Cymru wedi eu botio (!) ac yna chwynu ac ychwanegu. Diolch am eich hamynedd. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 19:59, 7 Mai 2026 (UTC) ::::: Gallwch weld yr etholaethau sydd wedi'u gwneud yma - [[:Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]]. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 08:57, 8 Mai 2026 (UTC) i7ozh96swcq18j760p7jy70jm6qf1el 0 1008 14890644 14801090 2026-05-08T07:59:10Z Deb 7 14890644 wikitext text/x-wiki {{Mai}} '''8 Mai''' yw'r cant dau ddeg wythfed (128fed) dydd o'r flwyddyn yng [[Calendr Gregori|Nghalendr Gregori]] (129fed mewn [[blwyddyn naid|blynyddoedd naid]]). Erys 237 diwrnod yn weddill hyd diwedd y flwyddyn. == Digwyddiadau == [[Delwedd:News. V.E. Day BAnQ P48S1P12270.jpg|bawd|''Montreal Daily Star'': "Germany Quit", 7 Mai 1945]] * [[1648]] - [[Brwydr Sain Ffagan]] ger [[Caerdydd]] * [[1945]] - Diwrnod cyhoeddi diwedd [[yr Ail Ryfel Byd]] yn Ewrop wedi i luoedd arfog [[yr Almaen]] ildio'n ddiamod. * [[2025]] - Etholwyd [[Pab Leo XIV]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cvgq3q9wrlno|title=Americanwr wedi'i ethol fel Pab am y tro cyntaf|date=8 Mai 2025|website=BBC Cymru Fyw|access-date=9 Mai 2025}}</ref> == Genedigaethau == * [[1737]] - [[Edward Gibbon]], gwleidydd ac hanesydd (m. [[1794]]) * [[1753]] - [[Miguel Hidalgo y Costilla]], offeiriad Catholig a chwyldroadwr (m. [[1811]]) * [[1765]] - [[Marianne Kraus]], arlunydd (m. [[1838]]) * [[1884]] - [[Harry S. Truman]], Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. [[1972]]) * [[1885]] - [[Bob Owen, Croesor]], hanesydd, llyfrbryf ac achyddwr (m. [[1962]]) * [[1910]] - [[Mary Lou Williams]], cerddor jazz (m. [[1981]]) * [[1913]] - [[Sid James]], actor (m. [[1976]]) * [[1914]] - [[Romain Gary]], awdur (m. [[1980]]) * [[1916]] - [[Sylvia Sleigh]], arlunydd (m. [[2010]]) * [[1920]] **[[Tom of Finland]], arlunydd (m. [[1991]]) **[[Saul Bass]], dylunydd graffig (m. [[1996]]) [[Delwedd:Bærekraftsprisen 2018 (cropped).jpg|bawd|130px|dde|[[David Attenborough]]]] [[Delwedd:Evans, Jill-1665.jpg|bawd|130px|dde|[[Jillian Evans]]]] * [[1926]] **[[Don Rickles]], digrifwr ac actor (m. [[2017]]) **Syr [[David Attenborough]], darlledwr ac anthropolegwr * [[1929]] - [[Ana Hatherly]], arlunydd (m. [[2015]]) * [[1930]] - [[Heather Harper]], soprano (m. [[2019]]) * [[1935]] - [[Jack Charlton]], pel-droediwr (m. [[2020]]) * [[1937]] - [[Thomas Pynchon]], nofelydd * [[1943]] - [[Pat Barker]], nofelydd * [[1945]] - [[Mike German]], gwleidydd * [[1947]] - [[John Reid]], gwleidydd * [[1954]] - [[John Michael Talbot]], canwr ac gitarydd * [[1957]] - [[Eddie Butler]], chwaraewr a sylwebydd rygbi'r undeb (m. [[2022]]) * [[1958]] - [[Kevin McCloud]], dylunydd, awdur, newyddiadurwr a cyflwynydd teledu * [[1959]] - [[Jillian Evans]], gwleidydd * [[1968]] - [[Hisashi Kurosaki]], pel-droediwr * [[1970]] - [[Naomi Klein]], awdures * [[1973]] - [[Marcus Brigstocke]], digrifwr * [[1975]] - [[Enrique Iglesias]], canwr * [[1976]] - [[Ian Watkins (Steps)|Ian H. Watkins]], canwr * [[1987]] **[[Aneurin Barnard]], actor **[[Mark Noble]], pel-droediwr == Marwolaethau == [[Delwedd:Kamehameha I, portrait by James Gay Sawkins.jpg|bawd|130px|dde|[[Kamehameha I]]]] * [[1794]] - [[Antoine Lavoisier]], cemegydd, 50 * [[1819]] - [[Kamehameha I]], brenin Hawaii, oedran ansicr * [[1873]] - [[John Stuart Mill]], athronydd, 66 * [[1874]] - [[Zephaniah Williams]], siartydd, 79 * [[1880]] - [[Gustave Flaubert]], nofelydd, 58 * [[1895]] - [[Thomas Jones (Tudno)|Thomas Jones]], bardd, 51<ref>{{cite DWB|id=c-JONE-TUD-1844|title=JONES, Thomas Tudno, ('Tudno'; 1844-1895) clerigwr a bardd|author=Thomas Parry|access-date=8 Mai 2026}}</ref> * [[1903]] - [[Paul Gauguin]], arlunydd, 54<ref>{{cite book |last = Danielsson | first = Bengt |author-link=Bengt Danielsson |year=1965 |title=Gauguin in the South Seas |location=Efrog Newydd|language=en |publisher=Doubleday |url=https://books.google.com/books?id=u41CAAAAIAAJ |pages=265–276}}</ref> * [[1944]] - [[Ethel Smyth]], cyfansoddwraig, 86 * [[1982]] - [[Leonor Cecotto]], arlunydd, 62 * [[1988]] - [[Robert A. Heinlein]], nofelydd, 80 * [[1994]] - [[George Peppard]], actor, 65 * [[1999]] - [[Dirk Bogarde]], actor, 78 * [[2011]] - [[Jane White Cooke]], arlunydd, 98 * [[2012]] - [[Maurice Sendak]], nofelydd, 83 == Gwyliau a chadwraethau == * Diwrnod Buddugoliaeth yn [[Ewrop]] **Gwyliau cyhoeddus ([[Ffrainc]]) **Gwyl banc yn [[y Deyrnas Unedig]] ([[1995]], [[2020]]) * Diwrnod Rhyngwladol y Groes Goch a'r Gilgant Goch ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Dyddiau|0508]] [[Categori:Mai|Mai, 08]] eumavylx13gkf1lcokbz5l4z8z4fsi9 14890645 14890644 2026-05-08T08:01:57Z Deb 7 /* Marwolaethau */ 14890645 wikitext text/x-wiki {{Mai}} '''8 Mai''' yw'r cant dau ddeg wythfed (128fed) dydd o'r flwyddyn yng [[Calendr Gregori|Nghalendr Gregori]] (129fed mewn [[blwyddyn naid|blynyddoedd naid]]). Erys 237 diwrnod yn weddill hyd diwedd y flwyddyn. == Digwyddiadau == [[Delwedd:News. V.E. Day BAnQ P48S1P12270.jpg|bawd|''Montreal Daily Star'': "Germany Quit", 7 Mai 1945]] * [[1648]] - [[Brwydr Sain Ffagan]] ger [[Caerdydd]] * [[1945]] - Diwrnod cyhoeddi diwedd [[yr Ail Ryfel Byd]] yn Ewrop wedi i luoedd arfog [[yr Almaen]] ildio'n ddiamod. * [[2025]] - Etholwyd [[Pab Leo XIV]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cvgq3q9wrlno|title=Americanwr wedi'i ethol fel Pab am y tro cyntaf|date=8 Mai 2025|website=BBC Cymru Fyw|access-date=9 Mai 2025}}</ref> == Genedigaethau == * [[1737]] - [[Edward Gibbon]], gwleidydd ac hanesydd (m. [[1794]]) * [[1753]] - [[Miguel Hidalgo y Costilla]], offeiriad Catholig a chwyldroadwr (m. [[1811]]) * [[1765]] - [[Marianne Kraus]], arlunydd (m. [[1838]]) * [[1884]] - [[Harry S. Truman]], Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. [[1972]]) * [[1885]] - [[Bob Owen, Croesor]], hanesydd, llyfrbryf ac achyddwr (m. [[1962]]) * [[1910]] - [[Mary Lou Williams]], cerddor jazz (m. [[1981]]) * [[1913]] - [[Sid James]], actor (m. [[1976]]) * [[1914]] - [[Romain Gary]], awdur (m. [[1980]]) * [[1916]] - [[Sylvia Sleigh]], arlunydd (m. [[2010]]) * [[1920]] **[[Tom of Finland]], arlunydd (m. [[1991]]) **[[Saul Bass]], dylunydd graffig (m. [[1996]]) [[Delwedd:Bærekraftsprisen 2018 (cropped).jpg|bawd|130px|dde|[[David Attenborough]]]] [[Delwedd:Evans, Jill-1665.jpg|bawd|130px|dde|[[Jillian Evans]]]] * [[1926]] **[[Don Rickles]], digrifwr ac actor (m. [[2017]]) **Syr [[David Attenborough]], darlledwr ac anthropolegwr * [[1929]] - [[Ana Hatherly]], arlunydd (m. [[2015]]) * [[1930]] - [[Heather Harper]], soprano (m. [[2019]]) * [[1935]] - [[Jack Charlton]], pel-droediwr (m. [[2020]]) * [[1937]] - [[Thomas Pynchon]], nofelydd * [[1943]] - [[Pat Barker]], nofelydd * [[1945]] - [[Mike German]], gwleidydd * [[1947]] - [[John Reid]], gwleidydd * [[1954]] - [[John Michael Talbot]], canwr ac gitarydd * [[1957]] - [[Eddie Butler]], chwaraewr a sylwebydd rygbi'r undeb (m. [[2022]]) * [[1958]] - [[Kevin McCloud]], dylunydd, awdur, newyddiadurwr a cyflwynydd teledu * [[1959]] - [[Jillian Evans]], gwleidydd * [[1968]] - [[Hisashi Kurosaki]], pel-droediwr * [[1970]] - [[Naomi Klein]], awdures * [[1973]] - [[Marcus Brigstocke]], digrifwr * [[1975]] - [[Enrique Iglesias]], canwr * [[1976]] - [[Ian Watkins (Steps)|Ian H. Watkins]], canwr * [[1987]] **[[Aneurin Barnard]], actor **[[Mark Noble]], pel-droediwr == Marwolaethau == [[Delwedd:Kamehameha I, portrait by James Gay Sawkins.jpg|bawd|130px|dde|[[Kamehameha I]]]] * [[1794]] - [[Antoine Lavoisier]], cemegydd, 50 * [[1819]] - [[Kamehameha I]], brenin Hawaii, oedran ansicr * [[1873]] - [[John Stuart Mill]], athronydd, 66 * [[1874]] - [[Zephaniah Williams]], siartydd, 79 * [[1880]] - [[Gustave Flaubert]], nofelydd, 58 * [[1895]] - [[Thomas Jones (Tudno)|Thomas Jones]], bardd, 51<ref>{{cite DWB|id=c-JONE-TUD-1844|title=JONES, Thomas Tudno, ('Tudno'; 1844-1895) clerigwr a bardd|author=Thomas Parry|access-date=8 Mai 2026}}</ref> * [[1903]] - [[Paul Gauguin]], arlunydd, 54<ref>{{cite book |last = Danielsson | first = Bengt |author-link=Bengt Danielsson |year=1965 |title=Gauguin in the South Seas |location=Efrog Newydd|language=en |publisher=Doubleday |url=https://books.google.com/books?id=u41CAAAAIAAJ |pages=265–276}}</ref> * [[1944]] - [[Ethel Smyth]], cyfansoddwraig, 86 * [[1982]] - [[Leonor Cecotto]], arlunydd, 62 * [[1988]] - [[Robert A. Heinlein]], nofelydd, 80 * [[2011]] - [[Jane White Cooke]], arlunydd, 98 * [[2012]] - [[Maurice Sendak]], nofelydd, 83 * [[2020]] - [[Ritva Valkama]], actores, 87<ref>{{cite web | url = https://yle.fi/uutiset/3-11343860| title = Näyttelijä Ritva Valkama on kuollut| author = Strömberg, Jari| work = Yle Uutiset| date = 8 Mai 2020| publisher = Yleisradio Oy| location = Helsinki| access-date = 8 Mai 2020}}</ref> == Gwyliau a chadwraethau == * Diwrnod Buddugoliaeth yn [[Ewrop]] **Gwyliau cyhoeddus ([[Ffrainc]]) **Gwyl banc yn [[y Deyrnas Unedig]] ([[1995]], [[2020]]) * Diwrnod Rhyngwladol y Groes Goch a'r Gilgant Goch ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Dyddiau|0508]] [[Categori:Mai|Mai, 08]] 4trmi6qx193gzlxfj4wao2nr9t0me2r 0 1526 14890401 14883574 2026-05-07T19:35:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Arfon i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890401 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Arfon i enw'r AS}} }} :''Mae'r erthygl yma'n cyfeirio at Fangor, Gwynedd, gogledd Cymru. Gweler [[Bangor (gwahaniaethu)]] am leoedd eraill a elwir yn Fangor.'' Dinas a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Bangor'''. Mae ganddi boblogaeth o tua 15,000 (neu tua 21,735 gan gynnwys ei chyrion). Bangor yw dinas hynaf Cymru.<ref>{{Cite web|title=Bangor: Arddangosfa i ddathlu dinas hynaf Cymru|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/28739|website=newyddion.s4c.cymru|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|language=cy}}</ref> Mae [[Prifysgol Bangor]], Pontio ac [[Eglwys Gadeiriol Bangor]] yn y ddinas. Bangor yw canolfan [[Esgobaeth Bangor]] a sedd [[Esgob Bangor]]. Yr enw llawn tan yn ddiweddar oedd 'Bangor Fawr yn [[Arfon]]'. Yn yr 20g, cafodd Bangor sefydliad pellach, gan gynnwys pencadlys gogleddol y BBC yng Nghymru ac yn ystod y rhyfel, o 1941 i 1944, symudodd adran adloniant ysgafn y BBC o Lundain i'r dre.<ref>{{Cite book|title=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales|url=https://archive.org/details/welshacademyency0000unse|last=Davies, Jenkins, Baines, Lynch|first=John, Nigel, Menna, Peredur|publisher=University of Wales Press|year=2008|isbn=978-0-7083-1953-6|location=Cardiff|pages=[https://archive.org/details/welshacademyency0000unse/page/48 48]}}</ref> ==Daearyddiaeth== Mae rhannau hynaf Bangor yn gorwedd yn nyffryn [[Afon Adda]], sy'n wastadedd cyfyng rhwng dwy res o fryniau a red o'r gorllewin i'r dwyrain. Mae'r dyffryn yn agored i'r môr yn y dwyrain ar y bae bychan mewn braich agored o [[Afon Menai]]. Uwchlaw'r eglwys gadeiriol mae'r Stryd Fawr hir, gul, tra bod prif adeiladau'r coleg yn coronni'r bryn i'r gogledd. I'r de o'r ddinas mae bryn coediog, serth [[Mynydd Bangor]] yn codi i 300 troedfedd. I'r gorllewin rhed Ffordd Caernarfon allan o'r ddinas dan y bont reilffordd ar hyd dyffryn Afon Adda; yma mae [[Ysbyty Gwynedd]], nifer o stadau tai a datblygiadau siopau newydd gan gynnwys archfarchnadoedd mawrion. Rhwng Bangor ac [[Ynys Môn]], mae dwy bont: [[Pont Y Borth]] a [[Pont Britannia|Phont Britannia]]. Mae Pont Britannia yn fawr, gyda dwy lefel ar ben ei gilydd, ar y lefel uchaf mae ffordd geir, ac ar y lefel isaf mae rheilffordd. Adeiladwyd Pont y Borth gan Telford; hon oedd bont grog fwya'r byd ar un cyfnod ac mae'n gul, oherwydd ei hoed, a does dim caniatâd pasio arno. ==Hanes== [[Delwedd:Bangor Cathedral from Bangor Mountain.jpg|280px|de|bawd|Eglwys gadeiriol Bangor]] [[Delwedd:B a n g o r.jpg|bawd|Yn edrych draw o fynydd Bangor]] Yn ôl traddodiad sefydlodd [[Deiniol|Deiniol Sant]] fynachlog ([[clas]]) ar lannau Afon Adda yn y [[6g]]. Mae enw'r dref yn dod o'r gair '''bangor''', sef "clawdd plethiedig" neu'r tir a amgeir ganddo (llan). Cafodd Deiniol ei gysegru'n [[Esgob Bangor|esgob cyntaf Bangor]] gan [[Dyfrig Sant]] (''Dubricius''). Ymddengys fod y fynachlog a'r hen eglwys gadeiriol wedi parhau i sefyll hyd [[1071]] nes iddynt gael eu llosgi gan y [[Normaniaid]]. Ailadeiladwyd yr eglwys gadeiriol tua [[1102]] dan nawdd [[Gruffudd ap Cynan]], Brenin Gwynedd, ond iddi gael ei dinistrio unwaith yn rhagor gan luoedd y brenin [[John o Loegr]] yn [[1210]] pan ymosododd ar [[Teyrnas Gwynedd|Wynedd]]. Claddwyd Gruffudd ap Cynan a'i ŵyr [[Owain Gwynedd]] yn y gadeirlan. Fe'i adeiladwyd o'r newydd bron yn y [[13g]]. Ymwelodd [[Gerallt Gymro]] â Bangor yn ystod ei [[Hanes y Daith Trwy Gymru|daith trwy Gymru]] yn [[1188]]. Yn y [[13g]], sefydlwyd mynachlog fymryn i'r gogledd o'r hen dref gan [[Urdd y Dominiciaid]]. Ym [[1557]], sefydlwyd ysgol rad, sef [[Ysgol Friars, Bangor|Ysgol Friars]] ar y safle hwnnw. Mae'r ysgol yn parhau i fodoli, er ei bod wedi symud safle sawl gwaith. Yn raddol tyfodd tref fechan o gwmpas yr eglwys gadeiriol ond nid oedd yn llawer mwy na phentref tan ddiwedd y [[18g]] pan agorwyd [[chwareli llechi Penrhyn]] ac adeiladwyd porthfa newydd yn [[Abercegin]], fymryn i'r gogledd-ddwyrain o'r ddinas. Gydag agoriad ffordd newydd [[Thomas Telford]] (yr [[A5]] heddiw) ac wedyn [[Pont y Borth]] yn [[1826]] daeth Bangor yn ganolfan cludiant o bwys a datblygodd yn gyflym. Cyrhaeddodd y rheilffordd yn [[1848]]. Yn [[1883]] rhoddwyd siartr bwrdeistref i'r ddinas ac yn [[1885]] adnabuwyd [[Prifysgol Bangor|Coleg Prifysgol Gogledd Cymru]] â siartr brifysgol. [[Delwedd:AUOB (Cymru) and YesCymru National March for Independence at Bangor, Gwynedd, Wales on 7th Sept 2023 - Gorymdaith Bangor 14.jpg|bawd|chwith|300px|Rhan o Fangor o'r awyr yn ystod Gorymdaith Dros Annibyniaeth; 7 Medi 2023.]] Yn y [[1960au]] sefydlwyd yma'r gell gyntaf o [[Cymdeithas yr Iaith]] a arweiniodd y ffordd i weddill Cymru drwy greu ymgyrchoedd newydd dros y Gymraeg megis y frwydr dros Ysgol Uwchradd Gymraeg ym Mangor; yma hefyd yr argraffwyd copiau cyntaf o [[Tafod y Ddraig|Dafod y Ddraig]]. Gwelodd Bangor ddatblygiadau mawr yn yr 20g gyda nifer o dai yn cael eu codi ar ymyl y ddinas, yn arbennig ar y bryn lle saif y coleg (Bangor Uchaf) ac ar gyrion y dref ym Maesgeirchen. ==Pêl-droed== Mae [[C.P.D. Dinas Bangor|tîm y dref]] yn un o'r hynaf yng Nghymru gan iddo gael ei sefydlu yn 1876. Tan y 2000'au arferid chwarae ar gae "Ffarar Road".<ref>The Visitor, rhif 27, tudalen 6</ref> ==Y Pier== {{prif|Pier y Garth}} [[Delwedd:BangorPier7143293.jpg|250px|bawd|Pier y Garth o Fiwmaris]] [[Delwedd:Bangor town, watercolour.jpg|bawd|250px|Bangor, 1778]] Mae gan Fangor y [[pier]] ail hiraf yng Nghymru (y nawfed hiraf yng ngwledydd Prydain), sy'n ymestyn 1,500 troedfedd (472 medr) i Afon Menai. Fe'i lleolir tua hanner milltir i'r gogledd-ddwyrain o'r ddinas ei hun, yn ymyl '''Y Garth''', sy'n rhoi ei enw iddo'n swyddogol er mai fel '''Pier Bangor''' y mae'n cael ei adnabod gan bawb bron. Bu bron iddo gael ei ddymchwel yn [[1974]] oherwydd ei gyflwr ar y pryd. Ond gwrthwynebwyd y cynllun gan bobl leol ac erbyn hyn mae'r pier wedi cael ei drwsio (rhwng [[1982]] a [[1988]]) ac yn adeilad rhestredig Graddfa II. ==Porth Penrhyn== Ar ochr ddwyreiniol y ddinas ar lan [[Afon Menai]] mae porthladd bychan [[Porth Penrhyn]], oedd o bwysigrwydd mawr yn y [[19g]] fel porthladd i allforio llechi o [[Chwarel y Penrhyn]]. ==Ysgolion== Yr ymgyrch dros ysgol uwchradd Gymraeg i Fangor (a Llandudno) oedd ymgyrch gyntaf [[Cymdeithas yr Iaith Gymraeg]] (1963); cangen Bangor oedd y gyntaf drwy Gymru.<ref>[http://www.owainowain.net/ygymdeithas/addysg/dyddlyfroo.htm Gwefan [[Owain Owain]]]</ref> Dyma'r ysgolion fel ag y maent heddiw: *[[Ysgol y Garnedd|Ysgol Gynradd y Garnedd]] *Ysgol Gynradd y Faenol *Ysgol Gynradd Glanadda *Ysgol Gynradd Hirael *Ysgol Gynradd Cae Top *[[Ysgol Tryfan|Ysgol Uwchradd Tryfan]] *[[Ysgol Friars, Bangor|Ysgol Uwchradd Friars]] *Ysgol Breifat Bangor *Ysgol Breifat St. Gerrards Bu Ysgol Gymraeg St. Pauls yma am gyfnod, cyn Ysgol y Garnedd. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] ym Mangor ym [[1890]], [[1902]], [[1915]], [[1931]] a [[1971]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1890]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1902]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1915]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1931]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor a'r cylch 1971]] ==Cludiant== Mae gan Bangor orsaf ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] sy'n ei chysylltu â [[Caergybi|Chaergybi]] a [[Caer|Chaer]]. Yn ogystal, Bangor yw prif echel rhwydwaith bysus y rhan yma o Wynedd, gyda gwasanaethau niferus i bentrefi lleol a lleoedd eraill. Mae gwasanaeth cyflym y Traws Cambria yn cysylltu Bangor a [[Caerdydd|Chaerdydd]] trwy [[Aberystwyth]]. ==[[Gefeilldref]]== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Almaen}} - [[Soest (Yr Almaen)|Soest]] |} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bangor (pob oed) (16,358)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bangor) (5,801)'''|red|36.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bangor) (8285)'''|green|50.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bangor) (2,217)'''|blue|41.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Castell Penrhyn]] * [[C.P.D. Dinas Bangor|Clwb Pêl-Droed Dinas Bangor]] * [[Deiniol]] * [[Eglwys Gadeiriol Bangor]] * [[Esgobaeth Bangor]] * [[Esgob Bangor]] * [[Prifysgol Bangor]] * [[Canolfan Pontio]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.bangorcityfc.com/index.php?p=..1. Clwb Pêl-droed Dinas Bangor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060831144443/http://www.bangorcityfc.com/index.php?p=..1. |date=2006-08-31 }} * {{eicon en}} [http://www.citizens-choice.co.uk Citizen's choice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190709084541/http://www.citizens-choice.co.uk/ |date=2019-07-09 }} Gwefan answyddogol Clwb Pêl-droed Dinas Bangor * [http://www.bangor.ac.uk/corporate/cymraeg/index.php Prifysgol Bangor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040221091027/http://www.bangor.ac.uk/corporate/cymraeg/index.php |date=2004-02-21 }} {{Trefi Gwynedd}} {{Dinas yng Nghymru}} {{Dinasoedd Y DU}} [[Categori:Bangor| ]] [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Dinasoedd Cymru]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] hik9cjrguidrvn8ug7cltw7t4ije0q9 0 1539 14890363 14781779 2026-05-07T18:02:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelodcynulliad = {{Swits Ynys Môn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890363 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa, sir, rhan | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelodseneddol = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:SirFôn.jpg|bawd|240px|Logo y Cyngor]] [[Delwedd:Isle of Angleseymap 1946.jpg|bawd|290px|Map OS o'r ynys o 1946]] Un o 22 [[prif ardal Cymru]] yw '''Ynys Môn''' ([[Saesneg]]: ''Anglesey'', [[Lladin]]: ''Mona''), sy'n [[sir]] ac [[ynys]] yng ngogledd-orllewin [[Cymru]]. Gwahenir yr ynys oddi wrth y tir mawr gan gulfor [[Afon Menai]]. Cysylltir y tir mawr â'r ynys gan ddwy bont, y bont wreiddiol, [[Pont y Borth]], a godwyd gan [[Thomas Telford]] ym [[1826]], a'r un fwy, [[Pont Britannia]], sydd yn cysylltu'r [[A55]] â'r ynys ynghyd â [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]]. Ymhlith yr ynysoedd llai o gwmpas arfordir Môn mae [[Ynys Gybi]], [[Ynys Seiriol]], [[Ynys Llanddwyn]] ac [[Ynys Moelfre]]. Dynodwyd arfordir yr ynys yn [[Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol]], ac mae [[Llwybr Arfordirol Ynys Môn]] yn mynd o'i chwmpas. Yn ôl y cyfrifiad diweddaraf roedd {{Poblogaeth WD}} o bobl yn byw ar yr ynys; yn 2011 roedd 57.2% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg (i lawr o 60.1% yn 2001).<ref>{{Cite web|url=https://www.ynysmon.gov.uk/documents/Dogfennau-Cy/Cyngor/Democratiaeth/Safonau-Iaith-Gymraeg/Strategaeth-Iaith-Gymraeg-2016-2021.pdf|title=Strategaeth Iaith Gymraeg 2016-2021 - Fforwm Strategol Iaith Ynys Môn|website=Cyngor Sir Ynys Môn|access-date=2021-04-17|archive-date=2021-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417120244/https://www.ynysmon.gov.uk/documents/Dogfennau-Cy/Cyngor/Democratiaeth/Safonau-Iaith-Gymraeg/Strategaeth-Iaith-Gymraeg-2016-2021.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mentermon.com/wp-content/uploads/2018/01/PROFFIL-IAITH-MON-26-2-2021.pdf|title=Proffil Iaith: Darlun o sefyllfa’r Gymraeg ar Ynys Môn|date=Chwefror 2021|website=Menter Iaith Môn}}</ref> Er i rannau o'r sir gael eu Seisnigeiddio dros y degawdau diweddar wrth i bobl symud yno i fyw o Loegr a llefydd eraill, erys Môn yn un o gadarnleoedd yr iaith [[Gymraeg]] a gellir cyfrif rhan sylweddol ohoni yn rhan o'r [[Fro Gymraeg]]. Gweinyddir y sir gan [[Cyngor Sir Ynys Môn|Gyngor Sir Ynys Môn]] sydd â'i bencadlys yn [[Llangefni]]. [[Delwedd:CymruMon.png|bawd|canol|Ynys Môn yng Nghymru]] == Enwau'r ynys == Ymddengys enw'r ynys gyntaf mewn ysgrifen yng nghofnodion yr awduron clasurol yn ei ffurf Ladin fel ''Mona''. Dywed ysgolheigion enwau lleoedd nad oes eglurhad boddhaol ar ystyr yr enw "Môn", a'i fod yn ôl pob tebyg yn tarddu o wraidd cyn-Geltaidd. Mae enw Saesneg yr ynys o darddiad [[Y Llychlynwyr|Llychlynnaidd]], a cheir y cyfeiriad cynharaf at ''Anglesege'' yn [[1098]]. Ymddengys mai'r ystyr yw "ynys Ongull", lle mae Ongull yn enw person.<ref>Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, ''Dictionary of the Place-Names of Wales'' (Gwasg Gomer, 2007), t. 17</ref> Ceir nifer o enwau eraill ar yr ynys, megis ''yr Ynys Dywyll'' ac ''Ynys y Cedairn''. ==Daeareg a daearyddiaeth== [[Delwedd:Llanbadrig Church.jpg|bawd|230px|Eglwys Llanbadrig ar arfordir gogleddol Môn]]Daeth Ynys Mȏn i fodoli fel ynys rhwng 8,800 ac 8,400 mlynedd yn ôl, wrth i lefel y môr godi a'i gwahanu o'r tir mawr wrth ffurfio Afon Menai. ===Daearyddiaeth=== Gydag arwynebedd o 720&nbsp;km², Ynys Môn yw ynys fwyaf Cymru.<ref>[http://angleseynature.co.uk/introduction.html Angleseynature.co.uk]</ref> Hi yw'r bumed fwyaf o'r ynysoedd llai Ynysoedd Prydain, heb gynnwys dwy ynys fawr, sef Ynys Prydain ac Iwerddon. Mae bron y cyfan o'r ynys yn dir cymharol isel; y pwynt uchaf yw [[Mynydd Twr]] ar Ynys Cybi, 220 medr (722 troedfedd). Y pwyntiau uchaf ar y brif ynys yw [[Mynydd Bodafon]] (178 medr) a [[Mynydd Eilian]] (177 medr), tra mae [[Mynydd Parys]] ychydig yn is. O gwmpas y brif ynys, ceir nifer o ynysoedd llai. Y fwyaf o'r rhain yw [[Ynys Cybi]], ynys ail-fwyaf Cymru gydag arwynebedd o 39.44&nbsp;km² (15.22&nbsp;mi²), lle ceir tref fwyaf Môn, [[Caergybi]], ac sydd â [[Cob|chob]] yn ei chysylltu â'r brif ynys. Ymysg yr ynysoedd eraill mae [[Ynys Seiriol]], [[Ynys Moelfre]] ac [[Ynys Llanddwyn]]. Gwahenir yr ynys o'r tir mawr gan [[Afon Menai]], sydd tua 14 milltir o hyd. Mae lled y Fenai yn amrywio o lai na chwarter milltir ger [[Porthaethwy]], lle mae [[Pont Y Borth]] yn ei chroesi, a ger [[Llanfairpwll]] lle mae [[Pont Britannia]] yn ei chroesi, i tua 3 milltir a hanner yn ei rhan orllewinol, er ei bod yn culhau eto ger [[Trwyn Abermenai]] yn ei heithaf gorllewinol. I'r gogledd-ddwyrain o'r pontydd mae'r Fenai yn ymledu dros [[Traeth Lafan|Draeth Lafan]] rhwng [[Penmon]] ac [[Ynys Seiriol]] yn y gogledd a [[Penmaenmawr|Phenmaenmawr]] yn y de ac yn mynd yn rhan o [[Bae Conwy|Fae Conwy]]. Ceir nifer o lynnoedd naturiol, yn bennaf yng ngorllewin yr ynys, yn cynnwys [[Llyn Coron]], [[Llyn Traffwll]] a [[Llyn Llywenan]]. Mae dwy gronfa ddŵr fawr wedi eu creu, [[Llyn Alaw]] a [[Llyn Cefni]]. Cymharol fychan yw'r rhan fwyaf o afonydd Môn, sy'n cynnwys [[Afon Cefni]], [[Afon Alaw]] ac [[Afon Braint]]. Ceir nifer o [[Cors|gorsydd]] ar yr ynys hefyd. Ar un adeg, roedd [[Cors Ddyga]] yn ymestyn yr holl ffordd o [[Malltraeth|Falltraeth]] hyd at gyrion Llangefni, hanner y ffordd ar draws yr ynys. [[Delwedd:Anglesey County Council.svg|bawd|Tarian y Sir ers 1996]] ===Daeareg=== Yn [[Daeareg|ddaearegol]], mae llawer o greigiau Môn yn perthyn i'r cyfnod [[Cyn-Gambriaidd]]. Daw'r rhain i'r wyneb mewn pedair ardal: #Caergybi a [[Llanfaethlu]], #[[Aberffraw]] a [[Trefdraeth]], #[[Niwbwrch]], [[Y Gaerwen]] a [[Pentraeth]], #[[Glyn Garth]], rhwng [[Porthaethwy]] a [[Biwmares]]. Ystyrir fod Ynys Môn yn cynnwys yr amrywiaeth fwyaf o greigiau o'r cyfnod Neobroterosöig hyd y cyfnod Palalosöig (700–300 miliwn o flynyddoedd yn ôl) o fewn ardal fechan yng ngwledydd Prydain <ref>''Daeareg Ynys Môn - arweinlyfr maes'' t. 12</ref> Ceir creigiau iau mewn rhai mannau, yn arbennig creigiau Carbonifferaidd yn ne-ddwyrain yr ynys, yn cynnwys [[calchfaen]], er enghraifft yn ardal [[Penmon]].<ref>''Daeareg Ynys Môn - arweinlyfr maes'' t. 10-11</ref> Ym mis Mai [[2009]], dynodwyd Ynys Môn fel [[Geoparc]] gan [[UNESCO]] dan yr enw [[GeoMôn]]. == Bywyd gwyllt == [[Delwedd:Sciurus vulgaris by redR 1.jpg|bawd|240px|Y Wiwer Goch]] Nid oes unrhyw goedwig naturiol o faint sylweddol yn parhau ar yr ynys, ac ymddengys fod hyn wedi bod yn wir am rai canrifoedd o leiaf. Yr unig goedwigoedd mawr yw'r rhai conifferaidd a blannwyd gan y Comisiwn Coedwigaeth yn ystod yr [[20g]]; y mwyaf o'r rhain yw [[Coedwig Niwbwrch]] yn ne-orllewin yr ynys a Choedwig Pentraeth ar [[Mynydd Llwydiarth|Fynydd Llwydiarth]] yn y de-ddwyrain. Ceir amrywiaeth o fywyd gwyllt ar Ynys Môn, a sefydlwyd nifer o warchodfeydd ar yr ynys. Mae'r ynys yn un o ychydig gadarnleoedd y [[Gwiwer goch|Wiwer Goch]] ym Mhrydain, ac yn y blynyddoedd diwethaf bu ymgyrch i ddifa'r [[Gwiwer Lwyd|Wiwer Lwyd]] o'r ynys i roi cyfle i'r goch ffynnu.<ref>[http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid_6600000/newsid_6606100/6606113.stm Gwiwerod Môn yn swyno'r sêr]</ref> Ceir y boblogaeth fwyaf o'r Wiwer Goch yng Nghoedydd [[Pentraeth]]. Ymhlith y gwarchodfeydd ar yr ynys mae gan yr [[RSPB]] warchodfeydd yn [[Ynys Lawd]], [[Gwlypdiroedd y Fali]] a [[Cors Ddyga|Chors Ddyga]]. Ar greigiau gwarchodfa Ynys Lawd, mae rhai cannoedd o barau o'r [[Gwylog|Wylog]] a'r [[Llurs]] yn nythu, ac ychydig barau o'r [[Pâl]]. Mae gwarchodfa [[Cemlyn]] yn perthyn i'r [[Ymddiriedolaeth Genedlaethol]] ond yn cael ei rhedeg gan [[Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru]], sydd hefyd yn berchen gwarchodfa [[Cors Goch]]. Ceir nifer o blanhigion prin yma, ac ar ddwy ynys yn y llyn mae nifer sylweddol o [[Môr-wennol|Fôr-wenoliaid]] yn nythu. Y [[Môr-wennol bigddu|Fôr-wennol bigddu]] yw'r fwyaf cyffredin fel rheol, gyda dros fil o barau yn nythu yma ambell flwyddyn. Ceir hefyd niferoedd llai o'r [[Môr-wennol gyffredin|Fôr-wennol gyffredin]] a [[Môr-wennol y Gogledd]]. Mae [[Ynysoedd y Moelrhoniaid]] yn bwysig fel man nythu Môr-wennol y Gogledd, gyda dros 2,000 o barau yn nythu yno yn 2006. Oherwydd pwysigrwydd y safle mae gwardeiniaid yr RSPB yn aros yno dros yr haf i'w gwarchod. Mae Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru hefyd yn berchen gwarchodfa [[Cors Goch]], tra mae [[Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol yng Nghymru|Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol]] [[Cors Erddreiniog]] a [[Cwningar Niwbwrch|Chwningar Niwbwrch]] yn perthyn i [[Cyfoeth Naturiol Cymru|Gyfoeth Naturiol Cymru]]. == Demograffeg Môn == Yn ôl Cyfrifiad 2011, roedd poblogaeth yr ynys yn 69,751. Caergybi yw'r dref fwyaf, gyda phoblogaeth o 11,237 yn 2001; mae poblogaeth prif dref yr ynys, [[Llangefni]] yn 4,499. Mae poblogaeth [[Porthaethwy]] ac [[Amlwch]] oddeutu tair mil yr un, a dilynir hwy gan [[Llanfairpwllgwyngyll]], [[Benllech]] a [[Biwmares]].<ref>{{Cite web |url=http://www.anglesey.gov.uk/doc.asp?cat=2496 |title=Cyngor Sir Môn: Gwybodaeth am yr ynys o gyfrifiad 2001 |access-date=2010-02-01 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524210421/http://www.anglesey.gov.uk/doc.asp?cat=2496 |url-status=dead }}</ref> Roedd 60.13% o boblogaeth yr ynys yn medru siarad Cymraeg yn 2001, y ganran ail-uchaf ymhlith awdurdodau Cymru. Fesul cymuned, roedd y ganran oedd yn siarad Cymraeg yn amrywio o 83.85% yng nghymuned Llangefni i 37.05% yng nghymuned [[Llanfair-yn-neubwll]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ynysmon.gov.uk/upload/public/attachments/68/Cynllunio_ar_Iaith_Gymraeg.pdf |title=Cynllunio a'r Iaith Gymraeg, Cyngor Sir Ynys Môn |access-date=2010-01-28 |archive-date=2011-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111226015529/http://www.ynysmon.gov.uk/upload/public/attachments/68/Cynllunio_ar_Iaith_Gymraeg.pdf |url-status=dead }}</ref> Roedd y ganran o'r boblogaeth oedd dros oedran ymddeol wedi cynyddu o 20.5% yn 1991 i 28.5% yn 2001. Dewiswyd Môn fel un o'r tair ardal yng ngwledydd Prydain ar gyfer ymarfer peilot i baratoi ar gyfer Cyfrifiad 2011 yn 2009.<ref>http://www.ons.gov.uk/census/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915111047/http://www.ons.gov.uk/census/index.html |date=2008-09-15 }} Safle We'r Cyfrifiad (Saesneg)</ref> == Hanes Ynys Môn == ===Y cyfnod cyn-hanesyddol=== [[Delwedd:BrynCelliDdu3.jpg|bawd|200px|Bryn Celli Ddu]] Ceir cryn nifer o [[Cromlech|gromlechi]] neu siambrau claddu o [[Oes y Cerrig Newydd]] ar yr ynys, y rhan fwyaf ohonynt yn esiamplau o feddau cyntedd, ac yn dangos tebygrwydd i feddau o'r un cyfnod yn [[Iwerddon]]. Yn [[Oes yr Efydd]], newidiodd y dull o gladdu. Y beddrod enwocaf o'r cyfnod hwn ar yr ynys yw [[Bedd Branwen]], ger afon Alaw. Mae nifer o [[Bryngaer|fryngaerau]] o [[Oes yr Haearn]] i'w cael ar yr ynys hefyd, er enghraifft [[Din Silwy]] (Bwrdd Arthur). Y darganfyddiad enwocaf o'r cyfnod yma yw'r casgliad mawr o arfau a chelfi eraill yn arddull [[diwylliant La Tène]] a ddarganfuwyd yn [[Llyn Cerrig Bach]] yng ngogledd-orllewin yr ynys. Credir fod y rhain wedi eu gosod yn y llyn fel offrymau. Ymhlith yr henebion o'r cyfnod hwn mae: *[[Barclodiad y Gawres]] – siambr gladdu o [[Oes y Cerrig Newydd]]; *[[Bryn Celli Ddu]] – siambr gladdu o ddechrau [[Oes yr Efydd]]; *[[Cytiau Tŷ Mawr]] – gweddillion tai o Oes yr Efydd, Oes yr Haearn a'r cyfnod Rhufeinig. ===Cyfnod y Rhufeiniaid ac Oes y Saint=== [[Image:House at Din Llugwy.jpg|bawd|200px|Din Llugwy: gweddillion un o'r tai crwn]] Ymosododd y [[Cyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru|Rhufeiniaid]] ar Ynys Môn am ei fod yn fangre lle yr oedd eu gelynion yn gallu cael lloches. Roedd y Derwyddon yn arwydd o wrthwynebiad gwleidyddol iddynt, ac roedd yno ysguboriau grawn i borthi eu gelynion. Yn ogystal yr oedd posibilrwydd cael [[copr]] yno. Mae'r [[hanes]]ydd Rhufeinig [[Tacitus]] yn disgrifio brwydr waedlyd ar yr ynys yn [[60]] neu [[61]] O. C. pan groesodd byddin dan [[Gaius Suetonius Paulinus]] dros [[Afon Menai]] mewn cychod a chipio'r ynys. {{dyfyniad|Ar y lan gyferbyn yr oedd byddin y gelyn, tyrfaoedd o wŷr arfog, a merched yn rhuthro'n ôl a blaen drwy'r rhengoedd, wedi eu gwisgo mewn du fel ellyllon, eu gwallt yn chwifio yn yr awyr, a ffaglau'n fflamio yn eu dwylo. O'u hamgylch yr oedd y [[Derwyddon]] yn sefyll, eu dwylo wedi eu codi tua'r nefoedd, yn tywallt eu gweddïau erchyll.|||Tacitus|cyf. J. Owen Jones<ref>''Ynys Môn (Bro'r Eisteddfod 3) t. 31</ref>}} O eiriau Tacitus, mae llawer o haneswyr wedi casglu fod yr ynys o bwysigrwydd mawr i'r [[Derwyddon]]. Fodd bynnag, nid yw Tacitus yn dweud hynny'n benodol. Bu'r Rhufeiniaid ym mwyngloddio [[copr]] ym [[Mynydd Parys]], ac adeiladwyd caer, [[Caer Gybi (caer)|Caer Gybi]], ar yr arfordir. Nid oes sicrwydd am ei dyddiad, ond credir ei bod yn perthyn i gyfnod olaf rheolaeth y Rhufeiniaid, a bod ganddi gysylltiad â'r llynges. Gerllaw, roedd tŵr gwylio ar Fynydd Twr. Yn ôl y traddodiad, ymsefydlodd [[Gwyddelod]] ar Ynys Môn wedi i'r Rhufeiniaid ymadael, nes i'r brenin [[Cadwallon Lawhir]], tad [[Maelgwn Gwynedd]], eu gorchfygu yn gynnar yn y [[6g]] a'u gyrru o'r ynys. Erbyn y cyfnod yna, roedd [[Cristnogaeth]] yn lledaenu tros yr ynys. Ymhlith y seintiau y cysegrwyd eglwysi iddynt mae [[Cybi]], [[Seiriol]], [[Dona]] ac wrth gwrs [[Dwynwen]], santes cariadon Cymru, y ceir ei heglwys ar [[Ynys Llanddwyn]]. Mae henebion yr ynys o'r cyfnod hwn yn cynnwys: *[[Din Lligwy]] – gweddillion stad frodorol o'r cyfnod Rhufeinig. ===Y Canol Oesoedd=== [[Delwedd:Cadfan.JPG|200px|bawd|Carreg fedd [[Cadfan ap Iago]], brenin Gwynedd, yn eglwys [[Llangadwaladr (Môn)|Llangadwaladr]] ger Aberffraw]] [[Aberffraw]] ar arfordir gorllewinol Ynys Môn oedd prif lys brenhinoedd a thywysogion [[Teyrnas Gwynedd]], a disgrifir teyrn Gwynedd yn aml fel "Brenin Aberffraw" neu "Tywysog Aberffraw". Yn yr Oesoedd Canol roedd Ynys Môn yn cynnwys y [[Cantrefi a Chymydau Cymru|cantrefi a chymydau]] canlynol: *[[Cemais (cantref ym Môn)|Cantref Cemais]] – cymydau [[Talybolion]], [[Twrcelyn]]; *[[Aberffraw (cantref)|Cantref Aberffraw]] – cymydau [[Llifon]], [[Malltraeth]]; *[[Rhosyr (cantref)|Cantref Rhosyr]] – cymydau [[Menai]], [[Dindaethwy]]. Dioddefodd yr ynys ymosodiadau gan y Llychlynwyr, yn enwedig y Daniaid yn y cyfnod rhwng 950 a 1000. Dywedir i Godfrey Haroldson gymryd dwy fil o gaethion o Ynys Môn yn [[987]], a thalodd brenin Gwynedd, [[Maredudd ab Owain]], swm mawr i'r Daniaid i brynu ei bobl yn ôl o gaethiwed. Yn [[1994]],cafwyd hyd i safle archeolegol yn [[Llanbedrgoch]] sef olion sefydliad o gyfnod y Llychlynwyr, efallai tua'r [[10g]]. Mae cloddio archeolegol yma dros y blynyddoedd diwethaf wedi darganfod tystiolaeth yn awgrymu fod Llychlynwyr wedi ymsefydlu yma am gyfnod. [[Delwedd:HywelabOwain.jpg|bawd|230px|Cofeb Hywel ab Owain Gwynedd ar [[Traeth Coch|Draeth Coch]] ger Pentraeth]] Ymladdwyd nifer o frwydrau ar yr ynys. Yn [[1088]] ymunodd [[Hugh d'Avranches, Iarll 1af Caer|Hugh d'Avranches]], Iarll Caer gyda Hugh arall, [[Iarll Amwythig]] i geisio adennill ei diroedd yng Ngwynedd oddi ar [[Gruffudd ap Cynan]]. Enciliodd Gruffudd i Fôn, ond yna bu raid iddo ffoi i Iwerddon pan gafodd y llynges yr oedd wedi ei chyflogi gan Ddaniaid Iwerddon well cynnig gan y Normaniaid a throi yn ei erbyn. Newidiwyd y sefyllfa pan gyrhaeddodd llynges dan arweiniad Brenin [[Norwy]], [[Magnus III, Brenin Norwy|Magnus III]], a ymosododd ar y Normaniaid a lladd Hugh o Amwythig ger rhan ddwyreiniol [[Afon Menai]]. Gadawodd y Normaniaid yr ynys, a'r flwyddyn ganlynol dychwelodd Gruffudd i gymryd meddiant. Yn [[1157]], pan ymosododd [[Harri II, brenin Lloegr|Harri II]] ar [[Owain Gwynedd]], gyrrodd Harri lynges i ymosod ar Ynys Môn tra'r oedd prif fyddin y brenin yn ymosod ar hyd arfordir gogledd Cymru. Glaniodd y llynges ym Môn, ond gorchfygwyd hwy gan y Cymry lleol, gyda [[Henry FitzRoy]], mab gordderch [[Harri I, brenin Lloegr]] a [[Nest ferch Rhys ap Tewdwr]], yn un o'r lladdedigion. Yn [[1170]], lladdwyd [[Hywel ab Owain Gwynedd]] mewn brwydr yn erbyn ei frawd [[Dafydd ab Owain Gwynedd|Dafydd]] ym [[Pentraeth|Mrwydr Pentraeth]]. Ymladdwyd [[Brwydr Moel-y-don]] ar [[6 Tachwedd]] [[1282]] ar [[Afon Menai]] rhwng milwyr [[Edward I o Loegr]] a milwyr [[Llywelyn ap Gruffudd]], [[Tywysog Cymru]]. Roedd y Saeson wedi meddiannu Môn, ond gorchfygwyd hwy pan geisiasant groesi i [[Arfon]]. Pan oedd Tywysogion Cymru yn ymladd yn erbyn y gelyn roeddent yn aml yn dibynnu ar Ynys Môn am eu cyflenwad o ŷd. Yn ystod rhyfel [[1282]] yn erbyn [[Llywelyn ap Gruffudd]], cofnodir i [[Edward I o Loegr|Edward I, Brenin Lloegr]] yrru gweithwyr i'r ynys i gipio'r cynhaeaf. Wedi marwolaeth Llywelyn, adeiladodd Edward gastell ym [[Biwmares|Miwmares]] i'w helpu i ddal ei afael ar yr ynys. [[Delwedd:PriordyPenmon 1.jpg|bawd|200px|[[Priordy Penmon]]: y ffreutur a'r man cysgu]] Yn y blynyddoedd wedi'r goncwest Edwardaidd, roedd teulu [[Tuduriaid Penmynydd]] yn arbennig o ddylanwadol ar yr ynys, er iddynt golli llawer o'u tiroedd fel cosb am gefnogi [[Owain Glyndŵr]]. Ymhlith yr henebion o'r cyfnod yma mae: *[[Llys Rhosyr]] – un o lysoedd tywysogion [[Teyrnas Gwynedd|Gwynedd]]; *[[Castell Biwmares]] – un o gestyll a godwyd gan y [[Saeson]]; *[[Llan-faes|Priordy Llan-faes]] – man claddu [[Siwan]], gwraig [[Llywelyn Fawr]]; *[[Priordy Penmon]] – Priordy [[Urdd yr Awstiniaid|Awstinaidd]]. ===Y cyfnod diweddar=== [[Delwedd:Menai Suspension Bridge Dec 09.JPG|bawd|200px|Pont y Borth o Ynys Môn]] Bu llawer o ymladd ar yr ynys adeg y [[rhyfel cartref]] rhwng y brenin ac [[Oliver Cromwell]]. Y teulu mwyaf dylanwadol ar yr ynys yn y cyfnod yma, a hyd ddechrau'r [[19g]], oedd [[Bulkeley (teulu)|teulu Bulkeley]], [[Baron Hill]] ger Biwmares. Ar [[2 Mawrth]] [[1768]] cafwyd hyn i haen fawr o gopr ym [[Mynydd Parys]] ger Amlwch. Erbyn y 1780au Mynydd Parys oedd yn cynhyrchu'r mwyafrif o gopr y byd. Erbyn [[1778]] roedd y cwmni yn cael ei redeg gan [[Thomas Williams, Llanidan]], a ddaeth yn un o ddiwydianwyr mwyaf ei gyfnod. Erbyn diwedd y 18g roedd poblogaeth Amlwch wedi cynyddu i tua 10,000, gan ei gwneud yr ail dref yng Nghymru ar ôl [[Merthyr Tudful]]. Estynnwyd yr harbwr gwreiddiol i wneud lle am longau mwy ar gyfer y fasnach cludo mwyn copr. Hyd at ddechrau'r [[19g]], roedd yn rhaid defnyddio'r fferi i groesi o'r tir mawr i Fôn. Fferi [[Bangor]] i [[Porthaethwy|Borthaethwy]] oedd y bwysicaf ohonynt, ac mae cofnod i [[Elisabeth I o Loegr]] osod yr hawl i un John Williams yn [[1594]]. ‘Roedd Undeb [[Prydain Fawr]] gydag [[Iwerddon]] wedi creu galw am gryfhau’r cysylltiad ymarferol rhwng [[Llundain]] a [[Dulyn]]. Wedi sefydlu pwyllgor seneddol, comisiynwyd [[Thomas Telford]] i adeiladu pont dros Afon Menai ac i wella safon y ffyrdd yr holl ffordd o [[Llundain|Lundain]] i [[Caergybi|Gaergybi]]. Cychwynnwyd ar y gwaith o adeiladu [[Pont y Borth]] ar [[10 Awst]] [[1819]] wrth osod y garreg sylfaen. Agorwyd y bont i’r cyhoedd (er bod angen talu toll) am 1.35am ar [[30 Ionawr]] [[1826]]. Erbyn hyn, roedd y rheilffyrdd yn datblygu, ac adeiladwyd [[Pont Britannia]] ar gyfer Rheilffordd Caer a Chaergybi. Rhoddwyd y gwaith i’r peiriannydd [[Robert Stephenson]]. Fel Pont y Borth, ‘roedd rhaid i’r bont fod yn ddigon uchel i ganiatáu mynediad tani i longau hwylio. Wedi cychwn ar y gwaith adeiladu ym [[1846]], agorwyd y bont ar [[5 Mawrth]], [[1850]]. Roedd bellach yn bosibl cyrraedd Caergybi ar y rheilffordd mewn naw awr o gymharu â rhyw ddeugain awr ar y goets. Yn [[1974]] peidiodd Môn a bod yn sir, pan unwyd hi a [[Sir Gaernarfon]] a [[Sir Feirionnydd]] i greu sir newydd [[Gwynedd]]. Yn [[1996]], daeth yn sir unwaith eto. == Gwleidyddiaeth == [[Delwedd:Llangefni town centre.jpg|bawd|240px|Canol tref Llangefni]] Heddiw [[Llangefni]] yw prif dref yr ynys, ac yno mae pencadlys [[Cyngor Sir Ynys Môn]]. Cynghorwyr annibynnol sydd yn y mwyafrif ar y cyngor. Ers etholiad 2008, dim ond [[Plaid Cymru]] a'r [[Plaid Lafur (DU)|Blaid Lafur]] sydd wedi eu trefnu yn grwpiau pleidiol ar y cyngor. Mae gweddill y cynghorwyr, yn aelodau o bleidiau gwleidyddol eraill ac yn Annibynwyr, yn ymrannu yn grwpiau neu ffasiynau answyddogol: y mwyaf o'r ffasiynau hyn ar hyn o bryd (ers 2008) yw'r 'Annibynwyr Gwreiddiol', gyda 22 o gynghorwyr. Mae'r ynys yn [[Ynys Môn (etholaeth Cynulliad)|Etholaeth Cynulliad]] ac yn [[Ynys Môn (etholaeth seneddol)|Etholaeth Seneddol]] ac yn rhan o [[Rhanbarth Gogledd Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Ranbarth Gogledd Cymru]] i'r [[Cynulliad Cenedlaethol]]. [[Rhun ap Iorwerth]] ([[Plaid Cymru]]) yw [[Aelod Cynulliad]] Ynys Môn, ac Albert Owen ([[Plaid Lafur (DU)|Plaid Lafur]]) yw'r [[Aelod Seneddol]]. Ynys Môn yw'r unig etholaeth yng Nghymru i gael ei chynrychioli yn San Steffan gan bedair plaid wahanol yn ystod yr [[20g]]. Daliodd [[Megan Lloyd George]] y sedd dros y Rhyddfrydwyr o 1929 hyd 1951, yna daliwyd hi gan [[Cledwyn Hughes]] dros y Blaid Lafur o 1951 hyd 1979, gan [[Keith Best]] dros y Ceidwadwyr o 1979 hyd 1987 a gan [[Ieuan Wyn Jones]] dros [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]] o 1987 hyd 2001. === Cymunedau Ynys Môn === {|class="wikitable" |-valign="top" |width="33%"| * [[Aberffraw]] * [[Amlwch]] * [[Biwmares]] * [[Bodedern]] * [[Bodffordd]] * [[Bodorgan]] * [[Bryngwran]] * [[Caergybi]] * [[Cwm Cadnant]] * [[Cylch y Garn]] * [[Y Fali]] * [[Llanbadrig]] * [[Llanddaniel Fab]] * [[Llanddona]] |width="33%"| * [[Llanddyfnan]] * [[Llaneilian]] * [[Llaneugrad]] * [[Llanfachraeth, Ynys Môn|Llanfachraeth]] * [[Llanfaelog]] * [[Llanfaethlu]] * [[Llanfair Mathafarn Eithaf]] * [[Llanfair Pwllgwyngyll]] * [[Llanfair-yn-Neubwll]] * [[Llanfihangel Ysgeifiog]] * [[Llangefni]] * [[Llangoed]] * [[Llangristiolus]] * [[Llanidan]] |width="33%"| * [[Llannerch-y-medd]] * [[Mechell, Ynys Môn|Mechell]] * [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]] * [[Penmynydd a Star]] * [[Pentraeth]] * [[Porthaethwy]] * [[Rhoscolyn]] * [[Rhos-y-bol]] * [[Rhosyr (cymuned)|Rhosyr]] * [[Trearddur]] * [[Tref Alaw]] * [[Trewalchmai]] |} == Economi == [[Image:Wylfapowerstation.jpeg|bawd|250px|Atomfa'r Wylfa]] Y ddau brif ddiwydiant ar yr ynys yw twristiaeth ac amaethyddiaeth. Er nad yw'r rhan fwyaf o dir Môn yn arbennig o ffrwythlon, mae'r tir isel yn eu gwneud yn llawer haws tyfu cynydau nag yn y rhannau cyfagos o'r tir mawr. Oherwydd pwysigrwydd y cymydau a dyfid ar yr ynys, mae'r ynys wedi bod yn adnabyddus ers canrifoedd lawer fel "Môn Mam Cymru". Ceir y cyfeiriad cynharaf at yr enw sydd ar glawr yn y llyfr ''[[Hanes y Daith Trwy Gymru]]'' (1188) gan [[Gerallt Gymro]]: {{dyfyniad|Y mae Môn yn ddaear sych a charegog, yn afluniaidd iawn ac anhyfryd yr olwg; yn debyg iawn, yn ei hansawdd allanol, i wlad [[Pebidiog]], sydd yn ffinio ar [[Tyddewi|Dyddewi]], eithr yn dra gwahanol iddi, er hynny, yng nghynhysgaeth fewnol ei natur. Canys y mae'r ynys hon yn anghymharol fwy cynhyrchiol mewn grawn gwenith na holl ardaloedd Cymru: yn gymaint felly ag y mae'n arfer diarhebu'n gyffredin yn yr iaith Gymraeg, "Môn Mam Cymru". Oherwydd pan fyddo'r holl ardaloedd eraill ymhobman yn methu, y mae'r wlad hon, ar ei phen ei hun, yn arfer cynnal Cymru i gyd â'i chnwd bras a thoreithiog o ŷd.|||Hanes y Daith Trwy Gymru|Gerallt Gymro}} Mae cadw gwartheg hefyd wedi bod yn elfen bwysig yn amaethyddiaeth yr ynys ers canrifoedd. Yn y [[18g]] roedd un o'r llwybrau [[Porthmon|porthmyn]] yn cychwyn ym Môn. Byddai'r gwartheg a gesglid o'r ffermydd ar yr ynys gan y porthmyn yn cael eu gyrru i [[Porthaethwy|Borthaethwy]], a chyn codi'r pontydd presennol byddai rhaid iddynt nofio'r Fenai gyda gwŷr mewn cychod i ofalu amdanynt. Erbyn hyn, mae cadw gwartheg yn llawer mwy cyffredin na thyfu cnydau ar yr ynys. Mae sioe fawr amaethyddol, Sioe Môn, yn cael ei chynnal ar yr ail Ddydd Llun a Dydd Mawrth yn Awst bob blwyddyn ar gae Primin, sydd yn agos i bentref [[Gwalchmai]]. Datblygodd twristiaeth o ganlyniad i adeiladu'r pontydd, oedd yn gwneud mynediad i'r ynys yn llawer haws. Dynodwyd y cyfan o arfordir Môn yn [[Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol]], ac mae [[Llwybr Arfordirol Ynys Môn]] yn arwain mewn cylch o gwmpas yr ynys. Mae twristiaeth yn arbennig o bwysig i rai o'r trefi arfordirol megis [[Benllech]] a [[Rhosneigr]]. Dyfeisiwyd yr enw hir ar Lanfairpwll, sef [[Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch]], er mwyn annog twristiaeth. Collwyd cryn nifer o swyddi ar yr ynys yn ystod [[2009]]. Un o'r cyflogwyr mwyaf oedd Anglesey Aluminium Metal Ltd, a gaeodd ar [[30 Medi]] [[2009]]. Bwriedir i [[Atomfa'r Wylfa]], cyflogwr mawr arall yng ngogledd yr ynys, roi'r gorau i gynhyrchu trydan yn Rhagfyr [[2010]], er bod posibilrwydd parhau i gynhyrchu am rai blynyddoedd wedyn. Mae trafod wedi bod am y posibilrwydd o adeiladu atomfa newydd ar y safle. Ymhlith cyflogwyr sylweddol eraill yr ynys, mae porthladd Caergybi a'r gwasanaethau fferi oddi yno i [[Dún Laoghaire]] a [[Dulyn]], a gorsaf [[Llu Awyr Brenhinol y Fali]] sy'n cyflogi rhai cannoedd. ===Cludiant=== [[Delwedd:Holyhead station1.jpg|bawd|200px|Gorsaf reilffordd Caergybi]] Y gwasanaeth fferi rhwng porthladd Caergybi a [[Dún Laoghaire]] a [[Dulyn]] yn [[Iwerddon]] yw un o'r cysylltiadau pwysicaf rhwng Iwerddon a Phrydain. Mae dau gwmni yn cynnig gwasanaeth fferi, [[Stena Line]] ac [[Irish Ferries]]. Ymhlith y llongau a ddefnyddir rhwng Caergybi a Dulyn, mae'r [[MS Ulysses]], fferi yn perthyn i Irish Ferries sy'n medru cario mwy o geir nag unrhyw fferi arall yn y byd. Gan fod hwn yn un o brif gysylltiadau Iwerddon â gweddill yr [[Undeb Ewropeaidd]], mae'r cysylltiadau ffyrdd a rheilffyrdd ar draws yr ynys o Bont Britannia i borthladd Caergybi o gryn bwysigrwydd. Caergybi yw cychwyn [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]], sy'n ei chysylltu â [[Crewe]]. Ceir nifer o orsafoedd bychain eraill ar yr ynys, yn [[Y Fali]], [[Rhosneigr]], [[Tŷ Croes]], [[Bodorgan]] a Llanfairpwll, ond nid yw pob trên yn aros yn y rhain. Y brif ffordd ar draws yr ynys oedd yr [[A5]], ond cymerwyd lle hon yn [[2001]] gan yr [[A55]], sydd yn awr yn ffordd ddeuol ar draws yr ynys. Fel yr [[E22]] Ewropeaidd mae'n cysylltu Caergybi ag [[Ekaterinburg]] yn [[Rwsia]]. Mae'r [[A5025]] yn ymestyn fel hanner cylch ar hyd dwyrain a gogledd yr ynys, rhwng Porthaethwy a'r Fali, trwy [[Pentraeth|Bentraeth]], Benllech, Amlwch a [[Cemaes]], gan gychwyn a gorffen ar yr A55. Ar ochr de-orllewinol yr ynys, mae'r [[A4080]] yn ymestyn fel hanner cylch o'r A55 yn Llanfairpwllgwyngyll trwy Niwbwrch, Aberffraw a Rhosneigr, ac ail-ymuno a'r A55 ger Bryngwran. Ceir hefyd wasanaeth awyr yn cysylltu [[Maes Awyr Môn]] yn y Fali a dinas [[Caerdydd]]. Yn Ionawr [[2010]], adroddwyd fod cwmni Highland Airways, sy'n cynnal y gwasanaeth, mewn trafferthion ariannol. == Addysg == === Addysg uwch === Mae gan [[Coleg Menai|Goleg Menai]] gampws yn Llangefni, tra mae [[Porthaethwy]] yn gartref i Ysgol Gwyddorau Eigion [[Prifysgol Cymru, Bangor]] sydd yn defnyddio’r pier i gartrefu’r llong ymchwil, ''Prince Madog''. === Ysgolion uwchradd === Ceir pum ysgol uwchradd ar yr ynys. Ysgol Uwchradd Caergybi oedd yr [[ysgol gyfun]] gyntaf yng Nghymru a Lloegr. *[[Ysgol David Hughes, Porthaethwy|Ysgol David Hughes]], [[Porthaethwy]] *[[Ysgol Gyfun Llangefni]], [[Llangefni]] *[[Ysgol Syr Thomas Jones]], [[Amlwch]] *[[Ysgol Uwchradd Bodedern]], [[Bodedern]] *[[Ysgol Uwchradd Caergybi]], [[Caergybi]] === Ysgolion cynradd === Ceir 52 o ysgolion cynradd ar yr ynys, yn cynnwys: {|class="wikitable" width="75%" |-valign="top" !width="25%"| !width="25%"| !width="25%"| |-valign="top" | *Ysgol Aberffraw *[[Ysgol Amlwch]] *Ysgol Garreglefn, Amlwch *Ysgol Beaumaris *[[Ysgol Goronwy Owen]], Benllech *Ysgol Bodedern *Ysgol Bodffordd *Ysgol Bodorgan *[[Ysgol Bryngwran]] *Ysgol Brynsiencyn *Ysgol Y Tywyn, Caergeiliog *Ysgol Ty Mawr, Capel Coch *Ysgol Cemaes *Ysgol Dwyran *Ysgol Esceifiog, Gaerwen || *Ysgol Y Ffridd, [[Gwalchmai]] *[http://www.ysgolkingsland.com Ysgol Kingsland, Caergybi] *Ysgol Llaingoch, Caergybi *Ysgol Llanfawr, Caergybi *Ysgol Morswyn, Caergybi *Ysgol y Parc, Caergybi *Ysgol [[Llanbedrgoch]] *[[Ysgol Llanddeusant]] *Ysgol [[Llanddona]] *Ysgol Llandegfan *Ysgol Llandrygarn *Ysgol Llanerchymedd *Ysgol Llanfachraeth *Ysgol Ffrwd Win, Llanfaethlu || *Ysgol Llanfairpwllgwyngyll *Ysgol Llanfechell *Ysgol Corn Hir, Llangefni *[[Ysgol y Graig, Llangefni]] *Ysgol Llangoed *Ysgol Henblas, Llangristiolus *Ysgol Cylch y Garn, Llanrhuddlad *[[Ysgol Niwbwrch]] *Ysgol Pencarnisog *Ysgol Pentraeth *Ysgol Penysarn *Ysgol Rhoscolyn *Ysgol Rhosneigr *[[Ysgol Talwrn]], Llangefni |} == Diwylliant == Roedd nifer o [[Beirdd y Tywysogion|Feirdd y Tywysogion]] yn frodorion o'r ynys, yn cynnwys teulu o feirdd a gysylltir â [[Gwalchmai|Threwalchmai]]; [[Meilyr Brydydd]] (fl. 1100–1147), [[Gwalchmai ap Meilyr]] (fl. 1130–1180) a [[Meilyr ap Gwalchmai]] (fl. ail hanner y 12g). Ymhlith [[Beirdd yr Uchelwyr]], roedd [[Gruffudd Gryg]] a [[Lewys Môn]] o Fôn, ac ysgrifennodd Gruffudd y gerdd gynharaf sydd ar glawr yn clodfori'r ynys. Bu'r ynys yn ganolbwynt i adfywiad diwylliannol yn y [[18g]], pan dyfodd cylch o lenorion ac ysgolheigion o gwmpas [[Morysiaid Môn]], yn wreiddiol o blwyf [[Llanfihangel Tre'r Beirdd]], ac yn ddiweddarach [[Pentrerianell]]. Yr enwocaf o'r teulu oedd [[Lewis Morris]] (1701–1765). Ymhlith y beirdd oedd yn rhan o'r cylch yma, daeth [[Goronwy Owen]] yn enwog. Bardd alltud oedd, wedi gadael y Sir am y tro olaf yn 23 oed, ond mae ei gerdd i'r ynys yn un o'i weithiau enwocaf: :::Henffych well, Fôn, dirion dir, :::Hyfrydwch pob rhyw frodir. :::Goludog, ac ail Eden :::Dy sut, neu Baradwys hen. === Eisteddfodau === Cynhelir [[Eisteddfod Gadeiriol Môn]] yn flynyddol mewn gwahanol fannau ar yr ynys. Dilyna'r un drefn a'r Eisteddfod Genedlaethol yn fras, gyda seremonïau megis y Cadeirio, ac mae ganddi ei Gorsedd ei hun. Cynhaliwyd yr eisteddfod gyntaf yng Nghaergybi yn [[1907]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddorllewin/safle/eisteddfodau/pages/mon_hanes.shtml Hanes Eisteddfod Môn, BBC Cymru]</ref> Mae'r [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru|Eisteddfod Genedlaethol]] wedi bod ym Môn bedair gwaith yn ystod yr [[20g]]: [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caergybi 1927|Caergybi 1927]], [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llangefni 1957|Llangefni 1957]], [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 1983]] ac [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 1999]]. == Pobl enwog o Fôn == ===Yn enedigol o'r ynys=== Gyda phrif lys [[Teyrnas Gwynedd]] yn Aberffraw, mae'n debyg fod llawer o frenhinoedd a thywysogion Gwynedd wedi eu geni ar yr ynys, ond nid oes cofnod o fan geni'r rhan fwyaf. * [[William Bulkeley]], dyddiadurwr (1691–1760 Brynddu, [[Llanfechell]]) * [[Dawn French]], actores (Caergybi, 1957) * [[Hugh Griffith]], actor ([[Marianglas]], 1912) * [[Gruffudd Gryg]], bardd (fl. c. 1340–1380) * [[Gruffudd ab yr Ynad Coch]] (efallai [[Llanddyfnan]] fl. 1277–1283) * [[Meinir Gwilym]], canwr, ([[Llangristiolus]], 1983) * [[Hywel Gwynfryn]], cyflwynydd radio (Llangefni, 1942) * [[Hugh Hughes (Y Bardd Coch o Fôn)]], bardd ([[Llandyfrydog]], 1693–1776) * [[Cledwyn Hughes]], gwleidydd ([[Caergybi]] 1916–2001). * [[William Jones (mathemategydd)|William Jones]], mathemategydd ([[Llanfihangel Tre'r Beirdd]], 1675) * [[Glenys Kinnock]], gwleidydd (Caergybi, 1944) * [[Lewis Morris]], llenor a hynafiaethydd ([[Llanfihangel Tre'r Beirdd]], 1701–1765) * [[William Morris (1705-1763)|William Morris]], llenor a llysieuydd ([[Llanfihangel Tre'r Beirdd]], 1705–1763) * [[John Morris-Jones]], ysgolhaig a llenor ([[Trefor, Ynys Môn|Trefor]], 1864) * [[Goronwy Owen]], bardd ([[Llanfair Mathafarn Eithaf]], 1723) * [[Rhys ap Tudur Fychan]], cefnder [[Owain Glyndŵr]] ac un o'i gefnogwyr amlycaf (bu farw 1412) * [[Owain Tudur]], milwr, gŵr llys a thaid [[Harri VII, brenin Lloegr]] (tua 1400–1461) * Syr [[Kyffin Williams]] RA, arlunydd (Llangefni, 1918–2006) * [[Thomas Williams, Llanidan]], diwydiannwr, "Brenin y Copr" ([[Llansadwrn]], 1737–1802) * [[Wynne Roberts]], hypnotydd (Caergybi, 1942/3–2009) ===Eraill a chysylltiad agos a'r ynys=== * [[John Elias]] (treuliodd ran helaeth o'i oes yn Llangefni, 1774–1841) * [[Bedwyr Lewis Jones]], ysgolhaig (magwyd yn [[Llaneilian]], 1933–1992) * [[Henry William Paget]], Ardalydd 1af Môn (1768–1854) * [[Charles Tunnicliffe]], arlunydd (treuliodd flynyddoedd ym [[Malltraeth]]) ==Partneriaethau rhyngwladol== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Almaen}} – [[Kreis|Landkreis]] [[Saalekreis]] *{{banergwlad|Iwerddon}} – [[Swydd Dún Laoghaire-Rathdown]] *{{banergwlad|Lesotho}} – Dosbarth [[Mafeteng]] |} == Geirdarddiad == Mae canlyniadau ymchwiliadau DNA diweddar sy'n cysylltu cyndadau'r Cymry â'r Basgwyr yn codi'r posibilrwydd bod yr enw Môn (''Mona'' yn yr [[Brythoneg|Hen Frythoneg]]) yn rhannu'r un tarddiad â'r gair [[Basgeg]] ''amona'', "nain", yn llythrennol "mam fawr". ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> CemaesMachlud01LB.jpg|Machlud haul, Cemaes YnysLawd03LB.jpg|Goleudy Ynys Lawd Penmon01LB.jpg|Goleudy Penmon </gallery> == Gweler hefyd == *[[Ynys Môn (etholaeth)]] *[[Rhestr o hynafiaethau Ynys Môn]] *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr y Traeth]] == Llyfryddiaeth == * A.D. Carr, ''Medieval Anglesey'' (Cymdeithas Hynafiaethwyr Môn, 1982) * Bobi Jones, ''Crwydro Môn'' (Llyfrau'r Dryw, 1957) * W. Eifion Jones (gol.), ''A New Natural History of Anglesey'' (Cymdeithas Hynafiaethwyr Môn, 1990) * Frances Lynch, ''Prehistoric Anglesey: the archaeology of the island to the Roman conquest'' (Cymdeithas Hynafiaethwyr Môn, 1970) * David A. Pretty, ''Two centuries of Anglesey schools, 1700-1902'' (Cymdeithas Hynafiaethwyr Môn, 1977) * Melville Richards (gol.), ''Atlas Môn'' (Cyngor Gwlad Môn, 1972) ISBN 0950246611 * Jack Treagus ''Daeareg Ynys Môn - arweinlyfr maes'' (GeoMôn, 2008) * J. E. Caerwyn Williams (gol.), ''Llên a llafar Môn'' (Cyngor Gwlad Môn, 1963) == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://www.anglesey.gov.uk/index.asp?Language=2 Gwefan Cyngor Sir Ynys Môn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513191835/http://www.anglesey.gov.uk/index.asp?Language=2 |date=2009-05-13 }} * [http://www.angleseyattractions.com/cymmap.htm Atyniadau twristaidd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040206120945/http://www.angleseyattractions.com/cymmap.htm |date=2004-02-06 }} * [http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddorllewin/teithio/webcams/caergybi.shtml Camera gwefan traffig A55 Caergybi] * [http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddorllewin/teithio/webcams/pontmenai.shtml Camera gwefan traffig Pont y Borth] * [http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddorllewin/teithio/webcams/britannia.shtml Camera gwefan traffig Pont Britannia] {{Trefi Môn}} {{Siroedd Cymru}} {{AHNEau Cymru}}{{Ardaloedd Natur Cymru}} [[Categori:Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol yng Nghymru]] [[Categori:Prif ardaloedd Cymru]] [[Categori:Siroedd Cymru]] [[Categori:Siroedd Cymru hynafol]] [[Categori:Ynys Môn| ]] [[Categori:Ynysoedd Môn|Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 1cong2ee0k5k4prixpz35acr7vonf1p 0 1592 14890243 14601050 2026-05-07T17:44:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890243 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Ynys Môn]] yw '''Llanfair Pwllgwyngyll''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanfair-pwllgwyngyll-isle-of-anglesey-sh529715#.YX6pLC-l3OE British Place Names]; adalwyd 31 Hydref 2021</ref> hefyd '''Llanfairpwllgwyngyll''' ({{Sain|Llanfairpwllgwyngyll.ogg|ynganiad}}) a '''Llanfairpwll''' (ar lafar yn lleol). Fe'i lleolir ar ffordd yr [[A5]] tua 3 milltir i'r gorllewin o [[Porthaethwy|Borthaethwy]]. == Yr enw == [[Delwedd:Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch railway station (7780981364).jpg|200px|bawd|Twristiaid tu allan i'r orsaf yn Llanfairpwll|chwith]]Ei enw swyddogol yw Llanfair Pwllgwyngyll.<ref>{{Cite web|title=Llanfair Pwllgwyngyll|url=https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/rhestr-enwau-lleoedd-safonol-cymru/llanfair-pwllgwyngyll|website=www.comisiynyddygymraeg.cymru|access-date=2025-01-04|language=cy-GB}}</ref> Yn y 19g, ar ôl i'r [[rheilffordd]] gyrraedd yr ynys (1846–1850), ceisiodd ddyn lleol ddefnyddio enw hirach i'r pentref, i geisio denu twristiaid, sef; '''Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch''' (cyfieithiad i'r [[Saesneg]]: "''St Mary's church in the hollow of the white hazel, near to the fierce whirlpool of St Tysilio of the red cave''"). Yn ôl Syr [[John Morris-Jones]], teiliwr lleol a ddyfeisiodd yr enw, ond nid yw'n ei enwi. Os defnyddir enw hir answyddogol y pentref, yna dyma'r enw hiraf yng [[Cymru|Nghymru]], a'r trydydd hiraf yn y byd. Does fawr neb ond y Bwrdd Croeso yn defnyddio'r enw hir. Fel arfer mae'r pentref yn cael ei alw yn '''Llanfairpwll''' (gan siaradwyr [[Cymraeg]]) neu '''Llanfair PG''' (gan siaradwyr [[Saesneg]]). Pwllgwyngyll oedd enw'r dreflan ganoloesol lle safai'r eglwys yn yr Oesoedd Canol (''pwll'' + yr ansoddair ''gwyn'' + coed ''cyll''). Cyfeiria "Llantysilio" at blwyf eglwysig [[Llandysilio, Ynys Môn|Llandysilio]]. == Hanes == Yn yr Oesoedd Canol roedd [[plwyf]] (Llanfair) Pwllgwyngyll yn rhan o gwmwd [[Dindaethwy]], yng [[cantref|nghantref]] [[Menai]]. Yn y pentref hwn y dechreuodd mudiad [[Sefydliad y Merched]] yn 1915.<ref>{{Cite web|url=http://www.afwi.org.uk/toll-house-museum.html|title=Amgueddfa'r Toll House|date=21 Mai 2018|access-date=21 Mai 2018|website=|last=|first=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160701210748/http://www.afwi.org.uk/toll-house-museum.html|archivedate=2016-07-01|url-status=dead}}</ref> Cychwynnodd y Sefydliad yng Nghanada a chyrhaeddodd y wlad yma yn ystod yr rhyfel byd cyntaf gyda'r Cyrnol [[Richard Stapleton-Cotton]] oedd yn byw yn Llanfairpwll. Cafodd cyfarfod gyntaf Sefydliad y Merched ei gynnal yn 1915 yn Llanfairpwll a chafwyd anerchiad gan Mrs Alfred Watt a oedd yn ffrind i'r Cyrnol. I ddechrau, roedd y Sefydliad yn canolbwyntio ar grefftau domestig a chreu pethau i gefnogi'r rhyfel. Ar ôl y rhyfel cynhaliwyd ymgyrchoedd dros gyflenwadau dŵr pibell, ciosg ffônau a draeniad. Maen nhw nawr yn ystyried eu hunain fel grŵp pwysau, gan ymgyrchu dros wragedd tŷ anabl, gwell hawl at dâl mamolaeth, cadw Prydain yn lân, iechyd i blant a thros bil trafnidiaeth. Erbyn heddiw mae yna amgueddfa ar safle'r cyfarfod cyntaf. Roedd HMS ''Conwy'' yn ysgol hyfforddi llynges a gafodd ei sefydlu yn 1859 ar long rhyfel bren. Roedd y llong yn wreiddiol wedi ei ddocio ar afon Merswy ger Lerpwl, a chafodd ei symud i'r Fenai yn ystod yr Ail ryfel byd. Wrth gael ei dynnu'n ôl o Benbedw i gaeil ei hailffitio yn 1953, cafodd hi ei dinistro. Symudodd yr ysgol i Ynys Môn ble am 20 mlynedd arall. == Crefydd == === Eglwys y Santes Fair, Llanfairpwll === Mae'n debyg bod y gell grefyddol gynharaf ar y safle hwn yn dyddio o'r 7fed Ganrif. Safai eglwys ganoloesol yma ond fe'i dymchwelwyd yn 1852. Cwblhawyd eglwys newydd a gynlluniwyd gan Henry Kennedy ym 1853 ar gost o £950. Y rheithor ar y pryd oedd Y Parchedig Thomas Jones Williams M.A. sydd wedi ei gladdu yn y fynwent islaw ffenestr ddwyreiniol y gangell. Cysegrwyd yr eglwys gan Esgob Bangor ar y 7fed o Fedi 1853. Ychwanegwyd festri fechan gyda'i drws ei hun yn 1880au. Mae gan yr eglwys ffenestri gwydr lliw gan gynnwys ffenestr fodern yn wal y gogledd sy'n coffau gwaith Ysgol Hyfforddi Indefatigable rhwng 1864-1995. Mae Cofrestrau Plwyfi Archifau Môn yn dyddio'n ôl i 1679 sy'n cynnwys bedyddiadau, priodasau a chladdedigaethau.<ref>{{Cite book|title=Capeli Mon|last=I.L Jones|first=Geraint}}</ref> === Capeli === === Capel Ebenezer- Annibynwyr === Adeiladwyd y capel cyntaf yn 1805 gan ei adeiladu yn 1839. Gwnaethpwyd gwaith adnewyddu ac ychwanegu ysgoldy yn 1993. === Capel Rhos y Gad- Presbyteriaid === Mae achos y Methodistiaid yn Llanfairpwll yn dyddio o tua 1785 pan ddechreuwyd cynnal Ysgol Sul. Adeiladwyd y capel cyntaf yn Nryll y Bowl (yn y pentref uchaf). Yn ddiweddarach daeth Capel Bethpeor, ac fe adeiladwyd Capel Rhos y Gad yn 1873. Yn 1896 ychwanegwyd ysgoldy ac ystafelloedd arall. Cafwyd Ty ar gyfer y gwenidog yn 1899. Atgyweirwyd yr adeiladau yn 1922 ac yn 1932 pan osodwyd trydan ynddynt. === Capel Salem- Wesleaid === Adeiladwyd y capel cyntaf yn 1805. Adeiladwyd yn 1896. Erbyn hyn mae'r adeilad yn dŷ annedd.<ref>{{Cite book|title=Capeli Mon|last=I. L. Jones|first=Geraint}}</ref> == Y pentref == Mae gorsaf reilffordd yma, ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]], ond mae mwyafrif y trenau yn mynd trwyddo i [[Caergybi|Gaergybi]] neu i [[Bangor|Fangor]] heb aros. == Fferyllfeydd == Mae fferyllfa Rowlands ar hyn o bryd (2023) wedi’i lleoli yn yr adeilad o’r enw Peveril ar London Road, Llanfairpwll ond yn y 1950au-1970au roedd yn cael ei redeg gan yr optegydd offthalmig William Prytherch Parry. Nid oedd unrhyw fferyllwyr wedi'u rhestru yng nghyfeirlyfr Sutton's Trade 1889 ond roedd J.S Thomas yn meddiannu'r adeilad (c. 1915) sydd bellach yn salon trin gwallt. == Tafarndai a gwestai yn 1889 - 90 == * Butcher's Arms - Rowlands Davies * Penrhos Arms * Railway Vaults - Hugh Owen * Prince of Wales == Dadl iaith == Yn 2011, roedd Llanfairpwll yn ganolbwynt dadl ynghylch yr hawl i siarad [[Cymraeg]] ar ôl i berchennog bwyty Carreg Môn yn y pentref wahardd ei staff rhag siarad Cymraeg tra'n gweithio yno, gan ddweud mai dim ond Saesneg y dylent siarad.<ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/34967-ffrae-iaith-mon-750-yn-ymuno-a-grwp-protest Erthygl gwefan Golwg360 - Ffrae iaith Môn: 750 yn ymuno â grŵp protest]</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid_9450000/newsid_9457700/9457754.stm Erthygl gwefan BBC]</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfair Pwllgwyngyll (pob oed) (3,107)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfair Pwllgwyngyll) (2,171)'''|red|71.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfair Pwllgwyngyll) (2371)'''|green|76.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfair Pwllgwyngyll) (428)'''|blue|33.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Gweler hefyd == * [[Bryn Celli Ddu]] – [[siambr gladdu]] [[Neolithig]], tua 2 filltir i'r de-orllewin o'r pentref * [[Cofgolofn Ardalydd Môn]] * [[Plas Newydd]] – plasdy crand {{Delwedd llydan|LlanfairLARGE.jpg|800px|Arwydd efo cyfieithiad Saesneg yr enw}} == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Enwau lleoedd hir]] [[Categori:Llanfair Pwllgwyngyll| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] an907i9325gwahgqmakf2txoyt6d66c 0 1795 14890453 14121636 2026-05-07T19:52:26Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890453 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Arfon i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Arfon i enw'r AS}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Caernarfon'''. Mae'n enwog yn bennaf oherwydd [[Castell Caernarfon]], sy'n [[castell|gastell]] mawr o feini a godwyd gan [[Edward I o Loegr]]. Daw enw'r dref o gaer gynharach, sef [[Segontium]], y gaer Rufeinig sydd ar dir uwch ar gyrion y dref. Y gaer hon a roddodd yr enw "Caer Seiont yn Arfon" neu "Caer Saint yn Arfon", a ddaeth yn ddiweddarach yn Gaernarfon. Mae gan y dref boblogaeth o 9,611 gyda 81.6% yn siaradwyr [[Cymraeg]] (97.7% yn yr oedran 10-14), yn ôl Cyfrifiad 2001. "[[Cofi]]" y gelwir rhywun a aned yn y dre. Mae [[Caerdydd]] 198.7 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Gaernarfon ac mae Llundain yn 335.9&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sy'n 12.7&nbsp;km i ffwrdd. [[Delwedd:Caernarfon castle from the west.jpg|260px|dim|bawd|Castell Caernarfon o'r gorllewin]] [[Delwedd:General view end, Carnarvon Castle (i.e. Caernarfon), Wales-LCCN2001703458.jpg|bawd|dim|260px|Ffotograff ffotocrôm o tua 1890-1900]] ==Hanes== Mae Caernarfon yn safle hanesyddol sydd wedi tyfu dros y canrifoedd i fod yn un o brif drefi Gwynedd a gogledd-orllewin Cymru. Darganfuwyd olion o waith amddiffynnol cyn-Rufeinig ar safle Twthill, ger y castell presennol. Roedd yn well gan y [[Rhufeiniaid]] ddewis safle fymryn i'r de o'r dref i godi eu caer newydd [[Segontium]] yn OC [[75]]. O'r safle hwnnw roeddent yn medru rheoli'r mynediad i benrhyn [[Llŷn]] a chadw golwg ar [[Afon Menai]] ac [[Eryri]]. Mae eglwys [[Llanbeblig]], ger y gaer, yn perthyn i ddiwedd y cyfnod Rhufeinig. Yn ôl traddodiad cafodd ei sefydlu gan [[Peblig]], un o feibion [[Macsen Wledig]], a gysylltir ag [[Elen Luyddog]] a Chaernarfon yn y chwedl [[Cymraeg Canol]] ''[[Breuddwyd Macsen Wledig]]''. Yng nghainc gyntaf ''[[Pedair Cainc y Mabinogi]]'' cysylltir y dref â [[Branwen ferch Llŷr]]. Ychydig a wyddys am hanes y dref yn y canrifoedd ar ôl i'r Rhufeiniaid ymadael. Cododd yr arglwydd [[Normaniaid|Normanaidd]] [[Hugh d'Avranches]], [[Iarll Caer]], [[castell mwnt a beili|gastell mwnt a beili]] yng Nghaernarfon tua [[1090]] ar safle'r castell presennol. Ond fe'i cipiwyd gan y Cymry a bu Caernarfon yn nwylo [[Teyrnas Gwynedd|tywysogion Gwynedd]] hyd y goresgyniad Seisnig yn [[1283]]. Credir fod gan y tywysogion un o'u llysoedd yno. Ymwelodd [[Gerallt Gymro]] â Chaernarfon yn ystod ei [[Hanes y Daith Trwy Gymru|daith trwy Gymru]] yn [[1188]]. [[Delwedd:Castell y Dref.gif|bawd|chwith|260px|Y castell o gyfeiriad y dre]] [[Delwedd:CaernarfonLB12.JPG|bawd|260px|Cwch yn harbwr]] [[Delwedd:CaernarfonLB03.JPG|bawd|260px|Yr harbwr]] [[Delwedd:CaernarfonLB04.JPG|bawd|260px|Y castell]] Codwyd [[Castell Caernarfon]] gan [[Edward I o Loegr]] ar ôl iddo feddiannu Gwynedd. Fe'i cynlluniwyd ar batrwm muriau dinas [[Caergystennin]] a thyfodd bwrdeistref Seisnig yn ei chysgod. Yn [[1986]] gosodwyd y castell a'r muriau ar restr [[Safle Treftadaeth y Byd|Safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO]], fel rhan o'r safle [[Cestyll a Muriau Trefi'r Brenin Edward yng Ngwynedd]].<ref>{{cite web|title=Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd|url=http://whc.unesco.org/en/list/374|website=UNESCO World Heritage Centre|publisher=UNESCO|accessdate=31 Mai 2019}}</ref> Gwnaethpwyd difrod helaeth i'r castell yn ystod y [[Gwrthryfel Cymreig]] ([[1294]]-[[1295]]) dan arweiniad [[Madog ap Llywelyn]]. Ymladdwyd [[Brwydr Twthil]] ger y dref ym 1401 rhwng llu [[Owain Glyndŵr]] ac amddiffynwyr y dref, ac ymosododd rhyfelwyr Glyn Dŵr ar y dref a'r castell yn [[1403]] a [[1404]], ond heb lwyddo i'w cipio. Ar ddechrau'r [[19g]] roedd Caernarfon yn dref Gymreig fywiog a dyfodd yn gyflym fel porthladd ar gyfer [[Diwydiant llechi Cymru|allforio llechi]]. Codwyd cei newydd ar lan [[Afon Seiont]] ac agorwyd [[Rheilffordd Nantlle]] i gludo llechi o chwareli [[Dyffryn Nantlle]] gan [[Robert Stephenson|Robert]] a [[George Stephenson]] yn [[1827]]-[[1828|28]]. Hefyd yn ystod y 19g, daeth Caernarfon i fod yn un o brif ganolfannau'r byd argraffu a newyddiaduraeth yng Nghymru, ac ar ei fwyaf llewyrchus drwy gyfrwng yr iaith Gymraeg.<ref>{{dyf gwe|url=https://barn.cymru/rhifyn/mehefin-2013|teitl=Caernarfon, Prifddinas yr inc|awdur=Bethan Jones Parry|cyhoeddwr=Cylchgrawn Barn|dyddiad=Mehefin 2013}}</ref> Erbyn heddiw mae Caernarfon yn dref farchnad brysur gydag un o'r canrannau uchaf o siaradwyr [[Cymraeg]] yn y wlad. ==Cysylltiadau cludiant== Mae gwasanaeth bws rheolaidd (bob 10 munud yn ystod y dydd) yn cysylltu'r dref gyda'r [[Y Felinheli|Felinheli]], [[Bangor]] ac ymlaen i [[Llandudno|Landudno]]. Mae gwasanaethau rheolaidd hefyd yn cysylltu Caernarfon gyda [[Porthmadog]], [[Pwllheli]] a [[Dyffryn Nantlle]] sy'n golygu bod tua 4 bws yr awr yn cysylltu [[Bontnewydd]] gyda'r dref. Mae gwasanaeth bws bod hanner awr yn mynd i [[Bethel|Fethel]], [[Llanrug]] a [[Llanberis]]. ==Sefydliadau== ===Y Diwydiant Teledu=== Ers sefydlu [[S4C]] yn yr [[1980au]] cynnar, mae'r diwydiant teledu wedi dod a gwaith i dref y Cofis. Er bod dylanwad y diwydiant yn y dref wedi dirywio ers yr [[1990au]] cynnar, mae nifer o gwmnïau teledu yn parhau i fod â swyddfeydd yn y dref. Mae pencadlysoedd y cwmnïau canlynol yng Nghaernarfon: *[[Cwmni Da]] *[[Antena]] *Darlun.tv Mae gan y cwmnïau hyn hefyd swyddfeydd yn y dref: *[[Rondo (Cwmni Teledu)|Rondo]] (un o 2 brif swyddfa'r cwmni). *[[Tinopolis]] *[[S4C]] Mae'r dref hefyd yn gartref i safle stiwdio cwmni [[Barcud Derwen]] lle mae rhaglen ''[[Uned 5]]'' (''Antena Dime Goch'') a rhaglen bêl-droed ''[[Sgorio]]'' yn cael eu darlledu unwaith yr wythnos. Rhaglenni eraill sy'n cael eu cynhyrchu yn gyson yn y dref yw ''[[Y Sioe Gelf]]'' (Cwmni Da), ''CNEX'' (Griffilms/Cwmni Da) a ''[[Sgorio|Sgorio Cymru]]'' (Rondo). ===Eraill=== Ar lan Doc Fictoria saif adeilad ar batrwm hen waarws (ond a godwyd fel adeilad pwrpasol ym 1981) sydd yn bencadlys [[Gwasanaeth Archifau Gwynedd]]. ==Hynodion== *Gwrachen gam [[File:Gwrachen Gam, Twtil, Caernarfon, lloches i hen wrach unwaith, ond yr enw ar lafar o hyd.jpg|thumb|Gwrachen Gam, Twtil, Caernarfon, lloches i hen wrach unwaith, ond yr enw ar lafar o hyd]] Mae yna lecyn creigiog ar ben Twtil, Caernarfon sydd yn fan chwarae traddodiadol i’r Cofis. “Grachan gam” i’w ei enw ar lafar heddiw - tybed beth yw tarddiad y fath enw? Crachan? (scab) - posib - y graith ar y graig efallai? Gwrachen? (y pysgodyn, wrasse, loach). Ond na, dyma holi T. Meirion Hughes, bardd ac un o wybodusion tref Caernarfon, a chael mai gwrach sydd yma, yn ôl chwedl beth bynnag, a bod rhywun rhywdro wedi trio’i saethu, gan adael olion y bwled yn y graig. :Pen Twtil a'r paent eto - uwch hen Gaer, ::Gwrachen Gam a'i hogo; ::Ni theimlaf ing wrth ddringo :Esgyn i fryn yn y fro. Ni wyddys pwy oedd y wrach, a pham ceisio ei saethu.<ref>[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn67.pdf Bwletin Llên Natur rhifyn 67]</ref> ==Pobl o Gaernarfon== * [[John Owen Griffith (Ioan Arfon)]] * [[Robert Arthur Griffith (Elphin)]] * [[William Henry Preece]] * [[Chris Roberts]] [[Delwedd:A north-west view of Caernarvon Castle.jpeg|bawd|Yr olygfa o ogledd-gorllewin, Castell Caernarfon]] ==Clybiau Chwaraeon== Mae [[C.P.D. Tref Caernarfon]]<ref>[http://www.clubwebsite.co.uk/caernarfontown/103869/club_news.pl?news=241295 Gwefan C.P.D. Tref Caernarfon]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> yn chwarae yn y [[Cymru Premier]]. Cartre'r clwb yw'r Ofal. Mae Clwb Rygbi Caernarfon<ref>{{Cite web |url=http://www.clwbrygbicaernarfon.co.uk/ |title=clwbrygbicaernarfon.co.uk |access-date=2021-01-01 |archive-date=2020-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213181415/http://clwbrygbicaernarfon.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> yn chwarae yn Adran 4 (Gogledd Cymru) Cynghrair SWALEC, ac mae ail-dîm y clwb yn chwarae yng Nghyngrair Gwynedd. Cartref y clwb rygbi yw'r Morfa, a'u clwb cymdeithasol oedd 'Clwb y Bont' ar gyfres Tipyn o Stad. Clybiau Chwaraeon Eraill: *Clwb Hwylio Caernarfon *Clwb Golff Caernarfon *Clwb Nofio Caernarfon ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caernarfon (pob oed) (9,615)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caernarfon) (7,879)'''|red|85.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caernarfon) (8252)'''|green|85.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Caernarfon) (1,686)'''|blue|39.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yng Nghaernarfon ym [[1886]], [[1894]], [[1906]], [[1921]], [[1935]], [[1940]], [[1943]], [[1959]] a [[1979]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1886]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1894]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1906]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1921]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1935]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1940]] (Eisteddfod Radio) *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1943]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1959]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1979]] ==Gefeilldref== *'''[[Landerne]]''', tref yn [[Llydaw]] ([[Landerneau]] yn [[Ffrangeg]]). ==Gweler hefyd== *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion Caernarfon]] *[[Arwisgiad Tywysog Cymru]] *[[Caernarfon (etholaeth Cynulliad)]] *[[Caernarfon (etholaeth seneddol)]] *[[Castell Caernarfon]] *[[C.P.D. Tref Caernarfon]] *[[Segontium]] *[[Gŵyl Arall]] *[[Wici Cofi]] (Tudalen Wicipedia Cymdeithas Ddinesig Caernarfon) *Cymdeithas Ddinesig [https://cymdeithasddinesigcaernarfoncivcsociety.wordpress.com Caernarfon] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Caernarfon| ]] [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] s8byvstqrovnb7od8vw8bwspcv15v24 0 1812 14890845 13510741 2026-05-08T10:35:07Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890845 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | sir = [[Ceredigion]] | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r enw "Llanbedr", gweler [[Llanbedr]] (gwahaniaethu).'' [[Tref]] a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn nyffryn [[Afon Teifi|Teifi]], yng [[Ceredigion|Ngheredigion]] yw '''Llanbedr Pont Steffan'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (hefyd '''Llambed''' a '''Llanbed''', [[Saesneg]]: ''Lampeter''). Mae yno [[marchnad|farchnad]], dwy [[archfarchnad]] a nifer o siopau lleol. Yno hefyd mae [[Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan]], Ysgol Ffynnonbedr ac [[Ysgol Gyfun Llanbedr Pont Steffan]]. Saif [[Hen Domen Llanbedr Pont Steffan]], sef hen [[mwnt a beili|domen]] o'r [[Oesoedd Canol]] ar ochr ddwyreiniol i'r dref. Yng Nghyfrifiad 2001, poblogaeth Llambed oedd 2,894.<ref>{{Cite web |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/viewFullDataset.do;jsessionid=ac1f930d30d51cc431e57b5846a09be6a29efae9bd6d?instanceSelection=03070&productId=779&$ph=60_61&datasetInstanceId=3070&startColumn=1&numberOfColumns=4&containerAreaId=790566&nsjs=true&nsck=true&nssvg=false&nswid=1280 |title=Office for National Statistics : ''Census 2001 : Cyfrif Cymunedol : Ceredigion'' |access-date=2012-10-04 |archive-date=2012-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120829060711/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/viewFullDataset.do;jsessionid=ac1f930d30d51cc431e57b5846a09be6a29efae9bd6d?instanceSelection=03070&productId=779&$ph=60_61&datasetInstanceId=3070&startColumn=1&numberOfColumns=4&containerAreaId=790566&nsjs=true&nsck=true&nssvg=false&nswid=1280 |url-status=dead }}</ref> Mae hyn yn golygu mai Llambed ydy tref-brifysgol lleiaf gwledydd Prydain. ==Y Brifysgol== Sefydlwyd [[Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan]] yn 1822 gan Esgob Burgess o [[Tyddewi|Dyddewi]] er mwyn hyfforddi darpar offeiriaid yn yr eglwys Anglicanaidd. Yn 1852 cafodd yr hawl (drwy Siarter) i gynnig Gradd BD a Siarter arall i roi'r hawl i'r Brifysgol gynnig Gradd BA yn y celfyddyda 1865.<ref name="JGJ2">Jenkins, J. Geraint. ''Ceredigion: Interpreting an Ancient County.'' Gwasg Careg Gwalch (2005) pg. 29.</ref> Roedd yn rhan o Brifysgol Cymru hyd at 2008. Sylfaenwyd [[pensaernïaeth]] y prif adeilad ar ddull petrual [[Rhydgrawnt]] (Saesneg: ''Oxbridge'') ac a gynlluniwyd gan [[Charles Robert Cockerell|C. R. Cockerell]]. Enw newydd ar y coleg yw Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Tim [[rygbi]]'r Brifysgol oedd y cyntaf drwy Gymru, wedi i un o'r darlithwyr (Rowland Williams) ddod a'r gêm o [[Caergrawnt|Gaergrawnt]]. ==Adeiladau eraill== [[Delwedd:High Street, Llanbedr Pont Steffan NLW3362740.jpg|bawd|chwith|Y dref tua 1885.]] Roedd lleoliad cartref hen bobl Hafan Deg yn arfer bod yn wyrcws, a gafodd ei ddymchwel yn y 1960au pan godwyd y cartref newydd.<ref>[http://education.gtj.org.uk/cy/item10/15001 gtj.org]</ref> == Papur Bro == Papur Bro Clonc<ref>{{Cite web|url=https://clonc.360.cymru/aelod/papurbroclonc/|title=Papur Bro Clonc|website=Clonc360}}</ref> yw papur bro Llanbedr Pont Steffan a'r plwyfi o gwmpas y dref. Cyhoeddir rhifyn yn fisol, ac mae gwefan Clonc360<ref>{{Cite web|url=https://clonc.360.cymru/|title=Clonc360|website=Clonc360}}</ref> yn brosiect bywiog gan nifer o wirfoddolwyr lleol, dan faner y papur bro a Golwg360.<ref>{{Cite web|url=https://golwg.360.cymru/|title=Golwg360|website=golwg.360.cymru}}</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanbedr Pont Steffan (pob oed) (2,970)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanbedr Pont Steffan) (1,346)'''|red|46.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanbedr Pont Steffan) (1581)'''|green|53.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Llanbedr Pont Steffan) (450)'''|blue|40.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Gwion Edwards]] (1993– ), peldroediwr *[[Idwal Jones (1895-1937)|Idwal Jones]] (1895-1937), dramodydd a digrifwr *[[Elin Jones]], Aelod Cynulliad a Llywydd y Cynulliad - o Lanwnnen ger Llambed *[[Ben Lake]], Aelod Seneddol presennol Ceredigion *[[Gareth Lloyd James]], bardd, nofelydd ac athro - o Gwm-ann ger Llambed ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru]] yn Llambed ym [[1984]]. I gael gwybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanbedr Pont Steffan 1984]] ==Oriel== <gallery> Delwedd:Lanbedr Pont Steffan - Lampeter 13.JPG|Tafarn y King's Head File:Lanbedr Pont Steffan - Lampeter 12.JPG|Canol y dref: cofeb rhyfel File:Lanbedr Pont Steffan - Lampeter 10.JPG|Y Stryd Fawr File:Lanbedr Pont Steffan - Lampeter 08.JPG|Neuadd y Dref File:Lanbedr Pont Steffan - Lampeter 09.JPG|Cloc y neuadd File:Lanbedr Pont Steffan - Lampeter 07.JPG|Banc y Nat West File:Lanbedr Pont Steffan - Lampeter 06.JPG|Y Royal Oak File:Lanbedr Pont Steffan - Lampeter 03.JPG|Banc Barclays File:Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant 01.JPG|Y prif adeilad File:Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant 03.JPG|Y prif adeilad File:Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant 04.JPG|Y prif adeilad gyda chloddfa Geltaidd ar y chwith iddi </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.trinitysaintdavid.ac.uk/cy/ Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant] *[http://www.lampeter-tc.gov.uk/cy/ Cyngor Tref Llanbedr Pont Steffan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202052914/http://www.lampeter-tc.gov.uk/cy/ |date=2017-02-02 }} {{Trefi_Ceredigion}} [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Llanbedr Pont Steffan| ]] [[Categori:Trefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 1dg33ib2ifwcnjapi8blwqi5qqkl4b0 0 1813 14890813 13090560 2026-05-08T10:23:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890813 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} :''Gweler hefyd [[Aeron (gwahaniaethu)]].'' Tref arfordirol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Ceredigion|Ngheredigion]], [[Cymru]], yw '''Aberaeron'''. Saif ar briffordd yr [[A487]] tua hanner ffordd rhwng [[Aberteifi]] ac [[Aberystwyth]]. Mae lôn arall, yr A482, yn cysylltu'r dref â [[Llanbedr Pont Steffan]] i'r dwyrain. Adeiladwyd y dref gan y Parch [[Alban Thomas Jones-Gwynne]] ym [[1805]]. Mae'r tai wedi'u gosod mewn patrwm ffurfiol — o dan ddylanwad y pensaer [[John Nash]], medd rhai. Crëwyd harbwr ar geg [[Afon Aeron]], ac yn fuan daeth y dref yn ganolfan bysgota bwysig. Erbyn hyn, cychau hwylio sydd i'w gweld yn harbwr Aberaeron. Mae'r traeth yn braf ac wedi ennill baner las am ei lendid. Gan fod Aberaeron rhwng de a gogledd Ceredigion, yma bellach mae pencadlys [[Cyngor Sir Ceredigion]]. Mae 1,422 o bobl yn byw yn y dref ac mae tua 60% ohonynt yn siaradwyr [[Cymraeg]] (2011); un o'r canrannau uchaf ar arfordir Ceredigion heddiw. Yr Aelod lleol o [[Senedd Cymru]] yw {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} ac yn Senedd y DU ([[San Steffan]]) gan {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}}. Gerllaw ceir plasdy hynafol [[Llannerch Aeron]], sy'n eiddo i'r [[Ymddiriedolaeth Genedlaethol]]. Lleolir [[Ysgol Gyfun Aberaeron]] yn y dref. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Aberaeron (pob oed) (1,422)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Aberaeron) (832)'''|red|59.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Aberaeron) (936)'''|green|65.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Aberaeron) (370)'''|blue|50.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *Syr [[Geraint Evans (canwr opera)|Geraint Evans]] - bu'r canwr [[opera]] enwog yn byw yn Aberaeron am dros ddeng mlynedd ar hugain. ==Gweler hefyd== [[Delwedd:Croeso i Ardal Aberaeron - Ceinewydd (llyfr).jpg|110px|chwith]] *[[Croeso i Ardal Aberaeron - Ceinewydd]] (2007), teithlyfr {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://croeso.ceredigion.gov.uk Gwefan groeso Ceredigion] * [https://www.aberaeron.info/cy/croeso-i-aberaeron Gwefan groeso Aberaeron] [[Delwedd:Aberaeron01LB.jpg|chwith|bawd|750px]] {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Aberaeron| ]] [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Trefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] p9ku7idznvisn08544euqyz2c206hgg 0 1821 14890804 13091264 2026-05-08T10:04:24Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890804 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} :''Gweler hefyd [[Bala (gwahaniaethu)]] am lefydd eraill o'r enw Bala.'' Tref fechan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ardal [[Meirionnydd]], [[Gwynedd]], yw'r '''Bala'''. Cyfeirnod OS: SH 92515 36708. Does dim ond un stryd fawr yn y dref. Mae'r dref ar yr [[A494]], rhwng [[Dolgellau]] (18 milltir i'r de-orllewin) a [[Llangollen]] (22 milltir i'r dwyrain). Cyn ad-drefnu llywodraeth leol roedd hi yn yr hen [[Sir Feirionnydd]]. Mae ganddi boblogaeth o {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}. [[Llyn]] naturiol mwyaf [[Cymru]] ydyw [[Llyn Tegid]] sydd ar gyrion y dref. Mae [[Afon Tryweryn]] yn llifo heibio i'r dwyrain ac yn ymuno ag [[Afon Dyfrdwy]] sy'n llifo drwy Lyn Tegid ac yn dod allan ar ochr ddeheuol y Bala. Cynhaliyd gŵyl gerddoriaeth boblogaidd, "[[Wa Bala]]" ar gyrion y dref ym Mis Medi 2017. == Tarddiad yr enw == Gair cyffredin Cymraeg yn golygu adwy neu fwlch oedd "bala" gynt,<ref name=ADG/> a ddaeth i olygu'r fan lle bydd afon yn llifo allan o lyn.<ref>{{dyf GPC|gair=bala |dyddiadcyrchiad=28 Medi 2015 }}</ref> Yn yr achos hon cyfeiria enw'r dref yn benodol at y fan lle rhed Afon Dyfrdwy o Lyn Tegid. Ymddengys yr elfen "[[bala (elfen enw lle)|bala]]" mewn enwau lleoedd eraill ar draws Cymru megis [[Baladeulyn]]. Yn unol ag enghreifftiau eraill o enw cyffredin a arferir yn enw lle, cafodd y fannod ei gosod o'i flaen i'w wneud yn benodol.<ref name=ADG>Gwynedd O. Pierce, Tomos Roberts a Hywel Wyn Owen, ''Ar Draws Gwlad: Ysgrifau ar Enwau Lleoedd'' (Llanrwst: Gwasg Carreg Gwalch, 1997), t.11.</ref> Ceir dros ddeg lle drwy'r byd sydd wedi eu galw ar ôl y Bala, gan gynnwys: [[Bala Cynwyd]] ym [[Pennsylvania|Mhennsylvania]] a [[Bala, Ontario]]. ==Hanes== [[Delwedd:Capel Tegid (CM), Y Bala NLW3362831.jpg|bawd|chwith|Capel Tegid y Bala, tua 1875.]] Ar un adeg roedd y Bala yn ganolfan bwysig i'r diwydiant [[gwlân]] ond dirwynodd i ben yn y [[19g]]. Yn y sgwâr yng nghanol y dref saif cerflun er cof am [[Thomas Edward Ellis|Tom Ellis]] ([[1859]]-[[1899]]), AS [[Meirionnydd]] ar ddiwedd y [[19g]], a aned yng [[Cefnddwysarn|Nghefnddwysarn]] nepell o'r Bala. Yno hefyd mae plac yn coffhau'r Parch. [[Thomas Charles]] o'r Bala, [[Methodist]] blaenllaw ac un o selogion [[y Gymdeithas Feiblau]] a symbylwyd gan daith [[Mary Jones]] yn droednoeth i'r Bala yr holl ffordd o [[Llanfihangel-y-Pennant]] yn [[1800]]. Ym mhen gogleddol y dref gwelir ''y Green'' gyda cherrig yr Orsedd o Eisteddfod Genedlaethol 1967. Ger llaw y mae Tomen y Bala, sy'n [[Castell mwnt a beili|fwnt a beli]], [[Normaniaid|Normanaidd]] efallai. O'r Bala daeth nifer o'r ymfudwyr a aethant i'r [[Y Wladfa|Wladfa]] ym [[Patagonia|Mhatagonia]] yn [[1865]]. ==Yr hinsawdd== {{Weather box|location = Bala 163m, 1971-2000 |collapsed = |metric first = y |single line = y |Ion uchaf C=6.7 |Chw uchaf C=6.8 |Maw uchaf C=8.7 |Ebr uchaf C=11.1 |Mai uchaf C=14.6 |Meh uchaf C=16.8 |Gor uchaf C=19.1 |Aws uchaf C=18.8 |Med uchaf C=16.2 |Hyd uchaf C=12.9 |Tac uchaf C=9.4 |Rha uchaf C=7.5 |Ion isaf C=0.9 |Chw isaf C=0.8 |Maw isaf C=2.1 |Ebr isaf C=2.8 |Mai isaf C=5.2 |Meh isaf C=8.0 |Gor isaf C=10.2 |Aws isaf C=9.8 |Med isaf C=8.0 |Hyd isaf C=5.6 |Tac isaf C=3.0 |Rha isaf C=1.6 |blwyddyn isaf C= |source 1 = YR.NO<ref>{{cite web | url=http://www.yr.no/place/United_Kingdom/Wales/Llanfor/statistics.html | title=Climate Normals 1971–2000 | publisher=YR.NO | accessdate=3 Maw 2011 | archive-date=2012-10-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121016162348/http://www.yr.no/place/United_Kingdom/Wales/Llanfor/statistics.html | url-status=dead }}</ref> |date=March 2011}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Y Bala, Gwynedd (pob oed) (1,974)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Y Bala, Gwynedd) (1,482)'''|red|78.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Y Bala, Gwynedd) (1515)'''|green|76.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Y Bala, Gwynedd) (380)'''|blue|40.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Evan Lloyd]] (1735 – 1776) offeiriad Eglwys Loegr a bardd Cymreig yn yr iaith Saesneg *[[Thomas Charles]] (1755-1814), arweinydd Methodistaidd ac awdur *[[Roger Edwards]] (1811-1886), awdur a golygydd *[[Owain Meirion]] (1803-1868), baledwr *[[Benjamin William Chidlaw]], (1811 - 1892) cenhadwr *[[John Peter (Ioan Pedr)]] (1833-1877), ysgolhaig *[[Michael D. Jones]] (1822-1898), cenedlaetholwr Cymreig, un o arloeswr [[Y Wladfa]] ==Yr Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn y Bala ym [[1967]], [[1997]] a [[2009]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod y Bala 1738]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Bala 1967]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Meirion a'r Cyffiniau 1997]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Meirion a'r Cyffiniau 2009]] ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> Plas Coch Hotel, Y Bala NLW3361337.jpg|Gwesty Plas Coch tua 1875 English Chapel Capal Saesneg.JPG|Capel Saesneg y Presbyteriaid, Stryd Fawr Tafarn y Llew Gwyn 1.JPG|Tafarn y Llew Gwyn Y Ship y Bala.JPG|Tafarn y Llong Neuadd y Cyfnod.JPG|Neuadd y Cyfnod Neuadd y Cyfnod Manylun.JPG|Neaudd y Cyfnod: manylyn Yr Hen Ysgol Bala.JPG|Yr Hen Ysgol, codwyd 1855 Plas yn Dre.JPG|Bwyty a chaffi Plas y Dre Prth Rhiwlas.JPG|Porth Ystad y Rhiwlas Neaudd Buddug, y Bala.JPG|Neuadd Buddug, sinema Hen fwthyn yn y bala.JPG|Hen fwthyn Eglwys Crist, y Bala Christ Church, Bala, Gwynedd North Wales 03.JPG|Eglwys Crist </gallery> ==Gefeilldref== Mae pentref [[Bala, Ontario|Bala]] yn nhalaith [[Ontario]], [[Canada]], yn efeilldref swyddogol i'r Bala. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Gwynedd}} {{DEFAULTSORT:Bala}} [[Categori:Y Bala| ]] [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] r220219kv4ry6s4euezmg4bn2okdg04 0 1823 14890566 13088800 2026-05-08T06:08:21Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890566 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} Dinas a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Llanelwy''' (Saesneg: ''St Asaph''). Yn gynt, roedd yn yr hen sir draddodiadol [[Sir y Fflint]]. Mae ganddi boblogaeth o tua 3,491 (Cyfrifiad 2001). Fe'i lleolir rhwng [[Afon Elwy]] ac [[Afon Clwyd]] ar yr [[A525]] 6 milltir i'r de o'r [[Rhyl]] a 5 i'r gogledd o [[Dinbych|Ddinbych]]. Mae'r [[A55]] yn osgoi'r dref i'r gogledd. Mae [[Esgobaeth Llanelwy]] yn sedd [[Esgob Llanelwy]], gyda'i [[eglwys gadeiriol]] ei hun, y lleiaf yng Nghymru. Ceir sawl adeilad hanesyddol yn y dref, e.e. yr [[elusendy|elusendai]] o'r [[17g]] ar y Stryd Fawr lle treuliodd [[Henry Morton Stanley]] gyfnod annedwydd iawn ([[1847]] - [[1856]]). [[Delwedd:Llanelwy2.gif|200px|bawd|dim|Y dref o'r gorllewin]] ==Hanes== Credir y lleolwyd [[caer Rufeinig]] [[Varis]] yn Llanelwy, ond hyd yn hyn mae ei lleoliad yn ansicr. Gorweddai ar Fryn Polyn efallai, ger y dref. Gwyddys fod tref [[Rhufeiniaid|Rufeinig]] fechan yn Llanelwy, ar diriogaeth y [[Deceangli]]. Dywedir fod [[Cyndeyrn]] Sant, [[esgob]] [[Ystrad Clud]] yn yr [[Hen Ogledd]] (canolbarth [[Yr Alban]] heddiw), wedi sefydlu [[clas]] yn Llanelwy tua'r flwyddyn [[560]]. Pan ddychwelodd y sant i'r Alban gadawodd y clas yng ngofal ei ddisgybl [[Asaph]] (neu 'Asa'), ac mae'r enw Saesneg yn dod o'r cysylltiad hwnnw. Codwyd [[eglwys gadeiriol]] ar y safle presennol tua [[1100]]. Ymwelodd [[Gerallt Gymro]] â Llanelwy yn ystod ei [[Hanes y Daith Trwy Gymru|daith trwy Gymru]] yn [[1188]]. Cynhaliodd y [[Gwyneddigion]] [[eisteddfod]] yn y dref yn [[1790]]. Enillydd y Fedal Arian oedd y bardd [[Dafydd Ddu Eryri]] am ei [[awdl]] 'Rhyddid'. ==Hynafiaethau== Codwyd eglwys gadeiriol yn Llanelwy tua [[1100]]. Cafodd ei llosgi i lawr yn [[1282]] gan luoedd [[Edward I o Loegr]] ac eto yn [[1402]] yng ngwrthryfel [[Owain Glyndŵr]]. Dioddefodd dân yn y [[Rhyfel Cartref Lloegr|Rhyfel Cartref]] hefyd. Cafodd ei hanewyddu'n sylweddol gan [[George Gilbert Scott]] yn [[1869]]. (gweler [[Eglwys Gadeiriol Llanelwy]].) Mae eglwys y plwyf yn hynafol hefyd. Fe'i codwyd ar ddiwedd y [[13g]] a'i chysegru i'r seintiau [[Pawl]] a Chyndeyrn, ond mae'r rhan fwyaf o'r adeiladwaith presennol yn dyddio o'r [[15g]]. Ger y dref ceir [[Ogofâu Cae Gwyn a Ffynnon Beuno]], ogofâu [[calchfaen]] a breswylid yn [[Hen Oes y Cerrig]]. ==Statws Dinas 2012== Ar 14 Mawrth 2012, cyhoeddwyd bod Llanelwy i gael ei rhoi statws dinas gan y Frenhines i nodi ei Jiwbilî Diemwnt, ynghyd â [[Chelmsford]] a [[Perth (Yr Alban)|Pherth]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanelwy (pob oed) (3,355)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanelwy) (745)'''|red|22.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanelwy) (2140)'''|green|63.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanelwy) (554)'''|blue|38.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Sieffre o Fynwy]] (tua 1100–1155), esgob Llanelwy *[[Dafydd ab Owain, Esgob Llanelwy|Dafydd ab Owain]] (m. 1512), esgob Llanelwy *[[William Morgan (esgob)|William Morgan]] (1545–1604), cyfieithydd y Beibl i'r Gymraeg, esgob Llanelwy *[[Rhosier Smyth]] (1541–1625), llenor a reciwsant *[[Ian Rush]] (g. 1961), pêl-droediwr, cyn-gapten Cymru ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> Eglwys y Plwyf, Llanelwy (Cyndeyrn); Church of St Kentigern and St Asa , St Asaph, North Wales 07.JPG|Eglwys Cyndeyrn, Llanelwy Eglwys y Plwyf, Llanelwy (Cyndeyrn); Church of St Kentigern and St Asa , St Asaph, North Wales 20.JPG|Eglwys Cyndeyrn, Llanelwy H M Stanley sculpture, St Asaph.JPG|Cerflun i goffa [[H. M. Stanley]] Cofeb Ryfel Llanelwy - St Asaph War Memorial.jpg|Cofeb rhyfel Eglwys Gadeiriol Llanelwy - St Asaph Cathedral.jpg|Yr Eglwys Gadeiriol </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Esgobaeth Llanelwy]] *[[Esgob Llanelwy]] *[[Eglwys Gadeiriol Llanelwy]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Ddinbych}} {{Dinas yng Nghymru}} {{Dinasoedd Y DU}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Dinasoedd Cymru]] [[Categori:Llanelwy| ]] [[Categori:Trefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] ngsc6djy1tcj8zc1tojblwfhlcgfdun 0 1865 14890524 14873319 2026-05-08T05:11:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890524 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} Tref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Abergele'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/abergele-conwy-sh945775#.YZk8wC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Mae'n dref farchnad, wledig ac yn ganolfan siopa i'r cylch, gyda gorsaf ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]]. Saif ar lannau [[Afon Gele]] ar priffordd yr [[A55]] rhwng [[Bae Colwyn]] a'r [[Y Rhyl|Rhyl]]. I'r dwyrain o'r dref ceir gwlybdir eang [[Morfa Rhuddlan]] a [[Rhuddlan]] tua phedair milltir i ffwrdd. Fe'i lleolwyd yn yr hen [[Sir Ddinbych]] cynt. Mae Caerdydd o ddeutu 202 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Abergele ac mae Llundain o ddeutu 307&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Llanelwy]] sy'n tua 11&nbsp;km i ffwrdd. ==Hanes== Tref gymharol fodern yw Abergele a dyfodd o gwmpas yr hen eglwys. Tua 1400, yr oedd Abergele'n ran o Arglwyddiaeth Dinbych. Yr oedd ganddi dau grŵp o boblogaethau, sef y Cymry cynhenid a oedd yn ffermio'r tir yn ôl hen draddodiadau, a phobl trefol a gyflwynwyd i ddatblygu masnach a gwthio dylanwad Seisnig. Yr oedd y pobl trefol yn berchen ar diroedd bwrdais. Canolfan canol oesol y dref oedd y Pîl, a oedd yn debyg i ryw fath o gaer. Yn 1698, cyfeiriodd Edward Llwyd at y lle fel ''"Kastell Pen y Pil"''. Gwelir bod llys cyfiawnder wedi ei gynnal yn fan hyn hefyd, yn ôl cofnodion refeniw. Ceir cofnod cynharaf y pîl o 1334. Bellach dim ond sgwâr o dir uwch sydd i'w weld yn y fan. Bu [[Trychineb rheilffordd Abergele|damwain difrifol]] ar y rheilffordd yn [[1868]] pan darwyd yr ''Irish Mail'' gan dri wagen petrol oedd wedi rhedeg yn rhydd i lawr y trac; collodd 33 o bobl eu bywydau ac mae eu beddau i'w gweld ym mynwent yr eglwys heddiw. Lladdwyd dau aelod o'r grŵp cudd [[Mudiad Amddiffyn Cymru]], sef William Alwyn Jones a George Francis Taylor, yn Abergele pan daniodd y defnyddiau ffrwydrol yr oeddynt yn eu cludo ar 1 Gorffennaf 1969, diwrnod arwisgiad Tywysog Siarl. Gelwir y ddau'n [[Merthyron Abergele|Ferthyron Abergele]] ac mae eu beddau'n gyrchfan i [[Cenedlaetholdeb Cymreig|Genedlaetholwyr]] a chynhelir seremoni flynyddol yno. [[Delwedd:Bee Market Abergele.jpg|bawd|300px|dim|Y "Bee Market" ar y Stryd fawr; llun gan [[John Thomas (ffotograffydd)|John Thomas]] (1838-1905) a dynnwyd oddeutu 1875. (Delwedd o [http://www.llgc.org.uk/?id=343&L=1 Gasgliad John Thomas, Llyfrgell Genedlaethol Cymru])]]I'r de ddwyrain o'r dref ceir tŵr ar ben Bryn Tŵr. Enw arall yw Gallt y Felin Wynt. Credir ei fod wedi ei hadeiladu fel rhan o gyfres o dyrrau, gyda'r lleill yn Mynydd y Garreg (Chwitffordd), tŵr yr eglwys yn Llandrillo yn Rhos, a Deganwy. Mae'n bosib bod y cyfres wedi ymestyn ymhellach i Ynys Môn, Sir Gaernarfon ac i lawr i Borthmadog. Credir y'i hadeiladwyd tua 1600-1610 fel amddiffyniad yn erbyn môrladron. Mae'n debyg yr oeddent yn cael ei defnyddio i roi arwydd i bobl ar y tir o unrhyw ymosodiad o'r môr. Nid oes gywbodaeth sut yr oedd yr arwydd yn cael ei roi, ond mae'n debyg gyda thân<ref>{{Cite journal|title=Beacon Watch Towers of the North Wales Coast|last=Lloyd|first=George|date=1964|journal=Archaeologica Cambrensis|volume=113|pages=150-158}}</ref> ==Eglwysi a chapeli== Codwyd Eglwys Fihangel Sant yn y [[15g]] ar safle eglwys hŷn; cafodd ei hadnewyddu yn [[1879]]. Mae'r bedyddfaen yn dwyn y dyddiad [[1663]]. Yn rhan o'r llawr ger yr allor, mae hen garreg â chroes arni sy'n dyddio o'r [[13g]]; credir ei bod yn garreg fedd abad lleol. Adeiladwyd capel i'r Mormoniaid, sef [[Hen Gapel-y-Seintiau, Abergele|Hen Gapel-y-Seintiau]] yn 1849. Bellach mae'r adeilad yn rhan o dafarn y 'Tarw', neu'r 'Bull' fel y'i gewir. Adeiladwyd y capel ym 1849 ac wedi i'r sefydlwyr fudo i [[Gogledd America|Ogledd America]], daeth yn gapel i'r [[Eglwys y Bedyddwyr|Bedyddwyr]] ym 1856. Caeodd y capel ym 1863 pan gafodd ei defnyddio fel warws, yna' fwthyn, yn storfa [[gwirodydd]] cyn dod yn rhan o Westy'r Bull Hotel, y drws nesaf.<ref>{{Cite web|title=Bull Hotel, Abergele|url=https://www.bullhotelabergele.co.uk/index|website=www.bullhotelabergele.co.uk|access-date=2024-02-12}}</ref> Prif sefydlydd y capel oedd saer maen o'r enw John Parry (1817-1882) a anwyd yn [[Trelawnyd|Nhrelawnyd]], Sir y Fflint.<ref>{{Cite web|title=The Welsh Saints Project|url=http://www.welshsaints.byu.edu/Immigrant_View.aspx?id=1064|website=www.welshsaints.byu.edu|access-date=2024-02-12}}{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Bad achub== Yn 1867, bu llongddrylliad ''Guardian Angel'' oddi ar arfordir Abergele. Yr oedd hi ar daith o [[Lerpwl]] i [[Dinas Efrog Newydd|Efrog Newydd]] a dim ond chwech o'r 14 a oroesodd. Yn sgil hyn, penderfynodd Gorsaf Bad Achub y Rhyl wneud cais am ail gwch o dan ei gofalaeth a'i leoli yn Abergele, tua chyfeiriad y gwynt. Derbyniodd [[Sefydliad Brenhinol y Badau Achub]] y cais a anfonwyd bad achub ''Henry Nixon No. 2'' i'r orsaf. Yr oedd y cwch yn rhodd gan Henry Nixon o [[Manceinion|Fanceinion]]. Yr oedd y cwch 32 troedfedd o hyd, 7 troedfedd o led ac yn pwyso dwy dunnell, ac yn medru dal hyd at 13 o bobl. Dim ond dwywaith y cafodd y cwch ei alw i wasanaethu mewn un flwyddyn - 1868/1869. Penderfynwyd symud y cwch i orsaf newydd yn [[Llanddulas]]. ==Olion Cynhanes== Ceir dwy ogof [[paleolithig]] nepell o'r dref: [[Ogof Bontnewydd]] (Cyfeirnod OS: SJ01527102) a [[Cefn Ogo|Chefn Ogo]]. Mae ogof Pontnewydd yn un o'r ddwy ogof bwysicaf yng ngwledydd Prydain o ran olion dyn a [[dyn Neanderthal]]; darganfuwyd dant dynol yma sydd oddeutu 220,000 o flynyddoedd oed. Cafwyd hyd i lawfwyeill [[Neanderthal]]aidd hefyd, ac esgyrn anifeiliaid gydag olion cigydda arnynt. 750 metr i'r de-ddwyrain, ar yr un ochr i'r afon mae Ogof Cefnmeiriadog neu Cefn Ogo gyda cheg yr ogof mor anferthol fel y'i galwyd unwaith gan William Davis yn ei lyfr 'hand-book for the Vale of Clwyd' fel ''one of the most spacious and magnificent caverns in Europe''. Mae ceg yr ogof yn 50 troedfedd o uchter, gyda stalactites yn diferu o'r nenfwd mewnol. Mae [[Parc y Meirch]] gerllaw. Yn yr ardal, ceir tair fryngaer hynafol. I'r de-orllewinol o'r dref safai [[Bryngaer Dinorben]] a ddinistriwyd yn llwyr gan y chwarel gyfagos ond ceir tystiolaeth fod pobl wedi byw yno'n ddi-baid o ddiwedd yr [[Oes Efydd]] hyd at y 7fed ganrif.<ref>''Gwyddoniadur Cymru'', gol. John Davies (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), tud.&nbsp;7</ref> Yn syth i'r de saif [[Castell Cawr]] sy'n dyddio o Oes yr Haearn. Tua chyfeiriad Llanddulas a Rhyd-y-foel, ceir olion [[Pen y Corddyn|Pen y Corddyn Mawr]], caer arall o Oes yr Haearn. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Abergele (pob oed) (10,577)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Abergele) (2,014)'''|red|19.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Abergele) (4921)'''|green|46.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Abergele) (2,572)'''|blue|51.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Atyniadau eraill== *Castell Gawr - bryn coediog 1 milltir i'r de, safle camp [[Yr Ymerodraeth Rufeinig|Rufeinig]] *[[Castell Gwrych]] - castell [[Gothig]] o'r [[19g]] *[[Moelfre Isaf]] - bryn deniadol, 2 milltir i'r de, gyda golygfeydd braf *[[Pensarn]] - pentref glan môr a chanolfan twristiaeth, 1 milltir i'r gogledd o'r dref ==Eisteddfod== Cynhaliwyd yr [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergele 1995|Eisteddfod Genedlaethol]] yn Abergele ym 1995. Gweler: * [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Colwyn 1995]] == Tywydd a hinsawdd == Fe wnaeth yr amgylchiadau a arweinodd at [[Llifogydd Môr Hafren, 1607|lifogydd Môr Hafren]] yn 1607 hefyd gael effaith ar Abergele a gogledd Cymru. Mewn llythyr gan John Lloyd at ei gefnder Syr John Salusbury o Leweni, maent yn trefnu i gyfarfod ac arolygu'r niwed i'r clawdd môr o Abergele hyd at y foryd yn y Rhyl, a'r angen i atal rhag fwy o niwed.<ref>{{Cite journal|title=Floods at Abergele|date=1953|journal=Trafodion|volume=2|pages=154-155|publisher=Cymdeithas Hanes Sir Ddinbych}}</ref> ==Enwogion== *Ganed [[Robert Ambrose Jones (Emrys ap Iwan)]] yn Abergele (24 Mawrth 1851). Enwir yr ysgol uwchradd Saesneg leol er ei anrhydedd yn [[Ysgol Emrys ap Iwan]]. ==Gweler hefyd== *[[Abergele, Amhara]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/abergele/ Tudalen dref arwefan BBC Cymru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040404210149/http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/abergele/ |date=2004-04-04 }} * [http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddorllewin/teithio/webcams/abergele.shtml Camera traffig] ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Abergele1.gif|Traeth a phrom Abergele, gyda Chastell Gwrych yngh nghanol y llun Aberg2.gif|Traeth Abergele, gyda'r Gogarth yn y pellter </gallery> {{Trefi Conwy}} [[Categori:Abergele| ]] [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Trefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] hlqvmoc582kj8irsppdob27w4yre4rx 0 1866 14890816 14877102 2026-05-08T10:29:23Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890816 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Tref arfordirol yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Abergwaun ac Wdig]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Abergwaun'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/abergwaun-pembrokeshire-sm957370#.YYwdoy-l0vI British Place Names]; adalwyd 10 Tachwedd 2021</ref> (Saesneg: ''Fishguard''). Saif ar arfordir gogleddol y sir ar [[Bae Ceredigion|Fae Ceredigion]]. Yma y mae priffordd yr [[A40]] o [[Llundain|Lundain]] a'r rheilffordd yn terfynu. Mae gwasanaeth fferi rheolaidd i [[Rosslare]] ([[Iwerddon]]) o [[Wdig]], tua milltir i'r gogledd-orllewin o Abergwaun. Llifa [[Afon Gwaun]] i'r môr yn y dref gan roi iddi ei henw. Tra bod tarddiad "Abergwaun" yn amlwg, mae'r enw Saesneg yn fwy dyrys. Daw ''Fishguard'' o'r [[Hen Norseg]] ''Fiskigarðr'', sef "lle i ddal pysgod". Sillafwyd yr enw fel "Fiscard" hyd at y [[19eg ganrif|19g]]. [[Delwedd:Fiscard Bay and harbour in Pembroke Shire.gif|bawd|dim|350px|Siart arfordirol o Abergwaun gan Lewis Morris (1748). Sylwch ar sillafiad "Fiscard".]] ==Y Gymraeg== Mae swyddfa [[Menter Iaith]] Sir Benfro yn Abergwaun. Mae yna gangen Cyd yn Abergwaun, sy'n cwrdd yn y Dderwen Frenhinol yn y dref. Mae llawer o ddosbarthiadau [[Cymraeg]] i oedolion yn Abergwaun a'r cyffiniau. ==Enwogion== *[[D. J. Williams]]. Bu'r llenor adnabyddus, awdur ''[[Hen Dŷ Ffarm]]'', yn athro yn Ysgol Ramadeg Abergwaun nes iddo ymddeol yn [[1945]]. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Abergwaun ym [[1936]] a [[1986]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun 1936]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun 1986]] ==Gefeilldref== * [[Loktudi]], [[Llydaw]] ==Gweler hefyd== *[[Creigiau Abergwaun]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Abergwaun| ]] [[Categori:Abergwaun ac Wdig]] [[Categori:Trefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] gnfpuhwz0u2yptwm30b6wcx4itzur1v 0 1874 14890711 14458051 2026-05-08T09:25:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890711 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Tref arfordirol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] yw '''Abermaw''' (hefyd '''Bermo,''' '''Abermawddach'''). Fe'i lleolir ger aber [[Afon Mawddach]] ar lan [[Bae Ceredigion]] yn ardal [[Meirionnydd]]; mae pont reilffordd fawr yn croesi'r afon yn ymyl y dref. Ceir hefyd yma Ganolfan Bad Achub i Ymwelwyr sydd bellach yn arddangosfa. Erys yr harbwr bychan yn brysur, yn arbennig yn yr haf; mae Ras llongau hwylio'r Tri Chopa yn galw yno'n flynyddol. ==Hanes== Tyfodd y dref o gwmpas y diwydiant adeiladu llongau ond erbyn heddiw tref glan môr, dwrsitaidd ydyw'n bennaf. Mae adeiladau hanesyddol y dref yn cynnwys [[Y Tŷ Gwyn, Abermaw|y Tŷ Gwyn]], sy'n dyddio o'r [[Cymru'r Oesoedd Canol|Oesoedd Canol]] ac sy'n gysylltiedig â [[Siasbar Tudur]], ewythr [[Harri Tudur]], a'r carchardy Tŷ Crwn, sy'n dyddio o'r [[18g]]. Roedd y bardd [[William Wordsworth]] yn ymwelydd cyson ag Abermaw ac yn edmygu'r golygfeydd gwych o gwmpas. Ym 1895 cyflwynodd [[Fanny Talbot]], un o drigolion y dref, Dinas Olau, darn o dir creigiog uwchben y dref, i'r [[Ymddiriedolaeth Cenedlaethol]]; cymynrodd gyntaf y mudiad. == Y bont reilffordd == ::''erthygl [[Pont reilffordd Abermaw]]'' [[Delwedd:Pont reilffordd Abermaw.JPG|260px|chwith|bawd|Pont reilffordd Abermaw]] Mae pont [[rheilffordd|reilffordd]] Abermaw, sy'n cludo [[Rheilffordd Arfordir Cymru]] dros [[Afon Mawddach]], sydd hefyd yn bont droed, yn un o bontydd pren hiraf gwledydd Prydain. Cafodd y coed ei fygwth gan bry genwair toredo ond fe'i adferwyd, gan alluogi'r trenu i fynd hyd at [[Pwllheli]]. Ger pen deuheuol y bont, sydd bron i filltir o hyd, roedd [[Cyffordd Abermaw]] a ailenwyd yn '[[Morfa Mawddach]]', lle ymunai cangen [[Rheilffyrdd y Cambrian]] o dref [[Dolgellau]], ac felly yr holl lein o [[Gorsaf Rhiwabon|orsaf Rhiwabon]], a oedd yn rhedeg trwy'r [[Y Bala|Bala]] a [[Dolgellau]]. Ym mhen deheuol y bont cychwynna [[Llwybr Dyffryn Mawddach]] o iard [[Gorsaf Morfa Mawddach]]. == Enwogion == * [[John Gwynoro Davies]] ([[1855]] - [[1935]]), gweinidog yn Abermaw [[1887]]-[[1935]], [[Rhyddfrydwr]] radicalaidd. * [[John Griffith (Y Gohebydd)]] ([[1821]] - [[1877]]), un o newyddiadurwyr mwyaf adnabyddus ei oes. * [[Owen Glynne Jones]] ([[1867]]-[[1899]]), arloeswr [[Mynydda|dringo mynyddoedd]]. * [[Robert Owen (Bardd y Môr)]] ([[1858]]-[[1885]]), bardd * [[Edmund David Jones]] Prifathro gyntaf Ysgol sir Abermaw * [[John Lloyd (ysgolfeistr)|John Lloyd]] Dirprwy brifathro yr ysgol sir * [[John Morgan Edwards]] Dirprwy brifathro yr ysgol sir * [[Bill Tilman]], mynyddwr a morwr enwog fu'n byw yn y dref am flynyddoedd. * [[Harold Lowe]], [[1882]]-[[1944]] Pumed Swyddog [[RMS Titanic]] * [[Prifardd|Y Prifardd]] [[W D Williams]] [[1900]]-[[1985]] Prifathro Ysgol Gynradd Abermaw * [[Johny Williams (paffiwr)|Johnny Williams]] [[1926]]-[[2007]] Paffiwr * [[Charlene Emma "Charlie" Brooks]] (g. 3 Mai 1981), actores ''Eastenders'' a gafodd ei magu yn y dref. [[Delwedd:BermoLB03.JPG|bawd|260px|chwith|Adeiladau ar y traeth]] == Cludiant == === Ffordd === Mae'r briffordd A496 yn rhedeg trwy Abermaw. === Rheilffordd === Mae gorsaf Abermaw ar Reilffordd Arfordir Cymru sy'n cysylltu'r dref ag [[Aberystwyth]] i'r de (trwy [[Tywyn]] ac [[Aberdyfi]] lle gellir newid i ddal trên i gyfeiriad [[Amwythig]]), a [[Pwllheli]] i'r gogledd (trwy [[Dyffryn Ardudwy|Ddyffryn Ardudwy]], [[Harlech]] a [[Porthmadog|Phorthmadog]]). === Bysiau === Mae gwasanaeth bws 2 Arriva ([[Dolgellau]] - [[Caernarfon]] / [[Bangor]]) yn rhedeg trwy Abermaw a cheir hefyd y gwasanaeth X94 rhwng y dref a Dolgellau. === Fferi === Yn yr haf mae gwasanaeth llong fferi bach yn cysylltu Abermaw â Phwynt Penrhyn; oddi yno gellir dal un o drênau bach [[Rheilffordd y Friog|Rheilffordd Fairbourne]] (neu'r Friog) i gyfeiriad Tywyn. [[Delwedd:Barmouth 02346.jpg|bawd|Golygfa o Abermaw, 1778]] [[Delwedd:Abermaw02LB.jpg|chwith|bawd|260px|Harbwr Abermaw]] == Atyniadau yn y cylch == * Llwybr Panorama - golygfeydd gwych dros yr aber * Carn Gorllwyn - y bryn i'r dwyrain o'r dref; mae rhan ohono'n eiddo i'r [[Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol|Ymddiriedolaeth Genedlaethol]] * [[Llanaber]] - eglwys hynafol ar lan y môr. * [[Carneddau Hengwm]] ger Llanaber - grŵp o ddwy [[Siambr gladdu]] [[Neolithig]] a [[Cylch Cerrig Hengwm|chylch cerrig cynhanesyddol]] ar y rhosdir uwchben Llanaber. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Abermaw (pob oed) (2,522)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Abermaw) (1,005)'''|red|41.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Abermaw) (1227)'''|green|48.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Abermaw) (549)'''|blue|44.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gallt y Bermo== Mae [[Gallt y Bermo]] yn [[Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig]]. == Abermaw trwy luniau 1828 - 1978 == Gwaith gwirfoddol wedi ei ymgymryd gan Hugh Griffith Roberts er budd "Abermaw: Cymdeithasau'n Gyntaf". Pobl y dref boed yn drigolion neu'n alltud sy'n sicrhau llwyddiant y gwaith [http://www.flickr.com/photos/abermaw/]. ==Gweler hefyd== [[Eglwys Sant Tudwal, Abermaw]] ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> Abermaw, or, Barmouth, Merionethshire.jpeg|Abermaw tua 1830 Conwy adeil.jpg|Adeilad yng nghanol tref y Bermo Conwy harbwrfeistr.jpg|Tŷ'r harbwrfeistr ar y ffrynt. Barmouth plaque to Harold Lowe (Titanic).JPG|Cofeb Harold Lowe, Tŷ'r Harbwrfeistr Conwy carchar.jpg|Rheinws 'Y Tŷ Crwn'(neu hen garchar y dref) a adeiladwyd yn 1834. Ceuwyd yn 1861 pan agorwyd gorsaf heddlu newydd. Conwy dolffiniaid.jpg|Cerflun 'Y Dolffiniaid' ar y traeth Conwy ffrynt.jpg|Y Prom, Bermo, Gwynedd Bermo cychod.jpg|Yr harbwr wedi'r glaw! Bermo5.gif|Un o'r tai carreg yn Abermaw BermoLB03.JPG </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Gwynedd}} [[Categori:Abermaw| ]] [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] c9kp6fy1kjkkidovgj6gjtgkgxgw33x 0 1877 14890820 13090563 2026-05-08T10:30:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890820 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] }} [[Tref]] farchnad hanesyddol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne [[Ceredigion]] yw '''Aberteifi''' ([[Saesneg]]: ''Cardigan''); saif ar ffordd yr [[A487]] hanner ffordd rhwng [[Aberaeron]] i'r gogledd ac [[Abergwaun]] i'r de. Fel mae'r enw yn ei awgrymu, saif y dref ar lan ogleddol [[Afon Teifi]] ger [[aber]] yr afon honno ym [[Bae Ceredigion|Mae Ceredigion]]. Yr ochr arall i'r aber mae pentref hanesyddol [[Llandudoch]]. Yn 2011 roedd gan y dref boblogaeth o 4,184 (Cyfrifiad 2011). == Hanes == Codwyd [[Castell Aberteifi|castell yn Aberteifi]] tua dechrau'r [[12g]] yn ôl pob tebyg (mae peth dryswch yn y cofnodion cynnar rhwng y castell yn y dref a'r castell cynharach ar ei gyrion a elwir [[Hen Gastell Aberteifi]]). Yn y flwyddyn [[1176]] cynhaliodd [[Yr Arglwydd Rhys]] o [[Deheubarth|Ddeheubarth]] [[Eisteddfod Aberteifi, 1176|eisteddfod yn ei lys]] yno adeg y [[Nadolig]], yr [[eisteddfod]] gyntaf sy'n hysbys. Ymwelodd [[Gerallt Gymro]] ag Aberteifi yn ystod ei [[Hanes y Daith Trwy Gymru|daith trwy Gymru]] ym [[1188]]. Arhosodd y castell a'r dref fechan yn nwylo arglwyddi [[Deheubarth]] y rhan fwyaf o'r amser hyd [[1240]] pan syrthiodd i'r Saeson. Cipiodd [[Owain Glyndŵr]] y castell o ddwylo'r [[Saeson]] ym [[1405]]. Tyfodd y dref yn borthladd prysur yn y [[18g]]. Erbyn dechrau'r [[19g]] roedd dros 300 o [[llong hwylio|longau hwylio]] yn gofrestredig yno. Cofnodir i tua 200 o longau gael eu hadeiladu mewn pump iard adeiladu ar lan yr afon. Allforid llechi [[Cilgerran]] o'r porthladd. Fodd bynnag dechreuodd yr afon siltio i fyny ac erbyn dechrau'r [[20g]] roedd dyddiau'r porthladd ar ben. Adeiladwyd y bont bum bwa ar draws afon Teifi yn 1726.<ref>{{dyf llyfr|teitl=Wyddwn i mo hynna am Gymru|awdur=Christopher Winn; addasiad: Sian Osawa|cyhoeddwr=Cymdeithas Llyfrau Ceredigion|blwyddyn=2008}}</ref> == Adeiladau == Un o adeiladau mwyaf adnabyddus y dref yw'r [[Guildhall, Aberteifi|Guildhall]]. ===Capeli ac eglwysi === ==== Capeli ==== * [[Bethania Capel y Bedyddwyr Aberteifi|Capel Bethania]], Aberteifi, yw un o gapeli pwysicaf y [[Bedyddwyr]] yng Nghymru. * '''Capel Mount Zion''', Bedyddwyr Saesneg <ref>[http://www.mountzioncardigan.org.uk/ Gwefan Capel Mount Zion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130409093605/http://www.mountzioncardigan.org.uk/ |date=2013-04-09 }} Adalwyd 21-03-2009</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.cardigan-heritage.co.uk/aberteifi-property-details.php?recordID=68 |title=copi archif |access-date=2008-05-04 |archive-date=2007-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070220035115/http://www.cardigan-heritage.co.uk/aberteifi-property-details.php?recordID=68 |url-status=dead }}</ref> Rhai o'r Gweinidogion: George Hughes (1881-1924); Y Parchg J. Arthur Jones 1927- ; Y Parchg Dr. Leighton James; Y Parchg Roland Bevan; Y Parchg David P. Kingdon; Y Parchg Ifan Mason Davies (1986- ); Y Parchg Dr. Gareth Edwards * '''Tabernacl, Capel y Methodistiaid Calfinaidd''' Dyma enwau rhai o'r Gweinidogion: Robert Roberts, Penllwyn (1857-1862); Daeth Y Parchg W. Meidrym Jones ar 24 Hydref 1870; Mydrim Jones (1870-77); Griffith Davies (1881-74?; 1889-96); Y Parchg J. G. Moelwyn Hughes MA, PhD o Gastell Nedd (Ion 1896-1917/18); R. R. Williams (1923– ); Y Parchg Currie Hughes BA (1929- ); Y Parchg Richard Jones MA BSc, Charing Cross (Ion 1969– ); Y Parchg Thomas Roberts (1973-84) (1982?); Y Parchg Ifor ap Gwilym * '''Capel Mair, Annibynwyr'''. 1803+ Dyma rhai o'r Gweinidogion: Y Parchg Daniel Davies (1812–64); David Owen; David Owen arall; Y Parchg William Davies (1865-74); Y Parchg T. J. Morris (1876–1908); Y Parchg T. Esger James (1910–35); Y Parchg D. J. Roberts (1939–77); Y Parchg Ieuan Davies (1977-84); Y Parchg J. Arwyn Phillips (1986–93); Y Parchg Irfon Roberts (rhannu â Bethania). Adeiladwyd y capel gwreiddiol ym 1803. Ail adeiladwyd ym 1869; ail agorwyd 20-21 Medi 1870. Adeiladwyd y festri ym 1881, a thŷ'r capel. Ym 1905 roedd gan y Capel 344 o aelodau. * '''Hope Chapel, Annibynwyr Saesneg'''. 1830+ (wedi cau) Dyma enwau'r Gweinidogion: David Phillips; Richard Hancock ( -1850); Robert Breeze (1854); David Jones (1861-67); John Newman Richards (1867-73); Lewis Beynon (1873-); Melchizedek Evans (1884); T. C. Evans; Garro Jones (1895-1902); Evan Evans (1902-05); Morda Evans (1905-1911); W. Whittington (1911-1923); T. J. Walters (1928- ); T. E. Morris; Chwe 1946 Thomas Perkins. Ailadeiladwyd mis Hydref 1880. * '''Ebenezer, Wesle'''. 1867+ (wedi cau) ====Eglwysi==== [[Delwedd:St Mary's Church - geograph.org.uk - 54549.jpg|bawd|chwith|dde|Eglwys y Santes Fair]] *'''Yr Eglwys Gatholig''' [http://www.ourladyofthetaper.org.uk/indexa.html Eglwys Mair y Tapyr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919025907/http://www.ourladyofthetaper.org.uk/indexa.html |date=2011-09-19 }} Agorwyd yr Eglwys bresennol ar 23 Gorffennaf 1970. Offeiriaid: Joseph Higgins (1930-32); John Tole (1932); Wilfred Brodie (1932-3); Basil Rowlands (1933-36); Thomas Williams (1936); Joseph Wedlake (1937-9); Thomas Canning (1940); James McAniff (1941); J. B. O’Connell (1942-5); Phillip Dwyer (1946-7); William Andrews (1947); Albin Kaltenbach (1947-51); George A. Anwyll (1951-9); Raymond Joyce (curad) (1951-9); John McHugh (1950-61??); Arthur Davies (1961); Seamus Cunanne (1962-99); Augustine Paikkatt (1999-2003); Jason Jones (2003–31/1/2011); *'''Eglwys y Santes Fair''' Offeiriaid: 450 AD St Mathaiarn, mab Brychan; 1114; Edward y Presbyter; 1349 John de Whittle; 1411 John Barnett; 1413 Thomas Day; 1434 John Thornbury; John Frodsham; 1497 Richard Robyns; 1502 Hugh Wenty; 1524 Thomas Hore (y prior olaf); 1534 Morgan Meredith; 1553 Griffin Williams (? - 1555); 1555 Philip Howell ap Rice; 1563 Peregrine Daindle; Nicholas Harry; 1660 Gwilliomo Owens; Charles Price; 1662 Johannus Morgan; 1666 Richard Harries; 1693 David Jenkins MA; 1717 Thomas Richards MA; 1729 Jacobus Phillips BA; 1730 Jacobus Thomas; 1731 Rice neu Rees (Audelnus?Audoernis) Evans; 1737 Hugh Pugh BA; 1747 John Davies; 1748 William Powell; 1756-77 John Davies; 1778 John Evans; 1789 John Evans (yr un un mwy na thebyg); 1824-76 Griffith Thomas; 1876-1900 William Cynog Davies BD; 1900-12 David John Evans MA RD; 1912-16 David Timothy Alban BA RD; 1917-31 David Morgan Jones BA RD (Canon St Davids); 1931-51 Edward Lee Hamer BA; 1951- David Thomas Price BA; Ernest Jones; William Richards. == Enwogion == * [[Derrick Greenslade Childs]], Archesgob Cymru. Ganed yn 17 William St., Ionawr 1918. Bu farw 1987. * John Davies (Ossian Dyfed), bardd. * [[John Davies (Ossian Gwent)]], bardd. * Rosina Davies (g. Tachwedd 1895 Tanybonfyl, Llandudoch). Maer y dref 1943–44. Y ddynes gyntaf. * [[David R. Edwards]] (Dave Datblygu), bardd, cyfansoddwr ac awdur. * [[Thomas Evans (Telynog)]] (1840–1865), bardd. * [[William Gambold]] (1672–1728), gramadegydd a geiriadurwr. * [[Richard Jones]], Wyn Jones (Ail Symudiad), grŵp pop. [[Cwmni Recordiau Fflach]] * [[Lenny V D Owen]], athro Prifysgol Nottingham (1943). * [[William Roberts]], cyfansoddwr y dôn Bryngogarth. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r ganran hon yn seiliedig ar y nifer sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Aberteifi (pob oed) (4,184)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Aberteifi) (2,194)'''|red|54.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Aberteifi) (2938)'''|green|70.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Aberteifi) (972)'''|blue|48.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Gŵyl Fawr Aberteifi== Galwyd [[Gŵyl Fawr Aberteifi]] yn wreiddiol yn Eisteddfod Gadeiriol Is-Genedlaethol Aberteifi a gynhaliwyd yn gyntaf yn 1953.<ref>[http://www.archiveswales.org.uk/anw/get_collection.php?inst_id=1&coll_id=1004&expand= Archifau Cymru]</ref> ==Eisteddfodau== 1176 Eisteddfod gyntaf<br /> 1-2 Awst 1866 Cynhaliwyd yr Eisteddfod mewn pafiliwn pren mewn cae tu ôl i Gapel Bethania. Enillodd J R Phillips wobr o £10 am sgrifennu hanes Cilgerran. Côr Felindre (Drefach), yr unig gystadleuwyr, enillodd £10 yn ‘Achub Fi, O Dduw’. Bu cystadlu rhwng Côr Brynberian ac Aberteifi am wobr o £8 am ganu ‘Blessed be Thou, Lord God of Israel’. Aberteifi enillodd. Bu'r eisteddfod yn fethiant ariannol oherwydd salwch colera yn yr ardal.<br /> 12 Mehefin 1878 Cynhaliwyd mewn pafiliwn yn dal 5,000. Y llywydd oedd T. E. Lloyd, Coedmore AS, a David Davies AS y Fwrdeistref. Y côr buddugol oedd Bargoed Teifi.<br /> 14 Gorffennaf 1880 Bell Court – tu ôl Pendre. Pafiliwn yn dal 5,000. Prif fardd oedd Thomas Davies, Llwynysgaw (Ysgawenydd).<br /> 7 Awst 1895 Pabell ym Mhontycleifion.<br /> 4 Awst 1909<br /> 7 Awst 1942: cafwyd ymweliad gan Lloyd George, Megan, D. O. Evans AS, Mrs D. O. Evans YH<br /> Mai 1954: enillwyd y gadair gan James Nicholas. == Eisteddfod Genedlaethol == [[Delwedd:Gorsedd Aberteifi.jpg|200px|bawd|chwith|dde|Gorsedd Aberteifi]] Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Aberteifi ym [[1942]] a [[1976]]. Am wybodaeth bellach gweler: * [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberteifi 1942]] * [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberteifi 1976]] == Gefeilldref == {| | valign="top" | * {{banergwlad|Ffrainc}} - [[Brioude]] |} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Gweler hefyd == * [[Eisteddfod Aberteifi, 1176]] * [[Bethania Capel y Bedyddwyr Aberteifi]] {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Aberteifi| ]] [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Trefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 6rkrvy9z5stoa74b672ehq0yn8ieca4 0 1881 14890529 13087551 2026-05-08T05:19:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890529 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Tref arfordirol a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Bae Colwyn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bae-colwyn-conwy-sh863783#.YZk9OS-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> (Saesneg: ''Colwyn Bay''). Mae priffordd yr [[A55]] yn pasio drwy'r dref ac mae ganddi orsaf ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]]. Mae'n dref wyliau gyda phromenâd braf, [[pier]] a pharciau. Mae'r [[traeth]] yn llydan a diogel gyda [[Tywod|thywod]] braf a rhimyn o gerrig mân. Mae'n dal i fod yn ganolfan siopa brysur er gwaethaf y gystadleuaeth o du'r [[archfarchnad]]au mawr. Lleolir pencadlys [[Heddlu Gogledd Cymru]] ym [[Parc Eirias|Mharc Eirias]]. Ceir yn ogystal nifer o swyddfeydd llywodraeth leol a'r gwasanaeth sifil yn y dref, gan gynnwys rhai o swyddfeydd rhanbarthol [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru]]. ==Llywodraeth leol== [[Delwedd:Bae Colwyn 00.JPG|250px|bawd|Y Stryd Fawr yng nghanol Bae Colwyn]] [[Delwedd:Benkid77 Colwyn Bay pier 1 220709.JPG|250px|bawd|Pier Bae Colwyn]] Cyn ad-drefnu [[llywodraeth leol yng Nghymru]] yn Ebrill [[1974]] roedd Bae Colwyn yn fwrdeistref ddinesig yn yr hen [[Sir Ddinbych]] gyda phoblogaeth o tua 25,000, ond yn 1974 ddiddymwyd yr hen awdurdod i adael pum cymuned (seiledig ar y plwyfi). Mae gan Bae Colwyn yn ôl y diffiniad hwnnw boblogaeth o 9,742 (2001). Poblogaeth y cymunedau eraill a fu'n rhan o'r hen fwrdeistref yw [[Mochdre, Conwy|Mochdre]] (1,862), [[Llandrillo-yn-Rhos]] (7,110), [[Hen Golwyn]] (7,626) a [[Llysfaen]] (2,652). Erbyn heddiw mae'r pum plwyf yn un ardal drefol mewn gwirionedd, gyda phoblogaeth o 30,265 o bobl (2001), yr uchaf yng ngogledd Cymru ac eithrio [[Wrecsam]]. ==Hanes== Cnewyllyn y dref oedd [[Hen Golwyn]] ('Colwyn' yn wreiddiol) a [[Llysfaen]] i'r dwyrain a [[Llandrillo-yn-Rhos]] i'r gorllewin; tyfodd y dref rhwng y ddau le hynny (sy'n rhan o Fae Colwyn o safbwynt llywodraeth leol). Fel yn achos [[Llandudno]] a'r [[Rhyl]], tyfodd Bae Colwyn yn gyflym yn ail hanner y [[19g]], yn sgîl dyfodiad y [[rheilffordd]] yn [[1848]], a dechrau'r [[20g]] fel tref gwyliau glan môr hawdd i'w chyrraedd o drefi poblog gogledd-orllewin [[Lloegr]]. Roedd y dref yn sir [[Clwyd]] hyd 1996, a bu'n rhan o'r [[Sir Ddinbych]] hanesyddol hyd 1974. Mae'r dref wedi dioddef problemau cymdeithasol ers y [[1980au]] gyda nifer o bobl ddiwaith o ogledd Lloegr symud i mewn a'r canran hŷn o'r boblogaeth gynyddu ar yr un pryd wrth i bobl symud yno ar ôl ymddeol. ==Adloniant== Lleolir [[Theatr Colwyn]] yn y dref. Dyma'r sinema hynaf yng ngwledydd Prydain sy'n dal i weithredu. Ar gyrion y Bae ceir [[Parc Eirias]], gyda Phwll Nofio a meysydd chwarae. ==Addysg== Gwasanaethir ardal Bae Colwyn gan ddwy ysgol uwchradd, sef: * [[Ysgol Bryn Eilian]] * [[Ysgol Uwchradd Eirias]] Mae nifer o ddisgyblion yr ysgolion hyn yn mynd ymlaen i ddilyn cyrsiau addysg uwch yng [[Coleg Llandrillo Cymru|Ngholeg Llandrillo Cymru]], yn [[Llandrillo-yn-Rhos]]. ==Enwogion== *[[Ffred Ffransis]] - ganwyd yr ymgyrchydd dros yr iaith Gymraeg ym Mae Colwyn yn 1948. *[[Terry Jones]] - digrifwr, actor a sgriptiwr, cyn aelod o griw [[Monty Python]]. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] ym Mae Colwyn ym [[1910]], [[1941]] (Hen Golwyn) a [[1947]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bae Colwyn 1910]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Hen Golwyn 1941]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bae Colwyn 1947]] ==Gefeilldref== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Ffrainc}} - [[Roissy-en-Brie]] |} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bae Colwyn (pob oed) (10,981)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bae Colwyn) (1,897)'''|red|17.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bae Colwyn) (5454)'''|green|49.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bae Colwyn) (1,833)'''|blue|39.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Beach Road, Colwyn NLW3363034.jpg|"Beach Road", tua 1875 </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.theatrcolwyn.co.uk/cy/ Theatr Colwyn] * {{eicon en}} [http://www.cbfc.skynow.co.uk/ Clwb pêl-droed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040318221041/http://www.cbfc.skynow.co.uk/ |date=2004-03-18 }} * {{eicon en}} [http://www.colwynbayrugby.co.uk/ Clwb rygbi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040414221105/http://www.colwynbayrugby.co.uk/ |date=2004-04-14 }} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Bae Colwyn| ]] [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Trefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] gynmqbc0mr5lhm67zihxta45c0vmhs8 14890540 14890529 2026-05-08T05:33:59Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890540 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Tref arfordirol a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Bae Colwyn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bae-colwyn-conwy-sh863783#.YZk9OS-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> (Saesneg: ''Colwyn Bay''). Mae priffordd yr [[A55]] yn pasio drwy'r dref ac mae ganddi orsaf ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]]. Mae'n dref wyliau gyda phromenâd braf, [[pier]] a pharciau. Mae'r [[traeth]] yn llydan a diogel gyda [[Tywod|thywod]] braf a rhimyn o gerrig mân. Mae'n dal i fod yn ganolfan siopa brysur er gwaethaf y gystadleuaeth o du'r [[archfarchnad]]au mawr. Lleolir pencadlys [[Heddlu Gogledd Cymru]] ym [[Parc Eirias|Mharc Eirias]]. Ceir yn ogystal nifer o swyddfeydd llywodraeth leol a'r gwasanaeth sifil yn y dref, gan gynnwys rhai o swyddfeydd rhanbarthol [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru]]. ==Llywodraeth leol== [[Delwedd:Bae Colwyn 00.JPG|250px|bawd|Y Stryd Fawr yng nghanol Bae Colwyn]] [[Delwedd:Benkid77 Colwyn Bay pier 1 220709.JPG|250px|bawd|Pier Bae Colwyn]] Cyn ad-drefnu [[llywodraeth leol yng Nghymru]] yn Ebrill [[1974]] roedd Bae Colwyn yn fwrdeistref ddinesig yn yr hen [[Sir Ddinbych]] gyda phoblogaeth o tua 25,000, ond yn 1974 ddiddymwyd yr hen awdurdod i adael pum cymuned (seiledig ar y plwyfi). Mae gan Bae Colwyn yn ôl y diffiniad hwnnw boblogaeth o 9,742 (2001). Poblogaeth y cymunedau eraill a fu'n rhan o'r hen fwrdeistref yw [[Mochdre, Conwy|Mochdre]] (1,862), [[Llandrillo-yn-Rhos]] (7,110), [[Hen Golwyn]] (7,626) a [[Llysfaen]] (2,652). Erbyn heddiw mae'r pum plwyf yn un ardal drefol mewn gwirionedd, gyda phoblogaeth o 30,265 o bobl (2001), yr uchaf yng ngogledd Cymru ac eithrio [[Wrecsam]]. ==Hanes== Cnewyllyn y dref oedd [[Hen Golwyn]] ('Colwyn' yn wreiddiol) a [[Llysfaen]] i'r dwyrain a [[Llandrillo-yn-Rhos]] i'r gorllewin; tyfodd y dref rhwng y ddau le hynny (sy'n rhan o Fae Colwyn o safbwynt llywodraeth leol). Fel yn achos [[Llandudno]] a'r [[Rhyl]], tyfodd Bae Colwyn yn gyflym yn ail hanner y [[19g]], yn sgîl dyfodiad y [[rheilffordd]] yn [[1848]], a dechrau'r [[20g]] fel tref gwyliau glan môr hawdd i'w chyrraedd o drefi poblog gogledd-orllewin [[Lloegr]]. Roedd y dref yn sir [[Clwyd]] hyd 1996, a bu'n rhan o'r [[Sir Ddinbych]] hanesyddol hyd 1974. Mae'r dref wedi dioddef problemau cymdeithasol ers y [[1980au]] gyda nifer o bobl ddiwaith o ogledd Lloegr symud i mewn a'r canran hŷn o'r boblogaeth gynyddu ar yr un pryd wrth i bobl symud yno ar ôl ymddeol. ==Adloniant== Lleolir [[Theatr Colwyn]] yn y dref. Dyma'r sinema hynaf yng ngwledydd Prydain sy'n dal i weithredu. Ar gyrion y Bae ceir [[Parc Eirias]], gyda Phwll Nofio a meysydd chwarae. ==Addysg== Gwasanaethir ardal Bae Colwyn gan ddwy ysgol uwchradd, sef: * [[Ysgol Bryn Eilian]] * [[Ysgol Uwchradd Eirias]] Mae nifer o ddisgyblion yr ysgolion hyn yn mynd ymlaen i ddilyn cyrsiau addysg uwch yng [[Coleg Llandrillo Cymru|Ngholeg Llandrillo Cymru]], yn [[Llandrillo-yn-Rhos]]. ==Enwogion== *[[Ffred Ffransis]] - ganwyd yr ymgyrchydd dros yr iaith Gymraeg ym Mae Colwyn yn 1948. *[[Terry Jones]] - digrifwr, actor a sgriptiwr, cyn aelod o griw [[Monty Python]]. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] ym Mae Colwyn ym [[1910]], [[1941]] (Hen Golwyn) a [[1947]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bae Colwyn 1910]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Hen Golwyn 1941]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bae Colwyn 1947]] ==Gefeilldref== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Ffrainc}} - [[Roissy-en-Brie]] |} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bae Colwyn (pob oed) (10,981)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bae Colwyn) (1,897)'''|red|17.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bae Colwyn) (5454)'''|green|49.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bae Colwyn) (1,833)'''|blue|39.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Beach Road, Colwyn NLW3363034.jpg|"Beach Road", tua 1875 </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.theatrcolwyn.co.uk/cy/ Theatr Colwyn] * {{eicon en}} [http://www.cbfc.skynow.co.uk/ Clwb pêl-droed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040318221041/http://www.cbfc.skynow.co.uk/ |date=2004-03-18 }} * {{eicon en}} [http://www.colwynbayrugby.co.uk/ Clwb rygbi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040414221105/http://www.colwynbayrugby.co.uk/ |date=2004-04-14 }} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Bae Colwyn| ]] [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Trefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] l6fq9l72jtcmpecjd9v7vw7y1sm8tf2 0 1883 14890403 14885336 2026-05-07T19:37:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890403 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} :''Am enghreifftiau eraill o enwau lleol sy'n cynnwys y gair Betws, gweler [[Betws (gwahaniaethu)]].'' Tref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Betws-y-coed'''.<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 9 Chwefror 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/betws-y-coed-conwy-sh794565#.YZk9qC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Fe'i lleolir ym [[Parc Cenedlaethol Eryri|Mharc Cenedlaethol Eryri]]. Gerllaw, mae'r [[Pont Waterloo|Bont Waterloo]] haearn yn cario'r [[A5]] dros [[Afon Conwy]]. Mae [[Afon Llugwy]], sy'n rhedeg trwy'r pentref, yn ymuno ag Afon Conwy gerllaw. Mae Caerdydd 184.1 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Betws-y-coed ac mae Llundain yn 306.8&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sy'n 26.6&nbsp;km i ffwrdd. ==Yr enw== Un o'r hen enwau ar y pentref oedd '''Betws Wyrion Iddon'''.<ref name="Harold Hughes a H 1984">Harold Hughes a H. L. North, ''The Old Chuches of Snowdonia'' (Bangor, 1924; arg. newydd, 1984).</ref> Fe'i gelwid hefyd '''Llanfihangel y Betws''' yn ôl y ''Parochiale Wallicanum'' ("Plwyfi Cymru") a gyhoeddwyd yn [[1721]].<ref name="Harold Hughes a H 1984"/> Ystyr 'betws' yw "capel anwes, tŷ gweddi neu eglwys fach", ac mae'n air [[Cymraeg Canol]] sy'n fenthyciad o'r gair [[Hen Saesneg]] ''bede-hūs'' (''bead-house''). Ystyr yr enw 'Betws-y-coed' felly yw "Y Tŷ Gweddi yn y Coed", er bod ''bead-house'' yn gallu golygu "elusendy" hefyd yn Saesneg. ==Daearyddiaeth== Mae'r pentref presennol yn wasgaredig ar ddwy lan Afon Llugwy lle egyr y dyffryn allan wrth ymuno â dolydd isel gwastad [[Dyffryn Conwy]]. Mae'r ardal yn goediog iawn ond erbyn heddiw mae'r hen goedwigoedd cysefin wedi ildio lle i goedwigoedd pinwydd trwchus y [[Comisiwn Coedwigaeth]] sy'n gorchuddio'r bryniau i'r gogledd ac i'r de o Fetws-y-coed. Tu draw i Goedwig Gartheryr, i'r de, mae [[Llyn Elsi]] yn gorwedd. ==Hanes== Hyd at y [[16g]] roedd Betws yn rhan o blwyf [[Llanrhychwyn]] a honno yn ei thro yn rhan o [[Cwmwd|gwmwd]] [[Nant Conwy]] yn [[Cantref|nghantref]] [[Arllechwedd]]. Ymddengys fod eglwys wedi sefyll ym Metws ers [[Oes y Seintiau yng Nghymru|Oes y Seintiau]]. Mae cwrs [[Ffyrdd Rhufeinig Cymru|ffordd Rufeinig]], a elwir [[Sarn Helen]] fel cynifer o'i thebyg, yn pasio'n agos i'r pentref ar ei ffordd o gaer [[Caerhun]] (''[[Canovium]]'') i [[Dyffryn Lledr|Ddyfryn Lledr]] ac mae cangen ohoni'n rhedeg i fyny dyffryn Afon Llugwy i [[Capel Curig|Gapel Curig]]. Roedd [[Rhys Gethin]], un o gapteiniad pennaf [[Owain Glyndŵr]], yn byw yn 'Hendre Rhys Gethin' ym mhlwyf Betws-y-coed. Roedd ei frawd [[Hywel Coetmor]], oedd hefyd yn wrthryfelwr a noddwr beirdd, yn byw yng Nghastell Cefel yng Nghoedmor gerllaw, yn ôl Syr [[John Wynn o Wydir]]. Ceir beddfaen eu taid [[Gruffudd ap Dafydd Goch]] yn yr eglwys (gweler isod). Rhywbryd yn y [[15g]] codwyd '''Pont-y-Pair''' dros Afon Llugwy (gweler isod). Tyfodd y pentref yn gyflym yn ail hanner y [[19g]]. Daeth yn fangre boblogaidd iawn gan arlunwyr o dros [[Clawdd Offa|Glawdd Offa]] ac am gyfnod roeddynt yn ffurfio cylch artistaidd tebyg i'r un a gafwyd yn [[Porth Ia|St Ives]] yng [[Cernyw|Nghernyw]]. Mae nifer o dai yn y pentref yn dyddio o'r cyfnod hwnnw a blynyddoedd cynnar yr [[20g]]. ==Yr hen eglwys== {{Prif|Eglwys Fihangel Sant, Betws-y-Coed}} Mae Eglwys Fihangel Sant, neu Llanfihangel, yn hen iawn. Mae'n sefyll rhwng yr orsaf rheiffordd ac Afon Conwy ar ochr ddwyreiniol y pentref. Mae'r rhannau hynaf o'r adeilad presennol yn dyddio o'r [[14g]] neu'n gynnar yn y [[15g]]. Dichon ei bod wedi'i chysegru i sant lleol ar un adeg cyn cael ei ail-gysegru i [[Sant Fihangel]], efallai yng nghyfnod [[y Normaniaid]]. Mae bedyddfaen yr eglwys yn perthyn i'r [[12g]], yn ôl pob tebyg. Y tu ôl i'r allor ceir beddfaen cerfiedig [[Gruffudd ap Dafydd Goch|Gruffudd]] fab [[Dafydd Goch]], un o wyrion [[Dafydd ap Gruffudd|Dafydd]], brawd [[Llywelyn ap Gruffudd]], [[Tywysog Cymru]]. Mae'r cerflun yn dangos Gruffudd yn ei arfwisg lawn ac yn dwyn yr arysgrif, :''HIC JACET GRVFYD AP DAVYD GOCH : AGNVS DEI MISERE MEI'' :(Yma y gorwedd Gruffudd ap Dafydd Goch: Boed i Oen Duw fod yn drugarhaol wrthyf)<ref name="Harold Hughes a H 1984"/> <gallery heights="160px" mode="packed"> Eglwys Mihangel Sant Saint Michaels Church Betws-y-Coed Conwy Gwynedd Cymru Wales 80.tif Eglwys Mihangel Sant Saint Michaels Church Betws-y-Coed Conwy Gwynedd Cymru Wales 94.tif Eglwys Mihangel Sant Saint Michaels Church Betws-y-Coed Conwy Gwynedd Cymru Wales 97.tif Eglwys Fihangel Sant Saint Michaels Church Betws-y-Coed Conwy Gwynedd Cymru Wales 50.tif Eglwys Fihangel Sant Saint Michaels Church Betws-y-Coed Conwy Gwynedd Cymru Wales 18.JPG </gallery> Tyfa tair ywen hynafol ym mynwent yr eglwys. Mae'r hen borth yn dyddio o [[1750]]. Yn nyfroedd Afon Conwy ger yr eglwys gellir gweld hen [[Cerrig llam|gerrig camu]] a ddefnyddid ar un adeg i groesi'r afon. Yn ymyl yr eglwys yn ogystal ceir pont grog haearn a phren ar gyfer cerddwyr. ==Yr eglwys newydd== {{Prif|Eglwys y Santes Fair, Betws-y-Coed}} Saif Eglwys y Santes Fair yn Neoniaeth Arllechwedd, Esgobaeth Bangor. Eglwys Anglicanaidd ydyw (h.y. yr Eglwys yng Nghymru) ac mae ei drysau ar agor yn wythnosol.<ref>{{Citation| url = http://www.churchinwales.org.uk/bangor/diocese/parish_details/arllechwedd/stmarybetwsycoed.html| title = St Mary, Betws-y-coed| accessdate = 9 Mehefin 2011| publisher = Esgobaeth Bangor| archive-date = 2011-06-07| archive-url = https://web.archive.org/web/20110607212642/http://www.churchinwales.org.uk/bangor/diocese/parish_details/arllechwedd/stmarybetwsycoed.html}}</ref> Cofrestrwyd yr adeilad gan [[Cadw]] fel adeilad rhestredig Gradd&nbsp;II*.<ref name=cadw>{{Citation| url = http://jura.rcahms.gov.uk/cadw/cadw_eng.php?id=3640| title = St Mary's Church, Betws-y-Coed| accessdate = 9 Mehefin 2011| publisher = [[Cadw]]| archive-date = 2013-10-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20131002120035/http://jura.rcahms.gov.uk/cadw/cadw_eng.php?id=3640}}</ref> Oherwydd y cynnydd yn nifer yr ymwelwyr, roedd Eglwys Mihangel Sant yn rhy fach a phenderfynwyd codi eglwys newydd, Eglwys y Santes Fair, rhwng 1870 a 1873, yng nghanol y pentref, wrth ochr y brif ffordd. Fe'i cysegrwyd yng Ngorffennaf 1873, a cheir lle i 150&nbsp;person.{{sfn|Brandwood|Austin|Hughes|Price|2012|pp=101, 226}} ar gost o £5,000 (sy'n gyfwerth â £400,000 heddiw). Cwbwlhawyd y tŵr yn 1907.<ref name=cadw/> <gallery heights="160px" mode="packed"> Y Santes Fair St Mary's Betws-y-Coed Gwynedd, North Wales 01.tif Y Santes Fair St Mary's Betws-y-Coed Gwynedd, North Wales 47.JPG Y Santes Fair St Mary's Betws-y-Coed Gwynedd, North Wales 02.tif Y Santes Fair St Mary's Betws-y-Coed Gwynedd, North Wales 90.JPG Y Santes Fair St Mary's Betws-y-Coed Gwynedd, North Wales 92.JPG </gallery> ==Pont-y-Pair== {{prif|Pont-y-Pair}} Rhywbryd yn y [[15g]], efallai, codwyd pont gerrig '''Pont-y-Pair''' dros Afon Llugwy (fe'i priodolir i [[Inigo Jones]] weithiau, ond mae hi'n hŷn na hynny). Mae ganddi bump bwa â'r un yn ei chanol yn rhychwantu'r geunant ddofn islaw. Mae Pont-y-Pair yn denu nifer o bobl yn yr haf ac mae rhai pobl yn neidio i'r afon o'r bont neu o'r creigiau yn ei hymyl. ==Y pentref heddiw== Ers canrif a mwy mae Betws wedi bod yn boblogaidd gan ymwelwyr ac yn ganolfan hwylus ar gyfer ymweld ag [[Eryri]]. Mae nifer o westai yn y pentref a cheir sawl siop offer dringo a cherdded yn y stryd fawr. Mae'r rhan fwyaf o'r tai wedi'u hadeiladu â cherrig lleol. Mae gan y pentref boblogaeth o 1,187 (Cyfrifiad 2001). Ceir amgueddfa a chanolfan ymwelwyr yn yr hen orsaf. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nifer sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Betws-y-coed (pob oed) (564)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Betws-y-coed) (252)'''|red|46.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Betws-y-coed) (320)'''|green|56.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Betws-y-coed) (76)'''|blue|31.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Atyniadau eraill== Hanner ffordd rhwng Betws a Chapel Curig mae'r [[Y Tŷ Hyll|Tŷ Hyll]]. Cyn cyraedd y tŷ, rhyw 2 filltir o'r pentref, mae'r [[Rhaeadr Ewynnol]] ("Swallow Falls" yn Saesneg). ==Oriel== <gallery heights="140px" mode="packed"> File:General view, Bettws-y-Coed (i.e. Betws), Wales-LCCN2001703431.jpg|c. 1890-1900 Delwedd:Betws53.jpg|Golygfa o'r pentref Delwedd:Image48.jpg|Pont y Pair yng nghanol y pentref Delwedd:Image47.jpg|Bwthyn carreg ym Metws-y-Coed Delwedd:Afon Llugwy from Pont-y-pair.jpg|Afon Llugwy Delwedd:Image42.gif|Y pentref o lan Afon Llugwy Eglwys Mihangel Sant Saint Michaels Church Betws-y-Coed Conwy Gwynedd Cymru Wales 58.JPG|Beddfaen [[Gruffudd ap Dafydd Goch]] Delwedd:Image32.jpg|Y pentref o'r orsaf Delwedd:Image27.jpg|Yr orsaf dren Delwedd:Image26.jpg|Pont grog ar draws Afon Llugwy Delwedd:Afon Llugwy from Pont-y-pair.jpg|Afon Llugwy o Bont-y-pair The Cotswolds' Royal Oak Store - geograph.org.uk - 598268.jpg|Siop offer a dillad awyr agored WaterfallSignpost Betws-y-Coed.jpg|Arwyddbost yng nghwrt blaen gorsaf reilffordd Betws-y-Coed Milestone, Betws-y-Coed (Holyhead 45 miles).JPG|Carreg filltir Thomas Telford </gallery> ==Llyfryddiaeth== *[[Harold Hughes]] a [[Herbert L. North]], ''The Old Churches of Snowdonia'' (Bangor, 1924; adargraffiad 1984) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Betws-y-Coed| ]] [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Trefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] q1xjsukyb3cohr61u1rszhhqx96el5i 0 1886 14890402 14885321 2026-05-07T19:35:29Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Arfon i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890402 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} :''Erthygl am bentref yng Ngwynedd yw hon. Gweler hefyd [[Bethesda (gwahaniaethu)]].'' Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Bethesda'''. Saif yn [[Dyffryn Ogwen|Nyffryn Ogwen]], a enwyd ar ôl Capel Bethesda. Mae ei thrigolion yn aml yn cyfeirio ati fel '''Pesda'''. Mae Caerdydd 193.8 [[cilometr|km]] i ffwrdd ac mae Llundain yn 334.4&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sy'n 8.6&nbsp;km i ffwrdd. == Hanes == Bu pobl yn byw yn Nyffryn Ogwen am ganrifoedd cyn i Fethesda ei hun ddyfod, gyda phlwyf [[Llanllechid]] yn un o'r mannau mwyaf poblog. Ni dyfodd yr ardal nes agor [[Chwarel y Penrhyn]] yn yr 18g, gyda theulu Warburton yn berchen arni. Hyd heddiw, hi yw'r [[chwarel]] mwyaf yn y byd a wnaed heb beiriannau, ac yn ei hanterth cyflogai tua 5,000 o weithwyr, ac allforiai llechi o amgylch y byd; roedd [[Rheilffordd Chwarel y Penrhyn]] yn cysylltu'r chwarel a dociau [[Porth Penrhyn]], ger Bangor. Er y bu sawl streic yn y chwarel yn yr 1880au a'r 1890au, mae'r dref yn enwog am Y Streic Fawr a fu rhwng 1900-3 wrth i weithwyr gael eu cau allan o'r chwarel wedi ffrae am gyflogau. Ym 1901 gadawyd unrhyw un a hoffai weithio ddychwelyd, gan greu rhwyg chwerw yn y pentref rhwng y streicwyr a'r 'cynffonwyr'. Er y daeth y streic i ben ym 1903 ni adfywiodd y pentref, wrth i'r diwydiant llechi ddirywio ac wrth i tua hanner ei phoblogaeth allfudo. [[Delwedd:Bethesda (Caern), a view of the quarry from the Carneddi NLW3361184.jpg|bawd|dim|Hen ffotograff o Fethesda a'r chwarel yn y cefndir; 1885 gan [[John Thomas (ffotograffydd)|John Thomas]]]] == Pobl == Yn ôl [[cyfrifiad]] 2001 yr oedd 4,327 o bobl yn byw yng nghymuned Bethesda (sy'n cynnwys pentref [[Rachub]] ac ardal Gerlan), gyda 77.0% ohonynt yn medru'r Gymraeg. Ym 1991 roedd y ffigur hwn yn uwch, gydag oddeutu 80% o'r boblogaeth yn ei medru. Mae'r boblogaeth a'r canran sy'n medru'r Gymraeg wedi dirywio dros y ganrif ddiwethaf - ym 1901, yn ystod adeg y [[Streic Fawr]], roedd tua deng mil o bobl yn byw yn yr ardal, gyda 99% ohonynt yn siarad Cymraeg, sef y ffigur uchaf yng Nghymru ar y pryd. Ffugenw pobl Bethesda yw'r ''How Gets''. Mae hyn yn deillio o'r ystrydeb bod pobl Bethesda â Saesneg gwael, a byddent wastad yn gofyn i deithwyr di-Gymraeg "''How get you here''?". Yn ddiweddarach mae gan ei phobl enw am fod ag acen "ymosodol" a chaletach na gweddill y cyffuniau. Heddiw, mae gan bobl Bethesda ymwybyddiaeth gref am hanes eu pentref, yn enwedig o'r Streic Fawr. Bydd yr enw 'Penrhyn' (yn cyfeirio at deulu Penrhyn) dal yn corddi'r trigolion, a hyd yn oed canrif wedi'r Streic gwrthoda llawer ymweld â hen gartref y teulu hwnnw yng Nghastell Penrhyn. == Gwaith == Hyd heddiw [[Chwarel Y Penrhyn]] yw un o brif gyflogwyr y pentref, gyda thua 300 o weithwyr. Mae ffatri Austin Taylor's hefyd yn gyflogwr pwysig. Serch hyn, nid oes fawr o gyfleon i bobl ifanc yn y pentref, a bydd nifer yn gadael am lefydd fel Caerdydd a Manceinion. Mae llawer o'r boblogaeth yn gorfod comiwtio i'w gwaith, gan fod Bangor yn fan poblogaidd iddynt. == O ddydd i ddydd == Cymraeg yw prif iaith y pentref, ac fe'i gwelir a'i chlywir ymhobman. Mae Bethesda yn enwog am ddau beth yn benodol, sef y nifer o dafarndai yno a'r nifer o gapeli. Mae gan gymuned Bethesda wyth o dafarndai (chwech ohonynt yn y Stryd Fawr), a mae tri lle arall lle y gellid yfed. Yn wahanol i'r arfer, noson prysuraf Bethesda yw'r nos Sul. Mae nifer rhyfeddol o lefydd yn gwerthu prydau parod. Mae hefyd tair caffi yn y stryd fawr. Mae tair [[ysgol gynradd]] yn y gymuned, ac un [[ysgol uwchradd]] sef [[Ysgol Dyffryn Ogwen]], sydd â thua 400 o ddisgyblion a 30 o athrawon. ''[[Llais Ogwan]]'' yw'r [[papur bro]] lleol, ac mae'n gwerthu tua 2000 o gopïau pob mis. == Enwogion == *[[David Ffrangcon Davies]] (1855-1918), cantor [[opera]]. *[[Caradog Prichard]] - nofelydd a bardd, a enillodd y goron yn [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru]] dair gwaith yn olynol. *[[R. Williams Parry]] - bardd enwog ac addfwyn. Un o'i gerddi enwocaf yw ''Eifionydd''. Mae'r bardd wedi'i gladdu ym mynwent Coetmor. *[[William Ellis Williams]] - (1881–1962) ffisegydd, mathemategwr a pheiriannydd. *Emrys Edwards - bardd ac offeiriad a enillodd gadair Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhosllannerchrugog 1961 gyda'i Awdl Foliant i Gymru *[[Gruff Rhys]] - prif leisydd gyda [[Ffa Coffi Pawb]], cyn symud ymlaen at y [[Super Furry Animals]]. Mae hefyd wedi rhyddau albwm ei hun. *[[John Ogwen]] - Un o actorion mwyaf blaenllaw Cymru. *[[Dafydd Orwig]] - Cynghorydd [[Plaid Cymru]] fu'n frwd dros [[addysg Gymraeg]]. *[[John Doyle]] - Gitarydd a cherddor a ddaeth i amlygrwydd fel un o'r deuawd [[Iwcs a Doyle]]. *[[Mikael Madeg]] - awdur Llydewig a fu'n byw ym Methesda am ddwy flynedd fel athro cynorthwyol Ffrangeg yn Ysgol Dyffryn Ogwan 1971–4 *Ieuan Wyn - bardd cadeiriol Eisteddfod Genedlaethol Cymru, Bro Madog 1987 gyda'i awdl "Llanw a Thrai." *Gwynfor ab Ifor - bardd a gipiodd gadair yr Eisteddfod genedlaethol yn Abertawe yn 2006 am ei awdl "Tonnau" *[[Dafydd Hedd]] - canwr / chyfansoddwr sy’n gigio yn aml yn yr ardal ==Trefi eraill o'r un enw== Heblaw am y [[Bethesda (Beibl)|Bethesda]] wreiddiol yn y [[Beibl]], mae yna un ar hugain o drefi o'r enw "Bethesda" yn [[Unol Daleithiau America]] a [[Canada|Chanada]]; y mwyaf enwog ohonynt yw [[Bethesda, Maryland]] (gweler [[Bethesda (gwahaniaethu)]]). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bethesda (pob oed) (4,735)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bethesda) (3,501)'''|red|77.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bethesda) (3671)'''|green|77.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bethesda) (686)'''|blue|33.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> A view of Bethesda (Caern) from Ogwen Terrace NLW3361185.jpg|Golygfa o Fethesda o Res Ogwen (tua 1875) </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Gwynedd}} [[Categori:Bethesda| ]] [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Enwau lleoedd yng Nghymru o darddiad Beiblaidd]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] aoyqif0es15ta487k6vzdicvrbuiyeb 0 1888 14890136 14885750 2026-05-07T16:52:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890136 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} {{Wicidestun|Categori:Biwmares|Biwmares}} Tref hanesyddol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne-ddwyrain [[Ynys Môn]] ydy '''Biwmares''' (Saesneg: ''Beaumaris''). Saif ar lan [[Afon Menai]]. Enw [[Ffrangeg Normanaidd]] sydd i'r dref a'i ystyr yw ''Morfa Deg''. Yn ôl [[Cyfrifiad 2011]], roedd 1,892 o bobl yn byw yn y gymuned hon a 748 (sef 39.5%) o'r boblogaeth dros dair oed a hŷn yn gallu siarad Cymraeg.<ref>[http://www.nomisweb.co.uk [[Cyfrifiad 2011]]]; gwefan Saesneg "Ystadegau Cenedlaethol y DU". Adalwyd 28 Ebrill 2013.</ref> Roedd 448 yn ddi-waith, sef 45.7% o'r rhai o fewn yr oedran priodol. ==Yr enw== Cyfuniad o ddau air Ffrangeg Normanaidd yw'r enw a roddwyd ar y dref newydd gan y Saeson, sef ''Beaumarais'' (''beau'' 'teg' + ''marais'' 'morfa neu gorsdir'). Yr enghraifft gynharaf o'r enw [[Cymraeg]] am y dref yw 'Y Bew Mareis', a gofnodir ym ''[[Brut y Tywysogion|Mrut y Tywysogion]]'' ar ddiwedd y 13g.<ref>Thomas Jones (gol.), ''Brut y Tywysogyon (Peniarth MS. 20)'' (Caerdydd, 1941), tud. 228b.</ref> Mae ieithegwyr yn cydnabod fod hyn yn cynrychioli'r ynganiad Ffrangeg Normanaidd gwreiddiol ('Bô-maré' fyddai'r ynganiad [[Ffrangeg]] heddiw). Roedd beirdd yr Oesoedd Canol, fel [[Lewys Môn]] a [[Tudur Aled]] yn aml yn defnyddio'r ffurf 'Duwmares'.<ref>Gweler er enghraifft: Eurys Rowlands (gol.), ''Gwaith Lewys Môn'' (Caerdydd, 1975), I.17.</ref> Erbyn ganol y 18g cawn lenorion fel [[Lewis Morris]] yn defnyddio'r ffurfiau 'Bewmares' - ceir enghraifft o 'Bewmares' mewn cywydd i Thomas Bulkeley a ysgrifennodd yn 1753<ref>''Diddanwch Teuluaidd'' (Llundain, 1763), tud. 244.</ref> - a 'Biwmares'. Erbyn heddiw mae Biwmares wedi'i hen sefydlu fel y sillafiad Cymraeg swyddogol. Ar lafar yn lleol ceir y ffurf 'Bliwmaras' neu 'Y Bliw'. ==Hanes== [[Delwedd:Beaumaris Church.jpg|250px|bawd|Eglwys y Santes Fair a Sant Nicolas, Biwmares, lle ail-gladdwyd y Dywysoges [[Siwan (gwraig Llywelyn Fawr)]]]] [[Delwedd:Beaumaris.gif|bawd|250px|Môn ac Arfon: y dref, afon Menai ac ar y dde, [[Penmaenmawr]]]] Sefydlwyd Biwmares ar safle hen dref Gymreig [[Llan-faes]]. Wedi concwest 1282-83 gan [[Edward I o Loegr]], bu cychwyn nifer o brosiectau gan y brenin i roi diwedd ar annibyniaeth y Cymry. Un o'r prosiectau hyn oedd adeiladu [[Castell Biwmares]], a adeiladwyd yn [[1295]], a'r dref ei hun. Nid oedd yn gastell hawdd i'w gipio gan fod modd derbyn bwyd ac arfau o'r môr. Mae'n enghraifft o gastell consentrig, sef o gastell o fewn castell. Mae arch garreg [[Siwan (gwraig Llywelyn Fawr)|Y Dywysoges Siwan]], gwraig [[Llywelyn Fawr]], [[Tywysog Cymru]], â'i delw arni i'w gweld yn [[Eglwys y Santes Fair a Sant Nicolas, Biwmares|Eglwys y Santes Fair a Sant Nicolas]]. Cafodd ei symud yno o [[Brodordy Llan-faes|fynachlog Llan-faes]] lle y'i claddwyd. Symudwyd trigolion Llan-faes i bentref newydd yng ngorllewin yr ynys yn y "''New Borough''" a ddaeth i gael ei alw yn [[Niwbwrch]] yn Gymraeg. Am gyfnod wedi hyn, [[Saeson]] yn unig oedd yn cael trigo tu fewn i waliau'r dref. Gydag adeiladu'r castell daeth Biwmares i fod yn brif dref y [[Sir Fôn]] newydd a sefydlwyd yn sgîl y goresgyniad. Yn yr 17g agorwyd y Llys Sirol yno, a bu mewn defnydd hyd y 1970au. Yn [[1829]] adeiladwyd [[carchar]] wedi ei gynllunio gan [[Joseph Hansom]] ym Miwmares. Yn ôl safonau'r dydd roedd y carchar hwn yn beth gyfforddus. Roedd toiled a golau nwy ym mhob cell, sydd yn hynod o fodern, gan ystyried fod carcharorion Strangeways ym [[Manceinion]] yn dal i ddefnyddio bwced yn y 1970au. Dienyddwyd dau garcharor yn y carchar rhwng 1829 a'r 1870au pan gaewyd y carchar a'i newid i fod yn orsaf heddlu. Ym 1830 dienyddwyd William Owen am ladd ei wraig, ac yn ôl yr hanes aeth i'r crogbren dan gicio a strancio ac fe'i claddwyd y tu fewn i furiau'r carchar. Ni ddienyddwyd neb wedyn tan 1862 pan ddienyddwyd Richard Rowlands (Dic Rolant) am ladd ei dad yng nghyfraith. Bu cryn ddadlau am yr achos ac mae nifer o bobl hyd heddiw yn credu fod Rolant yn ddi-euog. Mae chwedl amdano sy'n dweud ei fod wedi addo ar y crogbren y byddai cloc yr eglwys, dros y ffordd i'r wal a oedd yn dal y crogbren, yn dweud yr amser anghywir. ==Biwmares heddiw== Nid oes swyddogaeth weinyddol mor bwysig gan Fiwmares erbyn hyn - mae cyngor yr ynys wedi symud i [[Llangefni|Langefni]]. Er hyn, mae Biwmares yn dal i fod yn un o brif benteithiau twristiaeth Môn, gan ddenu miloedd o ymwelwyr bob blwyddyn, ac yn gyrchfan ar [[Llwybr Arfordirol Ynys Mon|Lwybr Arfordirol Ynys Môn]]. Yn Eglwys y Santes Fair a Sant Nicolas y mae beddrod y Dywysoges [[Siwan]], ferch y brenin [[John o Loegr]] a gwraig [[Llywelyn Fawr]], i'w weld. Cafodd ei symud yno o adfeilion mynachlog Llan-faes. Mae yna nifer o dai bwyta o safon, tafarndai clyd ac ambell i siop sy'n gwerthu gemwaith a hen bethau. Mae'r ysgol yn un o rai mwyaf y sir. Mae'r [[A545]] yn cysylltu'r dref â [[Porthaethwy|Phorthaethwy]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Biwmares (pob oed) (1,938)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Biwmares) (748)'''|red|39.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Biwmares) (1105)'''|green|57}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Biwmares) (448)'''|blue|45.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[Lewis Roberts]] (1596-1640), masnachwr Cymreig ac awdur llyfrau ar economeg. * [[Richard Llwyd]] (1752-1835), "The Bard of Snowdon", bardd a hynafiaethydd. == Gweler hefyd == * [[Castell Biwmares]] * [[Llan-faes]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Biwmares| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Trefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] adcx1admbjhysteigbjrt1rwtkb2j65 0 1893 14890718 14571392 2026-05-08T09:27:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890718 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Tref yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Blaenau Ffestiniog'''({{Sain|Blaenau Ffestiniog.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir gerllaw [[Parc Cenedlaethol Eryri]]. Mae ganddi boblogaeth o 4,830 (Cyfrifiad 2001) (Gan gynnwys [[Llan Ffestiniog]] ). Mae Caerdydd 175.6 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Flaenau Ffestiniog ac mae Llundain yn 308.2&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sydd 29&nbsp;km i ffwrdd. Roedd y dref yn ganolfan bwysig iawn yn y [[Diwydiant llechi Cymru|diwydiant llechi]]. Mae'r wlad o gwmpas y dref yn rhan o Barc Cenedlaethol Eryri, ond dyw'r dref ei hunan ddim - fe'i heithriwyd oherwydd yr olion diwydiannol sy'n amlwg o amgylch y dref. Dywedir ei bod yn bwrw llawer o [[glaw|law]] yno. Lleolir y [[Moelwynion]] yn agos i'r dref, uwchben pentref [[Tanygrisiau]]. Mae'r cylch yn cael ei wasanaethu gan [[papur bro|bapur bro]] o'r enw [[Llafar Bro]] sy'n cael ei gyhoeddi unwaith y mis. Yn hanesyddol, roedd yn rhan o [[Sir Feirionnydd]]. ==Hanes== [[Delwedd:Blaenau Ffestiniog viaduct NLW3361404.jpg|bawd|Traphont yn y Blaenau tua 1875]] Tyfodd y Blaenau yn gyflym o gwmpas y chwareli llechi yn ystod y [[19g]] wedi i ŵr o'r enw Methusalem Jones ddarganfod llechfaen yn yr ardal yn yr 1760au. Agorwyd rheilffordd fach ([[Rheilffordd Ffestiniog]] heddiw) i gludo llechi o'r Blaenau i [[Porthmadog|Borthmadog]], oedd yn borthladd bach prysur yn y 19eg ganrif. Yn anterth y diwydiant llechi ar droad yr [[20g]], cododd poblogaeth y dref i 11,434 yn ôl cyfrifiad 1901, gan ei gwneud yn ail dref fwyaf gogledd [[Cymru]] ar ôl [[Wrecsam]] ar y pryd.<ref>[http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddorllewin/hanes/pages/ffestiniog.shtml Gwefan Gogledd Orllewin y BBC]</ref> ==Diwylliant== ===Eisteddfod Genedlaethol=== Cynhaliwyd yr [[Eisteddfod Genedlaethol]] ym Mlaenau Ffestiniog ym [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Blaenau Ffestiniog 1898|1898]]. ===Cerddoriaeth Gyfoes Gymraeg=== Mae rhestr faith o fandiau Cymraeg yn dod o Flaenau Ffestiniog, yn eu plith: [[Anweledig]], [[Llwybr Llaethog (band)|Llwybr Llaethog]], [[Mim Twm Llai]], [[Frizbee]], [[dau boi o Blaena]], [[Llan Clan]] a [[Gwibdaith Hen Fran]] er enghraifft. ===Corau meibion y Brythoniaid a'r Moelwyn=== {{Prif|Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion y Brythoniaid}} {{Prif|Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion y Moelwyn}} ==Trafnidiaeth== Saif Blaenau ar un pen [[Rheilffordd Dyffryn Conwy]], sy'n ei chysylltu â [[Cyffordd Llandudno|Chyffordd Llandudno]] a [[Llandudno]] trwy dirlun prydferth [[Dyffryn Lledr]] a [[Dyffryn Conwy]]. Ceir lein arall sydd ar gyfer twristiaid yn bennaf heddiw ond yn y gorffennol a fu'n dwyn [[llech]]i i'r cei ym [[Porthmadog|Mhorthmadog]], sef [[Rheilffordd Ffestiniog|Reilffordd Ffestiniog]]. Mae'r [[A470]] yn mynd trwy'r dref cyn dringo Bwlch y Gorddinan. Mae gwasanaethau bws cyson T22 i [[Porthmadog|Borthmadog]] a [[Caernarfon|Chaernarfon]] sy'n cysylltu â'r gwasanaeth i [[Bangor|Fangor]] ac mae gwasanaethau bysus eraill i [[Llandudno|Landudno]] a [[Dolgellau]]. Mae gwasanaeth bws lleol hefyd sy'n cysylltu [[Tanygrisiau]] a [[Rhiwbryfdir]] gyda chanol y dref. ==Ysgolion== Mae'r dref yn cael ei gwasanaethu gan dair ysgol gynradd, sef: [[Ysgol Manod]], [[Ysgol Maenofferen]] ac [[Ysgol Tanygrisiau]]. Mae'r ysgolion hyn yn bwydo'r ysgol uwchradd leol, [[Ysgol y Moelwyn]]. [[Delwedd:Blaenau Ffestiniog.jpg|250px|bawd|chwith|Golygfa o'r Blaenau, yn edrych i lawr o'r [[Moelwyn Bach]]]] ==Clybiau a Chymdeithasau== *[[Clwb Pêl-droed Amaturiaid y Blaenau]] *[[Clwb Rygbi Bro Ffestiniog]] *[[Clwb Golff Ffestiniog]] *Seindorf yr Oakeley *Côr y Brythoniaid *Côr y Moelwyn *Y Fainc Sglodion - cymdeithas hanesyddol leol *Sgotwrs 'Stiniog [[Delwedd:DHFFEST2013AS330.jpg|bawd|Seiclwr mynydd yn ymarfer ar un o draciau Antur Stiniog, Blaenau Ffestiniog]] ==Cyflogaeth== Er fod y diwydiant chwareli llechi yn parhau i gyflogi nifer o bobl yn y dref, mae'r diwydiant hwn wedi cael ei ddisodli fel prif gyflogwyr gan ffatri [[Blaenau Plastics]] sydd â staff o tua 300. Rhai o gyflogwyr mawr eraill y dref yw ffatri Metcalfe, sy'n creu offer arlwyo, a phwerdy trydan-dŵr [[Tanygrisiau]]. Mae dau gwmni cludiant ffyrdd mawr wedi eu lleoli yn yr ardal hefyd, sef 'Roberts Ffestiniog' o [[Llan Ffestiniog|Lan Ffestiniog]] a 'E. Hughes' o'r [[Manod]]. ==Gwahanol Ardaloedd y Dref== *[[Tanygrisiau]] sy'n ystyried ei hun yn bentref ar wahân. *[[Rhiwbryfdir]] *'''Canol y Dref''' *[[Manod]] ==Tafarnau'r Dref== *Gwesty'r Manod *Y Meirion *Gwesty'r Frenhines (y Queens) *King's Head ('Y Tap') *Clwb y Ffiwsilwyr Brehninol Cymreig *[[Clwb Rygbi Bro Ffestiniog]] ==Enwogion== *[[Bruce Griffiths]] - ysgolhaig a geiriadurwr (golygydd [[Geiriadur yr Academi]]). *[[Arwel Gruffydd]] - actor a chyn-gyfarwyddwr artistig [[Theatr Genedlaethol Cymru]]. *Ted Breeze Jones - naturiaethwr, adarydd a ffotograffydd. *[[Geraint Vaughan Jones]] - nofelydd. *[[Idwal Jones (nofelydd)|Idwal Jones]] nofelydd Americanaidd Cymreig *[[Rhys Maengwyn Jones]] ([[1941]]-[[2001]]) [[Archaeoleg|archeolegydd]] ac [[anthropoleg]]ydd a oedd yn arbenigo yng nghyn hanes [[Brodorion Awstralia|brodorion cynhenid Awstralia]] *[[Robert Thomas Jones]] - ysgrifennydd cyffredinol [[Undeb Chwarelwyr Gogledd Cymru]] ac [[Aelod Seneddol]]. *[[Eigra Lewis Roberts]] - nofelwraig a dramodydd. *[[Gwyn Thomas (bardd)|Yr Athro Gwyn Thomas]] - cafodd y bardd ac ysgolhaig adnabyddus, a aned yn [[Tanygrisiau|Nhanysgrisiau]] ei fagu yn y Blaenau. *[[R. Bryn Williams]] - ganed y llenor a hanesydd yn y Blaenau ym [[1902]] a threuliodd ei blentyndod cynnar yno cyn symud gyda'i rieni i'r [[Y Wladfa|Wladfa]] ym [[Patagonia|Mhatagonia]]. *[[Glyn Wise]] - seren teledu realiti, cyn-gyflwynwr ar raglen radio [[C2]], ac offeiriaid yn yr Eglwys yng Nghymru. *[[Dewi Prysor]] - awdur a chyflwynydd teledu. *[[Gai Toms]] - cerddor. *[[Ceri Cunnington]] - cerddor ac actor. *[[Gwyn Vaughan Jones]] - actor. *David Felgate - cyn-golwr i dîm pêl-droed rhyngwladol Cymru *Yr Hybarch Archabad, y Tad Deiniol - mynach-offeiriaid yn yr Eglwys Uniongred Rwsiaidd ==Y Glaw== Mae glaw y Blaenau yn ddihareb. Mae’r graff canlynol yn seiliedig ar ddata o Hanes Plwyf Ffestiniog yn dangos nad dihareb go iawn yw heulwen hylifol '<nowiki/>''liquid sun''' brolia rhai trigolion y dref! [[File:Graff yn dangos glaw ardal Ffestiniog o’i gymharu â’r trefi o gwmpas, yn y cyfnod 1865-1880 (data GJ Williams, 1882).jpg|thumb|Graff yn dangos glaw ardal Ffestiniog o’i gymharu â’r trefi o gwmpas, yn y cyfnod 1865-1880 (data GJ Williams, 1882)]]<ref>G.J. Williams (1882) Hanes Plwyf Ffestiniog</ref> ==Llyfryddiaeth== *amryw awduron, ''Chwareli a Chwarelwyr'' (Caernarfon, 1974) *[[Gwyn Thomas (bardd)|Gwyn Thomas]], ''Yn Blentyn yn y Blaenau'' (1981). Darlith hunangofiannol. *[[Gwyn Thomas (bardd)|Gwyn Thomas]], ''Blaenau Ffestiniog'' (2007 Gomer). Casgliad o gerddi a lluniau. ==Gweler hefyd== *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion y Moelwyn]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * [http://www.ffestiniog.org.uk/cym/home.html Gwefan y dref] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040215091958/http://www.ffestiniog.org.uk/cym/home.html |date=2004-02-15 }} {{Trefi_Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Ffestiniog]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] th79pbro9694gd0bum74lbi0s7ek1xj 0 1904 14890433 14877368 2026-05-07T19:44:25Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890433 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Caerfyrddin i enw AS y DU}} }} Tref sirol [[Sir Gaerfyrddin]], [[Cymru]], yw '''Caerfyrddin'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Carmarthen''). Saif ar lan [[Afon Tywi]] rhyw 8 milltir (13&nbsp;km) i'r gogledd o aber yr afon; mae hefyd yn [[Cymuned (Cymru)|gymuned]]. Yng [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011|Nghyfrifiad 2011]] roedd ganddi boblogaeth o 14,185 ac mae ei harwynebedd yn 2,110hr. Yn ôl cyngor y dref, Caerfyrddin yw'r dref hynaf yng Nghymru; gwyddom i waliau'r dref gael eu codi oddeutu OC. Mae ganddi nifer o safleoedd treftadaeth sydd wedi goroesi dros y blynyddoedd; mae rhain yn cynnwys yr [[amffitheatr]] [[Rufeinig]] a rheilffordd y Gwili. Mae gan yr ardal gyfran uchel o siaradwyr [[Iaith Gymraeg|Cymraeg]] ac mae'r ardal yn gartref i bencadlys [[Heddlu Dyfed-Powys]], pencadlys y [[Coleg Cymraeg Cenedlaethol]], [[Cyngor Sir Gaerfyrddin]], [[Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru]], campws Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, ac [[Ysbyty Cyffredinol Gorllewin Cymru]]. Yn 2014 penderfynwyd adleoli swyddfeydd [[S4C]] i Gaerfyrddin.<ref>[https://www.s4c.co.uk/c_press_level2.shtml?id=1002 s4c.co.uk;] gwefan S4C;] adalwyd Ionawr 2015</ref> ==Geirdarddiad== Mae'r cofnod cyntaf o'r enw'n ymddangos rhwng 1126 a 1153 fel "Chaermerthin", yna yn 1158 fel "Cairmerdin". Adeiladwyd Caerfyrddin ar safle caer Rufeinig Moridunum, (a sillafwyd yng ngwaith [[Ptolemi]], ac ers hynny, yn '[[Maridunum]]'); '''Moridūnon''' oedd yr hen air [[Brythoneg]], fodd bynnag sy'n gyfuniad o "môr" a "din" neu ddinas. Mae'r môr heddiw tua 20&nbsp;km i gyfeiriad y de; mae'n bosibl mai o'r gair Brythoneg hwn 'môr-ddin' y daw'r gair 'Myrddin'; ni sonir am 'Myrddin' tan i [[Sieffre o Fynwy]] (1090-1155) bersonoli'r enw.<ref>Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, ''Dictionary of the Place-Names of Wales'' (Gwasg Gomer, 2007), t.71</ref> == Hanes == ===Hanes Cynnar=== [[Delwedd:Bridge, Carmarthen, Wales-LCCN2001703452.jpg|bawd|Hen ffotograff o'r bont c. 1890-1900]] Credir bod y gaer Rufeinig yn dyddio o tua 75-77 O.C. Darganfuwyd swp o arian Rhufeinig yn ymyl safle'r gaer yn 2006.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/5089504.stm | work=BBC News | title=Roman treasure discovered on farm | date=17 Mehefin 2006 | accessdate=28 Ebrill 2010}}</ref> Ger y gaer hefyd mae un o'r unig saith amffitheatr sydd wedi goroesi yng ngwledydd Prydain. Bu cloddio [[archaeoleg]]ol yno yn 1968 ac mae'r gaer yn 46 wrth 27 medr o faint gyda'r eisteddle yn 92m wrth 67m.<ref>[http://icarus.umkc.edu/sandbox/perseus/pecs/page.3065.a.php The Princeton Encyclopedia of Classical SitesMachine readable text]</ref> Credir bod patrwm strydoedd y dref wedi'i seilio ar yr hen gaer Rufeinig hon. Adeiladodd y [[Norman]] [[William Fitz Baldwin]] gastell yma rywbryd o gwmpas 1094. Dinistrwyd y castell gan [[Llywelyn Fawr|Lywelyn Fawr]] yn [[1215]] ond ail-adeiladwyd y castell yn [[1223]], a chodwyd mur o gwmpas y dref. Yn [[1405]] cipiwyd y dref a'r castell gan [[Owain Glyn Dŵr]]. Ymwelodd [[Gerallt Gymro]] â Chaerfyrddin yn ystod ei [[Hanes y Daith Trwy Gymru|daith trwy Gymru]] yn [[1188]]. Erbyn y 12g roedd yn gyfuniad o'r hen a'r newydd: yr hen dref Gymreig ei natur o amgylch y priordy Awgwstinaidd ac [[Eglwys San Pedr, Caerfyrddin|Eglwys Sant Pedr]], a'r dref Seisnig newydd o amgylch y castell. Cyfunwyd y ddwy ran yn 1546, pan grewyd un fwrdeistref, a ddaeth yn sir ymhen blynyddoedd - yn 1604. Cynhaliwyd [[eisteddfod]] yn y castell yn 1451. Dim ond y porthdy deudwr a godwyd ar ddechrau'r [[14g]] sydd ar ôl bellach gan fod y rhan fwyaf o'r castell y tu ôl i swyddfeydd [[Cyngor Sir Caerfyrddin]]. Tua 1250 ysgrifennwyd [[Llyfr Du Caerfyrddin]], un o'r [[Llawysgrifau Cymreig|llawysgrifau Cymraeg]] hynaf, fwy na thebyg ym [[Priordy Ieuan Efengylwr a Theulyddog|Mhriordy Ieuan Efengylwr a Theulyddog]], sefydliad crefyddol [[Urdd yr Awstiniaid|Awstinaidd]] a godwyd yn 1148. Yn [[1234]] cafodd y tywysog ifanc [[Rhys Gryg]] o [[Teyrnas Deheubarth|Ddeheubarth]] ei glwyfo'n angheuol mewn brwydr ger y dref a bu farw ymhen ychydig yn [[Llandeilo]]. Roedd Caerfyrddin erbyn hyn yn nwrn coron Lloegr ac yn ganolfan weinyddol bwysig, ac oddi yma y rheolwyd ac y gorfodwyd ffordd newydd o fyw ar Gymry'r de-orllewin. Oherwydd hyn, tyfodd y dref yn y cyfnod hwn. Yn 1282 sefydlwyd priordy arall gan y 'Brodyr Cardod' (y Ffransisgiaid) ac yno y claddwyd tad Harri VII sef [[Edmwnd Tudur]], [[Rhys ap Thomas]] a [[Tudur Aled|Thudur Aled]] y bardd (m. 1526). Symudwyd nifer o'r beddau i [[Eglwys Gadeiriol Tyddewi]] wedi [[Diddymu'r mynachlogydd|diddymu'r priordy]] hwn yn 1538. Yn ystod cyfnod y [[Pla Du]] diwedd y 1340au, daeth y pla i Gaerfyrddin o ganlyniad i'r holl fasnachu llewyrchus oedd ar yr afon.<ref>Philip Ziegler, ''The Black Death'', Penguin, 1969, tud. 199</ref> Mae haneswyr lleol yn lleoli safle claddu'r meirw adeg y pla yn y fynwent sydd ger ''Maes-yr-Ysgol'' a ''Llys Model'' tu ôl i Stryd Catherine. ===Chwedl Arthur=== [[Image:Nuremberg chronicles - Merlin (CXXXVIIIr).jpg|bawd|dde|Myrddin, oddi ar y ''[[Nuremberg Chronicle]]'' (1493)]] Cysylltiwyd y dref â'r dewin chwedlonol [[Myrddin]]. Un o'i broffwydoliaethau oedd y byddai'r dref yn sefyll tra bod y goeden dderwen hynafol oedd yng nghanol y dref yn sefyll, ond y byddai'r dref yn boddi pe byddai'n syrthio. Mae'r hen dderwen bellach yn [[Amgueddfa Sir Gaerfyrddin]] yn [[Abergwili]]. Ceir cyfeiriadau at Myrddin yn [[Llyfr Du Caerfyrddin]] yn cynnwys ''Ymddiddan Myrddin a Thaliesin'', ac o bosibl at [[Arthur]] ei hun (''Pa ŵr yw'r Porthor''). ===Cyfnod Modern Cynnar=== [[Delwedd:Carmarthen.1610.Speed.map.jpg|bawd|dde|[[John Speed]]'s 1610 map of Carmarthen.]] [[Delwedd:Caerfyrddin.jpeg|bawd|Caerfyrddin, 1823]] Yn dilyn y [[Deddfau Uno|Ddeddfau Uno]] Cymru, daeth Caerfyrddin yn bencadlys cyfreithiol [[Llys y Sesiwn Fawr]] yn ne-orllewin Cymru.<ref>{{Cite web |url=http://www.earlymodernweb.org.uk/waleslaw/gfintro.htm |title=Wales and the Law<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-11-02 |archive-date=2008-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080807133119/http://www.earlymodernweb.org.uk/waleslaw/gfintro.htm |url-status=dead }}</ref> Ar 30 Mawrth, [[1555]], yn nheyrnasiad [[Mari Tudur]], cafodd [[Robert Ferrar]], [[Esgob Tyddewi]], ei losgi wrth y stanc yn sgwâr y farchnad (Sgwar Nott erbyn hyn) ar ôl cael ei gyhuddo o [[heresi]] a dangos gormod o gariad tuag at y [[Cymry]]. Pan agorwyd Ysgol ramadeg y Frenhines Elizabeth yn 1576 roedd dwy fil o drigolion yn byw yn y dref. Argraffwyd yr ail bapur newydd wythnosol Cymru yng Nghaerfyrddin, ''[[The Carmarthen Journal]]'' a daeth y dref yn ganolfan bwysig i [[argraffu]], gydag argraffwyr fel [[John Ross]] a theulu'r [[William Spurrell|Spurrell]]s yn cartrefu yno. == Heddiw== [[Delwedd:Prif borth Castell Caerfyrddin 04.JPG|bawd|Prif borth [[Castell Caerfyrddin]].]] Adlewyrchir pwysigrwydd Caerfyrddin ym myd [[amaeth]] Cymru gan y ffaith y cafodd [[Undeb Amaethwyr Cymru]] ei sefydlu yn y dref yn [[1955]]. Mae Campws Caerfyrddin; [[Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant]] yn y dref. Bu yma weithfeydd [[tunplat]] a [[haearn]] ar ddechrau'r [[19eg ganrif]] yn ogystal â ffatri gwneud [[rhaff]]au. Bu [[Helyntion Beca]] yn yr ardal, a rhoed nifer o'i 'merched' o flaen eu gwell yn llys y dref. Yn 1843 ymosododd nifer o wrthdystwyr ar y tlodty lleol. Yn y 19eg ganrif roedd yn y dref dros gant a hanner o dafarnau.<ref>''Gwyddoniadur Cymru'', Gwasg Prifysgol Cymru, 2008, tud. 122.</ref> Caniatawyd agor y tafarnau hyn ar bob diwrnod marchnad ac roedd yr oriau agor, o'r herwydd, yn gyfandirol iawn! Yn 1999 gosodwyd ffordd osgoi ddwyreiniol gan leihau'r tagfeydd. Agorwyd [[Canolfan S4C Yr Egin]], pencadlys newydd [[S4C]] yno ym mis Hydref 2018. Mae gyferbyn â phrif gampws Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant ar Ffordd y Coleg. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caerfyrddin (pob oed) (14,185)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caerfyrddin) (5,123)'''|red|37.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caerfyrddin) (10620)'''|green|74.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Caerfyrddin) (2,390)'''|blue|38.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Enwogion== * [[Richard Steele]] (1672 – 1729) - awdur o'r [[Iwerddon]], sydd wedi'i gladdu yn Eglwys San Pedr; a'i wraig [[Mary Steele]] (1678 – 1718) * [[Isaac Carter]] (bu farw 1741) - argraffydd a chyhoeddwr llyfrau Cymreig yn 18C * [[John Nash]] (1752 – 1835) - pensaer enwog * Syr [[William Nott]] (1782 – 18450) * [[Elizabeth Phillips Hughes]] (1851 - 1925) - addysgwraig a Phrifathrawes [[Neuadd Hughes, Caergrawnt]], rhwng 1884 a 1899 * [[Dorothea Bate]] (1878 – 1951)- [[archaeoleg]]ydd * [[Emrys George Bowen|E.G. Bowen]] (1900 – 1983) - [[Daearyddiaeth|daearyddwr]] * [[Geraint Griffiths]] (g. 1949) - canwr * [[Wynne Evans]] ganwyd (g. 1972) - canwr opera * [[Stephen Jones]] (g. 1977) - capten [[Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru|tîm rygbi'r undeb Cymru]] * [[Fflur Dafydd]] (g. 1978 - cantores * [[Iwan Rheon]] (g. 1985) - actor yn y gyfres [[Game of Thrones]] * Y band [[Gorky's Zygotic Mynci]] ==Yr Eisteddfod Genedlaethol == Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yng Nghaerfyrddin ym [[1911]] a [[1974]]. Am wybodaeth bellach gweler: * [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerfyrddin 1911]] * [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerfyrddin 1974]] ==Gweler hefyd== * [[Eisteddfod Caerfyrddin 1451]] * [[Eisteddfod Caerfyrddin 1819]] * [[Llyfr Du Caerfyrddin]] * [[Eglwys Efengylaidd Caerfyrddin]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://www.carmarthenchamber.co.uk/ Siambr Fasnach Caerfyrddin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040331232456/http://www.carmarthenchamber.co.uk/ |date=2004-03-31 }} * [http://www.drindod.ac.uk/cymraeg/index.html Coleg y Drindod, Caerfyrddin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040603085032/http://www.drindod.ac.uk/cymraeg/index.html |date=2004-06-03 }} == Oriel == <gallery heights="180px" mode="packed"> Delwedd:Trinity College, Carmarthen Wales.jpg|Coleg y Drindod Delwedd:Pont King Morgan Bridge.jpg|''Pont King Morgan'' dros [[Afon Tywi]] Image:Marchnad_Caerfyrddin_2009.JPG|Marchnad Newydd Caerfyrddin Image:Mount.JPG|Y ''Mount'' Tref_Caerfyrddin_Carmarthen_Town_02.JPG|Cofeb i William Nott Image:Sgwar_Guildhall.JPG|Sgwar ''Guildhall'' Image:Castell_Caerfyrddin.JPG|Castell Caerfyrddin Prif borth Castell Caerfyrddin 03.JPG|Porth y castell Image:Carm Capel Zion.JPG|Capel Zion Image:Ddraig Goch Roundabout.JPG|Y Ddraig Goch Image:Egwlys San Pedr.JPG|Eglwys San Pedr Image:Carm Heol Awst.JPG|Heol Awst Eglwys Saesneg yng Nghaerfyrddin English Church 02.JPG|Eglwys Saesneg yng Nghaerfyrddin. Eglwys Dewi Sant Caerfyrddin 08.JPG|Eglwys Dewi Sant </gallery> {{Trefi_Sir_Gaerfyrddin}} [[Categori:Caerfyrddin| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Trefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerfyrddin (y DU)]] igu4lkej1g06j9dx8735nrtqm7hnnfl 0 1909 14890157 13087789 2026-05-07T16:58:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890157 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Ynys Môn]] ydy '''Caergybi''' ({{Sain|Caergybi-.ogg|ynganiad}}) (Saesneg: ''Holyhead''). Saif ar ochr orllewinol [[Ynys Gybi]] ar lan [[Bae Caergybi]], sy'n fraich o [[Môr Iwerddon|Fôr Iwerddon]]. Mae'r dref yn [[porthladd|borthladd]] mawr: mae sawl [[fferi]] yn teithio rhwng Caergybi a [[Dulyn]] ac yn [[Iwerddon]]. Dyma'r dref fwyaf yn Ynys Môn efo poblogaeth o 13,659 yn ôl y cyfrifiad diwethaf nôl y 2011. Mae [[Llwybr Arfordirol Ynys Môn]] yn cychwyn ac yn gorffen yn y dref. Mae yna bont droed fodern yn cysylltu'r porthladd gyda'r gyda'r dref. Mae yna lawer o fwytai fel Standing Stones, [[KFC]], [[McDonald's|McDonalds]], a Jambos Chinese. Yn ogystal, mae yno lawer o siopau fel [[Tesco]], Poundland, Wilkos, Pets at Home, New Look a Cancer Research wedi'u lleoli yn y dref. == Hanes == Mae olion yn dyddio o 2000 CC ar gopa Caer y Twr gyda nifer o [[Cytiau Gwyddelod|Gytiau Gwyddelod]] ar y llethrau deheuol. Mae'n amlwg bod masnach aur a [[bwyall garreg|bwyaill cerrig]] rhwng Prydain ac Iwerddon. Roedd [[Caerau Rhufeinig Cymru|caer Rufeinig]] [[Caer Gybi (caer)|Caer Gybi]] ar y safle yma o ddiwedd y 3g. Bellach, mae eglwys y plwyf a'i mynwent ar safle'r gaer, ond mae'r muriau'n dal i sefyll hyd at uchder o bedair medr. Cafodd yr eglwys ei adeiladu yn yr 1960au. Credir bod y gaer yma at ddefnydd llynges Rufeinig. Ym muchedd Sant [[Cybi]] mae cyfeiriad at frenin [[Teyrnas Gwynedd|Gwynedd]], [[Maelgwn Gwynedd]], yn rhoi'r tir yma iddo i adeiladu mynachlog. [[Delwedd:St Cybi's Church Holyhead 2004.jpg|230px|bawd|dim|Eglwys Cybi Sant, [[Yr Eglwys yng Nghymru]]]] Cryfhaodd y ffordd bost a adeiladwyd gan [[Thomas Telford]] o [[Llundain|Lundain]] safle Caergybi fel y porthladd yr anfonwyd y Post Brenhinol ohono i Ddulyn ac oddi yno ar goets fawr y Post. Daw’r A5 i ben yn Admiralty Arch (1822–24), a ddyluniwyd gan Thomas Harrison i goffau ymweliad gan y [[Brenin Siôr IV]] ym 1821 ar y ffordd i Iwerddon ac mae’n nodi anterth gweithrediadau coetsis Irish Mail. Mae Ynys Gybi a Môn yn cael eu gwahanu gan y [[Culfor Cymyran]] a arferai gael ei chroesi ar y [[Pontrhydybont|Bontrhydybont]]; a elwid felly, oherwydd bod y bont 4 milltir (6 cilometr) o Gaergybi ar yr hen dyrpeg. ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Caergybi]] * Admiralty Arch * Morglawdd Caergybi yw’r hiraf yn y DU ac fe’i hadeiladwyd i greu harbwr diogel i longau a ddaliwyd mewn dyfroedd stormus ar eu ffordd i [[Lerpwl]] a phorthladdoedd diwydiannol [[Swydd Gaerhirfryn]]. Mae treftadaeth fôr Caergybi yn cael ei chofio mewn amgueddfa forwrol. Adeiladwyd rhwng 1845 – 73 yn defnyddio cerrig o chwareli Caergybi a [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]].) == Goleudai == Ar ben [[Mynydd Twr]] adeiladodd y Rhufeiniaid y [[goleudy]] cyntaf yn yr ardal. Heddiw, nid oes ond y seiliau i'w gweld. Mae goleudai newydd yn gweithio ar [[Ynys Lawd]] (wrth y mynydd), trwyn y morglawdd (yn y porthladd), [[Ynys Halen]] (yn y porthladd) ac [[Ynysoedd y Moelrhoniaid]] yn bellach allan yn y môr, i'r gogledd. == Eisteddfod Genedlaethol == Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caergybi 1927|Eisteddfod Genedlaethol]] yng Nghaergybi ym [[1927]]. == Cofeb 'Y Jigs Up' == Mae'r gofeb hon yn coffau'r awyrenwyr Americanaidd a fu farw ar ôl i'w hawyren fynd i drafferthion gerllaw yma yn yr Ail Ryfel Byd.<ref>{{Cite web|title=American aircrew memorial, Holyhead - History Points|url=https://historypoints.org/index.php?page=american-aircrew-memorial-holyhead|website=historypoints.org|access-date=2022-07-20}}</ref> Dadorchuddiwyd y gofeb yn 1993 gan Iredell Hutton o [[Gogledd Carolina|Ogledd Carolina]]. Ef oedd cynnwr cefn rheolaidd Y Jigs Up. Roedd y criw arferol wedi newid i awyren wahanol ar 22 Rhagfyr 1944. Mae gweddillion yr awyren yn Lle Gwarchodedig. Daethpwyd o hyd i ddau o’r llafnau gwthio o wely’r môr yn 1992. Mae un wedi’i harddangos ar y gofeb (sy’n cynnwys enw’r peilot). Mae'r llall yn amgueddfa filwrol [[Fort Fisher]], Gogledd Carolina. == Pobol Nodedig == === Chwaraeon === * [[Donough O'Brien (cricketer)|Donough O'Brien]] (1879–1953) [[cricedwr]] Gwyddelig a aned yng Nghymru. * [[Ray Williams (weightlifter)|Ray Williams]] (ganwyd 1959) yn enillydd medal aur codi pwysau yng [[Gemau'r Gymanwlad|Ngemau'r Gymanwlad]] * [[Tony Roberts (footballer)|Tony Roberts]] (ganwyd 1969) yn bêl-droediwr rhyngwladol Cymreig * [[Gareth Evans (weightlifter)|Gareth Evans]] (ganed 1986), codwr pwysau, enillydd medal aur y Gymanwlad a chystadleuydd [[Gemau Olympaidd yr Haf 2012]] yn byw yn y dref. * [[Alex Lynch]] (ganwyd yn 1995) pêl-droediwr proffesiynol, a addysgwyd yn [[Ysgol Uwchradd Caergybi]] === Maes Iechyd === * [[Lillie Goodisson]] ([[1859]] – [[1947]]) arloeswr ym maes iechyd gwenerol a chynllunio teuluol yn [[De Cymru Newydd|Ne Cymru Newydd]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caergybi (pob oed) (11,431)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caergybi) (4,614)'''|red|42.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caergybi) (8547)'''|green|74.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Caergybi) (2,280)'''|blue|43.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Cludiant == Caergybi yw man cychwyn [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]], sy'n ei chysylltu â [[Crewe]]. Mae cwmnïau fferi yn rhedeg gwasanaethau rheolaidd rhwng Caergybi a [[Dulyn]] a [[Dún Laoghaire]] yn [[Iwerddon]]. Ceir nifer o fysus yn rhedeg yn ardal Caergybi sy'n ei chysylltu â llefydd eraill ar yr ynys. Y pwysicaf yw'r gwasanaethau i [[Bangor|Fangor]] a [[Llangefni]]. Mae'r [[A55]] yn dechrau yn y dref. Fel yr [[E22]] Ewropeaidd mae'n cysylltu Caergybi ag [[Ekaterinburg]] yn [[Rwsia]]. == Oriel == <gallery> Delwedd:Lighthouse on the South Stack Holyhead.jpeg|Goleudy ar bentwr deheuol Caergybi [[Delwedd:South Stack Rocks, Holyhead, Wales LOC 3752429748.jpg|bawd|South Stack Rocks, Holyhead, Wales LOC 3752429748]] </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolen allanol == * {{eicon en}} [http://www.holyhead.com Caergybi.com] {{Trefi_Môn}} [[Categori:Caergybi| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Trefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 9gcx2q2z3v8znmd3hl2tfgivy87flh1 14890438 14890157 2026-05-07T19:46:38Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890438 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Ynys Môn]] ydy '''Caergybi''' ({{Sain|Caergybi-.ogg|ynganiad}}) (Saesneg: ''Holyhead''). Saif ar ochr orllewinol [[Ynys Gybi]] ar lan [[Bae Caergybi]], sy'n fraich o [[Môr Iwerddon|Fôr Iwerddon]]. Mae'r dref yn [[porthladd|borthladd]] mawr: mae sawl [[fferi]] yn teithio rhwng Caergybi a [[Dulyn]] ac yn [[Iwerddon]]. Dyma'r dref fwyaf yn Ynys Môn efo poblogaeth o 13,659 yn ôl y cyfrifiad diwethaf nôl y 2011. Mae [[Llwybr Arfordirol Ynys Môn]] yn cychwyn ac yn gorffen yn y dref. Mae yna bont droed fodern yn cysylltu'r porthladd gyda'r gyda'r dref. Mae yna lawer o fwytai fel Standing Stones, [[KFC]], [[McDonald's|McDonalds]], a Jambos Chinese. Yn ogystal, mae yno lawer o siopau fel [[Tesco]], Poundland, Wilkos, Pets at Home, New Look a Cancer Research wedi'u lleoli yn y dref. == Hanes == Mae olion yn dyddio o 2000 CC ar gopa Caer y Twr gyda nifer o [[Cytiau Gwyddelod|Gytiau Gwyddelod]] ar y llethrau deheuol. Mae'n amlwg bod masnach aur a [[bwyall garreg|bwyaill cerrig]] rhwng Prydain ac Iwerddon. Roedd [[Caerau Rhufeinig Cymru|caer Rufeinig]] [[Caer Gybi (caer)|Caer Gybi]] ar y safle yma o ddiwedd y 3g. Bellach, mae eglwys y plwyf a'i mynwent ar safle'r gaer, ond mae'r muriau'n dal i sefyll hyd at uchder o bedair medr. Cafodd yr eglwys ei adeiladu yn yr 1960au. Credir bod y gaer yma at ddefnydd llynges Rufeinig. Ym muchedd Sant [[Cybi]] mae cyfeiriad at frenin [[Teyrnas Gwynedd|Gwynedd]], [[Maelgwn Gwynedd]], yn rhoi'r tir yma iddo i adeiladu mynachlog. [[Delwedd:St Cybi's Church Holyhead 2004.jpg|230px|bawd|dim|Eglwys Cybi Sant, [[Yr Eglwys yng Nghymru]]]] Cryfhaodd y ffordd bost a adeiladwyd gan [[Thomas Telford]] o [[Llundain|Lundain]] safle Caergybi fel y porthladd yr anfonwyd y Post Brenhinol ohono i Ddulyn ac oddi yno ar goets fawr y Post. Daw’r A5 i ben yn Admiralty Arch (1822–24), a ddyluniwyd gan Thomas Harrison i goffau ymweliad gan y [[Brenin Siôr IV]] ym 1821 ar y ffordd i Iwerddon ac mae’n nodi anterth gweithrediadau coetsis Irish Mail. Mae Ynys Gybi a Môn yn cael eu gwahanu gan y [[Culfor Cymyran]] a arferai gael ei chroesi ar y [[Pontrhydybont|Bontrhydybont]]; a elwid felly, oherwydd bod y bont 4 milltir (6 cilometr) o Gaergybi ar yr hen dyrpeg. ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Caergybi]] * Admiralty Arch * Morglawdd Caergybi yw’r hiraf yn y DU ac fe’i hadeiladwyd i greu harbwr diogel i longau a ddaliwyd mewn dyfroedd stormus ar eu ffordd i [[Lerpwl]] a phorthladdoedd diwydiannol [[Swydd Gaerhirfryn]]. Mae treftadaeth fôr Caergybi yn cael ei chofio mewn amgueddfa forwrol. Adeiladwyd rhwng 1845 – 73 yn defnyddio cerrig o chwareli Caergybi a [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]].) == Goleudai == Ar ben [[Mynydd Twr]] adeiladodd y Rhufeiniaid y [[goleudy]] cyntaf yn yr ardal. Heddiw, nid oes ond y seiliau i'w gweld. Mae goleudai newydd yn gweithio ar [[Ynys Lawd]] (wrth y mynydd), trwyn y morglawdd (yn y porthladd), [[Ynys Halen]] (yn y porthladd) ac [[Ynysoedd y Moelrhoniaid]] yn bellach allan yn y môr, i'r gogledd. == Eisteddfod Genedlaethol == Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caergybi 1927|Eisteddfod Genedlaethol]] yng Nghaergybi ym [[1927]]. == Cofeb 'Y Jigs Up' == Mae'r gofeb hon yn coffau'r awyrenwyr Americanaidd a fu farw ar ôl i'w hawyren fynd i drafferthion gerllaw yma yn yr Ail Ryfel Byd.<ref>{{Cite web|title=American aircrew memorial, Holyhead - History Points|url=https://historypoints.org/index.php?page=american-aircrew-memorial-holyhead|website=historypoints.org|access-date=2022-07-20}}</ref> Dadorchuddiwyd y gofeb yn 1993 gan Iredell Hutton o [[Gogledd Carolina|Ogledd Carolina]]. Ef oedd cynnwr cefn rheolaidd Y Jigs Up. Roedd y criw arferol wedi newid i awyren wahanol ar 22 Rhagfyr 1944. Mae gweddillion yr awyren yn Lle Gwarchodedig. Daethpwyd o hyd i ddau o’r llafnau gwthio o wely’r môr yn 1992. Mae un wedi’i harddangos ar y gofeb (sy’n cynnwys enw’r peilot). Mae'r llall yn amgueddfa filwrol [[Fort Fisher]], Gogledd Carolina. == Pobol Nodedig == === Chwaraeon === * [[Donough O'Brien (cricketer)|Donough O'Brien]] (1879–1953) [[cricedwr]] Gwyddelig a aned yng Nghymru. * [[Ray Williams (weightlifter)|Ray Williams]] (ganwyd 1959) yn enillydd medal aur codi pwysau yng [[Gemau'r Gymanwlad|Ngemau'r Gymanwlad]] * [[Tony Roberts (footballer)|Tony Roberts]] (ganwyd 1969) yn bêl-droediwr rhyngwladol Cymreig * [[Gareth Evans (weightlifter)|Gareth Evans]] (ganed 1986), codwr pwysau, enillydd medal aur y Gymanwlad a chystadleuydd [[Gemau Olympaidd yr Haf 2012]] yn byw yn y dref. * [[Alex Lynch]] (ganwyd yn 1995) pêl-droediwr proffesiynol, a addysgwyd yn [[Ysgol Uwchradd Caergybi]] === Maes Iechyd === * [[Lillie Goodisson]] ([[1859]] – [[1947]]) arloeswr ym maes iechyd gwenerol a chynllunio teuluol yn [[De Cymru Newydd|Ne Cymru Newydd]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caergybi (pob oed) (11,431)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caergybi) (4,614)'''|red|42.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caergybi) (8547)'''|green|74.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Caergybi) (2,280)'''|blue|43.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Cludiant == Caergybi yw man cychwyn [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]], sy'n ei chysylltu â [[Crewe]]. Mae cwmnïau fferi yn rhedeg gwasanaethau rheolaidd rhwng Caergybi a [[Dulyn]] a [[Dún Laoghaire]] yn [[Iwerddon]]. Ceir nifer o fysus yn rhedeg yn ardal Caergybi sy'n ei chysylltu â llefydd eraill ar yr ynys. Y pwysicaf yw'r gwasanaethau i [[Bangor|Fangor]] a [[Llangefni]]. Mae'r [[A55]] yn dechrau yn y dref. Fel yr [[E22]] Ewropeaidd mae'n cysylltu Caergybi ag [[Ekaterinburg]] yn [[Rwsia]]. == Oriel == <gallery> Delwedd:Lighthouse on the South Stack Holyhead.jpeg|Goleudy ar bentwr deheuol Caergybi [[Delwedd:South Stack Rocks, Holyhead, Wales LOC 3752429748.jpg|bawd|South Stack Rocks, Holyhead, Wales LOC 3752429748]] </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolen allanol == * {{eicon en}} [http://www.holyhead.com Caergybi.com] {{Trefi_Môn}} [[Categori:Caergybi| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Trefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 12q39xtz0nfxp0wm0c06c75jjexv5d6 0 1936 14890628 14877421 2026-05-08T07:48:23Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890628 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cas-gwent'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cas-gwent-monmouthshire-st532937#.YcG-6y-l1_g British Place Names]; adalwyd 21 Rhagfyr 2021</ref> (Saesneg: ''Chepstow''). Saif ar lan [[Afon Gwy]]. Mae [[Castell Cas-gwent|castell]] gerllaw, ac mae eglwys y plwyf yn hen eglwys [[Priordy Cas-gwent]], a sefydlwyd yn [[1072]]. ==Adeiladau a chofadeiladau== *[[Bulwarks (bryngaer)]] *[[Castell Cas-gwent]] *[[Priordy Cas-gwent]] *[[Siambr gladdu Fferm Thornwell]] ==Enwogion== *[[Remy Beasley]] (g. c.1985), actores *[[Richard Meade]] (1938-2015), arbenigwr marchogaeth *[[Isambard Owen]] (1850-1927), meddyg ac ysgolhaig {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cas-gwent (pob oed) (12,350)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cas-gwent) (1,099)'''|red|9.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cas-gwent) (6204)'''|green|50.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cas-gwent) (1,686)'''|blue|32.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gefeilldref== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Ffrainc}} - [[Cormeilles]] |} <gallery heights="180px" mode="packed"> Chepstow casgwnt.jpg|Y castell </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Fynwy}} [[Categori:Cas-gwent| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Fynwy]] [[Categori:Trefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] lx8ku3fzo8ixxy0tnj10jst8xi59a09 0 1951 14890702 14877430 2026-05-08T09:19:13Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890702 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw'r AS}} }} [[Delwedd:Castellnewydd Emlyn.jpg|bawd|Castellnewydd Emlyn o'r awyr]] [[Tref]] [[marchnad|farchnad]] a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd-orllewin [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Castellnewydd Emlyn'''<ref>Dau air yn ôl [''Dictionary of Place-names of Wales'' gan Hywel Wyn Owen a Richard Morgan]</ref> (neu '''Castellnewi''' fel y'i gelwir yn lleol); ceir y ffurf '''Castell Newydd Emlyn''' hefyd. Saif ar lan ddeheuol [[Afon Teifi]]. Weithiau ystyrir pentref [[Adpar]], ar y lan ogleddol yng [[Ceredigion|Ngheredigion]], yn rhan o'r dref hefyd, er bod gan Adpar hanes hir fel hen fwrdeistref o fewn [[Ceredigion]]. Yno y saif [[Castell Trefhedyn]], hen [[mwnt a beili|domen]] o'r [[Oesoedd Canol]]. ==Hanes== [[Delwedd:Castell castell N E.jpg|bawd|chwith|147px|Y castell]] [[Delwedd:Agos.jpg|bawd|chwith|147px|Llun manwl]] Safai Castellnewydd Emlyn yng [[Emlyn (cantref)|nghantref Emlyn]], ac fe'i henwir ar ôl y cantref hwnnw. Adeiladwyd y [[castell]], sydd nawr yn adfeilion, gan y [[Normaniaid]]. Cafodd ei chyfeirio ati gyntaf ym [[Brut y Tywysogion|Mrut y Tywysogion]] ym [[1215]] pan gipwyd hi gan [[Llywelyn Fawr|Llywelyn ap Iorwerth]]<ref>''The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales''. John Davies, [[Nigel Jenkins]], Menna Baines and Peredur Lynch (2008) pg609 ISBN 9780708319536</ref>. Ymwelodd [[Gerallt Gymro]] ag Emlyn yn ystod ei [[Hanes y Daith Trwy Gymru|daith trwy Gymru]] ym [[1188]]. Bellach, mae Castellnewydd Emlyn yn dref farchnad brysur. ==Cyfleusterau ac atyniadau== [[Delwedd:Newcastle Emlyn cricket team (1893) NLW3361293.jpg|bawd|chwith|Tîm [[criced]] Castellnewydd Emlyn yn 1893. Ffotograff o gasgliad [[John Thomas (ffotograffydd)|John Thomas]].]] Yn y dref mae neuadd tref, oriel gelf, theatr (Attic Theatre) ac ysgol uwchradd ([[Ysgol Gyfun Emlyn]]). Lleolir [[Amgueddfa Wlân Cymru]] a [[Rheilffordd Dyffryn Teifi]] gerllaw. Yn wahanol i nifer o drefydd gwledig Cymru, mae Castellnewydd Emlyn wedi llwyddo i gadw ystod helaeth o wasanaethau lleol, ar ffurf busnesau teuluol yn bennaf. Lleolir y dref mewn ardal amaethyddol, ac adlewyrchir hyn gan gyflogwr mwyaf y dref, sef ffatri [[Saputo]] sy'n cynhyrchu caws [[Mozzarella]]. Maen nhw'n un o'r cynhyrchwyr mwyaf o gaws Mozzarella ym Mhrydain. ==Y Gymraeg== Hyd at y [[1960au]], roedd ymhell dros 90% o boblogaeth Castellnewydd Emlyn yn [[Cymry|Gymry]] [[Cymraeg]] a'r Gymraeg oedd iaith gwaith ac aelwyd yn y dref. Ond fel mewn sawl rhan arall o'r wlad cafwyd mewnlifiadau sylweddol o bobl o'r tu allan i Gymru, [[Saeson]] yn bennaf, ac mae sefyllfa'r iaith wedi newid o ganlyniad. Er hynny, erys y Gymraeg yn iaith y mwyafrif, sef tua 69% o'r boblogaeth o 941, ac fe'i siaredir gan 90% o'r bobl yno a anwyd yng Nghymru ([[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|Cyfrifiad 2001]]). ==Gwiber Castellnewydd Emlyn== Mae [[chwedl]] ''Gwiber Castellnewydd Emlyn'' yn adrodd hanes [[gwiber]] ffyrnig gydag adain, a oedd yn anadlu tân a mwg, yn glanio ar furiau'r castell a disgyn i gysgu yno. Ymledodd ofn i gychwyn, ond yn fuan dechreuodd pobl y dref gynllwynio i ddinistrio'r bwystfil. Dyfeisiodd milwr gynllun i rydio i Afon Teifi a cheisio saethu'r Wiber mewn rhan gwan o'i gorff. Disgynnodd y Wiber i'r afon wedi iddo gael ei saethu, gwenwynwyd yr afon gan y corff a lladdwyd yr holl bysgod.<ref>''Newcasle Emlyn Millennium Edition Historical Notes About Our Town'' pp10, Pamela Jenkins (1999) Castle Publications</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Castellnewydd Emlyn (pob oed) (1,184)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Castellnewydd Emlyn) (611)'''|red|53.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Castellnewydd Emlyn) (767)'''|green|64.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Castellnewydd Emlyn) (195)'''|blue|38.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Gastellnewydd Emlyn== *[[Evan Herber Evans]] (1836-96), gweinidog annibynnol. *[[Dill Jones]] (1923-84), pianydd brasgam [[jas]], *[[John Jones (Mathetes)]] (1821-1878). Awdur a gweinidog. *[[Peter Rees Jones]] (1843-1905), sefydlydd siop adrannau. *[[Allen Raine]] (1836-1908), nofelydd. ==Gweler hefyd== *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr y Wiber]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Gaerfyrddin}} [[Categori:Castellnewydd Emlyn| ]] [[Categori:Cestyll Normanaidd]] [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Trefi Sir Gaerfyrddin]] dsjrrns8mtbcq4z2xpkm52hmpki25m8 0 2052 14890595 14879041 2026-05-08T06:26:34Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890595 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Tref fach a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Rhuthun''' ({{Sain|Ruthin-2.ogg|ynganiad}}). Hi yw tref sirol [[Sir Ddinbych]], ac fe'i lleolir ar lan [[Afon Clwyd]] yn ne [[Dyffryn Clwyd]]. Mae'r [[A494]] a'r [[A525]] yn rhedeg drwyddi. Roedd â phoblogaeth o 5,218 yn 2001 (47% gwryw, 53% benyw, oed cyfartaledd 43.0). Mae Rhuthun wedi ei hefeillio â thref [[Brieg]], [[Llydaw]]. Ceir dwy ysgol uwchradd: [[Ysgol Brynhyfryd]] a [[Ysgol Rhuthun]] (neu ''Ruthin School'') sy'n ysgol breifat. Yr enw lleol ar yr ysgol breifat ydy "Ysgol y Capie Cochion". Mae gan y dref hen gastell, a adeiladwyd tuag [[1280]], ond cafodd ei ddymchwel ar ôl y [[Rhyfel Cartref Lloegr|Rhyfel Cartref]], ac fe'i ail-adeiladwyd fel gwesty mawr yn y 19g. Arferai fod yn brif dref [[Dogfeiling]] yn yr [[Yr Oesoedd Canol Cynnar yng Nghymru|Oesoedd Canol Cynnar]], a fu yn ddiweddarach yn un o ddau [[cwmwd|gwmwd]] a ffurfiai [[cantref]] [[Dyffryn Clwyd (cantref)|Dyffryn Clwyd]]. Mae stryd yn y dref yn dal i gael ei galw'n "Dog Lane" (neu "Stryd Dogfael") ar ei ôl. Mae [[Maen Huail]] yn garreg o flaen Banc Barclays ac sy'n coffau torri pen brawd [[Gildas]], yn ôl y chwedl. ==Hanes== [[Dafydd ap Gruffudd]] (1238-83) a gododd y castell cyntaf i gael ei gofnodi ar y safle hwn, er bod tystiolaeth fod yma gastell cyn hyn. Cryfhawyd y castell yn helaeth gan [[Edward I o Loegr]] tua'r flwyddyn [[1280]]. Enw gwreiddiol y Dref oedd 'Castell Coch yng Ngwern-fôr, oherwydd y tywodfaen coch yn waliau'r castell. Ar [[16 Medi]] [[1400]] llosgodd [[Owain Glyndŵr]] dref Rhuthun yn ulw, heblaw'r castell. Mae plac yn nodi'r ffaith hon ar fanc y Nat West, yr adeilad o flaen yr un presennol a losgwyd gyntaf gan Owain. Ar y plac mae dyfyniad o waith y prifardd [[Robin Llwyd ab Owain]]: 'Yn dy galon di... Glyn Dŵr!' Ymunodd llawer o drigolion Rhuthun gydag Owain gan ymosod wedyn ar Ddinbych, Rhuddlan ac yna Fflint. Gall y cyhoedd hefyd ymweld â'r [http://www.ruthingaol.co.uk/Welsh.htm Hen Garchar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221114832/http://www.ruthingaol.co.uk/Welsh.htm |date=2009-02-21 }} a adferwyd yn ddiweddar. Dyma'r carchar a enwogwyd yn y gerdd: :Mae Wil yng ngharchar Rhuthyn, :A'i wedd yn ddigon trist... Yn ôl yr hanesydd Peter Smith, 'Tan y 18g roedd y rhan fwyaf o drefi Cymru yn frith o dai du a gwyn (megis Tŷ Nantclwyd y Dre). Bellach, dim ond Rhuthun sydd ar ôl. Dylid ei gwarchod yn ofalus fel cofeb genedlaethol, fel yr atgof olaf sydd gennym...' <ref>''Gwyddoniadur Cymru''</ref>. Capel hynaf y dref yw [[Pendref, Rhuthun|Pendref]]. [[Delwedd:Mr Rhonw's shop, Rhuthun NLW3362265.jpg|bawd|dim|Siop Rhonw, 1975: o gasgliad [[John Thomas (ffotograffydd)]], y Llyfrgell Genedlaethol]] ==Nantclwyd y Dre== {{Prif|Nantclwyd y Dre}} Agorwyd drysau Tŷ Nantclwyd (neu [[Nantclwyd y Dre]]) i'r cyhoedd ar droad y mileniwm, adeilad hynod, sy'n dyddio nôl i oddeutu 1445. Hwn yw'r tŷ trefol ffrâm bren hynaf yng Nghymru.<ref>'Nantclwyd y Dre' gan Christopher J. Williams a Dr. Charles Kightly; Cyhoeddwyd gan Gyngor Sir Ddinbych, Haf 2007</ref><ref>Gweler adroddiad Richard Suggett (RCAHMW): ''the earliest dated timber-framed town house in Wales.''</ref> ==Canolfan Grefft== Ceir Canolfan Grefftau yn Rhuthun, sy'n cael ei ariannu gan Gyngor Sir Ddinbych. Mae wedi ennill nifer o wobrau, yn enwedig am ei bensaernïaeth. ==Pobol sy'n gysylltiedig â Rhuthun== * [[Edward Pugh of Ruthin 1763-1813 - A Native Artist|Edward Pugh, ffotograffydd]] * [[Dave Brailsford]] * [[Edward Jones (Bathafarn)]] * [[Emrys ap Iwan]] * [[Neil Taylor (pêl-droediwr)]] * [[Rhys Ifans]] * [[John Langford]] * [[Rhys Meirion]] * [[Robat Arwyn]] * [[Tom Pryce]] * [[William Lloyd (mynyddwr)]] * [[Joe Woolford]] ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Rhuthun ym [[1973]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhuthun 1973]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Rhuthun (pob oed) (5,461)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Rhuthun) (2,195)'''|red|41.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Rhuthun) (3702)'''|green|67.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Rhuthun) (886)'''|blue|36.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Codau QRpedia yn Rhuthun== Mae'r codau canlynol yn cysylltu'n uniongyrchol ag erthyglau ar y Wicipedia Cymraeg: {{GeoGroupTemplate|article=Rhuthun#Codau QRpedia yn Rhuthun}} {| align="left" |- valign="top" {| class="wikitable sortable" |+ ! colspan="5" style="background:#ffdead;" | Codau QRpedia yn Rhuthun / QRpedia codes in Ruthin |- |- bgcolor="#efefef" ! Building !! Street !! CADW HB: !! Lat / Long |- |[[Plas Coch, Rhuthun]] || Stryd y Ffynnon || 1347 ||{{coord|53.113473|-3.307892|name=Plas Coch (Y Cons Club)|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Rhif 33, 35 a 37 Stryd, Rhuthun|Reebes]] || Stryd Clwyd || 1347 ||{{coord|53.113314|-3.311887|name=Reebes|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Castell Rhuthun]] || Stryd y Castell - Castle St || 1347 ||{{coord|53.112089|-3.311928|name=Ruthin Castle, Ruthin|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Gwesty'r Castell, Sgwar Sant Pedr]] || Sgwar St Pedr || 917 ||{{coord|53.114722|-3.310335|name=Gwesty'r Castell, Sgwar Sant Pedr|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Manorhaus, Rhuthun|Manorhaus]] || Stryd y Ffynnon || 941 ||{{coord|53.113935|-3.309146|name=Manorhaus|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Canolfan Grefft Rhuthun]] || Lôn Parcwr || - ||{{coord|53.117377|-3.308444|name=Canolfan Grefft Rhuthun|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Carchar Rhuthun]] || Stryd Clwyd || 870 ||{{coord|53.113751|-3.313608|name=Carchar Rhuthun|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Gorsaf Reilffordd Rhuthun]] || Ffordd yr Orsaf || demolished ||{{coord|53.116648|-3.308496|name=Gorsaf Reilffordd Rhuthun|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Y Saith Llygad]] || Sgwar St Pedr - St Peter's Square || 918 ||{{coord|53.114785|-3.310352|name=Y Saith Llygad|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Tafarn y Seren]] || Stryd Clwyd - Clwyd St || 858 ||{{coord|53.113356|-3.313581|name=Tafarn y Seren|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Yr Hen Lys, Rhuthun]] || Sgwar St Pedr || 913 ||{{coord|53.114254|-3.310426|name=Yr Hen Lys, Rhuthun|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Yr Hen Felin]] || Stryd Clwyd || 876 ||{{coord|53.113024|-3.314303|name=Yr Hen Felin|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Siop Nain]] || Stryd y Ffynnon - Well St || 938 ||{{coord|53.114015|-3.310060|name=Siop Nain (6 Well Street)|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Nantclwyd y Dre]] || Stryd y Castell - || 833 ||{{coord|53.113449|-3.310864|name=Nantclwyd y Dre|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Ysgol Brynhyfryd]] || Stryd y Rhos || - ||{{coord|53.114881|-3.298342|name=Ysgol Brynhyfryd|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[2 a 2A Stryd y Ffynnon]] || Stryd y Ffynnon || ? ||{{coord|53.114032|-3.31015|name=2 a 2A Stryd y Ffynnon|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Bwthyn y Rhos]] || Stryd y Rhos || 903 ||{{coord|53.114283|-3.303703|name=Bwthyn y Rhos|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Cloc Coffa Peers]] || Sgwar Sant Pedr || 87339 ||{{coord|53.114450|-3.310581|name=Cloc Coffa Peers|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Wyrcws Rhuthun]] || Stryd y Rhos || demolished ||{{coord|53.113093|-3.303114|name=Wyrcws Rhuthun|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Hen Neuadd y Dref, Rhuthun]] || Stryd y Farchnad || 875 ||{{coord|53.115018|-3.308805|name=Hen Neuadd y Dref, Rhuthun|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Eglwys Sant Pedr, Rhuthun|Gatiau'r eglwys]] x 3 || Sgwar St Pedr - St Peter's Church Gates || 906 ||{{coord|53.115122|-3.310811|name=Gatiau'r eglwys|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Eglwys Sant Pedr, Rhuthun]] || Sgwar St Pedr || 905 ||{{coord|53.115400|-3.310800|name=Eglwys Sant Pedr, Rhuthun|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |[[Eglwys Sant Pedr, Rhuthun|Clos yr Eglwys]] x 3 || Clos yr Eglwys - Church Close || 910 ||{{coord|53.115607|-3.310840|name=Clos yr Eglwys|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |Rhuthun x 6 || - || - ||{{coord|53.114450|-3.310536|name=Rhuthun|region:GB_type:monument_dim:5km}} |- |} |} {{clear}} {{clear}} Yn ychwanegol at y rhain mae 6 arall sy'n cysylltu gyda'r erthygl hon. ==Cysylltiadau rhyngwladol== Mae Rhuthun wedi'i gefeillio â: *{{flagicon|Llydaw}} [[Briec]], Llydaw ==Oriel== <gallery> Delwedd:Sgwar rhuthun.jpg|Sgwâr y dref Delwedd:Capel y Tabernacl, Rhuthun.JPG|Capel y Tabernacl Delwedd:Cae ddol rhuthun.jpg|Cae Ddôl, Rhuthun Delwedd:Nantclwyd y dre 3.jpg|Nantclwyd y Dre File:Adeiladau yn Rhuthun - Buildings in Ruthin 08.JPG|Siop Nain: y fan lle cyhoeddwyd yr Anthem Genedlaethol am y tro cyntaf File:Adeiladau yn Rhuthun - Buildings in Ruthin 19.JPG|Crown House File:Adeiladau yn Rhuthun - Buildings in Ruthin 09.JPG|[[Capel Pendref (Rhuthun)|Capel Pendref]] File:Adeiladau yn Rhuthun - Buildings in Ruthin 04.JPG|Banc Barclays Delwedd:Mynedfa castell rhuthun.jpg|Mynedfa'r Castell Delwedd:Castell33.jpg|Castell Rhuthun Delwedd:Castell dau.jpg|Castell Rhuthun Delwedd:Rhan or castell.jpg|Rhan o'r castell Delwedd:Castell llwybr rhuthun.jpg|Llwybr troed yng Nghastell Rhuthun Delwedd:Cylch rhuthun.jpg|Cerrig yr Orsedd o fewn waliau'r castell Delwedd:Sgwlys rhuthun dau.jpg|Eglwys St Pedr Delwedd:Ffenet liw rhuthun.jpg|Ffenest liw yn Eglwys St Pedr, Rhuthun Delwedd:Gorymdaith gd rhuthun dau.jpg|Gorymdaith Owain Glyn Dŵr drwy'r dref ar Ddiwrnod Glyn Dŵr Delwedd:Gwestyr angor.jpg|Gwesty'r Angor File:Gwesty'r angor ym mhen pella'r stryd.JPG|Stryd y Ffynnon, gyda Gwesty'r Angor yn y pen draw Delwedd:Wynnstay Hotel.jpg|Hen Westy Wynnstey a Phlas Coch ar y chwith File:Plas Coch Rhuthun.JPG|Plas Coch. Clwb Ceidwadol, bellach Delwedd:Gwestyr angor 2.jpg|Gwesty'r Angor o gyfeiriad Ffordd Llanfair File:Adeilad Neylor Leyland, Stryd y Ffynnon.JPG|Adeilad Neylor Leyland Delwedd:Rhen garchar rhuthun.jpg|Yr hen garchar Delwedd:Llygaid y dre rhuthun.jpg|"Llygaid y Dre", sef ffenestri'r Myddleton; Rhuthun Delwedd:Cloc y dref Rhuthun - Ruthin Town Clock 01.JPG|Cloc Sgwar St Pedr, ongl wahanol Delwedd:Cloc y dref Rhuthun - Ruthin Town Clock 02.JPG|Yr ysgrifen ar gloc y sgwar Delwedd:Cloc y dref Rhuthun - Ruthin Town Clock 03.JPG|Tap dŵr ar gloc y sgwar Delwedd:Cloc y dref Rhuthun - Ruthin Town Clock 04.JPG|Manylun o ran o'r cloc File:Eglwys San pedr Rhuthun St Peter's Church Ruthin 08.JPG|Elusendai yng nghefn yr eglwys File:Eglwys San pedr Rhuthun St Peter's Church Ruthin 04.JPG|Eglwys San Pedr File:Eglwys San pedr Rhuthun St Peter's Church Ruthin 13.JPG|Rhan o wal yr eglwys </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Croes Sant Meugan]]: croes Geltaidd bron i dair [[metr]] o uchder. *[[Crug Cae Gwynach]] *[[Pendref, Rhuthun|Capel Pendref, Rhuthun]] *[[Eglwys Sant Meugan, Llanrhudd]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.rhuthun-brieg.com/ Gwefan gefeillio Rhuthun - Brieg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080405184007/http://www.rhuthun-brieg.com/ |date=2008-04-05 }} * [http://rhuthun.blogspot.com/ Blog Rhuthun] {{eicon en}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Rhuthun| ]] [[Categori:Trefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] slkzwh9d8h1036oye31kuxelb6f50o3 0 2126 14890664 13087857 2026-05-08T08:30:34Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890664 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Castell-nedd i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Castell-nedd i enw'r AS}} }} :''Gweler hefyd [[Castell-nedd (gwahaniaethu)]].'' Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym mwrdeistref sirol [[Castell-nedd Port Talbot]], [[Cymru]], yw '''Castell-nedd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Neath''). Mae'n gorwedd ar lan chwith [[Afon Nedd]]. Roedd ganddi boblogaeth o 19,258 yn 2011.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/census2001/ks_ua_ew_part1.pdf| teitl=Cyfrifiad y DU 2001}}</ref> ==Hanes== Man croesi'r afon oedd '''Castell-nedd''' i ddechrau, ac ymsefydlodd pobl yma yng nghyfnod y [[Rhufeiniaid]]. Ond at dri lle yn unig yng Nghymru y mae'r llenor Rhufeinig [[Tacitus]] yn cyfeirio atynt yn ei ''Historiae'' (''[[Hanes (Tacitus)|Hanes]]''), ac mae Castell-nedd yn un ohonynt. Ceir tystiolaeth am aneddiadau hynafol yn y bryniau sy'n amgylchynu'r dref, ac mae'n debyg mai aneddiadau [[Celtaidd]] ydynt ond nid ydynt wedi cael eu dyddio. Canfuwyd gweddillion dynol 25&nbsp;km i ffwrdd yn [[Ogof Paviland]]<ref>{{Cite web |url=http://www.explore-gower.co.uk/pavilandcave.html |title=Explore Gower:Paviland Cave - Goat's Hole |access-date=2008-06-05 |archive-date=2006-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060925012612/http://www.explore-gower.co.uk/pavilandcave.html |url-status=dead }}</ref> ar [[Penrhyn Gŵyr|Benrhyn Gŵyr]], yn dyddio o 24,000 CC, gan brofi bod pobl yn byw yn yr ardal yn ystod [[Oes yr Iâ]] ddiwethaf. Er y'i hadnabyddir fel "[[Arglwyddes Goch Paviland]]", gweddillion dyn nid menyw ydy.<ref>{{dyf gwe|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/europe/paviland_cave.html|teitl=Paviland Cave |cyhoeddwyr=University of Minnesota's Archaeology e-museum}}</ref> Roedd Castell-nedd wedi ei leoli ar ymyl deheuol y cynfas o iâ, ac roedd Glyn Nedd yn ddyffryn rhewlifol. Daeth llystyfiant ac anifeiliaid i'r ardal yn dilyn enciliad y rhew tua 15,000 o flynyddoedd yn ôl. Roedd trigolion Castell-nedd cyn dyfodiad y Rhufeniaid yn perthyn i lwyth Celtaidd y [[Silwriaid]]. ''[[Nidum]]'' yw'r enw ar y gaer Rufeinig a ganfuwyd yn agos i'r ystad dai, a adnabyddir fel ''Roman Way'', ar lan orllewinol [[Afon Nedd]]. Roedd y gaer yn gorchuddio ardal eang sy'n gorwedd dan feysydd chwarae [[Ysgol Gyfun Dŵr-y-Felin]] heddiw.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.dwryfelin.baglanit.org.uk/history/index.html| teitl=History Department| cyhoeddwyr=Ysgol Gyfun Dŵr-y-Felin}}</ref> Mae adfeilion [[castell]] bychan [[Normanaidd]], sef y [[Castell Castell-nedd|Castell Nedd]] gwreiddiol, ger canol y dref. Roedd yn dref farchnad, a chychwynodd diwydiant newydd yna yn ystod y 18g, sef haearn, dur ac alcam. Mwyngloddid llawer o lo yn yr ardal, a daeth y dref yn ganolfan bwysig i gludiant ar reilffyrdd a chamlesi. Mwyngloddid hefyd silica. Adeiladwyd goethdŷ i betrol yn yr 20ed ganrif. Roedd y dref yn borthladd hyd yn ddiweddar. [[Delwedd:Neath Jobcentre and HSBC Bank.jpg|bawd|chwith|280px|Heol Windsor yng Nghastell-nedd]] ==Y dref heddiw== Mae atyniadau i ymwelwyr yn cynnwys [[Abaty Nedd]], Parc [[Y Gnoll]], a'r farchnad. Rhannau amlwg o'r dref yw [[Tonna]] i'r gogledd, [[Cimla]] i'r dwyrain, [[Bryncoch]] a [[Sgiwen]] i'r gorllewin a [[Llansawel (Castell-nedd Port Talbot)|Llansawel]] i'r de. ==Enwogion== *[[Walter E. Rees]] (1863 - 1949) Ysgrifennydd [[Undeb Rygbi Cymru]] am bron i 60 mlynedd. *[[Ray Milland]] (1907-1986), actor *[[Michael Bogdanov]] (1938-2017), cyfarwyddwr theatr *[[Katherine Jenkins]] (1980-), cantores a actores ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Castell-nedd (pob oed) (19,258)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Castell-nedd) (1,666)'''|red|9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Castell-nedd) (16895)'''|green|87.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Castell-nedd) (3,718)'''|blue|43.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru]] yng Nghastell-nedd ym [[1918]], [[1934]] a [[1994]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Castell-nedd 1918]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Castell-nedd 1934]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Castell-nedd 1994]] == Gefeilldrefi Castell-Nedd== {| class="wikitable" |- ! Gwlad ! Dinas |- | [[Delwedd:Flag of Spain.svg|25px]] [[Sbaen]] | [[Albacete]] |- | [[Delwedd:Flag of Germany.svg|25px]] [[Yr Almaen]] | [[Esslingen]] |- | [[Delwedd:Flag of Poland.svg|25px]] [[Gwlad Pwyl]] | [[Piotrkow Trybunalski]] |- | [[Delwedd:Flag of Netherlands.svg|25px]] [[Yr Iseldiroedd]] | [[Schiedam]] |- | [[Delwedd:Flag of Italy.svg|25px]] [[Yr Eidal]] | [[Udine]] |- | [[Delwedd:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Slofenia]] | [[Velenje]] |- | [[Delwedd:Flag of France.svg|25px]] [[Ffrainc]] | [[Vienne]] |} ==Gweler hefyd== *[[Castell-nedd (etholaeth)]] *[[Adzuki]]: band roc o'r dref ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi CNPT}} [[Categori:Castell-nedd| ]] [[Categori:Cymunedau Castell-nedd Port Talbot]] [[Categori:Trefi Castell-nedd Port Talbot]] 1d3xshu5v1y0bqxyx0zmwodjzbyre7v 0 2227 14890597 13091344 2026-05-08T06:26:58Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890597 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}}| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} Tref glan môr a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Y Rhyl'''. Roedd cynt yng [[Clwyd|Nghlwyd]], a chyn hynny yn [[Sir y Fflint]]. Fe'i lleolir i'r dwyrain o'r [[Y Foryd|Foryd]], [[aber]] [[Afon Clwyd]]. Ar hyd yr arfordir i'r gorllewin mae [[Bae Cinmel]] a 4 milltir i'r dwyrain mae [[Prestatyn]]. 2 filltir i'r de mae tref [[Rhuddlan]]. Ei phoblogaeth yw 24,889 ([[Cyfrifiad]] [[2001]]). Mae gan y Rhyl un o'r [[traeth]]au gorau yn y gogledd{{angen ffynhonnell}} sy'n denu ymwelwyr lu yn yr haf i ymdrochi a mwynhau'r "Tywod Euraidd". Mae'r Prom llydan yn enwog am ei barlwrs gemau, neuaddau [[bingo]] a siopau cofroddion rhad. Yr atyniad mawr heddiw yw Canolfan yr Haul a'i thŵr trawiadol. Ar ben gorllewinol y prom ceir y [[ffair hwyl]] a'i holwynion a ''big dipper''. Gerllaw mae'r Llyn Morwrol (''Marine Lake'') a'r Trên Bach i blant sy'n rhedeg oddi amgylch iddo. Yn harbwr Y Foryd lle rhed Afon Clwyd i'r môr ceir nifer o gychod [[pysgota]] a [[hamdden]] a gorsaf y [[bad achub]]. Y brif ardal siopio yw'r Stryd Fawr, sy'n ymestyn rhwng y prom a'r orsaf drenau. ==Hanes== [[Delwedd:Rhyl from the Sky Tower.jpg|250px|bawd|dim|Y Rhyl o'r Tŵr Awyr ar y prom]] [[Delwedd:Rhyl MR Effie 05-08-13 01.jpeg|250px|bawd|dim|Y Trên Bach a'r Ffair Hwyl ar bromenâd Y Rhyl]] [[Delwedd:Rhyl.gif|250px|bawd|dim|Arcêd peiriannau hap-chwarae ar y prom]] ===Cynhanes=== Darganfuwyd matog wedi'i wneud o gorn [[carw]] yn nechrau'r 20g yn ystod archwiliad o olion cyn-hanes a ellir ei weld pan fo'r môr ar drai; mae [[dyddio carbon]] wedi ei osod yn y 5g CC.<ref>'The Archaeology of Clwyd' ganGyngor Sir Clwyd, 1991 tudalen 53.</ref> Cyfeirir at y lleoliad fel 'Splash Point', nid nepell o'r 'Heulfan' modern<ref>{{Cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/sites/beaches/pages/wood.shtml |title=Gwefan y BBC |access-date=2009-03-20 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711141707/http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/sites/beaches/pages/wood.shtml |url-status=dead }}</ref> a gellir gweld hen foncyffion fforest a arferai dyfu yno rhwng 6,000 a 10,000 o flynyddoedd yn ôl. ===Tarddiad a thwf y dref=== Does dim sôn am y Rhyl yn llyfr [[Thomas Pennant (awdur)|Thomas Pennant]] yn 1778 nac ychwaith gan [[William Bingley]] yn 1798.<ref name="Handbook">''Handbook for the Vale of Clwyd'', Wiiliam Davies; argraffwyd gan Isaac Clarke, 1856. tud 21.</ref> Ond mae sawl dogfen yn cyfeirio at dŷ o'r enw 'Hill-house' neu 'hillouse' a 'Hullhouse' (o'r gair 'hill' am allt) - a hynny ynmor bell yn ôl â 1351. Mae'n bosib, felly, i'r dref gael ei ho'r tŷ hwn. Gan nad oes yr un gallt i'w weld am rai milltiroedd, ac mae'n bosib y cyfeirir at 'motte' rhyw gaer a oedd yn arfer amddiffyn aber afon Clwyd. Cyfeirir at ddyn o'r enw 'Gronou del Hull' yn 1303 er enghraifft.<ref>Dictionary of Place-names of Wales gan Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, Gwasg Gomer 192007</ref> Dywed Lewis yn ei 'Lewis's Topographical Dictionary' (argraffwyd yn 1833), '...previously to the year 1820, (Rhyl) consisted only of a few scattered dwellings.'<ref name="Handbook" /> Yn ei lyfr 'Wanderings and excursions in North Wales' gan [[Thomas Roscoe]] (1791-1871) a gyhoeddwyd yn 1836<ref>'Wanderings and excursions in North Wales' gan [[Thomas Roscoe]] argraffwyd yn Llundain gan C. Tilt and Simpkin and Co.</ref> dywed yr awdur: ''The place owes it's prosperity to its contiguity to Liverpool, from which town it is only distant three or four hours sail, - to its being the outlet of the Vale of Clwyd, and the northern point from which travellers start on their excursions to the beautiful scenery of Wales, and to its fine and extensive beach...'' Yn 1801 roedd y boblogaeth yn 289 o drigolion a llai yn 1811: 252 o drigolion.<ref>Gweler 'Handbook for the Vale of Clwyd' gan Wiiliam Davies; argraffwyd gan Isaac Clarke yn 1856. Tudalen 23.</ref> Roedd y Rhyl yn dechrau datblygu fel canolfan gwyliau glan môr ac roedd y llongau o [[Lerpwl]] yn angori ger traeth y Rhyl a byddai pysgotwyr lleol yn cludo'r teithwyr i'r lan. Erbyn 1831 roedd gwasanaeth llongau ager rheolaidd yn bodoli ac felly codwyd pier bychan yn [[y Foryd]]. Hwyliai 'gwasanaeth paced' rhwng Lerpwl a Rhuddlan. Byddai nwyddau fel grawn yn cael eu cludo hefyd, yn ogystal â theithwyr. Arhosodd y Foryd y brif ffordd i deithwyr o ogledd-orllewin Lloegr gyrraedd y Rhyl tan 1848 pan agorodd [[gorsaf reilffordd y Rhyl]]. Cofnodir i dros 30 o longau hwyliau gael eu hadeiladu yn y Foryd yn hanner cyntaf y 19g.<ref>Jim Roberts, ''North Wales Transport'' (Sutton, 1998), tud. 95.</ref> Fel yn achos nifer o drefi glan môr eraill yng Nghymru, tyfodd y Rhyl yn gyflym yn y [[19g]]; gwestai preifat (megis y Royal Hotel a'r Mostyn Arms Hotel, y New Inn a'r Manchester Arms, y Belvoir a'r Family Hotel) a thai [[gwely a brecwast]] yw llawer o'r tai a godwyd yno erbyn heddiw. Ceir ambell enghraifft o bensaernïaeth briciau coch Fictoraidd o'r cyfnod hwnnw hefyd, er enghraifft Neuadd Frenhinol y Blodau, sy'n farchnad dan do heddiw, a Neuadd y Dref. [[Delwedd:Rhyl01LB.jpg|dim|bawd|250px|Pont y Ddraig]] [[Delwedd:Rhyl02LB.jpg|dim|bawd|250px|Harbwr y Rhyl]] ===Hanes diweddar=== Mae'r Rhyl wedi dioddef dwy broblem fawr yn y degawdau diwethaf, sef methu cystadlu yn y farchnad gwyliau poblogaidd a'r mewnlifiad o bobl ddi-waith o drefi gogledd-orllewin [[Lloegr]]{{angen ffynhonnell}}. Mae nifer o'r hen westai a'r tai teras yn fflatiau rhad erbyn hyn ac mae'r dref yn dioddef problemau cymdeithasol o'u herwydd. [[Delwedd:Rhyl5.gif|250px|bawd|dim|[[Y Foryd]]: aber Afon Clwyd]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Y Rhyl (pob oed) (25,149)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Y Rhyl) (3,435)'''|red|14.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Y Rhyl) (13768)'''|green|54.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Y Rhyl) (4,849)'''|blue|44.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Addysg== Uwchradd: *[[Ysgol Uwchradd y Rhyl]] Cynradd: *[[Ysgol Christchurch]] (Saesneg) *[[Ysgol Bryn Hedydd]] (Cymraeg) *[[Ysgol Dewi Sant]] (Cymraeg) *[[Ysgol Emmanuel]] (Saesneg) *[[Ysgol Mair RC]] (Saesneg) ==Enwogion== *[[Ruth Ellis]] - y ddynes olaf i gael ei chrogi ym Mhrydain ([[1955]]) *[[Nerys Hughes]] - actores a ddaeth yn adnabyddus yn y gyfres [[Comedi|gomedi]] [[Teledu|deledu]] ''The Liver Birds'' *[[R. Tudur Jones]] - ysgolhaig *[[Sara Sugarman]] - cyfarwyddes ffilm yn [[Hollywood]] *[[Penelope Mortimer]] - Nofelwr *[[Ffred Ffransis]] - ymgyrchydd iaith *[[Dewi Gwyn]] - aelod o'r [[Anhrefn]] yn yr 1980au ==Cludiant== Mae gorsaf drenau Rhyl ar orsaf [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]]. Mae nifer fawr o fysus lleol yn rhedeg yn y dref ei hun ac i'r trefi cyfagos. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru]] yn Y Rhyl ym [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Rhyl 1892|1892]], [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Rhyl 1904|1904]], [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Rhyl 1953|1953]] a [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Rhyl 1985|1985]]. [[Delwedd:RhylLB03.JPG|bawd|dim|Machlud o'r Rhyl]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Ddinbych}} {{DEFAULTSORT:Rhyl}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Y Rhyl| ]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Trefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] res4haheh9jt9bpx1cxk7q3tvldrjvw 0 2330 14890692 10999272 2026-05-08T08:55:59Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890692 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} }} {{gwybodlen Adnoddau Addysg|delwedd=[[File:Castell Harlech.webm|250px]] |Header1= |testun1= |Header2= |testun2= |Header3= |testun3= }} Castell canoloesol rhestredig gradd 1 yn [[Harlech]], [[Gwynedd]] yw '''Castell Harlech.''' Fe’i hadeiladwyd gan [[Edward I, brenin Lloegr|Edward I]] yn ystod ei oresgyniad o Gymru rhwng [[1282]] a [[1289]] ar gost gymharol gymedrol o £8,190.<ref>{{Cite web|title=Castell Harlech {{!}} Cadw|url=https://cadw.llyw.cymru/ymweld/lleoedd-i-ymweld/castell-harlech?lang=cy|website=cadw.llyw.cymru|access-date=2020-04-28}}</ref> Mae'n un o’r pedwar castell consentrig, sef [[Castell Caernarfon|Caernarfon]], [[Castell Biwmares|Biwmares]] a [[Castell Conwy|Chonwy]] a adeiladwyd yn dilyn lladd Llywelyn ap Gruffydd yn 1282. Cryfder cestyll consentrig oedd y ddau fur, sef y mur allanol a'r mur mewnol. Roedd hwn yn gynllun a fabwysiadwyd yn [[Ewrop]] wedi iddo gael ei weld yn y Dwyrain Canol adeg [[y Croesgadau]]. Chwaraeodd y castell ran bwysig yn hanes Cymru yn y canrifoedd dilynol. Yn 1294 gosododd gwrthryfelwyr [[Madog ap Llywelyn]] Gastell Harlech dan warchae. Fodd bynnag, derbyniodd y Saeson gyflenwadau o Iwerddon diolch i fynedfa i'r môr yn y castell, a diddymwyd y gwrthryfel. Yn ystod Gwrthryfel [[Owain Glyn Dŵr|Owain Glyndŵr]] roedd y castell wedi syrthio i ddwylo Glyn Dŵr a daeth yn gartref ac yn bencadlys milwrol iddo am bedair blynedd. Yn 1408 gosododd lluoedd Seisnig, o dan awdurdod y gŵr a gafodd ei goroni yn [[Harri V, brenin Lloegr|Harri V]] yn ddiweddarach, warchae ar y castell. Syrthiodd Harlech yn y pen draw ym mis Chwefror 1409. Roedd y castell hefyd yn ased milwrol pwysig yn ystod [[Rhyfeloedd y Rhosynnau]] a'r [[Rhyfel Cartref Lloegr|Rhyfel Cartref]]. Mae'r castell heddiw yng ngofal [[Cadw]]. Fe'i cynhwyswyd ar restr [[Safle Treftadaeth y Byd|Safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO]] yn [[1986]], fel rhan o safle [[Cestyll a Muriau Trefi'r Brenin Edward yng Ngwynedd]].<ref>{{cite web|title=Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd|url=http://whc.unesco.org/en/list/374|website=UNESCO World Heritage Centre|publisher=UNESCO|accessdate=31 Mai 2019}}</ref> == Hanes == Ym [[Pedair Cainc y Mabinogi|Mhedair Cainc y Mabinogi]] Castell Harlech yw castell [[Bendigeidfran]] a'i chwaer [[Branwen ferch Llŷr]], y [[Duwies|dduwies]] y ceir ei hanes yn Ail Gainc y Mabinogi, ond nid oes tystiolaeth archeolegol bod amddiffynfa Gymreig wedi ei hadeiladu ar y safle cyn y castell presennol.<ref>{{Cite book|edition=4th ed|title=Harlech castle|url=https://www.worldcat.org/oclc/573129003|publisher=CADW|date=2007|location=Cardiff|isbn=978-1-85760-257-9|oclc=573129003|others=Cadw (Organization : Great Britain)|last=Taylor, A. J. (Arnold Joseph), 1911-2002.}}</ref> Roedd brenhinoedd [[Lloegr]] a [[Teyrnas Gwynedd|thywysogion Cymru]] wedi ymgiprys am reolaeth dros ogledd Cymru ers y 1070au. Ailgychwynnodd y gwrthdaro yn ystod y 13g, gan arwain Edward I i ymyrryd yng ngogledd Cymru yn 1282 am yr ail waith yn ystod ei deyrnasiad. Aeth Edward I ati i adeiladu ac adnewyddu cyfres o gestyll cadarn fel cadarnleoedd grym a diogelwch. Roedd castell Harlech yn un o saith castell a adeiladwyd ar draws gogledd Cymru fel rhan o’i ‘gylch haearn’ o gestyll. Roedd y rhain yn ganolfannau ar gyfer ei fyddinoedd lle gallai lansio ymosodiadau yn erbyn y [[Cymry]]. === Gwarchaeau === [[Delwedd:SDJ Harlech Castle Gatehouse.jpg|bawd|Y brif fynedfa i Gastell Harlech]]Yn 1294, dechreuodd Madog ap Llywelyn [[Gwrthryfel Cymreig 1294–95|wrthryfel]] yn erbyn y Saeson a ymledodd yn gyflym ar draws Cymru. Gosododd y gwrthryfelwyr Gastell Harlech dan warchae y gaeaf hwnnw. O [[Iwerddon]] anfonwyd cyflenwadau ffres dros y môr, a chawsant eu cludo drwy lifddorau Harlech gan ddod â’r gwrthryfel i ben. Yn ystod Gwrthryfel Owain Glyn Dŵr, erbyn 1403, dim ond llond llaw o gestyll, gan gynnwys Harlech, a lwyddodd i ddal eu tir yn erbyn y gwrthryfelwyr. Doedd dim digon o offer na staff yn y castell i wrthsefyll gwarchae ac mae’r cofnodion yn dangos mai dim ond tair tarian, wyth helmed, chwe gwaywffon, deg pâr o fenig, a phedwar gwn oedd gan y garsiwn. Ar ddiwedd 1404, roedd y castell wedi syrthio i ddwylo Glyn Dŵr a daeth yn gartref ac yn bencadlys milwrol iddo am bedair blynedd. Yn 1408 gosododd lluoedd Seisnig, o dan awdurdod y gŵr a gafodd ei goroni yn Harri V yn ddiweddarach, a’i gadlywydd, [[Edmund Mortimer]], warchae ar y castell. Gwnaed difrod mawr i rannau deheuol a dwyreiniol y waliau allanol gan fagnelau a chanonau. Ar ôl methu â chipio’r castell, cafodd John Talbot ei adael gan Harri i fod yn gyfrifol am y gwarchae ac aeth Harri yn ei flaen i [[Castell Aberystwyth|Gastell Aberystwyth]]. Ar ôl i Mortimer a llawer o’i ddynion farw o flinder, syrthiodd Harlech yn y pen draw ym mis Chwefror 1409. Yn y 15g, roedd Harlech yn gysylltiedig â chyfres o ryfeloedd cartref, a elwir yn Rhyfeloedd y Rhosynnau, rhwng carfanau gelyniaethus teulu [[Lancastriaid|Lancaster]] a theulu [[Iorciaid|Iorc]]. Yn 1460, yn dilyn brwydr Northampton, fe wnaeth y Frenhines [[Marged o Anjou]] a’i baban, y Tywysog Edward, ffoi i’r castell. Rhwng 1461 ac 1468 roedd yn nwylo cefnogwyr teulu Lancaster, o dan awdurdod Dafydd ap Ieuan. Oherwydd ei amddiffynfeydd naturiol a’r llwybr cyflenwi ar y môr, daliodd castell Harlech ei dir unwaith eto ac, wrth i gestyll eraill syrthio, hwn oedd yr olaf o’r prif gadarnleoedd a oedd yn dal i fod o dan reolaeth teulu Lancaster. Mae'r gân ''[[Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech]]'' yn cyfeirio at warchae'r adeg honno. Daeth y castell yn ganolfan ar gyfer eu hymgyrchoedd ar draws y rhanbarth. Ymosododd Syr Richard Tunstall o Gastell Harlech yn 1466 a glaniodd [[Siasbar Tudur|Siaspar Tudur]], ewythr [[Harri VII, brenin Lloegr|Harri Tudur]], yno gyda milwyr ychwanegol o [[Ffrainc]] yn 1468. Yn sgil dyfodiad Siaspar Tudur gorchmynnodd Edward IV [[William Herbert, Iarll 1af Penfro (1423–1469)|William Herbert]] i drefnu byddin, o bosibl hyd at 10,000 o ddynion, er mwyn cipio’r castell unwaith ac am byth. Ar ôl mis, ildiodd y garsiwn ar 14 Awst. === Y Rhyfel Cartref === Ar ôl dechrau Rhyfel Cartref Lloegr yn 1642, cipiwyd y castell gan luoedd a oedd yn deyrngar i [[Siarl I, brenin Lloegr a'r Alban|Siarl I]]. Nid oedd y castell wedi cael ei drwsio yn dilyn gwarchae 1468 ac roedd wedi mynd â’i ben iddo, ac eithrio’r porthdy, a oedd yn cael ei ddefnyddio fel y llys lleol. Yn 1644 penododd [[Rupert, tywysog y Rhein]], y Cyrnol William Owen yn gwnstabl y castell, a rhoddwyd y dasg o drwsio’r gaer i’r Cyrnol Owen. Bu gwarchae hir rhwng mis Mehefin 1646 a mis Mawrth 1647 pan ildiodd y garsiwn o 44 dyn i’r Cadfridog [[Thomas Mytton]]. Y castell oedd y gaer frenhinol olaf ar y tir i ildio, gan nodi diwedd cam cyntaf y rhyfel. Doedd dim angen y castell bellach i sicrhau diogelwch gogledd Cymru ac, i atal y Brenhinwyr rhag ei ddefnyddio eto, gorchmynnodd y Seneddwyr y dylid ei ddinistrio. Ond dim ond yn rhannol y dilynwyd y gorchmynion hyn. Dinistriwyd grisiau’r porthdy a difrodwyd y castell i’r fath raddau fel na ellid ei ddefnyddio, ond ni chafodd ei ddinistrio’n llwyr. Cafodd cerrig y castell eu defnyddio i godi tai yn y dref.<ref>{{Cite web|url=http://resource.download.wjec.co.uk.s3.amazonaws.com/vtc/2016-17/16-17_2-15/cym/Datblygu-rhyfela.pdf|title=Datblygiad Rhyfela, tua 1250 hyd heddiw|date=|access-date=28 Ebrill 2020|website=CBAC|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Dyluniad == [[Delwedd:Harlech Castle Plan.jpg|bawd|Cynllun pensaernïol gan CADW o Gastell Harlech]]Meistr [[James o St George]] yn rhanbarth Safwy (Savoy) oedd yng ngofal y gwaith cynllunio ac adeiladu. Roedd y castell bron â’i gwblhau erbyn diwedd 1289 am tua £8,190, sef tua 10% o’r £80,000 a wariodd Edward ar adeiladu [[Delwedd:Harlech03LB.jpg|link=https://cy.wikipedia.org/wiki/Delwedd:Harlech03LB.jpg|alt=|bawd|Cerflun{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Y Ddau Frenin'' gan Ivor Roberts-Jones o flaen y castell.]] cestyll yng Nghymru. Adeiladwyd y castell o garreg leol ac roedd o gynllun consentrig, gan gynnwys porthdy enfawr a oedd unwaith yn llety uchel ei statws i gwnstabl y castell ac ymwelwyr pwysig. Ar y pryd roedd y môr yn cyrraedd yn nes o lawer at Harlech ac roedd llifddor â grisiau hir yn arwain i lawr o’r castell at y lan, gan olygu bod modd dod â chyflenwadau i’r castell o’r môr yn ystod gwarchae. Yn wynebu’r môr, roedd murfylchau Harlech yn ymestyn o wyneb y graig serth. Byddai unrhyw ymosodwr o’r tir yn gyntaf yn gorfod wynebu’r porthdy enfawr gyda dau dŵr. Mae’r môr, fel mynyddoedd Eryri, yn allweddol i leoliad Harlech. Mae waliau mewnol a thyrrau enfawr y gaer yn dal i sefyll i’w huchder llawn. Ar ôl Gwrthryfel Madog ap Llywelyn rhwng 1294 a 95, adeiladwyd amddiffynfeydd ychwanegol o amgylch y llwybr i lawr at y môr. Gwnaed mwy o waith rhwng 1323 a 24, ar ôl rhyfel Despenser, pan gafodd [[Edward II, brenin Lloegr|Edward II]] ei fygwth yn y rhanbarth gan ddau o arglwyddi’r gororau, Roger a Humphrey de Bohun. Gorchmynnodd ei siryf, [[Gruffudd Llwyd ap Rhys|Syr Gruffydd Llwyd]], i ymestyn yr amddiffynfeydd a oedd yn arwain at y porthdy a chodi tyrau ychwanegol. == Oriel Gelf == <gallery heights="200" perrow="200"> Delwedd:Speed Harlech insert.jpg|Gan [[John Speed]], 1610 Delwedd:Harlech Castle from the town, 1795.jpg|Gan [[Paul Sandby]], 1795 Delwedd:Harlech Castle (gcf06850).jpg|Gan Edward Dayes, 1803 Delwedd:Harlech Castle (4702512).jpg|Gan [[Hugh Hughes (arlunydd)|Hugh Hughes]], 1846 Delwedd:Harlech Castle (gcf02542).jpg|Gan William Henry Mander, tua 1890 Delwedd:Harlech (gcf10260).jpg|Gan [[John Kelt Edwards]], 1912 </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Gweler hefyd == *[[Ardudwy]] *[[Rhestr cestyll Cymru]] *''[[Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech]]'' [[Categori:Adeiladau rhestredig Gradd I Gwynedd]] [[Categori:Cestyll Gwynedd|Harlech]] [[Categori:Harlech]] [[Categori:Pedair Cainc y Mabinogi]] [[Categori:Safleoedd Treftadaeth y Byd yng Nghymru]] [[Categori:Prosiect WiciAddysg]] i340594nyc6fzuan6aqqtc6exj5fmp8 0 2352 14890668 13996003 2026-05-08T08:40:08Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890668 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | sir = [[Gwynedd]] | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} }} {{gwybodlen Adnoddau Addysg|Header1=CBAC|testun1=[http://resource.download.wjec.co.uk.s3.amazonaws.com/vtc/2016-17/16-17_2-15/cym/Datblygu-rhyfela.pdf Datblygu Rhyfela]|Header2=|testun2=|Header3=|testun3=}} [[Castell]] sydd yng nghanol tref [[Caernarfon]], [[Gwynedd]], ac ar lannau [[Afon Seiont]] ac [[Afon Menai]] yw '''Castell Caernarfon'''. Roedd yn safle strategol a phwysig iawn yn ystod goresgyniad y Normaniaid, y Sacsoniaid a'r Saeson. Fe'i codwyd gan [[Edward I o Loegr|Edward I]], brenin [[Lloegr]] rhwng [[1283]] a [[1330]]. Mae'n gastell consentrig wedi ei gynllunio gan [[James o St George]], a'r muriau wedi cael eu cynllunio i edrych fel muriau amddiffynnol [[Caergystennin]], y ddinas enwog Rufeinig. Yn y castell hwn y ganwyd [[Edward II o Loegr|Edward II]], brenin Lloegr ym [[1284]], cyn i'r castell gael ei gwblhau. Cyn hynny roedd yma gaer [[Rhufeinig|Rufeinig]] yn [[Segontium]], y tu allan i'r dref bresennol, a chastell [[Normaniaid|Normanaidd]] yn ogystal. Roedd Castell Caernarfon yn un o saith castell a adeiladwyd gan Edward I ar draws gogledd Cymru fel rhan o’i ‘gylch haearn’ o gestyll. Adeiladwyd hwy fel canolfannau ar gyfer ei fyddinoedd petai angen lansio ymosodiadau yn erbyn y Cymry, a chlustnodwyd Castell Caernarfon fel pencadlys ei lywodraeth. Roedd mawredd a maint y castell yn adlewyrchu ei bwysigrwydd fel canolfan filwrol a gweinyddol, ac yn bresenoldeb grymus i ddangos awdurdod coron Lloegr yng ngogledd Cymru.<ref>{{Cite book|title=Datblygu rhyfela|last=|first=|publisher=CBAC|year=2016|isbn=|location=|pages=42|url=http://resource.download.wjec.co.uk.s3.amazonaws.com/vtc/2016-17/16-17_2-15/cym/Datblygu-rhyfela.pdf}}{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mae’r castell wedi bod yn dyst i ddigwyddiadau hanesyddol ers ei adeiladu, o ymgyrchoedd [[Owain Glyn Dŵr|Owain Glyndŵr]] ar ddechrau’r 15g hyd yr 20g ac [[Arwisgiad Tywysog Cymru|arwisgiad y Tywysog]] Edward yn 1911 a Siarl yn 1969.    Heddiw mae'r castell yng ngofal [[Cadw]]. Mae'n gampwaith ymhlith cestyll gogledd Cymru ac, fel un o'r cestyll hynny, fe'i gosodwyd ar restr [[Safle Treftadaeth y Byd|Safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO]] yn [[1986]], fel rhan o safle [[Cestyll a Muriau Trefi'r Brenin Edward yng Ngwynedd]].<ref>{{cite web|title=Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd|url=http://whc.unesco.org/en/list/374|website=UNESCO World Heritage Centre|publisher=UNESCO|accessdate=31 Mai 2019}}</ref> Mae Amgueddfa Catrawd y [[Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig]] i'w gweld mewn rhan o'r castell.<ref>{{Cite book|title=Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig|url=https://www.worldcat.org/oclc/213108835|publisher=Gwasg Prifysgol Cymru|date=2008|location=Caerdydd|isbn=978-0-7083-1954-3|oclc=213108835|others=Davies, John, 1938-, Academi Gymreig.|last=|first=|year=|pages=126-127}}</ref> == Cefndir == [[Delwedd:Caernarfon_Castle_plan_labelled.png|bawd|[[Cynllun pensaerniol]] o Gastell Caernarfon. A – Porth y Dŵr; B – Tŵr yr Eryr; C – Tŵr y Frenhines; D – Tŵr y Ffynnon; E – Ward Isaf; F – Y Neuadd Fawr; G – Ceginau; H – Tŵr Chamberlain; I – Tŵr y Brenin; J – Ward Uchaf; K – Y Tŵr Du; L – Tŵr yr Ŷd; M – Tŵr y Gogledd Ddwyrain; N – Tŵr y tanc dŵr; O – Porth y Frenhines. Glas: y rhannau a godwyd rhwng 1283 a 1292, coch: rhwng 1295 a 1323.]] Adeiladwyd yr amddiffynfeydd cyntaf yng Nghaernarfon gan y [[Yr Ymerodraeth Rufeinig|Rhufeiniaid]]. Galwyd y gaer a adeiladwyd ganddynt yn ‘Segontium’, ac mae hi wedi ei lleoli ar gyrion y dref fodern sy’n bodoli heddiw. Safai’r gaer ar lannau afon Seiont, ac yn fwy na thebyg, adeiladwyd hi yn y fan honno oherwydd lloches y lleoliad ac oherwydd mynediad rhwydd at afon Seiont er mwyn cyflenwi adnoddau. Mae gwreiddiau'r enw ‘Caernarfon’ yn deillio o’r amddiffynfeydd Rhufeinig hyn. Yn y [[Cymraeg|Gymraeg]], ei henw oedd ‘y gaer yn Arfon’ ar draws y tir o Ynys [[Ynys Môn|Môn]].<ref>{{Cite web|title=History Points - Caernarfon place names|url=https://historypoints.org/index.php?page=caernarfon-place-names|website=historypoints.org|access-date=2020-09-16}}</ref> Wedi i’r Rhufeiniaid adael Prydain yn y 5g, ychydig iawn o wybodaeth sy’n bodoli i esbonio ffawd Segontium a’r anheddau sifilaidd o amgylch. == Y castell cynnar == Yn dilyn y Goncwest [[Normaniaid|Normanaidd]] yn Lloegr, trodd Edward I ei olygon tuag at Gymru. Yn ôl [[Llyfr Dydd y Farn]] (1086), rhoddwyd gogledd Cymru gyfan dan ofal y Norman [[Robert o Ruddlan]]. Lladdwyd ef gan y Cymry yn [[1088]]. Ceisiodd ei gefnder, [[Hugh d'Avranches, Iarll 1af Caer|Hugh d’Avranches]], Iarll Caer, ail-sefydlu rheolaeth y Normaniaid dros ogledd Cymru drwy adeiladu tri chastell: un ym Meirionnydd mewn lleoliad anhysbys, un yn Aberlleiniog ar Ynys Môn a’r llall yng Nghaernarfon.<ref name=":0">{{Cite book|edition=4th ed|title=Caernarfon Castle and town walls|url=https://www.worldcat.org/oclc/37369233|publisher=Cadw|date=1997|location=Cardiff|isbn=1-85760-042-8|oclc=37369233|others=Cadw (Organization : Great Britain)|last=Taylor, A. J. (Arnold Joseph), 1911-2002.}}</ref> Adeiladwyd y castell cynnar ar benrhyn, oedd yn ffinio ar afon Seiont a’r Fenai. Byddai’r castell hwn wedi bod yn gastell [[Castell mwnt a beili|mwnt a beili]], gyda phalis pren a gwrthglawdd pridd yn ei amddiffyn. Cafodd y domen bridd ei hamlyncu yn ddiweddarach gan gastell Edward, ond mae ansicrwydd ynghylch lleoliad y beili gwreiddiol. Mae'n ddigon posib ei fod wedi ei leoli i’r gogledd-ddwyrain o’r mwnt.<ref name=":1">{{Cite book|edition=4th ed|title=Caernarfon Castle and town walls|url=https://www.worldcat.org/oclc/37369233|publisher=Cadw|date=1997|location=Cardiff|isbn=1-85760-042-8|oclc=37369233|others=Cadw (Organization : Great Britain)|last=Taylor, A. J. (Arnold Joseph), 1911-2002.|first=|year=|pages=7}}</ref> Ni ddarganfuwyd olion bod pobl wedi bod yn byw yno yn y [[Yr Oesoedd Canol|Canol Oesoedd]] ar sail ymchwiliadau ar y mwnt yn 1969. Er hynny, mae'n ddigon posib bod unrhyw dystiolaeth wedi ei chwalu.<ref>{{Cite book|title=Medieval Archaeology|last=Wilson & Hurst|first=|publisher=|year=1970|isbn=|location=|pages=179|url=http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/adsdata/arch-769-1/ahds/dissemination/pdf/vol14/14_155_208_med_britain.pdf|access-date=2020-09-23|archive-date=2010-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20101217220357/http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/adsdata/arch-769-1/ahds/dissemination/pdf/vol14/14_155_208_med_britain.pdf|url-status=dead}}</ref> Mae’n debygol bod y mwnt wedi cael ei amgylchynu gan dŵr pren. Ailfeddiannwyd Gwynedd gan y Cymry yn [[1115]] ac felly daeth Castell Caernarfon i feddiant y tywysogion Cymreig. Yn ôl cofnodion cyfoes a ysgrifennwyd yn y castell, bu [[Llywelyn Fawr]] a [[Llywelyn ap Gruffudd|Llywelyn ap Gruffydd]] yn aros yn y castell.<ref name=":1" /> == Y castell Edwardaidd == [[Delwedd:A_north-west_view_of_Caernarvon_Castle.jpeg|bawd|Castell Caernarfon o'r gogledd orllewin, 1749]] Yn sgil cyfres o wrthdrawiadau rhwng Llywelyn ap Gruffydd a Brenin Lloegr, Edward I, daeth yr ymladd i benllanw gyda rhyfeloedd 1277 a 1282. Cychwynnodd y rhyfel a arweiniodd at ladd Llywelyn ap Gruffydd ar 22 Mawrth 1282. Cyn diwedd y flwyddyn, lladdwyd Llywelyn yng [[Cilmeri|Nghilmeri]], ger [[Llanfair-ym-Muallt]], ar lannau [[afon Irfon]] gan un o filwyr Edward, sef Stephen de Frankton. Parhaodd ei frawd, [[Dafydd ap Gruffudd|Dafydd ap Gruffydd]], i ymladd yn erbyn lluoedd Edward ond erbyn 1283 roedd Edward wedi sicrhau buddugoliaeth yn erbyn y Cymry.<ref>{{Cite web|title=Llywelyn ap Gruffudd (d. 1282), prince of Wales|url=https://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-16875;jsessionid=9553DE43BF0446F6CA1416FD5D6BCEDA|website=Oxford Dictionary of National Biography|access-date=2020-09-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=DAFYDD ap GRUFFYDD (bu farw 1283), tywysog Gwynedd {{!}} Y Bywgraffiadur Cymreig|url=https://bywgraffiadur.cymru/article/c-DAFY-APG-1283|website=bywgraffiadur.cymru|access-date=2020-09-16}}</ref> Gorymdeithiodd Edward drwy ogledd Cymru gan feddiannu [[castell Dolwyddelan]] a sefydlogi ei gastell ei hunan yng [[Conwy (tref)|Nghonwy]]. Erbyn Mai 1283 cipiwyd y castell olaf oedd ym meddiant Dafydd ap Gruffydd, sef [[Castell Dolbadarn]]. Yn fuan wedi hynny, dechreuodd Edward adeiladu ei gadwyn o gestyll yng ngogledd Cymru, sef Harlech a Chaernarfon. Daeth y cestyll yn arwydd gweledol iawn o oruchafiaeth coron Lloegr dros y [[Teyrnas Gwynedd|tywysogion Cymreig]] ac yn symbolau o ormes Lloegr ar drigolion Cymru. Roedd cestyll Caernarfon, [[Castell Conwy|Conwy]] a [[Castell Harlech|Harlech]] ymhlith cestyll mwyaf sylweddol Cymru ar y pryd, ac roedd maint eu hadeiladwaith yn ddatganiad clir o reolaeth Lloegr yng Nghymru. Y prif bensaer a oedd yn gyfrifol am gynllunio ac adeiladu Castell Caernarfon oedd Meistr [[James o St George]], pensaer profiadol a pheiriannydd milwrol a fu'n unigolyn allweddol yng nghydlynu rhaglen adeiladu cestyll Edward yng Nghymru.<ref name=":2">{{Cite book|title=Hanes cymru.|url=https://www.worldcat.org/oclc/153576256|publisher=Penguin Books Ltd|date=2007|location=[Place of publication not identified]|isbn=0-14-028476-1|oclc=153576256|last=Davies, John.|first=|year=|pages=163-165}}</ref> Yn ôl ''Flores Historiarum'', darganfuwyd corff yr Ymerawdwr Rhufeinig [[Macsen Wledig]] adeg cloddio ac adeiladu’r castell a’r dref amgylchynol. Ar orchymyn Edward I, cafodd ei gorff ei ail-gladdu mewn eglwys leol.<ref>{{Cite web|title=Caernarfon castle {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/caernarfon-castle|website=www.encyclopedia.com|access-date=2020-09-16}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Welsh castles of Edward I|url=https://www.worldcat.org/oclc/458534290|publisher=Hambledon Press|date=1986|location=London|isbn=978-0-8264-2203-3|oclc=458534290|others=Taylor, A. J. (Arnold Joseph), 1911-2002.|last=|first=|year=|pages=94}}</ref> Roedd adeiladu’r castell carreg newydd yn rhan o raglen adeiladu a weddnewidiodd dref Caernarfon; ychwanegwyd muriau'r dref i gysylltu â’r castell ac adeiladwyd cei newydd ger y castell. Mae’r cyfeiriad cynharaf at y gwaith adeiladu oedd yn digwydd yng Nghaernarfon wedi ei gofnodi ar 24 Mehefin 1283, pan gloddiwyd ffos a oedd yn gwahanu safle’r castell oddi wrth y dref a oedd i’r gogledd. Cludwyd prennau ar long o [[Lerpwl]] a daeth y cerrig o chwareli cyfagos, fel yn Ynys Môn ac o gwmpas y dref.<ref name=":0" /> Bu gweithlu o gannoedd yn cloddio’r ffos ac yn cloddio’r seiliau ar gyfer y castell. Wrth i’r safle ehangu, dechreuwyd tresmasu ar y dref a bu'n rhaid clirio tai ar gyfer yr adeiladwaith newydd. Aeth tair blynedd heibio cyn y talwyd iawndal i’r trigolion a gollodd eu tai. Tra'r oedd seiliau ar gyfer y castell yn cael eu creu, adeiladwyd ystafelloedd o bren ar gyfer Edward I a’i wraig, y Frenhines [[Eleanor o Castile]]. Cyraeddasant Gaernarfon naill ai ar 11 neu 12 Gorffennaf 1283 ac aros yno am tua mis.<ref>{{Cite book|edition=4th ed|title=Caernarfon Castle and town walls|url=https://www.worldcat.org/oclc/37369233|publisher=Cadw|date=1997|location=Cardiff|isbn=1-85760-042-8|oclc=37369233|others=Cadw (Organization : Great Britain)|last=Taylor, A. J. (Arnold Joseph), 1911-2002.|first=|year=|pages=10}}</ref> Parhaodd y gwaith adeiladu ar Gastell Caernarfon drwy gydol gaeaf 1283-84. Credai’r hanesydd pensaernïol, Arnold Taylor, bod Tŵr yr Eryr wedi cael ei gwblhau erbyn i Edward ac Eleanor ymweld â’r castell adeg Pasg [[1284]].<ref>{{Cite web|title=1900s {{!}} National Museum Wales|url=http://www.museumwales.ac.uk/en/1365/|website=web.archive.org|date=2010-05-21|access-date=2020-09-16|archive-date=2010-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100521012500/http://www.museumwales.ac.uk/en/1365/|url-status=bot: unknown}}</ref> Yn dilyn pasio [[Statud Rhuddlan]] ar 3 Mawrth 1284 rhoddwyd statws bwrdeistref i Gaernarfon a phenodwyd hi'n ganolfan weinyddol [[teyrnas Gwynedd]]. Yn ôl traddodiad, ganwyd Edward II yng Nghaernarfon ar 25 Ebrill 1284 a rhoddwyd teitl ‘Tywysog Cymru’ iddo yn 1301, gyda rheolaeth dros Gymru a’i hincwm. Ers hynny, mae arferiad yn golygu bod y teitl yn cael ei roi i fab hynaf y teyrn. Yn ôl chwedloniaeth, cyflwynodd Edward ei fab newydd-anedig i’r Cymry wedi iddo addo iddynt y byddai’n rhoi i Gymru dywysog na fedrai air o Saesneg. Er hynny, dim ond yn ôl i’r 16g y mae modd olrhain yr hanesyn hwn.<ref name=":3">{{Cite book|edition=4th ed|title=Caernarfon Castle and town walls|url=https://www.worldcat.org/oclc/37369233|publisher=Cadw|date=1997|location=Cardiff|isbn=1-85760-042-8|oclc=37369233|others=Cadw (Organization : Great Britain)|last=Taylor, A. J. (Arnold Joseph), 1911-2002.|first=|year=|pages=12}}</ref> [[Delwedd:Joseph_Farington_-_Caernarvon_Castle_-_Google_Art_Project.jpg|bawd|Castell Caernarfon gan Joseph Farington tua 1780]] Yn 1284, roedd Caernarfon yn cael ei hamddiffyn gan garsiwn o ddeugain o filwyr, o gymharu â’r deg ar hugain o ddynion oedd yn amddiffyn Conwy a Harlech. Hyd yn oed yn ystod cyfnodau o heddwch, pan fyddai’r mwyafrif o gestyll yn cael eu hamddiffyn gan ychydig o filwyr, byddai rhwng ugain a deugain yn gwarchod Castell Caernarfon oherwydd ei bwysigrwydd.<ref>{{Cite book|edition=Rev. ed|title=The Sutton companion to castles|url=https://www.worldcat.org/oclc/74523829|publisher=Sutton|date=2007|location=Stroud|isbn=978-0-7509-3994-2|oclc=74523829|last=Friar, Stephen.}}</ref> Erbyn 1285 roedd rhan helaeth o furiau’r castell wedi eu cwblhau, ond parhau wnaeth y gwaith ar y castell. Ychydig iawn a wariwyd ar y castell o 1289 ymlaen, gyda’r cofnodion ariannol yn dod i ben yn 1292. Roedd rhaglen adeiladu cestyll Edward wedi costio £80,000 rhwng 1277 a 1304 a £95,000 rhwng 1277 a 1329.<ref>{{Cite book|title=English Heritage book of castles|url=https://www.worldcat.org/oclc/26409741|publisher=B.T. Batsford|date=1992|location=London|isbn=0-7134-7024-0|oclc=26409741|last=McNeill, T. E.}}</ref> Erbyn 1292 roedd £12,000 wedi cael ei wario ar adeiladu Castell Caernarfon a muriau’r dref a amgylchynai’r castell. Gan fod y mur deheuol a muriau’r castell yn cwblhau cylch amddiffynnol o gwmpas Caernarfon, y cynllun oedd adeiladu ffasâd gogleddol y castell ddiwethaf.<ref name=":3" /> Yn [[1294]], cododd [[Madog ap Llywelyn]] mewn gwrthryfel yn erbyn rheolaeth coron Lloegr. Gan mai Caernarfon oedd pencadlys gweinyddol Gwynedd ac yn symbol o ormes pŵer Lloegr, daeth yn darged i wrthryfeloedd gan y Cymry. Meddiannwyd y dref gan filwyr Madog ym mis Medi ac yn y cyfnod hynny difrodwyd muriau’r dref yn sylweddol. Roedd y castell yn cael ei amddiffyn gan ffos a baricêd dros dro yn unig. Cipiwyd y castell yn sydyn a llosgwyd unrhyw beth oedd yn fflamadwy. Lledaenodd y tân ar draws Caernarfon, gan adael difrod a llanast. Yn ystod haf 1295, penderfynodd y Saeson eu bod am adfeddiannu Caernarfon, ac erbyn mis Tachwedd 1295 roeddent wedi dechrau ailgryfhau amddiffynfeydd y dref. Rhoddwyd blaenoriaeth uchel i ailadeiladu muriau’r castell a gwariwyd £1,195 (bron i hanner y swm a wariwyd ar y muriau yn y lle cyntaf) yn cwblhau’r gwaith, tua deufis ar y blaen i’r amserlen. Yn dilyn hynny, trodd yr adeiladwyr eu sylw at gwblhau’r gwaith a oedd wedi dod i ben yn 1292. Ar ôl trechu gwrthryfel Madog, dechreuodd Edward adeiladu [[Castell Biwmares]] ar Ynys Môn, a chafodd y gwaith ei arolygu gan Feistr James o St George. Walter o Henffordd ymgymerodd â'r gwaith fel prif saer maen y cyfnod newydd hwn o adeiladu. Erbyn diwedd 1301, roedd £4,500 yn ychwanegol wedi cael ei wario ar y gwaith, gan ganolbwyntio ar y mur gogleddol a’r tyrrau.<ref name=":0" /> Mae bwlch yn y cofnodion rhwng Tachwedd 1301 a Medi 1304, sydd o bosibl yn dangos bod oedi wedi bod yn y gwaith tra'r oedd y gweithlu wedi cael ei symud i’r gogledd er mwyn helpu gyda rhyfel Lloegr yn [[yr Alban]]. Mae cofnodion yn dangos bod Walter o Henffordd wedi gadael Caernarfon a'i fod yng [[Caerliwelydd|Nghaerliwelydd]] yn Hydref 1300 ac wedi aros yn yr ardal honno tan dymor yr Hydref 1304 pan ailgydiwyd yng ngwaith adeiladu Caernarfon. Bu Walter farw yn 1309 ac olynwyd ef fel y prif saer maen gan Henry o Ellerton. Parhaodd y gwaith adeiladu ar gyfradd gyson a phwyllog tan 1330.<ref name=":4">{{Cite book|edition=4th ed|title=Caernarfon Castle and town walls|url=https://www.worldcat.org/oclc/37369233|publisher=Cadw|date=1997|location=Cardiff|isbn=1-85760-042-8|oclc=37369233|others=Cadw (Organization : Great Britain)|last=Taylor, A. J. (Arnold Joseph), 1911-2002.|first=|year=|pages=16-17}}</ref> Rhwng 1284 a 1330, pan mae’r cofnodion yn dod i ben, gwariwyd rhwng £20,000 a £25,000 ar Gastell Caernarfon a muriau’r castell. Roedd swm o’r fath yn anferthol ac yn wariant eithriadol o uchel o gymharu â chostau adeiladu’r cestyll yn [[Dover]] a Chateau Gaillard, a oedd ymhlith amddiffynfeydd pwysicaf a drutaf diwedd y 12g a dechrau'r 13g. Ychwanegiadau bach a wnaed i’r castell wedi hynny, ac mae’r castell a welir heddiw fwy neu lai wedi goroesi fel y byddai yng nghyfnod Edward I. Er y symiau anferthol o arian a wariwyd ar y castell, ni chafodd y cynlluniau gwreiddiol ar gyfer y castell eu cwblhau'n llwyr. Ni chwblhawyd cefn ‘Porth y Brenin’ (sef y fynedfa o ochr y dref) nac ychwaith ‘Borth y Frenhines’ (y fynedfa o'r de-ddwyrain), ac mae seiliau tu mewn i'r castell yn dynodi lle byddai adeiladau wedi sefyll pe bai'r gwaith wedi parhau. == Hanes diweddarach == [[Delwedd:General_view,_sunset,_Carnarvon_Castle_(i.e._Caernarfon),_Wales-LCCN2001703457.tif|bawd|Hen ffotograff o tua 1890-1900]] Parhaodd y trefniadau a gyflwynwyd gan Edward I ar gyfer rheoli Cymru am tua dwy ganrif. Yn ystod y cyfnod hwn roedd milwyr parhaol yn amddiffyn y castell yn gyson gan mai Caernarfon mewn gwirionedd oedd prifddinas gogledd Cymru. At ei gilydd, roedd y swyddi gweinyddol pwysicaf yng Nghymru ar gau i’r Cymry ac arweiniodd y tensiynau cynyddol rhwng y Cymry a’r concwerwyr Seisnig at sawl enghraifft o wrthdaro, gyda’r un mwyaf difrifol yn ystod y 15g gyda [[Owain Glyn Dŵr|Gwrthryfel Glyndŵr]]. Adeg y Gwrthryfel roedd Castell Caernarfon yn un o dargedau byddin Owain Glyn Dŵr. Yn 1401 rhoddwyd y castell o dan warchae ac ym mis Tachwedd 1401 ymladdwyd [[Brwydr Twthil (1401)|Brwydr Twthill]] rhwng amddiffynwyr Caernarfon a’r lluoedd gwarchae.<ref>{{Cite web|title=TWTHILL;TUTHILL, BATTLE SITE, CAERNARFON {{!}} Coflein|url=https://coflein.gov.uk/cy/site/403421/details/twthilltuthill-battle-site-caernarfon|website=coflein.gov.uk|access-date=2020-09-17}}</ref> Yn 1403 a 1404 roedd Caernarfon o dan warchae milwyr Cymreig gyda chefnogaeth oddi wrth luoedd Ffrengig.<ref>{{Cite book|title=The revolt of Owain Glyn Dŵr|url=https://www.worldcat.org/oclc/32396680|publisher=Oxford University Press|date=1995|location=Oxford, England|isbn=0-19-820508-2|oclc=32396680|last=Davies, R. R.|first=|year=|pages=68-69}}</ref> Roedd y garsiwn oedd yn amddiffyn y castell ar y pryd tua 30 mewn nifer.<ref name=":4" /> Gan fod gwreiddiau'r [[Tuduriaid]] yng Nghymru, croesawyd esgyniad y teulu i’r orsedd yn 1485 a chyfrannodd hyn at leihad yn y tensiynau a’r gwrthdaro rhwng Cymru a Lloegr. O ganlyniad, roedd Castell Caernarfon, a oedd wedi bod yn bencadlys gweinyddol diogel i goron Lloegr yn flaenorol, bellach wedi lleihau mewn pwysigrwydd. Cafodd llawer o gestyll yng Nghymru eu hesgeuluso. Er bod gwneuthuriad Castell Caernarfon a’r muriau a amgylchynai’r dref yn gadarn, roedd cyflwr y toeon wedi dirywio a llawer a’r trawstiau pren wedi pydru. Erbyn 1620 dim ond Tŵr yr Eryr a Phorth y Brenin oedd â thoeon arnynt ac roedd deunyddiau gwerthfawr fel gwydr a haearn wedi cael eu tynnu o’r adeiladau domestig tu mewn i'r castell. Er hynny, roedd cyflwr y castell yn ddigon da fel bod gan y castell garsiwn y Brenhinwyr yno adeg y [[Rhyfel Cartref Lloegr|Rhyfel Cartref]] rhwng 1642 a 1649. Cafodd Castell Caernarfon ei roi o dan warchae dair gwaith yn ystod y Rhyfel Cartref. Ildiodd y Cwnstabl, John Byron, y Barwn 1af Byron, Gaernarfon i luoedd y Seneddwyr yn 1646 a dyma’r tro diwethaf i frwydro fod yng nghyffiniau’r castell. [[File:Demolition_work_to_clear_the_buildings_around_Caernarfon_Castle_(17193461497).jpg|bawd|Gwaith dymchwel ym 1959 i glirio adeiladau modern o amgylch Tŵr yr Eryr]] Ar draws y canrifoedd, er bod gorchymyn wedi bod yn 1660 i ddifrodi’r castell a’r muriau, ac er iddo gael ei esgeuluso tan ddiwedd y 19eg ganrif, llwyddodd y castell i oroesi treigl amser. O’r 1870au ymlaen, ariannwyd atgyweiriadau i Gastell Caernarfon gan y Llywodraeth. Arolygwyd y gwaith gan y dirprwy gwnstabl, Llewellyn Turner, a chafodd sawl rhan o’r castell eu hadfer a’u hailadeiladu, yn hytrach na dim ond ceisio cadw’r gwaith carreg a fodolai neu a oedd wedi goroesi.<ref>{{Cite book|title=The revolt of Owain Glyn Dŵr|url=https://www.worldcat.org/oclc/32396680|publisher=Oxford University Press|date=1995|location=Oxford, England|isbn=0-19-820508-2|oclc=32396680|last=Davies, R. R.}}</ref> Atgyweiriwyd grisiau, cylchfuriau a thoeon, ac er gwaethaf protestiadau lleol, cliriwyd yr adeiladau canoloesol yn y ffos i ogledd y castell. Ers 1908, mae’r castell wedi cael ei warchod gan Swyddfa’r Gweithfeydd oherwydd ei arwyddocâd hanesyddol.<ref>{{Cite book|edition=4th ed|title=Caernarfon Castle and town walls|url=https://www.worldcat.org/oclc/37369233|publisher=Cadw|date=1997|location=Cardiff|isbn=1-85760-042-8|oclc=37369233|others=Cadw (Organization : Great Britain)|last=Taylor, A. J. (Arnold Joseph), 1911-2002.|first=|year=|pages=21-22}}</ref> Yn 1911, cafodd y castell ei ddefnyddio (am y tro cyntaf) fel lleoliad arwisgiad y Tywysog Edward ([[Edward VIII, brenin y Deyrnas Unedig|Edward VIII]]), sef mab hynaf y Brenin [[Siôr V, brenin y Deyrnas Unedig|Siôr V,]] fel Tywysog Cymru. Cynhaliwyd y seremoni yn y castell yn sgil dylanwad [[David Lloyd George]], brodor o sir Gaernarfon, a Changhellor y Trysorlys ar y pryd, yn y Llywodraeth Ryddfrydol.<ref>{{Cite web|title=Churches-of-christ.ws|url=http://churches-of-christ.ws/Criccieth.htm|website=churches-of-christ.ws|access-date=2020-09-16|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023202/http://churches-of-christ.ws/Criccieth.htm|url-status=dead}}</ref> Cynhaliwyd arwisgiad Siarl, mab hynaf [[Elisabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig|Elisabeth II]], yno fel Tywysog Cymru yn 1969. Er mai’r Goron sy'n berchen ar Gastell Caernarfon, mae gwaith cynnal ac atgyweirio’r castell yn nwylo CADW, sef adran amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru. Mae CADW yn gyfrifol am gynnal a chadw safleoedd ac adeiladau hanesyddol o bwys yng Nghymru. Yn 1986, ychwanegwyd Caernarfon at restr [[Safle Treftadaeth y Byd|Safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO]], fel rhan o ‘Gestyll a muriau trefi'r Brenin Edward yng Ngwynedd’.<ref>{{Cite web|title=UNESCO Constitution|url=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D15244%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html|website=web.archive.org|date=2019-03-29|access-date=2020-09-16|archive-date=2019-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329170647/http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D15244%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Roedd hyn yn gydnabyddiaeth o bwysigrwydd byd-eang y safle a’r angen i’w gadw a’i ddiogelu ar gyfer y dyfodol. Mae’r castell hefyd yn gartref i Amgueddfa'r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig. Yn ystod 2015, adeiladwyd ‘mynedfa bafiliwn’ newydd a gynlluniwyd gan gwmni ''Donald Install Associates''. Erbyn heddiw mae Castell Caernarfon yn gyrchfan dreftadaeth bwysig i ymwelwyr, gyda thros 205,000 yn ymweld â’r safle yn 2018.<ref>{{Cite web|title=Evaluation of Tourism Attractor Destinations: interim report|url=https://gov.wales/evaluation-tourism-attractor-destinations-interim-report|website=GOV.WALES|access-date=2020-09-16|language=en}}</ref> == Pensaernïaeth == Ysbrydolwyd cynllun Castell Caernarfon gan awydd Edward I i greu adeilad a oedd yn symbol gweledol pwerus o awdurdod a rheolaeth Lloegr yng Nghymru. Pwysleisiwyd hynny oherwydd mai Caernarfon oedd pencadlys llywodraeth coron Lloegr yng ngogledd Cymru. Penderfynwyd ar gynllun y castell yn rhannol oherwydd gorweddiad y tir, a chafodd mwnt y castell blaenorol ei ymgorffori yn y castell newydd. Roedd y castell ar ffurf rhif wyth. Rhannwyd y castell yn ddwy ran, y wardiau uwch ac is, yn y dwyrain a’r gorllewin, gyda’r wardiau dwyreiniol yn cynnwys y llety byw brenhinol, er na chafodd y rhan hon ei chwblhau.<ref name=":5">{{Cite book|title=The architecture of castles : a visual guide|url=https://www.worldcat.org/oclc/11113775|publisher=Facts on File|date=1984|location=New York, N.Y.|isbn=0-8160-1146-X|oclc=11113775|last=Brown, R. Allen (Reginald Allen), 1924-}}</ref> Ar hyd cysylltfur y castell mae nifer o dyrrau polygonaidd neu amlochrog a ddefnyddiwyd ar gyfer saethu. Roedd bylchfuriau ar ben y muriau a’r tyrrau, ac ar hyd yr wyneb deheuol roedd galerïau saethu. Yn ôl un hanesydd milwrol, Allen Brown, roedd y cyfuniad hwn o nodweddion yn golygu bod Castell Caernarfon yn un o bwerdai tanio a saethu gorau'r Oesoedd Canol.<ref name=":5" /> Tŵr yr Eryr, ar gornel gorllewinol y castell, oedd un o dyrrau mwyaf trawiadol a mwyaf crand y castell. Mae ganddo dair tyred sydd â cherflun o eryr ar frig pob un. Roedd y tŵr yn llety moethus, a adeiladwyd yn fwy na thebyg ar gyfer Prif Ustus cyntaf Cymru, sef Syr Otton de Grandson. Roedd seler y tŵr yn cynnwys giât ddŵr, lle byddai ymwelwyr oedd yn teithio ar hyd afon Seiont yn gallu dod i mewn i’r castell. Roedd dŵr yn cael ei dynnu o ffynnon Tŵr y Ffynnon.<ref name=":0" /> Roedd ymddangosiad y castell yn wahanol i gestyll Edwardaidd eraill oherwydd y defnydd o garreg lliwiau gwahanol wedi eu hadeiladu ar ffurf lorweddol ym muriau’r castell, a siâp polygonaidd y tyrrau, yn hytrach na rhai crwn. Dadleua rhai haneswyr bod cynllun muriau’r castell yn cynrychioli Muriau Caergystennin, ac mae'n ddigon posib bod cynllun cestyll [[y Dwyrain Canol]] wedi dylanwadu ar waith [[Y Croesgadau|y Croesgadwyr]] a ddychwelodd ar ôl ymladd yn ystod y Croesgadau. Gwelai Edward I y castell - fel yn nyddiau Ymerodraeth Rufeinig Caergystennin - fel arwydd o awdurdod, a bu’r chwedl am [[Breuddwyd Macsen Wledig|freuddwyd Macsen Wledig]], yr Ymerawdwr Rhufeinig, yn ddylanwad pwysig ar ei feddylfryd. Dehonglodd Edward freuddwyd Macsen fel cymhariaeth â’i gastell yng Nghaernarfon, a ffurfiodd Edward gysylltiad imperialaidd rhwng Segontium, a oedd ym mreuddwyd Magnus, a Chastell Caernarfon pan oedd yn cael ei adeiladu. Yn ôl ymchwil diweddar gan haneswyr fel Abigail Whaetley, awgrymwyd bod Edward wedi defnyddio delweddau o wahanol safleoedd Rhufeinig ym Mhrydain, a bod Castell Caernarfon yn cyfeirio at ddylanwad [[Y Brenin Arthur|Arthuraidd]] er mwyn cyfiawnhau ei awdurdod fel Brenin.<ref name=":2" /><ref name=":2"/><ref>{{Cite book|title=The impact of the Edwardian castles in Wales : the proceedings of a conference held at Bangor University, 7-9 September 2007|url=https://www.worldcat.org/oclc/880878605|location=Oxford|isbn=978-1-78297-367-6|oclc=880878605|others=Williams, Diane M.,, Kenyon, John R.,, Bangor University,}}</ref> Roedd dwy brif fynedfa i’r castell. Roedd un yn arwain o’r dref (sef Porth y Brenin) ac roedd un arall yn rhoi mynedfa uniongyrchol i’r castell heb orfod teithio drwy’r dref (Porth y Frenhines). Roedd y ddau yn nodweddiadol o’r cyfnod: sef rhodfa rhwng dau dŵr. Pe bai Porthdy’r Brenin wedi cael ei gwblhau, byddai ymwelwyr i’r castell wedi croesi’r ddwy bont godi, mynd drwy bum drws ac o dan chwe phorthcwlis, cyn cyrraedd y llawr amgaeëdig is. Roedd tyllau saethu a thyllau llofruddio wedi eu lleoli ar hyd y llwybrau hyn. Tra bod mwyafrif helaeth y cysylltfur a’r tyrrau wedi goroesi, dim ond seiliau'r adeiladau a arferai fodoli y tu fewn i'r castell sydd i’w gweld heddiw. Pe bai Castell Caernarfon wedi cael ei gwblhau fel y bwriadwyd, byddai wedi cynnwys llys brenhinol a fyddai’n agos at saith cant mewn nifer.<ref>{{Cite book|title=The impact of the Edwardian castles in Wales : the proceedings of a conference held at Bangor University, 7-9 September 2007|url=https://www.worldcat.org/oclc/880878605|location=Oxford|isbn=978-1-78297-367-6|oclc=880878605|others=Williams, Diane M.,, Kenyon, John R.,, Bangor University,}}</ref> == Cwnstabliaid Castell Caernarfon == Cyn 1835 Cwnstabl y Castell oedd yn gwasanaethu hefyd fel Maer Caernarfon. Mae rhestr lawn o’r cwnstabliaid rhwng 1284 a 1835 i’w weld ar safle Cyngor Brenhinol Tref Caernarfon: * 18??–1908: John Henry Puleston * 1908–1945: Iarll [[David Lloyd George|Lloyd-George]] o Ddwyfor, OM, PC * 1945–1963: Yr Anrh. [[William Ormsby-Gore]] * 1963–2017: Iarll Eryri, GCVO * 2018–presennol: Edmund Bailey == Oriel == <gallery heights="160px" mode="packed"> Caern or seiont.gif|Bwtresi muriau'r castell o gyfeiriad y maes parcio Gatehouse.gif|Tŵr y Brenin Edward y cyntaf.gif|Cerflun o Edward y Cyntaf ger prif fynedfa'r castell Front.gif|Ffos y castell a'r porth Image6.gif|Waliau allanol y castell; a dalfa'r heddlu ar y chwith MurderH.jpg|Tyllau llofruddio wrth fynd drwy'r porth PortCull2.jpg|Olion lle bu'r porthcwlis yn y prif borth PorthyBrenin.gif|Porth y Brenin Twr.gif|Tŵr ucha'r castell: Tŵr yr Eryr Wpe5A.gif|Muriau allanol i gyfeiriad yr harbwr Wpe58.gif|Golygfa ar draws afon Seiont (Sir Fôn yn y pellter, ar y chwith) Caernarfon.gif Castell Caernarfon.png|Golygfa o'r Castell yn ystod arddangosfa Sul y Cofio Caernarfon Castle (7332).jpg|Porth y Frenhines </gallery> == Cyfeiriadau == <references group="" responsive="1"></references> [[Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yr 1280au]] [[Categori:Adeiladau rhestredig Gradd I Gwynedd]] [[Categori:Cadw]] [[Categori:Caernarfon]] [[Categori:Cestyll Gwynedd|Caernarfon]] [[Categori:Safleoedd Treftadaeth y Byd yng Nghymru]] [[Categori:Prosiect WiciAddysg]] j7o8iwfika96sy5oce4hd3etk9ezi22 0 2462 14890877 13091116 2026-05-08T10:42:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890877 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion ‎i enw'r AS}} }} Tref fechan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Ceredigion|Ngheredigion]] yw '''Tregaron'''.<ref>[https://britishplacenames.uk/tregaron-ceredigion-sn680596#.Xfleca2cZlc British Place Names]; adalwyd 17 Rhagfyr 2019</ref> Mae ganddi 1185 o drigolion, a 68% ohonynt yn siarad [[Cymraeg]] ([[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|Cyfrifiad 2001]]). Gerllaw y dref ceir [[Cors Caron]]. ==Hanes== [[Delwedd:A view of Tregaron from Pen-pica NLW3361166.jpg|bawd|chwith|Tregaron o Ben-pica, tua 1885.]] Daeth Tregaron yn dref ym 1292. Mae twf y dref wedi dibynnu ar leoliad yr ardal yn Nyffryn Teifi. Daeth yn dref farchnad i’r cymunedau amaethyddol a oedd wedi eu gwasgaru ar hyd y wlad tua’r De, a’r tirfeddiannwyr cyfoethog oedd a ffermydd mawr yn yr ucheldir tua’r dwyrain, cartref i lawer o ddefaid a phrin bobl. Tua’r Gogledd roedd Cors Caron, tir ffrwythlon pan fyddai wedi ei ddraenio, tua’r Gorllewin mae ardal fryniog a ffermwyr yn piau ffermydd bach o ond rhai erwau. Daw’r bobl yma i Dregaron i’r farchnad wythnosol a’r ffair flynyddol, Ffair Garon, lle gwerthwyd ieir, moch, gwartheg a cheffylau. Cynhelir ffeiriau defaid ym Mai a Mehefin, a dwy ffair arall yn Nhachwedd. Roedd nifer fawr o dafarndai yn y dref a fyddai’n darparu ar gyfer yr holl bobl a ddaw o’r wlad yn ystod y digwyddiadau hyn. [[Delwedd:Unveiling of the Henry Richard monument, Tregaron NLW3361167.jpg|bawd|chwith|Dadorchuddio cofeb [[Henry Richard]] yn 1885. Ffotograff gan [[John Thomas (ffotograffydd)|John Thomas]].]] Yng nghanol y 18g, cadwai Matthew Evans dafarn yn y dref. Roedd ganddo ddau fab ac un merch, lladron adnabyddus a adnabyddwyd fel Plant Mat. Buont yn byw mewn ogof yn ymyl Pontarfynach am sawl mlynedd. Roedd yn anodd dal y tri am i fynediad i’r ogof fod yn rhy gul. Wedi sawl mlynedd o lwyddiant, fe gyflawnodd y tri lofruddiad ac felly fe’u dedfrydwyd i farwolaeth ac fe’u lladdwyd. Roedd Tregaron yn brif fan cwrdd i [[Porthmon|borthmyn]] a fyddai, cyn sefydliad cludiant trennau, yn cymryd niferoedd mawr o wartheg, defaid ac hyd yn oed gwyddau cannoedd o filltiroedd i farchnadoedd yn Ne-Ddwyrain Lloegr. Roedd llawer o ddynion Tregaron yn gwneud hyn ac yn gwneud llawer o arian wrth wneud. Roeddent yn actio fel dynion post answyddogol neu negeswyr, ac roedd llawer yn medru osgoi y tollbyrth. Roedd sawl melin wlan a redwyd gan ddwr i'w cael yn Nhregaron, ac roedd yn ganolbwynt i wneuthuriad sannau. Roedd dynion, menywod a phlant yn gweu sannau yn eu cartrefi ac yn eu gwerthu yn y farchnad, i ddelwyr a fyddai'n eu gwerthu ymlaen yng Nghymoedd De Cymru. Cynhaliwyd yr [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru|Eisteddfod Genedlaethol]] yn Nhregaron yn 2022.<ref>{{Cite web|title=Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion 2022 - Cyngor Sir Ceredigion|url=https://www.ceredigion.gov.uk/preswyliwr/eisteddfod-genedlaethol-ceredigion-2022/|website=www.ceredigion.gov.uk|access-date=2022-08-17|archive-date=2022-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220817092120/https://www.ceredigion.gov.uk/preswyliwr/eisteddfod-genedlaethol-ceredigion-2022/|url-status=dead}}</ref> ==Enwogion== * Y Parch. [[Henry Richard]] AS (1812 – 1888), a adwaenid fel "Yr Apostl Heddwch" * Bu farw'r awdur [[Richard Hughes Williams (Dic Tryfan)|Dic Tryfan]] yn ysbyty Tregaron yn 1919 * [[Joseph Jenkins]] - "''The Welsh Swagman''" ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Tregaron (pob oed) (1,213)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Tregaron) (785)'''|red|66.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Tregaron) (812)'''|green|66.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Tregaron) (242)'''|blue|42.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Ceredigion}} [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Trefi Ceredigion]] [[Categori:Tregaron| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 4prp0zpg6aehxy9nfxxzm0goiv53vx4 0 2475 14890848 14878253 2026-05-08T10:35:17Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890848 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:Capel y Graig, Llandysul (Cer.) NLW3361681.jpg|bawd|280x280px|Capel y Graig, Llandysul, c.1885]] :''Am y pentref ym Mhowys, gweler [[Llandysul, Powys]].'' Tref fechan ar lan [[Afon Teifi]] yn ne [[Ceredigion]] yw '''Llandysul'''. Mae ganddi 2821 o drigolion, a 70% ohonynt yn siarad [[Cymraeg]] ([[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|Cyfrifiad 2001]]). Lleolir [[Gwasg Gomer]], un o weisg a chyhoeddwyr mwyaf Cymru, yno. Gorwedd ar yr [[A486]]. Mae'r pentref hefyd yn boblogaidd ymysg [[canwïo|canŵ-wyr]] a [[cerdded afon|cherddwyr afon]]. ==Hanes y pentref== Adeilad hynaf y pentref ydy'r hen [[eglwys]] a adeiladwyd yn y [[13g]]. Fodd bynnag, fe'i hadeiladwyd ar sylfeini hynafol a enwyd ar ôl Sant [[Tysul]] a sefydlodd yr eglwys wreiddiol yn y [[6g]]. Roedd Sant Tysul yn fab i Corun a oedd yn fab i [[Ceredig ap Cunedda]], a roddodd ei enw i'r deyrnas, sef enw presennol y sir sef [[Ceredigion]]. Roedd gan Ceredig fab arall hefyd, Sant, a oedd yn dad i [[nawddsant]] Cymru, [[Dewi Sant]]. O ganlyniad, roedd Dewi a Tysul yn gefndryd cyntaf.<ref>[http://www.llandysul-ponttyweli.co.uk/english/history.htm Hanes Llandysul a Phont Tyweli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223020305/http://www.llandysul-ponttyweli.co.uk/english/history.htm |date=2010-02-23 }} Gwefan LLandysul - Pont-Tyweli. Adalwyd ar 08-10-2010</ref> Arferwyd chwarae'r gêm y [[cnapan]] rhwng pentrefi Llandysul a [[Llanwenog]]. Y gôliau oedd drws eglwys Llandysul a drws eglwys Llanwenog chwe milltir i ffwrdd. O ganlyniad i or-yfed a thrais, ataliodd y Ficer Enoc James y gêm yn 1833.<ref>[http://www.acen.co.uk/bro/llandysul/en Bro Llandysul] Gwefan Acen. Adalwyd ar 08-10-2010</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llandysul (pob oed) (1,527)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llandysul) (1,083)'''|red|70}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llandysul) (621)'''|green|40.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llandysul) (161)'''|blue|25.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Diwylliant a chymuned == Sefydlwyd Calon Tysul<ref>[https://calontysul.cymru Gwefan]</ref> ym mis Tachwedd 2017. Mae'r safle'n cynnwys pwll nofio 25m x 10m (Pwll Nofio Teifiside ynghynt sefydlwyd 1975 ac yna Canolfan Dŵr Llandysul) a Chanolfan Hamdden Llandysul (sefydlwyd 2003). Mae bwrdd ymddiriedolwyr gwirfoddol yn gyfrifol am lywodraethu'r ganolfan. Mae amrywiaeth eang o weithgareddau hamdden ac addysgol yn digwydd yn y ganolfan, megis nofio, caiacio, partïon pen-blwydd i blant, Cynllun Ailgyfeirio Ymarfer Corff Cenedlaethol, dosbarthiadau ffitrwydd, badminton, tenis bwrdd, dringo a phêl-droed. [[Delwedd:Calon Tysul Swimming Pool.jpg|bawd|dim|260x260px|Plant yn chwarae yn y pwll yng Nghalon Tysul]] ==Pobl o Landysul== *[[Christmas Evans]] (1766-1838), pregethwr *[[Evan Pan Jones]] (1834-1922), awdur, gweinidog, golygydd a diwygiwr cymdeithasol *[[Menna Elfyn]] (g. 1951), bardd, dramodydd *[[Fflur Dafydd]] (g. 1978), bardd, awdures, cantores ==[[Gefeilldref]]== * [[Plogonnec]], [[Llydaw]] ==Gweler hefyd== * [[Caer Gwrtheyrn]] * [[Gorsaf reilffordd Llandyssul]] * [[Ysgol Gyfun Dyffryn Teifi]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Llandysul| ]] [[Categori:Trefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] tvt8hk0lp6tify9t6tku01xh9m9mo17 0 2486 14890822 14877163 2026-05-08T10:31:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14890822 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} Tref fechan hynafol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Arberth'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/arberth-pembrokeshire-sn108147#.YYuliS-l0vI British Place Names]; adalwyd 10 Tachwedd 2021</ref> (amrywiad: '''Narberth'''; Saesneg: ''Narberth''). Yn "Arberth yn [[Teyrnas Dyfed|Nyfed]]" y lleolir llys [[Pwyll Pendefig Dyfed]] ym [[Pedair Cainc y Mabinogi|Mhedair Cainc y Mabinogi]]. Saif tua [[milltir]] i'r de o'r A40 (ar yr A478) ac mae yma [[Gorsaf reilffordd Arberth|orsaf reilffordd]] sydd ar y llinell rhwng [[Dinbych-y-pysgod]] a [[Penfro|Phenfro]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Arberth (pob oed) (2,489)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Arberth) (524)'''|red|21.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Arberth) (1662)'''|green|66.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Arberth) (445)'''|blue|39.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Narberth High St looking North.jpg|Stryd Fawr Arberth Narberth castle NLW3362079.jpg|Y castell, tua 1885 Narberth NLW3362085.jpg|Y pentref, tua 1885 </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Llangan, Sir Gaerfyrddin]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Benfro}} [[Categori:Arberth| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pedair Cainc y Mabinogi]] [[Categori:Teyrnas Dyfed]] [[Categori:Trefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] pqny2gzp2dosnfgx3yfozwxg5a0xoau 0 2488 14890842 14878094 2026-05-08T10:34:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890842 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} Tref farchnad a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Hwlffordd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/hwlffordd-pembrokeshire-sm953158#.YYupxS-l0vI British Place Names]; adalwyd 10 Tachwedd 2021</ref> (Saesneg: ''Haverfordwest''). Lleolir pencadlys Sir Benfro yn y dref. Mae gan ardal adeiledig Hwlffordd y boblogaeth fwyaf yn y sir, gyda phoblogaeth o 15,388 (amcan) yn 2020.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/uk/wales/pembrokeshire/W37000361__haverfordwest/ City Population]; adalwyd 10 Tachwedd 2021</ref> Mae maestrefi'r dref yn cynnwys [[Prendergast]], [[Albert Town]] ac ardaloedd preswyl a diwydiannol Withybush. Daw'r enw "Hwlffordd", mae'n debyg, o'r enw Saesneg ''Haverfordwest''.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/cymru/cymraeg/safle/bethsymewnenw/tudalen/saesneg.shtml|title=Yr iaith Saesneg ac enwau lleoedd Cymru|date=2014|access-date=2020-10-06|website=|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref> Ystyr ''Haverford'', neu ''Harford'' ar lafar gwlad, yw 'rhyd y bychod gafr'. Ychwanegwyd yr elfen ''-west'' tua'r [[15fed ganrif|15g]] er mwyn osgoi dryswch gyda [[Henffordd]].<ref name=":0" /> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Hwlffordd (pob oed) (12,042)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Hwlffordd) (1,682)'''|red|14.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Hwlffordd) (8292)'''|green|68.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Hwlffordd) (1,974)'''|blue|36.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Hanes== Ymwelodd [[Gerallt Gymro]] â Hwlffordd yn ystod ei [[Hanes y Daith Trwy Gymru|daith trwy Gymru]] yn [[1188]]. Cafodd [[Waldo Williams]], yr actor [[Christian Bale]] a'r cerddor [[Gruff Rhys]] eu geni yn y dref. ==Adeiladau a chofadeiladau== *[[Castell Hwlffordd]] *Eglwys Santes Fair *Eglwys Sant Martin *Pont Newydd *[[Priordy Hwlffordd]] ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Hwlffordd ym [[1972]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Benfro 1972]] ==Chwaraeon== Mae clwb pêl-droed y dref yn chwarae yn [[Cynghrair Cymru|Uwchgynghrair Cymru]], sef [[C.P.D. Haverfordwest County|Sir Hwlffordd]] ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> Haverfordwest CASTLE 01.JPG|Hen garchar a Thŷ'r Llywodraethwyr Haverfordwest CASTLE 14.JPG|Y Castell Haverfordwest CASTLE 21.JPG|Y Castell Eglwys y Santes Fair - St Marys Church 02.JPG|Eglwys y Santes Fair Eglwys y Santes Fair - St Marys Church 34.JPG|Bedyddfaen Eglwys y Santes Fair Eglwys y Santes Fair - St Marys Church 39.JPG|Y tu fewn i Eglwys y Santes Fair </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Hwlffordd| ]] [[Categori:Trefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] oinfnb6w4s3202yeujatkf38wwub1l8 0 2508 14890805 14879401 2026-05-08T10:04:27Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890805 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} :''Mae "Drenewydd" yn ailgyfeiriad i'r dudalen hon. Gweler hefyd [[Drenewydd (gwahaniaethu)]].'' Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], ydy'r '''Drenewydd''' (Saesneg: ''Newtown''). Dyma dref fwyaf y sir. Saif ar lannau [[Afon Hafren]], ger y ffin â [[Lloegr]]. Mae'r dref yn enwog fel un o ganolfannau hanesyddol [[diwydiant gwlân Cymru]] ond fe'i hadnabyddir yn bennaf fel tref enedigol [[Robert Owen]] (ym 1771). Mae'r tŷ lle'i magwyd yn hanesyddol bwysig ac wedi'i droi'n amgueddfa. Yma hefyd mae [[Theatr Hafren]] ac [[Oriel Davies Gallery]] (yr enw swyddogol).<ref>[http://www.orieldavies.org/cy Gwefan swyddogol yr oriel; adalwyd: 29 Ionawr 2012]</ref> Yn y Drenewydd roedd pencadlys cwmni Syr [[Pryce Pryce-Jones]], y cwmni cyntaf yn y byd i werthu drwy'r post. Mae'n debyg y bu'r cwmni yn gwerthu dillad isaf i'r [[Victoria o'r Deyrnas Unedig|Frenhines Victoria]], hefyd. Mae amgueddfa Syr Pryce-Jones yn y dref. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn y Drenewydd ym [[1965]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Drenewydd 1965]] ==Enwogion== *[[Robert Owen]] (1771–1858), sosialydd *[[George Latham]] (1881–1939), chwaraewr pêl-droed ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Powys}} {{DEFAULTSORT:Drenewydd}} [[Categori:Y Drenewydd| ]] [[Categori:Y Drenewydd a Llanllwchaearn]] [[Categori:Trefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] q4y9dazdvc8ew0c097wv92osg1mfi13 0 2513 14890767 13088888 2026-05-08T09:58:18Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890767 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Tref fechan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Llanfyllin'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{Sain|Llanfyllin.ogg|ynganiad}}). Dyma'r dref fwyaf yng ngogledd [[Sir Drefaldwyn]]. Mae'n gorwedd ym masn [[afon Cain]] i'r de o fryniau'r [[Berwyn]], ar y briffordd [[A490]] yn ardal [[Maldwyn]]. Mae wedi'i lleoli 14 milltir (23&nbsp;km) i'r de-orllewin o [[Croesoswallt|Groesoswallt]] a 25 milltir (24&nbsp;km) o [[Trefaldwyn|Drefaldwyn]]. Llifa dwy afon i lawr y dyffryn: afonydd Cain ac Abel, gan ymuno â'r [[Afon Efyrnwy|Efyrnwy]] yn [[Llansantffraid-ym-Mechain]].<ref name=NatGaz>{{cite web|url=http://www.genuki.org.uk/big/wal/MGY/Llanfyllin/Gaz1868.html|title=Llanfyllin|publisher=The National Gazetteer|year=1868|accessdate=2012-02-11}}</ref> Mae'n blwyf eglwysig a fu'n blwyf sifil am gyfnod hefyd ac yn adnabyddus am ei ffynnon sanctaidd, a gysegrir i [[Sant]] [[Myllin]]. Yng nghyfrifiad 2011 roedd y boblogaeth yn 1,532, gyda dim ond 41.4% wedi'u geni yng Nghymru. ==Hanes== Bu'n dref farchnad ers canrifoedd, mae'n debyg oherwydd ei lleoliad strategol - rhwng yr [[Amwythig]] a'r [[Y Bala|Bala]]. Gerllaw, tua milltir a hanner o Lanfyllin saif [[Castell Bodyddon]], un o gestyll tywysogion [[teyrnas Powys|Powys]], [[castell mwnt a beili]] pur sylweddol a elwir hefyd yn 'Domen yr Allt'. Ond ceir olion hŷn na hyn o'r [[Oes Efydd]] a [[ffordd Rufeinig]] sy'n nadreddu yr holl fordd i Glawdd Offa.<ref>Roman Britain. [http://www.roman-britain.co.uk/places/caersws/ "Mediomanum?" at ''Roman Britain'']{{Dolen marw|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} . 2010.</ref> Hen domen, neu [[castell mwnt a beili|fwnt]], o'r [[Oesoedd Canol]] ydy [[Tomen y Cefnlloer]] (neu 'Domen Foel Fochras') c.27-28m mewn diametr a 4.2m o uchder ac mae olion y domen i'w gweld heddiw {{gbmapping|SJ118225}}.<ref>[http://www.coflein.gov.uk/en/site/306790/details/TOMEN-Y-CEFNLLOER%3B+TOMEN+MOEL+FROCHAS/ Gwefan Coflein]{{Dolen marw|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; adalwyd 16 Ionawr 2015</ref> [[Delwedd:Llanfyllin memorial 340x255.jpg|bawd|chwith|290px|Canol tref Llanfyllin]] [[Delwedd:Ffair Llanfyllin (8697317497).jpg|bawd|chwith|320px|Marchnad yn Llanfyllin tua 1885]] [[Delwedd:Eglwys Sant Myllin Llanfyllin Powys North Wales 02.JPG|bawd|chwith|290px|Plac ar adleilad gyferbyn a phorth yr eglwys]] Mae yma ffynnon, "Ffynnon Coed y Llanin", a gysegrwyd i [[Myllin|Sant Myllin]] ([[Gwyddel]] o'r enw 'Molling', mae'n debyg), ac eglwys a godwyd yn wreiddiol yn y [[7g]]. Arferid bedyddio pobl yn y ffynnon. Mae'r eglwys bresennol, fodd bynnag, yn eglwys frics a godwyd yn 1706 ac sy'n ddwywaith maint yr hen eglwys. Rheithor yma oedd yr Esgob [[William Morgan]] (1545 - 10 Medi 1604). Codwyd un o gapeli cyntaf yr [[Annibynwyr]], Capel Pen-dref, yma yn Llanfyllin yn 1701, ond fe'i llosgwyd gan y [[Jacobitiaeth|Jacobitiaid]] yn 1715 a chodwyd yr adeilad presennol ddwy flynedd yn ddiweddarach. Dwy dref drwy Gymru gyfan a dderbyniodd siarter gan y tywysogion Cymreig: [[Y Trallwng]] a Llanfyllin, a dderbyniodd ei statws yn 1293<ref>http://www.mathrafal.org/parishes/myllin.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150321184517/http://www.mathrafal.org/parishes/myllin.htm |date=2015-03-21 }} mathrafal.org; gwefan yr Eglwys leol</ref> (1294 yn ôl [[Gwyddoniadur Cymru]]) gan [[Llywelyn ap Gruffudd ap Gwenwynwyn]], Arglwydd [[Mechain Uwch Coed|Mechain Uwch y Coed]] a [[Mochnant Uwch Rhaeadr]],<ref>[http://brecon-leisurecentre.powys.gov.uk/uploads/media/M_B_LF_bi_01.pdf Cofnodion Archifdy Cyngor Sir Powys;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307000404/http://brecon-leisurecentre.powys.gov.uk/uploads/media/M_B_LF_bi_01.pdf |date=2016-03-07 }} adalwyd 16 Ionawr 2015</ref> yn nheyrnasiad [[Edward I, brenin Lloegr|Edward I]]. Cadarnhawyd y siartr gan Edward de Charlton, dan [[Harri V, brenin Lloegr|Harry V]], a ddiffiniodd Llanfyllin yn dref farchnad. Yn 1644, treuliodd [[Siarl I, brenin Lloegr a'r Alban|Charles I]] y diwrnod yma, ar ei ffordd i'r [[Brithdir]] ac yna ymlaen i [[Castell y Waun|Gastell y Waun]].<ref name=NatGaz/> Ceir sawl tŷ o ddiddoredeb hanesyddol yn yr ardal. Yn Llanfyllin ei hun ceir 'Manor House', gyda'i bump bae ffenestr, a godwyd yn 1737. I'r gogledd-ddwyrain o'r dref saif [[Neuadd Bodfach]], hen gartref Teulu Kyffin. Codwyd y neuadd yn wreiddiol wedi i [[Einion Efell]] etifeddu'r ystâd yn 1160 oddi wrth ei dad [[Madog ap Maredydd]], Tywysog Powys. Codwyd y tŷ gwreiddiol wedi i'r hen [[Castell mwnt a beili|fwnt a beili]] ('[[Tomen yr Allt]]') gael ei ddymchwel yn 1256. Ceir stori garu anghyffredin yn yr ardal, yn dilyn [[Rhyfeloedd Napoleon]] (rhwng 1804 a 1815) pan ddaeth carcharor rhyfel Ffrengig, Pierre Augeraud, i Lanfyllin a syrthio dros ei ben a'i glustiau â merch y rheithor lleol, Mary Williams. Mewn ystafell gyferbyn a'r eglwys frics (uwch ben y fferyllfa heddiw), ceir ystafell gyda 13 o luniau rhamantaidd a beintiwyd tua 1812 gan Pierre ac sy'n gorchuddio'r waliau'n gyfangwbwl. Roedd wedi'i ddal yn 1812 yn [[Badajoz]], [[Sbaen]] yn un o 148 o swyddogion a ddygwyd i Lanfyllin, fel carcharorion rhyfel; roedd yn 25 mlwydd oed, yn dal gyda gwallt brown a llygaid glas.<ref>[http://www.secretdiner.co.uk/USERIMAGES/Llanfyllin%20tale%20from%20a%20romantic%20churchyard..doc www.secretdiner.co.uk;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305000624/http://www.secretdiner.co.uk/USERIMAGES/Llanfyllin%20tale%20from%20a%20romantic%20churchyard..doc |date=2016-03-05 }} Ffeil Word; adalwyd 16 Ionawr 2015</ref> Pan glywodd tad Mary am y garwriaeth sicrahodd alltudiad Pierre, ac ni chlywyd rhagor amdano. Bu farw'r rheithor, ond yn hydref 1814 daeth cnoc ar ddrws y tŷ, a dyna lle safai Pierre - wedi dychwelyd fel Capten, ar ôl iddo dderbyn y ''[[Légion d'Honneur]]'' gan Napoleon ei hun. Gyda sêl bendith ei mam, aeth y ddau i Ffrainc i fyw. Yn 1908 daeth Ffrancwr i Lanfyllin ar ymweliad - William Augeraud, gor-ŵyr Pierre. ==Pobl o Lanfyllin== * [[Edward Davies (Iolo Trefaldwyn)]] (1819-1887). Bardd ac eisteddfodwr. * O. V. S. Bulleid (1882– 251970). Treuliodd y peiriannydd rheilffordd ran o'i blentyndod yn y dref. * [[Ann Griffiths]], Dolwar Fach; yma yn Llanfyllin y cafodd Ann ei throedigaeth grefyddol. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfyllin (pob oed) (1,532)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfyllin) (505)'''|red|34.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfyllin) (635)'''|green|41.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfyllin) (244)'''|blue|36.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Eglwys Sant Myllin== <gallery> Eglwys Sant Myllin Llanfyllin Powys North Wales 09.JPG|Yr eglwys o'r ffordd Eglwys Sant Myllin Llanfyllin Powys North Wales 14.JPG|Y porth o ddrws yr eglwys Eglwys Sant Myllin Llanfyllin Powys North Wales 48.tif|Cefn yr eglwys Eglwys Sant Myllin Llanfyllin Powys North Wales 46.JPG|Sant Myllin </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Powys}} {{DEFAULTSORT:Llan-fyllin}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Llanfyllin| ]] [[Categori:Trefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] do20w10zwjsge9yoz4riv54fuoz87rr 0 2514 14890772 14878378 2026-05-08T09:59:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890772 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Llanidloes'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Cyfeirir y dref ar lafar, yn aml, fel ''Llani''. Saif yn ardal [[Maldwyn]] ar lan [[Afon Hafren]]. Mae Caerdydd 110.4 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Lanidloes ac mae [[Llundain]] yn 257.4&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Henffordd]] sy'n 71.2&nbsp;km i ffwrdd. [[Gorsaf reilffordd Caersws]] yw'r un agosaf, 6 milltir i ffwrdd. Crëwyd dau lwybr yn 2006, sef [[Sarn Sabrina]] 25 milltir o hyd) a [[Semi Sabrina]] (12 milltir), yn dechrau o Lanidloes.<ref>[https://www.llanidloes.com/sarn-sabrina/ Gwefan Llanidloes]</ref><ref>[https://www.llanidloes.com/visit/ Gwefan Llanidloes]</ref> [[Delwedd:Llanidloes - geograph.org.uk - 234803.jpg|250px|bawd|dim|Canol Llanidloes]] ==Hanes== Yn ôl traddodiad, sefydlwyd [[llan]] ar safle Llanidloes gan Sant [[Idloes]] (fl. 6ed-7g). Canodd y bardd canoloesol [[Gruffudd ab Adda ap Dafydd]] gywydd i'r fedwen a dorrwyd i wneud [[pawl haf]] yn Llanidloes. Mae'n un o'r [[cywydd]]au canoloesol mwyaf adnabyddus.<ref>Meic Stephens (gol.), ''Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru''.</ref> Mae'n cyferbynu harddwch ac urddasrwydd byd [[natur]] â hyllni ac anghyfiawnder y dref a phopeth a gynrychiolir ganddi, tref lle gosodwyd y fedwen ddifethiedig yn ymyl y [[pilori]] cyhoeddus.<ref>'Y Fedwen yn Bawl Haf'. Thomas Parry (gol.), ''[[Blodeugerdd Rhydychen o Farddoniaeth Gymraeg]]''.</ref> Llanidloes oedd y pentref lle magwyd y merthyr [[Rhisiart Gwyn]].<ref>{{Cite book|title=The Welsh Academy Encyclopedia|last=Davies|first=John|publisher=University of Wales Press|year=2008|isbn=978-0-7083-1953-6|location=Caerdydd|pages=501}}</ref> Erbyn diwedd y 18g, Roedd y dref yr un bwysicaf ym Maldwyn ar rhan cynhyrchu [[gwlan]] a [[gwlanen]], ond yn raddol, daeth [[Y Drenewydd]] yn bwysicach, a hefyd symudodd cynhyrchiad o dai i ffatrioedd.<ref>Jenkins J. G. ''The Welsh Woollen Industry''</ref>. Agorwyd Cyfnewydfa Wlanan yn Llanidloes ym 1838, ond erbyn 1913 roedd y felin olaf wedi cau. [[Delwedd:Llanidloes02LB.jpg|bawd|dim|250px|Melin Penybont]] [[Delwedd:Llanidloes01LB.jpg|bawd|dim|250px]] Roedd y dywidiant plwm yn bwysig i’r dref, oherwydd y pwllau Van gerllaw. Erbyn 1876 roeddent ymysg pyllau mwyaf cynhyrchiol y byd, yn rhoi gwaith i dros 500 o bobl. Sefydlwyd ffowndri yn y dref ym 1851, ac adeiladwyd nifer fawr o gapeli a siopau yn ystod y cyfnod.<ref>[http://history.powys.org.uk/history/llani/van1.html Gwefan history.powys.org.uk]</ref> [[Delwedd:Llanidloes fair (1881) NLW3361175.jpg|250px|bawd|dim|Ffotograff gan [[John Thomas (ffotograffydd)|John Thomas]] o Lanidloes yn 1881]] ==Enwogion== *[[John Mills (Ieuan Glan Alarch)]] (1812-1873), cerddor ac awdur *[[John Jenkins, Llanidloes|John Jenkins]] (1821 - 1896), cyfreithiwr ac awdur ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanidloes (pob oed) (2,929)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanidloes) (439)'''|red|15.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanidloes) (1825)'''|green|62.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanidloes) (556)'''|blue|39.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Llanidloes Allanol]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * [https://www.llanidloes.com/ Gwefan Llanidloes] {{Trefi_Powys}} {{eginyn Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Llanidloes| ]] [[Categori:Trefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] sru5a7e4t4wme6prw4pf6di2fl2gvfi 0 2516 14890780 14878495 2026-05-08T10:01:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890780 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}}}} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd-orllewin [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Machynlleth'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/machynlleth-powys-sh745008#.YYf0gy-l1SU British Place Names]; adalwyd 7 Tachwedd 2021</ref> ({{sain|1=Machynlleth.ogg|2=ynganiad}}). Saif ger [[aber]] [[Afon Dyfi]]. Mae ganddi boblogaeth o {{Poblogaeth WD}}. Ei hadeilad enwocaf yw Senedd-dy Owain Glyn Dŵr. Mae marchnad bwysig yn y dref pob dydd Mercher. Mae gan y dref glwb pêl-droed ers 1885, [[C.P.D. Machynlleth]] sy'n chwarae yn Cae Glas. Agorwyd siop gyntaf [[Laura Ashley]] yma ym Machynlleth yn 35 Heol Maengwyn, a hynny yn 1961. ==Hanes== Cynhaliodd [[Owain Glyndŵr]] [[senedd]] ym Machynlleth yn [[1404]]. Yno, yng ngwydd llysgenhadon o [[Ffrainc]], [[Yr Alban]] a [[Sbaen]], coronwyd Owain yn [[Tywysog Cymru|Dywysog Cymru]]. [[Llys Maldwyn]] yn Heol-y-Doll oedd lleoliad ''Vane Infant School'' hyd at 1852. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Machynlleth (pob oed) (2,235)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Machynlleth) (1,119)'''|red|51.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Machynlleth) (1466)'''|green|65.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Machynlleth) (390)'''|blue|37.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Adeiladau a chofadeiladau== *Cloc y dref *Garsiwn ("Ty Frenhinol") *[[Gorsaf reilffordd Machynlleth]] *MOMA, Wales *Plas Machynlleth *[[Senedd-dy Owain Glyn Dŵr, Machynlleth|Senedd-dy Owain Glyn Dŵr]] *Y Tabernacl ===Pont-ar-Ddyfi a Phont Ddyfi Newydd=== Crybwyllir 'Pont ar Ddyfi' am y tro cyntaf yn 1533, gan Geoffrey Hughes yn ei gyfrol ''"Citizen and Merchant taylour of London"'' a adawodd £6 13s 4d (deg marc) i godi'r bont. Erbyn 1601 dywedwyd nad oedd "pont Ddyfi yng Nghantref Mochunleth" yn ddigonol, ac adeiladwyd yr un presennol yn 1805 am gost o £250. Ar 13 Ionawr 2020, cymeradwyodd y Llywodraeth Cymru adeiladu pont newydd ar draws Afon Dyfi. Agorwyd y ffordd newydd yn 2023 a chostiodd tua £46 miliwn, arianwyd y gwaith gan Lywodraeth Cymru.<ref>{{cite web|url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/561039-adeiladu-pont-newydd-dros-afon-dyfi-machynlleth|title=Codi pont newydd dros afon Dyfi ger Machynlleth|website=Golwg360|access-date=13 Ionawr 2020}}</ref> Roedd yr hen bont dan lifogydd yn aml pan oedd llif yr afon yn gryf ond mae'r broblem hon bellach wedi'i datrys. ==Hamdden== Mae anturiaethau awyr agored yn boblogaidd yn yr ardal ac yn denu twristiaid. Lleolir [[Coedwig Dyfi]] i'r gogledd o'r dref sy'n cynnwys sawl llwybr cerdded a llwybr [[beicio mynydd]]. ==Digwyddiadau== Cynhelir dau ŵyl flynyddol o bwys yn y dref: * [[Gŵyl Machynlleth]] - mis Awst * [[Gŵyl Gomedi Machynlleth]] - mis Mai ==Enwogion== *[[Llawdden]], [[bardd]] [[Oesoedd Canol|canoloesol]] (fl. [[1450]]) a fu'n byw ym Machynlleth *[[John Evans (gwleidydd Columbia Brydeinig)]] (1816–1879) *[[Emrys James]] (1928-1989), actor *[[Gareth Glyn]] (g. 1951), cyfansoddwr ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] ym Machynlleth ym [[1937]] a [[1981]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Machynlleth 1937]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'i chyffiniau 1981]] ==Oriel== [[Delwedd:Machynlleth, Montgomeryshire.jpeg|bawd|chwith|Machynlleth, Sir Drefaldwyn]] <gallery> Plas Machynlleth NLW3361959.jpg|Plas Machynlleth tua 1885 Stryd Fawr Mach.JPG|Y Stryd Fawr Cloc y dref ym machynlleth.JPG|Cloc y dref Pont Dyfi ger Mach.JPG|Pont ar Ddyfi, ger y dref Mynwent Eglwys ym Machynlleth.JPG|Mynwent yr eglwys Adeilad ym Machynlleth ger y fynwent.JPG|Adeilad ar draws y ffordd i'r fynwent, ger y gofeb rhyfel Y Llew Gwyn Machynlleth.JPG|Tafarn y Llew Gwyn Adeilad hynafol ym machynlleth.JPG|Adeilad hynafol ym Machynlleth Cofeb ym Machynlleth.JPG|Y gofeb rhyfel Cofeb rhyfel ym Machynlleth, Powys manylun.JPG|Enwau'r milwyr a laddwyd </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{eginyn Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Machynlleth| ]] [[Categori:Trefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] cdyum7wwwkeaib715veh4etizum1nxe 0 2519 14890807 14879439 2026-05-08T10:04:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890807 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Y Trallwng'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Welshpool'';<ref>[https://www.britishplacenames.uk/welshpool-powys-sj223076#.YYgYpi-l1_g British Place Names]; adalwyd 7 Tachwedd 2021</ref> cyn 1835 ''Pool''). Saif yng ngogledd-ddwyrain y sir ar lan [[Afon Hafren]], 4 milltir (6.4&nbsp;km) o'r [[Y ffin rhwng Cymru a Lloegr|ffin rhwng Cymru â Lloegr]]. Arferai fod yn yr hen [[Sir Drefaldwyn]]. Gerllaw, i'r dwyrain, saif [[Cefn Digoll]] (408 metr (1,339 tr), a chwaraeodd ran mor allweddol yn amddiffyn y genedl oddi wrth y goresgynwyr estron: y [[Saeson]]. Yma ar 16 Awst 1485 y cyfarfu dwy fyddin: milwyr [[Harri Tudur]] (tua dwy fil o filwyr) a byddin [[Rhys ap Thomas]] (tua 3,000) gan uno'n un fyddin gref; oddi yma teithiodd y fyddin tua'r dwyrain i'r [[Amwythig]] ac ymlaen i [[Brwydr Maes Bosworth|Faes Bosworth]]. Ceir yn y Trallwng farchnad ddefaid, a gynhelir bob dydd Llun, yw'r mwyaf o'i fath yn [[Ewrop]].<ref>References Wales gan John May; Gwasg Prifysgol Cymru.</ref> Tua milltir o'r dref saif [[Castell Powys]], a godwyd yn wreiddiol gan y [[Tywysogion Cymreig]] yn y [[13g]]. Cysegrir y ddwy eglwys i sant [[Cynfelyn]]. [[Delwedd:Welshpool Town Hall.jpg|200px|bawd|dim|Neuadd y Dref, Y Trallwng]] ==Hanes== Mae ffiniau plwyf Eglwys St Cynfelin fwy neu lai'n dilyn hen ffiniau [[cwmwd]] [[Ystrad Marchell]], o fewn cantref [[Ystlyg]] yn [[Teyrnas Powys|Nheyrnas Powys]].<ref>{{cite web|title=Historical Settlement Survey - Montgomeryshire - Welshpool|url=http://www.cpat.org.uk/ycom/mont/welshpool.pdf|publisher=CPAT}}</ref><ref name="CPAT - St Mary - Welshpool">{{cite web|title=Montgomeryshire Churches Survey - Church of St Mary, Welshpool|url=http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/montgom/16973.htm|website=CPAT|publisher=CPAT|access-date=2019-01-26|archive-date=2018-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313004638/http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/montgom/16973.htm|url-status=dead}}</ref> Am gyfnod byr, o tua 1212, y Trallwng oedd prifddinas [[Powys Wenwynwyn]] (sef de Powys). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Y Trallwng (pob oed) (6,664)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Y Trallwng) (785)'''|red|12.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Y Trallwng) (2876)'''|green|43.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Y Trallwng) (1,105)'''|blue|37.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> File:Y Trallwng Welshpool 02 Stryd yr Eglwys.JPG|Eglwys y Santes Fair File:Y Trallwng Welshpool 04.JPG|Y grisiau i'r eglwys File:Y Trallwng Welshpool 36.JPG|Tu fewn i'r eglwys File:Y Trallwng Welshpool 28.JPG|Ffenestr liw'r eglwys File:Y Trallwng Welshpool 15.JPG|Prif borth yr eglwys File:Y Trallwng Welshpool 14.JPG|Croes Geltaidd ym mynwent yr eglwys File:Y Trallwng Welshpool 10.JPG|Y dre (Stryd yr Eglwys) o'r eglwys </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{eginyn Powys}} {{DEFAULTSORT:Trallwng}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Y Trallwng| ]] [[Categori:Trefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 4ac8pdibyxzzbftb3s9gg5010i17s8s 0 2525 14890735 14877565 2026-05-08T09:36:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890735 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Tref hanesyddol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Cricieth''' (ffurf amgen, ansafonol: ''Criccieth'').<ref>{{Cite web|url=https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Enwau Lleoedd Safonol Cymru|access-date=29 Awst 2022|website=Comisiynydd y Gymraeg|archive-date=2023-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|title=Dictionary of the place-names of Wales|url=https://www.worldcat.org/oclc/191731809|publisher=Gwasg Gomer|date=2007|location=Llandysul|isbn=978-1-84323-901-7|oclc=191731809|others=Richard Morgan|first=Hywel Wyn|last=Owen}}</ref> Saif ar arfordir deheuol [[Eifionydd]]. Saif amddiffynfa trawiadol [[Castell Cricieth]] fel cawr uwch y dref. Saif y dref 8[[cilomedr|km]] (5[[milltir|mill]]) i'r gorllewin o [[Porthmadog|Borthmadog]], 14&nbsp;km (9mill) i'r dwyrain o [[Pwllheli|Bwllheli]] a 27&nbsp;km (17mill) i'r de o [[Caernarfon|Gaernarfon]]. Roedd ganddi boblogaeth o tua 1,826 yn 2001.<ref name="Cyfrifiad">{{Cite web |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/viewFullDataset.do?instanceSelection=03070&productId=779&$ph=60_61&datasetInstanceId=3070&startColumn=1&numberOfColumns=8&containerAreaId=790560 |title=Cyfrifiad 2001 |access-date=2012-03-21 |archive-date=2010-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100922091920/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/viewFullDataset.do?instanceSelection=03070&productId=779&$ph=60_61&datasetInstanceId=3070&startColumn=1&numberOfColumns=8&containerAreaId=790560 |url-status=dead }}</ref> Enillodd y dref wobr Cymru yn ei Blodau yn 1999. Cynhelir cystadleuaeth Y Dyn Cryfa (am godi carreg fawr o flaen y Neuadd Goffa) bob blwyddyn ym mis Mehefin.<ref>{{Cite web|url=https://www.casgliadywerin.cymru/items/1778411|title=Cricieth - Y Garreg Orchest|access-date=29 Awst 2022|website=Casgliad y Werin Cymru}}</ref> ==Hanes== === Enw === Crug y caethion (crug + caith) yw ystyr enw Cricieth yn ôl arbenigwyr enwau lleoedd; cyfeiria'r enw at garchar y castell yn ôl pob tebyg.<ref name=":0" /> "Kruceith" yw'r sillafiad cynharaf ar gofnod.<ref>{{Cite web|url=https://enwaulleoeddhanesyddol.cbhc.gov.uk/enwaulleoedd/cofnod/d0847eb4-f844-4f8b-bc8b-4a5ffab21bf6|title=Kruceith|access-date=29 Awst 2022|website=Rhestr o Enwau Lleoedd Hanesyddol Cymru|publisher=Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru|archive-date=2022-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829124613/https://enwaulleoeddhanesyddol.cbhc.gov.uk/enwaulleoedd/cofnod/d0847eb4-f844-4f8b-bc8b-4a5ffab21bf6|url-status=dead}}</ref> Yn y 14g, mewn llythyr at [[Hywel y Fwyall]], Ceidwad y Castell, "Cruciaith" oedd yr enw a ddefnyddiwyd.<ref>''Gwaith Iolo Goch'', gol. D. R. Johnston (Gwasg Prifysgol Cymru, 1988), cerdd rhif II.37</ref> ===Cynhanes=== Gwyddom fod yma bobl yn byw'n yr ardal yn yr [[Oes Efydd]] cynnar, fel y dengys [[siambr gladdu]] [[Cerrig Cae Dyni]] i'r dwyrain o'r dref. Ceir [[Meini Neolithig wedi eu haddurno|olion cwpannau]] Celtaidd, sef celfyddyd gynnar ar y saith carreg, sy'n beth hynod o anghyffredin.<ref>{{Cite web |url=http://www.cliftonantiquarian.co.uk/CACcaedyni.htm |title=Gwefan Clifton Antiquarian Club; adalwyd 22/03/2012. |access-date=2012-03-21 |archive-date=2011-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008143528/http://www.cliftonantiquarian.co.uk/CACcaedyni.htm |url-status=dead }}</ref> Ganganorum Promontorium (Penrhyn y [[Gangani]]) oedd enw [[Ptolemi]] ar yr ardal; llwyth Celtaidd o [[Iwerddon]] oedd y Gangani. ===Oes y Tywysogion=== {{Prif|Castell Cricieth}} Codwyd y castell Cymreig hwn yn 1230 gan [[Llywelyn ab Iorwerth|Lywelyn ab Iorwerth]] a reolodd yr ardal ers 1202; ond mae'r cofnodion ysgrifenedig yn nodi mai yn 1239 y'i codwyd, pan symudwyd pencadlys Eifionydd yma o [[Dolbenmaen|Ddolbenmaen]]. Tyfodd tref fechan wrth droed y Castell yn yr Oesoedd Canol. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru]] yng Nghricieth ym [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Dwyfor 1975|1975]], ble'r enillodd [[Gerallt Lloyd Owen]] y gadair am ei [[awdl]] "Yr Afon". ==Y tywydd yng Nghricieth== {{Weather box |location = Cricieth |metric first = yes |single line = yes |Ion uchaf C=8.0 |Chw uchaf C=8.0 |Maw uchaf C=9.0 |Ebr uchaf C=11.0 |Mai uchaf C=14.0 |Meh uchaf C=17.0 |Gor uchaf C=18.0 |Aws uchaf C=19.0 |Med uchaf C=17.0 |Hyd uchaf C=14.0 |Tac uchaf C=11.0 |Rha uchaf C=9.0 |Ion isaf C=3.0 |Chw isaf C=3.0 |Maw isaf C=4.0 |Ebr isaf C=5.0 |Mai isaf C=8.0 |Meh isaf C=10.0 |Gor isaf C=12.0 |Aws isaf C=12.0 |Med isaf C=11.0 |Hyd isaf C=9.0 |Tac isaf C=6.0 |Rha isaf C=4.0 |blwyddyn isaf C= |Ion dyddodiad mm = 83.8 |Chw dyddodiad mm = 55.9 |Maw dyddodiad mm = 66.0 |Ebr dyddodiad mm = 53.3 |Mai dyddodiad mm = 48.3 |Meh dyddodiad mm = 53.3 |Gor dyddodiad mm = 53.3 |Aws dyddodiad mm = 73.7 |Med dyddodiad mm = 73.7 |Hyd dyddodiad mm = 91.4 |Tac dyddodiad mm = 99.1 |Rha dyddodiad mm = 94.0 |source 1 = <ref>[http://uk.weather.yahoo.com/climo/UKXX0875_c.html The Weather Channel : ''Criccieth Weather''] Adalwyd 2009-08-17</ref> |date=Awst 2010 }} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cricieth (pob oed) (1,753)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cricieth) (1,101)'''|red|64.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cricieth) (1085)'''|green|61.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Cricieth) (372)'''|blue|46.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} [[Delwedd:Criccieth - East Shore.JPG|250px|bawd|dim|Cricieth a'r traeth]] [[Delwedd:CriciethLB03.JPG|bawd|250px|dim|Fin nos yng Nghricieth]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Gwynedd}} [[Categori:Cricieth| ]] [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 330cpe7il7r3oeu6ffd5bjj50osyk0b 0 2526 14890737 14877716 2026-05-08T09:42:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890737 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Tref farchnad a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], yw '''Dolgellau'''. Saif yn ne'r sir, ger mynydd [[Cadair Idris|Cader Idris]]. Mae [[afon Wnion]], un o lednentydd [[Afon Mawddach]], yn llifo trwy’r dref gan basio dan [[Pont Fawr Dolgellau|Y Bont Fawr]]. Mae Caerdydd 148.3 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Ddolgellau ac mae Llundain yn 292.5&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sy'n 56&nbsp;km i ffwrdd. [[File:Our Lady of the Seven Sorrows Church, Dolgellau Exterior.JPG|thumb|Cerflun o Grist yn eglwys "Our Lady of Seven Sorrows", yn Nolgellau, Cymru, gan yr arlunydd [[Giannino Castiglioni]], 1966]] == Hanes ac economi == [[Delwedd:Dolgelly and Cader Idris (i.e. Dolgellau and Cadair Idris), Wales-LCCN2001703473.jpg|bawd|chwith|Ffotograff a gymerwyd rhwng 1890 a 1900]] Cyn y [[Yr Ymerodraeth Rufeinig|cyfnod Rhufeinig]] yr oedd yr ardal y mae Dolgellau yn sefyll ynddi yn rhan o diroedd yr [[Ordoficiaid]], sef un o [[Llwythau Celtaidd Cymru|lwythau Celtaidd Cymru]] a orchfygwyd gan y Rhufeinwyr yn [[77|OC 77]]/[[78]]. Er y darganfuwyd ychydig o darnau arian o gyfnodau yr ymherodwyr [[Hadrian]] a [[Trajan]] ger Dolgellau, mae’r ardal yn gorsog ac nid oes tystiolaeth iddi gael ei chyfanheddu yn ystod y cyfnod Rhufeinig. Serch hynny, saif tair o [[Bryngaer|fryngaerau]] ger Dolgellau, er na wyddys yn sicr pwy a'u adeiladodd. Wedi i’r Rhufeiniaid adael, daeth yr ardal dan rheolaeth cyfres o benaethiaid Cymreig, ond mae’n debyg na fodolodd trigfa sefydledig yno tan ddiwedd y [[11eg ganrif|11eg]] neu ddechrau’r [[12g]], pan y’i sefydlwyd yn [[Maerdref|faerdref]], o bosibl gan [[Cadwgan ap Bleddyn|Gadwgan ap Bleddyn]]. Tref o [[Taeog|daeogion]] yng ngwasanaeth yr arglwydd neu dywysog lleol oedd maerdref, ac ni newidiwyd y statws hwn ar Ddolgellau tan deyrnasiad [[Harri VII, brenin Lloegr|Harri VII]] ([[1485]]-[[1509]]). [[Delwedd:Dolgellau, North Wales.jpg|alt=|bawd|300x300px|O hirbell]] Adeiladwyd [[eglwys]] rywbryd yn y 12g (fe’i chwalwyd a disodli gan yr adeilad presennol ym [[1716]]), er mai [[Abaty Cymer]], a sefydlwyd ym [[1198]] yn [[Llanelltyd]], oedd y ganolfan grefyddol bwysicaf yn wreiddiol. Dechreuodd pwysigrwydd Dolgellau dyfu yn y cyfnod hwn ac fe’i chrybwyllwyd ym Mesuriad Tir Meirionnydd, a archebwyd gan [[Edward I, brenin Lloegr|Edward I]] (ni chrybwyllwyd Llanelltyd). Ym [[1404]] cynhaliwyd cyngor penaethiaid yno gan [[Owain Glyndŵr]]; saif [[Senedd-dy Owain Glyndŵr, Dolgellau|Senedd-dy Owain Glyndŵr]] ar hen safle'r senedd wreiddiol. Wrth i [[George Fox]] ymweld a’r dref ym [[1657]], daeth llawer o drigolion Dolgellau i fod yn [[Cymdeithas y Cyfeillion|Grynwyr]]. Oherwydd [[erledigaeth]] ymfudodd llawer ohonynt i [[Pennsylvania|Bennsylfania]] ym [[1686]], dan arweiniant [[Rowland Ellis]], ffermwr bonheddig lleol. Enwyd tref Bennsylfaenig [[Bryn Mawr, Pennsylvania|Bryn Mawr]] ar ôl fferm Ellis, ger Dolgellau. Datblygodd y diwydiant [[gwlân]] yn Nolgellau i fod o’r pwysigrwydd eithaf i’r economi lleol; erbyn diwedd y [[18g]] cyfrifwyd bod gwerth blynyddol £50,000 i £100,000 ar allgynnyrch gwlân Dolgellau. Serch hynny, dechreuodd y diwydiant ddirywio yn hanner cyntaf y [[19g]] oherwydd dyfodiad y gwŷdd mecanyddol a diwedd y gaethfasnach. Allforio gwlân Cymreig i wisgo caethweision ym mhlanhigfeydd America oedd un o brif farchnadoedd y diwydiant<ref>{{Cite book|title=Slave Wales : the Welsh and Atlantic slavery, 1660-1850|url=https://www.worldcat.org/oclc/700466934|publisher=University of Wales Press|date=2010|location=Cardiff|isbn=978-0-7083-2304-5|oclc=700466934|last=Evans, C. P. (Chris P.)}}</ref>. Cyfrannydd arall i economi Dolgellau, er yr un cyfnod, oedd [[Parcio|barcio]]; parhaodd hyn tan y [[1980au]], er ar radd llawer iawn llai. Pan ddarganfuwyd aur yn ardal Dolgellau yn y 19g, brysiodd llwyth o ymchwilwyr yno. Ar un pryd cyflogwyd mwy na 500 o weithwyr yn y pyllau aur lleol. Pery hyn ar radd llawer iawn llai hyd heddiw ym mhyllau aur [[Gwynfynydd]], un o ffynonellau prin [[aur Cymru]]. Heddiw mae economi Dolgellau yn dibynnu'n bennaf ar dwristiaeth (gweler [[Dolgellau#Atyniadau lleol|isod]], er bod [[amaethyddiaeth]] yn chwarae rhan o hyd; cynhelir [[marchnad ffermwyr]] yng nghanol y dref bob mis. == Yr enw "Dolgellau" == [[Delwedd:Dolgellau3.jpg|bawd|250px|Canol Dolgellau]] Ni wyddys dim yn sicr am darddiad enw 'Dolgellau'. Mae’n debyg y tardd o'r geiriau “dol” a “gelli”, er yr awgrymwyd deilliannau megis “dol cellïau” neu “dol cellau [mynachod]” hefyd; oherwydd hanes yr enw, fodd bynnag, nid yw rhain mor debygol. Ceir yr enghreifftiau cynharaf o enw'r dref mewn cofnodion gwladol Seisnig ac felly maent yn llurguniadau o'r Gymraeg. "Dolkelew" yw’r sillafiad cynharaf a wyddys amdano ([[1253]], Mesuriad Tir Meirionnydd<ref>Ellis, Thomas Peter ''The STORY OF TWO PARISHES DOLGELLEY & LLANELLTYD'' The Welsh Outlook Press Newtown 1928 (fersiwn ar lein http://www.rootsweb.ancestry.com/~wlsmer2/DolgaLLan/dolgelley_church.htm) adalwyd 14 Hydref 2013</ref>, ond gwelir y sillafiad "Dolgethley" ym [[1285]] (mae’r ''thl'' yn sicr yn gais i gynrychioli’r sain Gymraeg ''ll''). Mewn dogfen a luniwyd ar gyfer [[Owain Glyndŵr]], ceir y ffurf "Dolguelli". Wedi hynny tan y 19g, gwelir sillafiadau megis "Dolgelley", "Dolgelly" neu "Dolgelli". Defnyddiodd [[Thomas Pennant]] y ffurf "Dolgelleu" yn ei lyfr ''Tours of Wales'', a dyna’r ffurf a ddefnyddiwyd yng Nghofrestri’r Eglwys ym 1723, ond nid oedd y ffurf hon fyth yn gyfredol iawn. Yng Nghofrestri’r Eglwys ym 1825 defnyddir y ffurf "Dolgellau", a mabwysiadodd [[Robert Vaughan]] o'r [[Hengwrt]] y ffurf hon ym 1836; mae’n bosibl fod y ffurf yn seiliedig ar y rhagdybiaeth mai "Dol Cellau" yw tarddiad yr enw. Hwn yw'r sillafiad safonol heddiw yn [[Cymraeg|y Gymraeg]] a'r [[Saesneg]] fel ei gilydd, ond fe'i dderbyniwyd yn gynharaf yn y naill iaith na'r llall: "Dolgellau" a ysgrifennodd [[Islwyn Ffowc Elis]] ym [[1949]] yng ''[[Cysgod y Cryman|Nghysgod y Cryman]]'', ond parhaodd y sillafiad "Dolgelley" ar arwyddion ffordd tan 1958 pan mabwysiadodd y cyngor lleol y sillafiad "Dolgellau" fel enw safonol y dref. == Cysylltiadau llenyddol == Yn Nolgellau roedd yr [[Llenyddiaeth Gymraeg|awdur Cymraeg]] [[Marion Eames]] yn byw, a ysgrifennodd y nofel ''[[Y Stafell Ddirgel]]'' sy'n seiliedig ar hanes y [[Crynwyr]] a ymfudodd o Ddolgellau i'r Amerig ym 1686. Cadwodd [[Robert Vaughan]] (1592-1667) lyfrgell helaeth yn yr [[Hengwrt]], ger Dolgellau, yn cynnwys trysorau fel [[Llyfr Taliesin]], [[Llyfr Du Caerfyrddin]] a [[Llyfr Gwyn Rhydderch]]. Adnabyddir ei gasgliad wrth yr enw Llawysgrifau Hengwrt. Bu sawl bardd a llenor o bwys yn byw yn yr ardal, gan gynnwys [[Dafydd Ionawr]], [[O. M. Lloyd]], [[Bethan Gwanas]], Morus Cyfanedd ac [[Ioan Bowen Rees]]. Yn y byd cerddorol bu Dolgellau yn gartref i ddiwylliant gwerin Cymru. Roedd gwyl werin yno yn y 1950au a ddilynwyd yn y 70au a'r 80au gan yr Wyl Werin Geltaidd, Dilynwyd honno gan y Sesiwn Fawr yn 1990au hyd heddiw, fel a welir isod. Ond hefyd daeth cerddoriaeth werin o'r dref gyda Cilmeri (grwp), Côr Gwerin y Gader, Defaid a Gwerinos dros gyfnod o ugain mlynedd o'r 1980au ymlaen. Bu sesiynau gwerin mewn tafarndai yn rhan naturiol o fywyd y dref hefyd drwy'r cyfnod hwn gyda sefydlu Tŷ Siamas yn benllanw. == Atyniadau lleol == [[Delwedd:Dolgellau.jpg|bawd|chwith|350px|Dolgellau a [[Mynydd Moel]] ([[Cader Idris]] i'r dde tu hwnt i'r llun)]] Atynna ardal Dolgellau filoedd o dwristiaid bob blwyddyn oherwydd harddwch naturiol yr ardal. Daw rhan helaeth ohonynt er mwyn cerdded, [[heicio]], [[beicio mynydd]], [[marchogi]], [[rafftio]] a [[dringo]], yn enwedig ar lethrau [[Cader Idris]]. Mae anturiaethau awyr agored yn boblogaidd yn yr ardal ac yn denu twristiaid. Lleolir [[Coedwig Dyfi]] i'r de o'r dref sy'n cynnwys sawl llwybr cerdded a llwybr [[beicio mynydd]]. Agorwyd gorsaf trên Dolgellau – yn rhan o’r ''Great Western Railway'' - ym [[1868]]. Caewyd y rheilffordd yn y [[1960au]] gan [[Dr Beeching]]. Heddiw rhed "Llwybr Mawddach", sef llwybr i gerddwyr a beicwyr, ar hyd yr hen reilffordd. Mae atyniadau hanesyddol yn cynnwys gweddillion Abaty Cymer, tua hanner milltir o'r dref. Mae hefyd fynwent Crynwyr yn y dref. Yn [[Dinas Mawddwy|Ninas Mawddwy]], sef pentref ger Dolgellau, mae cae o’r enw Camlan a gysylltir gan rai â'r [[Brenin Arthur]] (gweler [[Camlan]]). == Digwyddiadau diwylliannol == [[Delwedd:Sesiwn Fawr.jpg|bawd|de|260px|Sesiwn Fawr 2005]] Er [[1992]] cynhelir gŵyl cerddoriaeth byd "Sesiwn Fawr" yn Nolgellau. Fe’i chynhaliwyd yn wreiddiol ar strydoedd y dref, ond tyfodd yn rhy fawr i ganol Dolgellau. Er [[2002]] cymer le ar gyrion Dolgellau a chodir tâl am fynediad. Defnyddiwyd yr arian i atynnu perfformwyr megis [[Cerys Matthews]], [[Steve Earle]], [[Mike Peters]], a [[Super Furry Animals]]. Daw torfeydd o dros 5,000 o bobl i Sesiwn Fawr yn flynyddol ac honnir bod yr ŵyl yn un o brif wyliau cerddoriaeth byd Ewrop. Er [[1995]] darlledir yr ŵyl ar [[BBC Radio Cymru]] ac er [[1997]] ar [[S4C]]. Bob haf cynhelir hefyd ''Ŵyl Cefn Gwlad'' yn Nolgellau, sef cymysg o [[Sioe Amaethyddol]] a ffair. Mae mynediad am ddim ond rhoddir yr arian a godir yn y gwahanol stondinau i achosion elusengar. Ym [[1949]] cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Nolgellau ac yn fwy ddiweddar ym [[1994]] Eisteddfod yr [[Urdd Gobaith Cymru|Urdd]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dolgellau (pob oed) (2,688)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dolgellau) (1,694)'''|red|64.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dolgellau) (1793)'''|green|66.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dolgellau) (539)'''|blue|42.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Ddolgellau== {{Div col}} *[[Idris ap Gwyddno]], brenin [[Meirionnydd (cantref)|Teyrnas Meirionnydd]] (bu farw tua 636). Y dyn go iawn tu ôl i chwedl [[Idris Gawr]], o bosib. *[[Lewys ab Owain|Y Barwn Lewys ab Owain]] (bu f 1555) Is-Siamberlen Gogledd Cymru, Barwn y Dysorlys ac erlidiwr [[Gwylliaid Cochion Mawddwy]] *[[John Ellis (archddiacon Meirionnydd)|John Elis]] (1598–1665). Rheithor Dolgellau a noddwr Ysgol Ramadeg y dref *[[Rowland Ellis]] (1650–1731) [[Crynwr]] ac un o sylfaenwyr parth Gymreig [[Pennsylvania]] *[[Henry Owen]] (1716–1795) , clerigwr, meddyg, ac ysgolhaig *[[David Elis]] (1736–1795), ysgolhaig *[[David Richards (Dafydd Ionawr)|Dafydd Ionawr]] (1751–1827) Bardd *[[Hugh Reveley]] (1772–1851) tirfeddiannwr ystâd Bryn y Gwin *Parch [[Hugh Pugh, Brithdir]], (1779–1809) Gweinidog cyntaf Annibynwyr Dolgellau *Parch [[Cadwaladr Jones, Yr Hen Olygydd]], Ail weinidog Annibynwyr, Dolgellau a golygydd [[Y Dysgedydd]] *[[Thomas Richards (Tasmania)|Thomas Richards]] (1800–1877) Meddyg, newyddiadurwr a llenor yn [[Hobart]], [[Tasmania]] * [[John Jones (Idrisyn)]] (1804-1877) Argraffydd ac awdur * Parch [[Roger Edwards]] (1811–1886) awdur *[[Eliezer Pugh]] (1814–1903), dyngarwr *[[Robert Oliver Rees]], (1818–1881) [[fferyllydd]], llyfrwerthwr, [[cyhoeddwr]] a [[Awdur|llenor]] Cymreig. *Parch [[Evan Jones (Ieuan Gwynedd)]] (1820–1854) Bardd, awdur ysgrifau a newyddiadurwr * Parch [[Robert Owen (diwinydd)|Robert Owen]] (1820-1902) Offeiriad, ac awdur Uchel Eglwysig *[[Thomas Jones (Gogrynwr)]] (1822–1854), Cerddor a meddyg *[[John Jones (Idris Fychan)]] (1825–1887), telynor a llenor, cyfaill i [[John Ceiriog Hughes|Geiriog]] * Y Gwir Barchedig [[John Pryce]] (1828-1903) Offeiriad Anglicanaidd ac awdur; deon Bangor. *[[Edward Jones (meddyg Dolgellau)|Edward Jones]] (1834–1900)- meddyg ac arweinydd llywodraeth leol <ref>{{Cite web|title=JONES, EDWARD (1834-1900), meddyg ac arweinydd llywodraeth leol {{!}} Y Bywgraffiadur Cymreig|url=https://bywgraffiadur.cymru/article/c8-JONE-EDW-1834|website=bywgraffiadur.cymru|access-date=2020-03-19}}</ref> *[[William Edwards Davies]] (1851-1927) hanesydd ac eisteddfodwr *[[Evan William Evans (cyhoeddwr)|Evan William Evans]] (1860-1925) cyhoeddwr ac argraffydd * [[Peter Price]] (1864-1940), gweinidog yr Annibynwyr * [[Owen John Owen]] ('John Owen y Fenni'; 1867-1960), argraffydd a chyhoeddwr, arweinydd corawl ac arweinydd eisteddfodol<ref>[https://bywgraffiadur.cymru/article/c4-OWEN-JOH-1867 OWEN, OWEN JOHN (' John Owen y Fenni '; 1867 - 1960), argraffydd a chyhoeddwr, arweinydd corawl ac arweinydd eisteddfodol. Y Bywgraffiadur Cymreig.] Adferwyd 12 Medi 2023</ref> *[[Henry Lloyd (ap Hefin)]] (1870–1946) awdur yr emyn ''I bob un sydd ffyddlon'' * Syr [[Cadwaladr Bryner Jones]] (1872-1954) athro amaethyddiaeth<ref>[https://bywgraffiadur.cymru/article/c4-JONE-BRY-1872 JONES, Syr CADWALADR BRYNER (1872 - 1954), gŵr amlwg yn hanes addysg amaethyddol Cymru a gwas sifil o fri. Y Bywgraffiadur Cymreig.] Adferwyd 12 Medi 2023</ref> * [[Thomas Peter Ellis]] (1873 - 1936) barnwr yn yr India awdur ''The Story of Two Parishes (Dolgelley and Llanelltyd)''<ref>[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-ELLI-PET-1873 ELLIS, THOMAS PETER (1873 - 1936), barnwr I.C.S. (h.y. gwasanaeth gwladol yr India), awdurdod ar gyfreithiau arferiadol y Punjab a chyfreithiau Cymru yn y Canol Oesoedd. Y Bywgraffiadur Cymreig.] Adferwyd 12 Medi 2023</ref> *Parch [[O. M. Lloyd]] (1910–1980) Bardd a gweinidog capel y Tabernacl 1955-1978 *[[Dilys Elwyn Edwards]] (1918-2012) cyfansoddwraig *[[Ioan Bowen Rees]] (1929–1999) Prifweithredwr cyntaf [[Cyngor Sir Gwynedd]] *[[Beryl Williams]] (1937–2004) actor *[[John Elwyn Jones]] (1921–2008) awdur ''Pum Cynnig I Gymro'' *[[Bethan Gwanas]] (g. 1962), awdur *[[Iwan "Iwcs" Roberts]] (g. 1967), actor, canwr a thelynegwr *[[Martin Phillips]] Chwaraewr Dartiau {{Div col end}} == [[Gefeilldref]] == Gefeilliwyd Dolgellau â [[Gwenrann]] yn [[Llydaw]] (Gwenrann yw'r enw [[Llydaweg]]: ''Guérande'' yw'r enw [[Ffrangeg]]). ==Oriel== <gallery> Delwedd:Dolgellau, Merionethshire.jpeg|Pont dros Afon Wnion yn Nolgellau, 1830 gan yr artist Henry G Gastineau, 1791-1876 a'r ysgythrwr Samuel Lacey, 1818-1857 Delwedd:Dolgelle.jpeg|'Dolgelle' 1806 gan William Marshall Craig, bl. 1788-1828 Delwedd:Dolgelly, Merionethshire.jpeg|Dynes yn bwydo'r ieir o flaen tŷ fferm mawr yn Nolgellau, 1815 gan Cornelius Varley, 1781-1873 a'r ysgythrwr Francis Stevens Delwedd:Dolgelley and Cader Idris.jpeg|'Dolgelley and Cader Idris' tua 1840 gan George Pickering, tua 1794-1857 a'r maenargraffydd George Hawkins, 1819-1852 Delwedd:Dolgelly, north Wales.jpeg|'Dolgelly, north Wales' 1835? Old Pandy Mill, Dolgellau.jpg|Odyn y Pandy (Erasmus Walter Ellis tua 1890. Casgliad [[LlGC]]) Pandy Mill, Dolgelly.jpg|Odyn y Pandy (William Henry Mander 1880au. Casgliad [[LlGC]]) Dolgelley in 1837.jpg|''Dolgelley in 1837'' gan William Hughes. (Casgliad [[LlGC]]) File:Darllenfa Rydd Dolgellau.jpg|Darllenfa Rydd Dolgellau (2023) File:Sesiwn Fawr Dolgellau (2022).jpg|[[Sesiwn Fawr Dolgellau]] (2022) Celtic Folk Festival held in Dolgellau, July 1958 (1475902).jpg|Gŵyl Werin Geltaidd 1958 National Eisteddfod of Wales 1949, Dolgellau (1583658).jpg|Eisteddfod Genedlaethol 1948 Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Dolgellau 1960 (1453212).jpg|Eisteddfod yr Urdd 1960 Delwedd:Ysbyty Dolgellau a Bermo 02.jpg|[[Ysbyty Dolgellau ac Abermaw|Ysbyty Dolgellau]] Delwedd:Gollwng clychau o dwr Eglwys y Santes Fair Dolgellau i'r llawr cyn eu hanfon i'w hatgyweirio (1495486).jpg|Clychau'r Eglwys, wedi eu tynu o'r tŵr er mwyn eu hatgyweirio (1963) </gallery> == Llyfrau hanes lleol == * ''Dolgellau. 4,'' Tai Tafarnau a Gwestai = Inns,Taverns & Hotels, Tomos, Merfyn Wyn; Nereus, 2023., ISBN 9780995655669 * ''Tydi'r sgwâr ddim digon mawr: hynt a helynt y Sesiwn Fawr 1992-2022;'' Myfyr, Ywain, Gwasg Carreg Gwalch, 2022, ISBN 9781845278687 * ''Dolgellau. 3,'' Diwydiant a Masnach = Industry & Commerce, Tomos, Merfyn Wyn; Nereus, 2018., ISBN 9780995655638 * ''Dolgellau a'r Rhyfel Mawr'', Sheppard, Dafydd. T., 2014. Bywgraffiadau y rhai a gollwyd yn y Rhyfel Byd Cyntaf * ''Dolgellau and The Great War'', Sheppard, Dafydd. T., 2014. (Fersiwn Saesneg o'r uchod) * ''Dolgellau 2'': Tomos, Merfyn Wyn. (Hen luniau) Gwasanaeth Archifau Gwynedd, 2013, ISBN 9780956322968, * ''Dolgellau'' Tomos, Merfyn Wyn. (Hen luniau) : Nereus 2011, ISBN 9780956322920 * ''Dolgellau names and stories : searching for the lives behind the names : rectors of Dolgellau from medieval times''.; 2010, Cyhoeddiad gan yr awdur * ''Dolgellau,'' Gwasanaeth Archifau Gwynedd, 1976 (Hen luniau o'r archifdy) * ''The story of two parishes: Dolgelley and Llanelltyd.'' Ellis, Thomas Peter: Trallwng: Welsh Outlook Press, 1928.<ref>{{Cite web|title=Dolgelley & Llanelltyd Contents|url=https://sites.rootsweb.com/~wlsmer2/DolgaLLan/index.htm|website=sites.rootsweb.com|access-date=2024-10-04}}</ref> * ''Diwrnod yn Nolgellau''; Williams, Robert Thomas, (Trebor Môn). Caernarfon : W. Gwenlyn Evans, 1904.<ref>[[s:Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau]] ar Wicidestun</ref> * ''Hanes Dolgellau a'r cymydogaethau, yngyda hynafiaethau gorllewin Meirionydd'', John Jones (Idris Fychan). Treffynnon : P. M. Evans, 1872. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://www.sesiwnfawr.co.uk/ Sesiwn Fawr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170813185224/http://www.sesiwnfawr.co.uk/ |date=2017-08-13 }} * [http://www.dolgellau.net/ Dolgellau.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125175059/http://www.dolgellau.net/ |date=2021-01-25 }} * [http://freepages.history.rootsweb.ancestry.com/~alwyn/ Hanes Dolgellau] {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Dolgellau| ]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] rlwv3x5kdggbcacqmguvfxv24wlirxl 0 2528 14890752 14878024 2026-05-08T09:55:23Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890752 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Tref hanesyddol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Harlech'''. Mae'n enwog am ei [[Castell Harlech|chastell]] a gysylltir â chwedl ''[[Branwen ferch Llŷr]]'' ym [[Pedair Cainc y Mabinogi|Mhedair Cainc y Mabinogi]]. Saif ardal yn [[Ardudwy]] uwchben [[Morfa Harlech]] yn wynebu ar [[Bae Tremadog|Fae Tremadog]]. Y tu cefn i'r dref cyfyd y bryniau i gopaon y [[Rhinogau]]. Yn y gorffennol bu'n ganolfan sirol [[Sir Feirionnydd]]. Rhed yr [[A496]] trwy'r dref, sy'n gyrchfan poblogaidd gan ymwelwyr yn yr haf. ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Castell Harlech]] * Cerflun "Y Ddau Frenin" gan [[Ivor Roberts-Jones]] * [[Coleg Harlech]] * [[Gwesty Dewi Sant]] * [[Theatr Harlech]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Harlech (pob oed) (1,447)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Harlech) (726)'''|red|51.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Harlech) (705)'''|green|48.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Harlech) (305)'''|blue|45.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Ellis Wynne]] (1671-1734), llenor crefyddol a chyfieithydd *[[David Gwilym Morris Roberts]] (g. 1925), peiriannydd *[[Gwyn Headley]] (g. 1946), dyn busnes *[[Alvin Langdon Coburn]] (1882-1966), arloeswr ffotograffiaeth ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> HarlechLB02.JPG HarlechLB04.JPG </gallery> == Gweler hefyd == * [[Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Harlech| ]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] tn9eanrvlwy1jmyicfvua2bpo2by3i7 0 2530 14890790 14878944 2026-05-08T10:02:42Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890790 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Porthmadog'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Port'''<ref name="name">[https://archive.today/20130113232454/www.bbc.co.uk/wales/whatsinaname/sites/placenames/pages/porthmadog.shtml British Broadcasting Corporation : ''What's in a Name : Porthmadog'']</ref> ar lafar. Fe'i lleolir ar [[aber]] [[Afon Glaslyn]] yn [[Eifionydd]]. Saif oddeutu 7 [[cilometr|km]] o [[Cricieth|Gricieth]]. Mae dros 65% o'r boblogaeth yn siarad Cymraeg. Cyn adleoli 1972 arferai fod yn [[Sir Gaernarfon]]. Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 4,187. == Hanes == === Hanes diweddar === [[Delwedd:YCob01LB.jpg|chwith|bawd|260px|Y Cob]] Datblygodd Porthmadog ar ôl i [[William Alexander Madocks|W. A. Madocks]], [[Aelod Seneddol]] dros [[Boston, Swydd Lincoln|Boston]], [[Swydd Lincoln]], yn [[Lloegr]], adeiladu'r morglawdd a elwir [[Y Cob, Porthmadog|y Cob]] er mwyn adennill tir [[amaeth]]yddol o'r [[Traeth Mawr]], a orchuddid gan y môr yn yr hen ddyddiau pan fyddai'r llanw i mewn. Datblygodd Porthmadog yn borthladd pwysig i allforio llechi o'r chwareli ym [[Blaenau Ffestiniog|Mlaenau Ffestiniog]], ac fe adeiladwyd y rheilffordd fyd-enwog, [[Rheilffordd Ffestiniog]] i gario'r llechi o Ffestiniog i Borthmadog. Am ddegawdau, bu Porthmadog yn bwysig iawn yn niwydiant llechi'r byd, ond gyda'r dirywiad yn y [[Diwydiant llechi Cymru|diwydiant llechi]] collodd y porthladd ei bwysigrwydd. Roedd adeiladu llongau yn ddiwydiant pwysig yn y dref hefyd. Efallai mai'r mwyaf enwog o longau Porthmadog oedd y [[sgwner]]i tri mast a adeiladwyd rhwng 1891 a 1913. Adnabyddid y rhain fel y ''Western Ocean Yachts'', a dywedir eu bod ymysg y llongau hwylio prydferthaf a adeiladwyd erioed. Yn 1913 lansiwyd y ''Gestiana'', y llong olaf i'w hadeiladu yma. === Olion hynafol === Ceir [[clwstwr cytiau caeëdig Parc y Borth|clwstwr cytiau caeedig Parc y Borth]] gerllaw, sy'n dyddio yn ôl i [[Oes yr Efydd]]. == Y dref heddiw == [[Delwedd:Porthmadog05LB.jpg|bawd|260px|Taliesin yn croesi Pont Britannia]] Bellach, tref dwristaidd yw hi. Fe'i gelwir yn aml yn "Fynedfa i Eryri" oherwydd ei safle daearyddol. Mae Rheilffordd Ffestiniog, a ddefnyddir ddyddiau hyn i gario ymwelwyr o Borthmadog i Flaenau Ffestiniog, a Rheilffordd Eryri, sy'n mynd i [[Caernarfon|Gaernarfon]], yn boblogaidd iawn. Mae [[C.P.D. Porthmadog|Clwb Pêl Droed Porthmadog]] yn chwarae yng [[Cynghrair Undebol|Nghynghrair Undebol Huws Gray]]. == Enwogion == * [[William Alexander Madocks]] (1773–1828) sylfaenydd y porthladd ac ysbrydoliaeth ei henw * [[Edward Breese]] (1835-1881), hynafiaethydd * [[Eliseus Williams (Eifion Wyn)]] (1867–1926), bardd; cafodd ei eni ym Mhorthmadog * [[Charles Edward Breese]] (1867–1932), hynafiaethydd ac Aelod Seneddol * [[Robert Lloyd Jones]] (1878-1959), nofelwr, awdur llyfrau plant a dramodydd == Eisteddfod Genedlaethol == Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] ym Mhorthmadog ym [[1987]]. Am wybodaeth bellach gweler: * [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Madog 1987]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Porthmadog (pob oed) (4,185)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Porthmadog) (2,827)'''|red|69.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Porthmadog) (2856)'''|green|68.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Porthmadog) (831)'''|blue|42.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Atyniadau eraill == Mae'r pentref Eidalaidd [[Portmeirion]] ger Porthmadog. <gallery> BorthyGestLB02.JPG|Pentref bychan Borth-y-Gest North & South Wales Bank, Porthmadog NLW3363559.jpg|Canol y dre, tua 1885 PorthmadogLB17.JPG|Port yn y nos Porthmadog 01LB.JPG|Noswaith yn harbwr Porthmadog Porthmadog 02LB.JPG|Tai newydd ar y cei Porthmadog.jpg|Porthmadog Porthmadog High Street 2.jpg|Stryd Fawr Porthmadog Porthmadog04LB.jpg|Gorsaf reilffordd Harbwr Porthmadog Porthmadog06LB.jpg|y Harbwr </gallery> == Llefydd o addoliad (1913) == <gallery> Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion (Eglwys Sant Ioan).jpg|Eglwys Anglicanaidd Sant Ioan Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion (Y Capel Seisnig M.C.).jpg|Presbyteriaid Saesneg Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion (page 91 crop).jpg|Y Tabernacl (M.C.) Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion (Y Garth, MC).jpg|Y Garth (M.C.) Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion (Seion, B).jpg|Seion (B) Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion (Ebenezer, W).jpg|Ebeneser (E.F.) Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion (Capel Coffadwriaethol Emrys, A).jpg|Capel Coffa Emrys (A) Salem (A) Porthmadog.jpg|Salem (A) </gallery> == Gweler hefyd == * [[C.P.D. Porthmadog|Clwb Pêl-Droed Porthmadog]] * [[Rheilffordd Ffestiniog]] * [[Rheilffordd Eryri]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Porthmadog| ]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 8yybz1he2vs4rrjdmlp0tcwvkdavdh4 0 2531 14890791 14878965 2026-05-08T10:02:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890791 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Tref hynafol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Pwllheli'''. Saif ar arfordir deheuol [[Llŷn]]. Mae'r tref yn dyddio'n ôl i'r canol oesoedd. Bu'r [[porthladd]] yn bwysig i'r dref ar hyd y canrifoedd. Roedd yno ddiwydiant adeiladu llongau llewyrchus yn y 19g. Tyfodd i fod yn dref marchnad i Lŷn gyfan, fel y tystia'r safle a adwaenir fel 'Y Maes' lle y cynhelid y ffeiriau, a 'Stryd Moch'. Mae Caerdydd 178.4 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Pwllheli ac mae [[Llundain]] yn 331.8&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sy'n 41.1&nbsp;km i ffwrdd. Mae Pwllheli yn un o gadarnleoedd y Gymraeg, gyda tua 80% o'r boblogaeth yn medru'r iaith. Yn yr oedrannau 10-14 mae'r canran uchaf o bobol sydd yn gwybod yr iaith, sef 94%. [[Delwedd:Pwllheli town plan 4669577.jpg|bawd|dim|280px|Hen fap (1834) o Bwllheli)]] [[Delwedd:A day out in Pwllheli (11869787454).jpg|bawd|dim|280px|Y Maes; 1958; llun gan Geoff Charles]] ==Trafnidiaeth== Mae'r prif ffyrdd [[A497]] a'r [[A499]] yn rhedeg trwy'r dref. Mae'r A497 yn rhedeg yn orllewinol o [[Porthmadog|Borthmadog]] i Bwllheli ac yna i'r gogledd at [[Nefyn]], tra bod yr A499 yn brif ffordd Benrhyn Llŷn. Terfynfa'r [[Rheilffordd y Cambrian|Rheilffordd Arfordir Cambria]] yw [[Gorsaf reilffordd Pwllheli]], sydd yn rhedeg i [[Machynlleth|Fachynlleth]] gyda gwasanaethau yn parhau i [[Amwythig]] a [[Birmingham]]. Mae'r orsaf yn cael ei weithredu a'i weini gan [[Trafnidiaeth Cymru (cwmni gweithredu trenau)|Trafnidiaeth Cymru]]. Daeth y rheilffordd i Bwllheli yn 1867 gan ei chysylltu ag [[Aberystwyth]] a [[Caernarfon|Chaernarfon]]. Ger Pwllheli, ym mhlwyf [[Penrhos]], mae [[Penyberth]], safle'r ysgol fomio a losgwyd mewn protest yn erbyn militariaeth gan [[Saunders Lewis]], [[D. J. Williams]] a [[Lewis Valentine]] yn [[1936]]. Ceir hefyd safle [[tacsi]]s wedi'i leoli tu allan i'r fynedfa i'r orsaf reilffordd. Mae gwasanaethau bws yn y dref yn cael eu gweithredu gan Fysiau Caelloi a Nefyn Coaches a gwasanaethu'r rhan fwyaf o'r dref yn ogystal â gweddill yr ardal ehangach Penrhyn Llŷn. Mae Clynnog & Trefor yn rhedeg gwasanaethau i [[Caernarfon|Gaernarfon]] lle gall cysylltiadau gael eu gwneud i Fangor a'r ardal ehangach [[Gogledd Cymru]]. Mae gorsaf fysiau Pwllheli wedi ei leoli yng nghanol y dref, yn Y Maes. ==Chwaraeon== Mae tref Pwllheli yn gartref i dîm [[pêl-droed]] [[C.P.D. Pwllheli]] a thîm [[rygbi'r undeb]], [[Clwb Rygbi Pwllheli]]. ==Olion hynafol== Ceir [[clwstwr cytiau|Clwstwr cytiau caeedig Clogwyn Bach]] gerllaw, sy'n dyddio yn ôl i [[Oes yr Efydd]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Pwllheli (pob oed) (4,076)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Pwllheli) (3,092)'''|red|78.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Pwllheli) (3161)'''|green|77.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Pwllheli) (750)'''|blue|39.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] ym Mhwllheli ym [[1925]] a [[1955]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1925]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1955]] ==Enwogion== *[[Albert Evans-Jones|Albert 'Cynan' Evans-Jones]], bardd a dramodydd *[[Owain Owain]], llenor a gwyddonydd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * [http://www.owainowain.net/yllenor/yrysgrif/ysgrifaucynnar/ysgrifaucynnar.htm#STRYD_FAWR_TRY_HIGH_STREET! Enwau strydoedd Pwllheli] ar wefan Owain Owain. {{Trefi_Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Pwllheli| ]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 1hd6o2av9ubzf125nixvt615wunu6ea 0 2532 14890803 14268353 2026-05-08T10:04:19Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890803 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} :''Mae hon yn erthygl am y dref ym Meirionnydd. Am y pentref yn sir Conwy gweler [[Tywyn (Conwy)]]. Gweler hefyd [[Tywyn]] (gwahaniaethu).'' Tref fechan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Tywyn'''. Saif ym [[Meirionnydd]] ar lan [[Bae Ceredigion]]. Mae'r [[traeth]] a'r promenâd yn atyniadau poblogaidd. I'r gogledd y mae aber [[Afon Dysynni]], ac i'r gogledd-ddwyrain y mae tir amaethyddol bras [[Dyffryn Dysynni]] a phentref [[Bryn-crug]]. I'r dwyrain ceir bryniau Craig y Barcud a Chraig Fach Goch. I'r de y mae Morfa Penllyn ac [[Afon Dyffryn Gwyn]]. == Safle'r dref == Sefydlwyd Tywyn ar ochr ogleddol penrhyn o dir rhwng corstiroedd aber afon Dyffryn Gwyn, i'r de, a chorstiroedd aber afon Dysynni i'r gogledd. Yn yr [[Yr Oesoedd Canol|Oesoedd Canol]] roedd modd hwylio cryn bellter i fyny afon Dysynni,<ref name=":0">Smith, G. 2004, ''Tywyn Coastal Protection Scheme, Archiological Asessment,'' Ymddiriedolaeth Archeolegol Gwynedd</ref> ond mae hynt yr afon wedi newid cymaint fel ei bod yn anodd gwybod ble'r oedd ei phrif wely yn yr Oesoedd Canol cynnar.<ref>Kidson, C. 2009, mewn sgwrs</ref> Mae Glanymorfa Mawr a Bach ger [[Llanegryn]] a Glanymorfa ar ochr ddeheuol afon Dysynni yn rhoi rhyw syniad o ba mor bell yr oedd y llanw yn cyrraedd. Cyn dechrau'r gwaith o sychu'r corsydd yn y 18g, gan greu camlas i Afon Fathew, roedd [[Ynysymaengwyn]] yn ynys pan fyddai llanw uchel iawn.<ref name=":1">Anad, 1886, The history of Ystumanner, Copy of a paper read at a meeting of the Towyn Debating Society, Archifdy Meirionnydd, cyf. Z/M/4475</ref> Roedd modd dod â chychod bychain i'r lan nid nepell o'r eglwys tan 1809.<ref name=":1" /> Mae mapiau o'r 200 mlynedd diwethaf yn dangos symudiad graddol aber Dysynni i'r gogledd,<ref name=":0" /> gyda'r map O.S. cyntaf o 1837 yn dangos bod aber yr afon yn llawer mwy eang nag ydyw heddiw a gwely nant llydan yn cysylltu llyn yr aber â'r dref.<ref name=":0" /> Tan y 19eg ganrif yr oedd ardal gorsiog arall i'r de o'r dref ac Afon Dyffryn Gwyn yn troelli trwyddi a thrwy lyn o'r enw Llyn y Borth a roddodd ei enw i fferm Penllyn. Draeniwyd y llyn rhwng 1862 a 1864.<ref name=":1" /> Efallai y dewiswyd safle Tywyn yn rhannol oherwydd y buasai'n gymharol hawdd ei amddiffyn; gyda'r môr i'r gorllewin ac aberoedd a chorstir i'r de a'r gogledd <ref name=":0" /> a'r penrhyn yn rhoi cysgod rhag gwyntoedd o'r de-orllewin. == Yr enw == Ystyr y gair ''tywyn'' yw 'traeth, glân môr, twyn tywod'<ref>{{Cite book |last1=Owen |first1=Hywel Wyn |url=https://www.worldcat.org/oclc/191731809 |title=Dictionary of the Place-Names of Wales |last2=Morgan |first2=Richard |publisher=Gomer |year=2007 |isbn=978-1-84323-901-7 |location=Llandysul |pages=483 |oclc=191731809}}</ref> ac mae twyni tywod eang i'w cael i'r de ac i'r gogledd o'r dref. Digwydd yr elfen ''tywyn'' mewn nifer o enwau lleoedd eraill, gan gynnwys [[Tywyn (Conwy)|Tywyn]] (neu Towyn) ger [[Abergele]]. Yn [[Cymraeg|Gymraeg]], yr ynganiad yw {{IPA-cy|ˈtəʊ.ᵻn|}} neu {{IPA-cy|ˈtᴐʊ.ᵻn|}}. Yr ynganiad Saesneg arferol hyd heddiw yw {{IPAc-en|ˈ|t|aʊ|.|ɪ|n}}. Cyn y 1960au, ''Towyn'' oedd y sillafiad arferol yn Saesneg ac yn aml iawn yn y Gymraeg hefyd. Ond pan safonwyd [[orgraff]] y Gymraeg yn gynnar yn yr [[Ugeinfed Ganrif yng Nghymru|ugeinfed ganrif]], daeth y sillafiad ''Tywyn'' yn fwyfwy cyffredin. Yn 1967, pleidleisiodd aelodau Cyngor Dinesig Towyn o blaid gofyn i [[Cyngor Sir Feirionnydd|Gyngor Sir Feirionnydd]] alw'r dref yn swyddogol wrth yr enw ''Tywyn''. Ym mis Gorffennaf 1967 fe dderbyniwyd hynny gan y Cyngor Sir. Ond aeth gwrthynebwyr i'r newid ati i arwain ymgyrch gan drefnu refferendwm answyddogol ar 25 Mai 1968.<ref>{{Cite web|date=17 Mai 2016|title=Towyn neu Tywyn? 1968|url=https://www.youtube.com/watch?v=MaF0O-0jOTQ|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20230524102915/https://www.youtube.com/watch?v=MaF0O-0jOTQ|archive-date=2023-05-24|website=YouTube|access-date=2024-09-07}}</ref> Ni bu unrhyw ymwneud â'r refferendwm hwn ar ran y Cyngor Dinesig nac unrhyw gorff swyddogol arall. Yn hytrach, fe'i trefnwyd a'i ariannu gan rai masnachwyr a gwrthwynebwyr i'r ffurf ''Tywyn''.<ref>{{Cite news|date=17 Mai 1968|title=Plebiscite is next step in name battle|work=Liverpool Daily Post (Welsh Edition)|pages=4}}</ref> Yn y refferendwm roedd modd dewis rhwng ''Tywyn'' a ''Towyn'' – cafwyd mwyafrif sylweddol o blaid ''Towyn''.<ref>{{Cite news|date=13 Awst 1968|title=Tywyn or Towyn – calls for a new referendum|work=Liverpool Daily Post (Welsh Edition)|pages=4}}</ref> O ganlyniad aeth Cyngor Dinesig Tywyn (fel yr oedd bellach) yn ôl at y Cyngor Sir i ofyn am ailystyried y penderfyniad. Ond ym Mehefin 1969, gwrthododd y Cyngor Sir y cais hwn ac felly cadwyd at y ffurf ''Tywyn''.<ref>{{Cite news|date=8 Mai 1969|title=Y..o..y – the name is to stay Tywyn|work=Liverpool Daily Post (Welsh Edition)|pages=4}}</ref> [[Delwedd:Traeth Tywyn (beach), Meirionnydd, Gwynedd Hydref 2024 05.jpg|bawd|Glan y môr, Tywyn, gan edrych i gyfeiriad y de (tuag at [[Aberdyfi]])]] Yn 1974, ysgrifennodd [[Melville Richards]], athro'r Gymraeg yng [[Prifysgol Bangor|Ngholeg Prifysgol Cymru Bangor]]: 'Mae'r holl ymrafael ynglŷn â sillebu'r enw wedi codi am fod cryn ansicrwydd ac amrywio yn Gymraeg gynt rhwng y seiniau ''ow'' ac ''yw''. Ond yn ddiddadl, ''Tywyn'' yw'r ffurf gywir'.<ref>{{Cite book |last=Richards |first=Melville |title=Atlas Meirionnydd |publisher=Gwasg y Sir |year=1974 |editor-last=Bowen |editor-first=Geraint |location=Y Bala |pages=207 |language=cy |chapter=Enwau Lleoedd}}</ref> Mae'r sillafiad ''Tywyn'' yn cynrychioli'r ynganiad Cymraeg yn well na ''Towyn''.<ref>{{Cite book |last=Wmffre |first=Iwan |url=https://www.worldcat.org/oclc/52877170 |title=Language and place-names in Wales: the evidence of toponymy in Cardiganshire |publisher=University of Wales Press |year=2003 |isbn=0-7083-1796-0 |location=Cardiff |pages=334–5 |oclc=52877170}}</ref> Bellach, ystyrir ''Towyn'' yn ffurf Seisnigedig ond fe'i ceir o hyd mewn ambell gyd-destun.<ref>Er enghraifft, yn enw cangen 'Towyn and Aberdovey' o'r Royal Air Forces Association.</ref> Yn y [[cyfnod Fictoraidd]] a hyd at ganol yr 20g ceir enghreifftiau o'r ffurf ''Towyn-on-Sea''. Hyd at oddeutu canol yr 20g, cyfeirid yn achlysurol at y dref fel ''Y Tywyn'', ond nid arferir y ffurf honno bellach. Clywir y ffurf ''Tywyn Meirionnydd'' yn gyffredin hyd heddiw. == Hanes == === Dechreuadau === ==== Ffoaduriaid ==== Ffoaduriad o [[Armorica]] ([[Llydaw|Lydaw]] heddiw) a ymsefydlodd yn Nhywyn gyntaf. Roeddent yn ddisgynyddion i lwythau o Frycheiniog a Henffordd a gadwodd Gristnogaeth yn fyw yn ne-ddwyrain Cymru ar ôl i'r Rhufeiniaid adael yn 383.<ref name=":2">Davies, J. 1990, Hanes Cymru, Penguin </ref> Pan ddychwelodd [[Elen]], gweddw [[Macsen Wledig]] i Gymru yn 388 daeth â syniadau [[Martin o Tours]] gyda hi. Datblygodd [[Cristnogaeth Geltaidd]] trwy addasu Cristnogaeth trwy de a de-orllewin Cymru, fel arfer trwy briodasau rhwng teuluoedd penaethiaid. Ymledasant i Gernyw ac wedyn i Lydaw lle'r oedd y llwythau yn perthyn i rai de Cymru a'r ieithoedd yn debyg i'w gilydd. Bu rhaid iddynt ffoi o Lydaw am dri rheswm. Cafodd rhannau o Lydaw eu goresgyn gan Ffrancod tua'r flwyddyn 537.<ref>Ashe, G. 1968, The Quest for Arthur's Britain, Paladin</ref> Cipiodd Hoel, un o feibion Emyr [[Llydaw]], rym ar ôl ei farwolaeth, gan orfodi nifer o'i dylwyth i ffoi.<ref name=":3">Brereton, T.D.2000, The Book of Welsh Saints, Glyndwr publishing</ref> Dihangodd rhai oddi wrth y pla melyn a ymledodd ar draws Ewrop o 541 i 549.<ref name=":2" /> ==== Lloches ==== Daeth nifer o'r ffoduriaid i chwilio am loches yng Ngwynedd. Roedd Gwynedd o dan reolaeth [[Maelgwn Gwynedd]] a'i feibion. Roedd ambell un o'r tylwyth wedi mabwysiadu Cristnogaeth ond nid y llwyth cyfan fel yn ne Cymru. Rhoddodd Maelgwn a'i feibion ganiatâd i'r ffoaduriaid ymgartrefu ar yr amod y buasent yn canolbwyntio ar fywyd ysbrydol a pheidio ag ymyrryd yn rheolaeth Gwynedd. Glaniodd [[Cadfan]], mab Eneas Lydaweg a Gwen Teirbron yn 516 <ref name=":4">Gover, M. 2015, Cadfan's Church, Matador</ref> yn ôl rhai ffynonellau; ond gan y bu Cadfan yn ŵyr i Emyr Llydaw c.460- c.546 <ref name=":3" /> mae'r dyddiad hwn yn ymddangos yn rhy gynnar. Mae'r dystiolaeth uchod yn awgrymu dyddiad tua phedwardegau'r 6g er bod rhai yn awgrymu dyddiad mor hwyr â 576.<ref name=":7">Beverley-Smith, J a Ll, gol. History of Meirioneth,Vol 2 The Middle Ages, Gwasg Prifysgol Cymru</ref> Yn ôl Llyfr Llandaf, hwylio i Dywyn o Armorica, sef Llydaw, a wnaeth Cadfan a deuddeg arall. Mae deuddeg yn rhif sumbolaidd ac mae gwahanol restrau o'i gyd-deithwyr yn cynnwys tua 25 o enwau, a'r rhain yn uchelwyr yn unig.<ref name=":3" /> Mae'n debyg fod mwy nag un fintai wedi cyraedd. Buasent wedi cysylltu ag eraill o'u tylwyth gan defnyddio'r môr fel eu prif ffordd o deithio.<ref>Bowen, E.G.1969, Saints, Seaways and Settlements, Uni. of Wales </ref> Ymsefydlasant yn gyntaf ar arfordir [[Meirionnydd]] gan ehangu i'r dwyrain dros gyfnod. ==== Sefydlu llan ==== [[Delwedd:Offeiriad, eglwys Cadfan.jpg|bawd|chwith|Cofeb i offeiriad di-enw yn eglwys Cadfan]] Buasai Cadfan a'i gyd-deithwyr wedi dilyn trefn arferol Cristnogion Celtaidd de Cymru gan sefydlu ''[[llan]]'' neu gymuned Gristnogol ar gyfer menywod a dynion gydag eglwys fechan yn ei chanol.<ref name=":5">Bowen, E.G. 1954, The Settlement of the Celtic Saints in Wales, Uni. of Wales</ref> (Ystyr gwreiddiol y gair ''llan'' oedd darn o dir wedi ei gau neu safle agored yng nghanol coed.<ref>Fraser, D. 1966, Y Goresgynwyr, Gwasg Prifysgol Cymru</ref>) Adeiladwyd eglwys o bren yn gyntaf. Buasai'r llan yn weddol agos at drigolion lleol, ond heb gymryd drosodd eu pentrefi neu eu caeau. Nid oes unrhyw olion o'r safle hwn ond mae'n rhesymol i dybio ei fod o dan hen rannau o Dywyn sy'n cynnwys safle yr eglwys. Ni wyddom pa mor gyflym y llwyddodd [[Cadfan]] i ddenu pobl leol at Gristnogaeth ac i ymuno â'r gymuned ond yn dilyn arferiad de Cymru pan dyfodd y llan yn rhy fawr, neu pan oedd plant penaethiaid yn dymuno sefydlu eu tiriogaeth eu hunain, buasai llan newydd wedi cael ei chreu dan arweiniad un o deulu'r uchelwyr.<ref name=":5" /> Mae nifer o lannau ym [[Meirionnydd]] yn dwyn enw un o'r tylwyth a daeth o Lydaw neu un o'u disgynyddion. ==== Y clas ==== Datblygodd ambell lan enw da naill am yr addysg a roddwyd yno neu ymgartrefodd rhywun adnabyddus am ei ddysg yno. Tyfodd y rhain, gan gynnwys Tywyn, i fod yn [[Clas|glasau]]; sef canolfannau addysgiadol eu hardal.<ref name=":5" /> Pan ddaeth Cristnogaeth yn ffydd y mwyafrif trodd y llannau'n bentrefi ond parodd rhai o'r clasau'n gymunedau Cristnogol, gyda gwragedd yn ogystal â dynion, tan y goresgyniad Edwardaidd. Erbyn 1147 gelwid arweinydd y clas yn Nhywyn yn abad <ref name=":4" /> a throsglwyddodd y swydd o dad i fab. ==== Y faenol ==== Daeth Tywyn yn [[faenol]] (cymuned neu bentref dan reolaeth uchelwr, yr abad yn Nhywyn, gyda digon o dir i fod yn hunangynhaliol) yn ogystal â chlas. Gelwid yr ardal i'r de-orllewin o'r dref y "Faenol" tan ddiwedd y 19eg ganrif.<ref name=":6">Cyfrifiad 1851</ref> Mae fferm yno a gelwir Faenol (Uchaf) a gelwid Faenol Isaf yn Ysgubor Ddegwm tan y 1870au<ref>Tomos, R. 2016, Dyddiadur Faenol Isaf, cyhoeddwyd yn Dail Dysynni, (papur bro)</ref> gan adleisio hawl yr eglwys ganoloesol i derbyn degwm o gynnyrch y bobl. Ychydig i'r de mae'r fferm Caethle. Buasai pob faenol yn cadw taeogion oedd yn gorfod aros ar y faenol ond a oedd yn byw ychydig ar wahân i'r gwedill. ==== Cerrig enwog ==== Mae eglwys Cadfan yn gartref i [[Carreg Cadfan|Garreg Cadfan]], sef carreg ac arni'r ysgrifen gynharaf yn y Gymraeg. Hon yw prif drysor eglwys Cadfan. Credir fod y garreg yn dyddio i tua 800 ond mae'r ysgrifen o ddwy gyfnod, ac nid yw'r ysgrifen hŷn o'r un safon a'r ysgrifen mwy diweddar.<ref name=":7" /> Defnyddiwyd Carreg Cadfan fel postyn llidiart ym Motalog hyd at 1761 pan symudwyd hi i tu fewn yr eglwys.<ref>Y Dydd (papur newydd) 18.4.1941</ref> Mae cloc haul o gerrig, un o ddim ond dau sydd wedi goroesi o'r ddegfed canrif; a ddefnyddiwyd fel carreg filltir ar lwybr ar hyd y traeth o Aberdyfi. Gwelir yr ysgrifen "1 mile" yn eglur arno.<ref>Cambrian News (papur newydd) 22.4.2010</ref> Mae cerrig eraill wedi cofnodi gan haneswyr ond maent wedi diflannu erbyn hyn, ond yr oedd eu bodolaeth yn dangos fod safle eglwys Tywyn yn hynafol iawn. Mae uchder y fynwent, mewn llefydd yn dwy fedr uwchben llawr yr eglwys yn tystio fod claddedigaethau wedi digwydd dros gyfnod hir. <gallery mode="packed" heights="250px"> Delwedd:Cloc Haul.jpg|bawd|chwith|Carreg Cadfan, yn eglwys Cadfan Carreg Cadfan.jpg|Carreg Cadfan (tua 800 O.C.) yn eglwys Cadfan </gallery> === Yr eglwys === [[Delwedd:Eglwys Cadfan Gorllewinol.jpg|bawd|chwith|Eglwys Cadfan, yn edrych tua gorllewin]] ==== Eglwys o gerrig ==== Teithiai pereinion at greiriau Cadfan ac yr oedd dŵr ffynnon Cadfan yn enwog am ei allu i iachäu. Tyfodd Tywyn yn glas digon cyfoethog i tynnu sylw y [[Llychlynwyr]] a chofnodir bod yr eglwys wedi ei llosgi ddwywaith, unwaith yn 963. Yn yr 11g neu'r 12g adeiladwyd eglwys o gerrig yn y dull Normanaidd, sydd wedi goroesi yn rhan o adeilad presennol [[Eglwys Sant Cadfan, Tywyn|Eglwys Sant Cadfan]]. Cyfansowydd y gerdd "Canu Cadfan" gan Llywelyn Fardd sy'n darlunio'r eglwys ac yn canmol ei gwychder, yn arbennig gwychder Creirfa Cadfan.<ref name=":7" /> Mae'r gerdd yn awgrymu fod yr eglwys wedi ei chwblhau yn weddol fuan cyn llunio'r gerdd.<ref name=":4" /> Mae maint y rhan sydd wedi goroesi, gyda'i cholofnau llydan cryf, yn dangos eglwys fwy o lawer nag eglwys plwyf arferol. Gellid cymharu eglwys Cadfan a chadeirlan Bangor yn yr Oesoedd Canol.<ref name=":4" /> ==== Y Sistersiaid ==== Sefydlwyd Abaty Sistersaidd [[Abaty Cymer|Cymer]] yn 1198-9 ond yr oedd yr ugain milltir rhwng Tywyn a'r Cymer yn ddigon fel na chafodd sefydlu'r abaty effaith amlwg ar y clas yn Nhywyn.<ref name=":4" /> O dan y tywysogion Cymreig parodd arferion yr eglwys Gymreig ochr yn ochr ag arferion yr eglwys Gatholig. Yn 1254 eglwys Cadfan oedd y gyfoethocaf ym [[Meirionnydd]].<ref name=":7" /> Deuai pererinion o bell. Yn ôl traddodiad arferai pererinion benlinio ac adrodd gweddïau wrth iddynt dod dros crib y bryncyn i'r de o'r eglwys a gweld yr eglwys. Gelwir y safle yn Bryn y Paderau hyd heddiw. Yn [[Oes y Tywysogion]] Tywyn oedd un o brif drefi cwmwd [[Ystumanner]], cantref [[Meirionnydd (cantref)|Meirionnydd]]. ==== Ar ôl y goresgyniad ==== Yn 1284 ar ôl i Edward oresgyn Cymru ymwelodd John Peckham, [[Archesgob Caergaint]], ag esgobaeth Bangor, gan gynnwys Tywyn.<ref name=":4" /> Gwrthwynebai Peckham arferion Celtaidd yn chwyrn ac ar ôl ei ymweliad cwynodd am wisgoedd lliwgar y "mynaich" a'u gwallt hir heb donsur iawn ac am y ffaith eu bod yn yfed gormod. Galwodd eu gwragedd yn gordderchiaid gan fynnu eu bod yn gadael yn syth.<ref name=":7" /> Cwynodd fod yr offeiriad yn anllythrennog ac am ddifyg effeitholrwydd eu gofal bugeiliol. Efallai nad oedd Lladin y clerigwyr yn ddigon da i wneud ddim ond adrodd gwasanaethau'r eglwys ond gan nad oeddent yn siarad Ffrangeg-Normanaidd a na deallai Peckham y Gymraeg, mae'n anodd gweld sail i'w feirniadaeth. Nodir bod gan blwyf Tywyn naw o denantiaid oedd yn talu trethu yn 1293; sy'n awgrymu lle weddol gyfoethog.<ref name=":7" /> Ar ôl y goresgyniad newidiodd eglwys Cadfan o ganolfan addysgiadol clas Celtaidd i fod yn fam eglwys plwyf. Erbyn 1535 roedd capeli yn Llanfihangel-y-Pennant, Tal-y-llyn a Phennal yn perthyn i'r eglwys.<ref name=":7" /> Parhaodd cyfoeth yr eglwys gyda phererinion yn dal i ymweld â chreirfa Cadfan a'i ffynnon. Mae dau gerflun o'r 14g yn yr eglwys sy'n tystio i'r cyfoeth a daeth yno. Mae un yn offeiriad dienw a'r llall yn filwr. Credir mai Gruffudd ab Adda, rhaglaw Ystumanner o 1331 i 1334, yw'r milwr.<ref>Eade, S, Slate Adits at Dolgoch, Archifdy Meirionnydd (heb dyddiad neu cyfeirnod)</ref> Trosglwyddwyd yr hawl i benodi rheithoriaid i esgobaethau yn Lloegr. Anaml iawn oedd y rhain yn byw yn y plwyf ond casglent elw'r eglwys iddynt eu hunain.<ref name=":4" /> Fe ddylient fod wedi penodi ficeriaid ond nid oes tystiolaeth fod hyn wedi digwydd. ==== Y Diwygiad Mawr ==== Mae'n annhebygol y cafodd [[y Diwygiad Protestannaidd]] lawer o effaith yn syth ar grefydd yn Nhywyn. Mae'n anodd dychmygu beth a fuasai'r effaith newid iaith addoliad o Ladin i Saesneg ar boblogaeth uniaith Gymraeg. Newid a fuasai'n cael mwy o ddylanwad oedd cyfieithu'r [[Llyfr Gweddi Gyffredin]] yn 1567 a'r Beibl yn 1588 i'r Gymraeg <ref name=":2" /> a gyda dyfodiad Gruffudd ap Morgan, ficer oedd yn byw yn y plwyf o 1570 i 1606<ref name=":4" />, cafodd y werin gyfle i addoli yn eu iaith eu hunain. Parhaodd yr arfer o benodi rheithoriaid nad oeddent yn byw yn eu plwyfi ac aeth yr eglwys yn llai canolig i gred y werin. Cadwyd at hen draddodiadau ysbrydol ac ofergoelion. "Glynodd y bobl gyffredin am ganrifoedd wrth lawer o elfennau'r Hen Ffydd." <ref name=":2" /> Parhaent i gynnau canhwyllau a gweddïo i'r saint ac yn Nhywyn buasai'r cof am Cadfan a'i dylwyth a pharch at ei ffynnon fel lle santaidd oedd yn iachusol wedi aros fel dylanwadau cryf. ==== Dirywiad ac adnewyddiad yr eglwys ==== [[Delwedd:Eglwys Cadfan, Tywyn.jpg|bawd|chwith|Eglwys Cadfan]] Dirywiodd yr eglwys gan fod rheithoriaid yn absennol. Yn 1692 syrthiodd y clochdy i lawr. Nid oedd arian gan y plwyf i ailadeiladu ac arhosodd yr eglwys yn rhannol agored i'r elfennau tan y 1730au pan godwyd treth ychwanegol at y trethi arferol (ar gyfer tlodion) i drwsio'r eglwys. Nid oes sicrwydd pryd y cwblhawyd y gwaith o drwsio'r to.<ref name=":4" /> Dymchwelwyd y tŵr a safai ym mhen gorllewinol yr eglwys yn 1848<ref>Royal Commision on Ancient Monuments in Wales. Archifdy Meirionnydd (heb dyddiad neu cyfeirnod)</ref> ac adnewyddwyd rhannau o'r eglwys yn y dull Fictoraidd yn 1881–4 <ref name=":4" /> === Ystad Ynysymaengwyn === [[Delwedd:Gruffudd ab Adda.jpg|bawd|chwith|Credir mai Gruffudd ab Adda a goffeir gan y gofeb hon yn eglwys Cadfan]] ==== Yr enw Corbet ==== Disgynyddion Gruffudd ab Adda oedd perchnogion ystad Ynysymaengwyn <ref name=":7" /> o'r Oesoedd Canol hyd at 1867. Daeth yr enw Corbet i Swydd Amwythig rywdro cyn 1086. Fel rheol, sillefir enw'r gangen o'r teulu a ddaeth i Dywyn ag un "t". Sefydlodd cangen deheuol y teulu yn Swydd Caerwrangon (oedd yn sillafu yr enw Corbett) erbyn 1158.<ref>{{Cite web|url=https://en.wicipediaorg/wiki/|title=Corbett_surname|date=|access-date=|website=|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daeth yr enw Corbet i'r ystad pan briododd Bridget, unig blentyn Elizabeth ferch Syr James Pryse o [[Gogerddan]] ac Elizabeth ferch Humphrey Wynn ap John Wynn o Ynysymaengwyn, â Robert (m. 1644), mab Syr Vincent Corbet o Moreton Corbet.<ref name=":14">Aberdovey Guide, 1868 Archifdy Meirionnydd, cyf. Z/M/620/1</ref> Er i'r ystad gael ei hetifeddu gan fenywod sawl gwaith wedi hynny rhoddwyd amod mewn ewyllysiau fod yr etifeddiaeth yn amodol ar ddefnydd o'r cyfenw Corbet gan eu gwŷr. ==== Dylanwad Ystad Ynysymaengwyn ==== Y teulu mwyaf dylanwadol yn Nhywyn am ganrifoedd oedd Corbetiaid Ynysymaengwyn. Cawsant ddylanwad er lles trwy roddion elusennol ond er gwaeth wrth amgáu tiroedd comin. Roedd rhai fel Ann, aeres Robert Corbet a briododd Athelstan Owen, a Vincent Corbet, yn hael i'r tlodion gan roi elusendai i'r dref. Gelwid Henry Corbet, pechennog y stad rhwng 1774 a 1782, yn "Corbet the Good" am iddo fod yn hael i'r tlodion ac yn dirfeddiannwr da.<ref name=":1" /> Etifeddwyd yr ystad gan ei frawd Edward. Roedd ef yn hoff o saethu adar a mynnai y dylai unrhyw beth a saethwyd ar yr ystad fynd i neuadd Ynysymaengwyn. Roedd hefyd yn hoff o rasys ceffylau a sefydlodd drac rasys ar y rhan o'r mofa a draeniwyd ganddo (gweler isod).<ref name=":1" /> Ychwanegodd o leiaf saith o blant siawns i boblogaeth y dref.<ref>Cofrestrau Eglwys Cadfan, Archifdy Meirionnydd</ref> Aeth y teulu yn fethdalwyr yn 1867. Prynwyd y stad yn 1882 gan John [[Corbett]] <ref name=":1" /> (perthynas pell o gangen deheuol y teulu). Mae Gwesty'r Corbett (y Raven tan ail hanner y 19eg ganrif), Sgwar Corbett, Rhodfa Corbett, Ffordd Athelstan a Ffordd Warwig yn dal i bwysleisio'r cysyltiad â'r teulu. === Newid yr arfordir === ==== Aber afon Dysynni ==== Hyd at diwedd y 18g roedd yn rhesymol galw Tywyn yn borthladd <ref name=":1" /> gan fod y llanw yn cyrraedd y Gwaliau hyd 1809. Roedd cychod bychain yn dod â mewnforion yno. Un o'r mewnforion hyn oedd calch a bu nifer o odynau calch ar lan afon Dysynni. Dysgai pobl ifanc sut i nofio yn y lli o "geg y ffos" i'r Gwaliau.<ref name=":1" /> Roedd iard adeiladu llongau ger y "Pil Ditych" gyferbyn y safle lle adeiladodd y Presbyteriaid eu capel cyntaf yn ymyl y Gwaliau.<ref name=":1" /> Mor diweddar â 1886 bu trigolion Tywyn yn cofio llong a elwid y Debora yn cael ei hadeiladu ger Rhydygarnedd.<ref name=":1" /> Roedd y corsydd o Pall Mall i'r môr yn dir comin i drigolion Tywyn. Cadwai'r werin anifeiliaid a dofednod yno a hela adar a physgota ond y defnydd pwysicaf oedd torri mawn ar gyfer tanau.<ref name=":1" /> Bu'r tir comin yn bwysig hefyd fel man i gasglu gwartheg a defaid at ei gilydd cyn i'r porthmyn eu gyrru i Loegr. Gwelir dylanwad y porthmyn yn yr enwau Pall Mall, Picadili a'r White Hall wrth iddynt roi enwau o derfyn eu taith ar leoliadau ar ei chychwyn. ==== Draenio Corsydd Dysynni ==== [[Delwedd:Ffosydd yn Aber y Dysynni.jpg|bawd|chwith|Ffosydd yn aber y Dysynni]] Pan etifeddodd Edward Corbet Ynysymaengwyn yn 1782, dechreuodd ddraenio y darn o'r corstir a oedd yn perthyn i'r ystad. Rhwng 1788 a 1784 newidiodd y corstir i dir oedd yn cynhyrchu gwair, trwy gloddio ffosydd a lledu calch. Cedwid y gost yn isel trwy ddal ati i ganiatáu i'r werin dorri mawn, cyhyd ag yr oeddent yn torri yn union lle dewisai ef; i ddyfnder a benodwyd ganddo ef a gan cadw'r ochrau yn syth. Fel hyn arbedodd gostau talu gweithwyr i agor y ffosydd.<ref name=":4" /> [[Delwedd:Y Clawdd Swnd.jpg|bawd|chwith|Y Clawdd Swnd]] [[Delwedd:Tir 2 medr islaw'r Dysynni.jpg|bawd|chwith|Tir 2 medr islaw aber y Dysynni]] Yn gynnar yn y 19eg canrif trodd golygon Corbet tuag at y tiroedd comin. Yn 1805 honnodd dyn o'r enw Jackson ei fod wedi darganfod glo ym Mron Biban a pherswadiodd trigolion y dref i gyfnewid eu hawliau traddodiadol am addewid o lo rhad. Pasiwyd deddf i ganiatáu amgáu y tir comin yn 1805. Dechrauodd y gwaith draenio tua 1806. Adeiladwyd "Clawdd Swnd" yn 1809 a rwystrai'r llanw rhag cyrraedd y Gwaliau ac ardal helaith o'r corstir.<ref name=":1" /> Wrth gwrs, ni daethpwyd o hyd i unrhyw lo. Honnodd Corbet nad oedd yn gwybod am y twyll ond gwnaeth elw mawr ohono. ==== Gweithwyr yn cydweithredu ==== Penderfynodd y dynion a oedd yn torri'r ffosydd fod eu cyflog yn rhy fach. Trefnodd rhai ohonynt "Llythyr Crwn" ('round robin') i ofyn am godiad cyflog fel nad oedd neb yn gallu dioddef yn unigol gan ei fod wedi gofyn. Dywedir fod hwn yn un o'r enghreifftiau cyntaf o ddynion yn trefnu gyda'i gilydd i weithredu dros eu cyflogau a'u hawliau.<ref name=":1" /> Rhannwyd y tir comin rhwng y prif tirfeddianwyr. Aeth 395 acer i un unigolyn, a 97 i un arall. Neilltuwyd 30 acer yn unig i'r Goron at ddefnydd y werin. Cafodd colli eu hawliau traddodiadol effaith difrifol ar y werin dlotaf. Yn 1795 talodd y plwyf gyfanswm o £177.10.3 i'r tlodion. Erbyn 1810 bu raid talu £545.10.9 <ref name=":9">Closing the Common (erthygl) Archifdy Meirionnydd, cyf Z/M/2862</ref> [[Delwedd:Clawdd Llanw.jpg|bawd|chwith|Y Clawdd Llanw i'r dde o Dywyn]] ==== Y corsydd deheuol ==== Bu Llyn y Borth, y pwll islaw ffermdy Penllyn yn enwog am frithyll hyd at 1850 pan sefydlwydd y Felin Pair Mining Company gan taflu gwastraff o'r mwyngloddio i afon Dyffryn Gwyn gan ladd hwyaid, gwyddau a cheffyl yn ogystal â physgod.<ref name=":1" /> Collodd y werin, a oedd wedi arfer pysgota gyda chewyll yn yr afon, gyflenwad arall o fwyd. Adeiladwyd "Clawdd llanw" i rwystro'r mor rhag lledu ar draws y gors a draeniwyd Llyn y Borth yn 1862.<ref name=":1" /> Rhannwyd y corsydd rhwng y ffermydd o gwmpas y llyn a dechreuasant ar y gwaith o ddraenio'r corsydd a gwella'r tir.<ref name=":8">Dyddiadur Edward Edwards 1873-1886, Archifdy Meirionnydd cyf. Z/M/3192/1</ref> Erbyn 1866 roedd rhannau o'r corstir yn addas at dyfu cnydau ond parhaodd y gwaith draenio tan o leiaf 1886.<ref name=":8" /> ==== Cae Tir y Goron ==== Pan brynnodd Ynysymaengwyn gan John Corbett yn 1882 hawliodd ef y tir a roddwyd i'r Goron fel ei eiddo ei hun.<ref name=":9" /> Honnodd nad oedd neb wedi dweud wrtho cyn iddo brynu fod y tir yn dir comin a rhoddwyd y tir i'r ystad fel rhodd. Amgaeodd y tir er gwaethf map o 1805 a'r dystiolaeth fod y plwyfolion wedi defnyddio'r tir ers cyn cof a bod ganddynt hawliau hynafol.<ref name=":9" /> Nid oedd y werin yn deall sut yr oedd Corbett, gŵr cyfoethog, yn medru cymryd eu hawliau traddodiadol oddi wrthynt. Roedd gweithred [[Corbett]] yn cymharu anffafriol â rhoddion cyfoethogion i greu parciau at ddefnydd y werin mewn trefi mawr.<ref name=":1" /> === Tref Tywyn === ==== Tlodi ==== Ar ôl y Diwigiad Mawr yr oedd Tywyn yn dref gymharol dlawd. Yn 1569 dywedwyd amdani: "Dessynine being a creek having no habitacion nor resorte and there is nother shippe nor botte that belongeth thereunto." Yn 1563 roedd 200 tŷ anedd yn y plwyf, heb gyfri'r rhai ym Mhennal, Tal-y-llyn a Llanfihangel-y-Pennat.<ref name=":1" /> ==== Tywyn yn hanner cyntaf y 19eg ganrif ==== [[Delwedd:Stryd_y_Llew_Goch.jpg|bawd|chwith|Stryd y Llew Coch a Stanley House]] Mae map o Dywyn o 1794 <ref>Map, 1794, Archifdy Meirionnydd, Cyf.Z/M/3669</ref> yn dangos, heblaw am ychydig o fwthynnod unigol, nid oedd y dref wedi ymledu ymhellach na Stryd y Llew Coch, Sgwar Corbet, Stryd yr Eglwys, rhan o Stryd Maengwyn, rhan o'r Frankwell a rhan o Lôn yr Hwyaid (National Street) Mae'r hen efail, yr hen glyferdy a'r Porth Gwyn i gyd yn sefyll tu allan o'r dref. Mae map o 1836 <ref name=":11">Map, 1836, Archifdy Meirionnydd, Cyf. Z/M/4261</ref> yn dangos ychydig o ehangu; mwy o fythynnod ar Stryd Maengwyn a'r Frankwell a bythynnod ar Llain y Clas (College Green) a Lôn yr Hwyaid (National St.) Yn 1851 yr oedd 208 tŷ yn y dref, 14 ohonynt yn wag a phoblogaeth o 341 gwryw a 466 menyw.<ref name=":6"/> Ar yr union adeg ag y collodd Tywyn angorfeydd yn aber Dysynni daeth [[Aberdyfi]] i'w hanterth fel porthladd.<ref>Morgan, D.W. 1948, Brief Glory, the Story of a Quest.</ref> Hwyliai llongau at eithafion y ddaear gydag allforion o lechi a mwynau a daeth nwyddau o bell i siopau Tywyn. Dechreuodd yr arfer o enwi siopau ar ôl llefydd pell. Mae London House, Stanley House a Somerset House yn dal i sefyll yn Stryd y Llew Coch. [[Delwedd:Siop_Stanley_House.jpg|bawd|chwith|Stanley House, Stryd y Llew Coch]] Yn 1851 yr oedd siopau'r dref i gyd yn agos i'r eglwys. Mae modd cerdded, hyd heddiw o Sgwar [[Corbett]] ar hyd Stryd y Llew Coch ac yn ôl ar hyd Stryd yr Eglwys gan gweld nifer mawr o adeiladau lle mae'r ffrenestri wedi newid faint o beth sy'n addas i dŷ, i beth sy'n addas i siôp ac yn ôl. Mae'n enghraifft brin o dref o ganol y 19eg ganrif sydd heb diflannu o dan datblygiadau diweddarach. ==== Diwilliant ==== Bu Tywyn yn enwog am ei beirdd a'i thelynorion (gweler y rhestr isod), Yn ogystal â diddanu'r uchelwyr, yr oedd awyrgylch bywiog yn y dref. Roedd Griffith Owen (1750–1833), a gadwai dafarn y Raven, yn delynor o fri a theulu Jonas yn enwog am ganu pennillion a dawnsio i gerddoriaeth y delyn.<ref name=":1" /> Cynhelid Nosweithiau Llawen Ceiniog mewn rhai tafarndai.<ref name=":1" /> Fel mewn llawer fan arall parodd adrodd nifer o ofergoelion. Roedd sawl hanes am ysbrydion yn yr ardal, yn bennaf yn Ynysymaengwyn <ref name=":1" /> ond gyda dyfodiad Anghydffurfiaeth diflanodd rhain yn araf. ==== Gwelliannau ==== Mae adroddiad ar gyflwr Tywyn, a oedd yn dilyn Deddf Iechyd 1850 yn darlunio dref afiach. Prin iawn oedd y tai gyda'u tŷ bach eu hun. Rhannai trigolion nifer o dai un tŷ bach fel arfer. Rhedai'r y dŵr brwnt i ffosydd ynghanol y strydoedd ac roedd pyllau o ddŵr drewllyd mewn sawn man. Safai tomennydd o wastraf, gwastraff bwyd, llwch o'r tannau a charthion yn agos at nifer o dai ac ychwanegai cytiau moch at y baw a'r drewdod. Roedd salwch yn gyffredin, yn enwedig ym misoedd yr haf oherwydd cyflwr afiach y dref.<ref name=":10">Clarke, G.T. 1850, Report to the General Board of Health, Clowes and Sons, Archifdy Meirionydd cyf.Z/M/4285/1</ref> Nododd yr adroddiad fod ystad Ynysmaengwyn, a oedd yn berchen ar rhan fwyaf y dref, ym meddiant plentyn o dan 21 oed ac yr oedd yr ymddiriedolwr naill yn analluog neu yn anfodlon i weithredu i wella'r sefyllfa.<ref name=":10" /> Rhoddodd yr adroddiad argymellion i sefydlu cyflenwad o dŵr glân i dap ymhob tŷ ac i ddarparu pibau i gario dŵr brwnt i ffwrdd ym mhob stryd. Gorfodwyd perchnogion i adeiladu tai bach y tu cefn i'w tai a chysylltu piben o bob tŷ a phiben o bob tŷ bach gyda phrif piben gwastraff y stryd.<ref name=":10" /> ==== Datblygiad ==== [[Delwedd:Tywyn - 2008-03-18.jpg|bawd|chwith|Tywyn yn 2008]] Mae map o 1836 <ref name=":11" /> yn dangos dechreuad yr hyn a elwid y "dref newydd" ychydig i'r gorllewin o'r hendref, ger ffermdy Penybryn. Cafodd y datblygiad hwn o ychydig fythynnod mewn terasau ddylanwad mawr ar sut yr ehangodd y dref pan leolwyd orsaf y rheilfford yn ymyl y "dref newydd". Yn lle dechrau yn y canol ac ymestyn allan, fel y rhan fwyaf o drefi, mae Stryd Fawr, Tywyn, wedi dechrau ar y ddau ben a daeth at ei gilydd dros gyfnod o flynyddoedd. Enwyd hen dai i'r gorllewin o'r dref yn Bryn y Môr a Phenybryn. Ger safle'r "dref newydd" mae rhes o dai, Bryn Mair gyda'r dyddiad 1892 arni a Bryn Awel gyda'r dyddiad 1897. Mae'r Assembly Room o 1893 yn yr hen dref. Rhwng yr hen dref a'r orsaf mae Neuadd y Farchnad, a adeiladwyd ar dir a roddwyd gan Corbett yn 1897, dwy siop o 1898 ger Cofeb [[Ail Ryfel y Boer]] o 1902, siop o 1903, a rhes o bedair siop yn Pretoria Building o 1901.<ref>Mae dyddiadau ar bob adeilad y cyfeirir ato.</ref> Caewyd y bylchau yn araf. === Anghydffurfiaeth === Prin iawn oedd dylanwad [[Anghydffurfiaeth]] yn Nhywyn tan dechrau y 19eg canrif. Heblaw am nifer bychan o Annibynwyr <ref name=":1" /> parhâi gweddill y poblogaeth i addoli yn eglwys Cadfan, gan gadw at rai arferion ac ofergoelion a oedd yn dyddio yn ôl i'r Oesoedd Canol. ==== Gwrthwynebiad Corbet ==== Mae'n debyg fod gelyniaeth Edward Corbet tuag at Anghydffurfiaeth wedi peri i'r mudiad dyfu yn arafach yn Nhywyn nag mewn lleoedd eraill. Mae sawl hanes am ei wrthwynebiad.<ref name=":1" /> Pan oedd Edward William, arweinydd y Methodistiaid cynnar, yn mynd o gwmpas y dref gyda chloch yn cyhoeddi cyfarfod, cymerodd Corbet y gloch o'i law gan ei fwrw ar ei foch. Cynigiodd Edward William y foch arall iddo ond ni cafodd ei fwrw yr ail waith.<ref name=":1" /> Rhoddodd Corbet orchymyn i ysgraffwyr beidio â chludo pregethwyr Methodistaidd dros afon Dysynni ger Rhydygarnedd. Gwrthododd un ohonynt gludo tri phregethwr ar draws yr afon. Cymerasant gwch a dechrau croesi a'r ysgraffwr yn deu dilyn. Trawodd y pregethwr cyntaf ar ei foch; gwnaeth yr un peth i'r ail. Trodd y trydydd ato gan dweud fod troi dwy foch yn cael eu caniatàu yn yr Efengylau a dim mwy a rhoddodd y tri grasfa iddo. Dywedwyd bod gan yr ysgraffwr barch at y pregethwyr am weddill ei fywyd.<ref name=":1" /> ==== Datblygiad ==== [[Delwedd:Capel Bethel, Tywyn.jpg|bawd|chwith|Capel Bethel]] Cafodd twf yr ysgolion cylchynol, oedd yn dysgu darllen Gymraeg er mwyn hybu darllen y Beibl, ddylanwad yn Nhywyn fel ar draws Cymru.<ref name=":2" /> Cofrestrwyd yr ystafell ymgunnull uwchben Porth Gwyn ar gyfer pregethu yn 1795 a cynhaliodd y Methodistiaid eu hoedfaon cyntaf yno.<ref name=":1" /> Dechreuodd Ysgol Sul y Presbyteriaid yn 1802, yr un Wesleaid yn 1807 a'r Annibynwyr yn 1813.<ref name=":15">The State of Education in Wales 1819, (adroddiad) Archifdy Meirionnydd (heb cyf.)</ref> Cynhaliwyd Cymanfa Ysgolion Sul Cymru yn Nhywyn yn 1810.<ref name=":12">Jones, M. 1929, Ychydig o hanes Eglwys Bethel, Tywyn, Wynn-Williams</ref> Adeiladodd y Presbyteriaid eu hail gapel, Bethel, yn 1815 ac yn fuan wedyn cododd yr Annibynwyr gapel Bethesda. Wrth i anghydffurfiaeth gyfu ailadeiladwyd Bethel yn 1871<ref name=":12" /> a Bethesda yn 1892. Roedd y Wesleiad yn cyfarfod yn yr hen gapel yn ymyl Stryd y Nant tan 1882 pan agorwyd capel Ebeneser. Sefydlodd y Beddyddwyr yn 1885 mewn ystafell ger Gwesty'r Corbett. Cynhaliwyd dau fedydd y flwyddyn honno, yn y môr. Agorodd eu capel presennol yn 1900.<ref name=":13">I.G.1960, The Baptist Church in Tywyn (pamffled) Archifdy Meirionnydd, (heb cyf.)</ref> Er gwaethaf yr holl bwyslais ar addysg Saesneg a'r agwedd wawdlyd at y Gymraeg yn y 19eg canrif; llwyddodd y capeli nid yn unig i fagu aelodau oedd yn deall eu ffydd ond hefyd i gynnal cymdeithas Gymraeg a'r gallu i darllen y Gymraeg.<ref>Evans, G. 1971, Aros Mae.., John Penry.</ref> ==== Darpariaeth Saesneg ==== Dechreuodd y Presbyteriaid gynnal oedfaon Saesneg ym Mhorth Gwyn yn 1868 i ddarparu yn bennaf ar gyfer ymwelwyr di-Gymraeg ac agorodd capel Saesneg Bethany yn 1871.<ref>Hughes, H.W. 1960, A History of Bethany, Towyn. Archifdy Meirionnydd Z/M/4396</ref> Er i hyn dynnu adnoddau o gapel Bethel sicrhaodd barhad y Gymraeg fel unig iaith addoli yn y capel hwnnw.<ref name=":12" /> ==== Treth y Degwm ==== Gyda chynnydd yn nifer yr anghydffurfwyr daeth anfodlonrwydd ynghych hawl yr eglwys i ddegfed ran o gynnyrch y tir i'w anterth yn ystod ail hanner yr 1880au.<ref name=":2" /> Roedd nifer helaeth o anghydffurfwyr yn gwrthod talu ac ymateb yr awdurdodau oedd atafaelu eiddo. Ym mhlwyf Tywyn gwrthododd un weddw unig dalu, nes bod popeth oedd ganddi wedi mynd ac eithrio un mochyn. Pan ddaeth swyddogion y treth i gasglu'r degwm, ni chymerwyd yr anifail; efallai oherwydd presenoldeb y dorf o gannoedd o bobl a oedd wedi ymgasglu. Dilynodd y dorf y swyddogion o un lle i'r llall, gan hwtian, sgrechian a chwythu cyrn nes gyrru'r swyddogion yn ôl at orsaf yr heddlu. Mewn cyfarfod o'r Anti Tithe League diolchodd yr arweinwyr am y synnwyr cyffredin a'r goddefgarwch yr oeddent wedi eu dangos ond gelwid y rhai a oedd wedi bradychu'r achos yn llyfrgwn.<ref>Cambrian News, Erthygl 28.10.1938</ref> ==== Y plygain ==== Arferai Cymry o bob enwad fynychu gwasanaeth y [[plygain]] yn eglwys Cadfan ar fore'r Nadolig tan 1903. Mae Edward Edwards, aelod mor selog o gapel Bethel fel ei fod prin yn nodi'r Nadolig yn cofnodi yn 1876 "y ddau Rowland [ei fab a'i nai] yn y plygain bore" ac yn 1877 "Sarah [ei ferch] yn canu carol yn yr Eglwys efo Edward y Soldiar" <ref name=":8" /> Dechreuodd yr anghydffurfwyr tdefnu oedfaon pregethu ar 25 Rhagfyr yn yr 1880au.<ref name=":8" /> Tyfodd drwgdybiaeth o'r anglicaniad yn sgil Rhyfel y Degwm ac yr oedd agwedd rhai Saeson yn dirmygus. Disgrifiad un o'r teulu Kettle o'r oedfa plygain oedd "quite primitive enough to be striking" gyda "weird music" <ref>Anand, D, The Kettle Family Tree 1683-1984 Artists Valley Press</ref> Roedd agwedd y ficer at blant yr anghydffurfwyr yn sarhaus a phan gefnogodd y ficer werthiant alcohol<ref>Meirioneth County Times 30.4.1903</ref> roedd yr anghydffurfwyr wedi cael digon. Nid aeth mwyafrif helaeth y Cymry anghydffurfiol i'r Plygain y flwyddyn honno.<ref>Merioneth County Times 25.2.1904</ref> Dechreuodd yr eglwysi anghydffurfiol gynnal cyfarfodydd pregethu undebol ar ddydd Nadolig.<ref name=":12" /> ==== Diriwiad ==== Erbyn 1935 roedd gweinidog Cymraeg yn gyfrifol am gapel y Bedyddwyr yn y gaeaf ond cymerai gweinidogion ar eu gwyliau gyfrifoldeb am oedfaon yr haf.<ref name=":13" /> Trodd y capel yn raddol i'r Saesneg cyn cau yn 60au y ganrif ddiwethaf. Defnyddir yr adeilad gan Efengylwyr heddiw. Yn 1969, ar ôl defnyddio'rr hen gapel Wesle ger Stryd y Nant am 12 mlynedd, agorodd y Catholigion Eglwys Dewi. Caewyd capel Bethesda yn 2010<ref>Awdur yn presennol yn y Cwrdd Eglwys pan penderfynodd cau y capel</ref> a chapel Bethany yn 2017.<ref>Hysbyseb tu allan i'r capel</ref> === Addysg === ==== Addysg elusennol ==== Rhwng colli'r clas yn 1284 a 1717 yr unig ddarpariaeth addysgol oedd naill i rieni drosglwyddo pa addysg bynnag a oedd ganddynt i'w plant neu drefniadau a wnaed gan unigolion i gyflogi rhywun i ddysgu medrau sylfaenol neu i deuloedd bonedd anfon eu plant i ffwrdd am addysg. Yn 1717 rhoddodd Vincent Corbet dir gyda'r amod fod yr elw yn cael ei ddefnyddio i ddarparu ysgol elusennol yn y plwyf. Yn 1786 rhoddodd Lady Moyer o Lundain arian at yr un diben.<ref name=":1" /> Bu'n bosibl i rieni a oedd yn gallu talu anfon eu plant at yr ysgol hon ond maen tramgwydd i nifer oedd yr addysg grefyddol a ddysgwyd o safbwynt Anglicanaidd. ==== Ysgolion cylchynol ar ysgolion Sul ==== Cafodd plant anghydffurfwyr addysg yn yr ysgolion cylchynol a sefydlwyd gan Gruffudd Jones a Bridget Bevan yn 1734.<ref name=":2" /> Diben yr ysgolion hyn oedd dysgu darllen yr ysgrythurau a buont yn gweithredol yn Ystumanner fel mewn llefydd eraill yng Nghymru. Erbyn ail haner y 18fed canrif roedd Cymru yn un o'r gwledydd prin lle oedd y mwyafrif yn llythrennog. Dangosodd adroddiad ar addysg yn 1819 fod nifer o blant yn cael addysg mewn ysgolion Sul yn Nhywyn ac yr oedd ganddynt i gyd y gallu i darllen yr ysgruthurau.<ref name=":15" /> Yn ychwanegol agorodd John Jones ysgol ym Mryncrug oedd yn arbenigo mewn dysgu morwriaeth, a ddenai ddisgyblion o bell. ==== Mudiadau addysg yn y 19eg Canrif ==== Dechrauodd mudiadau Prydeinig elusennol i darparu y ysgolion ar dechrau y 19eg canrif. Yn 1808 dechreuodd "ysgolion Brutanaidd" oedd yn anenwadol. Yn 1811 sefydlodd y Gymdeithas Genedlaethol oedd yn dysgu crefydd o safbwynt Anglicanaidd.<ref name=":2" /> Derbyniodd y "National School" yn Nhywyn yr arian o'r elusennau addysgiadol leol.<ref name=":4" /> Dysgodd y plant trwy gyfrwng y Saesneg. Yn 1847 cyhoeddwyd adroddiad ar Addysg yng Nghymru a elwir "Brad y Llyfrau Gleision" a priodolodd pob math o ymddygiad "anfoesol" a "cyntefig" i fodolaeth yr iaith Gymraeg. Yn ystod yr 1860au defnyddid "Welsh Stick" (sef ffurf ar y [[Welsh Not]]) yn Ysgol Frutanaidd y dref er mwyn cosbi plant a ddaliwyd yn siarad Gymraeg.<ref>Archifdy Meirionnydd, Archifau Gwynedd, [http://www.gtj.org.uk/cy/small/item/GTJ17911//page/1/ Llyfr Log Ysgol Brydeinig Towyn, Sir Feirionnydd, 1863-76]{{Dolen marw|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.gtj.org.uk/cy/ Casglu'r Tlysau: Y wefan ar gyfer treftadaeth a diwylliant Cymreig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307095617/http://www.gtj.org.uk/cy/ |date=2012-03-07 }}.</ref> Parhaodd yr agwedd hwn at y Gymraeg tan ganol yr ugainfed canrif. ==== Addysg dan Deddf Gwlad ==== Pasiwyd Deddf Addysg yn 1870.<ref name=":2" /> Sefydlwyd Byrddau Ysgol gyda'r grym i godi cyllid o drethi leol. Aeth yr Ysgol Frutanaidd (rhagflaenydd Ysgol Penybryn) yn rhan o'r drefn newydd ond gwrthododd y "National School" yn Nhywyn ymuno. Dirywiodd yn raddol a phan sefydlwyd Byrddau Addysg Lleol yn 1902 penderfynwyd nad oedd angen ddwy ysgol a chaewyd y "National School yn 1913.<ref name=":4" /> == Ymwelwyr == Mae Tywyn yn gyrchfan i ymwelwyr, neu bererinion, ers canrifoedd. Cyn dyfodiad y rheilffordd yr oedd yn llawer haws teithio ar y môr. Pan ddaeth teithio pleser yn ffasiynol gyda boneddigion yn hanner cyntaf y 19ed canrif daeth ymwelwyr i aros yn Ngwesty'r Corbett a'r Neptune Hall. Cyn 1850 roedd y dref yn adnabyddus am safon arbennig y pysgota.<ref name=":1" /> Parhaodd ymweld â'r ffynnon yn ddi-dor tan ddiwedd y 19ed canrif. Yn 1868 ysgrifennwyd "The well is enclosed and fitted up with dressing places, being 12ft by nine it affords ample room for a plunging bath."<ref name=":14" /> === Y rheilffordd === Adeiladwyd y rheilffordd yn yr 1860au gyda'r cysylltiad o Dywyn i Fachynlleth yn cael ei gwblhau yn 1867.<ref>Drummond, I, 2015, Rails along the Fathew, Holne.</ref> Yn yr un blwyddyn cwblhaodd y "lein fach" i Abergynolwyn a chwareli llechi Nant Gwernol.yn haner olaf y 19ed canrif cafodd y dosbarth gweithiol dinesoedd mawr Lloegr yr hawl i gymryd gwyliau a tyfodd nifer yr ymwelwyr i Dywyn yn helaeth; ynghyd âr gwestai bach oedd yn darparu ar eu cyfer. Mynnodd rhai fod y rheilfordd wedi difetha awyrgych diarffordd ac arferion cyntefig y trigolion <ref name=":1" /> ond mae'r farn hon yn anwybyddu dylanwad anghydffuriaeth. ===Rhodfa'r Mor=== [[Delwedd:Rhodfa'r Mor a'r Carreg coffa.jpg|bawd|chwith|Rhodfa'r Mor a'r Carreg Coffa]] Y traeth oedd atyniad mwyaf Tywyn yn oes Fictoria.Yn 1877, ceisiwyd adeiladu [[pier]] yn Nhywyn. Ni oroesodd y gwaith fwy nag ychydig fisoedd, a phrin yw'r olion a adawyd ganddo.<ref>Wilkinson, Jeremy. 1984. Tywyn Pier. ''Trafodion Cymdeithas Hanes Sir Feirionnydd'', 9.4, tt. 457-71.</ref> Mae'r stryd 'Pier Road' (Ffordd y Traeth) hyd heddiw yn cynnig awgrym o'i leoliad. Gwelir brics sydd wedi troi yn grwyn gan symudiad y tonnau hyd heddiw. Adeiladwyd rhodfa ar lan y mor gan Corbett yn 1889.<ref>Carreg Coffa</ref> Buasai'r rhodfa o'r fath hwn yn disgwylidig gan ymwelwyr Fictoriaid. Mae'r cyfleuster hyd heddiw gan ei fod yn darparu parcio am ddim yn agos iawn i'r traeth. Dymuna'r Cyngor Sir godi tâl am barcio ond rhoddodd Corbett y rhodfa i drigolion y dref sy'n gwrthwynebu tâl. === Dau ddyddiadur=== Mae dau ddyddiadur wedi goroesi o'r cyfnod Fictoraidd. Daeth rhai fel teulu Kettle i Dywyn <ref name=":4" /> a chofnodwyd eu hatgofion. Mae'n anodd cysoni eu disgrifiadau hwy o Dywyn gyda'u agweddau ymerodraethol gyda phrofiadau pobl leol fel Edward Edwards a ysgrifennodd [[Dyddiadur Edward Edwards, Tywyn, Meirionnydd|ddyddiadur o fywyd beunyddiol yr ardal]] rhwng 1873-1886 <ref name=":8" /> a oedd yn byw eu bywydau'n llwyr trwy gyfrwng y Gymraeg. Mae detholiad cynhwysfawr o gofnodion amaethyddol a hinsoddol Edwards i‘w gweld yma [https://www.llennatur.cymru/Yr-Oriel?keywords=Ffynhonnell%3AFaenol&currentpage=1&recordsperpage=25&dyddiadur=false&oriel=true&bwletinau=true#angori] ar wefan Prosiect [[Llên Natur]]. === Rheilffordd Talyllyn a Parc Cenedlaethol Eryri === Caeodd Chwarel Llechi Nant y Gwernol yn 1946 ac o 1951 ymlaen rhedwyd [[Rheilffordd Talyllyn]] gan grŵp o wifoddolwyr. Agorodd [[Parc Cenedlaethol Eryri]] yn 1951. Mae Tywyn tu allan i'r Parc ond wedi amgylchynu ganddo.Mae agosrwydd y Parc a phresenoldeb y rheilffordd bach yn atyniadau i ymwelwyr. Wrth i safonau byw godi ar ôl yr [[Ail Ryfel Byd]] ehangodd y ddarpariaeth ar gyfer carafanau ymwelwyr yn ddirfawr. Mae rheolau cantatâd cynllunio wedi tynhau ond mae nifer o gwersylloedd ar gyfer carafanau statig yn aros yn Nhywyn. == Yr Iaith Gymraeg == [[Cymraeg]] oedd prif iaith Tywyn hyd at ganol yr 20g ac unig iaith y rhan fwyaf tan ddiwedd y 19eg ganrif.<ref>Cyfrifiad 1901</ref> Gwelir y Gymraeg yn enwau llefydd ym mro Dysynni ac mewn enwau strydoedd a tai (heblaw y rhai a newidiwyd yn diweddar. Parodd arferion Cymraeg fel defnyddio enw bedydd tad fel cyfenw a parhau i defnyddio enw tad ar fel cyfenw i wragedd ar ôl iddynt priodi hyd at ganol y 19eg canrif.<ref>Cofrestri Eglwys Cadfan</ref> Hyd yn oed heddiw defnyddir enwau ffermydd yn lle cyfenwau yn Dail Dysynni, y papur bro lleol. === Cymraeg a Saesneg yn eglwys Cadfan === O ganol y 19eg canrif daeth pwysau i defnyddio Saesneg "ar gyfer ymwelwyr.<ref name=":4" /> Gellid gweld yr effaith yn eglwys Cadfan. Dwedodd un o deulu Kettle am yr eglwys yn y 1860au "It was a church for the Welsh then" er cynhaliwyd oedfa Saesneg ar gyfer ymwelwyr ar brynhawniau yn yr haf. Erbyn dechrau yr ugainfed canrif yr oedd oedfa Saesneg am 8 y.b. yn y Gymraeg am 10 y.b; yn Saesneg am 11 y.b a Cymraeg am 6 y.h.<ref>The Parish of Towyn, 1914, pamffled yn Archifdy Meirionnydd heb cyfeirnod</ref> Yn 1899 penderfynodd cgynnal oedfa "in Welsh and English",<ref>''Merioneth County Times'', 10.8.1899</ref> a diriwiodd y defnydd o'r Gymraeg. Rhywbryd cyn 1932 diflanodd oedfaon Cymraeg yn llwyr. Ceisiodd Henry Thomas, y ficer newydd yn 1932 eu adfywio ond ni parodd yr ymdrech. Erbyn heddiw ni cynhelir gwasanaethau yn iaith Cadfan yn yr eglwys ble gwelir yr enghraifft cynharaf o ysgrifen Cymraeg. === Gwersyll y Morfa === Sefydlodd Gwersyll y lluoedd arfog ar forfa Tywyn yn 1940. Mae rhai sy'n byw yn Nhywyn heddiw yn credu fod hwn oedd yr ergyd mwyaf i'r Gymraeg yn Nhywyn. Bu poblogaith uniaith Saesneg yna trw'r flwyddyn heb ddim parch at y Gymraeg. Daeth mwy o gwynion am ddifyg darpariaeth Saesneg.<ref name=":4" /> Gadewodd y byddin yn 1969.<ref>Cambrian News 2.11.1969</ref> Roedd teimladau cymysg yn Nhywyn gan fod rhai o'r dref yn gweithio yn y Gwersyll. Parodd fel maes awyr am rhai blynyddoedd nes caewyd Gwersyll y Morfa yn llwyr yn 1999 <ref>Cambrian News 4.3.1999</ref> ond cafodd priodasau rhwng milwyr a Cymry leol a penderfyniad nifer i ymddeol i'r dref dylanwad ar y defnydd o'r Gymraeg. === Adfywiad === Dechreuodd sefyllfa y Gymraeg wella yn y chwechdegau. Ers 1974 mae Cyngor Gwynedd wedi darparu gwasanaethau yn y Gymraeg ac mae'r iaith yn rhan hanfodol o addysg plant. Ers 1996 mae'r Bwrdd Iechyd Lleol yn gweithredu polisi Cymraeg. Mae gwrthwynebiad i'r Gymraeg yn para mewn rhai lefydd. Pan agorwyd meddygfa leol newydd yn 2016, fel rhan o ddatblygiad yr Ysbyty Coffa, roedd pob arwydd a godwyd yn uniaith Saesneg. Gwrthododd y feddygfa gais gan [[Comisiynydd y Gymraeg|Gomisiynydd y Gymraeg]] am arwyddion dwyieithog.<ref>Llythyr ar rhan Comisiynydd y Gymraeg 5.9.2016, cyf. Cydnabod Pryder 340</ref> Cofnododd [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001]] fod 40.5% o boblogaeth Tywyn yn gallu'r Gymraeg. Yn 2010, nodwyd mewn adolygiad gan [[Estyn]] fod 11% o blant ysgol gynradd y dref yn dod o aelwydydd a oedd â'r Gymraeg yn brif iaith.<ref>Williams, William Edwards. 2010. [http://www.estyn.gov.uk/download/publication/162107.4/inspection-reportysgol-penybryncym2010 Adroddiad ar ansawdd addysg yn Ysgol Penybryn, Tywyn, Gwynedd]{{Dolen marw|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, t. 1.</ref> == Trigolion nodedig == Mae cyswllt rhwng nifer o drigolion mwyaf nodedig y plwy ac [[Ynysymaengwyn]], ystâd y bu i'w sgwïeiriaid ddominyddu'r dref o'r 14g hyd yr ugeinfed. *Arthur ap Huw: Roedd 'Syr' Arthur ap Huw (a elwid weithiau yn Arthur Hughes)yn ŵyr i Hywel ap Siencyn ab Iorwerth o Ynysymaengwyn ac yn ficer eglwys Cadfan yn Nhywyn rhwng 1555 a'i farwolaeth yn 1570. Roedd hefyd yn noddwr nodedig i'r beirdd.<ref>Fychan, Cledwyn. 1979. Canu i wŷr eglwysig gorllewin Sir Ddinbych. ''Trafodion Cymdeithas Hanes Sir Ddinbych'', 28, p. 120.</ref> Fe'i cofir am ei gyfieithiad Cymraeg o destun [[Gwrth-Ddiwygiad|gwrth-ddiwygiadol]] George Marshall, ''A Compendious Treatise in Metre'' (1554).<ref>Bowen, Geraint. 1956. [http://welshjournals.llgc.org.uk/browse/viewobject/llgc-id:1280432/article/000040032 Arthur ap Huw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151027124458/http://welshjournals.llgc.org.uk/browse/viewobject/llgc-id:1280432/article/000040032 |date=2015-10-27 }}. ''Cylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru'', 9.3, t. 376.</ref> *Dafydd Jones: Roedd nai Arthur ap Huw, David neu Dafydd Johns (a elwid weithiau'n David Jones neu David ap John, bl. 1572-98) yn ffigwr arall amlwg yn y [[Dadeni Dysg]] yng Nghymru.<ref>{{ODNBweb|id=14987|last=Roberts|first=Brynley F.|title=Johns, David (fl. 1572–1598)|year=2004}}</ref> Roedd yn or-or-ŵyr i Hywel ap Siencyn, ac fe gopïodd lawysgrif bwysig o [[cywydd|gywyddau]] ([[Llyfrgell Brydeinig]] Additional MS 14866) sydd yn cynnwys nifer o gerddi i deulu Ynysymaengwyn. *Edward Morgan: Ceir nifer o gerddi o'r [[18g]] i'r teuluoedd Owen a Corbet o Ynysymaengwyn ac i'r Parchedig Edward Morgan.<ref>Owen, Bob, 1962. Cipolwg ar Ynysymaengwyn. ''Cylchgrawn Cymdeithas Hanes Meirionnydd'', 4.2, tt. 97-118.</ref> Roedd Edward Morgan (m. 1749) yn frodor o [[Llangelynnin (Meirionnydd)|Langelynnin]], yn frawd i'r llenor ac ysgolhaig [[John Morgan (ysgolhaig)|John Morgan]] (Matchin), ac yn ficer eglwys Cadfan o 1717; ef oedd un o berchnogion llawysgrif David Johns yn ystod rhan gyntaf y 18g. *[[Griffith Hughes]]: Un o blwyf Tywyn oedd y Parchedig Griffith Hughes (1707–c.1758). Ef oedd awdur ''The Natural History of Barbados'' (1750), cyfrol sy'n cynnwys y disgrifiad cynharaf o'r [[grawnffrwyth]]. *[[Evan Evans (Ieuan Fardd)|Ieuan Fardd]]: Roedd y Parch. Evan Evans (Ieuan Fardd) (1731–88) yn gurad eglwys Cadfan rhwng 1772 a 1777. Yn ystod ei gyfnod yn Nhywyn bu'n athro barddol ar [[David Richards (Dafydd Ionawr)]], (1752-1827), y bardd o Lanyrafon ger [[Bryn-crug]]. *[[David Jones (Davydd Hael o Dowyn)]], (1768–1837): Un o [[Cymry Llundain|Gymry Llundain]] a chefnogwr achosion a sefydliadau er budd Cymru. Fe'i ganed ar fferm Caethle. *Evan Evans (Ap Ieuan, 1801-1882), o Dŷ Mawr; yn ffermwyr, yn bardd ac yn diwinydd. Bu ei fab, Gruffydd, yn gyfrifol am nifer o datblygiadau ym maes milfeddygaeth. *Edward Jones: Yn 1826, cyhoeddodd Edward Jones o Dywyn ''Marwolaeth Abel'', cyfieithiad o ''Der Tod Abels'' gan y bardd o'r [[Swistir]], Solomon Gessner. *[[John Ceiriog Hughes|Ceiriog]]: Roedd John Ceiriog Hughes ('Ceiriog', 1832–1887) yn rheolwr gorsaf yn Nhywyn am gyfnod byr o 1870. *[[Owen Wynne Jones (Glasynys)|Glasynys]]: Ar 4 Ebrill, 1870, bu farw'r offeiriad, yr hynafiaethydd, yr awdur a'r bardd Owen Wynne Jones (Glasynys) (1828-1870) yn Nhywyn. *Joseph David Hughes: Bu'r cerddor Joseph David Jones (1827–1870) yn ysgolfeistr yn Nhywyn am gyfnod, gan gwrdd â'i wraig yno. Yno hefyd y magwyd ei feibion rhwng 1870 a 1877, gan gynnwys Sir [[Henry Haydn Jones]] (1863-1950), a fu'n [[aelod seneddol]] ar Feirionnydd ac a dreuliodd bron y cyfan o'i oes yn byw yn y dref, a'r gweinidog nodedig gyda'r [[Annibynwyr]] yn Lloegr, John Daniel Jones (1865-1942). *[[Tom Bradshaw]], pêl-droediwr. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Tywyn (pob oed) (3,264)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Tywyn) (1,189)'''|red|37.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Tywyn) (1434)'''|green|43.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Tywyn) (785)'''|blue|49}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Eglwys Sant Cadfan, Tywyn]] *[[Carreg Cadfan]] *[[Rheilffordd Talyllyn]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau|2}} {{Trefi_Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Meirionnydd]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Tywyn| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] ooupgo2aj5093srw2xk5wgdp9vczm7s 0 2551 14890132 13087577 2026-05-07T16:43:30Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890132 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Tref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfair Mathafarn Eithaf]], ar arfordir ddwyreiniol [[Ynys Môn]], yw '''Benllech'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/benllech-isle-of-anglesey-sh518828#.YX6H-S-l3OE British Place Names]; adalwyd 31 Hydref 2021</ref> Fe'i lleolir 7 milltir i'r gogledd-ddwyrain o [[Porthaethwy|Borthaethwy]] ar lôn yr [[A5025]], hanner ffordd rhwng [[Pentraeth]] a [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]]. Mae ar [[Llwybr Arfordirol Ynys Mon|Lwybr Arfordirol Ynys Môn]]. Mae'n ganolfan gwyliau glan-môr boblogaidd yn yr haf ac mae [[twristiaeth]] yn chwarae rhan bwysig yn yr economi leol. Mae nifer o dai newydd a byngalos yn gymysg â thai hŷn yn y dref. Mae Traeth Benllech yn lân a diogel. I'r gorllewin ceir meysydd carafanau ar gyfer ymwelwyr.Pentref mawr ar Ynys Môn yng Nghymru yw Benllech. Poblogaeth Benllech yw 3,382, felly dyma'r 5ed anheddiad mwyaf yn ôl poblogaeth ar yr ynys. Mae benllech yn lanmor neis. ==Y dref heddiw== Mae Benllech efo'r traeth mwyaf poblogaidd ar yr ynys gyda thywod euraid a dyfroedd glas clir sy'n hynod o ddiogel ar gyfer ymdrochi a ffadlo. Celr ysgol gynradd, meddygfa medddyg teulu, llyfrgell, swyddfa bost a nifer o gaffis a siopau bach yn y dref, ynghyd â thair tafarn. Dros y degawdau diwethaf mae nifer o bobl a arferai fynd ar eu gwyliau i Fenllech wedi prynu tai yn y dref ac mewn canlyniad mae hi wedi'i [[Seisnigo|Seisnigeiddio]] cryn dipyn, yn arbennig mewn cymhariaeth â'r pentrefi bach yn y cylch. ''[[Yr Arwydd]]'' yw [[papur bro]] Benllech a gweddill cylch [[Mynydd Bodafon]].Mae yna Spar,Co-op a Tesco yn y pentref. Mae Ysgol Goronwy Owen yn y pentref. Cyfeiriad yr ysgol yw LL74 8SN. Mae nifer o lefydd bwyta ym Menllech gan gynnwys llawer o lefydd bwyd-sydyn. Mae hefyd sawl siop gan gynnwys Tesco, Spar co-op a [[Siop Sgod a Sglods|siop 'sgod a sglods]] blasus. ==Hanes lleol== [[Delwedd:Benllech traeth.JPG|250px|bawd|chwith|Pen gorllewinol Traeth Benllech]] Ceir dwy [[siambr gladdu]] [[Neolithig]] hanner milltir i'r gorllewin o Fenllech. Ganwyd y bardd [[Goronwy Owen]] yn [[Rhosfawr]], dwy filltir i'r gorllewin o'r dref. Bu marchnad Croes Wion mewn bri am ganrifoedd, ac mae sïon i [[Gwion Goch]] sefydlu capel neu eglwys ar y llecyn hwn. Yn 1939 ar Draeth Bychan rhwng [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]] a Benllech aeth y llong danfor ''Thetis'' ar y creigiau a chollodd 99 eu bywydau. Mae Benllech yn gyrchfan gwiliau traeth poblogaidd.Enillydd gwobr Baner las ewrop ers 2004. ==Atyniadau eraill== *[[Traeth Coch]] - bae llydan agored filltir a hanner i'r de-ddwyrain. *Dinas - [[bryngaer]] dwy filltir i'r gogledd o'r dref, ger Traeth Bychan. ==Cludiant== Ceir gwasanaethau bws i [[Amlwch]], [[Porthaethwy]] a [[Bangor]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Môn}} [[Categori:Llanfair Mathafarn Eithaf]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Trefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] s08ggwo004imrpgw9w892h7c1y0my0s 0 2553 14890315 13090549 2026-05-07T17:56:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890315 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Tref a chymuned ar [[Ynys Môn]] yng ngogledd-orllewin [[Cymru]] yw '''Porthaethwy'''. Mae'n edrych dros Afon Menai ac yn gorwedd ger [[Pont y Borth|Pont Menai,]] a adeiladwyd yn 1826 gan [[Thomas Telford]], ychydig dros y dŵr o Fangor. Saif ar lan [[Afon Menai]] ac mae'r bont Menai yn ei gysylltu i lan Cymru. Mae ganddi boblogaeth o 3,376 sef y pumed dref fwyaf ar ynys Môn<ref>{{Cite web |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/viewFullDataset.do?instanceSelection=03070&productId=779&$ph=60_61&datasetInstanceId=3070&startColumn=1&numberOfColumns=8&containerAreaId=790559 |title=Office for National Statistics: ''Neighbourhood Statistics: Census 2011: Isle of Anglesey'' |access-date=2017-06-11 |archive-date=2011-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110613042922/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/viewFullDataset.do?instanceSelection=03070&productId=779&$ph=60_61&datasetInstanceId=3070&startColumn=1&numberOfColumns=8&containerAreaId=790559 |url-status=dead }}</ref>. [[Delwedd:Porthaethwy01LB.jpg|dim|bawd|260px]] [[Delwedd:Smallest house menaibridge.jpg|250px|bawd|dim|Hen fwthyn - y tŷ lleiaf yn y Borth]] ==Hanes== Daw’r enw o [[Porth]] + Daethwy, yr olaf yn enw llwyth Celtaidd lleol (gweler hefyd [[Dindaethwy]], enw'r [[cwmwd]] lleol yn yr Oesoedd Canol). Sefydlwyd trigfan yma ers canrifoeddd oherwydd hwn yw pwynt culaf [[Afon Menai]], felly yn le croesi cyfleus. Yn y 9g dyma lle daeth [[Tysilio]] i fyw fel [[meudwy]] ar yr ynys fechan sydd bellach yn dwyn ei enw a sefydlu’r eglwys. [[Delwedd:Beaumaris Road, Menai Bridge NLW3363773.jpg|bawd|chwith|Ffordd Biwmares, Porthaethwy.]] Bu fferi yn croesi’r [[Afon Menai|Fenai]] yma ers canrifoedd: y cofnod cyntaf ohono yn [[1292]]. Parhaodd felly fel un o’r croesfannau pennaf. Pan agorwyd [[Pont Y Borth]] ym [[1826]], ‘daeth oes y fferi i ben, ond parhaodd cysylltiadau’r Borth a’r môr, gyda masnachwyr yn mewnforio ac allforio, a diwydiant adeiladu llongau lleol. Y llongfasnachwyr pennaf yn y [[19g]] oedd teulu Davies o [[Treborth|Dreborth]]. Cafodd Ynys Môn ei wahanu o Gymru ar ôl llanw uchel tua 8,000 i 9,000 o flynyddoedd yn ôl. Mae'r afon sydd yn rhedeg drwy Borthaethwy yn rhedeg am 16 milltir o [[Biwmares]] i [[Abermenai]]. Pan gafodd Pont y Borth, ei hadeiladu, yn 1826 gan Thomos Telford, y bont oedd yr un mwyaf yn ei chyfnod. ==Ffair y Borth== [[24 Hydref]] yw diwrnod Ffair y Borth. Mae’r ffair yn dyddio’n ôl i [[1691]]. Roedd yn ffair geffylau i ddechrau, ac roedd mart prynu a gwerthu anifeiliaid yn rhan annatod o’r ffair hyd at yr 1970au. Bu yn ffair gyflogi hefyd. Roedd yn un o achlysuron mawr y flwyddyn i lawer o werin bobl Môn ac [[Arfon]]. Dyma hen bennill amdani: :'Mae Ffair y Borth yn nesu, :Caf deisen wedi ei chrasu, :A chwrw poeth o flaen y tân, :A geneth lân i'w charu.' (''[[Hen Benillion]]'', gol. [[T. H. Parry-Williams]], rhif 218) Heddiw, mae’r ffair yn parhau i’w chynnal yn flynyddol, fel ffair bleser yn bennaf, sydd yn ôl traddodiad yn cael ei gynnal ar dir cyffredin sy'n gwasanaethu fel maes parcio gweddill y flwyddyn. Ar Hydref 24, diwrnod y ffair, bydd ffyrdd ar gau er mwyn cynnal nifer o stondinau. ==Y Borth Heddiw== Mae’r dref yn gartref i Ysgol Gwyddorau Eigion [[Prifysgol Cymru, Bangor]] sydd yn defnyddio’r pier i gartrefu’r llong ymchwil, ''Prince Madog'', ac i [[Ysgol Uwchradd|ysgol uwchradd]] fwyaf [[Ynys Môn]], [[Ysgol David Hughes, Porthaethwy|Ysgol David Hughes]]. Lleolir rhaglen deledu [[S4C]], [[Rownd a Rownd]] yma, a’r dref yn cynnwys siopau ffug sy’n setiau deledu pwrpasol ar gyfer y gyfres. Mae’n gartref i fand pres Porthaethwy. Aiff [[Llwybr Arfordirol Ynys Mon]] drwy'r dref. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Porthaethwy (pob oed) (3,376)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Porthaethwy) (1,790)'''|red|54.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Porthaethwy) (2114)'''|green|62.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Porthaethwy) (556)'''|blue|36.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl nodedig== * [[Wayne Hennessey]] (gôl-geidwad tim pêl-droed dynion Cymru) * [[Rhun ap Iorwerth]] (aelod o Gynulliad Cymru) * [[Thomas Telford]] (adeiladwr Pont y Borth) * [[Jane Helen Rowlands]] (ysgolhaig a chenhadwr) * [[Dafydd Rhys ap Thomas]] (ysgolhaig beiblaidd) ==Gweler hefyd== * [[Canolfan Thomas Telford, Porthaethwy]] * [[Capel Moreia, Porthaethwy]] ==Llyfryddiaeth== *Davies, J. M., "Porthaethwy", yn ''Nabod Môn'', gol. Jones a Thomas (Gwasg Carreg Gwalch, 2003) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddorllewin/safle/porthaethwy/ Safle’r BBC] * [http://www.prosiectmenai.co.uk/prif.html Prosiect Menai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060924191033/http://www.prosiectmenai.co.uk/prif.html |date=2006-09-24 }} * [http://www.s4c.co.uk/rowndarownd/ Safle We Rownd a Rownd] {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Porthaethwy| ]] [[Categori:Trefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 4uvcdvp5bp8udqpbkfjti8t61pufxm4 0 2554 14890216 14878332 2026-05-07T17:42:05Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890216 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng nghanol [[Ynys Môn]] ydy '''Llangefni'''.<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 12 Chwefror 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llangefni-isle-of-anglesey-sh457757#.ZCW_iS8w0vI British Place Names]; adalwyd 29 Mawrth 2023</ref> Mae wedi bod yn dref farchnad bwysig i'r ynys. Llangefni yw tref sirol Môn a lleolir pencadlys [[Cyngor Sir Ynys Môn]] yma. Mae [[Caerdydd]] 211.6 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Llangefni ac mae Llundain yn 344.7&nbsp;km. O'i tharddle ger [[Llyn Cefni]] rhed [[Afon Cefni]] trwy'r dref, sy'n cymryd ei enw o'r afon. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sy'n 11.7&nbsp;km i ffwrdd. Y prif dref fasnachol ac amaethyddol yn Ynys Môn ydy Llangefni. Cafodd marchnad gyntaf y dref ei chynnal yn 1785 ac mae'n dal i gael ei chynnal bob dydd Iau a dydd Sadwrn. Ers talwm roedd Llangefni yn gartref i farchnad wartheg fwyaf yr ynys. Bellach mae yna ystâd ddiwydiannol gymharol fawr, sy'n cynnwys ffatri brosesu cyw iâr fawr, y gweithrediad diwydiannol sengl mwyaf yn y dref, yn ogystal â nifer o fusnesau bach eraill. Yn y dref ceir [[Oriel Môn]], gydag amgueddfa sy'n olrhain hanes yr ynys ac oriel i ddangos gwaith yr arlunydd bywyd gwyllt [[Charles Tunnicliffe]]. Yng [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2021|Nghyfrifiad 2021]] roedd gan cymuned Llangefni boblogaeth o 5,499.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/uk/wales/admin/isle_of_anglesey/W04000024__llangefni/ City Population]; adalwyd 29 Mawrth 2023</ref> Mae 83.8% o'r boblogaeth honno'n rhugl yn y Gymraeg gyda'r canran uchaf yn yr oedran 10-14 mlwydd gyda 95.2% yn medru'r Gymraeg. [[Delwedd:Bridge street, Llangefni NLW3363769.jpg|bawd|chwith|Stryd y Bont, tua 1875]] ==Hanes== Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o gwmwd [[Menai]], [[cantref]] [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]]. Mae eglwys y plwyf, Eglwys Cyngar Sant,yn sefyll mewn coed yn y Dingle. Un o enwau'r dref yn y gorffennol oedd 'Llangyngar',hen enw'r eglwys. Yng nghanol y dref mae cloc, talwyd gan gyfeillion a pherthnasau yr lefftenant George Pritchard-Rayner, un o dirffeddianwyr mawr Ynys Môn a drigai yn Nhre Ysagwen.<ref name="Hughes 2019 65">{{Cite book|title=Secret Anglesey|last=Hughes|first=Geraint|publisher=Amberley Publishing|year=2019|isbn=978-1-4456-9203-6|location=Great Britain|pages=65}}</ref> Mae'r cloc wedi wneud o garreg clach o Dreath Bychan ger [[Marianglas|Marian-Glas]] ar arfordir dwyreiniol Ynys Mon. Adeiladwyd yn y bynyddoedd 1902/03. Cyn hynny yn yr 1880au adeiladwyd neuadd y dref o'r un deunydd a'r cloc ac agorwyd ar 10 Mawrth 1884. Ymladdwyd Rhyfel Eingl-Boer rhwng Prydain a gweriniaethau Boer. Fe ddaru Lefftenant George Pritchard-Rayner ymladd yno a farwodd yn Ysbyty Bloemfontein yn 1900.<ref name="Hughes 2019 65"/> ==Addysg== Prif ysgol y cylch yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]]. Ar safle yng ngorllewin y dref. Ceir campws lleol [[Coleg Menai]] yn y dref. Mae ysgolion cynradd yn Llangefniyn cynnwys [[Ysgol Corn Hir, Llangefni|Ysgol Corn Hir]] ag [[Ysgol y Graig, Llangefni|Ysgol y Graig.]] Hefyd, ysgol ar gyfer plant anabaleddau or enw [[Ysgol y Bont, Llangefni|Ysgol y Bont]]. ==Chwaraeon== Mae [[C.P.D. Llangefni|Clwb Pêl-droed Llangefni]] yn chwarae yng [[Cynghrair Undebol y Gogledd|Nghynghrair Undebol y Gogledd]]. Ceir Clwb Rygbi Llangefni hefyd. ==Enwogion== *[[John Elias]]. Bu'r pregethwr enwog yn byw yn Llangefni o 1830 hyd 1841. *[[Christmas Evans]]. Bu'r pregethwr yn byw yn y dref yn y cyfnod 1791–1826. *[[Hywel Gwynfryn]], cyflwynydd radio a aned yn y dref. *[[Kyffin Williams]], arlunydd a aned yn y dref yn 1908. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Llangefni ym [[1957]] a [[1983]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llangefni 1957]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Môn 1983]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llangefni (pob oed) (5,116)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llangefni) (3,942)'''|red|80.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llangefni) (4242)'''|green|82.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llangefni) (840)'''|blue|38.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Llangefni windmill.jpg|Melyn wynt Llangefni Garej Heron.png|Heron Garage Llangefni Llangefni town centre.jpg|Canol tref Llangefni St Cyngar, Llangefni.jpg|Eglwys Cyngar Sant, Llangefni </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Gorsaf reilffordd Llangefni]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llangefni| ]] [[Categori:Trefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 1suvbnxy7et5buu8t5gv0ovdohbid1z 0 2555 14890283 13089904 2026-05-07T17:51:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890283 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Tref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhosyr (cymuned)|Rhosyr]], [[Ynys Môn]], ydy '''Niwbwrch'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Newborough'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/newborough-isle-of-anglesey-sh425655#.YbYzRS-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> Saif ar lôn yr [[A4080]] rhwng [[Porthaethwy]] ac [[Aberffraw]]. ==Yr eglwys== Mae'r eglwys, sy'n gysegredig i [[Pedr|Bedr]] a [[Paul|Phaul]], yn hen. Adeilad â chorff hir a chul ydyw, a godwyd yn y [[14g]] ar safle hŷn. Mae'r [[bedyddfaen]] hefyd yn dyddio o'r [[12g]] ac o waith Cymreig lleol. Ychwanegwyd porth i'r eglwys yn y [[15g]]. Ceir dau feddfaen hynafol yno, un ohonyn nhw gyda cherfwaith blodeuog a'r llall gyda'r arysgrif ''Hic jacet Dns Mathevs ap Ely'' arno ('Yma mae'r Arglwydd Mathew ap Eli yn gorffwys'). ==Hanes== Creuwyd y fwrdeistref newydd (ystyr llythrennol 'Niwbwrch') ar ddiwedd y [[13g]] ar gyfer y [[Cymry]] a orfodwyd i ymadael â [[Llan-faes]] gan y [[Teyrnas Lloegr|Saeson]]. Cyn hynny roedd treflan fach yno ger [[Llys Rhosyr]], un o brif lysoedd [[Teyrnas Gwynedd|Tywysogion Gwynedd]] yn [[Oes y Tywysogion]]. [[Rhosyr (cantref)|Rhosyr]] oedd enw'r [[cantref]] hefyd. Ar ganol y [[14g]] ymwelodd [[Dafydd ap Gwilym]] â Niwbwrch a chanodd [[cywydd|gywydd]] i foli'r dref a'i drigolion. Dyma'r llinellau agoriadol: :Hawddamawr, mireinmawr maith, :Tref Niwbwrch, trefn iawn gobaith, :A'i glwysdeg deml a'i glasdyr, :A'i gwin a'i gwerin a'i gwŷr, :A'i chwrw a'i medd a'i chariad, :A'i dynion rhwydd a'i da'n rhad.<ref>Thomas Parry (gol.), ''Gwaith Dafydd ap Gwilym'', cerdd 134.</ref> [[Delwedd:A woman in national dress, Niwbwrch NLW3362605.jpg|bawd|dim|Gwraig o Niwbwrch tua 1875; sylwer ar y patsyn clwt ar ei phen-elin.]] ==Arglwydd Newborough== {{prif|Barwniaeth Niwbwrch}} Dylid nodi nad oes gan y teitl hwn ddim byd i'w wneud yn uniongyrchol â Niwbwrch. Fe enwyd aelodau o deulu [[Glynllifon]], Sir Gaernarfon yn arglwyddi Newborough wedi i [[Syr Thomas Wynn (Arglwydd Newborough)|Syr Thomas Wynn]] gael ei ddyrchafu i farwnyddiaeth Iwerddon yn y [[18g]]. Fe ddewisodd y teitl "Arglwydd Newborough" sef arglwydd tref Newborough yn Contae Loch Garmon (swydd Llwch Garmon); erbyn heddiw, newidiwyd enw Newborough i Guaire neu 'Gorey'. Mae'n debyg mai oherwydd i Thomas Wynn fod yn berchen ar ychydig o leiniau o dir ym mhlwyf Niwbwrch y dewisodd yr enw, trwy weld hwylustod y cyd-ddigwyddiad o ran enw'r ddau le. Cwbl anghywir felly yw cyfeirio at "Arglwydd Niwbwrch". ==Natur== Mae Niwbwrch yn cynnwys llawer o flodau fel [[clychau'r gog]], [[blodyn ymenyn]] a [[pabi coch]]. Mae gan Niwbwrch y systymau twyni gorau yn Mhrydain ==Atyniadau== *[[Llys Rhosyr]] - un o lysoedd Tywysogion Gwynedd *[[Cwningar Niwbwrch]] - gwarchodfa natur *[[Ynys Llanddwyn]] - a gysylltir â'r Santes [[Dwynwen]] ==Pobl== *Thomas Jones, tyddynwr Cwningar, a dyddiadurwr. Mae [[Dyddiaduron teulu Thomas Jones, Cwningar, Niwbwrch]] yn rhoi blas (weithiau’n rhwystredig o anghyflawn) o fywyd ei gyfnod yn y gongl fach hon o [[Ynys Môn|Fôn]]. Mae’r detholiad helaeth o gofnodion am fywyd pob dydd ef a’i fab i’w gweld yn fan hyn [https://www.llennatur.cymru/Y-Tywyddiadur?keywords=Cwningar&bwletinau=True&dyddiadur=falseFalse&oriel=True&recordsperpage=25&currentpage=40#angori] yn Nhywyddiadur gwefan Prosiect [[Llên Natur]]. ==Llyfrau hanes lleol== *''Hanes Niwbwrch''. Owen Williamson (1895) [[s:Hanes Niwbwrch|ar Wicidestun]] *''Hanes plwyf Niwbwrch ym Môn''. Hugh Owen (1952) *''Hanes byr Ebeneser, Niwbwrch (1785-1985)''. Derec Llwyd Morgan (1985) *''Plethwyr moresg Niwbwrch'' Miriam Griffiths (1998) ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> NiwbwrchLB01.JPG NiwbwrchLB02.JPG NiwbwrchLB03.JPG </gallery> [[Delwedd:Niwbwrch.webmsd.webm|bawd|300px|canol|Fideo gan Gyfoeth Naturiol Cymru]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Môn}} [[Categori:Rhosyr]] [[Categori:Niwbwrch| ]] [[Categori:Trefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 6flpk5uugd4xuvh2f6x83izsjlhel5g 0 2593 14890425 13700245 2026-05-07T19:42:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890425 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Tref arfordirol a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llandudno'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llandudno-conwy-sh781823#.YZk6LC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Mae'n gorwedd ar benrhyn y [[Creuddyn]] i'r gogledd o [[Conwy|Gonwy]] a [[Bae Colwyn]]. Mae ganddi boblogaeth o tua 25,000. Mae'n gorwedd ar y tir isel sydd rhwng tir mawr [[gogledd Cymru]] a [[Pen y Gogarth|Phen y Gogarth]] Fe'i hadeiladwyd yn bennaf yn y [[19g]] fel cyrchfan gwyliau ac mae ei phensaernïaeth hanesyddol yn enwog. Mae'n un o gyrchfannau twristaidd mwyaf poblogaidd gogledd Cymru. Daw ei henw o blwyf hynafol Sant [[Tudno]]. Mae Caerdydd 210 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Llandudno ac mae Llundain yn 322&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sy'n 23&nbsp;km i ffwrdd. [[Delwedd:LlandudnoLB13.JPG|bawd|dim|Llandudno o'r Gogarth]] [[Delwedd:GogarthLB03.JPG|bawd|dim|Y gwaith copr]] ==Hanes== [[Delwedd:Little Orme from Llandudno Promenade.jpg|250px|bawd|chwith|[[Rhiwledyn]] a'r traeth o brom gogleddol Llandudno]] Mae'r adeiladau yn y rhan fwyaf o'r dref yn perthyn i'r 19g a'r 20g, ond mae hanes ardal plwyf Llandudno yn cychwyn yn y cyfnod cynhanesyddol. Yn [[Oes yr Efydd]] dechreuwyd cloddio am gopr ar y Gogarth a bu diwydiant cloddio copr yn yr ardal hyd at y 19g. Ceir [[cromlech]] a meini eraill ar y Gogarth. Yn ôl traddodiad, sefydlodd Sant [[Tudno]] gell ar y mynydd yn y 6g mewn man a nodir gan [[Eglwys Tudno]] heddiw. Dyma gyfnod y brenin [[Maelgwn Gwynedd]] hefyd, a gysylltir â [[Castell Degannwy|Chaer Ddeganwy]] ac [[Eglwys Rhos]]. Ar ddechrau'r 19g dim ond pentref bychan, yn gartref i bysgotwyr a mwyngloddwyr copr a'u teuluoedd oedd wrth droed y Gogarth. Datblygwyd y tir wastad rhwng y Gogarth a [[Rhiwledyn]] yn y 19g a chodwyd nifer o westai crand a thai. Y prif atyniad oedd y ddau draeth braf - Pen Morfa a Thraeth y Gogledd - a'r awyr iach. Tyfodd Llandudno i fod un o brif gyrchfannau gwyliau glan môr Cymru a gwledydd Prydain gyda nifer o'r ymwelwyr yn dod o ogledd-orllewin Lloegr i ddianc o'r dinasoedd am ysbaid, Roedd agor y lein reilffordd yn hwb anferth i'r diwydiant twristaidd ac yn ei anterth byddai rhai miloedd o ymwelwyr yn cyrraedd y dref bob dydd yn yr haf. ===Gwesty’r Hydro=== Codwyd Gwesty Craigside Hydro ar lethrau’r Gogarth Fach tua 1884 ar dir Fferm Bryn y Bia. ‘Roedd y gwesty yn arbenigo ac yn cynnig amrywiaeth o driniaethau meddygol, ac fel yr awgryma’r enw ‘Hydro’, ‘roedd llawer o ddefnydd o ddŵr. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd cymerwyd y gwesty drosodd gan y llywodraeth a symudwyd nifer o weision sifil yno. Yn sicr, roedd yn westy moethus ac ymhlith y bobl fu’n ymweld ‘roedd y Dywysoges Margaret. Mae’r llun uchaf [https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn60.pdf] yn dangos y safle yn ystod y pumdegau, gan gynnwys y gerddi a’r lawntiau ‘crocé’ o flaen y gwesty a’r neuaddau tenis dros y ffordd ger y môr. Ym 1959 penderfynwyd troi’r neuaddau tenis yn theatr gyda’r enw ‘The New Stadium’ a chyflwyno sioeau ar rew. Ar 11 Gorffennaf 1959 agorwyd yr amwynder gyda gorymdaith o’r pier at y theatr gyda bwch gafr a band yn arwain! Byr iawn fu oes y theatr, ac ar ddechrau’r saithdegau dechreuodd Cwmni Hotpoint gynhyrchu peiriannau glanhau a smwddio ar y safle. Yna, cymerwyd y safle gan Gwmni Ceir Automobile Palace oedd â modurdai yng Nghraig y Don, Bae Penrhyn (Y Links), Llanfair Pwll, Llandrindod a lleoedd eraill, i storio ceir. Yna, penderfynwyd gwerthu’r cyfan yn cynnwys y gwesty a’r pafiliwn ac fe ddymchwelwyd y gwesty ym 1974. Prynwyd y safle gan Awdurdod Tir Cymru a’i rannu’n dair safle. Bellach, fel y gwelwch o’r ail lun, tai sydd ar y safle.<ref>[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn60.pdf Gareth Pritchard ym Bwletin Llên Natur rhifyn 60, tudalen 2]</ref> ==Pier Llandudno== [[Delwedd:Llandudno02LB.jpg|bawd|260px|Pier Llandudno]] Adeiladwyd y pier rhwng 1876 a 1878, yn defnyddio trawstiau [[haearn gyrru]] a cholofnau [[haearn bwrw]]. Mae'r pier 1234 troedfedd o hyd. Cynhaliwyd cyngerddau ym Mhafiliwn y Pier, efo artistiaid megis [[Syr Malcolm Sargent]], [[George Fornby]], [[Semprini]], [[Petula Clark]], [[Arthur Askey]], [[Russ Conway]], [[y chwiorydd Beverley]] a [[Cliff Richard]]. Llosgwyd y pafiliwn yn 1994..<ref name="Gwefan y pier">[http://www.llandudnopier.com/page/82/Pier.html Gwefan y pier]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Delwedd:Geifr Llandudno 1.jpg|bawd|Y geifr yn ymweld a'r dref yn ystod locdown [[coronafirws]], Ebrill 2020.]] Defnyddiwyd y pier am flynyddoedd maith gan gychod stêm, yn mynd i [[Lerpwl]] ac [[Ynys Manaw]]. Daeth y fath wasanaethau i ben yn 2005.<ref name="Gwefan y pier"/>. ond erbyn heddiw mae mordeithiau lleol ar [[MV Balmoral]]<ref>{{Cite web |url=http://www.whitefunnel.co.uk/c-9-llandudno.aspx |title=Gwefan y Lein White Funnel |access-date=2016-03-19 |archive-date=2015-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703204255/http://www.whitefunnel.co.uk/c-9-llandudno.aspx |url-status=dead }}</ref> a [[PS Waverley]]<ref>[http://www.waverleyexcursions.co.uk/welcome-aboard/ Gwefan y Waverley]</ref> yn ystod yr haf. ==Tramffordd== [[Delwedd:GreatOrme1-P4271287T.JPG|250px|chwith|bawd|Tramffordd y Gogarth]] Mae'r dramffordd yn rhedeg o orsaf yn rhan uchaf tref Llandudno i'r caffi a gwylfa ar y copa, gyda gorsaf arall hanner ffordd i fyny lle mae'n rhaid i deithwyr newid i [[tram|dram]] arall. Tramffordd [[Rheilffordd ffwniciwlar|ffwniciwlar]] yw hi.<ref name="Gwefan Videoscene">[http://www.videoscene.co.uk/the-great-orme-tramway.html Gwefan Videoscene]</ref> {{Prif|Tramffordd y Gogarth}} ==Cyfryngau== Gwasanaethir Llandudno gan orsaf radio cymunedol [[Tudno FM]], sy'n darlledu yn Saesneg (yn bennaf) ac yn Gymraeg. ''[[Y Pentan]]'' yw'r [[papur bro]] lleol. ==Cludiant== Gwasanaethir y dref gan gangen rheilffordd o [[Cyffordd Llandudno|Gyffordd Llandudno]], sy'n rhan o [[Rheilffordd Dyffryn Conwy|Reilffordd Dyffryn Conwy]]. Trwy orsaf y Cyffordd ceir gwasanaethau ar lein [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] i gyfeiriad [[Caergybi]] i'r gorllewin a dinas [[Caer]] i'r dwyrain. Bu [[Gorsaf reilffordd Llandudno]] yn un o'r rhai mwyaf crand yng Nghymru ar un adeg, ond mae llawer o'r to haearn bwrw a gwydr wedi ei dynnu i lawr a dim ond rhan sy'n aros heddiw. Adeilad briciau coch a godwyd yn y 19g yw'r orsaf. Mae Llandudno yn ganolfan gwasanaethau bysiau lleol gyda nifer o wasanaethau yn ei chysylltu â'r trefi a phentrefi lleol. Mae'r rhan fwyaf o'r gwasanaethau hyn yn cael eu rhedeg gan gwmni Arriva Cymru. ==Pobl o Landudno== *[[Thomas Jones (Tudno)]], bardd, newyddiadurwr ac offeiriad (19g) *[[Richard Parry (Gwalchmai)]], bardd o Sir Fôn (19g) a fu'n gweinidog yn y dref ac a gladdwyd yn [[Eglwys Rhos]] *[[Edith Nepean]], awdures o Gymru yn yr iaith Saesneg *[[Lewis Valentine]], gwasanaethai fel gweinidog yn y dref rhwng y ddau ryfel byd *[[Alun Tudor Lewis]] (1905-86), awdur straeon byrion *[[David Crighton]] (1942-2000), mathemategydd a ffisegydd Seisnig a anwyd yn y dref *Harry Thomas, athro, naturiaethwr a dyddiadurwr [https://cy.wikipedia.org/wiki/Dyddiadur_Harry_Thomas,_Nant_y_Gamar,_Llandudno?wprov=sfti1]. Bu’n byw yn Nant y Gamar. Mae elfennau o’i ddyddiaduron Saesneg ar gael yma [https://www.llennatur.cymru/?keywords=Ffynhonnell%3AHarry-Thomas&currentpage=1&recordsperpage=25&dyddiadur=false&oriel=true&bwletinau=true#angori] yn Nhywyddiadur gwefan [[Llên Natur]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llandudno (pob oed) (20,701)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llandudno) (4,079)'''|red|20.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llandudno) (10517)'''|green|50.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Llandudno) (4,197)'''|blue|44.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru]] yn Llandudno ym [[1896]] a [[1963]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llandudno 1896]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llandudno 1963]] ==Chwaraeon== Mae'r dref yn gartref i [[C.P.D. Llandudno]], sy'n cystadlu yn y [[Cynghrair Undebol|Gynghrair Undebol]]. Ceir maes [[criced]] yn y dref, cartref Clwb Criced Llandudno. ==Eglwysi== Saif y brif eglwys, Eglwys y Drindod Sanctaidd, yn Stryd Mostyn. <gallery> Eglwys y Drindod Sanctaidd - Holy Trinity Church, Llandudno, North Wales, Cymru 04.JPG Eglwys y Drindod Sanctaidd - Holy Trinity Church, Llandudno, North Wales, Cymru 09.JPG Eglwys y Drindod Sanctaidd - Holy Trinity Church, Llandudno, North Wales, Cymru 13.JPG Eglwys y Drindod Sanctaidd - Holy Trinity Church, Llandudno, North Wales, Cymru 25.jpg Eglwys y Drindod Sanctaidd - Holy Trinity Church, Llandudno, North Wales, Cymru 32.JPG Eglwys y Drindod Sanctaidd - Holy Trinity Church, Llandudno, North Wales, Cymru 33.JPG </gallery> ==Oriel== <gallery> On the beach Llandudno Wales.jpg|1890-1900, gyda'r pier ar y dde File:LlandudnoLB04.JPG|Llandudno o'r Gogarth Delwedd:1.gif|Mynyddoedd [[Eryri]] o [[Pen y Gogarth|Ben y Gogarth]] Delwedd:Image3.gif|Bae Llandudno o'r pier Delwedd:Pier Llandudno.gif|Pier Llandudno Delwedd:Pier Llandudno 2.gif|Lle chwarae plant ar y pier Delwedd:Gorsaf tram.gif|Gorsaf Tramiau y Gogarth a hen adeilad Fictorianaidd Delwedd:PenyGog.gif|Pen y Gogarth: y tŷ bwyta Delwedd:Rhwng Llandudno.gif|Pen Morfa (''West Shore''), Llandudno Delwedd:Image24Lland.gif|O Drwyn y Fuwch (Gogarth Fach) i gyfeiriad y pier a Phen y Gogarth; Llandudno. Delwedd:Image28.gif|Gwestai ar y dde a Thrwyn y Fuwch yn y cefn Delwedd:Image32 Syth.jpg|Theatre "Venue Cymru" Delwedd:Image39 Eglwys.jpg|Eglwys Unedig Gloddaeth (Presbyteraidd Saesneg gynt) Delwedd:Image41.gif|Bwrlwm y dref a chreigiau Pen y Gogarth Delwedd:Image45 gwestai dde.jpg|Gwestai'r prom a'r haul yn machlud Delwedd:LlandudnoLB09.JPG|Golwg o bell </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Chwarel Trwyn y Fuwch]] *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Maelgwn]] *[[Creuddyn]] *[[Pen-y-Gogarth]] *[[Eglwys Tudno]] *[[Eglwys Rhos]] *[[Gwarchodfa Natur Genedlaethol Maes-y-Facrell]] *[[Llyfrgell Llandudno]] *[[Llandudno, De Affrica]] ==Llyfryddiaeth== *Ivor Wynne Jones, ''Llandudno, Queen of Welsh Resorts'' (ail arg. 2002) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.nwtheatre.co.uk/cym/index.asp Venue Cymru] *[http://www.llandudnochurches.org.uk Eglwysi Llandudno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227091112/http://llandudnochurches.org.uk/ |date=2021-02-27 }} *[http://www.cameramentor.com/victorian_photos Delweddau o Landudno yn y 19eg ganrif] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060404061252/http://www.cameramentor.com/victorian_photos/ |date=2006-04-04 }} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Llandudno| ]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Trefi Conwy]] [[Categori:Twristiaeth yng Nghymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 9k01jr5rw52gjm85lptscsz3e4xgkjk 0 2594 14890428 13088835 2026-05-07T19:43:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890428 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Tref fach a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llanfairfechan'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanfairfechan-conwy-sh683746#.YZk6kC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> ("Llanfair" ar lafar yn lleol). Saif ar arfordir ogleddol y sir, rhwng [[Penmaenmawr]] a [[Conwy (tref)|Chonwy]] i'r dwyrain ac [[Abergwyngregin|Abergwyngregyn]] a dinas [[Bangor]] i'r gorllewin. Mae ffordd ddeuol yr [[A55]] yn rhedeg yn agos i'r dref, rhyngddi a'r traeth, ac mae ganddi orsaf ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] yn ogystal. Mae Caerdydd 204.2 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Llanfairfechan ac mae Llundain yn 326.2&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Bangor sy'n 11.4&nbsp;km i ffwrdd. Mae'r traeth yn gymharol eang ac yn ymestyn hyd Glan-môr Elias a gwarchodfa natur Madryn, ar lan [[Traeth Lafan]], i gyfeiriad y dwyrain. Ceir pwll hwylio cychod, caffi, parc sglefrio a chyfleusterau eraill yno, ac mae'n boblogaidd gan bobl leol ac ymwelwyr fel ei gilydd. Tu ôl i'r dref mae'r tir yn codi i gyfeiriaid [[Tal-y-Fan]], [[Bwlch-y-Ddeufaen]] a bryniau cyntaf y [[Carneddau]]. Llifa [[Afon Ddu, Llanfairfechan|Afon Ddu]] ("Afon Llanfairfechan") i lawr drwy'r pentref o'i tharddle yn y Carneddau i'w haber. ==Hanes== [[Delwedd:Llanfairfechan1.jpg|270px|bawd|de|Llanfairfechan gyda [[Ynys Seiriol]] yn y cefndir.]] [[Delwedd:View looking up Valley road - geograph.org.uk - 151502.jpg|270px|bawd|de|Y 'Valley Road' sy'n arwain i'r bryniau, Llanfairfechan.]] [[Delwedd:Llanfairfechan with Puffin Island and Anglesey behind.jpg|bawd|Llanfairfechan gyda Ynys Seiriol ac Ynys Mon yn y cefndir.]] Ceir nifer o safleoedd cynhanesyddol ar y bryniau uwchlaw'r pentref. Y pwysicaf ohonynt heddiw yw hen [[Bryngaer|fryngaer]] [[Dinas (Llanfairfechan)|Dinas]], ond roedd amddiffynfa fawr [[Braich-y-Dinas]], ar gopa'r [[Penmaen-mawr]], ymhlith y fwyaf yng ngwledydd Prydain ac Iwerddon tan iddi gael ei dinistrio o'r diwedd trwy'r gwaith chwarel ar ddechrau'r 20g. Fel yn achos Penmaenmawr, tyfodd y dref bresennol fel tref [[chwarel]] [[ithfaen]] a thref glan môr o ganol y [[19g]] ymlaen. Ar un adeg bu canoedd o ddynion yn gweithio yn chwarel y [[Penmaen-mawr]], ond erbyn heddiw mae'r gwaith chwarel wedi peidio i bob pwrpas ar yr ochr yma i'r mynydd. ==Yr iaith Gymraeg== Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|cyfrifiad 2001]], mae 50.4% o boblogaeth y dref y medru'r Gymraeg. Mae hyn yn uwch na'r cyfartaledd cenedlaethol o 20.8% ond yn gymharol isel mewn cymhariaeth â lleoedd fel [[Bethesda]], cwta 8 milltir i'r de-orllewin tra'n uwch o gryn dipyn na'r lefel yng ngweddill trefi arfordirol sir Conwy. Ceir y canran uchaf o siaradwyr Cymraeg yn yr oedran 10-14, gyda 70% yn rhugl yn yr iaith. ==Ysgolion== Mae gan Llanfairfechan ddwy ysgol ddwyieithog, sef *yr Ysgol Babanod (plant llai, hyd flwyddyn 2) *[[Ysgol Pant-y-Rhedyn]] (ysgol gynradd, blwyddyn 3-6). Gorwedd Ysgol Pant-y-rhedyn yn nhalgylch [[Ysgol Aberconwy]] ac [[Ysgol Y Creuddyn]] yn sir Conwy ac [[Ysgol Friars]] ym Mangor, Gwynedd. ==Enwogion== * [[Rhys Cadwaladr]], (fl. 1666-1699), bardd a ficer yn Llanfairfechan ar ddiwedd yr [[17g]]. [[Herbert Luck North]] (1871-1941), pensaer arloesol == Natur == Cafodd arolwg ei wneud yn Awst 2017 gan y [[Marine Conservation Society]] i mewn i lefelau sbwriel ar draeth Llanfairfechan.<ref>https://www.janetfinchsaunders.org.uk/sites/www.janetfinchsaunders.org.uk/files/2017-08/Llanfairfechan%20-%20Survey%2010%20Aug%202017.pdf</ref> Casgliwyd 760 eitem o sbwriel, gyda chyfartaledd o 7.60 eitem y metr o draeth. Mae gan Llanfairfechan boblogaeth uchel iawn o goed, ac felly mae'n gartref hefyd i sawl math wahanol o adar. ==Mewn diwylliant poblogaidd== Ymddangosodd y pentref yn y cyfresi teledu canlynol: *''[[Tydi Bywyd yn Boen]]'' *''[[A55 (cyfres deledu)|A55]]'' Ceid cyfeiriadau rheolaidd at y dref gan Wali Tomos yn y gyfres gomedi ''[[C'mon Midffild]]'' oherwydd y tebygrwydd rhwng rhan olaf yr enw ('-fechan') a'r gair "rhechan". ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfairfechan (pob oed) (3,637)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfairfechan) (1,646)'''|red|46.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfairfechan) (2275)'''|green|62.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfairfechan) (549)'''|blue|36}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Braich-y-Dinas]], hen fryngaer ddiflanedig * [[Penmaen-mawr]], y mynydd uwchben y pentref * [[Traeth Lafan]] * [[Wern Isaf]], tŷ nodedig * [[Ysgol Pant-y-Rhedyn]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Llanfairfechan| ]] [[Categori:Trefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] k5lf4w69ei151w9h1gezmwdtrvwhr5q 0 2595 14890432 13089021 2026-05-07T19:44:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890432 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Tref fechan a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llanrwst'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanrwst-conwy-sh798617#.YZk6xy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Saif ar lan ddwyreiniol [[Afon Conwy]], tri chwarter y ffordd i fyny [[Dyffryn Conwy]] ar lôn yr [[A470]]. Mae Caerdydd 188.8 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Lanrwst ac mae [[Llundain]] yn 308.8&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sy'n 25&nbsp;km i ffwrdd. Mae [[Rheilffordd Dyffryn Conwy]] yn cysylltu'r dref â [[Llandudno]] yn y gogledd a [[Blaenau Ffestiniog]] yn y de. Tyfodd y dref o gwmpas y [[Diwydiant gwlân yng Nghymru|diwydiant gwlân]] ac roedd y dref yn adnabyddus am ei brethyn. Roedd gwneud [[telyn]]nau yn ddiwydiant poblogaidd yno hefyd ac roedd galw mawr am gynnyrch gwneuthurwyr telynnau Llanrwst ledled Cymru. Erbyn heddiw [[twristiaeth]] yw'r prif ddiwydiant ynghyd ag [[amaeth]]yddiaeth. Lleolir [[Gwasg Carreg Gwalch]], un o gyhoeddwyr llai mwyaf llwyddiannus Cymru, yn y dref. ==Hanes== Yn 1276 cipiodd [[Llywelyn ap Gruffudd]], [[Tywysog Cymru]], y dref, gan ddatgan ei bod yn "[[Bwrdeistref Rydd Llanrwst|fwrdeistref rydd]]" yn annibynnol o [[esgobaeth Llanelwy]]. O'r herwydd mae gan y dref ei [[arfbais]] a'i baner ei hun, a dyma darddiad yr hen arwyddair lleol ''"Cymru, Lloegr a Llanrwst"''.<ref name="BBC_Llanrwst">[https://web.archive.org/web/20121111051636/http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/llanrwst/pages/history.shtml Talk of the town] ''[[BBC News]]'', 28 Ebrill 2006</ref> Codwyd [[Y Bont Fawr, Llanrwst|Y Bont Fawr]] dros Afon Conwy yn 1636. Y pensaer oedd [[Inigo Jones]], yn ôl traddodiad. Yr ochr draw i'r bont mae plasdy Tu Hwnt i'r Bont. [[Sŵ]] teithiol yn Llanrwst: :20 Awst 1949: ”Tori ŷd hefo pladur yn y bore ar pnawn yn cae tan wal, torri lle ir injan. Gafra a chodi geifr. Mynd i Llanrwst gyda’r nos i weld ffilm [[Tap Rootes]]. Sioe yn parc [[Castell Gwydir|Gwydr]] llew a llewes. Arth ddu Himalayan, mwncïod a [[Llygoden Fawr|llygoden fawr]] o dociau [[Caerdydd]] 28 ins o hyd. Poeth, mwll clos.“<ref>Dyddiadur DO Jones, Padog, yn papur bro Yr Odyn, a Thywyddiadur Llên Natur [https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn55.pdf]</ref> ==Adeiladau a chofadeiladau== *[[Abaty Maenan]] *[[Ysgol Dyffryn Conwy]] ===Eglwys Sant Grwst=== {{prif|Eglwys Sant Grwst}} Adeiladwyd adeilad presennol Eglwys Sant Grwst, sy'n gysegredig i Sant [[Grwst]], yn [[1470]], ond mae'r safle'n hŷn na hynny. Yn yr eglwys mae Capel [[Castell Gwydir|Gwydir]] ac yno ceir cist arch garreg [[Llywelyn Fawr]], Tywysog [[Teyrnas Gwynedd|Gwynedd]], a symudwyd yno o [[Abaty Aberconwy]]. Yno hefyd mae beddrod cerfiedig sy'n coffháu [[Hywel Coetmor]], un o gapteiniaid [[Owain Glyndŵr]]. [[Delwedd:Capel Gwydir, Eglwys St Crwst, Llanrwst, Sir Conwy, Cymru Wales 21.JPG|bawd|dim|Eglwys Sant Grwst]] ===Y Bont Fawr=== {{prif|Y Bont Fawr, Llanrwst}} Enw arall ar y bont hon ar lafar yn lleol yw 'Pont Rhegi' gan ei bod yn amhosibl i ddau gerbyd basio'i gilydd ar yr un pryd am fod y bont mor gul. Oherwydd ei bod yn bont gefngrwm, mae mynd yn ôl yn anodd os nad yn amhosib i lawer. Ceir trydydd enw hefyd sef 'Pont y Perlau' oherwydd yn ôl traddodiad cafwyd hyd i berl yn yr afon pan oeddynt yn gosod y garreg sylfaen.<ref>{{Cite web |url=http://llennatur.com/files/u1/Cylchgrawn86.pdf |title=''Llên Natur''; rhif 86; Ebrill 2015 (gyda chaniatâd) |access-date=2015-04-01 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305044140/http://llennatur.com/files/u1/Cylchgrawn86.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Delwedd:Pont Fawr Bridge, Llanrwst.jpg|dim|bawd|250x250px|Y Bont Fawr, Llanrwst]] [[Delwedd:LlanrwstP6073120.JPG|250px|bawd|dim|Tu Hwnt i'r Bont]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanrwst (pob oed) (3,323)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanrwst) (1,943)'''|red|61}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanrwst) (2539)'''|green|76.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanrwst) (591)'''|blue|40.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== [[Delwedd:Llanrwst Poets (1876) (8363305937).jpg|bawd|250px|de|11 o feirdd a bwch gafr yn 1876: gweler [[Arwest Glan Geirionydd]]]] *[[William Salesbury]], cyfieithydd y Beibl. Treuliodd ei lencyndod ym Mhlas Isa. *[[Syr John Wynn]] o Wydir *[[John Jones (Pyll)]] (1786-1865); argraffydd, cyhoeddwr a bardd (ganed yn Nhrefriw) *[[Evan Jones (Ifan y Gorlan)]] (1787-1859), telynor *[[Kai Owen]] (g. 1975), actor *[[Evan Owen (Allen)]] (1805-52), bardd a llenor *[[Robert Williams (Trebor Mai)]], un o [[englyn]]wyr gorau'r 19g, a dreuliodd ran helaeth ei oes yn y dref *[[John Lloyd Williams]] (1854-1945), cerddor a botanegydd, a aned ym Mhlas Isa *[[Peter Thomas]] (1920-2008), y Ceidwadwr cyntaf i weithredu fel [[Ysgrifennydd Gwladol Cymru]] (1970-74), a aned yn y dref *[[Y Cyrff]], band roc Cymraeg dylanwadol o'r 1980au {{-}} ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru]] yn Llanrwst ym 1951, 1989 a 2019. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanrwst 1951]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanrwst 1989]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Conwy 2019]] == Oriel == <gallery heights="160px" mode="packed"> Llanroost bridge over the river Conway in north Wales.jpeg|Pont Llanrwst dros afon Conwy yng ngogledd Cymru Llanrust bridge, north Wales.jpeg|Pont Llanrwst, gogledd Cymru Llanrwst bridge - built by Inigo Jones.jpeg|Pont Llanrwst - wedi ei hadeiladu gan Inigo Jones Llanrwst bridge, north Wales.jpeg|Pont Llanrwst, gogledd Cymru Llanrwst bridge.jpeg|Pont Llanrwst Llanrwst church, Denbighshire.jpeg|Eglwys Llanrwst, sir Ddinbych Llanrwst church.jpeg|Eglwys Llanrwst </gallery> [[Delwedd:Llanrwst Floods 2015 1.ogv|bawd|350px|dim|Llanrwst o'r awyr, dan lifogydd Rhagfyr 2015]] ==Gweler hefyd== *[[Castell Gwydir]] *''[[Faunula Grustensis]]'' (1830) *[[Ysgol Rad Llanrwst]] *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Tom Bryniog]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Dyffryn Conwy]] [[Categori:Llanrwst| ]] [[Categori:Llifogydd]] [[Categori:Trefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] rck60ikgyf0u94lm8397ijmrcdjr5zz 0 2596 14890443 13306674 2026-05-07T19:47:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890443 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} :''Erthygl am y dref o'r enw Penmaenmawr yw hon. Am y mynydd o'r un enw gweler [[Penmaen-mawr]].'' Tref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Penmaenmawr'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/penmaenmawr-conwy-sh719763#.YZk7yi-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Saif yng ngogledd-orllewin y sir ar yr arfordir rhwng tref [[Conwy (tref)|Conwy]] a [[Bangor]], ar yr [[A55]] ym mhlwyf eglwysig [[Dwygyfylchi]]. Mae'n dref glan môr sydd wedi tyfu o gwmpas y chwarel, ond nid oes llawer o bobl yn gweithio yn y chwarel bellach. Mae ganddi boblogaeth o tua 4,000. Mae Caerdydd 205.4 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Penmaenmawr ac mae Llundain yn 325&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sy'n 14.8&nbsp;km i ffwrdd. Mae ganddi orsaf ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]]. Mae iddi dri ward, pob un a'i gymeriad ei hun; Penmaenan yn y gorllewin, Pant-yr-afon yn y canol a phentref [[Dwygyfylchi (pentref)|Dwygyfylchi]] yn y dwyrain. Bu newid mawr yn sgîl creu'r lôn ddeuol newydd, yr "Expressway" (A55) yn y [[1980au]], pan gollodd y dref ran helaeth o'i phromenâd cyfnod [[Edwardaidd]] oedd yn boblogaidd gan bobl leol ac ymwelwyr fel ei gilydd, ond codwyd un newydd yn ei le. Mae Penmaenmawr yn nodedig am ei llwybrau cerdded ar y bryniau a'i golygfeydd hardd. Mae [[Bwlch Sychnant]] yn denu ymwelwyr. ==Daearyddiaeth== [[Delwedd:Pantyrafon o'r Gwddw Glas.JPG|bawd|250px|Golygfa ar Bantyrafon, canol tref Penmaenmawr, o'r Gwddw Glas]] Saif y dref ar lain o dir arfordirol tua 2 milltir o hyd a hanner milltir o led yn wynebu [[Bae Conwy]] a [[Môr Iwerddon]] i'r gogledd. Mae'r bae yn cael ei gysgodi gan bwynt de-ddwyreiniol [[Ynys Môn]] ([[Penmon]]) ac [[Ynys Seiriol]] yn y gogledd-orllewin a [[penrhyn|phenrhyn]] [[calchfaen]] [[Pen y Gogarth]] yn y gogledd-ddwyrain. Mae'r môr yn fas yma rhwng [[Traeth Lafan]] ac aber [[Afon Conwy]]. Mae'r traeth yn llydan, gyda rhag-draeth o gerrig mân crwn a llain eang o dywod melyn. Mae penmaen sylweddol yn gwahanu Penmaenmawr oddi wrth ei chymdogion. Yn y gorllewin saif talp anferth [[Penmaen-mawr]] ("Mynydd Penmaenmawr"), sy'n rhoi ei enw i'r dref, rhwng y dref a [[Llanfairfechan]] a'r gwastatir arfordirol ehangach sy'n ymestyn i gyffiniau [[Bangor]]. Yn y dwyrain mae creigiau syrth Penmaen-bach yn cyffwrdd y môr rhwng Penmaenmawr a [[Morfa Conwy]]. I gyfeiriad y de mae bwa o fryniau ac ucheldir yn ymestyn o'r dwyrain i'r gorllewin o Benmaen-bach i Benmaen-mawr, gan gychwyn gyda'r Alltwen uwchlaw Dwygyfylchi, ac yna Bwlch Sychnant (mae'r hen lôn yn croesi fan 'ma i Gonwy), Pen-sychnant, moel gron Foel Lus, Gwddw Glas ("''Green Gorge''" y twristiaid), Bryn Derwydd a [[blaen (tirffurf)|blaenau]] [[Cwm Graiglwyd]] ac wedyn copa Penmaen-mawr ei hun. Mae Penmaenmawr yn goediog iawn a cheir hefyd ddigon o gaeau agored ar ymyl y dref. Mae Trwyn-yr-Wylfa, braich o'r Foel Lus, bron yn rhannu'r llain arfordirol yn ddau a hefyd yn dynodi'r ffin rhwng Pant-yr-afon a Phenmaenan yn y gorllewin a'r "Hen Bentra'", sef Dwygyfylchi a Chapelulo, yn y dwyrain. Yn olaf mae dwy afon fach yn rhedeg trwy'r ardal i'r môr. Rhed y gyntaf, Afon Pabwyr, drwy lethrau coediog Cwm Graiglwyd ac yna dan ganol y dref, Pant-yr-afon, i'r prom a'r traeth; mae'r ail a'r fwyaf, [[Afon Gyrrach]], yn rhedeg am o gwmpas 4 milltir o lethrau gogleddol [[Tal-y-Fan]] (2,001 troedfedd) i'r môr ar y traeth ger Penmaen-bach, gan basio trwy Nant Ddaear-y-llwynog (y "Fairy Glen") a'r "Hen Bentra'". ==Hanes== [[Delwedd:Penmaenmawr Meini Hirion a Tal-y-Fan.JPG|250px|bawd|Y ''Meini Hirion'' uwchben Penmaenmawr, gyda ''Tal-y-Fan'' yn y cefndir]] ===Cyn-hanes=== Ceir olion nifer o henebion cyn-hanesyddol ar yr ucheldir uwchlaw'r dref, yn cynnwys gweddillion ffatri bwyeill o [[Oes Newydd y Cerrig]] ar lethrau gorllewinol Cwm Graiglwyd ger copa [[Penmaen-mawr]]. Ceir tystiolaeth fod bwyeill [[gwenithfaen]] o'r Graiglwyd yn cael eu hallforio ar raddfa eang 5,000 o flynyddoedd yn ôl; mae enghreifftiau wedi'u darganfod mor bell i ffwrdd ag arfordir de [[Lloegr]]. Ychydig yn uwch i fyny mae'r [[Y Meini Hirion|Meini Hirion]] ("''Druid's Circle''") yn un o'r [[Cylch Cerrig|cylchoedd cerrig]] cyn-hanesyddol gorau yng Nghymru. Mae nifer o olion hen gytiau i'w gweld hefyd, ynghyd â meini hirion unigol a thwmpathau claddu. Ar un adeg roedd copa Penmaen-mawr 1,500 troedfedd uwchlaw lefel môr ond erbyn hyn mae gryn dipyn yn is oherwydd y cloddio yn y chwarel. Coronid y gopa gan [[Braich-y-Dinas]], a oedd yn un o'r [[bryngaer]]au mwyaf yn [[Oes yr Haearn]] yng Nghymru ac [[Ewrop]], cyffelyb i [[Tre'r Ceiri|Dre'r Ceiri]] yn ardal [[Trefor]] yn [[Llŷn]]; gwaetha'r modd dinistriwyd yr olion olaf yn y [[1920au]] ac nid oes dim yn aros ohoni heddiw. ===Yr Oesoedd Canol a'r Cyfnod Modern Cynnar=== Yn ôl traddodiad, yn [[Oes y Seintiau]] roedd gan Sant [[Seiriol]] (fl. [[6g]] efallai), yr enwir Ynys Seiriol ar ei ôl, gell [[meudwy]] yng Nghwm Graiglwyd. Mae [[eglwys]] ddiweddar St Seiriol yng nghanol y dref yn dwyn ei enw heddiw. Dywedir fod Seiriol yn fab i'r tywysog lleol [[Helig ap Glannog]], arglwydd [[Tyno Helig]]. Eglwys gynharaf Sant [[Gwynin]] yn Nwygyfylchi yw eglwys y plwyf heddiw. Cysylltir Penmaenmawr â Sant [[Ulo]] hefyd; mae [[Capelulo]] wrth droed [[Bwlch Sychnant]] yn safle [[capel]] canoloesol, yn ôl traddodiad. O ddechrau'r [[Oesoedd Canol]] ymlaen mae'r plwyf wedi bod yn rhan o [[Arllechwedd Uchaf]], ac mae'r hen [[cwmwd|gwmwd]] hwn sydd, ynghyd ag [[Arllechwedd Isaf]], yn rhan o [[cantref|gantref]] [[Arllechwedd]], yn dal i gael ei ddefnyddio gan yr eglwys fel uned weinyddol heddiw. ===Tref chwarel a glan môr=== [[Delwedd:Clip yr Orsedd (429m) overlooking Penmaenmawr quarries, from the S - Sir Conwy county, Wales 08.jpg|bawd|chwith|350px|Chwarel Penmaenmawr o Glip yr Orsedd]] [[Delwedd:Penmaenmawr Prom 001.JPG|250px|bawd|Promenâd Penmaenmawr gyda'r hen jetis a llethrau'r chwarel yn y cefndir, tua 1910 (hen gerdyn post)]] Dechreuwyd chwarelu ithfaen ar raddfa diwydiannol ym Mhenmaenmawr yn gynnar yn y [[19g]]. Wrth i'r chwarel dyfu tyrrodd gweithwyr a'u teuluoedd i Benmaenmawr o bob cwr o ogledd-orllewin Cymru a thu hwnt. Roedd y cysylltiad â phentref Trefor, sydd hefyd yn gartref i [[chwarel]] [[gwenithfaen]] sylweddol ar lethrau [[Yr Eifl]], yn arbennig o agos. Roedd y gymuned a ddaeth i fodolaeth yn wardiau presennol Penmaenan a Phant-yr-afon yn glos ac, yn naturiol, yn gyfangwbl [[Cymraeg|Gymraeg]] ei hiaith. Erbyn blynyddoedd cynnar yr [[20g]] gweithiai tua 1,000 o ddynion yn y chwarel a'r gweithdai yn perthyn iddi. Yr ochr arall i'r mynydd roedd Llanfairfechan hefyd yn rhan o'r datblygiadau hyn. Roedd bywyd ymhell o fod yn hawdd i'r chwarelwyr, yn arbennig felly y rhai a weithiai ar y llethrau uchaf. Disgwylid iddynt gerdded i fyny i gyffiniau'r gopa ar bob tywydd a thocwid eu cyflog pe na fedrent wneud hynny. Yn naturiol ddigon tyfodd ymdeimlad cryf o gymuned ac adlewyrchid hynny yn nghapeli, tafarnau a chymdeithasau niferus yr hen dref. Allforid cerrig ithfaen i borthladdoedd fel [[Lerpwl]] a dinasoedd Lloegr ar y rheilffordd a hefyd ar y môr o ddau jeti'r chwarel i Lerpwl eto ac i nifer o borthladdoedd ar y cyfandir fel [[Hamburg]] yn ogystal. ==Penmaenmawr heddiw== [[Delwedd:Penmaenmawr Main Street.jpg|250px|bawd|Stryd Fawr Penmaenmawr (2006).]] [[Delwedd:Bangor Road, Penmaenmawr - geograph.org.uk - 150017.jpg|250px|bawd|Ffordd Bangor, Penmaenmawr (2006).]] ===Ysgolion=== Mae [[Ysgol Pencae|Ysgol Gynradd Pencae]] ar gyfer plant rhwng tri ac un ar ddeg oed. Mae'n ysgol cyfrwng Cymraeg. Ceir yn ogystal [[Ysgol Capelulo]], ysgol gynradd ar gyfer Dwygyfylchi. Mae'r ysgol hon yn dysgu trwy Saesneg yn bennaf ond yn gwneud defnydd sylweddol o'r Gymraeg. ===Cludiant=== ====Ffordd==== Mae'r A55 yn darparu mynediad i weddill arfordir y gogledd, ac mae ffordd fechan yn cysylltu'r dref â Chonwy dros [[Bwlch Sychnant|Fwlch Sychnant]]. Mae gwasanaethau bws yn rhedeg i [[Bangor|Fangor]], [[Llangefni]], [[Caernarfon]] a [[Llanberis]] tua'r gorllewin ac i [[Conwy (tref)|Gonwy]], [[Cyffordd Llandudno]] a [[Llandudno]] tua'r dwyrain. ====Rheilffordd==== Gorsaf ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] gyda gwasanaeth rheolaidd o orsaf reilffordd Penmaenmawr i Gaergybi a Chaer. ===Cyfleusterau, clybiau a chymdeithasau=== ====Cyfleusterau==== *Amgueddfa Teios New York. Amgueddfa leol am y chwarel a'r pentre chwaryddol. Ffordd Bangor.<ref>{{Cite web |url=http://www.conwy.gov.uk/doc.asp?cat=776&doc=1584&Language=2 |title=Gwefan Cyngor Conwy; adalwyd 27 Awst 2013. |access-date=2013-08-27 |archive-date=2012-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120913003330/http://www.conwy.gov.uk//doc.asp?cat=776&doc=1584&Language=2 |url-status=dead }}</ref> *Gerddi Plas Eden. Gerddi bach gyda llwybr i'r deillion. Hen Ffordd Conwy, ger canol y dref. *Lawnt Bowlio Penmaenmawr. ''Station Road'', ar y ffordd i'r traeth. ====Clybiau a chymdeithasau==== *[[Clwb Golff Penmaenmawr]]. Cwrs golff 9 twll a leolir ar Hen Ffordd Conwy, Dwygyfylchi. Un o'r rhai hynaf yng ngogledd Cymru. *Clwb Pêl Droed ''Pen Phoenix''. Mae'r cae ar Ffordd Conwy ger trofan yr A55. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Penmaenmawr (pob oed) (4,353)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Penmaenmawr) (1,425)'''|red|33.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Penmaenmawr) (2522)'''|green|57.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Penmaenmawr) (769)'''|blue|38.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Traddodiadau lleol== Cysylltir Penmaenmawr â chwedl [[Tyno Helig]] (Llys Helig), y dywedir iddo gael ei foddi gan y môr yn y 6g. Yn ôl traddodiad lleol, dihangodd y goroeswyr i Drwyn-yr-Wylfa, braich o fryn Foel Lus rhwng Penmaenmawr a Dwygyfylchi. Ceir hefyd hen [[rhigwm|rigwm]]: :Mae gen i iâr yn gori :Ar ben y Penmaen-mawr; :Mi es i droed yr Wyddfa :I alw hon i lawr; :Mi hedodd ac mi hedodd :A'i chywion gyda hi, :Hyd eitha tir Iwerddon, :''Good morrow, John. How dee!''<ref>Eluned Bebb, ''Hwiangerddi'r Wlad'' (Llyfrau'r Dryw, 1942), tud. 26. "Mae gen i iâr yn ''eistedd''" yw'r amrywiad yn argraffiad Bebb, ond ''gori'' a geir yn y fersiwn lleol.</ref> ==Gweler hefyd== *[[Braich-y-Dinas]] *[[Bwlch Sychnant]] *[[Dwygyfylchi]] *[[Meini Hirion Penmaenmawr]] *[[Penmaen-mawr]] (mynydd) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Penmaenmawr| ]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Trefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] oa4ia0jdjcy35aehfwydgei03gsblas 0 2612 14890546 13088159 2026-05-08T05:38:56Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890546 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Am ystyron eraill gweler [[Dinbych (gwahaniaethu)]].'' Tref hanesyddol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Dinbych''' (Saesneg: ''Denbigh''). "Caer fechan" yw ystyr ei enw ac ymddengys gyntaf mewn dogfen yn 1211 gyda'r silafiad: "Dunbeig" ac yna "Tynbey" yn 1230 a "Dymbech" yn 1304-5. Ceir [[Dinbych y Pysgod]] yn ne Cymru hefyd. Yn 1290 derbyniwyd Dinbych fel bwrdeistref, a chafodd y dref gyfan ei chynnwys o fewn muriau allanol y castell. Pan gododd [[Madog ap Llywelyn]] a'i wŷr rhwng 1294 a 1295, roedd y dref yng nghanol y gwrthryfel. Llwyddodd Madog i gipio'r castell ym mis hydref 1294 a phan ddaeth catrawd o filwyr Seisnig i'w ailfeddiannu, fe drechedwyd y rheiny hefyd. Ond er hynny, cipiodd Edward I y castell ym mis Rhagfyr. Yn 1400, ymledodd gwreichion gwrthryfel [[Glyn Dŵr]] ar draws y dyffryn ac fel sawl tref arall yn y cyffiniau, llosgwyd y rhannau Seisnig o'r dref i'r llawr, cyn i'r gwrthryfelwyr fynd yn eu blaen i ymosod ar [[Rhuddlan|Ruddlan]]. [[Delwedd:Denbigh town 02220.jpg|bawd|dim|250px|Dinbych, 18fed ganrif]] ==Hanes== Tua thri-chwarter milltir i'r de o'r castell presennol y sefydlwyd y gaer yn wreiddiol a hynny ar dir [[Llywelyn ap Iorwerth]] a roddodd yn anrheg i'w ferch Gwenllian ac fe elwyd am flynyddoedd fel '[[Llys Gwenllian]]'. (Cyfeirnod OS: SJ06SE1).Yn yr'Hen Ddinbych' codwyd [[Castell mwnt a beili]] yno cyn <ref>Dictionary of Place-names gan Hywel Wyn Owen a Richard Morgan; Gwasg Gomer, 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110710123617/http://homepage.mac.com/philipdavis/Welshsites/283.html] Mapiau a lluniau lloeren o'r hen lys</ref> yn 1283 y rhoddodd Edward 1af orchymun i godi'r castell presennol. ==Enwogion== *[[Thomas Gee]] - cyhoeddwr, sefydlwr [[Gwasg Gee]] *[[Henry Morton Stanley]] - fforiwr *[[Frank Price Jones]] (1920 - 1975), hanesydd ac awdur *[[Kate Roberts]] - treuliodd y ran olaf o'i hoes yn y dref yn rhedeg Gwasg Gee ac yn llenydda. Bu farw yno yn [[1985]]. *[[Ieuan Wyn Jones]] - gwleidydd [[Plaid Cymru]], a aned yn y dref yn [[1949]] *Amber Davies - Ynys Cariad, 2017 ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Ninbych ym [[1882]], [[1939]] a [[2001]]. Caiff y nesaf ei gynnal ym mIs Awst 2013. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 1882]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 1939]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 2001]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Ddinbych a'r Cyffiniau 2013]] ==Adeiladau Cofrestredig a henebion== *[[Eglwys Iarll Leicester]] *[[Brodordy Dinbych]] *[[Capel St Hilari, Dinbych|Capel Sant Ilar]] *[[Castell Dinbych]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dinbych (pob oed) (8,986)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dinbych) (3,057)'''|red|35.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dinbych) (6555)'''|green|72.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dinbych) (1,325)'''|blue|34.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * [http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddddwyrain/safle/dinbych/ Dinbych] ar wefan [[BBC Cymru]] {{Trefi_Sir_Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Dinbych| ]] [[Categori:Dyffryn Clwyd]] [[Categori:Trefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 167xkqtkklcr7nqnsrowmd7x7ks6wc8 0 2613 14890570 14878347 2026-05-08T06:14:33Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle, | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890570 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Llangollen'''. Mae'n enwog am ei [[Pont Llangollen|phont hynafol]] a'i hadeiladau deniadol. Saif ar lan [[Afon Dyfrdwy]]. Mae priffordd yr [[A5]] yn mynd drwy Langollen. Mae Caerdydd 165 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Langollen ac mae Llundain yn 264&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caer, sy'n 31&nbsp;km i ffwrdd. Mae'n enwog am ei safle ar lan Afon Dyfrdwy a'r [[Eisteddfod Ryngwladol Llangollen|Eisteddfod Ryngwladol]] a gynhelir yno'n flynyddol ac sy'n denu cantorion a dawnswyr oddi wrth lawer o wledydd y byd. Cymerodd yr ysgol uwchradd, sef [[Ysgol Dinas Brân]] ei henw o'r [[castell Dinas Bran|castell lleol]]. ==Hanes== Enwir y dref ar ôl Sant [[Collen (sant)|Collen]] (efallai [[6g]]). Cyrhaeddodd Sant Collen y dref mewn [[cwrwgl]], medd traddodiad. Mae enw'r sant i'w gael mewn lleoedd eraill, fel ''Sant Collen'' (yng [[Cernyw|Nghernyw)]] a ''[[Langolen]]'' (tref yn [[Llydaw]]). Yn y rhigwm Saesneg o ddiwedd y [[18g]], mae [[Pont Llangollen]] yn un o [[Saith Rhyfeddod Cymru]]. Adeiladwyd y bont enwog dros Afon Dyfrdwy ar ddiwedd y [[14g]] neu ddechrau'r [[15g]] gan [[John Trefor II]], [[Esgob Llanelwy]]. Uwchlaw'r dref mae [[Plas Newydd (Llangollen)|Plas Newydd]], lle bu ''Merched Llangollen'' yn byw. Dihangodd [[Eleanor Butler a Sarah Ponsonby|Eleanor Butler (1739-1829) a Sarah Ponsonby (1755-1831)]] o deuluoedd aristocrataidd Seisnig yn Iwerddon ac roedden nhw'n byw yn y tŷ am oddeutu hanner canrif. [[Delwedd:The town and vale of Llangollen.jpeg|bawd|dim|Llangollen, 1850]] ==Yr hen blwyf== Yn hen blwyf Llangollen roedd tri ''thraean'':<ref>[http://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?traean "traean"], GPC</ref> * Traean Llangollen: yn cynnwys trefgorddau Bachau, Cysylltau, Llangollen Abad, Llangollen Fawr, Llangollen Fechan, Feifod, Pengwern a Rhisgog. * Traean Trefor: yn cynnwys trefgorddau Cilmediw, Dinbren, Eglwysegl, Trefor Isaf a Threfor Uchaf. * Traean y Glyn: yn cynnwys trefgorddau Cilcochwyn, Crogeniddon, Crogenwladus, Erwallo, Hafodgynfor, Nantygwryd, Pennant a Thalygarth. Roedd Llangollen yn yr ''hen'' [[Sir Ddinbych]] tan 1974, yn [[Clwyd|Sir Clwyd]] rhwng 1974 a 1996, ac mae yn y [[Sir Ddinbych]] ''newydd'' ers 1996. ==Pobl o Langollen== *[[Gruffudd Hiraethog]] (m. 1564) - bardd *[[Huw Morus (Eos Ceiriog)]] - un o feirdd gorau'r [[17g]], a aned yn Llangollen, yn ôl pob tebyg *[[Jonathan Hughes]] (1721 - 1805) - bardd ac anterliwtwr sy'n adnabyddus yn bennaf fel awdur y gyfrol ''Bardd a Byrddau''. *[[Eleanor Butler a Sarah Ponsonby|Merched Llangollen]] - Eleanor Butler a Sarah Ponsonby. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Llangollen ym [[1908]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llangollen 1908]] ==Caneuon== * ''Llangollen Market'', traddodiadol * ''Ladies of Llangollen'', Ian Chesterman * ''Pastai Fawr Llangollen'', [[Arfon Gwilym]] ==Atyniadau yn y cylch== * [[Abaty Glyn y Groes]], abaty canoloesol * [[Castell Dinas Brân]], bryngaer a chastell * [[Piler Eliseg]], cofgolofn gynnar * [[Creigiau Eglwyseg]], creigiau calchfaen hardd * [[Traphont Pontcysyllte]], traphont enwog * [[Rheilffordd Llangollen]], rheilffordd treftadaeth ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llangollen (pob oed) (3,658)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llangollen) (697)'''|red|19.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llangollen) (2168)'''|green|59.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llangollen) (681)'''|blue|40.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery widths="150px" heights="150px"> File:Chain Bridge Hotel, Berwyn Valley, Llangollen, Wales-LCCN2001703517.jpg|Gwesty'r ''Chain Bridge'', rhwng 1890 a 1900 File:Baptist College, Llangollen NLW3361523.jpg|Capel y Bedyddwyr tua 1875. Delwedd:Llangollenviewfromstation.jpg|Afon Dyfrdwy yn llifo trwy Langollen Delwedd:Llang tref.jpg|Golygfa i'r dref o'r bont Delwedd:Or bont yn llan.jpg|Yr afon o'r bont Delwedd:Llangollen Plas Newydd.jpg|Plas Newydd, cyn-gartref ''Merched Llangollen'' Delwedd:Llangollen canal wharf.jpg|Glanfa Llangollen Delwedd:Llangollen08.jpg|Yr afon wedi'i rhewi a Gorsaf Reilffordd Llangollen ar y dde Delwedd:Eglwys llango.jpg|Eglwys St Collen Delwedd:BR Class 109 Llangollen.jpg|Rheilffordd Llangollen Delwedd:Tren yn llangoll.jpg|Un o gerbydau'r rheilffordd fach Delwedd:Castell Dinas Brân, Llangollen - geograph.org.uk - 50103.jpg|Castell Dinas Brân Eglwys Sant Collen, Llangollen, Cymru St. Collen's Parish Church, Llangollen, Denbighshire, Wales 50.JPG|Eglwys Sant Collen Delwedd:Valle Crucis Abbey, Denbighshire, Wales - geograph.org.uk - 115551.jpg|Abaty Glyn y Groes Delwedd:Eliseg's Pillar - geograph.org.uk - 206975.jpg|Colofn Eliseg Delwedd:Langollen Vale - Plate 3rd.jpeg|Dyffryn Llangollen Delwedd:Langollen.jpeg|Hen argraff Llangollen </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Llangollen Wledig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Llangollen| ]] [[Categori:Trefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 6fpl6ddp4to8wxltxkp42myvo83a0np 0 2614 14890591 14878948 2026-05-08T06:24:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890591 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Erthygl am y dref yw hon. Am y cwmwd canoloesol o'r un enw gweler [[Prestatyn (cwmwd)]].'' Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ar arfordir gogleddol [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Prestatyn'''.<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 12 Chwefror 2023</ref> Cyn ail-drefnu llywodraeth leol ym [[1974]], roedd hi'n rhan o [[Sir y Fflint]]. Mae gan y dref orsaf ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]]. Mae [[Llwybr y Gogledd]] yn cychwyn/gorffen yn y dref. Lleolir Prestatyn tua 4 milltir i'r dwyrain o'r [[Rhyl]] wrth droed y cyntaf o [[Bryniau Clwyd|Fryniau Clwyd]]. Mae'r pentrefi cyfagos yn cynnwys [[Talacre]] a'r [[Gronant]] i'r dwyrain ac [[Allt Melyd]] a [[Diserth]] i'r de. Mae Caerdydd 206.3 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Prestatyn ac mae Llundain yn 301.7&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Lerpwl]] sy'n 32.2&nbsp;km i ffwrdd. Mae Prestatyn yn dref glan môr poblogaidd gyda thraeth braf sy'n estyniad o draeth enwog Y Rhyl. Gorwedd canol y dref fechan tua hanner milltir i mewn o'r traeth. Erbyn heddiw mae nifer o stadau tai newydd yno ac mae canran uchel o'r boblogaeth yn bobl wedi ymddeol. == Tarddiad yr enw == Tarddiad [[Hen Saesneg]] sydd i'r enw ''Prestatyn'' a'i ystyr yw 'fferm yr offeiriaid'.<ref>{{Cite book|title=Place-Names of Flintshire|url=https://www.worldcat.org/oclc/966205096|date=|location=Cardiff|isbn=1-78683-110-4|oclc=966205096|others=|first=Hywel Wyn|last=Owen|publisher=University of Wales Press|pages=161|year=2017|last2=Gruffydd|first2=Ken Lloyd}}</ref> == Hanes == Ceir olion "ffatri" bwyeill carreg o [[Oes Newydd y Cerrig]] ar lethrau gorllewinol Cwm Graiglwyd, i'r dwyrain o gopa'r [[Penmaen-mawr]]. Ceir tystiolaeth fod bwyeill gwenithfaen o'r Graiglwyd yn cael eu allforio ar raddfa eang 5,000 o flynyddoedd yn ôl; mae enghreifftiau wedi'u darganfod mor bell i ffwrdd ag arfordir de Lloegr. Credir eu bod yn cael eu cludo i safle ger Prestatyn i gael eu gweithio cyn eu hallforio. Bu'r [[Cyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru|Rhufeiniaid]] yn weithgar yn ardal Prestatyn. Roedd ganddynt wersyll yno ar gyfer mwyncloddio am [[plwm|blwm]]. Gellir gweld rhai gwrthrychau o'r cyfnod Rhufeinig yn y llyfrgell leol. Roedd [[Clawdd Offa]] yn cychwyn ger safle Prestatyn, ond er bod [[Llwybr Clawdd Offa]] yn cychywn/gorffen yno nid oes llawer o'r clawdd ei hun i'w weld. Bu'r llecyn ym meddiant [[Mersia]] am gyfnod yn yr [[Oesoedd Canol Cynnar]], ac mae'r enw Prestatyn ("Tref yr Offeiriad") yn dyddio o'r dyddiau hynny. Yn yr Oesoedd Canol rhoddodd ei enw i gwmwd [[Prestatyn (cwmwd)|Prestatyn]], rhan o gantref [[Tegeingl]]. Codwyd [[Castell Prestatyn]] gan un o arglwyddi Normanaidd [[y Mers]] yn y 12g ond cafodd ei gipio a'i ddinistrio gan [[Owain Gwynedd]]. Ond arosodd Prestatyn yn bentref bychan dinod tan ganol y [[19g]] a datblygiad [[twristiaeth]] yn y rhan yma o ogledd Cymru gyda dyfodiad y rheilffordd. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Prestatyn (pob oed) (18,849)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Prestatyn) (2,751)'''|red|15.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Prestatyn) (9173)'''|green|48.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Prestatyn) (3,709)'''|blue|44.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Atyniadau == *Traeth y Ffrith, i'r gogledd-orlewin o'r dre *[[Y Parlwr Du]] *Graig Fawr, y cyntaf o [[Bryniau Clwyd|Fryniau Clwyd]] [[Delwedd:Centrum Prestatyn.JPG|bawd|dim|250px|Y Stryd Fawr yn Mhrestatyn]] [[Delwedd:PrestatynBeach01LB.jpg|bawd|dim|250px|Machlud dros y traeth]] == Chwaraeon == * [[C.P.D. Tref Prestatyn]] ==Enwogion== *[[Mike Peters]] (g. 1959), canwr pop ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg]] [[Categori:Prestatyn| ]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Trefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] ckq69z2njwnkvih8qzse10lof2e5zvg 0 2615 14890594 13627746 2026-05-08T06:26:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890594 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Erthygl am y dref yw hon. Gweler hefyd [[Rhuddlan (gwahaniaethu)]].'' Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Rhuddlan'''. Mae'n adnabyddus am [[Castell Rhuddlan|ei gastell hynafol]] ac fel tref farchnad leol. ==Hanes== Ymwelodd [[Gerallt Gymro]] â Rhuddlan yn ystod ei [[Hanes y Daith Trwy Gymru|daith trwy Gymru]] yn [[1188]]. ==Enwogion== *[[Huw o Ruddlan]] (bl. 1180-1190), bardd Ffrangeg-Normanaidd *[[Philip Jones Griffiths]] (1936–2008)), ffotograffydd ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Rhuddlan (pob oed) (3,709)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Rhuddlan) (712)'''|red|19.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Rhuddlan) (2365)'''|green|63.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Rhuddlan) (746)'''|blue|43.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Castell Rhuddlan]] *[[Morfa Rhuddlan]] *[[Ffordd osgoi Rhuddlan]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Castell Rhuddlan, Sir Ddinbych, Cymru 33.JPG|[[Castell Rhuddlan]] Castell Rhuddlan, Sir Ddinbych 33.JPG|Y castell Eglwys y Santes Fair, Rhuddlan 34.JPG|Eglwys y Santes Fair, Rhuddlan; 2013 Eglwys y Santes Fair, Rhuddlan 13.JPG|Eglwys y Santes Fair, Rhuddlan; 2013 Eglwys y Santes Fair, Rhuddlan 32.JPG|Carreg fedd yn yr eglwys, gydag ysgrifen Gymraeg arni Eglwys y Santes Fair, Rhuddlan 16.JPG|[[Croes Geltaidd]] yn Eglwys y Santes Fair; 2013 Eglwys y Santes Fair, Rhuddlan 01.JPG|Yr eglwys o'r bont File:Cofnod o Statud Rhuddlan Stryd Fawr 05.JPG|Cofnod o [[Statud Rhuddlan]] </gallery> {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Dyffryn Clwyd]] [[Categori:Rhuddlan| ]] [[Categori:Trefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 9ptoydb4geizhi7v4urqv9ur4r8kxw0 0 2628 14890049 13567436 2026-05-07T12:41:57Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890049 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} |enw_brodorol=Bwlch y Clai}} Mae '''Bwlch y Clai''' (neu '''Bwcle''')<ref>{{Cite web|title=Not just Snowdon - 31 places in North Wales whose original names have been eroded by English|url=https://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/not-just-snowdon-31-places-20555024|website=North Wales Live|date=2021-05-09|access-date=2023-11-15|language=en|first=Andrew|last=Forgrave}}</ref> yn dref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]]. Saif hanner ffordd rhwng [[Penarlâg]] i'r dwyrain a'r [[Wyddgrug]] i'r gorllewin. Mae'n ganolfan siopa gyda saith eglwys. Mae ar yr A549, a mae ger yr [[Ffordd yr A55|A55]] a'r [[A494]]. Yn ôl Cyfrifiad 2021, mae 16,135<ref>{{Cite web|url=https://citypopulation.de/en/uk/wales/admin/flintshire/W04000182__buckley/|title=Buckley (Community)|access-date=15 Ebrill 2025|website=Citypopulation.de}}</ref> o bobl yn byw yno. Ger Bwcle ceir [[Castell Ewlo]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bwcle (pob oed) (15,665)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bwcle) (1,566)'''|red|10.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bwcle) (7609)'''|green|48.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bwcle) (2,216)'''|blue|33.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Pyllau Clai Bwcle]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Bwcle| ]] [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] 7beu59rmy0q0cv2hpdlwsjafed7m3ge 14890634 14890049 2026-05-08T07:53:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890634 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} |enw_brodorol=Bwlch y Clai}} Mae '''Bwlch y Clai''' (neu '''Bwcle''')<ref>{{Cite web|title=Not just Snowdon - 31 places in North Wales whose original names have been eroded by English|url=https://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/not-just-snowdon-31-places-20555024|website=North Wales Live|date=2021-05-09|access-date=2023-11-15|language=en|first=Andrew|last=Forgrave}}</ref> yn dref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]]. Saif hanner ffordd rhwng [[Penarlâg]] i'r dwyrain a'r [[Wyddgrug]] i'r gorllewin. Mae'n ganolfan siopa gyda saith eglwys. Mae ar yr A549, a mae ger yr [[Ffordd yr A55|A55]] a'r [[A494]]. Yn ôl Cyfrifiad 2021, mae 16,135<ref>{{Cite web|url=https://citypopulation.de/en/uk/wales/admin/flintshire/W04000182__buckley/|title=Buckley (Community)|access-date=15 Ebrill 2025|website=Citypopulation.de}}</ref> o bobl yn byw yno. Ger Bwcle ceir [[Castell Ewlo]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bwcle (pob oed) (15,665)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bwcle) (1,566)'''|red|10.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bwcle) (7609)'''|green|48.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bwcle) (2,216)'''|blue|33.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Pyllau Clai Bwcle]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Bwcle| ]] [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] iowzmick7d90bnaa4w9p237oqd3b262 0 2629 14890926 14883510 2026-05-08T11:48:14Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890926 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Cei Connah''' ([[Saesneg]]: ''Connah's Quay''). Saif ger y ffin â [[Lloegr]], a'r dref fwyaf yn y sir. Saif yn agos at ganolfan ddiwydiannol fwyaf y sir, sef Canolfan Ddiwydiannol Glannau Dyfrdwy. Mae [[Parc Gwepre]] gerllaw, sy'n cynnwys [[Castell Ewlo]]. Hyd at tua Ewlo, yr enw gwreiddiol oedd Cei Newydd. [[Delwedd:Connah's Quay power station - geograph.org.uk - 27576.jpg|bawd|dim|Pwerdy Cei Connah]] ==Pêl-droed== ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cei Connah (pob oed) (16,774)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cei Connah) (1,611)'''|red|10}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cei Connah) (7868)'''|green|46.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Cei Connah) (1,997)'''|blue|29.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Eglwys Sant Marc== <gallery> The Lychgate at St. Mark's Church, Connah's Quay.jpg|Mynedfa i Sant Marc St. Mark's Church, Connah's Quay.jpg|Eglwys Sant Marc The Old Quay House, Connah's Quay.jpg|''The Old Quay House'' The War Memorial, Connahs Quay.jpg|Cofeb Rhyfel </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Pyllau a Choetir Cei Connah]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cei Connah| ]] [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] lx10k1ukjd9wqni1583lgtbxw24b6uf 0 2630 14890689 14879412 2026-05-08T08:53:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890689 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Delyn i enw'r AS}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Y Fflint''' (hefyd [[Saesneg]]: ''Flint''). Saif ar lannau [[Afon Dyfrdwy|Dyfrdwy]]. Mae gorsaf drenau'r dref ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]]. Rhed yr [[A548]] a'r [[A5119]] drwy'r dref. Y Fflint yw canolfan weinyddol y sir. Tref ddiwydiannol yw'r Fflint. Ar ymyl y dref ceir [[castell Y Fflint|castell y Fflint]], a godwyd rhwng [[1277]] a [[1280]] gan [[Edward I o Loegr]]. Nid oes llawer i'w weld yno heddiw o'r dref garsiwn ar gyfer ymsefydlwyr o [[Lloegr|Loegr]] a godwyd wrth ymyl y castell. Heddiw mae'r Fflint yn ganolfan siopa eithaf prysur yn yr ardal. [[Delwedd:Flint Town Hall.jpg|bawd|280px|Neuadd y Dre yn y Fflint]] == Hanes == Nid yw tarddiad enw'r Fflint yn sicr ond mae'n debyg y daw o'r [[Lladin]] ''castellum super fluentum'', sef "castell ar afon", er bod rhai yn meddwl ei fod yn dod o siâp y sir, sy'n debyg i gyllell fflint hynafol.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/stream/cu31924028086621#page/n155/mode/2up|first=Thomas|last=Morgan|title=The Place-names of Wales|date=1912|location=Newport|publisher=John Southall|accessdate=2015}}</ref> Mae gan y Fflint y siartr dref hynaf yng Nghymru, sy'n dyddio'n ôl i 1284. Cychwynnodd [[Edward I, brenin Lloegr|Edward I]] waith ar [[Castell y Fflint|Gastell y Fflint]] ym 1277 yn ystod ei ymgyrch i oresgyn Cymru. Roedd lluoedd [[Madog ap Llywelyn]] wedi ymosod ar y castell a'r dref yn ystod gwrthryfel 1294-95 ac felly fe'i llosgodd amddiffynwyr y dref er mwyn ei warafun i'r Cymry. Rhoddwyd [[Rhisiart II, brenin Lloegr|Rhisiart II]] i'w elyn [[Harri IV, brenin Lloegr|Henry Bolingbroke]] yn y castell ym 1399. O ganlyniad i hyn, Castell y Fflint yw lleoliad drama [[Shakespeare]], ''[[Richard II (drama)|Richard II]]''. Y cyntaf o "gylch haearn" o gestyll brenhinol Edward I yng Nghymru oedd y castell hefyd a defnyddiwyd ei gynllun fel sail i gestyll mwy fel [[Castell Harlech|Harlech]] a [[Castell Rhuddlan|Rhuddlan]]. Methodd [[Owain Glyn Dŵr]] yn ei ymosodiad arno ar ddechrau ei wrthryfel ym 1400. [[Delwedd:Wales,_Pays_de_Galles,_par_John_Speed,_1610,_BNF_Gallica.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wales,_Pays_de_Galles,_par_John_Speed,_1610,_BNF_Gallica.jpg|bawd|dim|450px|Map o Gymru gan John Speed o 1610. Gellir gweld tref y Fflint yn y gogledd-ddwyrain.]] Yn hytrach na mur o gwmpas y dref, roedd ffos balis amddiffynnol o bridd a phren. Gellid gweld hon yn nhrefn y strydoedd nes ganol y 1960au, a gellir gweld y ffin [[Canoloesol|ganoloesol]] hyd heddiw. Mae hyn i'w weld hefyd ar y map o Sir y Fflint gan [[John Speed]]. Mae tai bric coch o'r [[19g]], yn aml mewn rhesi, yn nodweddiadol o bensaernïaeth y Fflint. Codwyd eglwys y dref, Eglwys [[Y Forwyn Fair|Fair]], yn y 19g. Mae'n ganolfan siopio eithaf prysur. ==Eisteddfod Genedlaethol== Ym 1969, daeth yr [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Fflint 1969|Eisteddfod Genedlaethol i'r Fflint]], felly mae ganddi gylch o feini'r Orsedd yn y cae gyferbyn ag Ysgol Gwynedd. Ym mis Gorffennaf 2006, meini'r Fflint oedd canolbwynt seremoni datgan [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir y Fflint a'r Cyffiniau 2007|Eisteddfod Genedlaethol Sir y Fflint a'r Cyffiniau]] y flwyddyn wedyn.<ref>{{citation|url=http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/sites/slideshows/pages/nat-eist.shtml?1|title=National Eisteddfod Proclamation|publisher=BBC Wales|accessdate=27 August 2006|archive-date=2012-07-30|archive-url=https://archive.today/20120730150318/http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/sites/slideshows/pages/nat-eist.shtml?1}}</ref> [[Delwedd:YFflint01LB.jpg|bawd|285px|Machlud haul dros yr afon]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Y Fflint (pob oed) (12,953)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Y Fflint) (1,509)'''|red|12.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Y Fflint) (8597)'''|green|66.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Y Fflint) (1,828)'''|blue|34.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{DEFAULTSORT:Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Y Fflint| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 892x6krijutm3web0h18ay0641cr5fs 0 2633 14890670 14878969 2026-05-08T08:45:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890670 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} :''Erthygl am y dref yng Nghymru yw hon. Am y dref yn yr Alban gweler [[Queensferry (Caeredin)]].'' Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Queensferry'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/queensferry-flintshire-sj316681#.Yd8p-y-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Ionawr 2022</ref> (sydd weithiau'n cael ei galw'n '''Y Fferi Isaf''' hefyd yn Gymraeg). Mae'n gorwedd ar briffordd yr [[A494]] yn agos i'r ffin â Lloegr ger groesfan bwysig ar [[Afon Dyfrdwy]]. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Queensferry (pob oed) (2,109)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Queensferry) (181)'''|red|9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Queensferry) (674)'''|green|32}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Queensferry) (297)'''|blue|31.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Queensferry| ]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 0lnvo72krca9ahuip5liciq9o1b1bs1 0 2634 14890598 14879265 2026-05-08T06:28:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890598 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw yn Sir Benfro, gweler [[Treffynnon, Sir Benfro]].'' Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Treffynnon''' (Saesneg: ''Holywell''). Saif yn agos i lan orllewinol [[Glannau Dyfrdwy]] ar briffordd yr [[A5026]], tua hanner ffordd rhwng [[Prestatyn]] i'r gogledd a'r [[Wyddgrug]] i'r de, tua 5 milltir o dref [[Y Fflint]]. Mae'r hen dref yn gorwedd ar un o lethrau is [[Mynydd Helygain]]. Mae'r dref yn enwog fel lleoliad Ffynnon Gwenffrewi a'i chapel, sy'n ganolfan [[pererindod]] i [[Eglwys Gatholig|Gatholigion]] ac eraill ers canrifoedd lawer. == Ffynnon Wenffrewi == Yn ôl traddodiad roedd [[Gwenffrewi]] (neu Gwenfrewi) yn nith i Sant [[Beuno]]. Syrthiodd tywysog o'r enw Caradog mewn cariad â hi ond gwrthododd y forwyn ei dderbyn. Ceisiodd Caradog dreisio Wenffrewi ac yna dorrodd ei phen. Daeth Beuno heibio a rhoi pen Gwenffrewi yn ôl ar ei chorff, trwy wyrth, a ffrydiodd [[ffynnon]] o'r ddaear lle syrthiasai pen y santes. Byth ers hynny mae'r ffynnon wedi bod yn gyrchfa i bererinion. Mae adeiladau Ffynnon Wenffrewi heddiw yn dyddio i [[1490]]-[[1500]] pan gafodd ei godi gan yr Arglwyddes [[Margaret Beaufort]], mam [[Harri Tudur]]. Mae'n adeilad deniadol iawn. Delir dŵr y ffynnon mewn llestr ar siâp seren ac mae saith piler paneledig yn codi ohono i'r to siâp gwyntyll gan ffurfio rhodfa oddi amgylch y ffynnon. Mae'r pererinion yn cymryd dŵr i ffwrdd o'r ffynnon, sy'n byrlymu'n gryf, mewn poteli i'w yfed nes ymlaen neu yn y man.<ref>[https://www.bbc.co.uk/cymru/hanes/safle/lleol/tudalen/gogledd_ddwyrain_ffynnongwenffrewi.shtml "Ffynnon Gwenffrewi"], BBC Cymru; adalwyd 25 Mai 2022</ref> Ger y ffynnon ceir [[capel]] y ffynnon, sy'n dyddio i'r [[15g]]. Cafodd ei atgyweirio yn 1967. [[Delwedd:Hollywell.jpg|300px|bawd|Ffynnon Wenffrewi]]Y tu ôl i gapel y ffynnon ceir eglwys y plwyf, a gysegrir i'r apostol Sant [[Iago]]. Credir ei bod yn sefyll ar safle adeilad llawer cynharach ar safle'r eglwys a godwyd gan Sant Beuno yn y [[7g]]. Mae'r tŵr yn dyddio i'r [[14g]] ond mae gweddill yr adeilad yn perthyn i ddiwedd y [[18g]]. Mae Ffynnon Gwenffrewi yn un o [[Saith Rhyfeddod Cymru]], yn ôl yr hen rigwm ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Treffynnon (pob oed) (8,886)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Treffynnon) (1,192)'''|red|14}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Treffynnon) (6066)'''|green|68.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Treffynnon) (1,486)'''|blue|39.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gorsaf Cyffordd Treffynnon== [[Delwedd:Holywell Junction station - geograph.org.uk - 97437.jpg|bawd|Gorsaf Cyffordd Treffynnon ar linell [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]]]] Agorwyd yr orsaf ym 1848 a daeth i ben yn 1966. Mae'r llinell drwy'r orsaf yn dal ar agor. == Atyniadau yn y cyffiniau == *[[Abaty Dinas Basing]], safle hen abaty, ger pentref [[Maes-glas]], tua milltir i'r gogledd o Dreffynnon ei hun *[[Pantasaph]], safle mynachlog gyfoes *[[Maes-glas|Parc Etifeddiaeth Maes-glas]] == Enwogion == *[[Siôn ap Hywel ap Llywelyn Fychan]] (bl. 1530), bardd, un o ddisgyblion barddol [[Tudur Aled]] *[[John Blackwell (Alun)]] (1797–1840), bardd, a dreuliodd y cyfnod 1828-32 fel curad yn Nhreffynnon *[[William Theophilus Thomas (Gwilym Gwenffrwd)]] (1824-1899), gweinidog a llenor *[[Sarah Edith Wynne]], "Eos Cymru" (1842-1897), cantores *[[Alwyn Sheppard Fidler]] (1909-1990), pensaer *[[Ian Buckett]] (1967–2024), chwaraewr rygbi ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Eglwysi Sir y Fflint]] [[Categori:Pererindodau]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Treffynnon| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] n59ede4w3ul3r9yis6vrehptpqspkpv 0 2635 14890603 14879466 2026-05-08T06:29:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890603 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw''''r Wyddgrug'''. Mae hi'n gorwedd ar groesffordd hanner ffordd rhwng [[Rhuthun]] i'r gorllewin a [[Caer|Chaer]] i'r dwyrain. Mae'r [[A494]] yn pasio'r dref i'r dwyrain. Tu ôl i'r Wyddgrug mae'r tir yn codi i lethrau coediog [[Bryniau Clwyd]]. Cynhelir marchnad lwyddiannus ynghanol y dref bob dydd Mercher, ac mae'r Stryd Fawr yn ffynnu. Mae llwyfan awyr-agored ynghanol y dref, a chynhelir digwyddiadau cerddorol o dro i dro. Cynhelir twmpathau yn neuadd yr eglwys pedair gwaith bob blwyddyn. Ystyr enw y dref yw "bryncyn neu dwmpath uchel" (yr un ystyr ag enw [[Saesneg]] y dref, ''Mold'': o'r [[Ffrangeg Normanaidd]] ''Monthault'' sy'n golygu "bryn uchel"). Yn ôl yr Athro Hywel Wyn Owen, mae'n debycach mai'r un 'gŵydd' yw hwn ac 'yn eich gŵydd' hy 'golwg' ac mai ystyr Yr Wyddgrug felly yw 'Bryn Amlwg'.<ref>Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, ''Dictionary of the Place-Names of Wales'' (Gwasg Gomer, 2007), t. 326</ref> [[Delwedd:Mold-panorama.jpg|250px|bawd|dim|Yr Wyddgrug o gyfeiriad [[Bryniau Clwyd]]]] [[Delwedd:Chester Street, Mold 1.JPG|250px|bawd|dim|Ffordd Caer, Yr Wyddgrug]] [[File:YrWyddgrug01LB.jpg|bawd|dim|250px|Goleuadau'r Nadolig yn y dref]] ==Hanes== Yn ôl traddodiad, ymladdwyd [[Brwydr Maes Garmon]] ar lecyn tua milltir i'r gorllewin o'r dref bresennol yn OC [[430]]. Enillodd y [[Cymry]] y dydd, dan arweiniad Sant [[Garmon]], yn erbyn eu gelynion [[paganiaeth|paganaidd]]. Cynhelid [[Cylchdaith llys Tywysogion Gwynedd|llys ar gylch]] [[Llywelyn ap Gruffudd]] yn y Wyddgrug ar 22 Gorffennaf, [[1273]]. Roedd gan y Wyddgrug ei gastell yn yr [[Oesoedd Canol]] a nodir ei safle gan [[Bryn y Beili|Fryn y Beili]], sy'n ardd gyhoeddus bellach. Ym 1245, cafodd ei gipio gan [[Dafydd ap Llywelyn]]. ==Terfysg yr Wyddgrug== [[Delwedd:Hen Lys Barn - Old Court House Blue Plaque, Mold 4.jpg|bawd|275px|chwith|Yr hen lys; mae olion bwledi yn y waliau yma o hyd.]] Ar 2 Mehefin 1869 cafwyd terfysg yn yr Wyddgrug pan ffyrnigwyd glowyr o'r dre ac ardal gyfagos [[Coed-llai]] gan ymddygiad drahaus John Young, Sais o Durham<ref>[https://www.historic-uk.com/HistoryUK/HistoryofWales/The-Mold-Riot-of-1869/ historic-uk.com;] ''Mold Riots of 1869''; adalwyd 2 Mehefin 2025.</ref>, a ataliodd y Cymry rhag siarad Cymraeg.<ref>[''The Mold Tragedy of 1869'' gan Jenny and Mike Griffiths, (Gwasg Carreg Gwalch, Llanrwst, 2001).</ref> Ychydig wedi hynny, gostyngwyd eu cyflog a daeth Young a chriw o lowyr o Ogledd Lloegr i weithio'r gwythiennau gorau. Trodd y Cymry yn ei erbyn ac ymosod arno, a rhoddwyd 7 ohonynt i sefyll eu prawf o flaen y llys yn yr Wyddgrug ar 2 Mehefin 1869. Roedd bron i 2,000 o Gymry lleol o flaen y llys, yn cefnogi'r glowyr a galwyd am filwyr o Gaerhirfryn i ddelio gyda nhw (gw. http://www.kingsownmuseum.com/ko2490-894.htm). Saethon nhw i'r dorf a lladdwyd pedwar neu bump o sifiliaid. Ar 5 Mehefin 1869 dyfarniad y cwest oedd 'llofruddiaeth gyfiawn'. Yr wythnos ganlynol, cafodd pump o ddynion – Isaac Jones, William Griffiths, Rowland Jones, Gomer Jones a William Hughes – eu rhoi ar brawf am eu bod wedi bod yn rhan o’r terfysg. Cafwyd hwy yn euog o "anafu troseddol" a dedfrydwyd pob un ohonynt i ddeng mlynedd o gaethwasiaeth-gosb (''penal servitude''). Mae rhai wedi galw'r digwyddiad yn "''Bloody Sunday'' y Cymry".<ref>[https://files.libcom.org/files/The%20Mold%20riots.pdf libcom.org;] ''The Mold riots: The summer of ‘69''; adalwyd 2 Mehefin 2025.</ref> 150 mlynedd cyn hyn, roedd Deddf Terfysg 1715 yn ei gwneud yn drosedd ddifrifol i aelodau torf o ddeuddeg neu fwy o bobl wrthod gwasgaru o fewn awr i gael gorchymyn i wneud hynny gan ynad. Yn anffodus ni ddarllenwyd y Ddeddf Terfysg hon i'r protestwyr yn yr Wyddgrug. Effaith trasiedi'r Wyddgrug oedd i'r awdurdodau ailfeddwl a newid y ffordd o ddelio ag anhrefn cyhoeddus. Er ei fod yn gwadu'r cysylltiad, disgrifiodd [[Daniel Owen]], a oedd yn byw yn y dref, ddigwyddiadau tebyg yn ei nofel gyntaf, ''[[Rhys Lewis]]'', a gyhoeddwyd mewn rhandaliadau rhwng 1882–1884. ==Addysg== Ceir dwy ysgol uwchradd yn Yr Wyddgrug, [[Ysgol Alun]] (Saesneg ei hiaith) ac [[Ysgol Maes Garmon]] (Cymraeg ei hiaith). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Yr Wyddgrug (pob oed) (10,058)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Yr Wyddgrug) (2,051)'''|red|21.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Yr Wyddgrug) (6055)'''|green|60.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Yr Wyddgrug) (1,654)'''|blue|38.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn yr Wyddgrug ym 1923, 1991 a 2007. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru yr Wyddgrug 1923]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru yr Wyddgrug 1991]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir y Fflint a'r Cyffiniau 2007]] {{clirio}} ==Enwogion== *[[Rheinallt ap Gruffudd]] (bu farw 1465), arglwydd y Tŵr ac arweinydd gwladgarol, un o amddiffynwyr Castell Harlech yn Rhyfeloedd y Rhosynnau *[[Jane Brereton]] (1685-1740), bardd *[[Richard Wilson (arlunydd)|Richard Wilson]] (1714-1782), arlunydd. Mae ei fedd ym mynwent yr eglwys. *[[John Humphreys Parry]] neu John Humffreys Parry (1786-1825), golygydd, hynafiaethydd a newyddiadurwr *[[John Blackwell (Alun)]] (1797-1841), bardd. Fe'i ganwyd ym Mhonterwyl ger yr Wyddgrug. *[[Thomas Jones (Glan Alun)]] (1811-1866), bardd *[[Roger Edwards]] (1811-1886), gweinidog, emynydd, golygydd ''Y Drysorfa'' *[[John Ambrose Lloyd]] (1815-1874), cerddor a chyfansoddwr *[[Daniel Owen]] (1836-1895), nofelydd. Fe'i ganwyd yn yr Wyddgrug; cafodd ei gladdu ym mynwent y dref yn 1895. *[[Jonny Buckland]] (1977-), gitarydd yn y grwp [[Coldplay]] ==Oriel== <gallery> Bryn y Beili, yr Wyddgrug; Bailey Hill, Mold, Sir y Fflint, North Wales 12.jpg|Cerrig yr Orsedd Bryn y Beili, yr Wyddgrug; Bailey Hill, Mold, Sir y Fflint, North Wales 05.jpg|Bryn y Beili Bryn y Beili, yr Wyddgrug; Bailey Hill, Mold, Sir y Fflint, North Wales 03.jpg|Cofeb rhyfel File:Stryd Fawr yr Wyddgrug 2.JPG|Y Stryd Fawr o'r Groesffordd File:Yr Hen Lys Old Court Mold 13.JPG|Yr Hen Lys File:Adeiladau yn y Wyddgrug 12.JPG|10 Stryd Wrecsam, yr Wyddgrug File:Capel Bethesda, yr Wyddgrug; Mold 05.JPG|Colofnau Capel Bethesda File:Adeiladau Wyddgrug Mold Buildings 09.JPG|Adeialdau'r Cyngor Sir, Heol yr Iarll; cynt - ''Territorial Force Association''. File:Adeiladau Wyddgrug Mold Buildings Dolphin Inn 3.JPG|Tafarn Y Dolffin File:Santes Fair St Marys Mold 29.JPG|[[Eglwys y Santes Fair, yr Wyddgrug|Eglwys y Santes Fair]] File:Santes Fair St Marys Mold 18.JPG|Bedd [[Richard Wilson]], arlunydd Cymreig. </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Clogyn aur Yr Wyddgrug]] *[[Terfysg yr Wyddgrug]] 2 Mehefin 1869. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{DEFAULTSORT:Wyddgrug}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Yr Wyddgrug| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 26hdwqyfyfxfscyo5lyc19a4z6xhknm 0 2636 14890688 14879378 2026-05-08T08:52:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890688 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} :''Gweler hefyd [[Wrecsam (gwahaniaethu)]].'' Dinas<ref name="bbc-61512275"/> yng ngogledd-ddwyrain [[Cymru]] yw '''Wrecsam'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/wrecsam-wrexham-sj334505#.YZPa8C-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> ([[Saesneg]]: ''{{Lang|en|Wrexham}}''). Mae'n canolfan weinyddol [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]] a'r dref fwyaf o ran poblogaeth yng [[Gogledd Cymru|ngogledd Cymru]], gyda phoblogaeth o dros 42,576 yn [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001]], ac roedd gan Ardal Drefol Wrecsam, fel y diffiniwyd gan y [[Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol]], boblogaeth o 63,084.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/census2001/ks_ua_ew_part1.pdf#1/| teitl=ONS Statistics for Urban Areas 2001}}</ref> Mae gan ardal ehanagach Bwrdeistref Sirol Wrecsam, sy'n gorchuddio ardal o 50,500 hectar, boblogaeth o dros 130,000. Hon yw'r dref nawfed fwyaf yng Nghymru yn ôl poblogaeth, ond y pedwrydd yn ôl ei hardal drefol. Yn hanesyddol bu'n rhan o'r hen [[Sir Ddinbych]], ac mae'n rhan o sir seremonïol [[Clwyd]]. Yr enw [[Saesneg]] ''Wristleham'' yw tarddiad yr enw ''Wrecsam'' yn [[Cymraeg|Gymraeg]], mae'r enw Saesneg hefyd wedi newid i ''Wrexham'' erbyn heddiw. [[Delwedd:Wrexhamtown.jpg|250px|bawd|dim|Canol Wrecsam]] ==Hanes== Mae tystiolaeth o weithgaredd dyn yn ardal Wrecsam yn dyddio'n hyd i 8,000 o flynyddoedd yn ôl. Mae cofnod o [[Edward I, brenin Lloegr]] yn aros yn Wrecsam am gyfnod byr yn ystod ei ymgyrch i atal gwrthryfel [[Madog ap Llywelyn]] ym 1294. Daeth y dref yn rhan o [[Sir Ddinbych]] pan grewyd y sir ym 1536. Roedd Wrecsam wedi ei rannu'n ddwy drefgordd gwahanol, ''Wrexham Regis'' (dan reolaeth Brenin Lloegr) a ''Wrexham Abbot'' (rhannau hynaf y dref yn gyffredinol, a fu'n eiddo i [[Abaty Glyn y Groes]], [[Llangollen]] yn wreiddiol). Digwyddodd un o'r trychinebau mwyaf erchyll yn hanes pyllau glo Prydain yng [[Glofa Gresffordd|Nglofa Gresffordd]] ger Wrecsam, pan laddwyd 265 o löwyr ar ôl ffrwydrad nwy yn y pwll ar yr [[22 Medi]] [[1934]]. [[C.P.D. Wrecsam|Clwb Pêl-droed Wrecsam]] yw'r clwb pêl-droed proffesiynol hynaf yng Nghymru. Mewn rhigwm adnabyddus mae clochdy eglwys Wrecsam yn un o [[Saith Rhyfeddod Cymru]]. Fe wnaeth Cyngor Wrecsam lunio tri cais anllwyddiannus am statws dinas - yn 2000, 2002 a 2012. Yn 2022, llwyddodd eu cais i gael statws dinas fel rhan o ddathliadau Jiwbilî Blatinwm y Frenhines Elizabeth. Roedd yn un o 8 tref a ddewiswyd drwy wledydd Prydain.<ref name="bbc-61512275">{{dyf newyddion|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/61512275|teitl=Cais Wrecsam i gael statws dinas yn llwyddiannus|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw|dyddiad=20 Mai 2022}}</ref> ==Diwylliant== Mae Wrecsam wedi bod yn ganolfan ddiwylliannol, cyhoeddi a pherfformio yn y Gymraeg a'r Saesneg. ===Neuadd William Aston=== Neuadd berfformio ar gyfer cyngherddau clasurol, pop, comedi, drama a dawns yw [[Neuadd William Aston]]. Mae'n rhan o [[Prifysgol Glyndŵr Wrecsam|Prifysgol Wrecsam]]. Mae'n ganolfan ar gyfer [[Cerddorfa Symffoni Wrecsam]]. ===Eisteddfod Genedlaethol=== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Wrecsam ym [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1888|1888]], [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1912|1912]], [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1933|1933]], [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1977|1977]] a [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam a'r Fro 2011|2011]]. == Tarddiad yr enw == Yn ôl y ''Dictionary of the Place-Names of Wales'', daw'r enw o gyfuniad o'r enw person 'Wryhtel' a'r gair 'hamm' sef dôl mewn hen Saesneg, ond mae hefyd yn nodi 16 ffurf wahanol.<ref>{{Cite book|title=Dictionary of the place-names of Wales|url=https://www.worldcat.org/oclc/191731809|publisher=Gwasg Gomer|date=2007|location=Llandysul|isbn=978-1-84323-901-7|oclc=191731809|others=Richard Morgan|first=Hywel Wyn|last=Owen}}</ref> ==Addysg uwch== Mae yna berthynas freintiedig rhwng Wrecsam ([[Prifysgol Glyndŵr]] - [[Athrofa Addysg Uwch Gogledd Ddwyrain Cymru]] cynt) a [[Saint-Dié-des-Vosges]] (''Institut universitaire de technologie''), yn [[Ffrainc]]. ==Pobol enwog== *[[Brent Cockbain]] - Chwaraewr rygbi rhyngwladol, yn byw ac wedi priodi merch o Gresffordd *[[Karen Davies]] - golffwraig broffesiynol ar yr LPGA Tour ers 1990 *[[C. H. Dodd|Charles Harold Dodd]] (1884-1973) - ysgolhaig [[Testament Newydd]] *[[A. H. Dodd|Arthur Herbert Dodd]] (1891-1975) - [[Hanesydd]] ac athro Hanes [[Prifysgol Cymru, Bangor]] *[[Sant Richard Gwyn]] - (1535-1584) - Merthyr Catholig a Nawddsant Wrecsam *[[Edwin Hughes]] - ("Balaclava Ned") (1830-1927), goroesydd olaf [[Charge of the Light Brigade]] ym [[Balaklava|Malaklava]] adeg rhyfel y [[Crimea]] *[[Mark Hughes]] - cyn-peldroedwr a rheolydd [[Manchester City]] *[[George Jeffreys]] - (1645-1689), [[Plas Acton]] neu [[Gwaunyterfyn]]. 'The Hanging Judge' o [[Llys Acton|Lys Acton]] yn [[Acton, Wrecsam|Acton]] *[[Darren Jeffries]] - actor yn [[Hollyoaks]] *[[David Jones (pêl-droediwr)|David Jones]] - Cynt yn chwarae pêl-droed i Manchester United a Derby County, ar hyn o bryd i Wolverhampton Wanderers. *[[Joey Jones]] - Cyn chwaraewr pêl-droed [[Liverpool]], Chelsea a Wrecsam *[[Jason Koumas]] - chwaraewr pêl-droed Wigan Athletic *[[Andy Moore]] - Chwaraewr rygbi rhyngwladol. *[[Dennis Taylor]] - cyn pencampwr y byd Snwcer, yn byw yn [[Llai]] *[[Ricky Tomlinson]] - (ganwyd 1939), actor enwog am ei rôl yn ''[[The Royle Family]]''. *[[Tim Vincent]] - cynt yn gyflwynydd ''[[Blue Peter]]'' * [[Robert Waithman]] - (1764-1833), a anwyd yn Wrecsam, daeth yn [[Arglwydd Maer Llundain]] 1823 * [[John Wilkinson (diwydianydd)|John Wilkinson]] - (1728-1808) Mab i Isaac, sefydlydd [[Gwaith Haearn y Bers]] i gynhyrchu canonau dros rhyfel cartref America. *[[Llŷr Williams]] - Pianydd a enillodd 'Outstanding Young Artist Award' * [[Elihu Yale]] - (1649-1721), dyn busnes, llywodraethwr [[Madras]], India a chymwynaswr mawr [[Prifysgol Yale]] yn yr Unol Daleithiau * [[William Lloyd (mynyddwr)]] ==Gefeilldrefi== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Almaen}} - [[Märkischer Kreis]] *{{banergwlad|Gwlad Pwyl}} - [[Racibórz]] |} ==Oriel== <gallery> File:Hen gwrt a gorsaf heddlu Wrecsam Wrexham museum old court and Police 14.JPG|Rhan o'r hen lys File:Eglwys Babyddol Wrecsam Wrexam Catholic Church 5.JPG|[[Eglwys Gadeiriol Wrecsam]] (Catholig) Eglwys San Silyn Wrecsam St Giles Church Wrexham 35.JPG|[[Eglwys San Silyn, Wrecsam|Eglwys San Silyn]], un o ryfeddodau Cymru File:Eglwys San Silyn Wrecsam St Giles Church Wrexham 27.JPG|Eglwys San Silyn File:Eglwys San Silyn Wrecsam St Giles Church Wrexham 20.JPG|Bedd Elihu Yale File:Tu fewn i Eglwys San Silyn Wrecsam St Giles Church Wrexham 13.JPG|Pulpud a ffenestri lliw eglwys San Silyn File:Tu fewn i Eglwys San Silyn Wrecsam St Giles Church Wrexham 01.JPG|Eglwys San Silyn Delwedd:Dyffryn Clywedog LB01.jpg|Dyffryn Clywedog Delwedd:BettisfieldWhixallFenns01LB.jpg|Gwarchodfa natur Corsydd Bettisfield, Whixall a Fenn's Delwedd:Gresffordd01LB.jpg|Eglwys Gresffordd Delwedd:Minera01LB.jpg|Gwaith Plwm y Mwynglawdd Delwedd:Stiwt01LB.jpg|Y Stiwt, Rhosllanerchrugog </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Wrecsam]] (y fwrdeistref sirol) *[[Wrecsam (gwahaniaethu)|Wrecsam]] (gwahaniaethu) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Trefi Wrecsam]] [[Categori:Dinasoedd Cymru]] [[Categori:Wrecsam| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 0uo5wpz8u6w6s35zn5vh6hu5b75g5bo 0 2639 14890678 14878999 2026-05-08T08:49:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890678 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Rhiwabon''' (Saesneg: ''Ruabon'', a chyn hynny: ''Rhuabon''). Mae enw'r pentref yn dod o ''Rhiw'' a ''Mabon'' (enw sant lleol). Roedd eglwys y plwyf yn gysegredig i Sant [[Collen (sant)|Collen]] cyn cyfnod y [[Normaniaid]] a'r goresgyniad Seisnig, cyn ei newid i St Mabon. Ceir gorsaf reilffordd yno ar y llinell o [[Rheilffordd Amwythig i Gaer|Amwythig i Gaer]] ac [[Ysgol Rhiwabon|ysgol uwchradd]]. == Yr hen blwyf == Yn yr hen blwyf Rhiwabon roedd: * '''Rhiwabon''' - yn cynnwys Rhiwabon a'r cymunedau Belan, Bodylltyn, Hafod, a Rhuddallt * '''Cristionydd Cynrig''' (Saesneg: ''Christionydd Kenrick'') - yn cynnwys [[Cefn Mawr]], [[Rhosymedre]], [[Acrefair]], Penbedw, Penybryn * '''Coed Cristionydd''' - yn cynnwys Newbridge, Cefn Bychan * '''Dinhinlle Uchaf''' (a alwyd gynt yn ''Cristionydd Fechan'' neu ''Y Dref Fechan'') - yn cynnwys [[Penycae]], Coperas, Trefechan, Tainant, Stryt Isa * '''Dinhinlle Isaf''' - yn cynnwys Rhosymadog, Penylan * '''Morton is y Clawdd''' (Saesneg: ''Morton Below''), a alwyd gynt yn ''Morton Anglicorum'' - yn cynnwys [[Johnstown, Wrecsam|Johnstown]], Clwt, Gyfelia * '''Morton uwch y Clawdd''' (Saesneg: ''Morton Above''), a alwyd gynt yn ''Morton Wallichorum'' - yn cynnwys [[Rhosllannerchrugog]], [[Ponciau]], Pant : Yn 1844 symudwyd Coed Cristionydd & Cristionydd Cynrig i'r plwyf newydd '''Rhosymedre''' : Yn 1844 symudwyd rhanau o Dinhinlle Uchaf & Morton uwch y Clawdd i'r plwyf newydd '''Rhosllannerchrugog''' : Yn 1879 symudwyd rhanau o Dinhinlle Uchaf & Cristionydd Cynrig i'r plwyf newydd '''Penycae''' Roedd Rhiwabon yn yr ''hen'' [[Sir Ddinbych]] tan 1974 ac yn [[Clwyd|Sir Clwyd]] rhwng 1974 a 1996, ond mae wedi bod ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam ers 1996. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Rhiwabon (pob oed) (4,274)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Rhiwabon) (541)'''|red|13.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Rhiwabon) (3006)'''|green|70.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Rhiwabon) (586)'''|blue|31.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} <gallery widths="250px" heights="200px"> Delwedd:Rhiwabon_church_tower.jpg|Tŵr Eglwys Santes Fair Delwedd:Rhiwabon_wynnstay_arms.jpg|Gwesty'r Arfau Wynnstay </gallery> == Enwogion == * William Ellis Bailiff (1882-1972), peldroedwr (Cymru) * Edward Bowen, peldroediwr (Cymru) * [[Bryan Martin Davies]], bardd * Henry Dennis (1825-1906), diwydiannwr * John Downman (1750-1824), arlunydd o Sais, ganed yn Rhiwabon * Henry Dyke Dennis (1863-19??), diwydiannwr * Emrys Ellis, peldroedwr Cymru o Blas Bennion * Reuben Haigh (1879-1951), diwydiannwr * Edward Hughes, peldroedwr Cymru * [[Mark Hughes]], peldroedwr Cymru * [[David Ian Jones]], Aelod Seneddol [[Gorllewin Clwyd (etholaeth seneddol)|Gorllewin Clwyd]] ([[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadwyr]]); [[Ysgrifennydd Gwladol Cymru]] * Robert Albert Jones, peldroedwr Cymru * [[Llewelyn Kenrick]] (1847-1933), 'Tad' pêl-droed yng Nghmru, o Wynn Hall * Robert William Matthews, peldroedwr Cymru o Blas Bennion * [[John Parry Ddall]] (1710?-1782), telynor Wynnstay * [[Will Roberts]] (1907-2000), arlunydd * [[Syr Watkin Williams-Wynn, 4ydd Barwnig]], o Wynnstay ==Gweler hefyd== *[[Mabon]], Mabon fab Modron *[[Mabyn]], mab [[Brychan]], Brenin [[Brycheiniog]] yn y 5g *[[Maponos]], ffurf Lladin *[[Cymeriadau chwedlonol Cymreig]] *[[St Mabyn]], pentref yng [[Cernyw|Nghernyw]] *[[Llanfabon]], entref ger [[Merthyr Tudful]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Wrecsam}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Rhiwabon| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] m9g3rd7t0jn2qd5kkc85hxdc61pzrpe 0 2640 14890672 14879037 2026-05-08T08:46:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890672 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Rhosllannerchrugog'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (weithiau '''Rhosllanerchrugog'''; '''Y Rhos''' neu '''Rhos''' ar lafar). ==Hanes== Roedd Rhosllannerchrugog yn rhan o hen blwyf [[Rhiwabon]]. Yr hen enw yr ardal oedd 'Morton uwch [[Clawdd Offa|y Clawdd]]' ([[Saesneg]]: ''Morton Above the Dyke'') neu yn gynt, yn [[Lladin]], ''Morton Wallichorum'' ([[Saesneg]]: ''Welsh Morton''). Ffurfiwyd plwyf newydd Rhosllannerchrugog yn [[1844]], a oedd yn cynnwys pentrefi Rhosllannerchrugog, [[Ponciau]], [[Pant, Wrecsam|Pant]] a [[Tre Ioan]] (Johnstown). Roedd Rhosllannerchrugog yn yr ''hen'' [[Sir Ddinbych]] tan 1974 ac yn [[Clwyd|Sir Clwyd]] rhwng 1974 a 1996, ond mae ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]] er 1996. [[Delwedd:Rhos sign.png|200px|dim|bawd|Croeso i'r Rhos]] ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Rhosllannerchrugog ym [[1945]] a [[1961]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhosllannerchrugog 1945]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhosllannerchrugog 1961]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Rhosllannerchrugog (pob oed) (9,694)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Rhosllannerchrugog) (2,210)'''|red|24}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Rhosllannerchrugog) (7939)'''|green|81.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Rhosllannerchrugog) (1,668)'''|blue|39.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Corau meibion== Ceir dau gôr meibion: *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion Orffiws y Rhos]] *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion y Rhos]] ==Enwogion== * [[Meredith Edwards]] - actor * [[Tom Ellis (gwleidydd)|Tom Ellis]] - gwleidydd [[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] & SDP * [[Rosemarie Frankland]] - Miss World, 1961 * [[Isaac Daniel Hooson]] - bardd ([http://www.gtj.org.uk/cy/item1/23069 LLGC]{{Dolen marw|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * [[Arwel Hughes]] - cyfansoddwr * [[Colin Jones (arweinydd)|Colin Jones]] - arweinydd, pianydd * [[Tom Jones (Twm Sbaen)|Tom Jones (''Twm Sbaen'')]] - milwr ([http://www.gtj.org.uk/cy/item1/20433 LLGC]{{Dolen marw|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * [[Thomas William Jones|Thomas William Jones, Arglwydd Maelor]] - gwleidydd [[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] * [[James Idwal Jones]] - gwleidydd [[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] * [[Stifyn Parri]] - actor * [[Caradog Roberts]] - cyfansoddwr * [[James Sauvage]] - canwr bariton ([http://www.gtj.org.uk/cy/item1/24270 LLGC]{{Dolen marw|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * [[John Glyn Williams]] - arweinydd, organydd * [[Llŷr Williams]] - pianydd * Daniel Lloyd - canwr, actor, cerddor, cyfansoddwr * [[Aled Roberts]] - aelod o'r [[Y Democratiaid Rhyddfrydol (DU)|Democratiaid Rhyddfrydol]] a [[Comisiynydd y Gymraeg|Chomisiynydd y Gymraeg]] ==Gweler hefyd== *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Dafydd Dafis]] ==Llyfryddiaeth== * J. Rhosydd Williams, ''Hanes Rhosllannerchrugog'' (1945) * William Phillips, ''Rhos-Llannerch-Rugog: Atgofion'' (1955) * Dennis W. Gilpin, ''Rhosllannerchrugog, Johnstown, Ponciau, Pen-y-cae: casgliad o luniau'', 2 gyf. (1991-2) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddddwyrain/safle/rhos/ Gwefan Rhosllannerchrugog (BBC Cymru)] *[http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddddwyrain/papurau_bro/nene/ Papur Bro ''Nene'' (BBC Cymru)] *[http://www.stiwt.co.uk/ Y Stiwt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20011211045618/http://www.stiwt.co.uk/ |date=2001-12-11 }} *{{eicon en}} [http://www.capeli.org.uk/english/local_05_rhosllanerchrugog.pdf Capeli y Rhos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630102320/http://www.capeli.org.uk/english/local_05_rhosllanerchrugog.pdf |date=2007-06-30 }} {{Trefi_Wrecsam}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Rhosllannerchrugog| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] k16ekyzk5orzdkkdl7aok9gkkzai5n5 10 2768 14890632 14889081 2026-05-08T07:50:25Z Deb 7 14890632 wikitext text/x-wiki <!-- Ychwanegwch erthyglau newydd ar y dechrau, a dilëwch yr un ddiwethaf --> {{Rhestr ddotiog| * [[Dafydd Jones (Ffair-rhos)]] * [[Henri Becquerel]] * [[Siemens (uned)]] * [[Lux]] * [[Bomio manwl]] * [[Lumen (uned)]] * [[Taflegryn criwsio]] * [[Uned ddeilliadol SI]] * [[Gwersyll crynhoi Dachau]] * [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn Meirionnydd 2027]] * [[Rhywun]] * [[Ella Bruccoleri]] * [[Péter Magyar]] * [[Theistiaeth]] * [[Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Ynys Môn 2026]] * [[J. B. Priestley]] * [[Argyfwng Culfor Hormuz]] * [[Mudiant taflol]] * [[Taflegryn balistig]] * [[Cyrchoedd ar feysydd milwrol UDA o fewn y gwladwriaethau Arabaidd]] * [[Adolygiadaeth (ffuglennol)]] * [[Horst Buchholz]] * [[Cyngor Cydweithrediad y Gwlff]] * [[Cyrchoedd Iran ar wladwriaethau Arabaidd]] * [[Echel y Gwrthsafiad]] }} lua51rvzwnjbo22pevlesmyw3kzwh4h 0 3126 14890424 14877367 2026-05-07T19:42:44Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890424 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Tref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Caerffili'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/caerffili-caerphilly-st157868#.YhOjvy-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> (Saesneg: ''Caerphilly'') sydd ym mhen deheuol [[Cwm Rhymni]]. Mae'n rhoi ei henw i'r ardal weinyddol o'i chwmpas ac i'r [[caws]] a wreiddioddgynhyrchwyd yn yr ardal. Mae [[Castell Caerffili|castell enwog]] i'w weld yn y dref - y castell mwyaf yng Nghymru. Mae'n {{Cvt|7|miles}} i'r gogledd o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a {{Cvt|9.5|miles}} i'r gorllewin o [[Casnewydd|Gasnewydd]].<ref name="Distance to Newport">{{Cite web|title=Distance to Newport|url=https://www.distance.to/Caerphilly/Newport,Gwent,Wales,GBR|website=www.distance.to|access-date=13 Gorffennaf 2024}}</ref> Hi yw tref fwyaf [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], ac mae o fewn ffiniau hanesyddol [[Sir Forgannwg|Morgannwg]], ar y ffin â [[Sir Fynwy]]. Yn y Cyfrifiad diwethaf roedd gan y dref boblogaeth o {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|Q909119|P1082|P585}} tra bod gan ardal Bwrdeisdref Caerffili boblogaeth o {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|Q748065|P1082|P585}}. Mae Caerffili wedi'i gwahanu oddi wrth faestrefi [[Llys-faen]] a [[Rhiwbeina]] yng Nghaerdydd gan [[Comin Caerffili|fynydd Caerffili]]. Mae'r dref yn adnabyddus y tu allan i Gymru am [[Caws Caerffili|gaws Caerffili]]. == Geirdarddiad == Mae'n bosibl mai ystyr enw'r dref yw "caer Sant Ffili"<ref>{{Cite book|last=Owen|first=Hywel Wyn|title=The Place-Names of Wales|publisher=University of Wales Press|year=2015|isbn=9781783161645|pages=22}}</ref>. Dywed traddodiad i fynachlog gael ei hadeiladu gan [[Sant Cennydd|Sant Cenydd]], [[meudwy]] [[Yr Eglwys Geltaidd|Cristnogol]] o'r [[6g]] o [[Penrhyn Gŵyr|Benrhyn Gŵyr]], yn yr ardal. [[Senghennydd (pentref)|Senghenydd]] oedd enw'r [[cantref]] Cymreig yn y [[Yr Oesoedd Canol|cyfnod canoloesol]].{{Sfn|Evans|1948}} Dywedir i fab Cenydd, sef Ffili, godi caer yn yr ardal, gan roi ei henw i'r dref.<ref name="Morgan">{{Cite book|last=Morgan|first=Thomas|title=The Place-names of Wales|year=1912|publisher=JE Southall|location=Newport, Monmouthshire|page=168|url=https://archive.org/stream/cu31924028086621#page/n3/mode/2up}}</ref> Posibilrwydd arall yw i'r dref gael ei henwi ar ôl Philip de Braose.<ref name="Morgan" /> == Hanes == Mae safle'r dref wedi bod o arwyddocâd strategol ers dros ddwy fil o flynyddoedd. Tua 75 OC adeiladwyd caer yma gan y [[Britannia|Rhufeiniaid]] yn ystod eu hymgais i ddarostwng [[Ynys Prydain]].<ref name="romanbritain">{{Cite web|url=http://www.roman-britain.org/places/caerphilly.htm|publisher=roman-britain.org|title=Roman Auxiliary Fort, Caerphilly, Mid Glamorgan|access-date=4 Gorffennaf 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120124144324/http://www.roman-britain.org/places/caerphilly.htm|archivedate=24 Ionawr 2012}}</ref> Dangosodd gwaith cloddio ar y safle ym 1963 fod lluoedd Rhufeinig yn byw yn y gaer tan ganol yr ail ganrif.<ref name="romanbritain" /> Yn dilyn ymosodiadau gan y [[Y Normaniaid yng Nghymru|Normaniaid ar Gymru]] ar ddiwedd yr [[11g]], arhosodd cantref Sengenhydd yn nwylo'r Cymry. Erbyn canol y 12g, roedd yr ardal dan reolaeth y pennaeth Cymreig [[Ifor Bach]] (Ifor ap Meurig). Ei ŵyr [[Gruffydd ap Rhys]] oedd arglwydd Cymreig olaf Sengenhydd. Syrthiodd yr ardal i ddwylo creulon y Sais Gilbert de Clare (yr "Iarll Coch") yn 1266.{{Sfn|Evans|1948}} {{wide image|caerphillypano.jpg|1000px|}} Dychwelwyd yr ardal i ddwylo'r Cymru ym 1267 pan orfodwyd [[Harri III, brenin Lloegr]] i gydnabod [[Llywelyn ap Gruffudd]] yn Dywysog Cymru, ac erbyn Medi 1268 roedd Llywelyn wedi sicrhau cantref Sengenhydd. Fodd bynnag, rcychwynodd Gilbert de Clare atgyfnerthu ei diriogaeth, gan ddechrau adeiladu [[Castell Caerffili]] ar 11 Ebrill 1268, er gwaethaf cytundeb Llywelyn a Harri.{{Sfn|Newman|1995}} Oherwydd hyn ymosodwyd ar y castell gan luoedd Tywysog Cymru a daeth y gwaith adeiladu i ben yn 1270. Ailddechreuodd y gwaith adeiladu yn 1271 a pharhaodd o dan fab yr Iarll Coch, sef Gilbert de Clare, 8fed Iarll Caerloyw.<ref name="Castle 5">{{Cite web|url=http://www.castlewales.com/caerphil.html|title=Caerphilly Castle|access-date=4 Gorffennaf 2012|publisher=castlewales.com}}</ref>{{Sfn|Davies|Jenkins|Menna|Lynch|2008}} Gydag ailfodelu mewnol yn unig wedi’i wneud i’r castell gan Hugh le Despenser yn y [[1320au]], ystyrir fod Castell Caerffili yn enghraifft bur o bensaernïaeth filwrol y [[13g]]. Dyma’r castell mwyaf yng Nghymru, a’r ail fwyaf yng ngwledydd [[Prydain Fawr|Prydain]] (ar ôl castell [[Castell Windsor|Windsor]] yn Llundain).<ref name="BBC">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/society/castles_caerphilly.shtml|title=Caerphilly Castle|publisher=BBC|date=24 Tachwedd 2010|access-date=4 Mehefin 2012}}</ref> Tyfodd tref wreiddiol Caerffili fel anheddiad bach a godwyd ychydig i'r de o'r castell a symudwyd nifer o Saeson yma i fyw. Wedi marwolaeth Gilbert de Clare ym [[Brwydr Bannockburn|Mrwydr Bannockburn]] ym 1314, daeth Edward II yn warcheidwad tair chwaer ac aeres De Clare. Yn 1315 penododd gweinyddwr Seisnig newydd, Payn de Turberville, a oedd yn erlid pobl Morgannwg mewn modd creulon iawn. Daeth[[Llywelyn Bren]], gor-ŵyr Ifor Bach ac Arglwydd Cymreig Senghenydd, yma i amddiffyn ei bobl o greulondeb de Turberville, ond fe'i cyhuddwyd o frad a gorchmynnodd Edward i Lywelyn ymddangos gerbron Senedd Lloegr i wynebu'r cyhuddiad o fradwriaeth gan fygwth ei grogi. Ffodd Llywelyn a pharatoi ar gyfer rhyfel. Ar 28 Ionawr 1316, dechreuodd Llywelyn y gwrthryfel gydag ymosodiad annisgwyl ar Gastell Caerffili. Cipiodd y cwnstabl y tu allan i'r castell a'r ward allanol, ond ni allai dorri i mewn i'r amddiffynfeydd mewnol. Llosgodd ei luoedd y dref, lladd rhai o'r Saeson oedd yn ei gwladychu a dechrau gwarchae. Ailadeiladwyd y dref ond parhaodd yn fach iawn trwy gydol yr [[Yr Oesoedd Canol|Oesoedd Canol]].{{Sfn|Newman|1995|p=176}} Y dystiolaeth gyntaf o'i bwysigrwydd oedd adeiladu llys barn yn y [[14eg ganrif|14g]]. Ar ddechrau’r [[15fed ganrif|15g]] ymosodwyd ar y castell gan [[Owain Glyn Dŵr]], a'i meddiannodd rhwng 1403 ac 1405. Atgyweiriwyd y castell tan tua 1430, ond dim ond canrif yn ddiweddarach cofnododd yr hynafiaethydd [[John Leland]] fod y castell yn adfail wedi’i osod mewn corstir, gydag un tŵr yn cael ei ddefnyddio fel carchar.{{Sfn|Evans|1948}}{{Sfn|Newman|1995}} Yng nghanol yr 16g defnyddiodd [[Henry Herbert, 2il Iarll Penfro (1534-1601)]] y castell fel llys maenoraidd, ond yn 1583 rhoddwyd y castell ar brydles i Thomas Lewis, a ddefnyddiodd llawer o'r cerrig i adeiladu ei faenor gerllaw,"Y Fan".<ref name="Castle 5"/>{{Sfn|Newman|1995}} Gadawodd y teulu Lewisiaid, disgynyddion Ifor Bach, y faenor yng nghanol y 18g a symud i [[Castell Sain Ffagan|Gastell Sain Ffagan]], a dadfeiliodd y Fan.{{Sfn|Davies|Jenkins|Menna|Lynch|2008}}{{Sfn|Evans|1948}} Yn ystod y 1700au, dechreuodd Caerffili dyfu i fod yn dref farchnad. Yn ystod y [[19g]], wrth i [[Y Cymoedd|Gymoedd De Cymru]] weld twf aruthrol oherwydd y glo a diwydiannau eraill, tyfodd poblogaeth y dref hefyd. Agorwyd [[gorsaf reilffordd Caerffili]] ym 1871. == Llywodraethu == [[Delwedd:Gateway_Church,_Twyn_Community_Centre,_Caerphilly_-_geograph.org.uk_-_3135444.jpg|bawd|Canolfan Gymunedol Twyn: Eglwys wedi'i thrawsnewid sy'n gwasanaethu fel swyddfeydd cyngor y dref a man cyfarfod.]] Mae dwy haen o lywodraeth leol yn cwmpasu Caerffili: Cyngor Tref Caerffili ar lefel [[Cymuned (Cymru)|gymunedol]] a [[Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili|Chyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili]] sy'n gweinyddu ardal [[Bwrdeisdref Sirol Caerffili]]. Lleolir y cyngor tref yng Nghanolfan Gymunedol y Twyn.<ref>{{Cite web|title=Contact us|url=https://www.caerphillytowncouncil.co.uk/contact-us/|website=Caerphilly Town Council|access-date=14 Hydref 2022}}</ref> Mae'r fwrdeistref wedi'i henwi ar ôl Caerffili, ond mae'n cwmpasu ardal lawer mwy. Nid yw prif swyddfeydd y cyngor bwrdeistref sirol yn nhref Caerffili ei hun, ond yn [[Ystrad Mynach]], sy'n fwy canolog.<ref>{{Cite web|title=How to find us|url=https://www.caerphilly.gov.uk/contact-us/How-to-find-us|website=Caerphilly County Borough Council|access-date=15 Hydref 2022|archive-date=2024-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240919062441/https://www.caerphilly.gov.uk/contact-us/how-to-find-us|url-status=dead}}</ref> Yn hanesyddol, roedd Caerffili yn rhan o [[Plwyf sifil|blwyf hynafol]] [[Eglwysilan]] yn sir [[Sir Forgannwg|Forgannwg]]. Sefydlwyd bwrdd lleol i ddarparu llywodraeth leol i Gaerffili yn 1893, a oedd yn cynnwys y ddau blwyf: Eglwysilan a [[Llanfabon]]. Roedd ardal y bwrdd yn cynnwys ardal sylweddol i'r gorllewin a'r gogledd-orllewin o'r dref ei hun, yn ymestyn i [[Ffynnon Taf]], [[Nelson, Caerffili|Nelson]] a rhan ddeheuol Ystrad Mynach.<ref>{{Cite news|title=Glamorganshire County Council|url=https://newspapers.library.wales/view/4428661/4428665/100/|access-date=15 Hydref 2022|work=South Wales Echo|date=13 Tachwedd 1891|location=Cardiff|page=4}}</ref><ref>{{Cite book|title=Annual Report of the Local Government Board|date=1894|publisher=Her Majesty's Stationery Office|location=London|page=296|quote=The County of Glamorgan (Caerphilly) Confirmation Order, 1893|url=https://books.google.com/books?id=QkwwAQAAMAAJ|access-date=14 Hydref 2022}}</ref> Yn 1894, ailgrewyd y byrddau lleol hyn. == Diwylliant == Croesawodd Caerffili yr [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerffili 1950|Eisteddfod Genedlaethol i Gaerffili yn 1950]]. Enillwyd y Goron gan [[Euros Bowen]] a'r Gadair gan [[Gwilym R. Tilsley]]. Ceir nifer o bobl nodedig a gafodd eu magu yng Nghaerffili gan gynnwys y digrifwr [[Tommy Cooper]] a'r pêl-droedwyr [[David Pipe]], [[Aaron Ramsey]] a [[Robert Earnshaw]]. Mae gan y dref glwb [[rygbi'r undeb]], sef Clwb Rygbi Caerffili a sefydlwyd yn 1887 ac sy'n chwarae yng [[Rhestr o dimau clwb rygbi'r undeb yng Nghymru|Nghynghrair Cenedlaethol URC]].<ref>{{Cite web|title=League 2 East Central|url=https://community.wru.wales/club/national-leagues/national-leagues-fixtures-and-results/league-2-east-central/|access-date=2023-01-21|website=Welsh Rugby Union {{!}} Club & Community|language=en-GB}}</ref> Enw'r stadiwm yw 'Molecs' a llysenw'r clwb yw'r ''Cheesmen''. Ceir cysylltiad agos gyda [[Y Dreigiau|Chlwb Rygbi Dreigiau]], un o'r pum rhanbarth gwreddiol yn hanes rygbi rhanbarthol Cymru. Mae gan Gaerffili hefyd ei glwb genweirio ei hun o'r enw [https://www.caerphillyangling.com/ Cymdeithas Bysgota Caerffili a'r Cylch] a sefydlwyd ar ddiwedd y [[1940au]].<ref>{{Cite web|title=A Brief Club History.|url=https://www.caerphillyangling.com/history|archivedate=2025-01-12|access-date=2025-01-12|website=Caerphilly & District Angling Association}}</ref> Daw dwy ffair fwyd i'r dref yn flynyddol, Gŵyl Fwyd Caerffili, a gynhelir ar strydoedd y dref, a Gŵyl y Caws Mawr, sydd wedi’i chynnal yng Nghastell Caerffili a’r cyffiniau bob haf ers 1998. Cyrhaeddodd nifer yr ymwelwyr 80,000 yn 2012.<ref>{{Cite news|title=Caerphilly's Big Cheese draws thousands to town|url=http://www.campaignseries.co.uk/news/campaign_news/10582455.Caerphilly_s_Big_Cheese_draws_thousands_to_town/|work=Campaign|location=[[Newport, Wales|Newport]]|date=31 Gorffennaf 2013|access-date=20 Ionawr 2015|archive-date=20 Ionawr 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120235519/http://www.campaignseries.co.uk/news/campaign_news/10582455.Caerphilly_s_Big_Cheese_draws_thousands_to_town/}}</ref> Mae'r digwyddiad yn cynnwys amrywiaeth eang o stondinau caws yn ogystal â ffair wagedd, tân gwyllt <ref>{{Cite news|title=Ponty Big Weekend and Caerphilly Big Cheese|url=http://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/ponty-big-weekend-caerphilly-big-1909809|work=Wales Online|date=26 Gorffennaf 2010|access-date=20 Ionawr 2015}}</ref> a ras gaws o amgylch y castell.<ref>{{Cite news|title=Your guide to the Big Cheese 2012|url=http://www.caerphillyobserver.co.uk/news/642772/channel-4s-embarrassing-bodies-show-to-visit-big-cheese-2012/|work=Caerphilly Observer|date=27 Gorffennaf 2012|access-date=20 Ionawr 2015}}</ref> == Cludiant == === Rheilffordd === Mae gan Gaerffili dair gorsaf reilffordd a phob un wedi'i lleoli ar Lein Rhymni sy'n gwasanaethu Caerdydd. * [[Gorsaf reilffordd Caerffili|Gorsaf Caerffili]] ym mhen deheuol y dref ger yr ardal siopa * [[Gorsaf reilffordd Aber|Gorsaf Aber]] yn rhan orllewinol y dref * [[Gorsaf reilffordd Eneu'r-glyn a Pharc Churchill]] yn rhan orllewinol bellaf y dref Mae'r gwasanaeth rheilffordd rhwng Caerffili a [[Gorsaf reilffordd Heol y Frenhines Caerdydd|Heol y Frenhines Caerdydd]] fel arfer yn cymryd 13 munud. Oddi yno mae gwasanaethau'n parhau i [[Penarth|Benarth]], [[Caerdydd Canolog]], neu o bryd i'w gilydd i [[Pen-y-bont ar Ogwr|Ben-y-bont ar Ogwr]] (trwy [[Maes Awyr Caerdydd|Faes Awyr Rhyngwladol Caerdydd]]). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caerffili (pob oed) (15,214)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caerffili) (2,007)'''|red|13.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caerffili) (12720)'''|green|83.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Caerffili) (2,110)'''|blue|33.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * Norrie Alden (1909–1980), pêl-droediwr * Donald Braithwaite (1936–2017), cyn-focsiwr proffesiynol, enillydd medal Efydd yng [[Gemau Ymerodraeth Prydain a'r Gymanwlad 1958|Ngemau'r Ymerodraeth Brydeinig a'r Gymanwlad 1958]] * Margaret Bevan (ganwyd c.1894), merch efengylwr * [[Manon Carpenter]] (ganwyd 1993), pencampwr byd beicio mynydd * [[Tommy Cooper]] (1921-1984), digrifwr a dewin ; mae ganddo gerflun coffaol yn ardal Twyn * [[Amy Dowden]] (ganwyd 1990), dawnsiwr proffesiynol. * [[Sian Evans]] (ganwyd 1971), cantores-gyfansoddwraig y band Kosheen * Roger Lewis (ganwyd 1960), newyddiadurwr, awdur a chofiannydd, awdur The Life and Death of Peter Sellers * [[Aaron Ramsey]] (ganwyd 1990), pêl-droediwr proffesiynol * [[Craig Roberts]] (ganed 1991), actor a chyfarwyddwr o [[Maesycwmer|Faesycwmer]], Caerffili * Eirlys Roberts (1911–2008), hyrwyddwr defnyddwyr ac ymgyrchydd <ref>{{Cite web|title=Eirlys Roberts|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1582337/Eirlys-Roberts.html|website=Telegraph|access-date=2 Gorffennaf 2019|date=21 Mawrth 2008}}</ref> * Leona Vaughan (ganwyd 1995), actores ==Gefeilldrefi== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Almaen}} - [[Ludwigsburg]] *{{banergwlad|Llydaw}} - [[Lannuon]] *{{banergwlad|Tsiecia}} - [[Písek]] |} ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yng Nghaerffili ym [[1950]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerffili 1950]] ==Gweler hefyd== *[[Caerffili (etholaeth)|Etholaeth Caerffili]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Llyfryddiaeth == * {{Cite book|editor-first=John|editor-last=Davies|editor-link=John Davies|editor-first2=Nigel|editor-last2=Jenkins|editor-link2=Nigel Jenkins|editor-first3=Baines|editor-last3=Menna|editor-first4=Peredur I.|editor-last4=Lynch|title=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales|year=2008|publisher=University of Wales Press|location=Cardiff|isbn=978-0-7083-1953-6}} * {{Cite book|last=Evans|first=C.J.O.|title=Glamorgan, its History and Topography|url=https://archive.org/details/glamorganitshist0000cjoe|year=1948|publisher=William Lewis|location=Cardiff}} * {{Cite book|last=Newman|first=John|title=Glamorgan|url=https://archive.org/details/glamorganmidglam0000newm|year=1995|publisher=Penguin Group|location=London|isbn=0-14-071056-6}} * {{Cite book|editor-last=Witton|editor-first=Alan M.|title=Fleetbook 9: Buses of South Wales|date=September 1976|publisher=A.M. Witton|location=Manchester|isbn=0-86047-091-1}} {{Trefi_Caerffili}} [[Categori:Caerffili (cymuned)| ]] [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Trefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Erthyglau gyda Chyfeirnodau OS]] 1m4q9ha3e6cg4kqf3zac9tjepfcbx8m 0 3202 14890448 14372535 2026-05-07T19:49:13Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890448 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Casnewydd i enw AS y DU}} }} {{OSM Location map | coord = {{coord|51.6100|-2.9577}} | zoom =15 | scalemark = 280 | width = 340 | height = 520 | caption = Map o Gaerllion, yn dangos llinell muriau [[Caer Rufeinig Caerllion]] Isca Augusta. | auto-caption = 1 | nolabels = 0 |magnify = 1.1 | shapeD=n-circle | shape-outlineD=white | shape-colorD = hard blue | label-posD = bottom | mark-coord1 = {{coord|51.61007|-2.95386}} | mark-title1 = [[Baddondy Rhufeinig Caerllion|Baddondy Rhufeinig Caerllion (amgueddfa)]] | mark-description1=(Rhan o safle cofrestredig CM226) | mark-title2 = [[Amffitheatr]] Caerllion | mark-coord2 = {{coord|51.6081|-2.9569|}}, | mark-description2=(Safle rhestredig MM232) | mark-title3 = [[Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]] | mark-coord3 = {{coord|51.61019|-2.95527}} | mark-description3=(Mae tiroedd yr Amgueddfa wedi'u rhestru fel safle CM238 gyda dau Dŷ Tribwn a rhan o'r via praetoria.) | mark-image3=Portico to the Roman Legionary Museum Caerleon - geograph.org.uk - 1256107.jpg | mark-title4 = Ardal y Barics Rhufeinig a gloddiwyd | mark-coord4 = {{coord|51.6107|-2.9597}} | mark-description4=(Rhan o safle cofrestredig CM226) | mark-image4=Barracks at Caerleon (9300).jpg | mark-coord5 = {{coord|51.6099|-2.9626}} | mark-size5=0 |label5=Ysgol Gyfun ^Caerllion |label-size5=12 | mark-coord6 = {{coord|51.6135|-2.9644}} | mark-title6 = Ysbyty Sant Cadog | mark-size6=0 |label6=Ysbyty |label-size6=12 |label-pos6=right | mark-coord26 = {{coord|51.61049|-2.95564}} | mark-title26 = none | mark-size26=129,164,11 | shape26=box | shape-angle26=-48 | shape-color26=transparent | shape-outline26=dark grey,4,30,dashed | arc-coordA = {{coord|51.6047|-2.9549 }} | arc-textA = Afon Wysg | arc-text-sizeA = 12<!-- default is 12 --> |arc-text-colorA = soft blue<!-- default is dark grey--> | arc-angleA = -80 | arc-gapA = 2.0 | arc-radiusA = 0.5 }} : ''Defnyddir yr enw "Caerllion" (neu "Caerllion Fawr") weithiau i gyfeirio at ddinas [[Caer]] yn Lloegr.'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym mwrdeistref sirol [[Casnewydd (sir)|Casnewydd]], [[Cymru]], yw '''Caerllion''', hefyd '''Caerllion-ar-Wysg''' ([[Saesneg]]: ''Caerleon''). Saif ar lannau gorllewinol [[Afon Wysg]], ger dinas [[Casnewydd]]. Ystyr Caerllion ydy 'caer y llengoedd'. == Olion Rhufeinig == {{Prif|Caer Rufeinig Caerllion}} Yn y cyfnod Rhufeinig, fel [[Isca Silurum]], roedd Caerllion yn ganolfan i'r [[Lleng Rufeinig|lleng]] [[Legio II Augusta]]. Symudodd y lleng i Gaerllion tua'r flwyddyn [[74]], a bu yma am ganrifoedd, efallai tan ddechrau'r 4g. Mae'r olion o'r cyfnod yma yn parhau i fod yn nodwedd amlycaf Caerllion. Ymhlith yr olion mae olion barics y llengfilwyr, y baddondy, y muriau oedd yn amgylchynu'r gaer, a'r [[amffitheatr]] tu allan i'r muriau. Enw Rhufeinig ar y dref oedd 'Iskalis' a ddaeth o enw'r afon: Wysg. Yn yr ''[[Historia Regum Britanniae]]'' gan [[Sieffre o Fynwy]], Caerllion yw prifddinas y [[Brenin Arthur]]. == Yr Oesoedd Canol == Tua dwy neu dair [[cilometr|km]] i'r gogledd-orllewin saif [[Mwnt y Castell]], sef hen domen [[mwnt a beili]]. ==Coleg Hyfforddiant Sir Fynwy== Roedd Caerllion yn leoliad i [[Coleg Hyfforddi Sir Fynwy|Coleg Hyfforddi Sir Fynwy]] a sefydlwyd yn 1914. Roedd y Coleg yn hyfforddi dynion i ddod yn athrawon. Yn 1962 agorwyd y Coleg ar gyfer myfyrwyr benywaidd. Yn 1975 daeth y Coleg yn rhan o Goleg Addysg Uwcg Gwent, ac wedi hynny, yn rhan o [[Prifysgol De Cymru|Brifysgol De Cymru]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caerllion (pob oed) (8,061)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caerllion) (774)'''|red|9.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caerllion) (6117)'''|green|75.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Caerllion) (1,174)'''|blue|34.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Julius ac Aaron]], merthyron Cristionogol, dienyddiwyd yn [[304]] *[[Arthur Machen]] (1863 - 1947), llenor ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Caerleon.jpg|Golygfa ar Gaerllion Caerllion.jpg|Golygfa o'r olion Rhufeinig Amffitheatr.jpg|Yr Amffitheatr Rufeinig </gallery> {{Trefi Casnewydd}} [[Categori:Caerllion| ]] [[Categori:Cymunedau Casnewydd]] [[Categori:Pentrefi Casnewydd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Casnewydd (y DU)]] t2u2e39wke5fckqvd0ucfi2t881mzcn 0 3464 14890740 14866689 2026-05-08T09:49:04Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890740 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = Cath | delwedd = Oczy kota domowego -Aw58-.JPG | maint_delwedd = 200px | neges_delwedd = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Carnivora]] | familia = [[Felidae]] | genus = ''[[Felis]]'' | species = ''[[Cath wyllt|F. silvestris]]'' | subspecies = '''''F. s. catus''''' | enw_trienwol = ''Felis silvestris catus'' | awdurdod_trienwol = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | cyfystyron = ''Felis catus'' }} Mae’r '''gath''' (''Felis catus'' neu ''domesticus'') yn famal bach cigysol dof sydd â blew meddal, trwyn byr wisgerog ac ewinedd gwrthdynnol. Mae’n anifail anwes a fegir am ei chwmnïaeth, yn aml, a’i gallu i hela pryf a [[neidr|nadroedd]] a hynny ers o leiaf 9,500 o flynyddoedd.<ref name="9500 years">{{cite web | title = Y gath anwes hynaf a ddarganfyddwyd yng [[Cyprus|Nghyprus]] | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2004/04/0408_040408_oldestpetcat.html | accessdate = 6 Mawrth 2007 |date=8 Ebrill 2004 | publisher = National Geographic News}}</ref> Mae’n heliwr celfydd, a cheir dros fil o wahanol fathau. Gellir ei hyfforddi i ufuddhau i orchmynion syml. Mae rhai cathod penodol yn enwog am allu gweithio systemau mecanyddol syml fel dyrnau drysau. Mae cathod yn defnyddio nifer o wahanol fathau o synau ac iaith-gorfforol wrth gyfathrebu. Gyda 600 miliwn o gathod fel [[anifail anwes|anifeiliad anwes]] ledled y byd, cathod, mae’n bosib, yw’r anifail anwes mwyaf poblogaidd yn y byd.<ref>{{cite web|url=http://myspacetv.com/index.cfm?fuseaction=vids.individual&videoid=35944126 |title=Amrwyiaeth cathod gan National Geographic |publisher=MySpaceTV |date= |accessdate=2008-11-22}}</ref> Credir mai yn yr [[Hen Aifft]] y cafodd y cathod cyntaf eu bridio, ond fe ddarganfuwyd mewn astudiaeth yn [[2007]] mai yn y Dwyrain Canol - a hynny dros 10,000 o flynyddoedd yn ôl. Gall cath fod yn gath tŷ (neu’n ''gath anwes''), yn gath fferm neu’n gath ledwyllt (neu’n ''gath grwydr''); mae’r olaf yn byw’n rhydd ac yn osgoi cyswllt dynol.<ref name="Liberg_al2014">{{Cite book|last=Liberg|first=O.|last2=Sandell|first2=M.|last3=Pontier|first3=D.|last4=Natoli|first4=E.|chapter=Density, spatial organisation and reproductive tactics in the domestic cat and other felids|title=The domestic cat: the biology of its behaviour|url=https://archive.org/details/domesticcatbiolo0000unse_a4e6|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|date=2000|edition=Second|isbn=9780521636483|editor-last=Turner|editor-first=D. C.|editor-last2=Bateson|editor-first2=P.|pages=[https://archive.org/details/domesticcatbiolo0000unse_a4e6/page/119 119]–147|access-date=25 October 2020}}</ref><ref name="Clutton-Brock1999">{{Cite book|title=A Natural History of Domesticated Mammals|url=https://archive.org/details/naturalhistoryof0000clut|last=Clutton-Brock|first=J.|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge, England<!--This is not redundant; there's a Cambridge, Massachusetts, also, with academic publishers.-->|date=1999|isbn=978-0-521-63495-3|edition=Second|pages=[https://archive.org/details/naturalhistoryof0000clut/page/133 133]–140|chapter=Cats|oclc=39786571|orig-year=1987|access-date=25 October 2020}}</ref> Gwerthfawrogir y gath ddof gan bobl am ei chwmnïaeth a’u gallu i ladd [[Cnofil|cnofilod]] fel llygod. Ceir tua 60 o fridiau gwahanol o gathod.<ref name="Driscoll_al2009" /> Mae’r gath yn debyg o ran anatomeg i’r rhywogaethau cathaidd arall: mae ganddi gorff hyblyg cryf, gydag atgyrchau cyflym, dannedd miniog a chrafangau y gellir eu tynnu a'u moeli er mwyn lladd ysglyfaeth bach. Mae ei golwg yn y nos a'i synnwyr arogli wed datblygu'n dda. Mae cyfathrebu cath yn cynnwys lleisiau fel mewian a chanu grwndi, hisian, chwyrlio a rhochian yn ogystal ag iaith y corff sy'n unigryw i gathod. Mae' fwyaf gweithgar gyda'r wawr a'r cyfnos ac yn heliwr unig ond yn rhywogaeth gymdeithasol. Gall glywed synau rhy wan neu'n rhy uchel o ran [[amledd]] - a synau sy'n rhy uchel i glustiau dynol, fel y synau a wneir gan lygod a mamaliaid bach eraill.<ref name="Moelk1944">{{Cite journal|title=Vocalizing in the House-cat; A Phonetic and Functional Study|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1944-04_57_2/page/184|last=Moelk|first=M.|journal=The American Journal of Psychology|date=1944|volume=57|issue=2|pages=184–205|doi=10.2307/1416947|jstor=1416947}}</ref> Mae cathod hefyd yn secretu ac yn canfod arogl fferomonau.<ref name="Bland1979">{{Cite journal|last=Bland|first=K. P.|date=1979|title=Tom-cat odour and other pheromones in feline reproduction|journal=Veterinary Science Communications|volume=3|issue=1|pages=125–136|url=https://www.gwern.net/docs/catnip/1979-bland.pdf|doi=10.1007/BF02268958|access-date=15 Mai 2019|archive-date=30 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190130202521/https://www.gwern.net/docs/catnip/1979-bland.pdf}}</ref> Gall cathod dof benywaidd feichiogi rhwng y gwanwyn a diwedd yr hydref, gyda meintiau'r torllwyth yn aml yn amrywio o ddwy i bum cath fach.<ref name="Nutter2004">{{Cite journal|last=Nutter|first=F. B.|last2=Levine|first2=J. F.|last3=Stoskopf|first3=M. K.|date=2004|title=Reproductive capacity of free-roaming domestic cats and kitten survival rate|journal=Journal of the American Veterinary Medical Association|volume=225|issue=9|pages=1399–1402|doi=10.2460/javma.2004.225.1399|pmid=15552315}}</ref> Mae cathod dof yn cael eu bridio a'u harddangos mewn digwyddiadau fel cathod pedigri cofrestredig. Gall ysbaddu effeithio ar boblogaeth cathod, ond mae cathod ledled y byd ar gynnydd a phoblogaethau o adar yn gostwng<ref name="Rochlitz" /> Dofwyd y gath gyntaf yn y [[Y Dwyrain Agos|Dwyrain Agos]] tua 7,500 CC.<ref name="DriscollMenotti-Raymond2007">{{Cite journal|last=Driscoll|first=C. A.|last2=Menotti-Raymond|first2=M.|last3=Roca|first3=A. L.|last4=Hupe|first4=K.|last5=Johnson|first5=W. E.|last6=Geffen|first6=E.|last7=Harley|first7=E. H.|last8=Delibes|first8=M.|last9=Pontier|first9=D.|title=The Near Eastern Origin of Cat Domestication|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=317|issue=5837|date=2007|pages=519–523|issn=0036-8075|doi=10.1126/science.1139518|pmc=5612713|pmid=17600185|bibcode=2007Sci...317..519D}}</ref> Tybiwyd ers tro bod dofi cathod wedi dechrau yn [[Yr Hen Aifft|yr hen Aifft]], lle roedd cathod yn cael eu parchu o tua 3100 CC.<ref>{{Cite book|title=The Cat in ancient Egypt, illustrated from the collection of cat and other Egyptian figures formed|publisher=Cambridge University Press|last=Langton|first=N.|last2=Langton|first2=M. B.|date=1940}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Cat in Ancient Egypt|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|last=Malek|first=J.|date=1997|edition=Revised|location=Philadelphia}}</ref> Yn 2020 amcangyfrifir bod 220 miliwn o gathod dan berchnogaeth a 480 wedi mynd yn y gwyllt.<ref>{{Cite web|url=https://carocat.eu/statistics-on-cats-and-dogs/|title=Statistics on cats|date=15 Chwefror 2021|website=carocat.eu|access-date=15 Chwefror 2021|archivedate=25 Chwefror 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225150136/https://carocat.eu/statistics-on-cats-and-dogs/}}</ref><ref>{{Cite book|title=Toxocara and Toxocariasis|last=Rostami|first=Ali|editor-last=Bowman|editor-first=Dwight D.|publisher=Elsevier Science|year=2020|chapter=30|pages=616|isbn=9780128209585|url={{Google books|plainurl=yes|id=B33gDwAAQBAJ|page=616}}}}</ref> Yn 2017 y gath ddof oedd yr ail anifail anwes mwyaf poblogaidd yn yr Unol Daleithiau, gyda 95.6 miliwn o gathod yn berchen<ref>{{Cite web|title=Pet Industry Market Size & Ownership Statistics|url=https://www.americanpetproducts.org/press_industrytrends.asp|publisher=[[American Pet Products Association]]|access-date=25 Chwefror 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190225161902/https://www.americanpetproducts.org/press_industrytrends.asp|archivedate=25 Chwefror 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=The 5 Most Expensive Cat Breeds in America|url=https://www.moneytalksnews.com/the-5-most-expensive-cat-breeds-in-america/|website=moneytalksnews.com|access-date=25 Chwefror 2019|date=2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190225103150/https://www.moneytalksnews.com/the-5-most-expensive-cat-breeds-in-america/|archivedate=25 Chwefror 2019}}</ref><ref name="statistacats">{{Cite web|title=Number of cats in the United States from 2000 to 2017/2018|url=https://www.statista.com/statistics/198102/cats-in-the-united-states-since-2000/|website=www.statista.com|access-date=3 Mawrth 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190306043645/https://www.statista.com/statistics/198102/cats-in-the-united-states-since-2000/|archivedate=6 Mawrth 2019}}</ref> a tua 42 miliwn o gartrefi yn berchen ar o leiaf un gath.<ref>{{Cite web|date=12 Rhagfyr 2020|title=61 Fun Cat Statistics That Are the Cat's Meow! (2022 UPDATE)|url=https://petpedia.co/cat-statistics/|access-date=18 Chwefror 2022|language=en-US|archivedate=18 Chwefror 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220218184821/https://petpedia.co/cat-statistics/}}</ref> Yn [[y Deyrnas Unedig]], mae gan 26% o oedolion gath, ac amcangyfrifir bod poblogaeth y cathod anwes yn 10.9 miliwn erbyn 2020.<ref>{{Cite web|title=How many pets are there in the UK?|url=https://www.pdsa.org.uk/get-involved/our-campaigns/pdsa-animal-wellbeing-report/uk-pet-populations-of-dogs-cats-and-rabbits|access-date=29 Mawrth 2021|website=www.pdsa.org.uk|language=en|archivedate=3 Mawrth 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210303184319/https://www.pdsa.org.uk/get-involved/our-campaigns/pdsa-animal-wellbeing-report/uk-pet-populations-of-dogs-cats-and-rabbits}}</ref> == Geirdarddiad == Tarddiad y gair Cymraeg ''cath'', yw'r gair [[Lladin|Lladin]] ''catta'', ''cattus'', a ddefnyddiwyd gyntaf yn niwedd y [[Y ganrif 1af|1g]].<ref>{{Cite book|last=McKnight|first=G.H.|title=English Words and Their Background|url=https://archive.org/details/englishwordsthei00mckn|publisher=D. Appleton and Company|location=Efrog Newydd|date=1923|chapter=Words and Archaeology|pages=[https://archive.org/details/englishwordsthei00mckn/page/293 293]–311}}</ref> Awgrymwyd bod y gair ''catta'', ''cattus'' yn benthyca o'r [[Copteg|Gopteg]] ''{{Lang|cop-Latn|šau}}'' ({{Lang|cop|ϣⲁⲩ}}) ‘cath wryw’, neu ei ffurf fenywaidd wedi'i ôl-ddodi â ''{{Lang|egy-Latn|-t}}''.<ref>{{Cite book|first=J.-P.|last=Savignac|title=Dictionnaire français-gaulois|chapter=Chat|location=Paris|publisher=Errance|date=2004|page=82}}</ref> Efallai fod y gair Lladin yn benthyca o [[Ieithoedd Nilo-Saharaidd|iaith Nilo-Saharaidd]].<ref>{{Cite book|last=Pictet, Adolphe|year=1859|title=Les origines indo-européennes ou les Aryas primitifs : essai de paléontologie linguistique|volume=1|location=Paris|publisher=Joël Cherbuliez|page=381}}</ref> Mae'r geiriau Nwbieg ''{{Lang|nub|kaddîska}}'' ‘cath wyllt’ a Nobiin ''{{Lang|nub|kadīs}}'' yn ffynonellau posibl neu'n gytras.<ref>{{Cite book|last=Keller, Otto|year=1909|title=Die antike Tierwelt|volume=Säugetiere|location=Leipzig|page=75|publisher=[[Walther von Wartburg]]}}</ref> Gall y gair Nwbieg fod yn fenthyciad o'r [[Arabeg]] ''{{Lang|ar-Latn|qaṭṭ}}'' ({{Lang|ar|قَطّ}}) neu ''{{Lang|ar-Latn|qiṭṭ}}'' ({{Lang|ar|قِطّ}}) er hynny.<ref>{{Cite book|first=John|last=Huehnergard|chapter=Qitta: Arabic Cats|pages=407–418|title=Classical Arabic Humanities in Their Own Terms: Festschrift for Wolfhart Heinrichs on his 65th Birthday|year=2008|publisher=Brill|location=Leiden, Boston|editor-last=Gruendler, B.|editor-last2=Cooperson, M.|isbn=9789004165731|access-date=25 October 2020}}</ref> Mae’n llai tebygol y gallai’r ffurfiau ddeillio o hen air Germanaidd, a fewnforiwyd i’r Lladin ac yna i Roeg ac i Syrieg ac Arabeg.<ref>{{Cite book|last=Kroonen|first=Guus|title=Etymological Dictionary of Proto-Germanic|date=2013|publisher=[[Brill Publishers]]|location=Leiden, Netherlands|isbn=978-90-04-18340-7|page=281f}}</ref> [[Delwedd:Tomb_of_Nakht_(7).jpg|bawd| Cath yn bwyta pysgodyn o dan gadair, [[murlun]] mewn beddrod Eifftaidd yn dyddio i'r 15g CC]] Daw'r gair amgen ''pws'' o'r [[16g]] ac mae'n bosibl ei fod wedi'i gyflwyno o ''{{Lang|nl|poes}}'' yn yr [[Iseldireg]] neu o ''{{Lang|nds|puuskatte}}'' o'r [[Sacsoneg Isel|Isel Almaeneg]] , neu ''{{Lang|sv|kattepus}}'' mewn [[Swedeg]] ayb. Ceir ffurfiau tebyg yn Lithwaneg {{Lang|lt|puižė}} a ''{{Lang|ga|puiscín}}'' mewn [[Gwyddeleg]]. Nid yw geirdarddiad y gair amgen hwn yn hysbys, ond efallai ei fod wedi [[Onomatopoeia|codi'n syml o'r sain a]] ddefnyddir i ddenu cath.<ref>{{Cite web|url=http://www.oed.com/view/Entry/155147#eid27609702|title=Puss|website=The Oxford English Dictionary|publisher=[[Oxford University Press]]|access-date=1 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150903215025/http://www.oed.com/view/Entry/155147#eid27609702|archivedate=3 September 2015}}</ref><ref name="Gramercy Unabridged">{{Cite book|title=Webster's Encyclopedic Unabridged Dictionary of the English Language|chapter=puss|location=New York|publisher=[[Random House|Gramercy (Random House)]]|date=1996|page=1571}}</ref> == Tacsonomeg == Cynigiwyd yr [[Enw deuenwol|enw gwyddonol]] ''Felis catus'' gan [[Carolus Linnaeus|Carl Linnaeus]] ym 1758 ar gyfer cath ddof.<ref name="Linnaeus1758">{{Cite book|last=Linnaeus|first=C.|title=Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis|location=Holmiae|publisher=Laurentii Salvii|date=1758|page=42|chapter=Felis Catus|language=la|volume=1|edition=Tenth reformed}}<cite class="citation book cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLinnaeus1758">Linnaeus, C. (1758). [[iarchive:mobot31753000798865/page/42|"Felis Catus"]]. ''Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis'' (in Latin). Vol.&nbsp;1 (Tenth reformed&nbsp;ed.). Holmiae: Laurentii Salvii. p.&nbsp;42.</cite> [[Categori:CS1 Latin-language sources (la)]]</ref> ''Cynigiwyd Felis catus domesticus'' gan Johann Christian Polycarp Erxleben ym 1777. ''Felis daemon'' a gynigiwyd gan Konstantin Alekseevich Satunin yn 1904 am y gath ddu o'r [[De y Cawcasws|Transcaucasus]], a nodwyd yn ddiweddarach fel cath ddof.<ref>{{Cite journal|last=Satunin|first=C.|title=The Black Wild Cat of Transcaucasia|journal=Proceedings of the Zoological Society of London|date=1904|volume=II|pages=[https://archive.org/details/proceedingsofzoo19042zool/page/162 162]–163|url=https://archive.org/details/proceedingsofzoo19042zool}}</ref><ref>{{Cite book|editor-last=Bukhnikashvili, A.|editor-last2=Yevlampiev, I.|title=Catalogue of the Specimens of Caucasian Large Mammalian Fauna in the Collection|publisher=[[National Museum of Georgia]]|location=Tbilisi|url=http://caucasian-large-mammalian.narod.ru/catalogue_english.pdf|access-date=19 January 2019}}</ref> Yn 2003, dyfarnodd y Comisiwn Rhyngwladol ar Enwau Sŵolegol fod y gath ddof (weithiau: cath ddof) yn rhywogaeth wahanol, sef ''Felis catus''.<ref name="ICZN">{{Cite journal|publisher=[[International Commission on Zoological Nomenclature]]|title=Opinion 2027|journal=Bulletin of Zoological Nomenclature|volume=60|date=2003|page=81−82|url=https://archive.org/details/bulletinofzoolog602003int/page/81}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Gentry|first=A.|last2=Clutton-Brock|first2=J.|last3=Groves|first3=C. P.|date=2004|title=The naming of wild animal species and their domestic derivatives|journal=Journal of Archaeological Science|volume=31|issue=5|pages=645–651|doi=10.1016/j.jas.2003.10.006|url=http://www.rhinoresourcecenter.com/pdf_files/129/1297897712.pdf|access-date=19 Ionawr 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304052316/http://www.rhinoresourcecenter.com/pdf_files/129/1297897712.pdf|archive-date=4 Mawrth 2016}}</ref> Yn 2007, fe'i hystyriwyd yn isrywogaeth, ''F. silvestris catus'', o'r gath wyllt Ewrop (''F. silvestris'') yn dilyn canlyniadau ymchwil ffylogenetig.<ref name="Driscoll">{{Cite journal|title=In the Light of Evolution III: Two Centuries of Darwin Sackler Colloquium: From Wild Animals to Domestic Pets – An Evolutionary View of Domestication|last=Driscoll|first=C. A.|last2=Macdonald|first2=D. W.|last3=O'Brien|first3=S. J.|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|date=2009|volume=106|issue=S1|pages=9971–9978|pmid=19528637|doi=10.1073/pnas.0901586106|pmc=2702791|bibcode=2009PNAS..106.9971D}}</ref> Yn 2017, dilynodd Tasglu Dosbarthu Cat yr IUCN argymhelliad yr ICZN ynghylch y gath ddof fel rhywogaeth wahanol, ''Felis catus''.<ref>{{Cite journal|last=Kitchener|first=A. C.|last2=Breitenmoser-Würsten|first2=C.|last3=Eizirik|first3=E.|last4=Gentry|first4=A.|last5=Werdelin|first5=L.|last6=Wilting|first6=A.|last7=Yamaguchi|first7=N.|last8=Abramov|first8=A. V.|last9=Christiansen|first9=P.|date=2017|title=A revised taxonomy of the Felidae: The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN Cat Specialist Group|journal=Cat News|volume=Special Issue 11|page=21|url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/32616/A_revised_Felidae_Taxonomy_CatNews.pdf?sequence=1&isAllowed=y|access-date=21 Rhagfyr 2018|archive-date=17 Ionawr 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200117172708/https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/32616/A_revised_Felidae_Taxonomy_CatNews.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref> == Esblygiad == [[Delwedd:Wild-domestic-hybrid_cat_skulls.png|bawd|Penglogau cath wyllt (chwith uchod), cath tŷ (dde uchod) a chroesryw (canol gwaelod) rhwng y ddau.]] Mae'r gath ddof yn aelod o'r cathfilod (''Felidae''), [[Teulu (bioleg)|teulu]] a oedd â chyd-hynafiad tua 10-15 miliwn o flynyddoedd yn ôl.<ref name="Johnson 1997">{{Cite journal|title=Phylogenetic Reconstruction of the Felidae Using 16S rRNA and NADH-5 Mitochondrial Genes|last=Johnson|first=W.E.|last2=O'Brien|first2=S.J.|journal=Journal of Molecular Evolution|year=1997|volume=44|issue=S1|pages=S98–S116|doi=10.1007/PL00000060|pmid=9071018|bibcode=1997JMolE..44S..98J|url=https://zenodo.org/record/1232587|access-date=1 October 2018|archive-date=4 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004075723/https://zenodo.org/record/1232587}}</ref> Gwahanodd y [[genws]] ''Felis'' oddi wrth cathfilod eraill tua 6-7 miliwn o flynyddoedd yn ôl.<ref name="Johnson">{{Cite journal|doi=10.1126/science.1122277|volume=311|issue=5757|pages=73–77|title=The late Miocene radiation of modern Felidae: A genetic assessment|journal=Science|year=2006|pmid=16400146|last=Johnson|first=W.E.|last2=Eizirik|first2=E.|last3=Pecon-Slattery|first3=J.|last4=Murphy|first4=W.J.|last5=Antunes|first5=A.|last6=Teeling|first6=E.|last7=O'Brien|first7=S.J.|bibcode=2006Sci...311...73J|url=https://zenodo.org/record/1230866|access-date=1 October 2018|archive-date=4 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004075725/https://zenodo.org/record/1230866}}</ref> Mae canlyniadau ymchwil ffylogenetig yn cadarnhau bod y rhywogaeth ''Felis'' gwyllt wedi esblygu trwy rywogaethau sympatrig neu barapatig, tra bod y gath ddof wedi esblygu trwy ddetholiad artiffisial.<ref name="Mattern" /> Mae'r gath ddof a'i hynafiad gwyllt agosaf yn [[Diploid|ddiploid]] ac mae gan y ddau 38 [[cromosom]]<ref name="Nie 2002">{{Cite journal|last=Nie|first=W.|last2=Wang|first2=J.|last3=O'Brien|first3=P.C.|title=The genome phylogeny of domestic cat, red panda and five Mustelid species revealed by comparative chromosome painting and G-banding|journal=Chromosome Research|volume=10|issue=3|pages=209–222|year=2002|pmid=12067210|doi=10.1023/A:1015292005631}}</ref> a thua 20,000 o enynnau.<ref name="pmid17975172">{{Cite journal|last=Pontius|first=J.U.|last2=Mullikin|first2=J.C.|last3=Smith|first3=D.R.|last4=Agencourt Sequencing Team|title=Initial sequence and comparative analysis of the cat genome|journal=Genome Research|volume=17|issue=11|pages=1675–1689|year=2007|pmid=17975172|pmc=2045150|doi=10.1101/gr.6380007}}</ref> Cafodd y gath lewpart (''Prionailurus bengalensis'') ei dofi'n annibynnol yn Tsieina tua 5,500 CC. Nid yw'r llinell hon o gathod rhannol ddof yn gadael unrhyw olion ym mhoblogaethau cathod dof heddiw<ref>{{Cite journal|title=Earliest 'domestic' cats in China identified as leopard cat (''Prionailurus bengalensis'')|journal=PLOS ONE|year=2016|page=e0147295|volume=11|issue=1|doi=10.1371/journal.pone.0147295|first=J.-D.|last=Vigne|first2=A.|last2=Evin|first3=T.|last3=Cucchi|first4=L.|last4=Dai|first5=C.|last5=Yu|first6=S.|last6=Hu|first7=N.|last7=Soulages|first8=W.|last8=Wang|first9=Z.|last9=Sun|pmid=26799955|pmc=4723238|bibcode=2016PLoSO..1147295V}}</ref> === Dofi === Cloddiwyd y dyluniad cyntaf o ddofi cath wyllt Affrica (''Felis silvestris lybica'') ger bedd dynol [[Oes Newydd y Cerrig|Neolithig]] yn Shillourokambos, de [[Cyprus]], ac mae'n dyddio i tua 7500-7200 CC. Gan nad oes tystiolaeth o anifeiliaid mamalaidd brodorol ar Cyprus, mae'n debyg bod trigolion y pentref Neolithig hwn wedi dod â'r gath a mamaliaid gwyllt eraill i'r ynys o'r [[Y Dwyrain Canol|Dwyrain Canol]].<ref name="Vigne_al2004">{{Cite journal|last=Vigne|first=J.D.|last2=Guilaine|first2=J.|last3=Debue|first3=K.|last4=Haye|first4=L.|last5=Gérard|first5=P.|title=Early taming of the cat in Cyprus|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=304|issue=5668|page=259|year=2004|pmid=15073370|doi=10.1126/science.1095335}}</ref> Mae gwyddonwyr yn tybio felly bod cathod gwyllt Affrica wedi'u denu i aneddiadau dynol cynnar yn y [[Cilgant Ffrwythlon]] gan lygod, yn enwedig [[llygoden y tŷ]] (''Mus musculus''), a'u bod yn cael eu dofi gan ffermwyr Neolithig. Parhaodd y gydberthynas hon rhwng ffermwyr cynnar a chathod dof am filoedd o flynyddoedd. Wrth [[Amaeth|i arferion amaethyddol]] ledaenu, felly hefyd y broses o ddofi cathod.<ref>{{Cite journal|last=Driscoll|first=C. A.|last2=Menotti-Raymond|first2=M.|last3=Roca|first3=A. L.|last4=Hupe|first4=K.|last5=Johnson|first5=W. E.|last6=Geffen|first6=E.|last7=Harley|first7=E. H.|last8=Delibes|first8=M.|last9=Pontier|first9=D.|title=The Near Eastern Origin of Cat Domestication|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=317|issue=5837|date=2007|pages=519–523|issn=0036-8075|doi=10.1126/science.1139518|pmc=5612713|pmid=17600185|bibcode=2007Sci...317..519D}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFDriscollMenotti-RaymondRocaHupe2007">Driscoll, C. A.; Menotti-Raymond, M.; Roca, A. L.; Hupe, K.; Johnson, W. E.; Geffen, E.; Harley, E. H.; Delibes, M.; Pontier, D.; Kitchener, A. C.; Yamaguchi, N.; O'Brien, S. J. & Macdonald, D. W. (2007). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5612713 "The Near Eastern Origin of Cat Domestication"]. ''[[Gwyddoniaeth (dyddiadur)|Science]]''. '''317''' (5837): 519–523. [[Bibcode (dynodydd)|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2007Sci...317..519D 2007Sci...317..519D]. [[Adnabyddwr gwrthrychau digidol|doi]]:[[doi:10.1126/science.1139518|10.1126/science.1139518]]. [[Rhif Cyfres Safonol Rhyngwladol|ISSN]]&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0036-8075 0036-8075]. [[PMC (dynodydd)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5612713 5612713]</span>. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17600185 17600185].</cite></ref><ref name="Driscoll_al2009">{{Cite journal|last=Driscoll|first=C. A.|last2=Clutton-Brock|first2=J.|last3=Kitchener|first3=A. C.|last4=O'Brien|first4=S. J.|date=2009|title=The taming of the cat|journal=Scientific American|volume=300|issue=6|pages=68–75|pmid=19485091|pmc=5790555|bibcode=2009SciAm.300f..68D|doi=10.1038/scientificamerican0609-68}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFDriscollClutton-BrockKitchenerO'Brien2009">Driscoll, C. A.; Clutton-Brock, J.; Kitchener, A. C. & O'Brien, S. J. (2009). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5790555 "The taming of the cat"]. ''Scientific American''. '''300''' (6): 68–75. [[Bibcode (dynodydd)|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2009SciAm.300f..68D 2009SciAm.300f..68D]. [[Adnabyddwr gwrthrychau digidol|doi]]:[[doi:10.1038/scientificamerican0609-68|10.1038/scientificamerican0609-68]]. [[PMC (dynodydd)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5790555 5790555]</span>. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19485091 19485091].</cite></ref> Cyfrannodd cathod gwyllt yr Aifft at gronfa genynnau mamol y gath ddof yn ddiweddarach.<ref name="OttoniVan Neer2017">{{Cite journal|last=Ottoni|first=C.|last2=van&nbsp;Neer|first2=W.|last3=de&nbsp;Cupere|first3=B.|last4=Daligault|first4=J.|last5=Guimaraes|first5=S.|last6=Peters|first6=J.|last7=Spassov|first7=N.|last8=Prendergast|first8=M.E.|last9=Boivin|first9=N.|title=The palaeogenetics of cat dispersal in the ancient world|journal=Nature Ecology & Evolution|volume=1|issue=7|year=2017|page=0139|issn=2397-334X|doi=10.1038/s41559-017-0139|url=https://research.rug.nl/en/publications/the-paleogenetics-of-cat-dispersal-in-the-ancient-world(04942e78-fa48-4700-ad97-29fcdf9077a1).html|access-date=18 October 2021|archive-date=7 Mawrth 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307214831/https://research.rug.nl/en/publications/the-paleogenetics-of-cat-dispersal-in-the-ancient-world}}</ref> Ers dofi cathod dim ond mân newidiadau y mae nhw wedi'u gwneud o ran anatomeg ac ymddygiad, ac maent yn dal i allu goroesi yn y gwyllt. Ymhlith y nodweddion sy'n apelio at bobl y mae eu maint bach, eu natur gymdeithasol, iaith y corff amlwg (ee rwbio), cariad at chwarae a deallusrwydd cymharol uchel. Gall cathod ''Leopardus'' caeth hefyd ddangos ymddygiad cariadus tuag at fodau dynol ond nid ydynt yn ddof.<ref name="CameronBeaumont">{{Cite journal|title=Evidence suggesting pre-adaptation to domestication throughout the small Felidae|last=Cameron-Beaumont|first=C.|last2=Lowe|first2=S.E.|last3=Bradshaw|first3=J.W.S.|journal=Biological Journal of the Linnean Society|year=2002|volume=75|issue=3|pages=361–366|doi=10.1046/j.1095-8312.2002.00028.x|url=https://www.gwern.net/docs/catnip/2002-cameronbeaumont.pdf|access-date=10 October 2019|archive-date=10 Hydref 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010072239/https://www.gwern.net/docs/catnip/2002-cameronbeaumont.pdf}}</ref> Mae cathod tŷ yn aml yn paru â chathod gwyllt,<ref name="Bradshaw1999">{{Cite journal|title=Feral cats: Their role in the population dynamics of ''Felis catus''|last=Bradshaw|first=J.W.S.|last2=Horsfield|first2=G.F.|last3=Allen|first3=J.A.|last4=Robinson|first4=I.H.|journal=Applied Animal Behaviour Science|year=1999|volume=65|issue=3|pages=273–283|doi=10.1016/S0168-1591(99)00086-6|url=https://www.gwern.net/docs/catnip/1999-bradshaw.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20190130202509/https://www.gwern.net/docs/catnip/1999-bradshaw.pdf|archive-date=30 January 2019}}</ref> gan gynhyrchu hybridau fel y gath Kellas yn [[yr Alban]].<ref>{{Cite journal|last=Kitchener|first=C.|last2=Easterbee|first2=N.|year=1992|title=The taxonomic status of black wild felids in Scotland|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-zoology_1992-06_227_2/page/342|journal=Journal of Zoology|volume=227|issue=2|pages=342–346|doi=10.1111/j.1469-7998.1992.tb04832.x}}</ref> Mae hybrideiddio rhwng rhywogaethau dof a rhywogaethau cathaidd eraill hefyd yn bosibl.<ref name="Oliveira">{{Cite journal|last=Oliveira|first=R.|last2=Godinho|first2=R.|last3=Randi|first3=E.|last4=Alves|first4=P. C.|title=Hybridization Versus Conservation: Are Domestic Cats Threatening the Genetic Integrity of Wildcats (''Felis silvestris silvestris'') in Iberian Peninsula?|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences|volume=363|issue=1505|pages=2953–2961|date=2008|pmid=18522917|doi=10.1098/rstb.2008.0052|pmc=2606743}}</ref> Dechreuwyd datblygu bridiau gwahanol o gathod yng nghanol y [[19g]].<ref>{{Cite book|last=Wastlhuber|first=J.|year=1991|chapter=History of domestic cats and cat breeds|pages=1–59|title=Feline Husbandry: Diseases and management in the multiple-cat environment|editor-last=Pedersen|editor-first=N.C.|publisher=American Veterinary Publications|location=Goleta|isbn=9780939674299}}</ref> Datgelodd dadansoddiad o genom y gath ddof fod genom y gath wyllt hynafiadol wedi'i newid yn sylweddol yn y broses o ddofi, wrth i [[Treiglad|fwtaniadau]] penodol gael eu dewis i ddatblygu bridiau cathod.<ref>{{Cite journal|last=Montague|first=M.J.|last2=Li|first2=G.|last3=Gandolfi|first3=B.|last4=Khan|first4=R.|last5=Aken|first5=B.L.|last6=Searle|first6=S.M.|last7=Minx|first7=P.|last8=Hillier|first8=L.W.|last9=Koboldt|first9=D.C.|year=2014|title=Comparative analysis of the domestic cat genome reveals genetic signatures underlying feline biology and domestication|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=111|issue=48|pages=17230–17235|doi=10.1073/pnas.1410083111|pmid=25385592|pmc=4260561|bibcode=2014PNAS..11117230M}}</ref> Mae'r rhan fwyaf o fridiau wedi'u seilio ar gathod dof wedi'u bridio ar hap. Amrywia genynnau'r bridiau hyn yn fawr, o ardal i ardal, ac mae ar ei isaf mewn poblogaethau brîd pur, sy'n dangos mwy nag 20 [[Anhwylder genetig|o anhwylderau genetig]] niweidiol.<ref name="Lipinski" /> == Nodweddion == [[Delwedd:Scheme cat anatomy cy.svg|bawd|650px|chwith|Diagram o [[Anatomeg|anatomi]] mewnol o'r gath ddof wryw]] === Maint === Mae gan y gath ddof [[Penglog|benglog]] llai ac esgyrn byrrach na'r gath wyllt Ewrop:<ref name="OConnor">{{Cite journal|title=Wild or domestic? Biometric variation in the cat ''Felis silvestris''|last=O'Connor|first=T.P.|journal=International Journal of Osteoarchaeology|year=2007|volume=17|issue=6|pages=581–595|doi=10.1002/oa.913|url=http://eprints.whiterose.ac.uk/3700/1/OConnor_Cats-IJOA-submitted.pdf|access-date=20 January 2019|archive-date=21 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190121010849/http://eprints.whiterose.ac.uk/3700/1/OConnor_Cats-IJOA-submitted.pdf}}</ref> tua 46 cm ar gyfartaledd yw hyd y corff heb y gynffon a thaldra o 23-26 cm a chynffon 30 cm. Mae'r gwrywod yn fwy na'r benywod.<ref name="WCoW">{{Cite book|last=Sunquist|first=M.|last2=Sunquist|first2=F.|year=2002|title=Wild Cats of the World|publisher=[[University of Chicago Press]]|isbn=978-0-226-77999-7|chapter=Domestic cat|pages=[https://archive.org/details/wildcatsofworld00sunq/page/99 99–112]|url=https://archive.org/details/wildcatsofworld00sunq/page/99}}</ref> Pwysau'r gath ddof, ar gyfartaledd yw rhwng 4 a 5 cilogram.<ref name="Mattern">{{Cite journal|doi=10.1111/j.1096-0031.2000.tb00354.x|volume=16|issue=2|pages=232–253|last=Mattern|first=M.Y.|last2=McLennan|first2=D.A.|title=Phylogeny and speciation of Felids|journal=Cladistics|year=2000|pmid=34902955}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMatternMcLennan2000">Mattern, M.Y.; McLennan, D.A. (2000). "Phylogeny and speciation of Felids". ''Cladistics''. '''16''' (2): 232–253. [[Adnabyddwr gwrthrychau digidol|doi]]:[[doi:10.1111/j.1096-0031.2000.tb00354.x|10.1111/j.1096-0031.2000.tb00354.x]]. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34902955 34902955]. [[S2CID (dynodydd)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:85043293 85043293].</cite></ref> === Sgerbwd === Mae gan gathod saith fertebra serfigol (fel y mae'r rhan fwyaf o [[Mamal|famaliaid]]); 13 fertebra thorasig (mae gan bobl 12); saith fertebra meingefnol (mae gan fodau dynol bump); tri [[Sacrwm|fertebra sacrol]] (fel y mae'r rhan fwyaf o famaliaid, ond mae gan fodau dynol bump); a nifer amrywiol o [[Fertibra|fertebra cynffonnol]] (dim ond tri i bum fertebra cynffonnol sydd gan fodau dynol, wedi'u hasio o fewn [[cwtyn y cynffon]], sef y [[Cwtyn y cynffon|coccyx]] mewnol.<ref name="Walker">{{Cite book|title=Study of the Cat with Reference to Human Beings|last=Walker|first=W.F.|edition=Fourth revised|year=1982|publisher=[[Cengage|Thomson Learning/Cengage]]|isbn=978-0-03-057914-1}}</ref> Y fertebra meingefnol a thorasig ychwanegol sy'n cyfrif am symudedd asgwrn cefn a hyblygrwydd y gath. Ynghlwm wrth yr asgwrn cefn mae 13 asen, yr ysgwydd, a'r [[pelfis]].<ref name="Walker" /> Yn wahanol i freichiau dynol, mae coesau blaen y gath yn cysylltu â'r ysgwydd gan esgyrn [[pont yr ysgwydd]] sy'n arnofio'n rhydd ac sy'n caniatáu i gorff cyfan y gath fynd drwy unrhyw le y gallant ffitio'u pen iddo.<ref name="Gillis 2002">{{Cite web|title=Cat Skeleton|editor-last=Gillis|editor-first=R.|website=Zoolab|publisher=[[University of Wisconsin]] Press|location=La Crosse|year=2002|url=http://bioweb.uwlax.edu/zoolab/Table_of_Contents/Lab-9b/Cat_Skeleton_1/cat_skeleton_1.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061206105542/http://bioweb.uwlax.edu/zoolab/Table_of_Contents/Lab-9b/Cat_Skeleton_1/cat_skeleton_1.htm|archivedate=6 December 2006|access-date=7 September 2012}}</ref> === Penglog === [[Delwedd:Cat_skull.jpg|de|bawd| Penglog cath]] Mae penglog cath yn anarferol ymhlith mamaliaid oherwydd bod ganddi socedi llygaid mawr iawn a gên arbenig o bwerus.<ref name="Case">{{Cite book|title=The Cat: Its behavior, nutrition, and health|last=Case|first=Linda P.|year=2003|publisher=[[Iowa State University]] Press|location=Ames|isbn=978-0-8138-0331-9}}</ref> O fewn yr ên, mae gan gathod ddannedd sydd wedi'u haddasu ar gyfer lladd ysglyfaeth a rhwygo cig. Pan fydd yn trechu ei hysglyfaeth, mae cath yn rhoi brathiad gwddf angheuol gyda'i dau ddant hir, gan eu gosod rhwng dau o [[Fertibra|fertebra'r]] ysglyfaeth a thorri [[llinyn yr asgwrn cefn]], gan achosi parlys ac yna marwolaeth.<ref name="Smith1992">{{Cite book|title=Structure, Function, and Evolution of Teeth|last=Smith|first=Patricia|last2=Tchernov|first2=Eitan|year=1992|page=217|publisher=[[Freund Publishing House]]|isbn=978-965-222-270-1}}</ref> O'u cymharu â chathod eraill, mae gan gathod dof ddannedd sydd wedi'u gwasgaru'n gul o gymharu â maint eu gên, sy'n addasiad i'w hoff ysglyfaeth, sef cnofilod bach, sydd â fertebrau bach.<ref name="Smith1992" /> Mae'r [[Premolar|cilddannedd blaen]] a'r [[Molar (dant)|dannedd malu]] cyntaf gyda'i gilydd ar bob ochr i'r geg, yn torri'r cig yn ddarnau bach yn effeithlon, fel llafnau siswrn. Mae'r rhain yn hanfodol wrth fwydo, gan na all cilddannedd bach cathod gnoi bwyd yn effeithiol iawn.<ref name="Case" />  Er bod cathod yn tueddu i fod â dannedd gwell na'r rhan fwyaf o bobl, gyda phydredd yn gyffredinol yn llai tebygol oherwydd haen amddiffynnol fwy trwchus o enamel, poer llai niweidiol, llai o gadw gronynnau bwyd rhwng dannedd, a diet heb siwgr yn bennaf, maent yn colli dannedd ac yn cael dannodd yn achlysurol.<ref name="Carr1978">{{Cite book|first=William H.A.|last=Carr|title=The New Basic Book of the Cat|date=1 January 1978|publisher=[[Scribner's]]|isbn=978-0-684-15549-4|page=[https://archive.org/details/newbasicbookofca00carr/page/174 174]|url=https://archive.org/details/newbasicbookofca00carr/page/174}}</ref> === Crafangau === Mae gan gathod grafangau y gellir eu tynnu'n ôl i'r blew.<ref name="Kitchener2010">{{Cite book|last=Kitchener|first=A.C.|last2=Van Valkenburgh|first2=B.|last3=Yamaguchi|first3=N.|year=2010|chapter=Felid form and function|title=Biology and Conservation of wild felids|editor-first=D.|editor-last=Macdonald|editor-last2=Loveridge|editor-first2=A.|publisher=Oxford University Press|pages=83–106|access-date=10 October 2019}}</ref> Fel arfer, mae'r crafangau'n cael eu gorchuddio â'r croen a'r blewiach o amgylch padiau blaen y pawen. Mae hyn yn cadw'r crafangau'n finiog trwy atal traul rhag dod i gysylltiad â'r ddaear ac yn caniatáustelcian tawel wrth geisio dal ysglyfaeth. . Mae'r crafangau ar y pawennau blaen fel arfer yn fwy miniog na'r rhai ar y pawennau ôl.<ref name="Armes 1900">{{Cite journal|title=Outline of cat lessons|last=Armes|first=A.F.|journal=The School Journal|year=1900|volume=LXI|page=659|url=https://books.google.com/books?id=-_gBAAAAYAAJ|access-date=5 June 2020|archive-date=6 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806133121/https://books.google.com/books?id=-_gBAAAAYAAJ}}</ref> Gall cathod ymestyn eu crafangau'n wirfoddol ar un neu fwy o bawennau a hynny wrth hela neu wrth amddiffyn eu hunain, dringo, tylino, neu ar gyfer tyniant ychwanegol ar arwynebau meddal.<ref name="pmid19422432">{{Cite journal|title=The structure of the cornified claw sheath in the domesticated cat (''Felis catus''): Implications for the claw-shedding mechanism and the evolution of cornified digital end organs|journal=J Anat|year=2009|volume=214|issue=4|pages=620–43|pmid=19422432|doi=10.1111/j.1469-7580.2009.01068.x|pmc=2736126}}</ref> Mae gan y rhan fwyaf o gathod bum crafanc ar eu pawennau blaen, a phedair ar eu pawennau cefn. Ceir allwthiad hefyd sy'n ymddangos fel y chweched "bys". Nid oes gan y nodwedd arbennig hon o'r pawennau blaen, y tu mewn i'r arddyrnau, unrhyw swyddogaeth mewn cerdded arferol, ond credir ei fod yn ddyfais gwrth-sgidio a ddefnyddir wrth neidio. Mae rhai bridiau cathod yn dueddol o gael digidau ychwanegol.<ref name="Danforth1947">{{Cite journal|last=Danforth|first=C.H.|title=Heredity of polydactyly in the cat|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-heredity_1947-04_38_4/page/107|journal=The Journal of Heredity|volume=38|issue=4|pages=107–112|year=1947|pmid=20242531|doi=10.1093/oxfordjournals.jhered.a105701}}</ref> Ceir cathod amldactylaidd ar hyd arfordir gogledd-ddwyrain Gogledd America ac yng ngwledydd Prydain.<ref name="Lettice 2008">{{Cite journal|last=Lettice|first=L.A.|last2=Hill|first2=A.E.|last3=Devenney|first3=P.S.|last4=Hill|first4=R.E.|title=Point mutations in a distant sonic hedgehog cis-regulator generate a variable regulatory output responsible for preaxial polydactyly|journal=Human Molecular Genetics|volume=17|issue=7|pages=978–985|year=2008|pmid=18156157|doi=10.1093/hmg/ddm370}}</ref> === Cydbwysedd === [[File:BIOASTRONAUTICS_RESEARCH_Gov.archives.arc.68700.ogv|de|start=3:37|end=4:11|thumbtime=4:00|bawd|Arbrofion gyda chath y tu hwnt i afael [[disgyrchiant]]]] Mae'r rhan fwyaf o fridiau o gathod yn hoff iawn o eistedd mewn mannau uchel, sef yr hyn a elwir yn ''glwydo''. Gall lle uwch weithredu fel safle cuddiedig i hela ohono; mae cathod dof yn dal eu hysglyfaeth trwy neidio arno o fan uchel, fel cangen coeden. Esboniad posibl arall yw bod uchder yn rhoi pwynt arsylwi gwell i'r gath, gan ganiatáu iddi arolygu ei thiriogaeth.<ref name="Kent et al. 2010">{{Cite journal|last=Kent|first=Marc|last2=Platt|first2=Simon R.|date=September 2010|title=The neurology of balance: Function and dysfunction of the vestibular system in dogs and cats|url=https://archive.org/details/sim_veterinary-journal_2010-09_185_3/page/247|journal=The Veterinary Journal|volume=185|issue=3|pages=247–249|doi=10.1016/j.tvjl.2009.10.029|pmid=19944632}}</ref> === Golwg === [[Delwedd:TapetumLucidum.JPG|de|bawd| Adlewyrchiad fflach camera o ''tapetum lucidum y gath'']] Mae gan gathod olwg nos ardderchog a dim ond un chweched y lefel golau sydd ei angen arnynt i weld cystal a pherson.<ref name="Case" /> Mae hyn yn rhannol oherwydd bod llygaid cath yn cynnwys ''tapetum lucidum'', sy'n adlewyrchu unrhyw olau sy'n mynd trwy'r [[retina]] yn ôl i'r llygad, gan gynyddu sensitifrwydd ac effeithiolrwydd y llygad i olau gwan.<ref>{{Cite journal|title=Comparative morphology of the ''Tapetum Lucidum'' (among selected species)|last=Ollivier|first=F.J.|last2=Samuelson|first2=D.A.|last3=Brooks|first3=D.E.|last4=Lewis|first4=P.A.|last5=Kallberg|first5=M.E.|last6=Komaromy|first6=A.M.|journal=Veterinary Ophthalmology|year=2004|volume=7|issue=1|pages=11–22|doi=10.1111/j.1463-5224.2004.00318.x|pmid=14738502}}</ref> Addasiad i olau gwan yw canhwyllau llygaid eitha mawr. Mae gan y gath ddof ganhwyllau hollt, sy'n caniatáu iddi ganolbwyntio golau llachar heb wyriad cromatig.<ref>{{Cite journal|last=Malmström|first=T.|last2=Kröger|first2=R.H.|title=Pupil shapes and lens optics in the eyes of terrestrial vertebrates|journal=Journal of Experimental Biology|volume=209|issue=1|pages=18–25|year=2006|pmid=16354774|doi=10.1242/jeb.01959}}</ref> Ar olau gwan mae canhwyllau llygaid cath yn ehangu i orchuddio'r rhan fwyaf o arwyneb agored ei llygaid.<ref>{{Cite journal|last=Hammond|first=P.|last2=Mouat|first2=G.S.V.|title=The relationship between feline pupil size and luminance|url=https://archive.org/details/sim_experimental-brain-research_1985-08_59_3/page/485|journal=Experimental Brain Research|year=1985|volume=59|issue=3|pages=485–490|doi=10.1007/BF00261338|pmid=4029324}}</ref> Mae gan y gath ddof olwg lliw eithaf gwael a dim ond dau fath o gelloedd côn, wedi'u hoptimeiddio ar gyfer sensitifrwydd i las a melynwyrdd; mae ei gallu i wahaniaethu rhwng coch a gwyrdd yn gyfyngedig iawn.<ref>{{Cite journal|title=Cat color vision: The effect of stimulus size|url=https://archive.org/details/sim_science_1978-03-17_199_4334/page/1220|last=Loop|first=M.S.|last2=Bruce|first2=L.L.|journal=Science|volume=199|issue=4334|pages=1221–1222|year=1978|pmid=628838|doi=10.1126/science.628838|bibcode=1978Sci...199.1221L}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Guenther|first=E.|last2=Zrenner|first2=E.|title=The spectral sensitivity of dark- and light-adapted cat retinal ganglion cells|journal=Journal of Neuroscience|volume=13|pages=1543–1550|year=1993|issue=4|pmid=8463834|pmc=6576706|doi=10.1523/JNEUROSCI.13-04-01543.1993|url=}}</ref> === Clyw === Mae clyw'r gath ddof ar ei orau yn yr ystod o 500&nbsp;Hz i 32&nbsp;kHz.<ref>{{Cite journal|title=Hearing range of the domestic cat|last=Heffner|first=R.S.|journal=Hearing Research|year=1985|volume=19|issue=1|pages=85–88|doi=10.1016/0378-5955(85)90100-5|pmid=4066516|url=https://www.utoledo.edu/al/psychology/pdfs/comphearaudio/HearingRangeOfTheDomesticCat_1985.pdf|access-date=10 October 2019|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707001511/https://www.utoledo.edu/al/psychology/pdfs/comphearaudio/HearingRangeOfTheDomesticCat_1985.pdf}}</ref> Gall ganfod ystod eang iawn o amleddau yn amrywio o 55&nbsp;Hz i 79,000&nbsp;Hz. Gall glywed ystod o 10.5 wythfed (''octave''), tra bod bodau dynol a chŵn yn gallu clywed amrediadau o tua 9 wythfed.<ref>{{Cite journal|title=Auditory awareness|last=Heffner|first=H.E.|journal=Applied Animal Behaviour Science|year=1998|volume=57|issue=3–4|pages=259–268|doi=10.1016/S0168-1591(98)00101-4}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Primate hearing from a mammalian perspective|last=Heffner|first=R.S.|journal=The Anatomical Record Part A: Discoveries in Molecular, Cellular, and Evolutionary Biology|year=2004|volume=281|issue=1|pages=1111–1122|pmid=15472899|doi=10.1002/ar.a.20117}}</ref> Caiff ei sensitifrwydd i sain ei wella drwy ei chlustiau allanol mawr, symudol, y pinnae sy'n chwyddo synau ac yn helpu i ganfod lleoliad sŵn. Gall ganfod [[Sgan uwchsain|uwchsain]], sy'n ei galluogi i ganfod galwadau uwchsonig a wneir gan [[Cnofil|lygod]].<ref name="Sunquist">{{Cite book|last=Sunquist|first=M.|last2=Sunquist|first2=F.|year=2002|title=Wild Cats of the World|url=https://archive.org/details/wildcatsofworld00sunq|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-77999-7|chapter=What is a Cat?|pages=[https://archive.org/details/wildcatsofworld00sunq/page/5 5]–18}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Blumberg|first=M.S.|title=Rodent ultrasonic short calls: Locomotion, biomechanics, and communication|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-comparative-psychology_1992-12_106_4/page/360|journal=Journal of Comparative Psychology|year=1992|volume=106|issue=4|pages=360–365|pmid=1451418|doi=10.1037/0735-7036.106.4.360}}</ref> Mae ymchwil diweddar wedi dangos bod gan gathod alluoedd gwybyddol cymdeithasol-ofodol i greu mapiau meddyliol o leoliadau eu perchnogion yn seiliedig ar glywed lleisiau'r perchnogion.<ref>{{Cite journal|last=Takagi|first=S.|last2=Chijiiwa|first2=H.|last3=Arahori|first3=M.|last4=Saito|first4=A.|last5=Fujita|first5=K.|last6=Kuroshima|first6=H.|date=2021|title=Socio-spatial cognition in cats: Mentally mapping owner's location from voice|journal=PLOS ONE|volume=16|issue=11|page=e0257611|doi=10.1371/journal.pone.0257611|pmc=8580247|pmid=34758043|bibcode=2021PLoSO..1657611T}}</ref> Mae gan gathod synnwyr arogli acíwt, yn rhannol oherwydd eu [[bwlb arogli]] datblygedig ac arwyneb mawr o fwcosa arogli, tua 5.8 cm sgwar sydd ddwywaith cymaint â bodau dynol.<ref name="Moulton 1967">{{Cite journal|last=Moulton|first=David G.|date=1 August 1967|title=Olfaction in mammals|url=https://academic.oup.com/icb/article/7/3/421/244992|journal=American Zoologist|volume=7|issue=3|pages=421–429|doi=10.1093/icb/7.3.421|pmid=6077376|issn=0003-1569|access-date=22 November 2019|archive-date=6 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806144530/https://academic.oup.com/icb/article/7/3/421/244992}}</ref> Mae gan gathod a llawer o anifeiliaid eraill organ Jacobson yn eu cegau a ddefnyddir yn y broses o synhwyro aroglau penodol mewn ffordd na all pobl ei gwneud. Mae cathod yn sensitif i fferomonau fel 3-mercapto-3-methylbutan-1-ol,<ref name="felinine">{{Cite journal|last=Miyazaki|first=Masao|last2=Yamashita|first2=Tetsuro|last3=Suzuki|first3=Yusuke|last4=Saito|first4=Yoshihiro|last5=Soeta|first5=Satoshi|last6=Taira|first6=Hideharu|last7=Suzuki|first7=Akemi|date=October 2006|title=A major urinary protein of the domestic ccat regulates the production of felinine, a putative pheromone precursor|journal=Chemistry & Biology|volume=13|issue=10|pages=1071–1079|doi=10.1016/j.chembiol.2006.08.013|pmid=17052611}}</ref> y maent yn eu defnyddio i gyfathrebu trwy [[Piso|biso]] a marcio â chwarennau arogl.<ref name="Sommerville">{{Cite journal|doi=10.1016/S0168-1591(98)00102-6|volume=57|issue=3–4|pages=269–286|last=Sommerville|first=B. A.|title=Olfactory Awareness|journal=Applied Animal Behaviour Science|date=1998}}</ref> Mae llawer o gathod hefyd yn ymateb yn gryf i blanhigion sy'n cynnwys nepetalactone, yn enwedig [[mintys y gath]], gan eu bod yn gallu canfod y sylwedd hwnnw ar lai nag un rhan y biliwn.<ref>{{Cite journal|last=Grognet|first=Jeff|title=Catnip: Its uses and effects, past and present|journal=The Canadian Veterinary Journal|date=June 1990|volume=31|issue=6|pages=455–456|pmc=1480656|pmid=17423611}}</ref> Mae tua 70-80% o gathod yn cael eu heffeithio gan nepetalactone. Cynhyrchir yr ymateb hwn hefyd gan blanhigion eraill, megis y winwydden arian (''Actinidia polygama'' ) a'r llysieuyn [[Triaglog gyffredin|triaglog]] sy'n ysgogi ymddygiad cymdeithasol neu rywiol mewn cathod.<ref name="Tucker">{{Cite journal|title=Catnip and the catnip response|last=Tucker|first=Arthur|last2=Tucker|first2=Sharon|journal=Economic Botany|year=1988|volume=42|issue=2|pages=214–231|doi=10.1007/BF02858923}}</ref> === Blas === Cymharol ychydig o [[Blasbwynt|flasbwyntiau]] sydd gan gathod o gymharu â bodau dynol (tua 470 yn erbyn mwy na 9,000 ar y tafod dynol).<ref name="sch">{{Cite web|title=Do cats have a sense of taste?|url=http://www.cathealth.com/nutrition/do-cats-have-a-sense-of-taste|website=CatHealth.com|last=Schelling|first=Christianne|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160128163535/http://www.cathealth.com/nutrition/do-cats-have-a-sense-of-taste|archivedate=28 January 2016}}</ref> Ni all cathod dof na gwyllt flasu melyster.<ref>{{Cite web|url=http://www.petside.com/article/why-cats-can-t-taste-sweets|title=Why cats can't taste sweets|website=Petside.com|date=13 Mawrth 2012|access-date=11 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130125141059/http://www.petside.com/article/why-cats-can-t-taste-sweets|archivedate=25 January 2013}}</ref> Mae eu blasbwyntiau yn lle hynny yn ymateb i [[Asid|asidau]], [[Asid amino|asidau amino]] fel protein, a chwerwder.<ref name="Bradshaw2006">{{Cite journal|volume=136|issue=7|pages=1927S–1931|last=Bradshaw|first=John W.S.|title=The evolutionary basis for the feeding behavior of domestic dogs (''Canis familiaris'') and cats (''Felis catus'')|journal=Journal of Nutrition|date=1 July 2006|pmid=16772461|doi=10.1093/jn/136.7.1927S}}</ref> Mae gan gathod hefyd ddewis tymheredd amlwg ar gyfer eu bwyd, gan ffafrio bwyd â thymheredd tua {{Convert|38|C}} sy'n debyg i dymheredd cig newydd ei ladd, ac yn gwrthod bwyd a gyflwynir yn oer neu wedi'i oeri fel mater o drefn (a fyddai'n arwydd i'r gath bod yr eitem "ysglyfaeth" wedi marw ers amser maith ac felly o bosibl yn wenwynig neu'n pydru).<ref name="sch" /> === Wisgars === [[Delwedd:Kittyply_edit1.jpg|de|bawd| Mae wisgers cath yn sensitif iawn i gyffyrddiad]] Er mwyn cynorthwyo gyda llywio, fforio a synhwyro, mae gan gathod ddwsinau o wisgi symudol (vibrissae) dros eu corff, yn enwedig eu hwynebau. Mae'r rhain yn darparu gwybodaeth am led bylchau ee bwlch drwy wrych, ac am leoliad gwrthrychau yn y tywyllwch, trwy gyffwrdd â gwrthrychau'n uniongyrchol a thrwy synhwyro cerrynt aer; maent hefyd yn sbarduno atgyrchau amrantiad amddiffynnol i amddiffyn y llygaid rhag niwed.<ref name="Case"></ref> == Ymddygiad == [[Delwedd:Felis_silvestris_catus_lying_on_rice_straw.jpg|alt=Cat lying on rice straw|bawd| Cat yn gorwedd ar wellt]] Mae cath wyllt yn fywiog ddydd a nos, er eu bod yn tueddu i fod ychydig yn fwy egnïol gyda'r nos.<ref>{{Cite journal|title=Spatio-temporal Sharing between the European Wildcat, the Domestic Cat and their Hybrids|last=Germain|first=E.|last2=Benhamou|first2=S.|last3=Poulle|first3=M.-L.|journal=Journal of Zoology|date=2008|volume=276|issue=2|pages=195–203|doi=10.1111/j.1469-7998.2008.00479.x}}</ref> Treulia'r gath ddof y rhan fwyaf o'i hamser yng nghyffiniau ei chartref, gan ymestyn ei thiriogaeth a sefydlu tiriogaethau sy'n amrywio'n sylweddol o ran maint: o 7 i 8 hectar (17 i 69 acer).<ref>{{Cite journal|last=Barratt|first=D. G.|title=Home Range Size, Habitat Utilisation and Movement Patterns of Suburban and Farm Cats ''Felis catus''|journal=Ecography|date=1997|doi=10.1111/j.1600-0587.1997.tb00371.x|jstor=3682838|volume=20|issue=3|pages=271–280}}</ref> O ran amer ei gwahanol weithgaredd, maent yn eithaf hyblyg ac amrywiol, sy'n golygu y gall cathod tŷ fod yn fwy egnïol yn y bore a gyda'r nos, fel ymateb i fwy o weithgarwch dynol ar yr adegau hyn.<ref>{{Cite journal|title=Circadian rhythms in food intake and activity in domestic cats|url=https://archive.org/details/sim_behavioral-neuroscience_1985-12_99_6/page/1162|last=Randall|first=W.|last2=Johnson|first2=R. F.|last3=Randall|first3=S.|last4=Cunningham|first4=J. T.|journal=Behavioral Neuroscience|date=1985|volume=99|issue=6|pmid=3843546|doi=10.1037/0735-7044.99.6.1162|pages=1162–1175}}</ref> Mae cathod yn arbed ynni trwy gysgu mwy na'r rhan fwyaf o anifeiliaid, yn enwedig wrth iddynt dyfu'n hŷn. Mae hyd y cwsg yn amrywio, fel arfer rhwng 12 ac 16 awr y dydd, gyda 13 a 14 yn gyfartaledd. Gall rhai cathod gysgu cymaint ag 20 awr.Gall hefyd syrthio i gwsg ysgafn am gyfnodau byr ac awgrymir eu bod yn gallu breuddwydio.<ref>{{Cite journal|doi=10.1016/0166-2236(79)90110-3|volume=2|pages=280–282|last=Jouvet|first=M.|title=What Does a Cat Dream About?|journal=Trends in Neurosciences|date=1979}}</ref> == Hyd oes ac iechyd == Mae hyd oes y gath anwes ar gyfartaledd wedi codi yn ystod y degawdau diwethaf. Yn y [[1980au]] cynnar, roedd tua saith mlynedd, a chododd yr oed i 9.4 mlynedd yn 1995  a thua 15 mlynedd erbyn 2021. Dywedir bod rhai cathod wedi goroesi hyd at eu 30au,<ref name="30yo">Example: {{Cite web|title=Me-wow! Texas Woman Says Cat is 30 Years Old&nbsp;– Although She Can't Hear or See Very Well, Caterack the Cat Is Still Purring|date=30 September 2009|website=[[MSNBC]].MSN.com|publisher=[[Microsoft]]|location=New York|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091002231250/http://today.msnbc.msn.com/id/33094898/ns/today-today_pets_and_animals?GT1=43001|archivedate=2 October 2009|url=http://today.msnbc.msn.com/id/33094898/ns/today-today_pets_and_animals?GT1=43001|access-date=30 September 2009}}</ref> dilyswyd oedran y gath hynaf y gwyddys amdani, y Creme Puff, a fu farw'n 38 oed.<ref name="G2010">{{Cite book|title=Guinness World Records|date=2010|publisher=[[Bantam Books]]|edition=reprint|page=[https://archive.org/details/guinnessworldrec00vari/page/320 320]|quote=The oldest cat ever was Creme Puff, who was born on August 3, 1967 and lived until August 6, 2005&nbsp;– 38 years and 3 days in total.|url=https://archive.org/details/guinnessworldrec00vari|isbn=978-0-553-59337-2}}</ref> Mae ysbaddu'n cynyddu hyd ei heinioes: canfu un astudiaeth fod cathod gwryw sydd wedi'u sbaddu'n byw ddwywaith cyhyd â gwrywod heb eu sbaddu, tra bod cathod benyw wedi'u hysbaddu'n byw 62% yn hirach na chathod benyw heb eu sbaddu. Mae bod â chath wedi'i hysbaddu yn rhoi manteision iechyd, oherwydd ni all gwrywod sydd wedi'u hysbaddu ddatblygu canser y gaill, ni all benywod sydd wedi ysbaddu ddatblygu [[Canser ofaraidd|canser y groth neu'r ofari]], ac mae'r ddau yn llai tebygol o gael canser y fron. === Clefydau === Mae tua 250 [[Anhwylder genetig|o anhwylderau genetig]] etifeddadwy wedi'u nodi mewn cathod, llawer ohonynt yn debyg i gamgymeriadau metabolaeth cynhenid dynol.<ref>{{Cite journal|title=State of Cat Genomics|url=https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_2008-06_24_6/page/268|last=O'Brien|first=S. J.|last2=Johnson|first2=W.|last3=Driscoll|first3=C.|last4=Pontius|first4=J.|last5=Pecon-Slattery|first5=J.|last6=Menotti-Raymond|first6=M.|journal=Trends in Genetics|volume=24|issue=6|pages=268–279|date=2008|pmid=18471926|doi=10.1016/j.tig.2008.03.004|pmc=7126825}}</ref> Mae lefel uchel y tebygrwydd ymhlith [[Metabolaeth|metaboledd]] mamaliaid yn caniatáu i lawer o'r clefydau hyn gael eu diagnosio gan ddefnyddio profion genetig a ddatblygwyd yn wreiddiol i'w defnyddio mewn pobl, yn ogystal â defnyddio cathod fel modelau anifeiliaid wrth astudio clefydau dynol.<ref>{{Cite journal|title=Inherited Metabolic Disease in Companion Animals: Searching for Nature's Mistakes|last=Sewell|first=A. C.|last2=Haskins|first2=M. E.|last3=Giger|first3=U.|journal=Veterinary Journal|volume=174|issue=2|pages=252–259|date=2007|pmid=17085062|doi=10.1016/j.tvjl.2006.08.017|pmc=3132193}}</ref><ref>{{Cite journal|last=O'Brien|first=Stephen J.|last2=Menotti-Raymond|first2=M.|last3=Murphy|first3=W. J.|last4=Yuhki|first4=N.|title=The Feline Genome Project|journal=Annual Review of Genetics|volume=36|pages=657–686|date=2002|pmid=12359739|doi=10.1146/annurev.genet.36.060602.145553|url=https://zenodo.org/record/1234973|access-date=11 July 2019|archive-date=5 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191005230324/https://zenodo.org/record/1234973}}</ref> Mae clefydau sy'n effeithio ar gathod dof yn cynnwys heintiau acíwt, pla parasitig, anafiadau, a chlefydau cronig fel clefyd yr arennau, clefyd y thyroid, a'r [[gwynegon]]. Mae brechiadau ar gael ar gyfer llawer o glefydau heintus, yn ogystal â thriniaethau i ddileu parasitiaid fel llyngyr, trogod a chwain.<ref>{{Cite web|url=http://www.petmd.com/blogs/thedailyvet/lhuston/2012/dec/veterinary-care-for-your-new-cat-29565|title=Veterinary Care for Your New Cat|first=Lorie|last=Huston|website=PetMD|date=2012|access-date=31 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170508122739/http://www.petmd.com/blogs/thedailyvet/lhuston/2012/dec/veterinary-care-for-your-new-cat-29565|archivedate=8 Mai 2017}}</ref> == Ecoleg == === Cynefinoedd === [[Delwedd:Felis_catus-cat_on_snow.jpg|de|bawd| Cath fach tabi, mewn eira]] Mae'r gath ddof yn rhywogaeth gosmopolitan ac mae i'w chael ar draws llawer o'r byd.<ref name="Lipinski">{{Cite journal|title=The ascent of cat breeds: Genetic evaluations of breeds and worldwide random-bred populations|last=Lipinski|first=M.J.|last2=Froenicke|first2=L.|last3=Baysac|first3=K.C.|last4=Billings|first4=N.C.|last5=Leutenegger|first5=C.M.|last6=Levy|first6=A.M.|last7=Longeri|first7=M.|last8=Niini|first8=T.|last9=Ozpinar|first9=H.|journal=Genomics|year=2008|volume=91|issue=1|pages=12–21|doi=10.1016/j.ygeno.2007.10.009|pmid=18060738|pmc=2267438}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLipinskiFroenickeBaysacBillings2008">Lipinski, M.J.; Froenicke, L.; Baysac, K.C.; Billings, N.C.; Leutenegger, C.M.; Levy, A.M.; Longeri, M.; Niini, T.; Ozpinar, H.; Slater, M.R.; Pedersen, N.C.; Lyons, L.A. (2008). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2267438 "The ascent of cat breeds: Genetic evaluations of breeds and worldwide random-bred populations"]. ''Genomics''. '''91''' (1): 12–21. [[Adnabyddwr gwrthrychau digidol|doi]]:[[doi:10.1016/j.ygeno.2007.10.009|10.1016/j.ygeno.2007.10.009]]. [[PMC (dynodydd)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2267438 2267438]</span>. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18060738 18060738].</cite></ref> Gall addasu'n sydyn i gynefinoedd newydd ac mae bellach yn bresennol ar bob cyfandir ac eithrio'r [[Yr Antarctig|Antarctica]], ac ar 118 o'r 131 o brif grwpiau o ynysoedd, hyd yn oed ar ynysoedd ynysig [[Ynysoedd Kerguelen|Kerguelen]].<ref>{{Cite journal|title=Spatio-temporal variation in cat population density in a sub-Antarctic environment|last=Say|first=L.|journal=Polar Biology|date=2002|volume=25|issue=2|pages=90–95|doi=10.1007/s003000100316}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Biological Invasions in the Antarctic: Extent, Impacts and Implications|last=Frenot|first=Y.|last2=Chown|first2=S. L.|last3=Whinam|first3=J.|last4=Selkirk|first4=P. M.|last5=Convey|first5=P.|last6=Skotnicki|first6=M.|last7=Bergstrom|first7=D. M.|journal=Biological Reviews|date=2005|volume=80|issue=1|pages=45–72|doi=10.1017/S1464793104006542|pmid=15727038}}</ref> Oherwydd ei gallu i ffynnu mewn bron unrhyw gynefin tirol, mae ymhlith rhywogaethau mwyaf ymledol y byd.<ref>{{Cite journal|last=Medina|first=F. M.|last2=Bonnaud|first2=E.|last3=Vidal|first3=E.|last4=Tershy|first4=B. R.|author-link5=Erika Zavaleta|last5=Zavaleta|first5=E.|last6=Josh Donlan|first6=C.|last7=Keitt|first7=B. S.|last8=Le Corre|first8=M.|last9=Horwath|first9=S. V.|date=2011|title=A global review of the impacts of invasive cats on island endangered vertebrates|journal=Global Change Biology|volume=17|issue=11|pages=3503–3510|doi=10.1111/j.1365-2486.2011.02464.x|bibcode=2011GCBio..17.3503M}}</ref> Fe'i ceir ar ynysoedd bach heb drigolion dynol.<ref>{{Cite journal|title=A Review of Feral Cat Eradication on Islands|last=Nogales|first=M.|last2=Martin|first2=A.|last3=Tershy|first3=B. R.|last4=Donlan|first4=C. J.|last5=Veitch|first5=D.|last6=Uerta|first6=N.|last7=Wood|first7=B.|last8=Alonso|first8=J.|journal=Conservation Biology|date=2004|volume=18|issue=2|pages=310–319|doi=10.1111/j.1523-1739.2004.00442.x|url=https://digital.csic.es/bitstream/10261/22249/1/CBL-2004-18-310.pdf|access-date=24 September 2019|archive-date=6 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206034647/https://digital.csic.es/bitstream/10261/22249/1/CBL-2004-18-310.pdf}}</ref> Gall cathod gwyllt fyw mewn coedwigoedd, glaswelltiroedd, twndra, ardaloedd arfordirol, tir amaethyddol, prysgdiroedd, ardaloedd trefol, a gwlyptiroedd.<ref name="ISSG 2006">{{Cite web|url=http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=24&fr=1&sts=sss|website=Global Invasive Species Database|title=Ecology of ''Felis catus''|last=Invasive Species Specialist Group|publisher=[[IUCN Species Survival Commission|Species Survival Commission]], [[International Union for Conservation of Nature]]|date=2006|access-date=31 August 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027123405/http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=24&fr=1&sts=sss|archivedate=27 October 2009}}</ref> === Y gath wyllt === [[Delwedd:Feral_cat_Virginia_crop.jpg|de|bawd|Cath ledwyllt ar fferm]] Roedd y gath wyllt Ewrop (''Felis sylvestris sylvestris'') i'w chael yn ardaloedd gwylltaf Cymru tan ddiwedd y [[18g]]. Cafodd ei difa pan ddaeth gynnau'n gyffredin a chiperiaid i warchod helfeydd y stadau. Roedd yn gyfyngedig i [[Eryri]] a'r [[Canolbarth Cymru|Canolbarth]] erbyn 1850 a thebyg mai'r cofnod olaf o'r brîd pur yw un o [[Aber-miwl]] yn 1862. Er hynny, goroesodd rhai cathod lledwyllt â nodweddion corfforol y gath wyllt ynddynt hyd ddechrau'r [[20g]]. Anodd dilyn eu hanes i sicrwydd oherwydd cymysgedd ynglŷn â'r enwau, h.y. gallasai ‘cath goed’/‘cath wyllt’ mewn cofnodion plwyfi weithiau gyfeirio at gathod lledwyllt a [[ffwlbart]]od. Mae cathod gwyllt yn gathod dof a gafodd eu geni mewn cyflwr gwyllt neu sydd wedi dychwelyd i'r gwyllt. Maent yn anghyfarwydd â bodau dynol ac yn wyliadwrus ohonynt gan grwydro'n rhydd mewn ardaloedd trefol a gwledig.<ref name="Rochlitz">{{Cite book|title=The Welfare of Cats|url=https://archive.org/details/welfareofcatsani0000iren|last=Rochlitz|first=I.|date=2007|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|isbn=978-1-4020-6143-1|series="Animal Welfare" series|location=Berlin|pages=[https://archive.org/details/welfareofcatsani0000iren/page/141 141]–175|oclc=262679891}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRochlitz2007">Rochlitz, I. (2007). ''The Welfare of Cats''. "Animal Welfare" series. Berlin: [[Gwyddoniaeth Springer + Cyfryngau Busnes|Springer Science+Business Media]]. pp.&nbsp;141–175. [[Rhif Llyfr Safonol Rhyngwladol|ISBN]]&nbsp;[[Arbennig:Ffynonellau Llyfrau/978-1-4020-6143-1|<bdi>978-1-4020-6143-1</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[//www.worldcat.org/oclc/262679891 262679891].</cite></ref> Nid yw nifer y cathod gwyllt yn hysbys, ond mae amcangyfrifon o boblogaeth wyllt yr Unol Daleithiau yn amrywio o bump ar hugain i chwe deg miliwn.<ref name="Rochlitz" /> Gall cathod gwyllt fyw ar eu pennau eu hunain, ond mae'r mwyafrif i'w cael mewn cytrefi mawr, sy'n meddiannu tiriogaeth benodol ac sydd fel arfer yn gysylltiedig â ffynhonnell bwyd.<ref>{{Cite web|url=http://www.hsus.org/pets/issues_affecting_our_pets/feral_cats/feral_cats_frequently_asked_questions.html#1_What_is_a_feral_cat|title=What is the difference between a stray cat and a feral cat?|date=2 Ionawr 2008|website=HSUS.org|publisher=Humane Society of the United States|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080501093143/http://www.hsus.org/pets/issues_affecting_our_pets/feral_cats/feral_cats_frequently_asked_questions.html#1_What_is_a_feral_cat|archivedate=1 Mai 2008}}</ref> Mae cytrefi cathod gwyllt enwog i'w cael yn Rhufain o amgylch y [[Colosseum]] a Forum Romanum, gyda chathod yn rhai o'r safleoedd hyn yn cael eu bwydo ac yn derbyn sylw meddygol gan wirfoddolwyr.<ref>{{Cite web|url=http://www.romancats.com/index_eng.php|title=Torre Argentina cat shelter.|access-date=17 June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090122203413/http://www.romancats.com/index_eng.php|archivedate=22 Ionawr 2009}}</ref> [[Delwedd:Felis silvestris silvestris Luc Viatour.jpg|bawd|Cath wyllt Ewrop, ''Felis sylvestris'']] Mae agweddau'r cyhoedd tuag at gathod gwyllt yn amrywio'n fawr, gyda rhai yn eu gweld fel anifeiliaid anwes rhydd ac eraill yn edrych arnynt fel fermin.<ref>{{Cite book|publisher=Humane Society of the United States|isbn=978-0-9658942-7-2|last=Rowan|first=Andrew N.|last2=Salem|first2=Deborah J.|title=The State of the Animals II: 2003|date=November 2003|chapter=4}}</ref> Gelwir un dull cyffredin o leihau poblogaeth cathod gwyllt yn ‘trap-niwtro-dychwelyd’, lle mae cathod yn cael eu dal, eu [[Ysbaddu|sbaddu]], eu [[Imiwneiddio|himiwneiddio]] rhag clefydau fel y [[Y gynddaredd|gynddaredd]] a'r firws panleukopenia a <a href="./Liwcemia" rel="mw:WikiLink" data-linkid="undefined" data-cx="{&amp;quot;userAdded&amp;quot;:true,&amp;quot;adapted&amp;quot;:true}">liwcemia</a>, ac yna'n cael eu rhyddhau.<ref>{{Cite journal|url=https://epub.ub.uni-muenchen.de/23815/1/oa_23815.pdf|title=2013 AAFP Feline Vaccination Advisory Panel Report|access-date=10 August 2017|journal=Journal of Feline Medicine and Surgery|date=2013|page=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811012826/https://epub.ub.uni-muenchen.de/23815/1/oa_23815.pdf|archive-date=11 August 2017}}</ref> Cyn eu rhyddhau yn ôl i'w cytrefi gwyllt, mae'r milfeddyg sy'n mynychu yn aml yn torri blaen un glust i nodi ei bod wedi'i hysbaddu a'i brechu, gan y gallai'r cathod hyn gael eu dal eto. Mae gwirfoddolwyr yn parhau i fwydo a gofalu am y cathod hyn trwy gydol eu hoes.<ref name="hsus-feral">{{Cite web|url=http://www.hsus.org/pets/issues_affecting_our_pets/feral_cats/feral_cats_frequently_asked_questions.html|title=What is the difference between a stray cat and a feral cat?|date=2 January 2008|website=HSUS.org|publisher=[[Humane Society of the United States]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080501093143/http://www.hsus.org/pets/issues_affecting_our_pets/feral_cats/feral_cats_frequently_asked_questions.html#1_What_is_a_feral_cat|archivedate=2008-05-01|access-date=2022-05-24|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. ''HSUS.org''. [[Cymdeithas Ddyngarol yr Unol Daleithiau|Humane Society of the United States]]. 2 January 2008. Archived from [http://www.hsus.org/pets/issues_affecting_our_pets/feral_cats/feral_cats_frequently_asked_questions.html#1_What_is_a_feral_cat the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501093143/http://www.hsus.org/pets/issues_affecting_our_pets/feral_cats/feral_cats_frequently_asked_questions.html#1_What_is_a_feral_cat |date=2008-05-01 }} on 1 Mai 2008.</cite></ref> Gall rhai cathod gwyllt gael eu cymdeithasu'n llwyddiannus a'u 'hail-ddofi' a'u mabwysiadu; cathod ifanc a chathod sydd wedi cael profiad blaenorol a chyswllt â bodau dynol yw'r rhai mwyaf parod i gael eu hailddofi'n llwyddiannus. === Effaith ar fywyd gwyllt === Ar ynysoedd, gall adar fod cymaint â 60% o ddeiet cath.<ref name="Fitzgerald">{{Cite book|last=Fitzgerald|first=M. B.|title=The Domestic Cat: The Biology of its Behaviour|last2=Turner|first2=D. C.|editor-last=Turner & Bateson|pages=151–175|chapter=Hunting Behaviour of Domestic Cats and Their Impact on Prey Populations}}</ref> Ym mron pob achos, ni ellir nodi'r gath fel yr unig achos dros leihau nifer yr adar. Mae cathod dof yn ffactor sy'n cyfrannu at ddirywiad llawer o rywogaethau, ffactor sydd wedi arwain yn y pen draw, mewn rhai achosion, at [[Difodiant|ddifodiant]]. Ceir rhestr hir o rywogaethau a yrrwyd i ddifodiant.<ref>{{Cite journal|last=Galbreath|first=R.|last2=Brown|first2=D.|date=2004|title=The Tale of the Lighthouse-keeper's Cat: Discovery and Extinction of the Stephens Island Wren (''Traversia lyalli'')|url=http://www.notornis.org.nz/free_issues/Notornis_51-2004/Notornis_51_4_193.pdf|journal=Notornis|volume=51|pages=193–200|archive-url=https://web.archive.org/web/20081017221501/http://www.notornis.org.nz/free_issues/Notornis_51-2004/Notornis_51_4_193.pdf|archive-date=17 October 2008}}</ref> Lladdodd un gath wyllt yn [[Seland Newydd]] 102 o ystlumod cynffon byr leiaf mewn saith diwrnod.<ref>{{Cite journal|last=Scrimgeour|first=J.|last2=Beath|first2=A.|last3=Swanney|first3=M.|year=2012|title=Cat predation of short-tailed bats (''Mystacina tuberculata rhyocobia'') in Rangataua Forest, Mount Ruapehu, Central North Island, New Zealand|journal=New Zealand Journal of Zoology|volume=39|issue=3|pages=257–260|doi=10.1080/03014223.2011.649770}}</ref> Yn yr Unol Daleithiau, mae cathod dof gwyllt a chryf yn lladd tua 6.3 &#x2013; 22.3 biliwn o famaliaid bob blwyddyn.<ref name="NC012913">{{Cite journal|last=Loss|first=S.R.|first2=T.|last2=Will|first3=P.P.|last3=Marra|title=The impact of free-ranging domestic cats on wildlife of the United States|journal=[[Nature Communications]]|year=2013|volume=4|page=1396|doi=10.1038/ncomms2380|pmid=23360987|bibcode=2013NatCo...4.1396L}}</ref> Yn Awstralia, mae effaith cathod ar boblogaethau mamaliaid hyd yn oed yn fwy nag effaith colli cynefinoedd.<ref>{{Cite journal|last=Murphy|first=B. P.|last2=Woolley|first2=L.-A.|last3=Geyle|first3=H. M.|last4=Legge|first4=S. M.|last5=Palmer|first5=R.|last6=Dickman|first6=C. R.|last7=Augusteyn|first7=J.|last8=Brown|first8=S. C.|last9=Comer|first9=S.|date=2019|title=Introduced cats (''Felis catus'') eating a continental fauna: The number of mammals killed in Australia|journal=Biological Conservation|volume=237|pages=28–40|doi=10.1016/j.biocon.2019.06.013}}</ref> Lleddir dros miliwn o ymlusgiaid gan gathod gwyllt bob dydd, sy'n cynrychioli 258 o rywogaethau.<ref>{{Cite web|last=Daley|first=J.|date=2018|title=Australian Feral Cats Eat More Than a Million Reptiles Per Day|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/feral-cats-eat-million-australian-reptiles-day-180969447/|access-date=6 Mehefin 2020|website=Smithsonian Magazine|archivedate=21 Mawrth 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190321064840/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/feral-cats-eat-million-australian-reptiles-day-180969447/}}</ref> Mae cathod wedi cyfrannu at ddifodiant madfall gynffon gyrliog Navassa a'r ''Chioninia coctei.''<ref name="contr-ext">{{Cite journal|last=Doherty|first=T. S.|last2=Glen|first2=A. S.|last3=Nimmo|first3=D. G.|last4=Ritchie|first4=E. G.|last5=Dickman|first5=C. R.|date=2016|title=Invasive predators and global biodiversity loss|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=113|issue=40|pages=11261–11265|doi=10.1073/pnas.1602480113|pmc=5056110|pmid=27638204|bibcode=2016PNAS..11311261D}}</ref> ==Llên gwerin== Roedd y gath ddof (''Felis sylvestris catus'') yn werthfawr yng [[Cyfraith Hywel|Nghyfraith Hywel]] am iddi amddiffyn yr ysguboriau rhag plaon llygod. Mae llên gwerin yn ei chysylltu ag arwyddion tywydd, gwrachod y tybid y gallasent drawsffurfio eu hunain yn gathod, ac ystyrid y gallasai arwyddo hynt enaid ymadawedig i'r Nefoedd neu i Uffern. Mae'r [[Cymry]] yn hoff o weld cathod du eu lliw gan eu bont yn dod â lwc dda. Ers diwedd y 1970au amlhaodd adroddiadau am gathod anferth tebyg i'r panther (llewpard du), pwma, a.y.b., yng nghefn gwlad Cymru, e.e. Bwystfil y Bont, Bwystfil Ton-mawr, Bwystfil Brechfa. Posib iddynt ddianc, neu gael eu rhyddhau o gasgliadau preifat i osgoi gofynion Deddf Anifeiliaid Peryglus 1976. == Cyfeiriadau == * [https://web.archive.org/web/20190520030950/http://brainmaps.org/index.php?p=speciesdata&species=felis-catus Delweddau Cydraniad Uchel o Ymennydd Cathod] * [https://www.biodiversitylibrary.org/name/Felis_catus Llyfryddiaeth y Llyfrgell Treftadaeth Bioamrywiaeth] ar gyfer ''Felis catus'' * [https://web.archive.org/web/20081211071153/http://www.catpert.com/ Catpert.] [https://web.archive.org/web/20081211071153/http://www.catpert.com/ Yr Arbenigwr Cathod]&nbsp;- Erthyglau ar gathod * Gweld [http://www.ensembl.org/Felis_catus/Info/Index/ genom y gath] yn [[Ensembl]] * American Scientific, " [https://books.google.com/books?id=YIE9AQAAIAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q=carbonic%20oxide&f=false Tarddiad y Gath] ", 20 Awst 1881, tt.&nbsp;120 == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Wiciadur|{{lc:{{PAGENAME}}}}}} {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Cathod| ]] [[Categori:Mamaliaid]] [[Categori:Tacsa wedi'u henwi gan Carolus Linnaeus]] svk1ocd4ufb5d1wvp5w135xlo2j8iqh 0 4176 14890202 13088460 2026-05-07T17:41:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890202 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am enghreifftiau eraill o'r enw gweler [[Gwalchmai (gwahaniaethu)]].'' Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Trewalchmai]], [[Ynys Môn]], yw '''Gwalchmai'''({{Sain|Gwalchmai.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir ar hyd yr [[A5]], tua 5 milltir i'r gorllewin o dref [[Llangefni]]. Yn agos iddo mae Llyn Hendref a Chors Bodwrog. Gwalchmai yw'r pentref sydd agosaf i 'gae Primin' (Sioe Amaethyddol Môn). I'r dwyrain o'r pentref i gyfeiriad [[Bodffordd]] ceir llain lanio sy'n perthyn i [[RAF Valley]]. [[C.P.D Gwalchmai]] yw'r tîm [[pêl-droed]] lleol, ac maent yn chwarae eu gemau cartref yn y stadiwm 'Burn-a-Ball' ym Maes Meurig. ==Trewalchmai== Mae'n bosibl fod enw'r bardd [[Gwalchmai ap Meilyr]] yn cael ei goffháu yn enw'r pentref. "Trewalchmai" oedd yr hen enw, sy'n cofnodi'r ffaith fod y dreflan a'i thir wedi cael ei rhoi i'r bardd am ei wasanaeth i'r tywysog [[Owain Gwynedd]]. Gelwir y [[Cymuned (Cymru)|gymuned]] mae Gwalchmai yn ganolfan iddi yn [[Trewalchmai|Drewalchmai]].<ref>Sillafiad ''Gwyddoniadur Cymru'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 2007), tud. 916</ref> ==Cadwraeth== Mae [[Cors Bodwrog]] ger Gwalchmai yn [[Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig]]. ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Gwalchmai]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Gwalchmai| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Trewalchmai]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0ij453um9dbmve3jxh97k3fq018oqjg 0 5562 14890784 14878547 2026-05-08T10:02:05Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890784 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Meifod'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{sain|1=Meifod.ogg|2=ynganiad}}). Saif 7 milltir i'r gogledd-orllewin o'r [[Y Trallwng|Trallwng]]. Fe'i lleolir yn Nyffryn Meifod ar lan [[Afon Efyrnwy]]. Cysylltir Meifod a Sant [[Tysilio]], a daeth yn brif ganolfan grefyddol [[Teyrnas Powys]]. Dwy filltir i'r de ceir safle [[Mathrafal]], prif lys brenhinoedd Powys. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Meifod (pob oed) (1,322)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Meifod) (314)'''|red|24.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Meifod) (535)'''|green|40.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Meifod) (153)'''|blue|28.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] ym Meifod yn [[2003]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'r Gororau 2003]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'r Gororau 2015]] ==Gweler hefyd== *[[Llyn Du (Meifod)]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Meifod| ]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] b75wsjply45qrdh7be55xbdleukodhz 0 5658 14890837 14877590 2026-05-08T10:34:33Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890837 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Crymych'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> I'r gogledd saif bryn y [[Frenni Fawr]] (1269 troedfedd). Mae [[Afon Nyfer]] yn llifo trwy Grymych ar ddechrau ei thaith i'r môr ym [[Bae Ceredigion|Mae Ceredigion]]. Mae'r gymuned hefyd yn cynnwys pentref [[Eglwyswen]]. ==Hanes== Datblygodd yn bennaf oherwydd ei leoliad ar linell rheilffordd y Cardi Bach, a oedd yn rhedeg rhwng [[Hendy-gwyn ar Daf]] ac [[Aberteifi]]. Yn ystod dechrau'r 20g, datblygodd i fod yn ganolfan drafnidiaeth a gwasanaethau ar gyfer cylch amaethyddol eang yn nwyrain y [[Mynydd Preseli|Preseli]]. Ym 1958, cadarnhawyd statws Crymych fel 'prifddinas y Preseli' pan agorwyd ysgol uwchradd yn y pentref, sef [[Ysgol y Preseli]]. Ym 1991, cafodd Ysgol y Preseli ei gwneud yn ysgol gyfun ddwyieithog gyntaf Sir Benfro, gan adlewyrchu hunaniaeth gref Crymych a'r cylch fel cymuned naturiol Gymraeg ei hiaith er gwaethaf yr holl fewnfudo o Loegr ers dechrau'r 1970au. ==Enwogion== Ymhlith enwogion a fagwyd o fewn ychydig filltiroedd i Grymych gellid crybwyll: * y Prifathro [[Thomas Rees]] * [[Niclas y Glais|T. E. Nicholas]] sef "Niclas y Glais" * y prifardd [[D. J. Davies]] (Davies Capel Als) {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Crymych (pob oed) (1,739)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Crymych) (991)'''|red|59.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Crymych) (1144)'''|green|65.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Crymych) (209)'''|blue|29}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Crymych| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 0atjtuw9od6ug207od9tcbcbgz09lic 0 7276 14890464 13091288 2026-05-07T19:55:13Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Arfon i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890464 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle |name=Y Faenol| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Ystâd yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] ger [[Felinheli]], [[Bangor]] yw'r '''Faenol''', a gysylltwyd gyda'r [[Diwydiant llechi Cymru|diwydiant llechi]] dros y blynyddoedd ond sy'n tarddu yn ôl i'r cyfnod Tuduraidd. Mae wal garreg 11&nbsp;km yn ei hamgylchynu. Mae [[Gŵyl y Faenol]] yn ŵyl gerddorol a gynhelir yno bob blwyddyn ers 2000. Cynhaliwyd yr [[Eisteddfod Genedlaethol]] ar yr ystâd yn 2005 a Phenwythnos Mawr Radio 1 yn 2010. Ceir dros 30 o adeiladau wedi'u cofrestru ar y stâd. [[Delwedd:Entrance Gates to Vaynol - geograph.org.uk - 116789.jpg|230x230px|bawd|Mynedfa i'r ystad.]] ==Hanes yr ystâd== Esgobaeth Bangor oedd yn gyfrifol am y stâd yn wreiddiol ac fe'i trosglwyddwyd ar lês yn yr 16g i deulu [[Cochwillan]] a phan farwodd Syr William Williams yn ddi blant ym 1696, trosglwyddodd y lle i Goron Lloegr. Tua 1723 cyflwynwyd hi i John Smith, Tedworth, [[Hampshire]], ac yna i'w nai [[Thomas Assheton Smith|Thomas Assheton]] o Ashley, [[Sir Gaer]] yn 1762. Newidiod ei enw i 'Smith' yn 1774. Assheton-Smith oedd trydydd tir feddiannwr mwyaf Gwynedd. Cyfanswm ei renti yn 1806 oedd £42,000, gyda [[Chwarel Dinorwig]] hefyd yn llenwi ei bwrs ac a oedd yn y flwyddyn honno yn allfotrio 20,000 tunnell o lechi. Roedd ganddo ystadau yn Lloegr hefyd, a disgrifiodd ei dad y Faenol yn 1792, fel' ''once the mansion of conviviality and mirth, now the neglected seat of A. Smith Esq.'' Priododd Elizabeth, merch Watcyn Wynn o Stâd y Foelas. Yn 1809 ychwanegodd dros ddwy fil a hanner o erwau at ei eiddo drwy yrru milwyr ar geffylau i amgylchynu tir comin [[Llanddeiniolen]] er gwaethaf gwrthwynebiad y tyddynwyr lleol. Olynwyd ef gan ei fab [[Thomas Assheton Smith II|Thomas]], (1776-1858) a anwyd yn Llundain a'i addysgu yn [[Coleg Eton|Eton]] lle daeth yn enwog fel paffiwr a chricedwr. Priododd yn 1827 efo merch William Webber o Binfield Lodge, [[Berkshire]]. Fel ei dad, roedd yn gwrthwynebu unrhyw gynlluniau i godi pont dros y Fenai.[[Delwedd:DinorwicQuarry.jpg|bawd|267x267px|Chwarel Vivian - rhan o Chwarel Dinorwig]] Ym 1856 gwnaeth chwarel Dinorwig elw o £30,000. Bu farw Thomas yn 1858 yn y Faenol a'i gladdu yn Tedworth. Ni chafodd blant ac etifeddwyd ei diroedd gan ei or-nai [[George William Duff]] (1848-1904). Derbyniodd George ei addysg yn Eton a [[Rhydychen]] ac ar ei ben-blwydd yn 21 ychwanegodd yr enw Assheton-Smith at ei enwau eraill. Roedd yn [[Siryfion Môn yn y 19eg ganrif|Uchel Siryf Môn]] yn 1872 ac yn [[Siryfion Sir Gaernarfon yn y 19eg Ganrif|Uchel Siryf Sir Gaernarfon]] ym 1878. Priododd gyda Laura Alice Stanhope Jones, Tilston, Sir Gaer yn 1888. Roedd yn Geidwadwr rhonc ac arhosodd yr [[Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, 3ydd Ardalydd Salisbury|Arglwydd Salisbury]], y prif Weinidog yn y Faenol pan ymwelodd â Chaernarfon yn y flwyddyn honno. Arhosodd rhai o Deulu Brenhinol Lloegr yno hefyd dros y blynyddoedd. Agorodd sŵ ym Mharc y Faenol yn llawn o anifeiliaid dieithr a pheryglus, ond gwerthwyd y cyfan erbyn 1900, ar wahân i'r beison. Gwariodd tua £307,000 ar wella'r ystâd ac yn 1904roedd wedi cynyddu i fod yn 36,660 o erwau gyda 1,600 o denantiaid. Broliai Thomas y gallai gerdded y pymtheg milltir o'r Faenol i gopa'r Wyddfa heb i'w draed adael ei eiddo ef ei hun. [[Delwedd:Cock Pheasant, Faenol Estate, Y Felinheli 2023.jpg|bawd|[[Ffesant]] ar Ystâd y Faenol]] ==Yr 20fed ganrif== [[Delwedd:Blason family Duff of Vaynoll Park.svg|bawd|169x169px|Arfau teulu y Barwn Duff, Parc y Faenol a grewyd i'r 3ydd Barwn yn 1911.]] Charles Garden Duff (neu i roi ei enw swyddogol Saesneg iddo: 'Sir (Charles) Michael Robert Vivian Duff, 3rd Baronet'), (1851-1914), sef brawd George, etifeddodd y Faenol. Cafodd ei addysg yn [[Ysgol Harrow]], a bu'n byw am flynyddoedd cynnar ei fywyd yn Nhrefarthen, ger [[Brynsiencyn]]. Bu'n [[Siryfion Môn yn y 19eg ganrif|Uchel Siryf Môn]] ym 1885 ac [[Siryfion Sir Gaernarfon yn y 20fed ganrif|Uchel Siryf Sir Gaernarfon ym 1908]]. Roedd yn ŵr tawel iawn a'i brif hoffter oedd rasio ceffylau ac enillodd ras y Grand National deirgwaith. Fel ystadodd eraill megis y Penrhyn, yn 1907 dechreuodd werthu rhannau o'r ystâd. Bu farw yng ngwesty Claridge's yn Llundain ddiwedd Medi 1914. Ei fab, Richard George Vivian Duff, (1876-1914) etifeddodd y Faenol. Ymunodd a'r 2nd Life Guards, a lladdwyd ef yn Hydref 1914 wrth iddo ffoi o Mons. Ei unig fab, Michael Robert Vivian Duff (1907-1980) a etifeddodd y stad. Gwerthwyd rhannau ohoni drachefn ym 1919. Mabwysiadodd y cyfenw Duff Assheton-Smith ym 1928, gan ei ollwng yn 1945. Gwasanaethodd fel Maer Bwrdeisdref Caernarfon, [[Siryfion Sir Gaernarfon yn y 20fed ganrif|Uchel Siryf]] ac [[Arglwydd Raglaw Sir Gaernarfon|Arglwydd Raglaw]] a gyda'i farwolaeth ef, daeth y teulu i ben. Gwerthwyd talp enfawr o'r ystâd i deulu lleol yn 1984. ==Gŵyl y Faenol== Lawnsiwyd yr ŵyl yn [[2000]] ac yn draddodiadol mae'n cael ei chynnal ar benwythnos Gŵyl y Banc ym mis Awst. Ceir cerddoriaeth glasurol a cherddoriaeth poblogaidd yno. Yn 2006, mynychodd dros 35,000 o bobl yr ŵyl pedwar diwrnod, gan dorri'r record ar y blynyddoedd blaenorol. ==Dolenni allanol== *[http://www.bbc.co.uk/cymru/radiocymru/c2/newyddion/gigscyig2005.shtml Gigs Eisteddfod Genedlaethol y Faenol 2005] *[http://www.brynfest.com/index-welsh-noflash.htm Gŵyl y Faenol 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060720134126/http://www.brynfest.com/index-welsh-noflash.htm |date=2006-07-20 }} {{DEFAULTSORT:Faenol}} [[Categori:Bangor]] [[Categori:Plasdai Gwynedd]] [[Categori:Adeiladau rhestredig Gradd I Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] fsdc0443md7f6a499i75q9hyikkt7f0 0 7704 14890391 14788042 2026-05-07T18:56:47Z Craigysgafn 40536 14890391 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata = ALL}} [[Delwedd:Venus-real color.jpg|bawd|Y blaned Gwener yn ei lliwiau cywir]] [[Delwedd:Venus globe.jpg|bawd|Llun radar o'r blaned Gwener]] [[Delwedd:GOES-15 SXI 2012 VenusTransit.ogv|bawd|Gwener yn croesi o flaen yr haul; Mehefin 2012]] '''Gwener''' (symbol: [[File:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) yw'r ail blaned oddi wrth yr Haul, yng [[Cysawd yr Haul|Nghysawd yr Haul]]. Mae ei bellter cyfartalog oddi wrth yr [[Haul]] tua 67,200,000 milltir ac mae wedi'i henwi ar ôl [[Gwener (duwies)|duwies]] cariad y Rhufeiniaid. Ar lafar, ei henw yw '''Seren y Gweithiwr''', gan mai hi, fel arfer, sy'n ymddangos gyntaf yn y cyfnos. Dyma'r [[planed|blaned]] agosaf i'r [[Y Ddaear|Ddaear]], ac mae'n dod mor agos â 24 miliwn milltir i ffwrdd. Mae probau diweddar wedi darganfod bod wyneb y blaned wedi'i britho â [[Crater|chraterau]] a rhychau, nid annhebyg i'r rhai a welir ar wyneb y Lleuad. Oherwydd ei chymylau trwchus, sy'n adlewyrchu'r haul mor dda, ychydig iawn a wyddem amdani tan yn lled ddiweddar. Hyd yn oed cyn hwyred a'r 1960au tybid bod ei hwyneb yn gefnforoedd eang a bod rhannau ohoni, efallai, yn fforestydd tebyg i'r hyn oedd ar y ddaear adeg ffurfio'r [[Maes glo|meusydd glo]]. Roedd posibiliadau o'r fath yn sbardun enfawr i ddychymyg awduron [[ffuglen wyddonol]] gan gynnwys ''Dan Dare'' a'r "Fenwsiaid" yn y comic ''The Eagle'' yn y [[1950au]]. Ac yn ei stori fer enwog, ''The Illustrated Man'', disgrifia [[Ray Bradbury]] helynt teithwyr gofod ar Gwener yn ceisio lloches rhag y glaw parhaus. Roedd o'n rhannol gywir – mae hi yn bwrw'n barhaus yno – ond am fod wyneb y blaned mor boeth dydy'r glaw byth yn cyrraedd y llawr. Fe ddisgyna o tua 20 milltir uwchben y wyneb, ond try'n ager ar uchder o tua 10 milltir. Fel y gwrthrych naturiol mwyaf disglair yn awyr nos y [[Y Ddaear|Ddaear]] ar ôl y [[Lleuad]], gall Gwener daflu cysgodion a gellir ei gweld gyda'r llygad noeth yng ngolau dydd.<ref>{{Cite web|url=http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html|title=In Search of the Venusian Shadow|last=Lawrence|first=Pete|date=2005|website=Digitalsky.org.uk|access-date=13 Mehefin 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120611003523/http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html|archivedate=11 Mehefin 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/|title=Viewing Venus in Broad Daylight|website=Fourmilab Switzerland|first=John|last=Walker|access-date=19 Ebrill 2017|archivedate=29 Mawrth 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170329024632/https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/}}</ref> Mae orbit Venus yn llai nag un y Ddaear, ond ei ehangiad mwyaf yw 47°; felly mae'n hawdd ei gweld am ychydig oriau yn y cyfnos neu cyn codiad haul. Mae Gwener yn cylchdroi'r Haul bob 224.7 diwrnod y Ddaear. Mae ganddi hyd diwrnod synodig o 117 diwrnod y Ddaear a chyfnod cylchdroi sidereal o 243 diwrnod y Ddaear. O ganlyniad, mae'n cymryd mwy o amser i gylchdroi o amgylch ei hechelin nag unrhyw blaned arall yng [[Cysawd yr Haul|Nghysawd yr Haul]], ac mae'n gwneud hynny i gyfeiriad gwahanol i bob planed arall, heblaw am [[Wranws (planed)|Wranws]] . Mae hyn yn golygu bod yr Haul yn codi o'i gorwel gorllewinol ac yn machlud yn ei dwyrain.<ref>{{Cite news|url=https://www.space.com/28357-how-to-live-on-venus.html|title=What Would It Be Like to Live on Venus?|last=Castro|first=Joseph|date=3 Chwefror 2015|work=Space.com|access-date=15 Mawrth 2018|archive-date=15 Mawrth 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180315133635/https://www.space.com/28357-how-to-live-on-venus.html}}</ref> Yn debyg i blaned Mercher, nid oes gan Gwener unrhyw leuad.<ref>{{Cite web|url=https://solarsystem.nasa.gov/moons/overview|title=Moons|website=NASA Solar System Exploration|access-date=2019-08-26|archivedate=19 Hydref 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191019012033/https://solarsystem.nasa.gov/moons/overview/}}</ref> Rhaid oedd aros tan i [[Chwiliedydd gofod|chwiliedyddion]] Rwsiaidd, yng nghyfres "Venera" a "Vega", lanio ar Gwener rhwng 1970 a 1984, cyn y cawsom wybodaeth gywir am ei natur. Darganfuwyd bod Gwener yn llawer poethach na'r [[Ddaear]] achos bod ganddi gryf [[effaith tŷ gwydr]]. Ers hynny llwyddwyd i fapio ei nodweddion daearyddol yn fanwl a chytunwyd, drwy'r Undeb Astronomegol Ryngwladol, ar enwau iddynt. Nid yn annisgwyl, enwau merched sydd i'r mwyafrif ohonynt, e.e. enwyd "cyfandir" o lif folcanig ar ôl [[Aphrodite]], duwies cariad [[Mytholeg Roeg|y Groegiaid]]; crater anferth ar ôl y gantores [[Billie Holiday]] ac ucheldir [[Lada]] ar ôl y dduwies [[Slafiaid|Slafaidd]] (nid y car!). Mae yma gysylltiad Cymreig hefyd – ceir ucheldir "Guinevere", neu Gwenhwyfar ac enwyd rhes o fynyddoedd ar ôl y gwyddonydd [[Albanwyr|Albanaidd]], [[James Clerk Maxwell]]. Ef, druan ohono, yw'r unig ddyn ar y blaned! Gan fod Gwener yn nes at yr haul na'r Ddaear, fe fydd ei hymddanghosiad yn newid, yn union fel y lleuad, o lawn i hanner i chwarter ayyb; hynny yw, mae ganddi ei Chynnydd a'i Gwendid. Mae'n eitha hawdd gweld hynny os edrychwch arni drwy sbienddrych go dda, neu [[Telesgop|delesgop]]. Ar 14 Medi 2020 cyhoeddwyd bod tîm rhyngwladol o seryddwyr, o dan arweiniad yr Athro Jane Greaves o Ysgol Ffiseg a Seryddiaeth, [[Prifysgol Caerdydd|Prifysgol Caerdydd]] wedi darganfod moleciwlau ffosffin yng nghymylau Gwener. Ar y ddaear, mae ffosffin yn cael ei gynhyrchu mewn diwydiant neu gan ficrobau sy’n byw mewn amgylcheddau lle nad oes ocsigen. Gwnaed ymchwil i weld os oedd unrhyw ffyrdd posib eraill i gynhyrchu ffosffin ar Gwener ond ni ddarganfuwyd esboniad arall, er bod bylchau mawr yn ein dealltwriaeth o amgylchfyd y blaned. Dywedodd yr ymchwilwyr fod angen llawer mwy o dystiolaeth er mwyn profi'r ddamcaniaeth bod bywyd yn bodoli ar y blaned.<ref>{{dyf newyddion|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/2013129-awgrymiadau-bywyd-blaned-gwener|teitl=https://golwg.360.cymru/newyddion/2013129-awgrymiadau-bywyd-blaned-gwener|cyhoeddwr=Golwg360|dyddiad=14 Medi 2020}}</ref> Y drydedd blaned leiaf yng Nghysawd yr Haul, mae Gwener yn blaned ddaearol ac fe'i gelwir weithiau'n "chwaer blaned" i'r Ddaear oherwydd eu maint tebyg, eu màs, eu hagosrwydd at yr Haul, a'u cyfansoddiad. Ond mae'n hollol wahanol i'r Ddaear mewn ffyrdd eraill: mae ganddi'r [[atmosffer]] dwysaf o'r pedair planed ddaearol, gyda dros 96% yn [[Carbon deuocsid|garbon deuocsid]]. Mae'r gwasgedd atmosfferig ar wyneb y blaned tua 92 gwaith pwysedd lefel y môr ar y Ddaear, hy pwysedd cyffelyb i fod tua 900 metr o dan y dŵr. Er bod Mercher yn nes at yr Haul, gan Gwener mae'r arwyneb poethaf o unrhyw blaned yng Nghysawd yr Haul, gyda thymheredd cymedrig o 464 gradd Canradd. Uwch ei hwyneb ceir haenau trwchus o gymylau adlewyrchol iawn o [[Asid swlffwrig|asid sylffwrig]], sy'n atal ei hwyneb rhag cael ei weld o'r Ddaear. Mae'n eitha tebyg fod arni gefnforoedd yn y gorffennol,<ref name=":1">{{Cite journal|last=Hashimoto|first=George L.|last2=Roos-Serote|first2=Maarten|last3=Sugita|first3=Seiji|last4=Gilmore|first4=Martha S.|last5=Kamp|first5=Lucas W.|last6=Carlson|first6=Robert W.|last7=Baines|first7=Kevin H.|arxiv=2|date=31 December 2008|title=Felsic highland crust on Venus suggested by Galileo Near-Infrared Mapping Spectrometer data|journal=[[Journal of Geophysical Research: Planets]]|publisher=Advancing Earth and Space Science|volume=113|issue=E5|bibcode=2008JGRE..113.0B24H|doi=10.1029/2008JE003134}}</ref><ref>{{Cite web|first=David|last=Shiga|url=https://www.newscientist.com/article/dn12769-did-venuss-ancient-oceans-incubate-life.html|title=Did Venus's ancient oceans incubate life?|website=New Scientist|date=10 Hydref 2007|access-date=17 Medi 2017|archivedate=24 Mawrth 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090324134332/https://www.newscientist.com/article/dn12769-did-venuss-ancient-oceans-incubate-life.html}}</ref> ond ar ôl i'r dŵr anweddu cododd y tymheredd oherwydd effaith tŷ gwydr.<ref name="Jakosky">{{Cite book|last=Jakosky|first=Bruce M.|chapter=Atmospheres of the Terrestrial Planets|editor-last=Beatty|editor-first=J. Kelly|editor-last2=Petersen|editor-first2=Carolyn Collins|editor-last3=Chaikin|editor-first3=Andrew|title=The New Solar System|edition=4th|date=1999|location=Boston|publisher=Sky Publishing|pages=175–200|isbn=978-0-933346-86-4|oclc=39464951}}</ref> Mae'n debyg bod y dŵr wedi anweddu a gwahanu, gyda'r hydrogen rhydd wedi ei ysgubo i'r gofod rhyngblanedol gan y gwynt solar oherwydd diffyg maes magnetig planedol.<ref name="solarwind">{{Cite web|date=28 Tachwedd 2007|title=Caught in the wind from the Sun|publisher=[[European Space Agency]]|url=http://www.esa.int/SPECIALS/Venus_Express/SEM0G373R8F_0.html|access-date=12 July 2008|archivedate=21 August 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/616Voh32R?url=http://www.esa.int/SPECIALS/Venus_Express/SEM0G373R8F_0.html}}</ref> Oherwydd yr amodau angheuol ar ei hwyneb, weithiau cyfeirir at y blaned fel "efaill drwg" y Ddaear.<ref>{{Cite web|title=NASA Picks Twin Missions To Visit Venus, Earth's 'Evil Twin'|publisher=NPR|first=Nell|last=Greenfieldboyce|date=June 2, 2021|url=https://www.npr.org/2021/06/02/1002627399/nasa-picks-twin-missions-to-visit-venus-earths-evil-twin|access-date=2022-04-15}}</ref> Fel un o'r gwrthrychau disgleiriaf yn yr awyr, ystyriwyd Gwener yn nodwedd bwysig mewn llawer diwylliant ers cynhanes. Fe'i gwnaed yn gysegredig ac yn brif ysbrydoliaeth i awduron a beirdd fel "seren y bore" a "seren yr hwyr". Gwener oedd y blaned gyntaf y mapiwyd ei symudiad ar draws yr awyr, a hynny mor gynnar â'r ail fileniwm CC.<ref name="practice">{{Cite book|title=The History and Practice of Ancient Astronomy|first=James|last=Evans|publisher=Oxford University Press|date=1998|pages=296–7|url=https://books.google.com/books?id=nS51_7qbEWsC&pg=PA17|access-date=4 Chwefror 2008|isbn=978-0-19-509539-5}}</ref> Mae ei agosrwydd at y Ddaear wedi gwneud Gwener yn brif darged ar gyfer archwilio rhyngblanedol cynnar. Hon oedd y blaned gyntaf y tu hwnt i'r Ddaear yr ymwelodd llong ofod â hi (''Venera 1'' ym 1961) a'r gyntaf i gael roced yn glanio'n llwyddiannus arni (''Venera 7'' yn 1970). Gan fod cymylau trwchus y blaned yn gwneud arsylwi ei harwyneb yn amhosibl yn y sbectrwm gweladwy, ni chafwyd mapiau manwl nes dyfodiad orbiter Magellan ym 1991. Mae cynlluniau wedi'u cynnig ar gyfer crwydro neu deithiau mwy cymhleth, ond ei hwyneb gelyniaethus yn creu llawer o broblemau ymarferol. Mae'r posibilrwydd o fywyd ar Venus wedi bod yn destun dyfalu ers tro yn enwedig yn y 2000-20au. ==Eicon Sosialaidd== Daeth Seren y Gweithiwr, yn arbennig, yn eicon pwysig i'r mudiad sosialaidd yn yr [[20g]] ganrif, gan ymddangos yn amlach ar faneri'r gwledydd Comiwnyddol na hyd yn oed y morthwyl a'r cryman a'r llu o symbolau eraill oedd yn arwyddo goruchafiaeth (honedig) y [[proletariat]]. Fe'i gwelir hyd heddiw ar faner [[Tsieina]], [[Angola]], [[Y Congo]], [[Ciwba]], [[Gogledd Corea]], [[Mosambic]] a [[Fietnam]] ac arferai gael lle amlwg ar faneri yr hen Rwsia neu'r [[USSR]], yr hen [[Iwgoslafia]] ac amryw o wledydd eraill. Yn nes adre cawsai amlygrwydd ar faneri a phosteri'r [[Undebau Llafur]] a hi yw arwyddlun y cwmni bwsiau o Ddyffryn Nantlle – Y Seren Arian – a gychwynodd ei yrfa, lawer blwyddyn yn ôl, yn cludo chwarelwyr yr ardal i'w gwaith yn y boreuau. ==Cysylltiadau dwyfol a Cheltaidd== Gwener oedd duwies cariad a harddwch [[y Rhufeiniaid]] a gyflawnai swyddogaeth debyg iawn i Aphrodyte'r Groegiaid. Ond nid delweddau o'r fath geir i'r blaned gan bawb o bobol y byd. I'r [[Tsieineaid]], mae gwyn llachar yn anlwcus ac ysbrydaidd ac mae'r blaned yn cynrychioli dial a chosb. I'r [[Maya]] roedd y blaned yn un rhyfelgar – hi oedd y seren-dduw Quetzalcoatl a byddai'r bobl yn cau eu drysau a'u ffenestri rhag pelydrau'r duw peryglus hwn pan ymddangosai yn y boreau. I'r Swmeriaid ei henw oedd Ishtar, oedd yn un o drindod yr haul, y lleuad a hithau. Roedd Ishtar yn dduwies cariad, ffrwythlondeb a rhyfel. Mae'n anodd adnabod duwies gyfatebol i Gwener ym mytholeg y [[Celtiaid]], yn enwedig yng ngwledydd Prydain ac Iwerddon. Mae'n ymddangos bod duwiesau ein cyndeidiau ni yn llawer amlach eu doniau ac yn meddu ar gyfuniad o ffrwythlondeb, crefft, a'r gallu i wella yn ogystal â rhywioldeb, er yn amrywio ym mhwyslais a'u swyddogaethau o un llwyth, cwlt, a lle cysegredig, i'r llall. Ond yng nghyfnod goruchafiaeth y Rhufeiniaid ceir sawl allor Celtaidd i Gwener ar hyd a lled Ewrop. ==Seryddiaeth== Creda [[seryddiaeth|seryddwyr]] bod y planedau yn dylanwadu'n drwm ar bobl. Yn ''Seryddiaeth, neu Lyfr Gwybodaeth yn Dangos Rheoliad y Planedau ar Bersonau Dynion'', Llanrwst (1830), dywed Robert Roberts (mab i [[John Roberts (Sion Robert Lewis)|John Roberts]], ''[[Almanac Caergybi]]''): “Y mae y blaned hon (Gwener) i'w chyfri yn blaned fawr… a'i natur yw gwneud priodasau, uno pobloedd trwy chwant; hon sy'n rheoli yr arenau, a'r natur yn y rhan honno sy'n peri carwriaeth a serch cnawdol y naill at y llall… Y mae'r bobl yma o dymer lawen, ysmala, yn hoffi bod mewn cwmni ysmala, sef mewn tafarnau, yfed diodydd cryfion mewn llawenydd a hawddgarwch, canu cerddi gwagedd, chwerthin, dawnsio, a tharo penill gyda'r tannau…”. == Nodweddion ffisegol == [[Delwedd:Size_comparison_of_Venus_and_Earth.jpg|alt=Venus, represented without its atmosphere, side by side with Earth. Venus is slightly smaller.|chwith|bawd| Cymhariaeth maint Gwener a'r Ddaear]] Gwener yw un o'r pedair planed ddaearol yng Nghysawd yr Haul, sy'n golygu ei fod yn gorff creigiog fel y Ddaear yn hytrach nag yn gasgliad o nwyon. Mae hefyd yn debyg i'r Ddaear o ran maint a màs ac fe'i disgrifir yn aml fel "chwaer" neu "efaill" i'r Ddaear.<ref>{{Cite book|last=Lopes|first=Rosaly M. C.|title=Volcanic worlds: exploring the Solar System's volcanoes|last2=Gregg|first2=Tracy K. P.|date=2004|publisher=[[Springer Publishing]]|isbn=978-3-540-00431-8|page=61}}</ref> Credir fod diamedr Gwener yn 12,103.6 km (7520,8 milltir), sydd ddim ond rhyw 638.4 km (396.7 mi) yn llai na'r Ddaear. Mae ei fàs yn 81.5% o fàs Ddaear. === Awyrgylch a hinsawdd ===   O fewn [[Atmosffer|awyrgylch]] trwchus Gwener ceir [[carbon deuocsid]] (96.5%) a nitrogen (3.5%) - mae'r ddau'n bodoli fel hylifau uwch-gritigol ar wyneb y blaned - a cheir olion nwyon eraill gan gynnwys [[sylffwr deuocsid]].<ref name="SolarSystemEncyclopedia">{{Cite book|last=Taylor|first=Fredric W.|title=Encyclopedia of the Solar System|url=https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_m9q5|date=2014|publisher=[[Elsevier]] Science & Technology|isbn=978-0-12-415845-0|editor-last=Tilman|editor-first=Spohn|location=Oxford|chapter=Venus: Atmosphere|access-date=12 January 2016|editor-last2=Breuer|editor-first2=Doris|editor-last3=Johnson|editor-first3=T. V.}}</ref> Mae màs ei atmosffer 92 gwaith yn fwy na màs y Ddaear, tra bod y gwasgedd ar ei wyneb tua 93 gwaith yn fwy na gwasgedd y Ddaear - pwysedd, fel y nodwyd, sy'n cyfateb i'r pwysau ar ddyfnder o bron.{{Convert|1|km|mi}} o dan gefnforoedd y Ddaear. Y dwysedd ar yr wyneb yw 65 kg y fetr ciwbic, 6.5% yn fwy na dŵr, neu 50 gwaith mor drwchus ag atmosffer y Ddaear ar {{Convert|20|C|K C F|0}} ar lefel y môr. Mae ei hawyrgylch yn cynhyrchu'r [[effaith tŷ gwydr]] cryfaf yng Nghysawd yr Haul, gan greu tymheredd o {{Convert|462|C|K C F}} o leiaf.<ref>{{Cite web|url=http://burro.cwru.edu/stu/advanced/venus.html|title=Venus|publisher=[[Case Western Reserve University]]|date=13 Medi 2006|access-date=21 Rhagfyr 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426064658/http://burro.cwru.edu/stu/advanced/venus.html|archivedate=26 Ebrill 2012}}</ref> Mae hyn yn gwneud arwyneb Gwener yn boethach na [[Mercher (planed)|Mercher]], sydd ag isafswm tymheredd arwyneb o {{Convert|−220|C|K C F|0}} a thymheredd arwyneb uchaf o {{Convert|427|C|K C F|0}},<ref>{{Cite book|first=John S.|last=Lewis|date=2004|title=Physics and Chemistry of the Solar System|url=https://archive.org/details/physicschemistry00lewi_384|page=[https://archive.org/details/physicschemistry00lewi_384/page/n477 463]|edition=2nd|publisher=[[Academic Press]]|isbn=978-0-12-446744-6}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://pdfs.semanticscholar.org/02cc/2fe81ee34f2c70e15c5f1d66244ef69a0e06.pdf|title=Ice in the Solar System|last=Prockter|first=Louise|date=2005|journal=Johns Hopkins APL Technical Digest|volume=26|issue=2|pages=175–188|access-date= 27 Gorffennaf 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20190920195147/https://pdfs.semanticscholar.org/02cc/2fe81ee34f2c70e15c5f1d66244ef69a0e06.pdf|archive-date=20 September 2019}}</ref> er bod Gwener bron ddwywaith pellter Mercher o'r Haul ac felly'n derbyn dim ond 25% o arbelydru solar Mercher. Oherwydd ei effaith tŷ gwydr, mae Gwener wedi'i nodi gan wyddonwyr fel [[Carl Sagan]] fel rhybudd o [[Cynhesu byd eang|newid hinsawdd]] y Ddaear.<ref name="Newitz 2013">{{Cite web|last=Newitz|first=Annalee|title=Here's Carl Sagan's original essay on the dangers of climate change|website=Gizmodo|date=2013-12-11|url=https://gizmodo.com/heres-carl-sagans-original-essay-on-the-dangers-of-cl-1481304135|access-date=2021-09-03|archivedate=3 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210903011006/https://gizmodo.com/heres-carl-sagans-original-essay-on-the-dangers-of-cl-1481304135}}</ref> {| class="wikitable floatleft" style="font-size: 100%; margin-right: 1em;" |+Tymheredd Gwener<ref>{{Cite web|url=https://www.weather.gov/fsd/venus|title=The Planet Venus|access-date=17 August 2021|archivedate=7 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210807222839/https://www.weather.gov/fsd/venus}}</ref> ! Math ! Tymheredd yr Arwyneb |- | Uchafswm | 900&nbsp;°F (482&nbsp;°C) |- | Arferol | 847&nbsp;°F (453&nbsp;°C) |- | Isafswm | 820&nbsp;°F (438&nbsp;°C) |} Mae awyrgylch Gwener yn hynod gyfoethog mewn [[Nwy nobl|nwyon nobl]] primordaidd o'i gymharu â'r Ddaear.<ref>{{Cite journal|last=Halliday|first=Alex N.|date=2013-03-15|title=The origins of volatiles in the terrestrial planets|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0016703712006680|journal=Geochimica et Cosmochimica Acta|volume=105|pages=146–171|doi=10.1016/j.gca.2012.11.015|bibcode=2013GeCoA.105..146H|issn=0016-7037|access-date=14 July 2020|archive-date=29 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074423/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0016703712006680}}</ref> Mae'r cyfoethogiad hwn yn dynodi dargyfeiriad cynnar o'r Ddaear.<ref>{{Cite journal|last=Namiki|first=Noriyuki|last2=Solomon|first2=Sean C.|date=1998|title=Volcanic degassing of argon and helium and the history of crustal production on Venus|journal=Journal of Geophysical Research: Planets|volume=103|issue=E2|pages=3655–3677|doi=10.1029/97JE03032|bibcode=1998JGR...103.3655N|issn=2156-2202}}</ref><ref>{{Cite journal|last=O’Rourke|first=Joseph G.|last2=Korenaga|first2=Jun|date=2015-11-01|title=Thermal evolution of Venus with argon degassing|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0019103515003000|journal=Icarus|volume=260|pages=128–140|doi=10.1016/j.icarus.2015.07.009|bibcode=2015Icar..260..128O|issn=0019-1035}}</ref> Awgrymodd un astudiaeth y gallai awyrgylch Venus fod wedi bod yn llawer tebycach i’r un o amgylch y Ddaear gynnar biliynau o flynyddoedd yn ôl, ac y gallai fod symiau sylweddol o ddŵr hylifol ar yr wyneb. Ar ôl cyfnod o 600 miliwn i sawl biliwn o flynyddoedd,<ref name="baas39_540">{{Cite journal|last=Grinspoon|first=David H.|author-link=David Grinspoon|last2=Bullock|first2=M. A.|title=Searching for Evidence of Past Oceans on Venus|journal=[[Bulletin of the American Astronomical Society]]|volume=39|page=540|date=October 2007|bibcode=2007DPS....39.6109G}}</ref> achosodd gorfodi solar i'r dŵr gwreiddiol anweddu. Crëwyd yr effaith tŷ gwydr cynyddol hwn unwaith yr ychwanegwyd lefel critical o nwyon tŷ gwydr (gan gynnwys dŵr) at ei atmosffer.<ref name="Kasting">{{Cite journal|last=Kasting|first=J. F.|author-link=James Kasting|date=1988|title=Runaway and moist greenhouse atmospheres and the evolution of Earth and Venus|journal=Icarus|volume=74|issue=3|pages=472–494|doi=10.1016/0019-1035(88)90116-9|pmid=11538226|bibcode=1988Icar...74..472K|url=https://zenodo.org/record/1253896|access-date=25 June 2019|archive-date=7 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207210741/https://zenodo.org/record/1253896}}</ref> Er nad yw'r amodau arwyneb Gwener bellach yn groesawgar i unrhyw fywyd tebyg i'r hyn sydd ar y Ddaear, mae dyfalu ar y posibilrwydd bod bywyd yn bodoli yn haenau uchaf cymylau Gwener, 5o km fyny o'r wyneb, lle mae'r tymheredd yn amrywio rhwng 30 ac 80 gradd Canradd ond mae'r amgylchedd yn asidig.<ref>{{Cite web|url=http://www.astrobio.net/news-exclusive/venusian-cloud-colonies/|title=Venusian Cloud Colonies|website=Astrobiology Magazine|first=Leslie|last=Mullen|date=13 November 2002|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140816070045/http://www.astrobio.net/news-exclusive/venusian-cloud-colonies/|archivedate=16 August 2014}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://gltrs.grc.nasa.gov/reports/2003/TM-2003-212310.pdf|title=Astrobiology: The Case for Venus|journal=Journal of the British Interplanetary Society|first=Geoffrey A.|last=Landis|author-link=Geoffrey A. Landis|volume=56|issue=7–8|pages=250–254|date=July 2003|id=NASA/TM—2003-212310|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807004311/http://gltrs.grc.nasa.gov/reports/2003/TM-2003-212310.pdf|archive-date=7 August 2011|bibcode=2003JBIS...56..250L}}</ref><ref name="Cockell1999">{{Cite journal|title=Life on Venus|url=https://archive.org/details/sim_planetary-and-space-science_1999-12_47_12/page/1487|journal=[[Planetary and Space Science]]|last=Cockell|first=Charles S.|author-link=Charles S. Cockell|volume=47|issue=12|pages=1487–1501|date=December 1999|doi=10.1016/S0032-0633(99)00036-7|bibcode=1999P&SS...47.1487C}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Abigail Beall|title=More doubts cast on potential signs of life on Venus|journal=New Scientist|date=Oct 21, 2020|url=https://www.newscientist.com/article/2257987-more-doubts-cast-on-potential-signs-of-life-on-venus/}}</ref><ref>{{Cite journal|arxiv=etal|last=Ignas Snellan|title=Re-analysis of the 267 GHz ALMA observations of Venus|journal=Astronomy & Astrophysics|date=Dec 2020|volume=644|pages=L2|doi=10.1051/0004-6361/202039717|url=https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2020/12/aa39717-20/aa39717-20.html}}</ref> Mae inertia thermol a throsglwyddo gwres gan wyntoedd yn yr atmosffer isaf yn golygu nad yw tymheredd arwyneb Gwener yn amrywio'n sylweddol rhwng dau hemisffer y blaned, yr un sy'n wynebu'r Haul a'r un nad yw'n wynebu'r Haul, er gwaethaf cylchdro araf Gwener. Mae'r gwyntoedd ar yr wyneb yn araf, ac yn symud ychydig gilometrau yr awr, ond oherwydd dwysedd uchel yr atmosffer ar yr wyneb, maent yn cludo llwch a cherrig bach ar draws yr wyneb. Byddai hyn ar ei ben ei hun yn ei gwneud hi'n anodd i ddyn gerdded trwyddo, hyd yn oed heb y gwres, y pwysau a'r diffyg ocsigen.<ref>{{Cite journal|title=Dust on the surface of Venus|last=Moshkin, B. E.|last2=Ekonomov, A. P.|last3=Golovin Iu. M.|journal=Kosmicheskie Issledovaniia (Cosmic Research)|volume=17|issue=2|pages=280–285|date=1979|bibcode=1979CosRe..17..232M}}</ref> Uwchben yr haen drwchus o {{chem2|CO2}} ceir haen o gymylau trwchus, sy'n cynnwys [[Asid swlffwrig|asid sylffwrig]] yn bennaf, a ffurfiwyd o [[sylffwr deuocsid]] a dŵr trwy adwaith cemegol sy'n arwain at hydrad asid sylffwrig. Yn ogystal, mae'r atmosffer yn cynnwys tua 1% o ferric clorid.<ref name="kras006">{{Cite journal|title=Chemical composition of the atmosphere of Venus|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1981-08-13_292_5824/page/610|last=Krasnopolsky|first=V. A.|last2=Parshev|first2=V. A.|journal=Nature|volume=292|issue=5824|pages=610–613|date=1981|doi=10.1038/292610a0|bibcode=1981Natur.292..610K}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Chemical composition of Venus atmosphere and clouds: Some unsolved problems|first=Vladimir A.|last=Krasnopolsky|date=2006|journal=[[Planetary and Space Science]]|volume=54|issue=13–14|pages=1352–1359|doi=10.1016/j.pss.2006.04.019|bibcode=2006P&SS...54.1352K}}</ref> Ymhlith y cyfansoddion posibl eraill y gronynnau cwmwl mae sylffad fferrig, alwminiwm clorid ac anhydrid ffosfforig. Mae gan gymylau ar wahanol lefelau gyfansoddiadau gwahanol a maint gronynnau gwahanol.<ref name="kras006" /> Mae'r cymylau hyn yn adlewyrchu ac yn gwasgaru tua 90% o'r golau haul sy'n disgyn arnynt yn ôl i'r gofod, ac yn atal i ni allu gweld wyneb y blaned. Er bod Gwener yn nes na'r Ddaear at yr Haul, mae'n derbyn llai o olau haul. Ceir gwyntoedd cryf 300 km / awr (190 mya) ar gopaon y cymylau sy'n mynd o amgylch Gwener bob pedwar i bum diwrnod (hy diwrnod ar y Ddaear; 24 awr).<ref>{{Cite journal|title=Cloud-tracked winds from Pioneer Venus OCPP images|last=W. B. Rossow|last2=A. D. del Genio|last3=T. Eichler|journal=[[Journal of the Atmospheric Sciences]]|volume=47|issue=17|pages=2053–2084|date=1990|doi=10.1175/1520-0469(1990)047<2053:CTWFVO>2.0.CO;2|issn=1520-0469|bibcode=1990JAtS...47.2053R}}</ref> Mae gwyntoedd gwener yn symud hyd at 60 gwaith cyflymdra ei gylchdro, tra bod gwyntoedd cyflymaf y Ddaear yn teithio rhwng 10-20% o gyflymder cylchdro'r Ddaear.<ref name="science328">{{Cite journal|last=Normile|first=Dennis|title=Mission to probe Venus's curious winds and test solar sail for propulsion|url=https://archive.org/details/sim_science_2010-05-07_328_5979/page/677|journal=Science|page=677|issue=5979|volume=328|date=7 Mai 2010|pmid=20448159|doi=10.1126/science.328.5979.677-a|bibcode=2010Sci...328..677N}}</ref> === Daearyddiaeth === Bu arwyneb Venusaidd yn destun dyfalu nes i rai o'i gyfrinachau gael eu datgelu gan wyddoniaeth blanedol yn yr [[20g]]. Dychwelodd glanwyr ''Venera'' ym 1975 a 1982 ddelweddau o arwyneb wedi'i orchuddio â gwaddod a chreigiau cymharol onglog.<ref>{{Cite book|last=Mueller|first=Nils|editor-last=Tilman|editor-first=Spohn|editor-last2=Breuer|editor-first2=Doris|editor-last3=Johnson|editor-first3=T. V.|title=Encyclopedia of the Solar System|url=https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_m9q5|date=2014|publisher=Elsevier Science & Technology|location=Oxford|isbn=978-0-12-415845-0|edition=3rd|chapter=Venus Surface and Interior|access-date=12 Ionawr 2016}}</ref> Mapiwyd yr arwyneb yn fanwl gan ''Magellan'' yn 1990–91. Ceirtystiolaeth o folcaniaeth helaeth, a gall y [[sylffwr]] yn yr atmosffer ddangos bod ffrwydradau diweddar wedi digwydd.<ref>{{Cite journal|first=Larry W.|last=Esposito|author-link=Larry W. Esposito|date=9 Mawrth 1984|title=Sulfur Dioxide: Episodic Injection Shows Evidence for Active Venus Volcanism|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=223|issue=4640|pages=1072–1074|doi=10.1126/science.223.4640.1072|pmid=17830154|bibcode=1984Sci...223.1072E|url=https://semanticscholar.org/paper/372717aecd2ffbc70aefcfe96dd1c4d921d5566f|access-date=2 December 2019|archive-date=29 Medi 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074422/https://www.semanticscholar.org/paper/Sulfur-Dioxide%3A-Episodic-Injection-Shows-Evidence-Esposito/3e8c35d38a21b5e78d8625c51d51dee12d00b884}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bullock|first=Mark A.|last2=Grinspoon|first2=David H.|author-link2=David Grinspoon|title=The Recent Evolution of Climate on Venus|journal=[[Icarus (journal)|Icarus]]|volume=150|issue=1|date=Mawrth 2001|pages=19–37|doi=10.1006/icar.2000.6570|bibcode=2001Icar..150...19B|url=http://www.boulder.swri.edu/~bullock/vclime.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20031023161615/http://www.boulder.swri.edu/~bullock/vclime.pdf|archive-date=23 Hydref 2003}}</ref> Mae tua 80% o arwyneb Gwener wedi'i orchuddio gan wastadeddau folcanig llyfn, sy'n cynnwys gwastadeddau 70% gyda chribau crychiog a 10% yn wastadeddau llyfn.<ref>{{Cite journal|last=Basilevsky, Alexander T.|last2=Head, James W. III|title=Global stratigraphy of Venus: Analysis of a random sample of thirty-six test areas|url=https://archive.org/details/sim_earth-moon-and-planets_1995_66_3/page/285|date=1995|journal=[[Earth, Moon, and Planets]]|volume=66|issue=3|pages=285–336|bibcode=1995EM&P...66..285B|doi=10.1007/BF00579467}}</ref> Dau "gyfandir" ucheldir yw gweddill ei arwynebedd, y naill yn gorwedd yn hemisffer gogleddol y blaned a'r llall ychydig i'r de o'r cyhydedd. Gelwir y cyfandir gogleddol yn [[Ishtar Terra]] ar ôl [[Ishtar]], duwies cariad [[Babilon|Babilonaidd]], ac mae tua maint Awstralia. Saif ei gopa 11 km (7 milltir) yn uwch na drychiad wyneb cyfartalog Gwener.<ref name="planetology">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SL-BszT15s0C&pg=PA74|title=Planetology: Unlocking the Secrets of the Solar System|publisher=National Geographic Society|last=Jones|first=Tom|last2=Stofan|first2=Ellen|page=74|date=2008|isbn=978-1-4262-0121-9|access-date=20 Ebrill 2017}}</ref> Gelwir y cyfandir deheuol yn [[Aphrodite Terra]], ar ôl duwies cariad [[Mytholeg Roeg|Groeg]], a hi yw'r mwyaf o'r ddau ranbarth ucheldirol tua maint De America. Mae rhwydwaith o holltau a ffawtau'n drwy'r ardal hon.<ref name="Kaufmann">{{Cite book|last=Kaufmann|first=W. J.|date=1994|title=Universe|url=https://archive.org/details/universe0004kauf|publisher=[[W. H. Freeman]]|location=New York|page=[https://archive.org/details/universe0004kauf/page/204 204]|isbn=978-0-7167-2379-0}}</ref> Mae diffyg tystiolaeth o lif [[lafa]] yn enigma. Llond llaw o graterau trawiad sydd gan y blaned, sy'n dangos bod yr wyneb yn gymharol ifanc - tua 300-600{{Spaces}}miliwn o flynyddoedd oed.<ref name="Nimmo98" /> Mae gan Gwener rai nodweddion unigryw yn ogystal â'r craterau trawiad, y mynyddoedd a'r dyffrynnoedd ac yn eu plith y mae nodweddion folcanig gyda chopaon lefal o'r enw " farra", sy'n edrych braidd yn debyg i grempogau ac yn amrywio mewn maint o 20 i 50 km ar draws, ac o 100 i 1,000 metr o uchder. Ceir hefyd ffurfiau rheiddiol, o siâp seren o'r enw "novae"; nodweddion gyda thoriadau rheiddiol a consentrig fel gweoedd pry cop, a elwir yn " arachnoids " ; a "coronae", cylchoedd o doriadau crwn weithiau wedi'u hamgylchynu gan bantiau. Mae'r nodweddion hyn o darddiad folcanig.<ref name="Frankel" /> ==== Llosgfynyddiaeth ==== [[Delwedd:Venus_-_3D_Perspective_View_of_Maat_Mons.jpg|alt=Image is false-colour, with Maat Mons represented in hues of gold and fiery red, against a black background|bawd| Map radar lliw ffug o Maat Mons]] Mae'n ymddangos bod llawer o arwyneb Gwener wedi'i siapio gan weithgaredd folcanig. Credir fod ganddi sawl gwaith mwy o losgfynyddoedd na'r Ddaear, ac mae ganddi 167 o losgfynyddoedd mawr sydd dros 100 km (62 mi) ar draws. Yr unig gymhleth folcanig o'r maint hwn ar y Ddaear yw [[Hawaii (ynys)|Ynys Fawr]] Hawaii.<ref name="Frankel">{{Cite book|first=Charles|last=Frankel|date=1996|title=Volcanoes of the Solar System|url=https://archive.org/details/volcanoesofsolar0000fran|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-47770-3}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFFrankel1996">Frankel, Charles (1996). </cite></ref> Nid yw hyn oherwydd bod Gwener yn fwy actif yn folcanig na'r Ddaear, ond oherwydd bod ei gramen yn hŷn ac nad yw'n o dan yr un broses o [[Erydiad|erydu]]. Mae cramen gefnforol y Ddaear yn cael ei hailgylchu'n barhaus trwy ddarostwng ar ffiniau [[Tectoneg platiau|platiau tectonig]], ac mae ganddi oedran cyfartalog o tua chan miliwn o flynyddoedd,<ref>{{Cite book|last=Karttunen|first=Hannu|last2=Kroger|first2=P.|last3=Oja|first3=H.|last4=Poutanen|first4=M.|last5=Donner|first5=K. J.|title=Fundamental Astronomy|page=[https://archive.org/details/fundamentalastro00kart_346/page/n167 162]|publisher=Springer|date=2007|isbn=978-3-540-34143-7}}</ref> tra amcangyfrifir bod arwyneb Gwener yn 300–600{{Spaces}}miliwn o flynyddoedd oed.<ref name="Nimmo98">{{Cite journal|last=Nimmo, F.|last2=McKenzie, D.|title=Volcanism and Tectonics on Venus|journal=[[Annual Review of Earth and Planetary Sciences]]|volume=26|issue=1|pages=23–53|date=1998|doi=10.1146/annurev.earth.26.1.23|bibcode=1998AREPS..26...23N|url=https://semanticscholar.org/paper/83c1d9d0f450627e40713c587d1edc6fcb400347|access-date=2 December 2019|archive-date=29 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074424/https://www.semanticscholar.org/paper/VOLCANISM-AND-TECTONICS-ON-VENUS-Nimmo-McKenzie/ca688453629b3971152c65443da14675fcbe3cf8}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNimmo,_F.McKenzie,_D.1998">Nimmo, F.; McKenzie, D. (1998). </cite></ref><ref name="Frankel" /> === Strwythur mewnol === [[Delwedd:InteriorOfVenus.svg|alt=Spherical cross-section of Venus showing the different layers|bawd| Strwythur gwahaniaethol Gwener]] Heb ddata seismig na gwybodaeth am eiliad ei inertia (''moment of inertia''), ychydig o wybodaeth uniongyrchol sydd ar gael am strwythur mewnol a [[geocemeg]] Gwener. Mae'r tebygrwydd mewn maint a dwysedd rhyngddi a'r Ddaear yn awgrymu eu bod yn rhannu strwythur mewnol tebyg: craidd, mantell, a chramen. Fel un y Ddaear, mae craidd Gwener fwyaf na thebyg yn rhannol hylifol oherwydd bod y ddwy blaned wedi bod yn oeri fwy neu lai ar yr un gyfradd,<ref>{{Cite book|last=Faure, Gunter|last2=Mensing, Teresa M.|date=2007|title=Introduction to planetary science: the geological perspective|url=https://archive.org/details/introductiontopl00faur_709|series=Springer eBook collection|publisher=Springer|isbn=978-1-4020-5233-0|page=[https://archive.org/details/introductiontopl00faur_709/page/n215 201]}}</ref> er na ellir diystyru craidd cwbl solet.<ref name="Dumoulin2017">{{Cite journal|title=Tidal constraints on the interior of Venus|arxiv=1|last=Dumoulin|first=C.|last2=Tobie|first2=G.|last3=Verhoeven|first3=O.|last4=Rosenblatt|first4=P.|last5=Rambaux|first5=N.|journal=Journal of Geophysical Research: Planets|volume=122|issue=6|pages=1338–1352|date=June 2017|doi=10.1002/2016JE005249|bibcode=2017JGRE..122.1338D|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02481364/file/Dumoulin17.pdf|access-date=3 Mai 2021|archive-date=9 Mai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200509223939/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02481364/file/Dumoulin17.pdf}}</ref> Mae maint Gwener ychydig yn llai ac yn golygu bod pwysau 24% yn is yn ei du mewn dwfn na'r Ddaear. <ref>{{Citation|last=Aitta|first=A.|title=Venus' internal structure, temperature and core composition|date=Ebrill 2012|url=https://www.researchgate.net/publication/256719725|volume=218|issue=2|pages=967–974|postscript=.|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074425/https://www.researchgate.net/publication/256719725_Venus%27_internal_structure_temperature_and_core_composition|periodical=Icarus|bibcode=2012Icar..218..967A|doi=10.1016/j.icarus.2012.01.007|access-date=17 Ionawr 2016|archive-date=29 Medi 2021}}</ref> Awgrymir radiws craidd o 2,900–3,450&nbsp;km,<ref name="Dumoulin2017" /> sy'n unol â'r amcangyfrif cyntaf ar sail arsylwi, sef 3,500&nbsp;km.<ref>{{Cite news|last=O'Callaghan|first=Jonathan|title=We've measured the size of Venus's planetary core for the first time|url=https://www.newscientist.com/article/2276218-weve-measured-the-size-of-venuss-planetary-core-for-the-first-time/|access-date= 2 Mai 2021|work=New Scientist|date= 29 Ebrill 2021|archive-date=2 Mai 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502211510/https://www.newscientist.com/article/2276218-weve-measured-the-size-of-venuss-planetary-core-for-the-first-time/}}</ref> Y prif wahaniaeth rhwng y ddwy blaned yw'r diffyg tystiolaeth [[Tectoneg platiau|o tectoneg platiau]] ar Gwener, o bosibl oherwydd bod ei gramen yn rhy gryf heb ddŵr ac yn llai [[Gludedd|gludiog]]. Mae hyn yn arwain at golli llai o wres o'r blaned, gan ei atal rhag oeri; gall hyn hefyd esbonio pam nad oes ganddi [[Maes magnetig|faes magnetig]].<ref>{{Cite journal|last=Nimmo, F.|date=2002|title=Crustal analysis of Venus from Magellan satellite observations at Atalanta Planitia, Beta Regio, and Thetis Regio|journal=[[Geology (journal)|Geology]]|volume=30|issue=11|pages=987–990|doi=10.1130/0091-7613(2002)030<0987:WDVLAM>2.0.CO;2|issn=0091-7613|bibcode=2002Geo....30..987N|url=https://semanticscholar.org/paper/16b9169785c62171d832ea4bed6f4555b2dd904d|access-date=2 December 2019|archive-date=29 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074424/https://www.semanticscholar.org/paper/Why-does-Venus-lack-a-magnetic-field-Nimmo/16b9169785c62171d832ea4bed6f4555b2dd904d}}</ref><ref name="Nimmo98" /> == Orbit a chylchdroi == [[Delwedd:Venusorbitsolarsystem.gif|alt=The orbits of Mercury, Venus, Earth and Mars|bawd| Gwener yw'r ail blaned o'r Haul, ac mae'n cylchdroi tua 1.6 gwaith (llwybr melyn) pob 365 diwrnod y Ddaear (llwybr glas).]] Mae Gwener yn cylchdroi'r Haul ar bellter cyfartalog o tua {{Convert|0.72|AU|e6km+e6mi}}, ac yn cwblhau orbit bob 224.7 diwrnod. Er bod yr holl orbitau planedol yn [[Elíps|eliptig]], orbit Gwener yw'r agosaf at [[Cylch|gylch]] ar hyn o bryd, gydag ecsentrigrwydd o lai na 0.01.<ref name="fact">{{Cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html|title=Venus Fact Sheet|publisher=NASA Goddard Space Flight Center|last=Williams|first=David R.|date=25 November 2020|access-date=2021-04-15|archivedate=11 Mai 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180511140851/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html}}</ref> Efallai fod hynodrwydd orbit Gwener wedi bod yn sylweddol fwy yn y gorffennol, gan gyrraedd gwerthoedd mor uchel â 0.31 a fyddai o bosib yn effeithio ar esblygiad cynnar yr hinsawdd.<ref name="psj_1_42">{{Cite journal|last=Kane|first=S. R.|last2=Vervoort|first2=P.|last3=Horner|first3=J.|last4=Pozuelos|first4=P. J.|title=Could the Migration of Jupiter Have Accelerated the Atmospheric Evolution of Venus?|journal=[[Planetary Science Journal]]|volume=1|pages=42–51|date=September 2020|issue=2|doi=10.3847/PSJ/abae63|bibcode=2020PSJ.....1...42K}}</ref> Mae orbit ger cylch presennol Gwener yn golygu mai Gwener yw'r blaned agosaf at y Ddaear, gyda phellter cyfartalog o 41 miliwn cilometr.<ref name="fact" /><ref name="MoreOrLess">{{Cite web|last=Harford|first=Tim|title=BBC Radio 4—More or Less, Sugar, Outdoors Play and Planets|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m0001y9p|website=BBC|date=January 11, 2019|quote=Oliver Hawkins, more or less alumnus and statistical legend, wrote some code for us, which calculated which planet was closest to the Earth on each day for the past 50 years, and then sent the results to [[David A. Rothery]], professor of planetary geosciences at the Open University.|access-date=30 October 2019|archivedate=12 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190112044935/https://www.bbc.co.uk/programmes/m0001y9p}}</ref> Mae'r blaned yn cyrraedd cydgysylltiad israddol (''inferior conjunction'') bob 584 diwrnod, ar gyfartaledd.<ref name="fact" /><ref>{{Cite web|title=Venus Close Approaches to Earth as predicted by Solex 11|url=http://home.surewest.net/kheider/astro/Solex-Venus.txt|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120809051650/http://home.surewest.net/kheider/astro/Solex-Venus.txt|archivedate=9 Awst 2012|access-date=19 Mawrth 2009}}</ref> Mae'r holl blanedau yng Nghysawd yr Haul yn cylchdroi o amgylch yr Haul i gyfeiriad [[gwrthglocwedd]] fel y'i gwelir uwchben pegwn gogleddol y Ddaear. Mae'r rhan fwyaf o blanedau hefyd yn cylchdroi ar eu hechelinau i gyfeiriad gwrthglocwedd, ond mae Gwener yn cylchdroi clocwedd,l unwaith bob 243 diwrnod y Ddaear - y cylchdro arafaf o unrhyw blaned. Oherwydd hyn, mae Gwener yn agos iawn at fod yn sfferig. Felly mae diwrnod ymylol Gwener (hy ''sidereal day'') yn para'n hirach na ''blwyddyn'' Gwener (243 yn erbyn 224.7 diwrnod y Ddaear). Mae cyhydedd Venus yn cylchdroi ar 6.52 km / awr (4.05 mya), tra bod cylchdro'r Ddaear yn 1,674.4 km / awr.{{Refn|The equatorial speed of Earth is given as both about 1674.4{{nbs}}km/h and 1669.8{{nbs}}km/h by reliable sources. The simplest way to determine the correct figure is to multiply Earth's radius of {{nowrap|{{val|6378137}} m}} (WGS84) and Earth's angular speed, {{nowrap|{{val|7.2921150}}{{e|−5}} rad/s}},<ref name=IERS>{{citation |editor-last1=Petit |editor-first1=Gérard |editor-last2=Luzum |editor-first2=Brian |title=IERS Conventions (2010) |publisher=IERS |url=https://www.iers.org/IERS/EN/Publications/TechnicalNotes/tn36.html |page=19 |access-date=2021-04-16 |archive-date=30 Medi 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930193512/https://www.iers.org/IERS/EN/Publications/TechnicalNotes/tn36.html |url-status=live }}</ref> yielding {{nowrap|465.1011 m/s {{=}}}} 1674.364{{nbs}}km/h. The incorrect figure of 1669.8{{nbs}}km/h is obtained by dividing Earth's equatorial circumference by 24{{nbs}}h. But the correct speed must be relative to inertial space, so the stellar day of {{nowrap|{{val|86164.098903691}} s/3600 {{=}}}} {{nowrap|{{val|23.934472}} h}} {{nowrap|(23 h 56 m 4.0989 s)}} must be used.<ref name=stellar>{{citation | author=IERS | author-link=IERS | title=Useful Constants | publisher=L'Observatoire de Paris | date=13 Mawrth 2021 | url=https://hpiers.obspm.fr/eop-pc/models/constants.html | access-date=2021-04-16 | archive-date=11 Mawrth 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190311164700/http://hpiers.obspm.fr/eop-pc/models/constants.html | url-status=live }}</ref> Thus {{nowrap|{{sfrac|2π(6378.137&nbsp;km)|23.934472 h}} {{=}}}} 1674.364{{nbs}}km/h.<ref name=CASTOR>{{citation |last=Earl |first=Michael A. |title=Rotation Speed |publisher=Canadian Astronomy, Satellite Tracking and Optical Research (CASTOR) |url=http://www.castor2.ca/16_Calc/03_Rotation/index.html |access-date=2021-04-16 |archive-date=17 Gorffennaf 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717213345/http://www.castor2.ca/16_Calc/03_Rotation/index.html |url-status=live }}</ref>}}<ref>{{Cite book|chapter=Rotational velocity (equatorial)|title=The Cambridge Planetary Handbook|publisher=Cambridge University Press|last=Bakich|first=Michael E.|page=[https://archive.org/details/cambridgeplaneta00baki/page/50 50]|date=2000|isbn=978-0-521-63280-5|url=https://archive.org/details/cambridgeplaneta00baki/page/50}}</ref><ref name="slowing spin">{{Cite web|url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Could_Venus_be_shifting_gear|title=Could Venus Be Shifting Gear?|series=Venus Express|publisher=European Space Agency|date=10 Chwefror 2012|access-date=7 January 2016|archivedate=24 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160124032008/http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Could_Venus_be_shifting_gear}}</ref> Oherwydd y cylchdro ôl-redol (''retrograde rotation''), mae hyd diwrnod solar ar Fenws yn sylweddol fyrrach na'r diwrnod ymylol, sef 116.75 diwrnod y Ddaear (gan wneud diwrnod solar Gwener yn fyrrach na 176 diwrnod (y Ddaear) [[Mercher (planed)|Mercher]] &#x2014; mae'r ffigur 116 diwrnod yn agos iawn at nifer cyfartalog y dyddiau y mae'n ei gymryd i Fercher lithro o dan y Ddaear yn ei orbit).<ref name="planetary-facts">{{Cite web|url=http://www.planetary.org/explore/space-topics/compare/planetary-facts.html|title=Planetary Facts|publisher=[[The Planetary Society]]|access-date=20 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120511011542/http://www.planetary.org/explore/space-topics/compare/planetary-facts.html|archivedate=11 Mai 2012}}</ref> Mae un flwyddyn Gwener tua 1.92{{Spaces}}dydd solar Gwener.<ref name="compare">{{Cite web|url=http://www.planetary.org/explore/topics/compare_the_planets/terrestrial.html|title=Space Topics: Compare the Planets|publisher=[[The Planetary Society]]|access-date=12 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060218084852/http://planetary.org/explore/topics/compare_the_planets/terrestrial.html|archivedate=18 Chwefror 2006}}</ref> I sylwedydd ar wyneb Gwener, byddai'r Haul yn codi yn y gorllewin ac yn machlud yn y dwyrain, <ref name="compare" /> er bod cymylau Gwener yn atal i berson ar y blaned allu gweld yr Haul yn codi.<ref>{{Cite book|title=Solar System Voyage|last=Serge Brunier|author-link=Serge Brunier|publisher=Cambridge University Press|year=2002|page=40|url=https://books.google.com/books?id=JkLxJOhEj-wC&pg=PA40|isbn=978-0-521-80724-1|access-date=17 September 2017}}</ref> Nid oes gan Gwener loerennau naturiol.<ref name="icarus202">{{Cite journal|last=Sheppard|first=Scott S.|last2=Trujillo|first2=Chadwick A.|title=A Survey for Satellites of Venus|journal=Icarus|volume=202|issue=1|date=July 2009|pages=12–16|doi=10.1016/j.icarus.2009.02.008|bibcode=2009Icar..202...12S|arxiv=0906.2781}}</ref> Mae ganddi nifer o asteroidau trojan, sef y lled-loeren 2002 VE68<ref>{{Cite journal|last=Mikkola|first=S.|last2=Brasser|first2=R.|last3=Wiegert|first3=P.|last4=Innanen|first4=K.|title=Asteroid 2002 VE68: A Quasi-Satellite of Venus|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]]|volume=351|issue=3|page=L63|date=July 2004|doi=10.1111/j.1365-2966.2004.07994.x|bibcode=2004MNRAS.351L..63M}}</ref><ref>{{Cite journal|first=Carlos|last=De la Fuente Marcos|last2=De la Fuente Marcos|first2=Raúl|title=On the Dynamical Evolution of 2002 VE68|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]]|volume=427|issue=1|pages=728–39|date=November 2012|doi=10.1111/j.1365-2966.2012.21936.x|bibcode=2012MNRAS.427..728D|arxiv=1208.4444}}</ref> a dau drojan dros dro arall, 2001 CK32 a 2012 XE133.<ref name="dynamics">{{Cite journal|title=Asteroid 2012 XE133: A Transient Companion to Venus|first=Carlos|last=De la Fuente Marcos|last2=De la Fuente Marcos|first2=Raúl|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=432|issue=2|pages=886–93|doi=10.1093/mnras/stt454|arxiv=1303.3705|bibcode=2013MNRAS.432..886D|date=June 2013}}</ref> Yn y 17g, adroddodd Giovanni Cassini iddo weld lleuad yn cylchdroi o amgylch Gwener, lloeren a enwyd yn Neith a chafwyd sawl adroddiad tebyg yn ystod y {{Val|200}} mlynedd canlynol, ond roedd y mwyafrif yn bendant yn sêr yn y cyffiniau. Mae astudiaeth Alex Alemi a David Stevenson yn 2006 o fodelau o'r System Solar gynnar yn Sefydliad Technoleg California yn dangos ei bod yn debygol bod Gwener wedi cael o leiaf un lleuad a grëwyd gan ddigwyddiad impact enfawr biliynau o flynyddoedd yn ôl.<ref>{{Cite news|work=[[Scientific American]]|date=10 October 2006|title=Double Impact May Explain Why Venus Has No Moon|last=Musser|first=George|url=http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=0008DCD1-0A66-152C-8A6683414B7F0000&ref=sciam|access-date=7 January 2016|archive-date=26 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926222658/http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=0008DCD1-0A66-152C-8A6683414B7F0000&ref=sciam}}</ref> Tua 10{{Spaces}}miliwn{{Spaces}}o flynyddoedd yn ddiweddarach, yn ôl yr astudiaeth, cafwyd impact mawr arall a wrthdrodd cyfeiriad troelli'r blaned gan achosi i'r lleuad Venusian yn raddol i droelli i fewn, nes iddi yn y diwedd wrthdaro â Gwener.<ref>{{Cite news|last=Tytell|first=David|work=[[Sky & Telescope]]|date=10 October 2006|title=Why Doesn't Venus Have a Moon?|url=http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/why-doesnt-venus-have-a-moon|access-date=7 January 2016|archive-date=24 October 2016|archive-url=https://archive.today/20161024145541/http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/why-doesnt-venus-have-a-moon}}</ref> Esboniad arall am y diffyg lloerennau yw effeithiau'r llanw solar cryf, a all ansefydlogi lloerennau mawr.<ref name="icarus202" /> == Arsylwi == [[Delwedd:Venus-pacific-levelled.jpg|alt=A photograph of the night sky taken from the seashore. A glimmer of sunlight is on the horizon. There are many stars visible. Venus is at the centre, much brighter than any of the stars, and its light can be seen reflected in the ocean.|bawd| Gwener yn ei gogoniant! Fe'i gwelir yma yng nghanol-dde'r llun; mae hi bob amser yn ddisgleiriach na'r holl blanedau neu sêr eraill fel y'i gwelir o'r Ddaear. Mae Iau i'w weld ar frig ucha'r ddelwedd.]] I'r llygad noeth, mae Gwener yn ymddangos fel pwynt gwyn o olau yn fwy disglair nag unrhyw blaned neu seren arall (ar wahân i'r Haul, wrth gwrs).<ref>{{Cite book|last=Dickinson|first=Terrence|title=NightWatch: A Practical Guide to Viewing the Universe|date=1998|publisher=Firefly Books|location=Buffalo, NY|isbn=978-1-55209-302-3|page=134|url=https://books.google.com/books?id=BaMBgoKPmjAC|access-date=12 January 2016}}</ref> Maint ymddangosol cymedrig y blaned yw −4.14 gyda gwyriad safonol o 0.31. Mae'r maint mwyaf disglair yn digwydd yn ystod y cyfnod cilgant tua mis cyn neu ar ôl cysylltiad israddol (''inferior conjunction''). Pyla goleuni Gwener i tua −3 pan gaiff ei ôl-oleuo gan yr Haul. Mae'r blaned yn ddigon llachar i'w gweld yng ngolau dydd,<ref>{{Cite news|url=http://www.skyandtelescope.com/community/skyblog/observingblog/116925708.html|title=See Venus in Broad Daylight!|publisher=[[Sky & Telescope]]|first=Tony|last=Flanders|date=25 Chwefror 2011|access-date=11 January 2016|archive-date=11 September 2012|archive-url=https://archive.today/20120911073404/http://www.skyandtelescope.com/community/skyblog/observingblog/116925708.html}}</ref> ond mae'n haws ei gweld pan fo'r Haul yn isel ar y gorwel neu'n ystod cyfnod y machlud. Fel [[planed israddol]], mae bob amser yn gorwedd o fewn tua 47° i'r [[Haul]].<ref name="ephemeris">{{Cite web|last=Espenak|first=Fred|date=1996|url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/venus2.html#ve2006|title=Venus: Twelve year planetary ephemeris, 1995–2006|website=NASA Reference Publication 1349|publisher=NASA/Goddard Space Flight Center|access-date=20 June 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000817181616/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TYPE/venus2.html|archivedate=17 Awst 2000}}</ref> Gan fod Gwener yn "goddiweddyd" y Ddaear bob 584 diwrnod wrth iddi orbitio'r Haul, <ref name="fact" /> mae'n newid o fod yn "Seren yr Hwyr", sy'n weladwy ar ôl machlud haul, i fod yn "Seren y Borau", sy'n weladwy cyn codiad haul. Er bod [[Mercher (planed)|Merher]], y blaned israddol arall, yn cyrraedd uchafswm ehangiad o 28° yn unig ac yn aml yn anodd ei adnabod yn y cyfnos, mae Gwener yn hawdd i'w hadnabod pan fydd ar ei mwyaf disglair. Mae ei ymestyniad (''elongation'') mwyaf yn golygu ei bod yn weladwy yn yr awyr dywyll ymhell ar ôl machlud haul. Fel y gwrthrych mwyaf disglair yn yr awyr, mae hi'n cael ei chamgymryd am UFO yn aml!<ref>{{Cite web|title=Identifying UFOs|website=Night Sky Network|publisher=Astronomical Society of the Pacific|url=https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=597|access-date=2021-04-10|archivedate=10 Ebrill 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410182652/https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=597}}</ref> === Ei gweld yng ngolau dydd === Mae arsylwadau o Gwener gyda'r llygad noeth yn ystod golau dydd yn bodoli mewn sawl cofnod. Cyfrifodd y seryddwr [[Edmond Halley|Edmund Halley]] ei uchafswm disgleirdeb i'r llygad noeth yn 1716, pan oedd llawer o Lundeinwyr wedi eu dychryn gan ei ymddangosiad yn ystod y dydd. Bu'r ymerawdwr Ffrengig [[Napoleon I, ymerawdwr Ffrainc|Napoleon Bonaparte]] unwaith yn dyst iddo weld y blaned yn ystod y dydd tra mewn derbyniad yn [[Lwcsembwrg]].<ref>{{Cite web|url=http://www.phenomena.org.uk/page105/page44/page44.html|title=The Solar System with the naked eye|website=The Gallery of Natural Phenomena|first=Chris|last=Chatfield|date=2010|access-date=19 Ebrill 2017|archivedate=13 Mehefin 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150613105426/http://www.phenomena.org.uk/page105/page44/page44.html}}</ref> Fe'i gwelwyd hefyd yn ystod y dydd yn ystod urddo'r arlywydd [[Abraham Lincoln]] yn [[Washington, D.C.|Washington, DC]], ar 4 Mawrth 1865.<ref>{{Cite news|url=http://www.space.com/15036-venus-daylight-skywatching-tips.html|title=Planet Venus Visible in Daytime Sky Today: How to See It|work=Space.com|first=Geoff|last=Gaherty|date=26 Mawrth 2012|access-date=19 Ebrill 2017|archive-date=19 Ebrill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170419193826/http://www.space.com/15036-venus-daylight-skywatching-tips.html}}</ref> Er bod rhai'n amau y gellir ei gweld gyda'r llygad noeth, fe geir cofnodion fod y gilgant hefyd i'w gweld.<ref>{{Cite web|url=http://www.goines.net/Writing/venus.html|title=Inferential Evidence for the Pre-telescopic Sighting of the Crescent Venus|website=Goines.net|first=David Lance|last=Goines|date=18 Hydref 1995|access-date=19 Ebrill 2017|archivedate=4 Mai 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210504082630/http://www.goines.net/Writing/venus.html}}</ref> == Arsylwi ac archwilio == === Arsylwi cynnar === Oherwydd bod symudiadau Gwener yn ymddangos yn ysbeidiol (mae'n diflannu oherwydd ei agosrwydd at yr haul, am ddyddiau lawer ar y tro, ac yna'n ailymddangos ar y gorwel arall), nid oedd rhai diwylliannau'n cydnabod Gwener fel un endid unigol;<ref name="Cooley">{{Cite journal|last=Cooley|first=Jeffrey L.|title=Inana and Šukaletuda: A Sumerian Astral Myth|url=https://www.academia.edu/1247599|journal=KASKAL|volume=5|pages=161–172|year=2008|issn=1971-8608|access-date=28 December 2017|archive-date=24 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191224105634/https://www.academia.edu/1247599}}</ref> yn lle hynny, cymerasant ei fod yn ddwy seren ar wahân ar bob gorwel: seren y bore a seren yr hwyr.<ref name="Cooley" /> Serch hynny, ceir sêl silindr o gyfnod Jemdet Nasr a thabled Gwener Ammisaduqa o'r linach Babylonaidd Gyntaf yn nodi bod y Swmeriaid hynafol eisoes yn gwybod mai'r un gwrthrych nefol oedd sêr y bore a sêr y nos.<ref>{{Cite journal|last=Sachs|first=A.|date=1974|title=Babylonian Observational Astronomy|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London|volume=276|issue=1257|pages=43–50|doi=10.1098/rsta.1974.0008|bibcode=1974RSPTA.276...43S}}</ref><ref name="Cooley" /> Yn yr Hen gyfnod Babylonaidd, roedd Gwener yn cael ei hadnabod fel '''Ninsi'anna''', ac yn ddiweddarach fel Dilbat.<ref>Enn Kasak, Raul Veede. </ref> Mae'r enw "Ninsi'anna" yn cyfieithu i "arglwyddes ddwyfol, golau'r nefoedd", sy'n cyfeirio at Gwener fel y "seren" weladwy fwyaf disglair. Ysgrifennwyd sillafiadau cynharach o'r enw gyda'r arwydd [[Ysgrifen gynffurf|cuneiform]] si4 (= SU, sy'n golygu "i fod yn goch"), ac efallai mai'r ystyr gwreiddiol oedd "arglwyddes ddwyfol cochni'r nefoedd", gan gyfeirio at liw'r bore ac awyr yr hwyr.<ref>Heimpel, W. 1982. </ref> Yn hanesyddol, cyfeiriodd y Tsieineaid at Wener y bore fel "y Gwyn Mawr" ( {{Transl|zh|Tàibái}}{{Lang|zh|太白}}) neu "Agorwr (Cychwynnydd) Disgleirdeb" ({{Transl|zh|Qǐmíng}}{{Lang|zh|啟明}}), a Gwener y nos fel "Ardderchocaf Un o'r Gorllewin" ({{Transl|zh|Chánggēng}}{{Lang|zh|長庚}}).<ref>{{Cite book|first=Joseph|last=Needham|author-link=Joseph Needham|title=Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth|series=Science and Civilisation in China|volume=3|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1959|page=398|isbn=978-0-521-05801-8|bibcode=1959scc3.book.....N}}</ref> === Archwilio === Y daith [[Chwiliedydd gofod|chwiliedydd]] robotig gyntaf i Gwener (ac unrhyw blaned arall o ran hynny) oedd Venera 1 o'r rhaglen ofod Sofietaidd <nowiki><i>Venera</i></nowiki> a lansiwyd ym 1961, er iddi golli cyswllt ar y ffordd.<ref name="mitchell_1">{{Cite web|first=Don|last=Mitchell|date=2003|website=The Soviet Exploration of Venus|title=Inventing The Interplanetary Probe|url=http://www.mentallandscape.com/V_OKB1.htm|access-date=27 December 2007|archivedate=12 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181012053708/http://mentallandscape.com/V_OKB1.htm}}</ref> [[Delwedd:Venera_1_(a)_(Memorial_Museum_of_Astronautics).JPG|bawd| Copi gwneud o long ofod ''Venera 1'']] Y daith lwyddiannus gyntaf i Gwener (a thaith ryngblanedol lwyddiannus gyntaf y byd) i unrhyw blaned) oedd honno gan Mariner 2 o'r Unol Daleithiau, gan basio ar 14 Rhagfyr 1962 34,833 cilometr (21,644 milltir) uwch wyneb Gwener a chasglu data am atmosffer y blaned.<ref>{{Cite journal|last=Mayer|first=C. H.|last2=McCullough|first2=T. P.|last3=Sloanaker|first3=R. M.|title=Observations of Venus at 3.15-cm Wave Length|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1958-01_127_1/page/1|journal=The Astrophysical Journal|date=January 1958|bibcode=1958ApJ...127....1M|volume=127|page=1|doi=10.1086/146433}}</ref> [[Delwedd:Mariner_2.jpg|bawd| Llun dychmygol gan arlunydd o ''Mariner 2'', a lansiwyd ym 1962: llong ofod ysgerbydol, siâp potel gyda dysgl radio fawr yn ei phen ôl]] Ar 18 Hydref 1967, hwyliodd y ''Venera 4'' Sofietaidd yn llwyddiannus i fewn i'w hatmosffer gan lanio a chynnal arbrofion gwyddonol. Dangosodd ''Venera 4'' fod tymheredd yr wyneb yn boethach nag yr oedd ''Mariner 2'' wedi'i gyfrifo, sef bron i 500 °C (932 °F), penderfynwyd bod yr atmosffer yn 95% carbon deuocsid ({{Chem|C|O|2}}), a darganfuwydd bod awyrgylch Gwener yn llawer dwysach nag ' oedd gwyddonwyr ''Venera 4'' wedi ei ragweld.<ref name="mitchell_2">{{Cite web|first=Don|last=Mitchell|date=2003|website=The Soviet Exploration of Venus|title=Plumbing the Atmosphere of Venus|url=http://www.mentallandscape.com/V_Lavochkin1.htm|access-date=27 December 2007|archivedate=30 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180930201301/http://mentallandscape.com/V_Lavochkin1.htm}}</ref> Dadansoddwyd data ''Venera 4'' - ''Mariner 5'' ar y cyd gan dîm gwyddonol Sofietaidd-Americanaidd dros y flwyddyn ganlynol, mewn enghraifft gynnar o gydweithredu rhwng dau bwer mawr y byd.<ref>{{Cite web|last=Sagdeev, Roald|last2=Eisenhower, Susan|date=28 Mai 2008|title=United States-Soviet Space Cooperation during the Cold War|url=http://www.nasa.gov/50th/50th_magazine/coldWarCoOp.html|access-date=19 July 2009|archivedate=25 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225032051/https://www.nasa.gov/50th/50th_magazine/coldWarCoOp.html}}</ref> Ym 1974, catapwltiwyd ''Mariner 10'' gam Weneri wy a gwyrwyd ei llwybr tuag at Mercher ac ar ei thaith tynnodd ffotograffau uwchfioled o'r cymylau, gan ddatgelu cyflymder gwynt eithriadol o uchel yn yr awyrgylch. Hwn oedd y tro cyntaf i ddisgyrchiant rhyngblanedol gael ei defnyddio erioed, techneg a fyddai'n cael ei ail-ddefnyddio gan chwilwyr diweddarach, yn fwyaf nodedig ''[[Voyager 1]]'' a ''[[Voyager 2|2]]''. Ym 1975, trosglwyddodd glanwyr ''Venera 9'' a ''10'' yr Undeb Sofietaidd y delweddau cyntaf o wyneb Gwener, lluniau du a gwyn. Ym 1982 cafwyd y delweddau lliw cyntaf o'r arwyneb gyda glanwyr ''Venera 13'' ac ''14'' yr Undeb Sofietaidd. Cafodd NASA ddata ychwanegol ym 1978 gyda'r prosiect ''Pioneer Venus'' a oedd yn cynnwys dwy daith ar wahân:<ref>{{Cite journal|last=Colin, L.|last2=Hall, C.|date=1977|title=The Pioneer Venus Program|volume=20|issue=3|pages=283–306|journal=[[Space Science Reviews]]|bibcode=1977SSRv...20..283C|doi=10.1007/BF02186467}}</ref> Pioneer Venus Orbiter a Pioneer Venus Multiprobe.<ref>{{Cite web|first=David R.|last=Williams|date=6 January 2005|title=Pioneer Venus Project Information|publisher=NASA/Goddard Space Flight Center|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/pioneer_venus.html|access-date=19 July 2009|archivedate=15 Mai 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190515084212/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/pioneer_venus.html}}</ref> Daeth rhaglen lwyddiannus y Sofietaidd i ben ym mis Hydref 1983, pan osodwyd ''Venera 15'' ac ''16'' mewn orbit i wneud gwaith mapio manwl o 25% o dir Gwener (o begwn y gogledd i ledred 30°N).<ref>{{Cite book|last=Greeley|first=Ronald|author-link=Ronald Greeley|last2=Batson, Raymond M.|date=2007|title=Planetary Mapping|page=47|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-03373-2|url=https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&pg=PA47|access-date=19 July 2009}}</ref> Bu sawl taith arall yn archwilio'r blaned yn y 1980au a'r 1990au, gan gynnwys ''Vega 1'' (1985), ''Vega 2'' (1985), ''Galileo'' (1990), ''Magellan'' (1994), ''[[Cassini-Huygens]]'' (1998), a ''MESSENGER'' (2006). Roedd pob un heblaw ''Magellan'' yn gynorthwywyr disgyrchiant. Yna, aeth ''Venus Express'' gan yr [[Asiantaeth Ofod Ewropeaidd]] (ESA) i orbit o amgylch Gwener yn Ebrill 2006. Gyda saith offeryn gwyddonol, darparodd ''Venus Express'' arsylwad hirdymor digynsail o awyrgylch Venus. Daeth ESA â'r genhadaeth ''Venus Express'' i ben yn Rhagfyr 2014.<ref>{{Cite web|url=https://www.universetoday.com/117312/venus-express-out-of-gas-mission-concludes-spacecraft-on-death-watch/|title=Venus Express Out Of Gas; Mission Concludes, Spacecraft On Death Watch|website=Universe Today|last=Howell|first=Elizabeth|date= 16 Rhagfyr 2014|access-date= 22 Ebrill 2021|archivedate=22 Ebrill 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210422084103/https://www.universetoday.com/117312/venus-express-out-of-gas-mission-concludes-spacecraft-on-death-watch/}}</ref> Hwyliodd yr ''[[Akatsuki]]'' o Japan mewn orbit ecsentrig iawn o amgylch Gwener ers 7{{Spaces}}Rhagfyr 2015, ac roedd yn parhau mewn orbit yn y 2020au. Ceir hefyd nifer o gynigion treiddgar sy'n cael eu paratoi gan Roscosmos, NASA, [[ISRO]], [[Asiantaeth Ofod Ewropeaidd|ESA]], a'r sector preifat (ee gan Rocketlab). === Symbol === [[Delwedd:Venus_symbol_(planetary_color).svg|chwith|bawd|frameless|upright=0.35]] Y symbol seryddol ar gyfer Venus yw'r un a ddefnyddir mewn bioleg ar gyfer y rhyw fenywaidd: cylch â chroes fach oddi tano.<ref name="stearn1961">{{Cite journal|first=William T.|last=Stearn|date=17 Awst 1961|title=The Male and Female Symbols of Biology|journal=[[New Scientist]]|issue=248|pages=412–413|url=https://books.google.com/books?id=BJ5eFU5aRecC&pg=PA413}}{{Dolen marw|date=Tachwedd 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="stearn">{{Cite journal|last=Stearn|first=William T.|date=Mai 1968|title=The Origin of the Male and Female Symbols of Biology|url=https://semanticscholar.org/paper/e3c883a4194b2bffb07fd09706f7e50a3fb447bc|journal=[[Taxon (journal)|Taxon]]|volume=11|issue=4|pages=109–113|doi=10.2307/1217734|jstor=1217734}}</ref> Mae'r symbol yma hefyd yn cynrychioli [[Benyweidd-dra|benyweidd]]-dra, ac yn [[alcemi]] gorllewinol safai am y metal copr.<ref name="stearn1961" /><ref name="stearn" /> Mae copr wedi'i sgleinio wedi'i ddefnyddio ar gyfer drychau ers cyfnod yr Henfyd, a dywedir weithiau bod y symbol ar gyfer Gwener yn sefyll am ddrych y dduwies (ar siâp cylch) er nad dyna ei gwir darddiad.<ref name="stearn1961" /><ref name="stearn" /> Yn yr ''Oxyrhynchus Papyri'' Groegaidd, nid oedd gan y symbolau a ddefnyddiwyd ar gyfer Gwener groesfar ar y llinell blwm (fertig).<ref name="jones-1999">{{Cite book|title=Astronomical papyri from Oxyrhynchus|last=Jones|first=Alexander|date=1999|pages=62–63|isbn=9780871692337|url=https://books.google.com/books?id=8MokzymQ43IC|quote=|access-date=27 September 2021}}</ref> {{clirio}} == Bywyd == Gostyngodd y dyfalu ar y posibilrwydd o fywyd ar wyneb Gwener yn sylweddol ar ôl y [[1960au]] cynnar pan ddaeth yn amlwg bod yr amodau byw'n eithafol iawn o'u cymharu â'r rhai ar y Ddaear. Mae tymheredd eithafol a gwasgedd atmosfferig y blaned yn gwneud [[bywyd]]-dŵr (fel y'i gelwir) yn annhebygol. Yn Awst 2019, adroddodd seryddwyr dan arweiniad Yeon Joo Lee fod patrwm hirdymor o amsugnedd a newidiadau [[albedo]] yn atmosffer Gwener, a achosir gan "amsugyddion anhysbys", a all fod yn gemegau neu hyd yn oed yn gytrefi mawr o [[Organeb byw|ficro-organebau]] yn uchel i fyny yn atmosffer y blaned, effeithio ar yr hinsawdd.<ref name="TAJ-20190826">{{Cite journal|url=https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-3881/ab3120|title=Long-term Variations of Venus's 365 nm Albedo Observed by Venus Express, Akatsuki, MESSENGER, and the Hubble Space Telescope|journal=The Astronomical Journal|date=26 August 2019|doi=10.3847/1538-3881/ab3120|last=Lee|first=Yeon Joo|last2=Jessup|first2=Kandis-Lea|last3=Perez-Hoyos|first3=Santiago|last4=Titov|first4=Dmitrij V.|last5=Lebonnois|first5=Sebastien|last6=Peralta|first6=Javier|last7=Horinouchi|first7=Takeshi|last8=Imamura|first8=Takeshi|last9=Limaye|first9=Sanjay|volume=158|issue=3|page=126|arxiv=1907.09683|bibcode=2019AJ....158..126L|access-date=4 September 2019|archive-date=11 Chwefror 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200211073355/https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-3881/ab3120}}</ref> Mae eu hamsugnedd golau bron yn union yr un fath â micro-organebau yng nghymylau'r Ddaear. Mae astudiaethau eraill wedi dod i gasgliadau tebyg hefyd.<ref name="ES-20190903">{{Cite news|last=Anderson|first=Paul|title=Could microbes be affecting Venus' climate?|url=https://earthsky.org/space/could-microbes-be-affecting-venus-climate|date=3 September 2019|work=[[Earth & Sky]]|access-date=3 September 2019|archive-date=3 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903230026/https://earthsky.org/space/could-microbes-be-affecting-venus-climate}}</ref> Ym Medi 2020, cyhoeddodd tîm o seryddwyr dan arweiniad Jane Greaves o [[Prifysgol Caerdydd|Brifysgol Caerdydd]] eu bod yn debygol o ganfod [[ffosffin]], nwy nad yw’n hysbys ei fod yn cael ei gynhyrchu gan unrhyw brosesau cemegol hysbys ar wyneb neu atmosffer Gwener, yn lefelau uchaf cymylau’r blaned.<ref name=":0">{{Cite journal|arxiv=2009.06499|title=Phosphine on Venus Cannot be Explained by Conventional Processes|first=William|last=Bains|first2=Janusz J.|last2=Petkowski|first3=Sara|last3=Seager|first4=Sukrit|last4=Ranjan|first5=Clara|last5=Sousa-Silva|first6=Paul B.|last6=Rimmer|first7=Zhuchang|last7=Zhan|first8=Jane S.|last8=Greaves|first9=Anita M. S.|last9=Richards|journal=Astrobiology|year=2021|volume=21|issue=10|pages=1277–1304|doi=10.1089/ast.2020.2352|pmid=34283644|bibcode=2021AsBio..21.1277B}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last=Greaves|first=Jane S.|last2=Richards|first2=Anita M. S.|last3=Bains|first3=William|last4=Rimmer|first4=Paul B.|last5=Sagawa|first5=Hideo|last6=Clements|first6=David L.|last7=Seager|first7=Sara|last8=Petkowski|first8=Janusz J.|last9=Sousa-Silva|first9=Clara|title=Phosphine Gas in the Cloud Decks of Venus|date=14 September 2020|journal=[[Nature Astronomy]]|volume=5|issue=7|pages=655–664|doi=10.1038/s41550-020-1174-4|arxiv=2009.06593|bibcode=2020NatAs.tmp..234G}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/09/possible-sign-of-life-found-on-venus-phosphine-gas/|agency=National Geographic|title=Possible sign of life on Venus stirs up heated debate|first=Nadia|last=Drake|date=14 September 2020|access-date=14 September 2020|work=National Geographic|archive-date=14 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200914153820/https://www.nationalgeographic.com/science/2020/09/possible-sign-of-life-found-on-venus-phosphine-gas/}}</ref><ref name=":4">{{Cite news|url=https://www.sciencemag.org/news/2020/09/curious-and-unexplained-gas-spotted-venus-s-atmosphere-also-spewed-microbes-earth|title=Curious and unexplained|first=Sid|last=Perkins|date=14 September 2020|access-date=14 September 2020|work=Science|archive-date=14 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200914191458/https://www.sciencemag.org/news/2020/09/curious-and-unexplained-gas-spotted-venus-s-atmosphere-also-spewed-microbes-earth}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|title=The Venusian Lower Atmosphere Haze as a Depot for Desiccated Microbial Life: A Proposed Life Cycle for Persistence of the Venusian Aerial Biosphere|first=Sara|last=Seager|first2=Janusz J.|last2=Petkowski|first3=Peter|last3=Gao|first4=William|last4=Bains|first5=Noelle C.|last5=Bryan|first6=Sukrit|last6=Ranjan|first7=Jane|last7=Greaves|journal=Astrobiology|date=14 September 2020|volume=21|issue=10|pages=1206–1223|doi=10.1089/ast.2020.2244|pmid=32787733|arxiv=2009.06474}}</ref> Un ffynhonnell arfaethedig ar gyfer y ffosffin hwn yw organebau byw.<ref name="Sample1">{{Cite news|last=Sample|first=Ian|title=Scientists find gas linked to life in atmosphere of Venus|url=https://www.theguardian.com/science/2020/sep/14/scientists-find-gas-linked-to-life-in-atmosphere-of-venus|access-date=16 September 2020|work=The Guardian|date=14 September 2020|archive-date=5 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205052135/https://www.theguardian.com/science/2020/sep/14/scientists-find-gas-linked-to-life-in-atmosphere-of-venus}}</ref> Canfuwyd y ffosffin ar uchder o o leiaf 30 milltir uwchben yr wyneb, ac yn bennaf ar lledredau canolig, heb ddim wedi'i ganfod yn y pegynau. Fe wnaeth y darganfyddiad ysgogi gweinyddwr [[NASA]], Jim Bridenstine, i alw’n gyhoeddus am ganolbwyntio adnoddau ar Gwener, gan ddisgrifio’r darganfyddiad ffosffin fel “y datblygiad mwyaf arwyddocaol eto wrth adeiladu’r achos dros fywyd y tu hwnt i'r Ddaear”.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnet.com/news/nasa-chief-calls-for-prioritizing-venus-after-surprise-find-hints-at-alien-life/|title=NASA chief calls for prioritizing Venus after surprise find hints at alien life|first=Amanda|last=Kooser|date=14 September 2020|access-date=14 Medi 2020|agency=CNet|archive-date=15 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200915075228/https://www.cnet.com/news/nasa-chief-calls-for-prioritizing-venus-after-surprise-find-hints-at-alien-life/}}</ref> Fodd bynnag, erbyn diwedd Hydref 2020, ni ddangosodd ailddadansoddiad o'r data fod ffosffin yn bodoli.<ref>{{Citation|last=Snellen|first=I. A. G.|title=Re-analysis of the 267 GHZ ALMA observations of Venus|volume=644|pages=L2|year=2020|periodical=Astronomy & Astrophysics|arxiv=2010.09761|doi=10.1051/0004-6361/202039717|last2=Guzman-Ramirez|first2=L.|last3=Hogerheijde|first3=M. R.|last4=Hygate|first4=A. P. S.|last5=van der Tak|first5=F. F. S.}}</ref><ref name="Thompson2020">{{Citation|last=Thompson|first=M. A.|title=The statistical reliability of 267-GHZ JCMT observations of Venus: No significant evidence for phosphine absorption|volume=501|pages=L18–L22|year=2021|periodical=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters|arxiv=2010.15188|doi=10.1093/mnrasl/slaa187}}</ref><ref>{{Citation|last=Villanueva|first=Geronimo|title=No evidence of phosphine in the atmosphere of Venus from independent analyses|volume=5|issue=7|pages=631–635|year=2021|periodical=Nature Astronomy|arxiv=2010.14305|bibcode=2021NatAs...5..631V|doi=10.1038/s41550-021-01422-z|last2=Cordiner|first2=Martin|last3=Irwin|first3=Patrick|last4=Imke de Pater|last5=Butler|first5=Bryan|last6=Gurwell|first6=Mark|last7=Milam|first7=Stefanie|last8=Nixon|first8=Conor|last9=Luszcz-Cook|first9=Statia}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{planedau}} {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Planedau Cysawd yr Haul]] [[Categori:Planedau daearol]] rhi8vm3ms6a3k27a15c42hu0w8a2urs 0 8024 14890114 14889052 2026-05-07T15:53:59Z Llywelyn2000 796 dileu hen switch 14890114 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa |ynganiad={{wikidata|property|P443}} |gwleidyddiaeth=Gwleidyddiaeth |gwlad={{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU ={{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ar arfordir gorllewinol [[Ynys Môn]] ydy '''Aberffraw''' ("y Berffro" ar lafar yn lleol). Saif rhwng [[Rhosneigr]] a [[Llangadwaladr (Môn)|Llangadwaladr]], yng ngogledd [[Cymru]]. Mae'n cymryd ei enw o [[Afon Ffraw]]. Yn [[Oes y Tywysogion]] Aberffraw oedd [[maenor]] [[cwmwd]] [[Malltraeth (cwmwd)|Malltraeth]], yng [[Aberffraw (cantref)|nghantref Aberffraw]]. Ers cyfnod cynnar iawn roedd yn gartref i brif lys [[teyrnas Gwynedd]], cartref traddodiadol brenhinoedd a thywysogion Gwynedd. == Hanes a thraddodiad == Mae'n debyg mai Aberfraw oedd un o'r aneddiadau olaf ym Môn a feddiannwyd gan y Rhufeiniaid yn ystod goresgyniad mona. heddiw, mae Aberffraw yn gymuned gymharol fach yn ne-orllewin Ynys Môn. Ond adeg yr [[Yr Oesoedd Canol yng Nghymru|Oesoedd Canol]] roedd yn brif lys i reolwyr teyrnas Gwynedd rhwng c.860 OC hyd c.1170. Hwn oedd canolbwynt eu pŵer. Mae [[archaeoleg]] yn dangos bod Aberffraw wedi bod yn lleoliad pwysig hefyd mewn cyfnod cyn-hanesyddol. Canfuwyd fflintiau [[Oes Ganol y Cerrig|Mesolithig]], Tomen Gladdu o’r [[Oes yr Efydd|Oes Efydd]] a chaer [[Rhufeinig|Rufeinig]] yma. Mae hefyd yn cael ei enwi yn ''[[Mabinogi|Y Mabinogion]]'' fel y man lle priodwyd Branwen ferch Llŷr a Matholwch, Brenin Iwerddon.<ref>{{Cite web|title=Aberffraw Anglesey Wales|url=https://www.aberffraw.wales/historyabout.html|website=www.aberffraw.wales|access-date=2020-09-25}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Story of Branwen, the Second Tale of the Mabinogi|url=https://www.sjsu.edu/faculty/watkins/mabinogi2.htm|website=www.sjsu.edu|access-date=2020-09-25|archive-date=2020-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004180455/https://www.sjsu.edu/faculty/watkins/mabinogi2.htm|url-status=dead}}</ref> Mae tystiolaeth yn dangos ei bod hi’n ddigon posib bod maerdref (lle byddai’r taeogion yn byw), eglwys, llys a chaer wedi bod yn Aberffraw ers cyfnod [[Maelgwn Gwynedd]], a oedd yn teyrnasu dros Wynedd yn y 6g OC.<ref>{{Cite book|title=Hanes cymru.|url=https://www.worldcat.org/oclc/153576256|publisher=Penguin Books Ltd|date=2007|location=[Place of publication not identified]|isbn=0-14-028476-1|oclc=153576256|last=Davies, John.|first=|year=|pages=7,50}}</ref> Dinistriwyd eglwys a phalas gwreiddiol Aberffraw yn dilyn ymgais [[Edward I, brenin Lloegr|Edward 1]] i oresgyn Cymru. Adeiladwyd arddull Normanaidd newydd yn lle'r hen yn y [[13g]]. O tua 860 ymlaen datblygodd Aberffraw i fod yn lleoliad llys Brenhinoedd Gwynedd. Roedd hwn yn dynodi dechrau llinach frenhinol a ddaeth i gael ei hadnabod fel ''Aberffraw'', a barhaodd hyd 1282/3. Roedd Aberffraw yn borthladd pwysig ar gyfer masnachu a physgota, ac amddiffynnwyd ef gan Rhodri Mawr a Brenhinoedd Gwynedd rhag ymosodiadau oddi wrth y [[Llychlynwyr]], y [[Gwyddelod]] a’r [[Normaniaid]].<ref>{{Cite web|title=Aberffraw Anglesey Wales|url=https://www.aberffraw.wales/historyabout.html|website=www.aberffraw.wales|access-date=2020-09-25}}</ref> Y llys yn Aberffraw oedd canolbwynt pŵer Teyrnas Gwynedd. Oddi yma roedd swyddogion yn casglu [[Treth|trethi]] ac yn gweinyddu’r [[Cyfraith Hywel|gyfraith]]. Oherwydd ei statws fel llys brenhinol byddai hefyd wedi diddanu'r Brenin, ei deulu a’i wahoddedigion. Wedi ymosodiadau'r Normaniaid yng ngogledd Cymru yn 1086 dechreuodd cyflwr y llys ddirywio, ond cafodd ei atgyweirio a’i adnewyddu fel canolfan pŵer [[Owain Gwynedd]] wedi iddo ymsefydlu fel Brenin Gwynedd yn 1137.<ref>{{Cite web|title=Aberffraw: The Royal Court|url=http://www.red-dragon-wales.com/PlacesofIntrest/Aberffraw.htm|website=www.red-dragon-wales.com|access-date=2020-09-25|archive-date=2021-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417120013/http://www.red-dragon-wales.com/PlacesofIntrest/Aberffraw.htm|url-status=dead}}</ref> Yn dilyn marwolaeth [[Llywelyn ap Gruffudd|Llywelyn ap Gruffydd]] yng [[Cilmeri|Nghilmeri]] yn [[1282]], dinistriwyd llawer o’r llys canoloesol yn Aberffraw gan y Saeson, a chymerwyd cerrig oddi ar y safle er mwyn adeiladu cestyll Edward yng [[Castell Caernarfon|Nghaernarfon]] a [[Castell Biwmares|Biwmares]].<ref>{{Cite web|title=Aberffraw llys and motte (The Gatehouse Record)|url=http://www.gatehouse-gazetteer.info/Welshsites/966.html|website=www.gatehouse-gazetteer.info|access-date=2020-09-25}}</ref> Mae cloddiadau yn yr ardal wedi dangos olion caer ganoloesol sy’n dangos nodweddion Rhufeinig neu ôl-Rufeinig, a allai fod yn safle posibl i’r llys.<ref>{{Cite web|title=ABERFFRAW, EXCAVATED FEATURES, REJECTED ROMAN FORT AND SUGGESTED LLYS SITE {{!}} Coflein|url=https://coflein.gov.uk/en/site/401126/details/aberffraw-excavated-features-rejected-roman-fort-and-suggested-llys-site|website=coflein.gov.uk|access-date=2020-09-25}}</ref> Tybir mai lleoliad Eglwys Sant Beuno heddiw oedd safle’r llys brenhinol.<ref>{{Cite book|title=Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig|url=https://www.worldcat.org/oclc/213108835|publisher=Gwasg Prifysgol Cymru|date=2008|location=Caerdydd|isbn=978-0-7083-1954-3|oclc=213108835|others=Davies, John, 1938-, Academi Gymreig.|last=|first=|year=|pages=7}}</ref> Defnyddiwyd rhannau o'r hen waith carreg yn yr eglwys wreiddiol o'r fed ganrif yn iard eiddo'r 'eryrod' ger sgwâr Aberffraw hyd at y 1af ganrif, lle defnyddiwyd rhai o'r cerrig hyn i adeiladu ysgol Soar. === Seremoni Agoriadol pont Aberffraw === Tra bod y bid gwreiddiol dros Afon Ffraw yn hen iawn, agorwyd y bont newydd sy'n cario'r A4080 ar y 4ydd o Fai 1932. === Eglwys Beuno === Dymunodd y Tywysog Belli i eglwys gael ei hadeiladu yn yr ardal, cysegrwyd yr eglwys gan Saint Bueno ar ddechrau'r 6ed ganrif. Mae tŵr yr eglwys hynafol hon yn nodwedd amlwg yn y pentref. Cysegrwyd yr eglwys i [[Beuno]] [[Sant]]. Mae ei chynllun corff dwbl yn fwy cyffredin yn [[Dyffryn Clwyd|Nyffryn Clwyd]] nag ar yr ynys. Mae'r rhan ddeheuol yn [[Normaniaid|Normanaidd]] ei phensaernïaeth ac yn dyddio o'r [[12g]]. Mae'r porth deheuol yn dyddio o'r [[14g]]. Ailadeiladwyd y corff gogleddol yn y [[19g]] ar seiliau o'r [[16g]]. == Busnesau yn Aberffraw rhwng 1889-1890 == * Dyma restr o Fasnachwyr a Phurfilwyr yn Aberffraw ym 1889/90 * Eliza Edwards, Siopwr * Evan Hughes, Siopwr * Owen Hughes, Perchennog Gwesty Temperance * Owen Hughes, Olwyn Wright * Ann Jones, Siopwr * J.W. Jones, Groser * Owen Jones, Cigydd * Richard Owen, Richard Owen, Landlord, ''Gwesty'r Tywysog Llywelyn'' * Richard Owen, Siopwr * Sarah Ann Owen, Siopwr * John Pritchard, Siopwr * John Robert, Groser * Henry. P Thomas, Fferyllydd a Groser * Owen Thomas, Masnachwr Glo * Catherine Williams, landlady, ''Tafarn y Goron'' * Hugh Williams, Landlord, ''Tafarn Cross Keys'' * John Williams, Landlord, ''Tafarn Porthdy Pysgota'' * Owen Williams, Gof * R.D. Williams, Melinydd * Thomas Williams, Teiliwr * William Williams, Masnachwr Glo<ref>{{Cite book|title=Sutton's Trade Directory 1889-1890}}</ref> == Y pentref heddiw == [[Delwedd:Pont_Aberffraw,_Aberffraw,_Anglesey._-_geograph.org.uk_-_183723.jpg|bawd|300x300px|Hen bont Aberffraw]] Heddiw, mae'n un o'r pentrefi ar [[Llwybr Arfordirol Ynys Mon|Lwybr Arfordirol Ynys Môn]]. Yn ôl [[Cyfrifiad 2001]], poblogaeth y pentref oedd 599, gyda 79.8% yn siarad Cymraeg. Mae [[Traeth Mawr|Traeth Aberffraw]], gerllaw, yn draeth llydan, tywodlyd a deniadol, gyda golygfa dda dros [[Eryri]]. Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box|title=Cyfrifiad 2011|titlebar=#AAF|caption=|width=|bars={{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Aberffraw (pob oed) (620)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Aberffraw) (409)'''|red|67.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Aberffraw) (438)'''|green|70.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Aberffraw) (132)'''|blue|44.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}}}} == Daearyddiaeth == Tarddiad Afon Ffraw yw [[Llyn Coron]], tua milltir a hanner i'r gogledd-ddwyrain, ac sy'n rhedeg heibio'r pentref, lle ceir pont fwaog a godwyd yn [[1731]] yn ei chroesi. Bellach mae pont ddiweddarach yn cludo'r [[A4080]] dros yr afon. Mae'r pentref wedi ei leoli ar dir gwastad, tywodlyd braidd, ar lan ogleddol Afon Ffraw. I'r de o'r afon ceir Tywyn Aberffraw. Yr unig adeilad o ddiddordeb heddiw, ar wahân i'r hen bont, yw Eglwys Beuno. [[Delwedd:Tyn_Towyn_and_Porth_Nobla_-_geograph.org.uk_-_41885.jpg|alt=|bawd|Tyddyn "Tyn Towyn" ger Porth Nobla; a godwyd yn y 18g.]] == Atyniadau eraill == Nid nepell o Aberffraw mae [[Barclodiad y Gawres]], [[carnedd gellog]] (neu garnedd siambr) gyn-hanesyddol hynod bwysig, ac Eglwys [[Sant Cwyfan]] ar [[Ynys Cribinau]] sydd wedi ei lleoli mewn llecyn anghyffredin iawn. == Enwogion == Am y tywysogion a gysylltir ag Aberffraw, gweler [[Teyrnas Gwynedd]]. * [[William John Griffith]] (1875 - 1931), awdur straeon byrion am ardal y Berffro. == Gweler hefyd == * [[Teisen 'Berffro]] * [[Teyrnas Gwynedd]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Aberffraw| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Prosiect WiciAddysg]] [[Categori:Teyrnas Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] n2sx83jo5efr2d8iyabj3l0pg7a290r 14890123 14890114 2026-05-07T16:26:52Z Llywelyn2000 796 Cat newydd 14890123 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa |ynganiad={{wikidata|property|P443}} |gwleidyddiaeth=Gwleidyddiaeth |gwlad={{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU ={{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ar arfordir gorllewinol [[Ynys Môn]] ydy '''Aberffraw''' ("y Berffro" ar lafar yn lleol). Saif rhwng [[Rhosneigr]] a [[Llangadwaladr (Môn)|Llangadwaladr]], yng ngogledd [[Cymru]]. Mae'n cymryd ei enw o [[Afon Ffraw]]. Yn [[Oes y Tywysogion]] Aberffraw oedd [[maenor]] [[cwmwd]] [[Malltraeth (cwmwd)|Malltraeth]], yng [[Aberffraw (cantref)|nghantref Aberffraw]]. Ers cyfnod cynnar iawn roedd yn gartref i brif lys [[teyrnas Gwynedd]], cartref traddodiadol brenhinoedd a thywysogion Gwynedd. == Hanes a thraddodiad == Mae'n debyg mai Aberfraw oedd un o'r aneddiadau olaf ym Môn a feddiannwyd gan y Rhufeiniaid yn ystod goresgyniad mona. heddiw, mae Aberffraw yn gymuned gymharol fach yn ne-orllewin Ynys Môn. Ond adeg yr [[Yr Oesoedd Canol yng Nghymru|Oesoedd Canol]] roedd yn brif lys i reolwyr teyrnas Gwynedd rhwng c.860 OC hyd c.1170. Hwn oedd canolbwynt eu pŵer. Mae [[archaeoleg]] yn dangos bod Aberffraw wedi bod yn lleoliad pwysig hefyd mewn cyfnod cyn-hanesyddol. Canfuwyd fflintiau [[Oes Ganol y Cerrig|Mesolithig]], Tomen Gladdu o’r [[Oes yr Efydd|Oes Efydd]] a chaer [[Rhufeinig|Rufeinig]] yma. Mae hefyd yn cael ei enwi yn ''[[Mabinogi|Y Mabinogion]]'' fel y man lle priodwyd Branwen ferch Llŷr a Matholwch, Brenin Iwerddon.<ref>{{Cite web|title=Aberffraw Anglesey Wales|url=https://www.aberffraw.wales/historyabout.html|website=www.aberffraw.wales|access-date=2020-09-25}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Story of Branwen, the Second Tale of the Mabinogi|url=https://www.sjsu.edu/faculty/watkins/mabinogi2.htm|website=www.sjsu.edu|access-date=2020-09-25|archive-date=2020-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004180455/https://www.sjsu.edu/faculty/watkins/mabinogi2.htm|url-status=dead}}</ref> Mae tystiolaeth yn dangos ei bod hi’n ddigon posib bod maerdref (lle byddai’r taeogion yn byw), eglwys, llys a chaer wedi bod yn Aberffraw ers cyfnod [[Maelgwn Gwynedd]], a oedd yn teyrnasu dros Wynedd yn y 6g OC.<ref>{{Cite book|title=Hanes cymru.|url=https://www.worldcat.org/oclc/153576256|publisher=Penguin Books Ltd|date=2007|location=[Place of publication not identified]|isbn=0-14-028476-1|oclc=153576256|last=Davies, John.|first=|year=|pages=7,50}}</ref> Dinistriwyd eglwys a phalas gwreiddiol Aberffraw yn dilyn ymgais [[Edward I, brenin Lloegr|Edward 1]] i oresgyn Cymru. Adeiladwyd arddull Normanaidd newydd yn lle'r hen yn y [[13g]]. O tua 860 ymlaen datblygodd Aberffraw i fod yn lleoliad llys Brenhinoedd Gwynedd. Roedd hwn yn dynodi dechrau llinach frenhinol a ddaeth i gael ei hadnabod fel ''Aberffraw'', a barhaodd hyd 1282/3. Roedd Aberffraw yn borthladd pwysig ar gyfer masnachu a physgota, ac amddiffynnwyd ef gan Rhodri Mawr a Brenhinoedd Gwynedd rhag ymosodiadau oddi wrth y [[Llychlynwyr]], y [[Gwyddelod]] a’r [[Normaniaid]].<ref>{{Cite web|title=Aberffraw Anglesey Wales|url=https://www.aberffraw.wales/historyabout.html|website=www.aberffraw.wales|access-date=2020-09-25}}</ref> Y llys yn Aberffraw oedd canolbwynt pŵer Teyrnas Gwynedd. Oddi yma roedd swyddogion yn casglu [[Treth|trethi]] ac yn gweinyddu’r [[Cyfraith Hywel|gyfraith]]. Oherwydd ei statws fel llys brenhinol byddai hefyd wedi diddanu'r Brenin, ei deulu a’i wahoddedigion. Wedi ymosodiadau'r Normaniaid yng ngogledd Cymru yn 1086 dechreuodd cyflwr y llys ddirywio, ond cafodd ei atgyweirio a’i adnewyddu fel canolfan pŵer [[Owain Gwynedd]] wedi iddo ymsefydlu fel Brenin Gwynedd yn 1137.<ref>{{Cite web|title=Aberffraw: The Royal Court|url=http://www.red-dragon-wales.com/PlacesofIntrest/Aberffraw.htm|website=www.red-dragon-wales.com|access-date=2020-09-25|archive-date=2021-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417120013/http://www.red-dragon-wales.com/PlacesofIntrest/Aberffraw.htm|url-status=dead}}</ref> Yn dilyn marwolaeth [[Llywelyn ap Gruffudd|Llywelyn ap Gruffydd]] yng [[Cilmeri|Nghilmeri]] yn [[1282]], dinistriwyd llawer o’r llys canoloesol yn Aberffraw gan y Saeson, a chymerwyd cerrig oddi ar y safle er mwyn adeiladu cestyll Edward yng [[Castell Caernarfon|Nghaernarfon]] a [[Castell Biwmares|Biwmares]].<ref>{{Cite web|title=Aberffraw llys and motte (The Gatehouse Record)|url=http://www.gatehouse-gazetteer.info/Welshsites/966.html|website=www.gatehouse-gazetteer.info|access-date=2020-09-25}}</ref> Mae cloddiadau yn yr ardal wedi dangos olion caer ganoloesol sy’n dangos nodweddion Rhufeinig neu ôl-Rufeinig, a allai fod yn safle posibl i’r llys.<ref>{{Cite web|title=ABERFFRAW, EXCAVATED FEATURES, REJECTED ROMAN FORT AND SUGGESTED LLYS SITE {{!}} Coflein|url=https://coflein.gov.uk/en/site/401126/details/aberffraw-excavated-features-rejected-roman-fort-and-suggested-llys-site|website=coflein.gov.uk|access-date=2020-09-25}}</ref> Tybir mai lleoliad Eglwys Sant Beuno heddiw oedd safle’r llys brenhinol.<ref>{{Cite book|title=Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig|url=https://www.worldcat.org/oclc/213108835|publisher=Gwasg Prifysgol Cymru|date=2008|location=Caerdydd|isbn=978-0-7083-1954-3|oclc=213108835|others=Davies, John, 1938-, Academi Gymreig.|last=|first=|year=|pages=7}}</ref> Defnyddiwyd rhannau o'r hen waith carreg yn yr eglwys wreiddiol o'r fed ganrif yn iard eiddo'r 'eryrod' ger sgwâr Aberffraw hyd at y 1af ganrif, lle defnyddiwyd rhai o'r cerrig hyn i adeiladu ysgol Soar. === Seremoni Agoriadol pont Aberffraw === Tra bod y bid gwreiddiol dros Afon Ffraw yn hen iawn, agorwyd y bont newydd sy'n cario'r A4080 ar y 4ydd o Fai 1932. === Eglwys Beuno === Dymunodd y Tywysog Belli i eglwys gael ei hadeiladu yn yr ardal, cysegrwyd yr eglwys gan Saint Bueno ar ddechrau'r 6ed ganrif. Mae tŵr yr eglwys hynafol hon yn nodwedd amlwg yn y pentref. Cysegrwyd yr eglwys i [[Beuno]] [[Sant]]. Mae ei chynllun corff dwbl yn fwy cyffredin yn [[Dyffryn Clwyd|Nyffryn Clwyd]] nag ar yr ynys. Mae'r rhan ddeheuol yn [[Normaniaid|Normanaidd]] ei phensaernïaeth ac yn dyddio o'r [[12g]]. Mae'r porth deheuol yn dyddio o'r [[14g]]. Ailadeiladwyd y corff gogleddol yn y [[19g]] ar seiliau o'r [[16g]]. == Busnesau yn Aberffraw rhwng 1889-1890 == * Dyma restr o Fasnachwyr a Phurfilwyr yn Aberffraw ym 1889/90 * Eliza Edwards, Siopwr * Evan Hughes, Siopwr * Owen Hughes, Perchennog Gwesty Temperance * Owen Hughes, Olwyn Wright * Ann Jones, Siopwr * J.W. Jones, Groser * Owen Jones, Cigydd * Richard Owen, Richard Owen, Landlord, ''Gwesty'r Tywysog Llywelyn'' * Richard Owen, Siopwr * Sarah Ann Owen, Siopwr * John Pritchard, Siopwr * John Robert, Groser * Henry. P Thomas, Fferyllydd a Groser * Owen Thomas, Masnachwr Glo * Catherine Williams, landlady, ''Tafarn y Goron'' * Hugh Williams, Landlord, ''Tafarn Cross Keys'' * John Williams, Landlord, ''Tafarn Porthdy Pysgota'' * Owen Williams, Gof * R.D. Williams, Melinydd * Thomas Williams, Teiliwr * William Williams, Masnachwr Glo<ref>{{Cite book|title=Sutton's Trade Directory 1889-1890}}</ref> == Y pentref heddiw == [[Delwedd:Pont_Aberffraw,_Aberffraw,_Anglesey._-_geograph.org.uk_-_183723.jpg|bawd|300x300px|Hen bont Aberffraw]] Heddiw, mae'n un o'r pentrefi ar [[Llwybr Arfordirol Ynys Mon|Lwybr Arfordirol Ynys Môn]]. Yn ôl [[Cyfrifiad 2001]], poblogaeth y pentref oedd 599, gyda 79.8% yn siarad Cymraeg. Mae [[Traeth Mawr|Traeth Aberffraw]], gerllaw, yn draeth llydan, tywodlyd a deniadol, gyda golygfa dda dros [[Eryri]]. Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box|title=Cyfrifiad 2011|titlebar=#AAF|caption=|width=|bars={{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Aberffraw (pob oed) (620)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Aberffraw) (409)'''|red|67.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Aberffraw) (438)'''|green|70.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Aberffraw) (132)'''|blue|44.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}}}} == Daearyddiaeth == Tarddiad Afon Ffraw yw [[Llyn Coron]], tua milltir a hanner i'r gogledd-ddwyrain, ac sy'n rhedeg heibio'r pentref, lle ceir pont fwaog a godwyd yn [[1731]] yn ei chroesi. Bellach mae pont ddiweddarach yn cludo'r [[A4080]] dros yr afon. Mae'r pentref wedi ei leoli ar dir gwastad, tywodlyd braidd, ar lan ogleddol Afon Ffraw. I'r de o'r afon ceir Tywyn Aberffraw. Yr unig adeilad o ddiddordeb heddiw, ar wahân i'r hen bont, yw Eglwys Beuno. [[Delwedd:Tyn_Towyn_and_Porth_Nobla_-_geograph.org.uk_-_41885.jpg|alt=|bawd|Tyddyn "Tyn Towyn" ger Porth Nobla; a godwyd yn y 18g.]] == Atyniadau eraill == Nid nepell o Aberffraw mae [[Barclodiad y Gawres]], [[carnedd gellog]] (neu garnedd siambr) gyn-hanesyddol hynod bwysig, ac Eglwys [[Sant Cwyfan]] ar [[Ynys Cribinau]] sydd wedi ei lleoli mewn llecyn anghyffredin iawn. == Enwogion == Am y tywysogion a gysylltir ag Aberffraw, gweler [[Teyrnas Gwynedd]]. * [[William John Griffith]] (1875 - 1931), awdur straeon byrion am ardal y Berffro. == Gweler hefyd == * [[Teisen 'Berffro]] * [[Teyrnas Gwynedd]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Aberffraw| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Prosiect WiciAddysg]] [[Categori:Teyrnas Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] snv627qmlnpzqy1s7oinz6stxuhct2r 0 8026 14890219 13088929 2026-05-07T17:42:10Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890219 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig yng nghanol [[Ynys Môn]], ger [[Llangefni]], yw '''Llangristiolus''' ({{Sain|Llangristiolus.ogg|ynganiad}}). Enwir y pentref ar ôl eglwys y plwyf, a gysegrir i Sant [[Cristiolus]]. Yn [[Oes y Tywysogion]] roedd yn rhan o [[Cwmwd|gwmwd]] [[Malltraeth]], [[cantref]] [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]]. Ceir [[clwstwr cytiau Tyddyn Sadler]] gerllaw. I'r gogledd o'r pentref ceir [[Rhostrehwfa]]. Mae yna ysgol yn yr ardal sef [[Ysgol Henblas]]. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llangristiolus (pob oed) (1,357)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llangristiolus) (970)'''|red|74}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llangristiolus) (1005)'''|green|74.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llangristiolus) (174)'''|blue|31.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Pobl o Langristiolus == * [[Ifan Gruffydd]] (1896-1971), awdur ''Gŵr o Baradwys'' a ''Tân yn y Siambr'' * [[Rhun ap Iorwerth]](g. 1972) aelod Cynulliad Plaid Cymru a chyn newyddiadurwr * [[Meinir Gwilym]] (g. 1983), cantores a chyflwynwraig ==Eglwys yr Ardal== [[Delwedd:South side of St Cristiolus, Llangristiolus.jpg|bawd|Eglwys Cristiolus, Llangristiolus|dim]] ==Gweler hefyd== * [[Capel Horeb, Llangristiolus]] * [[Ysgol Henblas]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llangristiolus| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] epmy6yd5dfqrdztm9c0nn84i7y6ezk0 3 8113 14890378 14855355 2026-05-07T18:37:31Z Eurohunter 15020 /* Cymraeg */ adran newydd 14890378 wikitext text/x-wiki {{Defnyddiwr:Adda'r Yw/llywio}} {{Defnyddiwr:Adda'r Yw/archif}} == Stefania Turkewich == Hello Adda'r Yw, When you have time, could you take a look at this article: [[en: Stefania Turkewich]]? If it interests you, would you be able to do a Welsh version of it? Stefania was Ukraine's first woman composer of classical music. She moved to England later in life and did much of her composing here. [[Defnyddiwr:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Nicola Mitchell|sgwrs]]) 21:44, 14 Mawrth 2021 (UTC) :I've done a Wikipedia tool translation of the article. Its in my sandbox: [[Defnyddiwr:Nicola Mitchell/Pwll Tywod]]. Is it fixable? When you have time, could you take a look? If its beyond help, I'll just erase it. [[Defnyddiwr:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Nicola Mitchell|sgwrs]]) 19:06, 5 Ebrill 2021 (UTC) ::I've deleted the machine translation. If you can ever do a short version of this article for your Wikipedia, it might prove meaningful. Though Stefania did not live in Wales, she lived nearby and Wales may have been part of her '59 piano recital tour; someone older may still remember that.[[Defnyddiwr:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Nicola Mitchell|sgwrs]]) 11:36, 9 Awst 2021 (UTC) :::Hello Adda'r Yw, Would you be able to give this article a start in the Welsh language Wikipedia with an introductory sentence or paragraph for the Wikipedia ''CEE Spring 2022 project''? [[Defnyddiwr:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Nicola Mitchell|sgwrs]]) 11:08, 9 Ebrill 2022 (UTC) ::::Okay, the article is up and running at [[Stefania Turkewich]] if you want to take a look at it. [[Defnyddiwr:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Nicola Mitchell|sgwrs]]) 14:23, 9 Ebrill 2022 (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the articles [[:en:Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic]], [[:en:Emblem of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic]] and [[:en:Anthem of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic]] in Welsh Wikipedia? They should not be long. Yours sincerely, [[Defnyddiwr:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Multituberculata|sgwrs]]) 15:00, 1 Gorffennaf 2021 (UTC) == Asking for sources: == Asking for sources: Hello there, I've noticed that you have created the wikipages for [[anrhywioldeb]], [[Hollrywioldeb]] and [[rhyngryw]] and I was wondering if you had any sources for when and where these terms were used before they were added to wikipedia? Many thanks [[Defnyddiwr:LucCymru85|LucCymru85]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:LucCymru85|sgwrs]]) 14:23, 10 Medi 2021 (UTC) :Hi Luc. IIRC, I didn't have any direct sources when I created those articles, and I assumed those would be the most natural translations. I've just checked, and anrhywioldeb and rhyngrywioldeb both appear in ''[[Geiriadur yr Academi]]'' . —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 21:47, 12 Medi 2021 (UTC) == Categorïau Sefydliadau/Dadsefydliadau == Henffych! Mae fy mhen yn troelli. Am ychydig nawr, nid yw'r croesgyfeiriadau ar y tudalennau categori Sefydliadau i'r tudalennau Dadsefydliadau wedi bod yn gweithio. (Mae'r croesgyfeiriadau ar dudalennau Dadsefydliadau i dudalennau Sefydliadau yn gweithio heb broblem.) Cefais gynnig ar drwsio Nodyn:Cat-sef. Roedd y cod ar y tudalen honno yn dal i gyfeirio at "Datgysylltiadau". Mi wnes i'r newid. Wedyn roedd popeth yn edrych yn iawn ar y dudalen honno, ond pan ddes i edrych ar y tudalennau categori Sefydliadau eu hunain, roedden nhw'n edrych yn union fel yr oeddent o'r blaen. Maen nhw'n dal i ddweud "Datgysylltiadau". Oes syniad da chi am beth sy'n digwydd? Gallaf i weld eich bod chi wedi newid yr hen dudalennau Dadgysylliadau i ddod yn dudalennau Dadsefydliadau ychydig fisoedd yn ôl. Roedd hynny'n gwbl synhwyrol. Ond mae'n edrych fel pe bai rhywbeth wedi'i dorri yn y broses. Efallai bod gennych chi syniad o beth sy'n mynd o'i le. Ac fel bob amser diolch am yr holl waith gwych rydych chi'n ei wneud! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 20:45, 29 Medi 2021 (UTC) :O fy mhrofiad i, mae nodiadau sydd yn ymddangos ar niferoedd mawr o dudalennau yn cymryd ychydig o amser i ddiweddaru. Mae'n edrych i mi fel bod cat-sef yn gweithio'n iawn bellach. Rydw i hefyd wedi newid y ddau nodyn arall, cat-sef-degawd a cat-sef-canrif. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 21:08, 29 Medi 2021 (UTC) ::Rydych chi'n hollol iawn! Mae'r tudalennau hynny wedi dechrau diweddaru. Mae'n ddrwg gen i wedi eich trafferthu! Ta beth, diolch! --[[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:53, 29 Medi 2021 (UTC) == [[Alfredo Bracchi]] == Dearest Adda'r Yw, thank you for the help in this page. Have a nice Sunday! [[Defnyddiwr:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Rei Momo|sgwrs]]) 10:40, 14 Tachwedd 2021 (UTC) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:11, 4 Ionawr 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(2)&oldid=22532495 --> == Ffwndamentaliaeth == Haia gyfaill. Dw i wedi ehangu dy erthygl [[Ffwndamentaliaeth]] gryn dipyn, ond wedi cadw bron y cwbwl a luniaist dros y blynyddoedd. Tybed a wnei di gymryd cip arni a'i chywiro os yw'n ddiffygiol mewn unrhyw fodd? Diolch a chofion cynnes! Robin - [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 07:19, 12 Ionawr 2022 (UTC) == [[Wicipedia:WiciBrosiect Cymru|WiciBrosiect Cymru]] == Os oes diddordeb gennych, ymunwch gyda [[Wicipedia:WiciBrosiect Cymru|WiciBrosiect Cymru]] os gwelwch yn dda! Diolch yn fawr [[Defnyddiwr:Titus Gold|Titus Gold]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Titus Gold|sgwrs]]) 15:06, 29 Ebrill 2023 (UTC) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/60&oldid=25451603 --> == [[Wicipedia:WiciBrosiect Cymru]] == A fyddwch chi'n fodlon ychwanegu'r nodyn hon: <nowiki>{{WiciBrosiect Cymru}}</nowiki> ar dudalen sgwrs pob erthygl sy'n ymwneud â Chymru a'r Cymry os gwelwch yn dda? Diolch! [[Defnyddiwr:Titus Gold|Titus Gold]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Titus Gold|sgwrs]]) 22:28, 20 Hydref 2023 (UTC) == Diolch am y categoriau ffilm== Diolch am yr holl gategoriau ee [[:Categori:Ffilmiau hanesyddol o'r Deyrnas Unedig]] a [[:Categori:Ffilmiau Pinewood Studios]] Dw i newydd ychwanegu'r ddau gategori ar rhyw 900 o erthyglau. Mi driai wneud amser i'w ychwanegu ar rai eraill hefyd, ond dw i'n cael fy nhynnu i bob man ar hyn o bryd! diolch eto! Robin aka [[Defnyddiwr:BOT-Twm Crys|BOT-Twm Crys]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:BOT-Twm Crys|sgwrs]]) 12:22, 8 Tachwedd 2023 (UTC) ON Cofia gysylltu'r categoriau i Wicidata, neu mi fydd rhywun, efallai, yn eu hail greu gydag enw ychydig yn wahanol. [[Defnyddiwr:BOT-Twm Crys|BOT-Twm Crys]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:BOT-Twm Crys|sgwrs]]) 15:46, 8 Tachwedd 2023 (UTC) == Categoriau benywaidd == Yn fy marn i, basai yn well os dych chi'n ailystyried eich arferiad am greu cymaint o gategoriau "benywaidd". Yn y mwyafrif o yrfaoedd/rolau, does dim ots os rhywun yn benwaidd neu wrywaidd. Mae wedi bod lot o drafferth (a chwynion gan bobl enwog) yn y gorfennol ar Wiki Saesneg am yr arferiad o olygwyr (gwrywaidd) i osod menwod mewn bocs. Efallai basai yn gwell i chi feddwl yn ofalus cyn creu mwy o gategoriau "benywaidd". Diolch. [[Defnyddiwr:Sionk|Sionk]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Sionk|sgwrs]]) 09:32, 18 Awst 2024 (UTC) :Diolch am y neges {{ping|Sionk}}. Cafwyd sawl ymdrech ers rhyw ddeng mlynedd i gynyddu'r nifer o erthyglau am fenywod ar y Wici Cymraeg gan gynnwys creu miloedd o erthyglau gan fotiau am [[:Categori:Arlunwyr benywaidd|arlunwyr]], [[:Categori:Gwyddonwyr benywaidd|gwyddonwyr]], a [[:Categori:Botanegwyr benywaidd|botanegwyr]]. Ni oedd un o'r Wicipedias cyntaf i gael "[https://wikimedia.org.uk/2016/12/the-welsh-gender-equilibrium-welsh-becomes-the-biggest-language-wikipedia-to-achieve-gender-balance/ cydbwysedd rhyw]" yn nhermau'r niferoedd o erthyglau bywgraffyddol. Hyd y gwn i, cafodd yr hen ddadl ar y Wici Saesneg a gynnwyd gan [[:en:Category:American women novelists]] ei datrys (ond nid i foddhad pawb) trwy greu categorïau cyfatebol am wrywod (e.e. [[:en:Category:American male novelists]]. Mae nifer o'r Wicis eraill (yn ogystal â'r Comin) yn categoreiddio yn ôl rhyw(edd), naill ai trwy is-gategoreiddio'r merched ar wahân i'r dynion yn y prif gategori (rhaid cyfaddef bod hyn yn arfer rywiaethol) neu mewn is-gategorïau ar wahân am fenywod a gwrywod. Yn hanesyddol, wrth gwrs, mae menywod wedi eu gwahardd o nifer o alwedigaethau a meysydd cyhoeddus, ac felly mae rhyw yn agwedd werth ei nodi yn yr achosion hynny. Ar y llaw arall, gellid dadlau bod y wahaniaeth honno yn ddiangen yn gyffredinol ar y Wici Cymraeg gan fod gennym mwy o erthyglau am ferched nac am ddynion. Yn bersonol, nid oes ffafriaeth gen i dros y naill arfer na'r llall, mond dilyn arfer y wicis eraill oeddwn i. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 01:47, 20 Awst 2024 (UTC) == Translation request == Hello, Adda'r Yw. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Welsh Wikipedia? Kindest regards, [[Defnyddiwr:Oirattas|Oirattas]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Oirattas|sgwrs]]) 17:34, 14 Hydref 2024 (UTC) == Trefedigaethau Gogledd America == Henffych! Rwyf wedi bod yn ystyried ers meitin pa gategorïau sydd eu hangen ar bobl o'r trefedigaethau yn America a fu farw cyn 1776. Gweler, er enghraifft, [[Jonathan Edwards (awdur)]]. Mae'r frawddeg agoriadol yn hollol anghywir. Bu fyw a bu farw Jonathan Edwards heb unrhyw syniad o'r Unol Daleithiau. Ar ben hynny, mae defnyddio'r categori "Llenor Prydeinig" yn gwbl gamarweiniol. Beth ddylid ei wneud tybed? Braidd yn lletchwith yw "Pobl o trefedigaethau Americanaidd", ond ond ni allaf i feddwl am ddatrysiad gwell. Hwyl, Dafydd. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 21:46, 13 Ionawr 2025 (UTC) :Bydda' i'n argymell "Pobl o'r Tair Trefedigaeth ar Ddeg", a rhoi hwnnw yn y categorïau [[:Categori:Pobl o'r Ymerodraeth Brydeinig|Pobl o'r Ymerodraeth Brydeinig]] a [[:Categori:Pobl o Ogledd America yn ôl cyn-wladwriaeth|Pobl o Ogledd America yn ôl cyn-wladwriaeth]]. —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 22:57, 14 Ionawr 2025 (UTC) ::Gwych! Byddaf i'n mynd ati yn y man. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 09:47, 16 Ionawr 2025 (UTC) == Categorïau cyfnodau == Dw i wedi bod ati'n sefydlu hierarchaeth o gategorïau ar gyfer digwyddiadau dyddiedig ("Categori:1968 yn Ffrainc" ayyb). Ond roeddwn i'n dod ar draws problemau ynglŷn â'r categorïau "Hanes yn ôl ..." Yn aml iawn roedd yr eitemau ar ddechrau tudalennau'r categori hyn yn ymddangos allan o drefn yr wyddor, ac allwn i ddim gweld pen na chynffon y system oedd ar waith. Felly mabwysiadais ddull symlach sydd, yn fy marn i, yn gweithio mewn ffordd ddibynadwy. (Gweler y cod sylfaenol ar gyfer [[:Categori:Hanes yn ôl pwnc, canrif a chyfandir]], er enghraifft.) Dw i'n credu bod y canlyniad yn siarad drosto'i hun. Gobeithio nad yw hyn yn rhwystro unrhyw un o'th fwriadau. Roedd yn symlach gweithio drwy'r goblygiadau nag egluro i ti beth oedd gen i mewn golwg cyn dechrau. Cyflwynais hefyd wahaniaeth rhwng y ddau gategori [[:Categori:Hanes yn ôl cyfnod]] a [[:Categori:Cyfnodau hanes]], sy'n ymddangos yn ddefnyddiol i mi. Mae'n cadw dau gysyniad gwahanol iawn ar wahân. Hwyl, Dafydd. [[Defnyddiwr:Craigysgafn|Craigysgafn]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Craigysgafn|sgwrs]]) 17:28, 27 Chwefror 2026 (UTC) :Dim problem o gwbl Dafydd, diolch am yr esboniad. Gwaith gwych! —[[Defnyddiwr:Adda'r Yw|Adda'r Yw]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Adda'r Yw|sgwrs]] · [[Arbennig:Contributions/Adda'r Yw|cyfraniadau]]) 19:56, 28 Chwefror 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:30, 28 Ebrill 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Cymraeg == Hello. I'm looking for Welsh translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Defnyddiwr:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Eurohunter|sgwrs]]) 18:37, 7 Mai 2026 (UTC) 1ql10slxgzwmw7onkpiha74chtbvgm1 0 8648 14890451 14878970 2026-05-07T19:50:08Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Arfon i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890451 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bethesda]], [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Rachub''' ({{Sain|Rachub.ogg|ynganiad}}). Saif yn [[Dyffryn Ogwen|Nyffryn Ogwen]] ar lethrau'r [[Carneddau]], tua hanner milltir i ffwrdd o bentref [[Bethesda]]. [[Delwedd:The High Street, Rachub - geograph.org.uk - 431169.jpg|250px|dim|bawd|Stryd Fawr Rachub]] ==Cyfrifiad 2011== Yn ôl Cyfrifiad 2011, roedd 73% o drigolion Rachub yn medru Cymraeg, a chan 82% sgiliau yn yr iaith. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Bethesda]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] jhoauv67ovq3zepqkzbnb2xdovy224m 0 8657 14890811 14877080 2026-05-08T10:20:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890811 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Ceredigion|Ngheredigion]], 10&nbsp;km i'r gogledd-ddwyrain o [[Aberteifi]], yw '''Aber-porth'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 10 Awst 2023</ref> neu '''Aberporth''' ({{Sain|Aber-porth.ogg|ynganiad}}). Mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi Aber-porth, [[Blaenannerch]], [[Blaen-porth]] a [[Parc-llyn|Pharc-llyn]]. Ers 1938 mae gan y Weinyddiaeth Amddiffyn safle profi [[roced]]i ym mhentref Parc-llyn gerllaw. Yn ddiweddar fe agorwyd 'Parc Aberporth', parc busnes sy'n bwriadu dod yn ganolfan profi [[awyren]]nau di-beilot. ==Hanes== Cododd y Sacson [[Gilbert de Clare]] gaer gadarn ar y mwnt gerllaw fel un o'i ymdrechion i goncro Ceredigion tua'r flwyddyn 1110. Seliwyd gwaith y cymdeithasegydd [[David Jenkins]] ar astudiaeth o drigolion y pentref: mynychwyr dwy dafarn y pentref ar y naill law a'r capel ar y llall. ==Carreg Bica== Mae Carreg Bica yn graig eiconig ar Draeth y Dyffryn. Yn ystod Storm Brian, yn Hydref 2017, torrwyd darn anferthol ohoni.<ref>[http://www.cambrian-news.co.uk/article.cfm?id=117409&headline=Storm%20Brian%20cuts%20iconic%20rock%20down%20to%20size&sectionIs=news&searchyear=2017 cambrian-news.co.uk;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171109153815/http://www.cambrian-news.co.uk/article.cfm?id=117409&headline=Storm%20Brian%20cuts%20iconic%20rock%20down%20to%20size&sectionIs=news&searchyear=2017 |date=2017-11-09 }} Y ''Cambrian News''; adalwyd 30 Mai 2018.</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nifer sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Aber-porth (pob oed) (2,374)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Aber-porth) (1,018)'''|red|44.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Aber-porth) (1317)'''|green|55.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Aber-porth) (513)'''|blue|47}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * [https://www.darganfodceredigion.cymru/ardaloedd-ceredigion/traethau-a-chymunedau-glan-mor-ceredigion/pentref-a-thraeth-aberporth/ Aber-porth ar wefan Darganfod Ceredigion] {{Trefi_Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Aber-porth| ]] [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 6xngkso0hyb5ov6is450e5apv3vhouv 0 8672 14890382 14677616 2026-05-07T18:41:23Z Craigysgafn 40536 14890382 wikitext text/x-wiki [[Teithio]] er [[difyrrwch]], [[hamdden]] neu [[busnes|fusnes]] yw '''twristiaeth'''. Mae [[Sefydliad Twristiaeth y Byd]] yn diffinio "twrist" fel person "sy'n teithio i ac yn aros mewn lleoedd y tu allan i'w amgylchedd arferol am un flwyddyn neu lai er hamdden, busnes neu resymau eraill".<ref name="unwto1034">{{cite web|year=1995|url=http://pub.unwto.org/WebRoot/Store/Shops/Infoshop/Products/1034/1034-1.pdf|title=UNWTO technical manual: Collection of Tourism Expenditure Statistics|page=10|publisher=World Tourism Organization|accessdate=26 Mawrth 2009|archive-date=2010-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100922120940/http://pub.unwto.org/WebRoot/Store/Shops/Infoshop/Products/1034/1034-1.pdf|url-status=dead}}</ref> Mae twristiaeth yn weithred boblogaidd ar draws y byd. Yn 2011 roedd mwy na 983&nbsp;miliwn o dwristiaid rhyngwladol, twf o 4.6% ar 2010 (940&nbsp;miliwn).<ref name="pr12027">{{cite press release |title=International tourism receipts surpass US$ 1 trillion in 2011 |publisher=UNWTO |date=7 Mai 2012 |url=http://media.unwto.org/en/press-release/2012-05-07/international-tourism-receipts-surpass-us-1-trillion-2011 |accessdate=15 Mehefin 2012 |archivedate=2018-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180316035644/http://media.unwto.org/en/press-release/2012-05-07/international-tourism-receipts-surpass-us-1-trillion-2011 }}</ref><ref name="WTO2012Highlights">{{cite web|url=http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights12enlr_1.pdf|title=2012 Tourism Highlights|publisher=UNWTO|accessdate=17 Mehefin 2012|date=Mehefin 2012|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225212006/http://marketintelligence.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights12enlr_1.pdf|url-status=dead}}</ref> Mae twristiaeth yn bwysig, weithiau'n hanfodol i nifer o wledydd. Yn ôl Datganiad Manila ar Dwristiaeth Byd-eang (1980), mae twristiaeth yn "weithred sy'n hanfodol i fywyd cenhedloedd o ganlyniad i'w heffeithiau uniongyrchol ar sectorau cymdeithasol, diwylliannol, addysgol, ac economaidd cymdeithasau cenedlaethol ac ar eu cysylltiadau rhyngwladol".<ref name="unwto1034"/><ref>{{cite web|url= http://www.univeur.org/CMS/UserFiles/65.%20Manila.PDF|title= Manila Declaration on World Tourism|date= 10 Hydref 1980|pages= 1–4|location= [[Manila]], [[Philippines]]|publisher= World Tourism Conference|access-date= 2012-09-16|archive-date= 2012-11-20|archive-url= https://web.archive.org/web/20121120180003/http://www.univeur.org/CMS/UserFiles/65.%20Manila.PDF|url-status= dead}}</ref> Cynhyrcha twristiaeth incwm wrth i unigolion dalu am nwyddau a gwasanaethau, sy'n cyfrif am fwy na 30% o [[allforio]]n gwasanaethau'r byd, a 6% o holl allforion nwyddau a gwasanaethau.<ref name="pr12027"/> Mae'r diwydiant twristiaeth hefyd yn creu [[cyflogaeth|swyddi]] yn y [[sector drydyddol yr economi|sector wasanaethau]],<ref name=WTO2012Highlights/> mewn [[cludiant]], [[llety]], ac [[adloniant]]. == Gweler hefyd == * [[Twristiaeth yng Nghymru]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} [[Categori:Twristiaeth| ]] [[Categori:Adloniant]] [[Categori:Diwydiannau]] [[Categori:Hamdden]] [[Categori:Teithio]] mjkfu5lkpltvwjfwg05xvq8c5rx4sb0 0 8788 14890747 14877855 2026-05-08T09:54:13Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890747 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref i'r gogledd o'r [[Bala]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] yw '''Fron-goch''' ({{Sain|Fron-goch.ogg|ynganiad}}), lle mae'r B4501 yn gadael y briffordd A4212 i Drawsfynydd. Mae [[Afon Tryweryn]] yn rhedeg heibio'r pentref. Yn y 1910au bu yma [[Carchar Gwersyll Fron-goch|Garchar-Gwersyll i Wyddelod yn Fron-goch]]. ==Hanes== {{Prif|Carchar Gwersyll Fron-goch}} Yn ystod rhan gyntaf y [[Rhyfel Byd Cyntaf]] cafodd carcharorion rhyfel [[Almaen]]ig eu cadw yn [[Carchar Gwersyll Fron-goch]] a oedd yn wreiddiol yn adeilad y ddistyllfa. Ond yn dilyn [[Gwrthryfel y Pasg]] yn Iwerddon ym 1916 cafodd yr Almaenwyr eu disodli gan dros 1,800 o wirfoddolwyr yr ''Irish Republican Brotherhood'' (yr IRA yn ddiweddarach). Ymhlith carcharorion y gwersyll yr oedd [[Michael Collins]], [[Dick Mulcahy]], [[Tomás MacCurtain]], [[Terence MacSwiney]] a [[Seán T. O'Kelly]]. Bu y carchar yn gyfle i'r IRA ddatblygu eu syniadau chwyldroadol, ac awgrymir fod Michael Collins a'i gymrodyr wedi rhoi gwersi mewn ymladd a milwriaeth i'w gyd-garcharorion. Daeth llawer o gyn-garcharorion Fron-goch yn arweinwyr y rhyfel dros annibyniaeth Iwerddon. Daethpwyd i adnabod Fron-goch fel "Prifysgol Sinn Féin", neu "Brifysgol y Chwyldro" (''ollscoil na réabhlóide''). ==Llyfryddiaeth== *''Y Pair Dadeni'' gan Lyn Ebenezer (ISBN 9780863819698) *''Fron-goch and the birth of the IRA'' gan Lyn Ebenezer (ISBN 9780863819773) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * Gwefan ar hanes Carchar Gwersyll Fron-goch: http://www.frongoch.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180804161739/http://frongoch.cymru/ |date=2018-08-04 }} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 3u8bz6k7pcudzxnwy594luxefrlh8zb 0 8849 14890610 14883579 2026-05-08T06:45:23Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890610 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} :''Gweler hefyd [[Bangor (gwahaniaethu)]].'' Pentref hanesyddol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Bangor-is-y-coed'''({{Sain|Bangor-is-y-coed.ogg|ynganiad}}), hefyd '''Bangor Is-coed'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Bangor-on-Dee'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/bangor-on-dee-wrexham-sj395455#.YZOMWC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> Saif ar [[Afon Dyfrdwy]]. Mae [[cae rasio]] ceffylau i'r de-orllewin o'r pentref. ==Mynachlog Bangor is y Coed== Roedd [[clas]] (mynachlog) '''Bangor is y Coed''' yn ganolfan [[crefydd]] a [[dysg]] pwysig iawn yn hanes cynnar [[Cymru]] a'r [[Ynys Brydain|Brydain]] [[Celtiaid|Geltaidd]]. Yn ôl traddodiad sefydlwyd y fynachlog enwog gan y sant [[Dunawd]] yn y [[6g]], gyda'i feibion [[Deiniol]] Wyn (nawddsant [[Bangor]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]]), [[Cynwyl]] a [[Gwarthan]]. Roedd y sant wedi ffoi o'r [[Hen Ogledd]] a chafodd heddwch a lloches ar lannau [[Afon Dyfrdwy]] ac felly penderfynodd sefydlu mynachlog yno. Daeth yn ganolfan bwysicaf [[cantref]] [[Maelor]] (a chwmwd [[Maelor Gymraeg]] yn ddiweddarach). Yn ôl yr hanesydd o [[Saeson|Sais]] [[Beda]], cafodd Bangor is y Coed ei dinistrio gan y Saeson yn sgîl [[Brwydr Caer]] (tua [[615]] neu [[616]]). Roedd carfan gref o'r mynachod wedi cymryd rhan yn y frwydr ei hun ond collwyd y dydd i luoedd y brenin [[Aethelfrith]] o [[Deira|Ddeira]] ([[Northumbria]] heddiw) a chollodd 1200 o'r mynachod eu bywydau. Does dim olion o'r fynachlog i'w gweld yno heddiw. ==Y pentref== Mae [[pont]] pump bwa, [[Pont Bangor-is-y-coed]] sy'n dyddio o tua [[1660]] yn rhychwantu [[Afon Dyfrdwy]] yn y pentref; credir iddo gael ei chodi gan y pensaer enwog [[Inigo Jones]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bangor-is-y-coed (pob oed) (1,110)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bangor-is-y-coed) (108)'''|red|9.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bangor-is-y-coed) (605)'''|green|54.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Bangor-is-y-coed) (200)'''|blue|39.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Bangor-is-y-coed| ]] [[Categori:Clasau]] [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Oes y Seintiau yng Nghymru]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Tai crefydd Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] sdoypu3vfy4qjql0mehddo2rl68hvxe 0 8852 14890637 14877532 2026-05-08T07:53:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890637 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Coedpoeth'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/coedpoeth-wrexham-sj284511#.YZONgS-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> neu '''Coed-poeth'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Mae'r pentref yng nghanol olion diwydiant cloddio mwynau megis [[plwm]], [[haearn]] a [[glo]] llefydd fel [[Brymbo]], [[Bersham]] a'r [[Y Mwynglawdd|Mwynglawdd (Minera)]]. [[Delwedd:Rehoboth, Coedpoeth - geograph.org.uk - 151684.jpg|250px|bawd|dim|Capel Rehoboth, Coedpoeth, sydd bellach wedi'i ddymchwel]] ==Pedair Cymuned== Mae pedair rhan i'r Pentref:- * Y Nant yw'r hynaf o'r ardaloedd, sydd i'r gogledd o Afon Clywedog. Roedd llawer iawn o byllau-glo bach yn y rhan yma o'r pentref a chodwyd llawer o dai ar gyfer mwyngloddwyr [[calch]], [[plwm]] a [[glo]]. * Mae'r Adwy yn ardal sy'n agos iawn i Glawdd Offa ac mae'r gair 'adwy' o bosib yn cyfeirio at fwlch yn y clawdd hwnnw. Mae'r Adwy yn ardal serth iawn, wrth i chi ddringo i fyny at y pentref sydd tua 795 troeddfedd uwch y môr. Yn yr Adwy roedd Capel anghydffurfiol cyntaf yr ardal sef Capel Adwy'r Clawdd (Methodistiaidd Calfinaidd). * Saif y Talwrn yn ardal ogleddol Coedpoeth, sydd i'r de o [[Afon Gwenfro]] sy'n llifo i lawr drwy [[Glanrafon]] at [[Wrecsam]] ac i [[Afon Ddyfrdwy|Ddyfrdwy]]. Roedd yn y Talwrn nifer o byllau glo yn cynnwys 'Pwll Y Talwrn' a ddaeth i ben tua 1914.{{angen ffynhonnell}} * Y Smelt yw'r enw ar yr ardal lle roedd coed efallai yn cael eu llosgi i drin y plwm a'r haearn. Mwyngloddiwyd plwm o weithfeydd plwm Y Mwynglawdd, gerllaw. ==Yr enw== Defnyddiwyd yr enw (Coid Poch) yn gyntaf yn 1391 a'r sillafiad cyfoes yn 1412.<ref>Dictionary of Place-names of Wales, tuda 92-93; Gwasg Gomer; 2007.</ref> Mae'n bosib fod yr enw "poeth" yn cyfeirio at yr arferiad o losgi pren i greu [[siarcol]] a arferid ei ddefnyddio yn y gweithfeydd [[haearn]] a [[plwm|phlwm]] gerllaw, ers dyddiau'r [[Rhufeiniaid]] neu o bosib yn cyfeirio at y clirio tir a ddigwyddodd yn yr [[Oesoedd Canol]] er mwyn cyrraedd y mwynau. Ceir yma nifer o strydoedd gydag enwau diddorol iddynt, gan gynnwys: Stryd Pen-y-Gelli, Heol y Fynwent, Ffordd Talwrn, Allt Tabor, Llys Rehoboth, Ffordd Smelt, Ffordd y Cynulliad, Lôn y Gegin, Pen y Palmant a Hen Ffordd y Mwynglawdd. Ceir hefyd Heol Caradog, Heol Offa sydd yn agos iawn at [[Clawdd Offa|Glawdd Offa]]. ==Enwogion== [[Delwedd:CoedpoethLB01.jpg|120px|bawd|Blwch post aur yn nodi bod Tom James wedi ennill medal aur yn Llundain 2012]] *Tom Carrington - [[Organydd]], [[cyfansoddwr]] ac [[argraffwr]]. Fe oedd Trefnydd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1933|Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam 1933]]. Roedd e'n organydd yng Nghapel Rehoboth, Coedpoeth, am tua 50 mlynedd. *Dewi Humphreys - Prifathro cyntaf [[Ysgol Bryn Tabor]] (Ysgol Gynradd Gymraeg; sef. 1967), Athro Ysgol Sul Capel Rehoboth, Coedpoeth. Aelod o Cantorion Coedpoeth (1962-1995) a Chôr Ieuenctid Coedpoeth (1947-1959). Hefyd sefydlodd Cangen [[Plaid Cymru]] yng Nghoedpoeth tua dechrau'r 1990au. *[[Tom James]] - Rhwyfwr rhwngwladol sy wedi ennill medal aur yng Ngemau Olympaidd Llundain 2012. *Bu'r gantores [[Annie Lennox]] yn byw yn y pentref ym 1988 (am gyfnod byr). *Hefyd bu [[Ricky Tomlinson]], yr actor, yn byw yma. *[[John Evans (glöwr)]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Coedpoeth (pob oed) (4,702)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Coedpoeth) (825)'''|red|18.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Coedpoeth) (3612)'''|green|76.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Coedpoeth) (692)'''|blue|34.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * [http://coedpoeth.com/ Gwefan y pentref] {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Coedpoeth| ]] [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 5mlh48pq71r3wdd5h2tw4yos6u3uh9q 0 8853 14890648 14877976 2026-05-08T08:07:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890648 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Gresffordd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Gresford'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/gresford-wrexham-sj349546#.YZON1i-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> Yn y Cyfrifiad 2011, roedd gan y gymuned boblogaeth o {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|Q3406264|P1082|P585}}. ==Trychineb Glofa Gresffordd== {{Prif|Glofa Gresffordd}} Ar 22 Medi 1934, collodd 266 o bobl eu bywydau mewn trychineb yn y [[Glofa Gresffordd|lofa leol]]. Roedd y danchwa hon yn un o drychinebau pyllau glo mwyaf erchyll yn hanes gwledydd Prydain, os nad [[Ewrop]]. Digwyddodd y drychineb yn ystod y sifft nos, pan oedd tua 500 o lowyr yn gweithio dan y ddaear, llawer ohonynt yn gweithio sifftiau dwbl. Hyd heddiw, does neb yn gwybod beth achosodd y ffrwydrad nwy a laddodd cymaint ohonynt. Bu'n rhaid cau'r lofa lle digwyddodd y drychineb am gryn amser rhag ofn y digwyddai ffrwydriadau eraill ac o ganlyniad bu raid gadael 254 o gyrff yn y pwll. ==Eglwys yr Holl Saint== Mae clychau [[Eglwys yr Holl Saint, Gresffordd]] yn un o [[Saith Rhyfeddod Cymru]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Gresffordd (pob oed) (5,010)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Gresffordd) (506)'''|red|10.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Gresffordd) (2719)'''|green|54.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Gresffordd) (771)'''|blue|36.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Y Pandy, Wrecsam]] * [[Glofa Gresffordd]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Gresffordd| ]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 76nvq87rv42ftj27uueo6kbxl72rqn4 0 8854 14890653 14878080 2026-05-08T08:08:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Wrecsam i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890653 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Holt'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/holt-wrexham-sj410539#.YZOOSy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> ("Yr Holt" yn 1566).<ref>Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, ''Dictionary of the Place-Names of Wales'' (Gwasg Gomer, 2007), t.196</ref> Saif ar [[Afon Dyfrdwy]]. Mae Caerdydd 180 milltir i ffwrdd o Holt ac mae Llundain tua 190. Ceir croes farchnad ganoloesol yng nghanol y pentref a chofrestrwyd [[Eglwys Sant Chad, Holt|Eglwys Sant Chad]] yn Gradd I gan Cadw ers 17 Gorffennaf 1996.<ref>[http://www.britishlistedbuildings.co.uk/300001596-parish-church-of-st-chad-holt#.WbuCT7pFycw britishlistedbuildings.co.uk;] adalwyd 15 Medi 2017.</ref> ==Hynafiaethau== ===Bovium=== {{prif|Bovium}} Yn y cyfnod [[Rhufeiniaid|Rhufeinig]], roedd Holt yn safle o bwys. Lleolwyd gweithfa [[lleng Rufeinig|lleng]] [[caer Rufeinig]] [[Deva]] ([[Caer]]) yn Holt ([[Bovium]]), lle cynhyrchid crochenwaith a theiliau at ddefnydd miwrol a sifil. Gorwedd y safel ar lan orllewinol afon Dyfrdwy ger y pentref. O bryd i'w gilydd mae darnau o grochenwaith yn cael eu darganfod o hyd wrth droi'r caeau. ===Castell Holt=== {{Prif|Castell Holt}} [[Delwedd:Holtcastle.jpg|200px|bawd|chwith|Adfeilion Castell Holt]] Codwyd [[castell]] ar gynllun pentagonaidd gyda thŵr ar bob cornel gan yr arglwydd lleol John de Warenne, arglwydd [[Brwmffild a Iâl]], a dderbyniodd ei dir gan [[Edward I o Loegr]] ar ôl [[1282]]. Roedd [[Castell Holt]] yn adfail erbyn y 17g; y cwbl a erys heddiw yw rhannau isel muriau'r [[gorthwr]] mewnol, porth a grisiau. Cafodd gweddill yr adfeilion ei symud ar gychod i lawr afon Dyfrdwy ar ôl gwarchae yn ystod [[Rhyfel Cartref Lloegr]] a'u defnyddio at adeiladau Neuadd Eaton. ===Eglwys Sant Chad=== Mae rhannau o [[Eglwys Sant Chad, Holt|Eglwys Sant Chad]] yn dyddio i'r [[15g]] a'r [[17g]] a chofrestwryd hi yn Gradd I gan Cadw ers 17 Gorffennaf 1996. Ceir motiffau ar y fedyddfaen sy'n cynrychioli [[Harri Tudur]] a theulu'r [[William Stanley (Brwydr Bosworth)|Stanleys]] a wnaed tua 1483. <gallery> Bedyddfaen Font at St Chad A Grade I Listed Building in Holt, Wrexham, Wales 03.jpg|Y fedyddfaen. Bedyddfaen Font at St Chad A Grade I Listed Building in Holt, Wrexham, Wales 09.jpg|Rhosyn [[Harri Tudur]] </gallery> ===Pont Rhedynfre === {{Prif|Pont Rhedynfre}} [[Delwedd:Holt Bridge - geograph.org.uk - 981049.jpg|bawd|chwith|Pont Farndon o Holt.]] Yr enw Cymraeg ar y bont yw 'Pont Rhedynfre' neu 'Bont Holt', sef y pentref ar ochr Cymru o'r afon (hefyd: Pont Farndon)<ref>[http://www.britishlistedbuildings.co.uk/300001742-holt-bridge-holt#.Wau1R7pFxfw britishlistedbuildings.co.uk;] adalwyd 3 Medi 2017.</ref> Yr enw a ddefnyddir yn Saesneg arni yw 'Farndon Bridge' ({{gbmapping|SJ412544}}) sy'n dod o enw'r pentref sydd yr ochr arall i'r bont, yn [[Sir Gaer]], ac felly'n cysylltu Cymru a Lloegr, dros [[Afon Dyfrdwy]]. Mae'r bont yn dyddio i tua 1339 ac fe'i codwyd gan fyneich o Abaty Sant Werburgh, Caer. Ceir chwedl leol i ddau o feibion Madog ap Gruffudd of Dinas Brân, Llangollen foddi yma ger y bont, a bod eu sgrechiadau yn dal i'w clywed ar adegau.<ref>{{citeweb |last=Holland |first=Richard |title=BBC - North East Wales - Wrexham's Bridge of Screams |url=http://news.bbc.co.uk/local/northeastwales/hi/people_and_places/history/newsid_8176000/8176472.stm |publisher=[[BBC]] |date=30 Gorffennaf 2009|accessdate=24 Awst 2014 }}</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Holt (pob oed) (1,521)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Holt) (124)'''|red|8.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Holt) (708)'''|green|46.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Holt) (226)'''|blue|34.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} [[Delwedd:Holt - yr Eglwys Bresbyteraidd - Presbyterian Church, Holt, Wales 04.jpg|bawd|Eglwys Bresbyteraidd Holt]] ==Enwogion== *[[Leigh Richmond Roose]] (1877-1916), chwaraewr pêl-droed *[[William Stanley (Brwydr Bosworth)]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [https://web.archive.org/web/20070814061819/http://www.holtvillage.btinternet.co.uk/ Pentre Holt] * {{eicon en}} [http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/sites/wrexham/pages/holt.shtml Holt, BBC Cymru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719104452/http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/sites/wrexham/pages/holt.shtml |date=2006-07-19 }} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Holt| ]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] q17pemp4jgvjwpxwquyjr3bc4uicjwi 0 9280 14890218 13088917 2026-05-07T17:42:08Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890218 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentrefan ym Mhowys gweler [[Llangoed, Powys]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne-ddwyrain [[Ynys Môn]] yw '''Llangoed''' ({{Sain|Llangoed.ogg|ynganiad}}). Mae ganddi ysgol, neuadd bentref a siop. Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o gwmwd [[Dindaethwy]], [[cantref]] [[Menai]]. Mae [[Afon Lleiniog]], sy'n llifo trwy'r pentref o dreflan Glanrafon i'r môr, yn llifo heibio i adfeilion [[Castell Aberlleiniog]], [[castell mwnt a beili]] sy'n dyddio o'r [[11g]]. Mae'r pentref yn cynnal twrnament [[Rygbi]] 7 bob ochr bob blwyddyn. Dechreuir ei gôd post gyda LL58 8. Ceir [[clystyrau cytiau Penmon|clystyrau cytiau hynafol]] gerllaw. [[Delwedd:Eglwys Sant St Cawrdaf Church (misspelt as St Cawdraf), Llangoed, Ynys Môn, Cymru, North Wales 11.JPG|bawd|290px|dim|Eglwys Sant Cawrdaf, Llangoed]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llangoed (pob oed) (1,229)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llangoed) (585)'''|red|48.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llangoed) (700)'''|green|57}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llangoed) (263)'''|blue|45.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llangoed| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] kbqdhg4of16s396b17fs9m6l4655se5 0 10052 14890831 13087897 2026-05-08T10:34:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890831 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion i enw'r AS}} }} Tref fechan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ar arfordir [[Ceredigion]], [[Cymru]], yw '''Ceinewydd''' (hefyd weithiau '''Cei Newydd''', "''Y Cei''" ar lafar; {{iaith-en|New Quay}}). Roedd ganddi 1,082 o drigolion yng [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011|Nghyfrifiad 2011]], a 41% ohonynt yn siarad Cymraeg (i lawr o 47% yn 2001). Mae'r [[A486]] yn ei chysylltu â [[Llandysul]] a [[Caerfyrddin|Chaerfyrddin]]. Saif hanner ffordd rhwng [[Aberystwyth]] ac [[Aberteifi]]. ==Hanes== [[Delwedd:Traeth y Cei 1988.jpg|bawd|chwith|250px|Traeth y Cei]] Bychan iawn oedd y pentref yma cyn i John a Lewis Evans brynnu "Ystâd Neuadd" yn 1791. Dim ond tri thŷ a chwe bwthyn oedd ar yr ystâd a oedd yn 1,200 cyfer. Hen fferm oedd ar y safle ble mae Gwesty Pen Wig heddiw. Felly, mae'n bentref eithaf diweddar – nid oes golwg ohoni ar fapiau tan canol y 18g – ond yn fuan dechreuodd dyfu fel pentref pysgota ac yna fel atyniad twristaidd boblogaidd. Does dim dwywaith fod [[smyglo]] hefyd wedi chwarae rhan bwysig o'r economi leol ar yr adeg hon. Tua chanol y 19eg ganrif, daeth Ceinewydd yn borthladd pwysig yn darparu [[calch]] i'r ffermydd lleol. Adeiladwyd sawl llong yno hefyd. Ond gyda dyfodiad y [[rheilffordd]] i'r trefi cyfagos, daeth diwedd i bwysigrwydd y pentref. Bellach, twristiaeth yw diwydiant pennaf Ceinewydd. Mae rhai o'r ffermydd yn dyddio i'r [[16g]] neu cyn hynny; nodir "Crawgal" a "Chefn Gwyddil" yn arolwg 1587 a "Phen Coed" a "Phenrhiwpistyll" wedi eu codi ar ddechrau'r [[17g]]. Yn y pentref, yn wreiddiol, Penygeulan (neu Rhes Glanmor, heddiw) oedd y rhes cyntaf o dai, a'r rheiny'n fythynod clom, to gwellt, a Glyngoleu sydd ar y bryn i'r dwyrain o'r môr. Mae'r rhan fwyaf o dai heol Glyngoleu, bellach, wedi'u bwyta gan donnau'r môr. Codwyd Dolau, Wellington Place a'r tai ar waeld Heol yr Eglwys cyn codi'r cei yn 1835. ===Eglwysi=== [[Delwedd:Llanina yr eglwys ger Ceinewydd Ceredigion Church of Llanina 22.jpg|bawd|chwith|Eglwys [[Llanina]].]] Ceir yma ddwy eglwys hynafol: Llanllwchhaearn a [[Llanina]]. Cysegrwyd y cyntaf i sant [[Iwerddon|Gwyddelig]] a'r ail i [[Ina]], merch [[Ceredig]], llywodraethwr [[Ceredigion]] yn y [[6g]]. Mae'r ddwy eglwys yn cael eu nodi ar fapiau mor gynnar â 1644. ===Yr harbwr=== Bu yma gychod pysgota ers canrifoedd ac yn 1748 comisiynwyd Lewis Morris i lunio siart o arfordir bae Ceredigion. Yn y 1690au roedd harbwr bychan o'r enw Penpolion yn bod (ger Gorsaf y Bad Achub heddiw), sef morglawdd syml wedi ei wneud o bolion pren, drwy eu cnocio'n ddyfn i'r ddaear. Gan fod yr harbwr yn llawer nes i Lundain nag [[Aberdaugleddau]], bu adeg pan ystyriwyd ei throi'n harbwr enfawr, gan y medrai cychod o gryn faint ddod i mewn i'r harbwr ar chwarter llanw a gwnaed nifer o ymdrechion i'r perwyl. Fodd bynnag yn 1834 codwyd y pier presennol, wedi'i gynllunio gan Daniel Beynon: 456 troedfedd o hyd ar dair lefel. Costiodd £4,722 a ffurfiwyd Cwmni Harbwr Cei Newydd yn y Llew Du, yn [[Llambed]] yn 1835. Roedd gan y cwmni awdurdod dros y arfordir o [[ynys Lochtyn]] (ger [[Llangrannog]] i fyny i Graig Ddu yng [[Cei Bach|Nghei Bach]]. ===Smyglwyr=== Roedd Cei Newydd yn hafan i smyglwyr am ran helaeth o'r [[18g]], a cheir llawer o dystiolaeth fod yr Awdurdodau (y "Refeniw" fel y'i gelwid) yn cadw llygad barcud ar y pentref oherwydd y ''contraband''. Yn ystod Rhyfel Napoleon codwyd treth neu doll ar lawer o nwyddau gan gynnwys [[te]] a oedd a threth o bedwar swllt y pwys. Nwyddau eraill a oedd yn cael eu trethu'n uchel oedd gwin, halen, gwirodydd a thybaco. Roedd y dreth ar halen yn eithriadol o amhoblogaidd gan ei fod yn cael ei ddefnyddio i biclo neu gadw pysgod yn ffres. Fel y dangosodd yr hanesydd [[Geraint Jenkins]], yn 1704 cyrhaeddodd 3 chwch yn llawn halen (a phedair arall ar y ffordd) ac roedd yno 150 o ddynion gyda 200 o geffylau'n eu gwagio. O'r Iwerddon a Ffrainc y deuai'r contraband, fel rheol. Ceir rhwydwaith o ogofâu ger Heol yr Eglwys (ochor 'Penwaig') a dyllwyd yn benodol i guddio contraband. Efallai ma'r smyglwr enwocaf oedd [[Siôn Cwilt]] a cheir ysgol gynradd gerllaw sy'n dwyn ei enw. Gwisgai got cwilt clytwaith, o liw coch, a storiai newyddau mewn hen fwthyn ar dir sy'n cael ei adnabod heddiw fel [[Banc Siôn Cwilt]] ger [[Synod Inn]]; roedd hefyd yn gyfrifol am eu dosbarthu ledled yr ardal. Ymddengys ei enw fel 'John Qwilt' yng nghofrestr y plwyf yn Eglwys Llanina. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Ceinewydd (pob oed) (1,082)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Ceinewydd) (435)'''|red|41.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Ceinewydd) (601)'''|green|55.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Ceinewydd) (232)'''|blue|44.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Llyfryddiaeth== * Myra Evans, ''Atgofion Ceinewydd'' (Cymdeithas Lyfrau Ceredigion, Aberystwyth, 1961). Atgofion yr awdures am fywyd gwerin 'y Cei' ar droad yr 20g. * ''Cei Newydd: Hanes Trwy Luniau'' gan Roger Bryan; ''Llanina Books''; 2012. ==Golygfeydd== <gallery> Delwedd:Cei NewyddLB01.JPG Delwedd:Cei NewyddLB04.JPG Delwedd:Cei NewyddLB02.JPG </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://tourism.ceredigion.gov.uk/cymraeg/newquay.htm Safle dwristiaeth Ceinewydd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120902030515/http://www.tourism.ceredigion.gov.uk/cymraeg/newquay.htm |date=2012-09-02 }} * [http://www.new-quay-town-council.co.uk/ Cyngor Tref Ceinewydd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008091558/http://www.new-quay-town-council.co.uk/ |date=2007-10-08 }} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Ceinewydd| ]] [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Trefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] cy117lz6rj726mhvpwpaipt5ftobty7 0 10210 14890827 14877304 2026-05-08T10:33:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14890827 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw'r AS}} }} Pentref bach yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Eglwyswrw]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Brynberian'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/brynberian-pembrokeshire-sn103350#.YYzzJi-l0vI British Place Names]; adalwyd 11 Tachwedd 2021</ref> Saif yng ngogledd y sir yng nghesail bryniau'r [[Preseli]], tua un filltir o [[Pentre Ifan|Bentre Ifan]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Eglwyswrw]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 9v6jbw2fj0w2q0rk3ofn1vbg2k9r1ft 0 10345 14890414 13302507 2026-05-07T19:39:41Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890414 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Tref fechan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Conwy (tref)|Conwy]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Deganwy'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 3 Medi 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/deganwy-conwy-sh778800#.YZk_gS-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> neu '''Degannwy''' (llurguniad: ''Deganway''). Gorwedd i'r de o dref [[Llandudno]], ac i'r dwyrain o dref [[Conwy (tref)|Conwy]], sydd gyferbyn iddi ar ochr arall [[Afon Conwy]]. Mae yno orsaf ar y [[rheilffordd]] sy'n rhedeg rhwng Llandudno a [[Cyffordd Llandudno|Chyffordd Llandudno]], tua milltir i'r de. O ran llywodraeth leol, mae'n rhan o gymuned Conwy. [[Delwedd:Castell Degannwy Deganwy Castle Sir Ddinbych Wales 59.JPG|bawd|dim|250px|Rhan o dref Deganwy, gyda "Chored Maelgwn" (bellach ''Deganwy Quay'') a'i farina. Saif tref Conwy tros yr afon.]] ==Yr enw== Ceir mwy nag un cais i esbonio'r enw. Un posibilrwydd yw ei fod yn deillio o enw'r [[Deceangli]], un o lwythau Celtaidd Cymru. Mae [[Ifor Williams]] yn dadlau fod yr ''-wy'' terfynol yn cynrychioli ''gwy'' sy'n golygu 'ystum, tro,' ac sy'n elfen gyffredin mewn enwau lleoedd (e.e. [[afon Elwy]]). ''Degannwy'' yw'r ffurf safonol a chynharaf, ond gwelir ''Deganwy'' yn aml hefyd. Clywir y ffurf ''Deganwa'' ar lafar weithiau, ac efallai taw hynny sy'n gyfrifol am y ffurf Seisnigaidd gyffredin ''Deganway''.<ref>Ifor Williams, ''Enwau Lleoedd''.</ref> Yr hen enw ar "Deganwy Quay", yr hen harbwr ble saif gwesty newydd o'r un enw ydy Cored Maelgwn;<ref>[http://llennatur.com/files/u1/Diogelu_Enwau_Lleoedd.pdf Gwefan Llên Natur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314051535/http://llennatur.com/files/u1/diogelu_enwau_lleoedd.pdf |date=2016-03-14 }}; awdur: Ieuan Wyn; adalwyd 07/12/2012</ref> pysgodfa neb llai na’r brenin [[Maelgwn Gwynedd]] yn y 6g. [[Delwedd:Castell Degannwy 01.JPG|250px|bawd|dim|[[Castell Degannwy]] gyda rhan o'r dref ac afon Conwy]] ==Hanes== Mae'n fwyaf nodedig am [[Castell Degannwy|Gastell Degannwy]], a oedd yn y 6g yn gadarnle [[Maelgwn Gwynedd]], brenin [[Teyrnas Gwynedd|Gwynedd]]. Ymddengys mai Deganwy oedd safle prif lys Gwynedd yr adeg yma, ond yn ddiweddarach symudodd i [[Aberffraw]] ar [[Ynys Môn]]. Dyma un o brif ganolfannau [[Cantref]] [[Rhos]]. Adeiladwyd nifer o gaerau ar y bryn lle saif y castell dros y canrifoedd, gan gynnwys castell Normanaidd yn [[1082]], oedd yn perthyn i [[Robert o Ruddlan]]. Yn ddiweddarach adeiladwyd castell yno gan [[Llywelyn Fawr]]. Chwalwyd y castell yma, a defnyddiwyd llawer o'r meini i adeiladu [[Castell Conwy]]. ==Gweler hefyd== *[[Castell Degannwy]] *[[Creuddyn (Rhos)]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Trefi Conwy]] [[Categori:Conwy (cymuned)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] rcvuckr1d1h6bg0k2frligbs8b351qs 0 10871 14890259 13089000 2026-05-07T17:48:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890259 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }}''Am leoedd eraill o'r enw "Llannerch", gweler [[Llannerch]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Ynys Môn]] yw '''Llannerch-y-medd''' ({{Sain|Llannerchymedd.ogg|ynganiad}}) (hefyd '''Llanerchymedd'''). Fe'i lleolir ger Llyn Alaw yng nghanol yr ynys. Am ganrifoedd bu'n adnabyddus am ei [[Ffair Llannerch-y-medd|ffair]] a ddenai gwerthwyr a phrynwyr o bob rhan o'r ynys.<ref>Dafydd Wyn William, 'Ffair, Marchnad a Phorthmyn', yn ''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972).</ref> Ceir yma ysgol gynradd, siop gyffredin, siop flodau a siop sglodion yn Llannerch-y-medd yn ogystal â chlwb ieuenctid a pharc. [[File:Post office, Llannerch-y-medd NLW3363383.jpg|bawd|dim|Hen Swyddfa bost, Llannerch-y-medd]] ==Tarddiad yr enw== Mae dwy ran i'r enw: ''[[llannerch]]'' sy'n golygu "lle agored wedi ei glirio" a ''[[medd]]'', sef diod [[alcohol]]aidd wedi'i gwneud o [[mêl|fêl]]); mae'n bosib fod yn yr ardal, felly, ddigon o [[gwenyn|wenynwyr]] yn y gorffennol.<ref>[[Melville Richards]], 'Enwau Lleoedd', yn ''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972).</ref> [[Delwedd:Narrow street, Llannerch-y-medd NLW3363380.jpg|bawd|dim|Llannerch y medd tua 1875]] [[Delwedd:Ellis Wirion, Llannerch-y-medd NLW3362726.jpg|bawd|dim|Ellis Wirion un o gymeriadau Llannerch-y-medd]] ==Capeli== *Capel Ifan [[1838]] *Capel Mawr [[1818]] *Y Tabarnad 1818 ==Clorach== {{prif|Clorach}} Tua milltir a hanner i'r dwyrain o'r pentref ceir hen blasty Clorach (fferm heddiw), a fu'n gartref i [[Gwilym ap Tudur]] a chyrchfa i'r [[Beirdd yr Uchelwyr|beirdd]] yn yr [[Oesoedd Canol Diweddar]]. Yn ôl traddodiad [[llên gwerin Cymru|llên gwerin]] a ysbrydolodd gerdd gan Syr [[John Morris-Jones]], arferai'r seintiau cynnar '[[Seiriol|Seiriol Wyn]]' a '[[Cybi|Chybi Felyn]]' gyfarfod bob wythnos yng Nghlorach am ei fod yng nghanol yr ynys. [[Lewis Morris]] yw'r cyntaf i sôn am hynny, yn y [[18g]]. Gan fod Seiriol yn cerdded â'r haul ar ei gefn yno ac yn ôl arhosodd ei wyneb yn wyn, ond y gwrthwyneb yn achos Cybi gan droi ei wyneb yn felyn. ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Llanerchymedd]] ==Tafarndai o'r oes a fu== Roedd 15 o dafarndai yn Llannerch-y-medd ar un adeg a'r rheini oedd: * Blue Bell-Elizabeth Edmonds * Bell Inn (Hefyd y swyddfa tollau)-Edward Collier * Cross Keys-David Aubrey * Crown and Anchor-John Hughes * Druid-Richard Parry * George & Dragon-Walter Jones * King's Head-Evan Williams * Liver-Richard Price * Llwydiarth Arms-William Jones * Lord Nelson-William Aubrey * Red Lion-John Jones * Ship-Elizabeth Morris * Ty Coch-Owen Owens * Wheat Sheaf-Owen Jones * White Horse-David Burgess <ref>{{Cite book|title=Pigot's Trade Directory 1828-29}}</ref> ==Busnesau== Roedd un banc, The National Provincial ar agor ar ddydd Mercher. Y rheolwr oedd Samuel Greathead. Dyma rhestr o fusnesau oedd yn bodoli ym 1850: 6 crydd, 4 cigydd, 4 negeswyr, 10 groser, 10 tafarn, 5 saer, 2 gwneuthurwr hewinedd, 2 cyfrwywr, 2 seiri maen, 2 llawfeddygon, 4 teiliwr, 2 gwneuthurwyr oriawr a chlociau ac 18 busnes teuluol aralll <ref>{{Cite book|title=Slaters Directory1850}}</ref> ==Côr Meibion y Foel== {{Prif|Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion y Foel}} ==Cryddion== Yn [[1832]] oedd yna 250 o gryddion yn gweithio yn Llannerchymedd ond erbyn [[1893]] dim ond 10 o gryddion yn gweithio yno. Nid oedd y cryddion yn gweithio ar ddydd Sul nac ar ddydd Llun. ==Pobl o Lannerch-y-medd== *[[Gwilym ap Tudur]] (fl. 1380 - 1413), un o gefnogwyr [[Owain Glyndŵr]] *[[Richard Parry (Gwalchmai)]] (1803-1897), bardd, llenor a gweinidog *[[William Milton Aubrey (Anarawd)]] (1861-1889), bardd a hynafiaethydd ==Damwain Rheilffordd== [[Rheilffordd Canol Môn|Rheilffordd canolbarth Môn]] - [[trên]] cyntaf ar [[1 Gorffennaf]] [[1866]]. Digwyddodd y ddamwain ar y 29ain o Dachwedd, [[1877]]. Digwyddodd law trwm, dychrynllyd, a gorlifodd Llyn y Pandy dros yr argae. Rhuthrodd y trên yn ôl i stesion y Llan ac ail gychwynodd am [[Rosgoch]] gyda 3 person arni, y gyrrwr, taniwr a arolygydd y rheilffordd. Ond, roedd y glaw dal i fynd a syrthiodd y trên i mewn i'r afon a'i thrwyn i fyny. Ail adeiladwyd pont newydd o gerrig ac roedd y bont yn cael ei gydnabod fel 'Pont y ddamwain.' Ac mae'r pont dal i sefyll yno rwan. == India Roc 'nymbar 8 Llan'achmedd'== Yn y [[1800au]], cafodd yr 'India roc' ei chyflwyno i Lannerch-y-medd. Redd ganddo rif 8 arno oherwydd roedd pobl yn dylunio ffurf 'neidr' i greu rhif 8. Roedd yna fasiwn beth a 'pin' 8 pwynt, ond doedd neb yn gwybod pam. Ar ôl i'r dyn cyntaf i gyflwyno India roc farw, cymerodd ei fab Huw y busnes drosodd. Roedd yr India roc yma'n cael ei werthu ym marchnadoedd Llangefni ac roedd yr India roc yn cael ei chadw a'i bacio mewn bocsys bananas. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y di-waith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llannerch-y-medd (pob oed) (1,360)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llannerch-y-medd) (952)'''|red|73.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llannerch-y-medd) (999)'''|green|73.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llannerch-y-medd) (207)'''|blue|36.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llannerch-y-medd| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] qjs3omcije2q0jms0zstep52bispslu 0 11216 14890801 14879297 2026-05-08T10:03:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890801 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Porthmadog]], [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Tremadog'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/tremadog-gwynedd-sh561401#.Ycrp1C-l1_g British Place Names]; adalwyd 28 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Tremadog.ogg|ynganiad}}) ('''Tremadoc''' gynt). Saif tua 1 filltir i'r gogledd o ganol tref [[Porthmadog]]. ==Hanes== Yn anarferol, mae cynllun pendant i'r pentref: fe'i sefydlwyd gan [[William Madocks]], wedi iddo brynu'r tir ym [[1798]]. Cwblhawyd canol y [[pentref]] ym [[1811]], ac ychydig iawn mae o wedi newid ers hynny. Mae sawl adeilad o ddiddordeb pensaernïol yn y pentref, gan gynnwys Capel Peniel, a adeiladwyd ar batrwm teml Roegaidd. Bwriad Maddocks oedd i Dremadog fod yn dref lawer iawn yn fwy, ac yn ganolbwynt masnachol. Bwriadodd hefyd i'r dref fod yn fan aros i gerbydau oedd ar eu ffordd i [[Porth Dinllaen|Borth Dinllaen]] i groesi i [[Iwerddon]]. Ond nid felly y bu, gan i [[Caergybi|Gaergybi]] gymryd lle Porth Dinllaen yn brif borthladd. Wedi adeiladu'r [[Y Cob, Porthmadog|Cob]] a llenwi'r [[Traeth Mawr]], fe dyfodd Porthmadog yn hytrach na Thremadog, a phentref cymharol fach yw Tremadog hyd heddiw. [[Delwedd:The Square, Tremadog - geograph.org.uk - 18816.jpg|250px|bawd|dim|Sgwâr Tremadog]] ==Ysgol== Mae un ysgol yn Nhremadog, sef [[Ysgol y Gorlan]], ysgol gynradd yw hon a bydd y plant yn mynd ymlaen i [[Ysgol Eifionydd, Porthmadog]] wedi cwblhau blwyddyn 6 yn y system addysgol. Bu [[Addysg Waldorf|Ysgol Steiner]] ym Mhlas Tan-yr-Allt o 1985 hyd tua 2000, sef [[Ysgol Steiner Eryri]]. ==Eisteddfod== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] anffurfiol yma ym [[1872]]. ==Enwogion== *[[Eric Jones]], mynyddwr *[[T. E. Lawrence]], ganwyd yn y pentref yn [[1888]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [https://tremadog.org.uk/index.php Cyfeillion Cadw Tremadog] {{trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Sefydliadau 1811]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 1gefg871ysmxabtx5nxdu7zu3dj1sm4 0 11513 14890498 14083086 2026-05-07T21:54:15Z MPF 31043 better pic 14890498 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = Hwyaden yr eithin | delwedd = Common Shellduck (Tadorna tadorna) (26499348215).jpg | maint_delwedd = 225px | neges_delwedd = Ceiliog | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Anseriformes]] | familia = [[Anatidae]] | genus = ''[[Tadorna]]'' | species = '''''T. tadorna''''' | enw_deuenwol = ''Tadorna tadorna'' | awdurdod_deuenwol = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) }} [[File:Common Shelduck.ogv|thumb|Hwyaden yr eithin]] Mae '''Hwyaden yr eithin''' ('''''Tadorna tadorna''''') yn aelod o deulu'r [[Anatidae]], yr hwyaid, gwyddau ac elyrch. Mae'n nythu yn rhannau gogleddol [[Ewrop]] ac [[Asia]]. Nid yw Hwyaden yr eithin yn [[aderyn mudol]] yng ngorllewin Ewrop, er bod adar o'r rhannau lle mae'r gaeafau'n oerach yn symud tua'r de i aeafu. Mae'n aros o gwmpas yr ardal lle mae'n nythu heblaw ddiwedd yr haf ar ôl gorffen nythu. Yr adeg honno maent yn casglu at ei gilydd i fwrw eu plu, ac mae nifer fawr, 100,000 neu fwy yn casglu ar [[Môr Wadden|Fôr Wadden]] ger arfordir gogleddol [[Yr Almaen]]. Dim ond ychydig o'r oedolion sy'n aros ar ôl i edrych ar ôl y cywion, ac weithiau gellir gweld casgliad o tua 40 - 60 o gywion yng ngofal dau neu dri o oedolion. Mae'n nythu mewn tyllau - un ai hen dyllau [[Cwningen|cwningod]] neu dwll mewn coeden neu unrhyw le arall addas. Yn y gaeaf gellir eu gweld gweld ar lan y môr ac aberoedd lle bynnag mae digon o fwd lle gallant fwydo. Gellir adnabod yr aderyn yma'n hawdd, gyda'i gorff gwyn a browngoch, pen gwyrdd (fel rheol yn edrych yn ddu) a phig coch. Mae'r rhan agosaf i'r pen o big y ceiliog yn chwyddo yn y tymor nythu. Mae Hwyaden yr eithin yn aderyn cyffredin o gwmpas glannau môr [[Cymru]] ac mae nifer sylweddol ohonynt yn nythu. Mae Hwyaden [[cytras]] yn [[Seland Newydd]] o'r enw ''Putangitangi'' (''Tadorna variegata'') yn yr iaith [[Maori (iaith)|Maori]]. [[Delwedd:Shelducks (42458242862).jpg|chwith|200px|bawd|Iâr]] [[File:Tadorna tadorna MHNT.ZOO.2010.11.19.3.jpg|thumb|left| ''Tadorna tadorna'']] [[Categori:Hwyaid]] l4ux0ix52vtoy0ocwmnnobxrp7gag2f 0 12058 14890624 14502416 2026-05-08T07:35:05Z Figaro-ahp 3937 14890624 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = <small>Y [[Prifardd]] a'r Athro</small> | name = T. Gwynn Jones | image = T. Gwynn Jones (1871–1949) (gcf02648).jpg | caption = Llun gan arlunydd anhysbys o T. Gwynn Jones yn y [[Llyfrgell Genedlaethol]] | image_size = | birth_name = Thomas Jones | birth_date = 10 Hydref 1871 | birth_place = Y Gwyndy Uchaf, [[Betws-yn-Rhos]], [[Sir Ddinbych (hanesyddol)|Sir Ddinbych]], [[Cymru]] | death_date = {{death date and age|1949|3|7|1871|10|10|df=yes}} | death_place = Willow Lawn, Caradoc Road, [[Aberystwyth]], [[Sir Aberteifi]], Cymru | other_names = Gwynvre ap Iwan, Ruhrik Du, "G.", nifer o ffugenwau eraill. | education = | alma mater = | occupation = Bardd, ysgolhaig, beirniad, nofelydd, newyddiadurwr, llyfrgellydd | employer = | known_for = | notable_works = Cerddi: ''[[Ymadawiad Arthur (cerdd)|Ymadawiad Arthur]]'', ''[[Madog (cerdd)|Madog]]'', ''Gwlad y Bryniau'', ''Ystrad Fflur'', ''Gwlad y Gân'', ''Anatiomaros'', ''Tir na Nog''; Nofelau a straeon byrion: ''[[Enaid Lewys Meredydd: Stori am y Flwyddyn 2002|Enaid Lewys Meredydd]]'', ''[[Gorchest Gwilym Bevan]]'', ''[[Brethyn Cartref]]''; Gweithiau eraill: ''Gwaith Tudur Aled'', ''Cofiant Thomas Gee'' | style = | title = Athro Emeritws Celteg | spouse = Margaret Jane Davies | parents = Isaac Jones a Jane Roberts | children = Eluned, [[Arthur ap Gwynn]], Llywelyn | awards = [[Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol]] (1902 ac 1909), [[D.Litt]] [[Prifysgol Cymru|(Cymru)]] (1937), [[D.Litt]] [[National University of Ireland|(Eire)]] (1937), [[C.B.E.]] (1937) }} [[Bardd]], [[nofel|nofelydd]], [[drama|dramodydd]], beirniad llenyddol, ysgolhaig, cyfieithydd a newyddiadurwr o [[Cymru|Gymru]] oedd '''T. Gwynn Jones''', enw llawn '''Thomas Gwyn Jones''' ([[10 Hydref]] [[1871]] – [[7 Mawrth]] [[1949]]). Roedd T. Gwynn yn llenor amryddawn ac yn ffigwr allweddol yn [[llenyddiaeth Gymraeg|llenyddiaeth]], ysgolheictod ac astudiaethau [[llên gwerin]] Cymru yn hanner cyntaf yr [[20g]]. Mae wedi'i ddisgrifio fel un o ffigyrrau deallusol pennaf ei oes yn y Gymraeg a sonir amdano'n aml fel un o feirdd mwyaf yr iaith Gymraeg.<ref name=HuwWilliams>Williams, Huw Llewelyn (1950), 'T. Gwynn Jones', ''Y Traethodydd'' Cyf. CV t.110. ''"Dyma fy newis o feirdd mawr Cymru o ddyddiau'r Gogynfeirdd: Hywel ab Owain Gwynedd; Dafydd ap Gwilym; Tudur Aled; Pantycelyn; Goronwy Owen a Gwynn Jones."''</ref><ref name=AlunWilliams>Williams, Alun Llewelyn (1971) 'T. Gwynn Jones: Gorchest y Bardd', ''Transactions of the Honourable Society of Cymmrodorion'', t.119</ref><ref>Gruffydd, W. J. (1954) 'T. Gwynn Jones', ''Transactions of the Honourable Society of Cymmrodorion'', t.43</ref> Roedd yn ffigwr allweddol yn y 'dadeni' ym Marddoniaeth Gymraeg ar ddechrau'r [[20g]].<ref name=dadeni>{{Cite web|title=T. Gwynn Jones and the Rennaisance of Welsh Poetry|url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-welsh-literature/t-gwynn-jones-and-the-renaissance-of-welsh-poetry/D699CB4D228907FA4B63E96739388410|access-date=2024-09-18|language=en|first=Robert|last=Rhys}}</ref> Roedd yn gyfieithydd medrus o'r [[Almaeneg]], [[Groeg]], [[Gwyddeleg]] a [[Saesneg]]. ==Bywgraffiad== ===Bywyd Cynnar=== [[File:Gwyndy, Betws-yn-Rhos NLW3362965.jpg|thumb|left|'Gwyndy', [[Betws-yn-Rhos]]; man geni T. Gwynn Jones.]] Cafod ei eni yn Gwyndy Uchaf, [[Betws yn Rhos]] yn yr hen [[Sir Ddinbych]] (sir [[Conwy (sir)|Conwy]] heddiw). 'Thomas' oedd ei unig enw bedydd; mabwysiadodd yr enw Gwynn (ar ôl y Gwyndy) yn ystod ei flynyddoedd cynnar fel newyddiadurwr.<ref name=Bywgraffiadur>{{cite web|url=https://bywgraffiadur.cymru/article/c2-JONE-GWY-1871#?c=0&m=0&s=0&cv=0&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F5185080%2Fmanifest.json&xywh=-5%2C161%2C1604%2C1320|title=Thomas Gwynn Jones (Y Bywgraffiadur)|accessdate=2024-09-18}}</ref> Roedd yn fab i Issac a Jane Jones; ffermwr a bardd amatur oedd Isaac Jones; symudodd y teulu nifer o weithiau wrth i denantiaethau Isaac gael eu terfynu gan landlordiaid am resymau gwleidyddol, ffaith a ddylanwadodd ar wleidyddiaeth Gwynn ei hun yn ddiweddarach yn ei oes. Ni chafodd fwy o ysgol ffurfiol nag oedd yn arferol i fachgen o'i ddosbarth; aeth i ysgolion yn [[Llanelian]] (Hen Golwyn) - lle cafodd ei gosbi gyda'r ''[[Welsh Not]]'' - ac wedyn yn [[Abergele]] a [[Dinbych]]. Roedd yn ddisgybl galluog fodd bynnag, a chafodd hefyd rywfaint o diwtora mewn [[Groeg]], [[Lladin]] a [[Mathemateg]] gan gymydog mewn paratoad ar gyfer cais am ysgoloriaeth i [[Prifysgol Rhydychen|Rydychen]]. Pan oedd yn barod i fynd yno fodd bynnag profodd gyfnod o iechyd gwael a barodd dros flwyddyn, gan ei rwystro rhag gallu derbyn ei ysgoloriaeth.<ref name=Bywgraffiadur/> ===Dinbych: 1890au=== A'i iechyd yn rhy wael i ystyried ffermio, dilynodd gyrfa fel newyddiadurwr wedi gadael cartref, gan ddod yn is-olygydd ar ''[[Baner ac Amserau Cymru]]'' yn [[1890]] dan olygyddiaeth [[Thomas Gee]] yn Ninbych. Yn 1893 symudodd i Lerpwl a dod yn is-olygydd i [[Isaac Foulkes]] ar ''[[Y Cymro]]'', ond dychwelodd i Ddinbych a'r ''Faner'' yn 1895 gan weithio hefyd ar bapur Saesneg y ''North Wales Times''.<ref name=Bywgraffiadur/> Yn ddiweddarach ysgrifennodd gofiant i Gee sy'n ddrych i'w oes yn ogystal â'i waith. Ymddangosodd ambell [[stori fer]] a cherdd ganddo, dan ffugenwau'n aml, yn y papurau newyddion yn ystod yr 1890au, a chafodd enw fel newyddiadurwr beiddgar nad oedd ofn ganddo feirniadu'r gyfundrefn, yn enwedig yr [[Ymerodraeth Brydeinig]] a chyfundrefn barddonol yr [[Eisteddfod]] yn oes [[Y Bardd Newydd]], a oedd, ym marn Gwynn, yn henffaswin ac yn isel ei safon. Roedd yn ohebwr cyson ag [[Emrys ap Iwan]], a fu'n dylanwad gwleidyddol a llenyddol sylweddol arno. Bu Gwynn yn weithredol hefyd ym mudiad [[Cymru Fydd]].<ref>[[#CITEREFLlwyd2019|Llwyd]], t. 80.</ref> Erbyn 1898 roedd yn is-olygydd ar ''[[Yr Herald]]'' a'r ''[[Caernarvon and Denbigh Herald]]'' dan olygyddiaeth ei gyfaill [[Daniel Rees (newyddiadurwr)|Daniel Rees]]. Dechreuodd ei [[nofel]] gyntaf ''[[Gwedi Brad a Gofid]]'' ymddangos ar dudalennau'r ''Herald'' yn 1897 ac fel cyfrol yn 1898; fodd bynnag ei waith llenyddol pwysicaf o'r cyfnod hwn oedd y cyntaf o'i gerddi hir, ''Gwlad y Gân'' (1896-7), ymddangosodd y rhan fwyaf ohono yn ''[[Cymru (cylchgrawn)|Cymru]]'' [[O. M. Edwards]]. Cerdd oedd hon yn dychanu Cymru'r oes a'r gyfundrefn farddol yn enwedig; ddisgrifiwyd y profiad o'i ddarllen am y tro cyntaf yn "daranfollt" gan [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]].<ref name=Bywgraffiadur/> O 1898-99 ymddangosodd nofel arall o'i eiddo, ''[[Camwri Cwm Eryr]]'' yn ddi-enw ym ''[[Papur Pawb|Mhapur Pawb]]'', cylchgrawn oedd hefyd dan olygyddiaeth Rees; ymddangosodd ei drydedd nofel ''[[Gorchest Gwilym Bevan]]'' yn ''Y Cymro'' yn 1899 (dan ei enw ei hun) ac fel cyfrol yr flwyddyn wedyn. Priododd Margaret Jane Davies yn 1899. ===Caernarfon: 1900au=== [[File:T. Gwynn Jones o Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.jpg|thumb|right|T. Gwynn Jones yn ei 30au, fel yr ymddangosodd yn ''Ymadawiad Arthur a Cherddi Eraill'' (1910)]] Ar ddechrau'r [[20g]] roedd dwy nofel o eiddo Gwynn wedi ymddangos ar ffurf cyfrol ond nid oedd eto wedi cyhoeddi cyfrol o farddoniaeth; er gwaethaf pwysigrwydd ''Gwlad y Gân'' felly fel nofelydd roedd Gwynn yn fwyaf adnabyddus o hyd.<ref>[[#CITEREFLlwyd2019|Llwyd]], t. 144.</ref> Roedd ei fryd fodd bynnag ar ymenwogi fel bardd, a phenderfynodd gystadlu am [[Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol|y Gadair]] yn [[Eisteddfod Genedlaethol]] [[Bangor]] yn [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1902|1902]], ar y testun ''Ymadawiad [[Y Brenin|Arthur]]'', gan gwblhau ei awdl ar y funud olaf.<ref>[[#CITEREFLlwyd2019|Llwyd]], t. 141-2.</ref> [[John Morris-Jones]] oedd y prif feirniad, ac yn anarferol, ef hefyd oedd wedi gosod y testun. Nid oedd Gwynn wedi disgwyl i'w [[Ymadawiad Arthur (cerdd)|awdl yntau]] ennill y gystadleuaeth ac nid oedd yn bresennol ar gyfer y seremoni; yn yr hwn y cadeiriwyd ysgrifennydd yr Orsedd, [[Beriah Gwynfe Evans]] yn ei le.<ref name=Cadeirio>{{cite web|url=https://hdl.handle.net/10107/3454136|title=CADEIRIO Y BARDD - Y Cymro|date=1902-09-18|accessdate=2023-10-17|publisher=Isaac Foulkes}}</ref> Roedd wrthi ar yr un pryd yn paratoi ei gyfrol gyntaf of arddoniaeth, ''Gwlad y Gân a Chaniadau Eraill'' (1902), yr oedd llawer o'i chynnwys wedi ymddangos dros y blynyddoedd blaenorol. Parhaodd ei yrfa newyddiadurol, a daliodd i ysgrifennu nofelau a cherddi hefyd drwy flynyddoedd cynnar y ganrif, gan lunio tair nofel eto rhwng 1901 a 1904 yn ogystal â aralleiriad talfyriedig yn y Gymraeg o nofel [[Leo Tolstoy]] ''Война и мир'' (''War and Peace''). Roedd yn gorweithio, a dirywiodd ei iechyd yn gyflym gan arwain at ddiagnosis o'r [[Y diciâu|diciâu]] yn 1905. Ar orchymyn ei ddoctor treuliodd sawl mis yn [[yr Aifft]] i geisio lleddfu'r clefyd, gan ymweld ag [[Alexandria]] a [[Cairo|Chairo]]; ond daliai i gyfrannu at y wasg yn Gymraeg ac yn Saesneg. Yn ddiweddarch cyhoeddwyd casgliad o'i ysgrifau am ei daith sef ''[[Y Môr Canoldir a'r Aifft]]'' (1912), enghraifft cynnar yn y Gymraeg o [[Llenyddiaeth taith|lenyddiaeth taith]]. Wedi iddo dychwelyd daeth yn olygydd ar ''[[Papur Pawb|Bapur Pawb]]'', lle daliai i gyhoeddi nofelau; yn 1905, cyhoeddwyd ei seithfed nofel wreiddiol, ''[[Enaid Lewys Meredydd: Stori am y Flwyddyn 2002]]''; sef, mae'n debyg, yr enghraifft cynharaf o nofel [[Gwyddonias|wyddonias]] yn y Gymraeg.<ref>{{Cite web|title=Publisher unearths early Welsh science fiction novel|url=https://nation.cymru/culture/publisher-unearths-early-welsh-science-fiction-novel/|website=Nation.Cymru|date=2024-04-14|access-date=2024-04-14|language=en-GB|first=Stephen|last=Price}}</ref> Mewn cyfnod eithriadol o brysur o 1905 i 1908 cyhoeddodd nifer o nofelau a chyfieithiadau a dros dau gant o [[stori fer|straeon byrion]] ym Mhapur Pawb a chyhoeddiadau eraill.<ref>[[#CITEREFLlwyd2019|Llwyd]], t. 250.</ref> Casglwyd rhai o'r straeon yn ddiweddarach yn y gyfrol ''[[Brethyn Cartref]]'' (1913), ac ymhlith y nofelau roedd y dychan ''[[John Homer]]'' a ''[[Lona]]'' (1908), ei nofel wreiddiol olaf a'i hoff nofel o'i eiddo'i hun; ymddangosodd y ddwy nofel yma fel cyfrolau yn yr 1920au. Yn 1909 cyhoeddodd ei ail gyfrol o farddoniaeth, ''Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill''. Gwnaeth nifer o newidiadau i'r fersiwn o gerdd fuddugol 1902 sy'n ymddangos yn y gyfrol hon. Yn yr un flwyddyn, enillodd [[Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol|y Gadair]] am yr eildro yn [[Eisteddfod Genedlaethol]] [[Llundain]] yn [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llundain 1909|1909]] gyda'r awdl ''[[Gwlad y Bryniau]]''. ===Aberystwyth: 1909-1949=== Yn chwilio am waith fyddai'n fwy addas i'w iechyd bregus,<ref>[[#CITEREFLlwyd2019|Llwyd]], t. 270.</ref> y flwyddyn honno cefnodd ar flynyddoedd o newyddiadura ac aeth i weithio i [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Lyfrgell Genedlaethol Cymru]] yn [[Aberystwyth]]. Gyda'i waith fel newyddiadurwr daeth ei yrfa fel nofelydd i ben hefyd: er iddo fyw am bron i ddeugain mlynedd eto ni chyhoeddodd nofel arall ar ôl ''[[John Homer]]''. Nid oedd y gwaith yn y llyfrgell at ei ddant, fodd bynnag.<ref>[[#CITEREFLlwyd2019|Llwyd]], t. 274-5.</ref> Daeth ddihangfa pan agorodd cyfle iddo ddod yn ddarlithydd yn adran Gymraeg [[Prifysgol Aberystwyth|Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth]]. Yn [[1919]] daeth yn athro [[llenyddiaeth Gymraeg]] yn y coleg hwnnw hyd at ei ymddeoliad yn 1937. Yn dilyn cyfnod yn ysgrifennu dramâu yn yr 1910au, ei waith ysgolheigaidd mynnodd y sylw mwyaf am weddill ei oes, gan gynnwys ei gofiant i [[Thomas Gee]] a golygiad o waith [[Tudur Aled]] ymhlith nifer fawr o waith ysgolheigaidd arall mewn meysydd amrywiol. Daliodd ati i gyfieithu ac i farddoni fodd bynnag, gyda nifer o'i gerddi hwyr yn ymddangos mewn cyfrol yn 1944 dan y teitl ''Y Dwymyn''. Yn 1924 cyfeitihodd ddrama fawr [[Goethe]] ''[[Faust]]'' i'r Gymraeg. Er nad yw'n ymddangos iddo gystadlu eto yn yr [[Eisteddfod Genedlaethol]] ar ôl ennill y gadair am yr eildro yn 1909, gwasanaethodd fel beirniad eisteddfodol ar nifer o adegau drwy weddill ei fywyd, ac ef oedd y prif feirniad yn ystod [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Penbedw 1917|Eisteddfod Genedlaethol 1917]] pan gwobrwywyd y bardd ifanc [[Hedd Wyn]]. Anrhydeddwyd ef â D.Lit. [[Prifysgol Cymru]] a Phrifysgol Iwerddon, ill dau yn 1938. Cafwyd ymdrech gan nifer o ysgolheigion Ewropeaidd i'w enwebu am [[Gwobr Nobel|Wobr Nobel]] am Lenyddiaeth, fodd bynnag gwrthododd Gwynn dderbyn yr enwebiad.<ref>Morgan, Derec Llwyd (1991) 'Rhagymadrodd' yn Jones, T. Gwynn, ''Caniadau'', Hughes a'i Fab.</ref> Bu farw yn ei gartref yn Aberystwyth, 7 Mawrth 1949, yn 77 oed; cafodd ei gladdu ym mynwent Heol Llanbadarn. Gadawodd ei wraig Margret a dau o blant, gan gynnwys [[Arthur ap Gwynn]].<ref name=Bywgraffiadur/> ==Daliadau Gwleidyddol ac Athronyddol== Roedd Gwynn yn [[Cenedlaetholdeb Cymreig|genedlaetholwr Cymreig]]; bu'n weithredol ym mudiad [[Cymru Fydd]] yn ystod yr 1890au,<ref>[[#CITEREFLlwyd2019|Llwyd]], t. 80.</ref> ac mae themâu cenedlaetholgar i'w cael yn rhai o'i nofelau, yn enwedig ''[[Enaid Lewys Meredydd]]''. Roedd Gwynn yn [[Heddychaeth yng Nghymru|wrthwynebydd cadarn]] yn erbyn y [[Rhyfel Byd Cyntaf]], a cherddodd allan o'r babell yn fwriadol yn ystod araith y Prif Weinidog [[David Lloyd George]] yn ystod seremoni cadeirio [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Penbedw 1917|Eisteddfod 1917]] .<ref>Llwyd, Alan (1914) ''Cofiant Hedd Wyn'', Y Lolfa.</ref> Cerddodd allan o Gapel Tabernacl, Aberystwyth hefyd, pan weddïodd y gweinidog am fuddugoliaeth i [[Deyrnas Unedig|Brydain]] yn y rhyfel. ==Dylanwad a Gwaddol== Er gwaethaf cynnyrch toreithiog T. Gwynn Jones mewn ystod eang o ''genres'' llenyddol, hwyrach mai am ei waith fel bardd y cofir ef fwyaf; ac fe'i ystyrir ymhlith beirdd pennaf yr iaith Gymraeg mewn unrhyw ganrif,<ref name=HuwWilliams/><ref name=AlunWilliams/> yn enwedig am ei gerddi naratifol hir ar [[cynghanedd|gynghanedd]], sy'n cynnwys ''[[Ymadawiad Arthur (cerdd)|Ymadawiad Arthur]]'', ''Tir Na Nog'', ''Anatiomaros'', ''[[Madog (cerdd)|Madog]]'' ac eraill. Roedd Gwynn yn feistr ar y gynghanedd a rhoddir teyrnged iddo'n aml am adnewyddu traddodiad y canu caeth; ystyriai [[R. Silyn Roberts]] (enillydd [[Coron yr Eisteddfod Genedlaethol|y Goron]] yn 1902 - yr un flwyddyn enillodd Gwynn y gadair gydag ''Ymadawiad Arthur'' - bod y gerdd honno wedi'i argyhoeddi bod y gynghanedd eto'n fyw.<ref name=FfionMT/> Er bod ei ddwy gerdd eisteddfodol fuddugol yn [[awdl|awdlau]] confensiynol (o ran mesur barddonol), roedd yn arbrofwr cysgon gyda'r gynghanedd, gan ddefnyddio mesurau cynghaneddol y tu hwnt i'r [[pedwar mesur ar hugain]] mewn cerddi fel ''Madog''. Defnyddiodd y gynghanedd hyd yn oed wrth gyfieithu barddoniaeth.<ref name=HuwWilliams/> Ystyrir Gwynn fel arfer yn [[Rhamantiaeth|ramantydd]], yn sicr yn ystod blynyddoedd cyntaf yr Ugeinfed ganrif.<ref name=Esboniadur>{{Cite web|title=T. Gwynn Jones (Yr Esboniadur)|url=https://wici.porth.ac.uk/index.php/Jones,_T._Gwynn|website=Porth: Yr Esboniadur|date=2024-04-14|access-date=2024-04-14|first=Llŷr|last=Lewis}}</ref> Roedd Gwynn yn un o'r cynharaf o nifer o feirdd amlwg yn barddoni ar ddechrau'r ugeinfed ganrif - yn eu plith [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]], [[R. Williams Parry]] a [[T. H. Parry Williams]] - gan ei wneud yn gyfnod a ddisgrifir weithiau fel 'dadeni' ym marddoniaeth Gymraeg, a Gwynn yn ffigwr allweddol iddo.<ref name=dadeni/> Fodd bynnag mae beirniaid eraill wedi dadlau bod elfennau o [[moderniaeth|foderniaeth]] i'w gweld ym marddoniaeth Gwynn, yn enweidg ei gerddi hwyr.<ref name=Esboniadur/> Bu'n ddylanwad uniongyrchol ar nifer o feirdd Cymraeg eraill gan gynnwys ei gyfoeswyr R. Williams Parry<ref name=HuwWilliams/> ac [[R. Silyn Roberts]]<ref name=FfionMT>Thomas, Ffion Mai (1942) 'R. Silyn Roberts', ''Y Traethodydd'' Cyf. XCVII (XI) t.89</ref> a beirdd diweddarach fel [[Gwenallt]].<ref name=HuwWilliams/> Ni chafodd nofelau Gwynn yr un sylw â'i farddoniaeth; fodd bynnag ym marn ei gofiannydd [[Alan Llwyd]] roedd yn arloeswr yn y maes a dylid ei ystyried Gwynn yn "ewythr" y nofel Gymraeg.<ref>[[#CITEREFLlwyd2019|Llwyd]], t. 139.</ref> ==Oriel== <gallery> Delwedd:T. Gwynn Jones - Ymadawiad Arthur 001.png|''[[Ymadawiad Arthur (cerdd)|Ymadawiad Arthur a cherddi eraill]]'' (Caernarfon, 1910). Celebrating the centenary of the chief bard T Gwynn Jones, the most famous son of Betws-yn-Rhos, in the village hall (1549889).jpg|''Ymadawiad Arthur yng Nghofnodion Eisteddfod Bangor 1902'' Delwedd:T. Gwynn Jones - Gwedi Brad a Gofid (clawr).JPG|''[[Gwedi Brad a Gofid]]''. Delwedd:T. Gwynn Jones Brethyn Cartref01.jpg|''[[Brethyn Cartref]]''. Delwedd:Brithgofion (page 1 crop).jpg|[[Brithgofion]] Delwedd:Bangor1902.jpg|T Gwynn Jones yn eistedd yng Nghadair Eisteddfod Bangor 1902, gyda'r Archdderwydd, Hwfa Môn, a'r Orsedd {{refn|group=n|Gan nad oedd yr eisteddfod yn rhoi gwybod i gystadleuydd ei fod wedi ennill cyn y cyhoeddiad yn y cyfnod hwn, nid oedd T Gwynn yn bresennol i gael ei gadeirio ar ddydd Iau'r cadeirio. Ei gyfaill [[Beriah Gwynfe Evans]] gafodd ei gadeirio yn ei le. Cyflwynwyd y Gadair i T Gwynn ar y dydd Gwener. Llun o'r cyflwyniad yw hwn.<ref name=Cadeirio/>}} Delwedd:Cyfres y Werin Faust Goethe cyfieithiad T Gwyn Jones 1922.jpg|alt=Cyfieithiad T Gwyn Jones o Faust gan Goethe. Cyfres y Werin, 1922 |Cyfieithiad T Gwyn Jones o ''Faust'' gan Goethe. [[Cyfres y Werin]], 1922 Delwedd:GorchestGBMelinBapur.jpg|Argraffiad [[Melin Bapur]] o ''[[Gorchest Gwilym Bevan]]''. Delwedd:LonaMelinbapur.jpg|Argraffiad [[Melin Bapur]] o ''[[Lona]]''. Delwedd:EnaidLewysMeredydd.jpg|Argraffiad [[Melin Bapur]] o ''[[Enaid Lewys Meredydd: Stori am y Flwyddyn 2002|Enaid Lewys Meredydd]]''. </gallery> {{clirio}} == Llyfryddiaeth ddethol == ===Chyhoeddiadau T. Gwynn Jones=== ====Barddoniaeth==== (''Dim ond casgliadau a ddetholwyd gan Gwynn Jones ei hun yn ystod ei fywyd a restrir yma'') * ''[[Ymadawiad Arthur (cerdd)|Ymadawiad Arthur]]'' (Caernarfon, 1910) * ''[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau]]'' (Wrecsam, 1934) * ''Cerddi Canu'' (Llangollen, 1942) ====Nofelau==== (''Mae'r flwyddyn gyntaf yn cyfeirio at ddyddiad cyhoeddiad gwreiddiol y nofelau mewn cyfnodolion; yr ail flwyddyn y cyhoeddiad cyntaf fel cyfrol, os cafwyd un) * ''[[Gwedi Brad a Gofid]]'' (1897-98/1898) * ''[[Camwri Cwm Eryr]]'' (1898-99/2024) * ''[[Gorchest Gwilym Bevan]]'' (1899/1900) * ''[[Rhwng Rhaid a Rhyddid]]'' (1901) * ''[[Llwybr Gwaed ac Angau]]'' (1902-03) * ''[[Merch y Mynydd]], neu Siwrneuon y Sipswn'' (1903-04) * ''[[Hunangofiant Prydydd]]'' (1905) * ''[[Enaid Lewys Meredydd: Stori am y Flwyddyn 2002]]'' (1905/2024) * ''[[Glyn Hefin]]'' (1906) * ''Gorchestion John Homer'' (1907/1923 dan y teitl ''[[John Homer]]'') * ''[[Yn Oes yr Arth a'r Blaidd]]'' (nofel i blant; 1907/1913) * ''[[Lona]]'' (1908; ail-gyhoeddwyd fel cyfrol 1923) ====Dramâu==== * ''Caradog yn Rhufain'' (Wrecsam, 1914) * ''Dafydd ap Gruffydd'' (Aberystwyth, 1914) * ''Tir na N-óg'' (Caerdydd, 1916) * ''Dewi Sant'' (Wrecsam, 1916) * ''Y Gloyn Byw'' (Y Drenewydd, 1922) * ''Anrhydedd'' (Caerdydd, 1923) * ''Y Gainc Olaf'' (Wrecsam, 1934) ====Cyfieithiadau==== * Pietro Mascagni, trosiad i’r Gymraeg gan Dyfnallt Morgan, (gol.) T. Gwynn Jones, ''Gwyddoch Amdano'' (Porthmadog, 1987). * Gounod, (gol. a chyf.) T. Gwynn Jones, ''Rhowch i mi nerth'' (Porthmadog, 1987). * [[Johann Wolfgang von Goethe]], (tros.) T. Gwynn Jones, ''Faust'' ([[Cyfres y Werin]], 1922). [Cyfieithiad o waith mawr Goethe.] * (Deth. a chyf.) T. Gwynn Jones, ''Awen y Gwyddyl'' ([[Cyfres y Werin]], 1923). [Barddoniaeth [[Gwyddeleg|Wyddeleg]] mewn cyfieithiad.] *(cyf.) ''Macbeth'' gan [[William Shakespeare]] (1942) [Cyfieithiad o [[Macbeth (drama)|ddrama enwog Shakespeare]]] *(cyf.), ''Visions of the Sleeping Bard'' (1940). [Cyfieithiad o ''[[Gweledigaethau'r Bardd Cwsg]]'' gan [[Ellis Wynne]]] *(cyf.), ''Blodau o Hen Ardd'' (1927). [ [[Epigram]]au [[Groeg]] mewn cyfieithiad] *''[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion]]'' (1920). [Cyfieithiad o ddrama [[Henrik Ibsen]]] *''Hedd a Galanas'' (1905), [Addasiad/talfyriad o [[Rhyfel a Heddwch]] gan [[Leo Tolstoy]]] (heb ei gyhoeddi fel cyfrol) *''Y Digrif Dybryd'' (1908), [Cyfieithiad o ''L'Homme Qui Rit'' gan [[Victor Hugo]]] (heb ei gyhoeddi fel cyfrol) ====Eraill==== * ''Y Dwymyn, 1934–35'' (Caerdydd, 1972). * ''Dylanwadau'' (Bethesda, 1986). * [[Tudur Aled]], (gol.) T. Gwynn Jones, ''Gwaith Tudur Aled'' (Caerdydd, 1926). [Golygiad mewn dwy gyfrol o gerddi [[Tudur Aled]].] * ''[[Welsh Folklore and Folk Custom]]'' (Llundain, 1930). [Astudiaeth arloesol o [[llên gwerin Cymru|lên gwerin Cymru]].] * Marged Enid Griffiths, (gol.) T. Gwynn Jones, ''Early Vacation in Welsh'' (Caerdydd, 1937). * Adolygiad/au: T. Gwynn Jones, ''Y Faner'' (17.2.89), 14. * T. P. Ellis, ''Dreams and memories'' (Y Drenewydd, 1936), gyda T. Gwynn Jones, ‘Foreward’, t. Vii. * ''Astudiaethau'' (Wrecsam, 1935). [Ysgrifau]<ref>[[s:Astudiaethau T Gwynn Jones|Astudiaethau T Gwynn Jones]] Astudiaethau T Gwynn Jones ar Wicidestun</ref> * ''Beirniadaeth a Myfyrdod'' (Wrecsam, 1935). [Ysgrifau] * ''[[Brethyn Cartref]]'' (Caernarfon, 1913). [Straeon]<ref>[[s:Brethyn Cartref|Brethyn Cartref]] ar Wicidestun</ref> * ''Peth Nas Lleddir'' (Aberdâr, 1921). * ''Rhieingerddi’r Gogynfeirdd'' (Dinbych, 1915). [Astudiaeth o waith y [[Gogynfeirdd]].] * ''[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)|Cymeriadau]]'' (Wrecsam, 1933). [Ysgrifau]<ref>[[s:Cymeriadau (T. Gwynn Jones)|Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] ar Wicidestun</ref> * ''Detholiad o Ganiadau'' (Y Drenewydd, 1926). * ''Cerddi Hanes'' (Wrecsam, 1930).<ref>[[s:Cerddi Hanes|Cerddi Hanes]] ar Wicidestun</ref> * ''Gwlad y gân'' (Caernarfon, 1902). [Cerddi] * ''Manion'' (Wrecsam, 1932). * ‘Rhagymadrodd’, yn (casg.) W. S. Gwynn Williams, ''Rhwng Ddoe a Heddiw: Casgliad o Delynegion Cymraeg'', (Wrecsam, 1926), tt. 13–18 * ''Emrys ap Iwan: Cofiant'' (Caernarfon, 1912). [Cofiant] * ''Llenyddiaeth y Cymry: Llawlyfr i Erfydwyr'' (Dinbych, 1915). [Hanes [[llenyddiaeth Gymraeg]] yr Oesoedd Canol.] * (Gol.) T. Gwynn Jones, ''Ceiriog'' (Wrecsam, 1927). * ''Llenyddiaeth Gymraeg y Bedwaredd ganrif ar bumtheg'' (Caernarfon, 1920) * (Casg. a gol.) T. Gwynn Jones, ''Y Gelfyddyd Gwta'' (Aberystwyth, 1929).<ref>[[S:Y Gelfyddyd Gwta|Y Gelfyddyd Gwta]] ar Wicidestun</ref> * (Gol.) T. Gwynn Jones, ''Talhaiarn'' (Aberystwyth, 1930). * ''Brithgofion'' (Llandybïe, 1944). [Darn o hunangofiant.]<ref>[[S:Brithgofion|Brithgofion]] ar Wicidestun</ref> * (Gol.) T. Gwynn Jones, ''O Oes i Oes'' (Wrecsam, 1917). * ''Llyfr Gwion Bach'' (Wrecsam, 1924). * ''Plant Bach Tŷ Gwyn'' (Caerdydd, 1928). * ''Yn Oes yr Arth a’r Blaidd'' (Wrecsam, 1913). * ''Dyddgwaith'' (Wrecsam, 1937).<ref>[[s:Dyddgwaith|Dyddgwaith]] ar Wicidestun</ref> * ‘Lluniau o Gawr y Llenor’, ''Barddas'', rhif. 212–213 (Rhagfyr 1994–Ionawr 1995), t. 47. * ‘Rhagair’ yn Ioan Brothen, (gol.) John W. Jones, ''Llinell neu Ddwy'' (Blaenau Ffestiniog, 1942). * T. Gwynn Jones ac Arthur ap Gwynn, ''Geiriadur Cymraeg-Saesneg a Saesneg-Cymraeg'' (Caerdydd, 1950). * (Gol.) T. Gwynn Jones, ''Troeon Bywyd'' (Wrecsam, 1936). * ''Cerddi ’74'' (Llandysul, 1974). * ''Bardism and Romance: a Study of the Welsh Literary Tradition'' (Llundain, 1914). [Astudiaeth] * ''Modern Welsh Literature'' (Aberystwyth, 1936). * ''Casgliad o eiriau llafar Dyffryn Aman'' (Caerdydd, 1931). * ‘Rhagair’, yn (gol.) John W. Jones, ''Yr Awen Barod: cyfrol goffa Gwilym Deudraeth (1863–1940)'' (Llandysul, 1943). * ''Y Dwymyn, 1934–35'' (Aberystwyth, 1944). [Cerddi] * ''Cultural Basis: a study of the Tudor period in Wales'' (, 1921). * ''Llenyddiaeth Wyddelig'' (Lerpwl, 1916). * ''Cân y Nadolig'' (Llangollen, 1945). * ''The Culture and Tradition of Wales'' (Wrecsam, 1927). * ‘Rhagair’ yn D. Emrys James, ''Odl a Chynghanedd'' (Llandybïe, 1961). * ''Cofiant Thomas Gee'' (Dinbych, 1913). [Un o'r cofiannau mwyaf trwyadl a welwyd yn y Gymraeg, ar fywyd a chyfnod y cyhoeddwr [[Thomas Gee]].] * (Casg.) ''Llen Cymru'' (Caernarfon, 1921). * (Casg.) ''Llen Cymru: Rhan 2'' (Caernarfon, 1922). * (Casg.) ''Llen Cymru: Rhan 3'' (Aberystwyth, 1926). * (Casg.) ''Llen Cymru: Rhan 4'' (Aberystwyth, 1927). * Homerus, (cyf.) R. Morris Lewis gydag ychwanegiadau, rhagair ac anodiadau T. Gwynn Jones, ''Iliad Homer'', (Wrecsam, 1928). * ''Daniel Owen, 1836–1895'' (Caerdydd, 1936). * Daniel Owen, (gol.) T. Gwynn Jones, ''Profedigaeth Enoc Huws'' (Wrecsam, 1939).<ref>[[s:Profedigaethau Enoc Huws (1939)|Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] Ar Wicidestun</ref> * ''Y Cerddor'' (Aberystwyth, 1913). * Am ragor, gweler ''A Bibliography of Thomas Gwynn Jones'' (Casg.) Owen Williams (Wrecsam, 1938) <!--ni ddaw'r cofnodion isod o Lyfryddiaeth Theatr Cymru Gynnar--> *''Eglwys y Dyn Tlawd'' (1892) ===Beirniadaeth ac astudiaethau=== * Owen Williams (casg.) , ''A Bibliography of Thomas Gwynn Jones'' (Wrecsam, 1938) * "Rhifyn Coffa Thomas Gwynn Jones", ''Y Llenor'' cyf. 28 (Haf 1949) * W. Beynon Davies, ''Thomas Gwynn Jones'' (Caerdydd, 1970) * D. Ben Rees, ''Pumtheg o Wŷr Llên yr Ugeinfed Ganrif'' (Pontypridd, 1972) * Derec Llwyd Morgan, ''Barddoniaeth Thomas Gwynn Jones: Astudiaeth'' (Llandysul, 1972) * David Jenkins, ''[[Thomas Gwynn Jones - Cofiant]]'' (Gwasg Gee, 1973) * D. Hywel E. Roberts, ''Llyfryddiaeth T. Gwynn Jones'' (Caerdydd, 1981) * Gwynn ap Gwilym (gol.), ''Thomas Gwynn Jones'' (Llandybïe, 1982) * David Jenkins (gol.), ''[[Bro a Bywyd: T. Gwynn Jones 1871-1949]]'' (Caerdydd, 1984) * Alan Llwyd, ''[[Byd Gwynn: Cofiant T. Gwynn Jones, 1871-1949]]'' (Aberystwyth, 2019) ==Mewn ffuglen== Sonir yn fyr am helynt y cadeirio ym Mangor yn 1902 (gweler ''Nodiadau'' isod) yn y nofel ''[[Chwalfa]]'' gan [[T. Rowland Hughes]]. Sonir am nofel Gwynn ''[[Lona]]'' yn ''[[Y Llyfrgell]]'' gan [[Fflur Dafydd]]. ==Nodiadau== {{reflist|group=n}} ==Ffynonellau== *{{Cite book |last=Llwyd |first=Alan |title=''[[Byd Gwynn: Cofiant T. Gwynn Jones, 1871-1949]]'' |year=2019 |publisher=Cyhoeddiadau Barddas}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Esboniadur|T._Gwynn_Jones|T. Gwynn Jones|CC=BY-SA}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Jones, Thomas Gwynn}} [[Categori:T. Gwynn Jones| ]] [[Categori:Academyddion o Gymru]] [[Categori:Beirdd Cymraeg]] [[Categori:Betws-yn-Rhos]] [[Categori:Genedigaethau 1871]] [[Categori:Heddychwyr o Gymru]] [[Categori:Llenorion Cymraeg]] [[Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru]] [[Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Llenorion plant Cymraeg]] [[Categori:Marwolaethau 1949]] [[Categori:Nofelwyr Cymraeg]] [[Categori:Newyddiadurwyr o Gymru]] [[Categori:Pobl o Gonwy]] [[Categori:Prifeirdd]] [[Categori:Ysgolheigion Cymraeg]] 4t1ntkn426tyvkpg0j7m7zzp3jr263o 0 12096 14890417 13700061 2026-05-07T19:41:13Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890417 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Dolwyddelan'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dolwyddelan-conwy-sh736521#.YZlhmC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Saif yn [[Dyffryn Lledr|Nyffryn Lledr]] ym [[Parc Cenedlaethol Eryri|Mharc Cenedlaethol Eryri]]. Enwir y pentref ar ôl [[Sant]] [[Gwyddelan]], [[nawddsant]] y [[plwyf]]. Mae'r [[A470]] a [[Rheilffordd Dyffryn Conwy]] yn pasio drwy'r pentref. ==Hanes== Yn ymyl y pentref ar glogwyn isel y mae [[Castell Dolwyddelan]], un o gestyll [[Teyrnas Gwynedd|Tywysogion Gwynedd]] a man geni [[Llywelyn Fawr]] yn ôl traddodiad. Yma hefyd y mae Tanycastell, man geni y pregethwr [[John Jones, Talysarn]]. Ychydig yn is i lawr y dyffryn ceir safle caer Rufeinig ym [[Bryn-y-Gefeiliau|Mryn-y-Gefeiliau]]. Ar draws y ffordd i'r ffordd fawr ceir [[Tomen y Castell]], sef [[mwnt a beili|hen domen]] o'r [[Oesoedd Canol]]. [[Delwedd:Pen-y-groes, Dolwyddelan NLW3361380.jpg|bawd|dim|Dolwyddelan tuag 1875]] ==Llên gwerin== Un a aned yng Ngwm Wybrnant, uwchben Penmachno oedd Ellis Pierce (1841-1912), neu Elis o'r Nant, fel yr adnabyddid ef yngyffrediniol. Ymysg y pynciau y rhoddai sylw iddynt oedd hanes y tywydd yn ei gynefin, Dolwyddelan, a enwir yn 'wlad y gôg', a'i thrigolion yn 'gwcws' hyd heddiw, oherwydd chwedl hynafol am y lle. Yn ôl y chwedl, ganrifoedd ynghynt penderfynodd y cwrddplwy' geisio cadw'r gôg yn No'ddelan drwy'r flwyddyn gan godiwal uchel o amgylch y fro.<ref>Vivian Parry Williams [https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn86.pdf] tudalen 6</ref> ==Y Bont Rufeinig== Uwchlaw'r pentref yn rhan uchaf y dyffryn mae hen bont a elwir Y Bont Rufeinig. Dywedir iddi gael ei chodi i gludo'r hen [[Ffyrdd Rhufeinig Cymru|ffordd Rufeinig]] o ''[[Caerhun|Canovium]]'' (Caerhun) i [[Tomen y Mur|Domen y Mur]], gwersyll Rhufeinig ger [[Trawsfynydd]]. Mae ganddi [[pensaernïaeth|bensaernïaeth]] anghyffredin iawn, gyda wyth fwa o gerrig anferth, ond ymddengys ei bod yn perthyn i'r cyfnod modern cynnar yn hytrach na'r [[Yr Ymerodraeth Rufeinig|cyfnod Rhufeinig]]. Mae'r hen ffordd i fyny'r dyffryn i [[Blaenau Ffestiniog|Flaenau Ffestiniog]] yn ei chroesi. [[Delwedd:RomanBridgeP6073171X.jpg|300px|bawd|dim|Y Bont Rufeinig, Dolwyddelan]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dolwyddelan (pob oed) (474)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dolwyddelan) (238)'''|red|51.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dolwyddelan) (260)'''|green|54.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dolwyddelan) (83)'''|blue|38.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Ddolwyddelan== *[[Paul Griffiths (dramodydd)|Paul Griffiths]] (g. 1973), dramodydd *[[Ffion Dafis]], actores *[[Eigra Lewis Roberts]], awdures *[[Llywelyn ap Iorwerth]], Tywysog Cymru *[[Angharad James]], bardd *[[David Richard Jones]], bardd *[[John Jones, Talysarn]], pregethwr o'r 19g *[[John Lloyd-Jones]] (1885-1956), ysgolhaig a gofir am ei waith fel eiriadurwr hanesyddol ac awdurdod ar enwau lleoedd gogledd-orllewin Cymru *Parch Robert Owen (tad [[Wynford Ellis Owen]]) ysbrydoliaeth y gyfres ''[[Porc Peis Bach]]'' *[[George Maitland Lloyd Davies|George M L Davies]] *[[Elis O'r Nant]] - llenor a llyfrwerthwr *[[Nanws a'ch Robat]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Dolwyddelan| ]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 3jshvntvk42klwd52p1pgumpw6449g5 0 12599 14890351 14883868 2026-05-07T18:00:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890351 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw yn Sir Benfro, gweler [[Trefdraeth, Sir Benfro]].'' [[Plwyf]] eglwysif a phentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodorgan]], [[Ynys Môn]] yw '''Trefdraeth'''. Mae 129.6 milltir (208.6&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 214.5 milltir (345.2&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Hanes y plwyf== Saif y plwyf yn hen [[Cwmwd|gwmwd]] [[Malltraeth]], ac mae'n rhan o Ddeoniaeth [[Menai]] a Malltraeth. [[Eglwys Llangwyfan|Llangwyfan]] yw eglwys y plwyf. Mae'r enw ''Trefdraeth'' yn golygu "tref yn ymyl y traeth". Roedd yn lle pwysig gynt yn ystod [[Oes y Tywysogion]] am ei fod mor agos i [[Aberffraw]] a [[llys]] [[tywysogion Gwynedd]]. Yn [[yr Oesoedd Canol]] rhennid y dref rhwng ''Tref(draeth) Ddisteiniaid'' a ''Thref(draeth) Wastrodion'', sef tir a berthynai i'r [[distain]] ("stiward" y llys) ac i'r [[gwastrod]] ("gofalwr y meirch" yn y llys). Roedd Trefdraeth gynt yn rhan o [[Cwmwd|gwmwd]] Malltraeth a oedd yn ei dro, gyda chwmwd [[Llifon]], yn rhan o [[Cantref|gantref]] Aberffraw (gweler [[Cantrefi a Chymydau Cymru]]). Roedd gan [[Meilyr Brydydd]] a'i ddisgynyddion [[Gwalchmai ap Meilyr]], [[Meilyr ap Gwalchmai]], [[Einion ap Gwalchmai]], ac efallai [[Elidir Sais]] yn ogystal, ddaliadau tir yn Nhrefdraeth. Mae Trefignath yn siambr gladdu Neolithig ger Trearddur, Gaergybi ar yr Ynys Sanctaidd ==Pobl o Drefdraeth== * [[Rowland Williams|Rowland Williams (Hwfa Môn)]], ganed yr archdderwydd a bardd yn Nhrefdraeth yn 1823. ==Eglwys Sant Beuno == Mae Eglwys Sant Beuno yn eglwys plwyf, [[Oesoedd Canol|ganoloesol]] a cheir cofnod gan [[Angharad Llwyd]] (1780–1866) i'r egwlys wreiddiol gan ei godi yma yn 616. Ond nid oes unrhyw ran o unrhyw strwythur ohoni'n tarddu o'r [[7g]] wedi goroesi; mae'r rhannau hynaf o'r adeilad presennol o'r [[13g]]. Gwnaed newidiadau yn y canrifoedd dilynol gydag ychydig ohonynt yn ystod y [[19g]], adeg pan gafodd nifer o eglwysi eraill Ynys Môn eu hailadeiladu neu eu hadfer. ===Tu allan=== <gallery> Stone steps to St Beuno's Church, Trefdraeth, nr Bodorgan, Ynys Mon, Wales. 04.jpg Graveyard of St Beuno's Church, Trefdraeth, nr Bodorgan, Ynys Mon, Wales. 05.jpg Lonely as a cloud - St Beuno's Church, Trefdraeth, nr Bodorgan, Ynys Mon, Wales. 26.jpg Pleasant view of St Beuno's Church, Trefdraeth, nr Bodorgan, Ynys Mon, Wales. 13.jpg Ivy at St Beuno's Church, Trefdraeth, nr Bodorgan, Ynys Mon, Wales. 20.jpg Slate roof at St Beuno's Church, Trefdraeth, nr Bodorgan, Ynys Mon, Wales. 12.jpg Belltower of St Beuno's Church, Trefdraeth, nr Bodorgan, Ynys Mon, Wales. 15.jpg Inside St Beuno's Church, Trefdraeth, nr Bodorgan, Ynys Mon, Wales. 25.jpg </gallery> ==Cynrychiolaeth etholaethol== Cafoddei gofrestru yn Gradd II* gan Cadw. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Bodorgan]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ld1536n6iphlfnkgb7460wjehp0i44z 0 12689 14890223 14121635 2026-05-07T17:42:17Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890223 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Erthygl am y pentref ym Môn yw hon. Am y gymuned ym Mro Morgannwg gweler [[Llan-faes (Bro Morgannwg)]]. Gweler hefyd [[Brodordy Llan-faes]].'' Pentre a safle hen [[Mynachlogydd Cymru|fynachlog]], yn ymyl [[Biwmares]] yn ne-ddwyrain [[Ynys Môn]] yw '''Llan-faes''' ({{Sain|Llynfaes.ogg|ynganiad}}) (hefyd '''Llanfaes'''). [[Delwedd:Llanfaes Church - geograph.org.uk - 1717997.jpg|250px|bawd|dim|Eglwys Llan-faes]] ==Enw== Adnabuwyd Llanfaes yn wreiddiol fel 'Llan Ffagan Fach' fel teyrnged i Ffagan, a gododd eglwys ar y safle.{{angen ffynhonnell}} Credir mai apostol Cymreig o'r 2il ganrif ydoedd Ffagan ac mai ef hefyd a goffeid yn enw'r pentref [[Sain Ffagan]] ar gyfyl Caerdydd. Nid yw'r enw presennol yn cyfeirio at sant, ond daw yn hytrach o'r enw Cymraeg, yn llythrennol: "Eglwys mewn tir agored". Yn y Gymraeg, yngenir Llanfaes ym Mro Morgannwg yr un fath â'r Llanfaes hon, ond mae Llywodraeth Prydain yn gwahaniaethu rhwng y ddwy drwy sillafu'r naill yn Llanmaes. Fodd bynnag, yn y gorffennol, adnabuesid y pentref ym Môn wrth yr un sillafiad hefyd. Ceir yr amrywiad answyddogol Llan-faes, gyda chysylltnod, yn y Gymraeg yn ogystal. ==Hanes== Yn yr Oesoedd Canol roedd Llanfaes yn rhan o gwmwd [[Dindaethwy]], [[cantref]] [[Menai]]. Hyd ddechrau'r [[19g]] roedd gwasanaeth ceubal yn mynd â theithwyr drosodd rhwng glan-môr Llan-faes a man ar [[Traeth Lafan|Draeth Lafan]] a gyrchid o [[Abergwyngregin]]. ==Eglwys== Ym 1254, Eglwys Llanfaes oedd yr eglwys gyfoethocaf ar Ynys Môn. Yn sgil marwolaeth Llywelyn ap Gruffydd a'i frawd Dafydd, cafodd tref Llanfaes ei goresgyn gan Edward 1af. Fodd bynnag, bu i'r trigolion wrthryfela ac fe'u cosbwyd o ganlyniad. Gorfu'r plwyfolion symud i "Newborough", ac er i'r Eglwys hon barhau, roedd yn gyfnod cythryblus yn ei hanes. Codwyd y twr gorllewinol ym 1811 ac yna ychwanegwyd y gangell, corff a'r meindwr ym 1845.<ref>[http://stainedglass.llgc.org.uk/site/499 Ffenestri lliw]; gwefan [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru]]; adalwyd 20 Awst 2016.</ref> <gallery heights="180px" mode="packed"> The hamlet of Old Llanfaes - geograph.org.uk - 935538.jpg|Lleoliad yr eglwys, gydag [[Eryri]] yn y cefndir, dros y [[Afon Menai|Fenai]]. Santes Gathrin Llanfaes Biwmares St Catherine's Church Sir Fon Beaumaris Anglesey Wales 20.JPG|Yr eglwys o'r ffordd. Santes Gathrin Llanfaes Biwmares St Catherine's Church Sir Fon Beaumaris Anglesey Wales 16.JPG|Cofeb i Henry Whyte a'i deulu, priododd Jane, merch [[Thelwall (teulu)|John Thelwall]], [[Bathafarn|Parc Bathafarn]], Rhuthun. Santes Gathrin Llanfaes Biwmares St Catherine's Church Sir Fon Beaumaris Anglesey Wales 32.JPG| Y tu fewn, o'r allor i gyfeiriad y drws. Santes Gathrin Llanfaes Biwmares St Catherine's Church Sir Fon Beaumaris Anglesey Wales 45.JPG|[[Ywen]] yn y fynwent. </gallery> ==Mynachlog Llan-faes== {{prif|Brodordy Llan-faes}} Cododd y Tywysog [[Llywelyn ap Iorwerth]] ([[Llywelyn Fawr]]) fynachlog neu frodordy i [[Urdd Sant Ffransis]] yn Llan-faes er anrhydedd i'w wraig [[Siwan]], merch y brenin [[John o Loegr]] ar ôl iddi farw yn [[1237]]. Ceir yr hanes ym ''[[Brut y Tywysogion|Mrut y Tywysogion]]'': :Y flwyddyn ragwyneb y bu farw Dâm Siwan, ferch Ieuan frenin, gwraig Llywelyn ap Iorwerth, fis Chwefror yn [[Garth Celyn|llys Aber]]; ac y'i claddwyd mewn mynwent newydd ar lan y traeth a gysegrasai Hywel, esgob Llanelwy. Ac o'i hanrhydedd hi ydd adeiladawdd Llywelyn ap Iorwerth yno fynachlog (i'r Brodyr) Troednoeth a elwir Llan-faes ym Môn.<ref>Thomas Jones (gol.), ''Brut y Tywysogyon. Peniarth MS. 20'' (Caerdydd, 1941). Orgraff ddiweddar.</ref> Dioddefodd y Fynachlog ychydig o ddifrod yn sgil gwrthryfel Madoc ym 1295. Fodd bynnag, profwyd difrod gwaeth ym 1401 gan i'r Brodyr ochri â Glyndwr yn ei wrthyfel a bu'n rhaid gadael i'r lle fynd yn wag am gyfnod. O dan deyrnasiaeth Harri V, gwelodd y Brodordy fuddsoddiad; cafodd ei adfer unwaith yn rhagor. Fodd bynnag, gorchmynodd Harri VIII y dylid dymchwel y Brodordy am y tro olaf ym 1538. Dechreuwyd ar y gwaith o wneud hynny flwyddyn yn ddiweddarach, ym 1539.<ref>[http://www.herwales.co.uk/her/groups/GAT/media/GAT_Reports/GATreport_029_compressed.pdf "Archeological Assessment at LLanfaes"]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305052905/http://www.herwales.co.uk/her/groups/GAT/media/GAT_Reports/GATreport_029_compressed.pdf |date=2016-03-05 }}</ref> Symudwyd arch garreg y Dywysoges Siwan i [[Eglwys y Santes Fair a Sant Nicolas, Biwmares]] ar ddechrau'r 19g wedi iddi ddioddef sarhad ar ôl i Fynachlog Llanfaes gael ei dinistrio. Bellach, gellir gweld ei harch ym mhorth Eglwys Biwmaraes. ==Henllys== [[Delwedd:Henllys, near Beaumaris - N.Wales. seat of J. Lewis Hampton-Lewis Esqre.jpeg|bawd|Henllys tua 1850]] Codwyd y plasdy hwn yn 1852 gan Hansome. Ceir dau lawr, atic a selar ac mae ganddo dŵr hynod. Yn y [[1950au]] cafodd ei ddefnyddio fel [[mynachdy]], cyn ei droi'n westy ac yna'r fflatiau. {{-}} ==Diwydiant== ===Safle trin carthffosiaeth=== Ym 1991, gwnaethpwyd cais gan [[Dŵr Cymru]] i Adran Cynllunio Cyngor Bwrdeistref Ynys Môn, fel roedd ar y pryd, i ddatblygu safle'r cyn-frodordy yn safle trin gwastraff neu garthffosiaeth.<ref>[http://www.herwales.co.uk/her/groups/GAT/media/GAT_Reports/GATreport_029_compressed.pdf. Adroddiad GAT 029]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Adalwyd 20/07/14</ref> Dyma'r fan lle, yn ôl pob tebyg, y claddwyd y Dywysoges Siwan. Er gwaethaf protestiadau, cymeradwywyd y cynllun gan Bwyllgor Cynllunio Cyngor Bwrdeistref Ynys Môn. Yn fuan wedi hynny ym 1992, ysgrifennodd y diweddar Brifardd [[Gerallt Lloyd Owen]] gerdd ddychanol yn beirniadu'r penderfyniad. Cyfeiria'r gerdd 'Llan-faes" at yr hyn a welai fel brad y Cynghorwyr: "Chwithau wŷr mawr, fradychwyr Môn"<ref>{{Cite book|title=Y gân olaf|url=https://cy.wikipedia.org/wiki/Y_G%C3%A2n_Olaf_(Gerallt_Lloyd_Owen)|date=2015|location=Bala|isbn=978-1-906396-81-7|oclc=920668803|first=Gerallt Lloyd|last=Owen}}</ref>. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Biwmares]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Tai crefydd Cymru|Llan-faes]] [[Categori:Teyrnas Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] jhgg1j5eelaed7zbp6pf5hsn125eyhw 0 12857 14890852 14878381 2026-05-08T10:36:08Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion‎ i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890852 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Tref fechan yng [[Ceredigion|Ngheredigion]] yw '''Llanilar''', sy'n gorwedd ar yr [[A485]] tua 4 milltir i'r de-ddwyrain o [[Aberystwyth]]. Roedd ganddi 1085 o drigolion, a 60% ohonynt yn siarad [[Cymraeg]] ([[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|Cyfrifiad 2001]]).<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11125947&c=SY23+4HU&d=16&e=62&g=6491565&i=1001x1003x1032x1004&m=0&r=0&s=1431540885974&enc=1|title=Community population 2011|accessdate=13 Mai 2015|archive-date=2016-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308194950/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11125947&c=SY23%204HU&d=16&e=62&g=6491565&i=1001x1003x1032x1004&m=0&r=0&s=1431540885974&enc=1|url-status=dead}}</ref> Mae [[Afon Ystwyth]] yn rhedeg heibio i'r pentref. Ar y bryn gerllaw ceir [[castell mwnt a beili]] a godwyd gan y [[Normaniaid]]. Saif [[Ysgol Gynradd Llanilar]], swyddfa bost, meddygfa a garej yn y pentref. Sefydlwyd Sioe Llanilar ym 1903, a chynhelir y sioe amaethyddol hon bob blwyddyn yn gynnar ym mis Awst. Mae'r cyflwynydd teledu adnabyddus [[Dai Jones]] yn byw ac yn ffermio yn Llanilar. ==Eglwys Sant Ilar== {{Prif|Eglwys Sant Ilar}} [[Delwedd:Sant Ilar (st ilar) ('St Hilary's Church' is NEVER used), Llanilar, ger near Aberystwyth, Ceredigion, Cymru 01.JPG|bawd|chwith|Maen Harri.]] Yng nghanol y pentref saif Eglwys Sant Ilar, unig eglwys [[Sant Ilar]].<ref>[http://www.britishlistedbuildings.co.uk/wa-9840-church-of-saint-ilar-llanilar britishlistedbuildings.co.uk;] adalwyd 9 Mai 2016.</ref> Fe'i cofrestrwyd gan [[Cadw]] yn Ionawr 1964 ar Radd II* oherwydd ei bod yn dyddio o'r [[Oesoedd Canol]] a bod ei tho pren, cerfiedig, yn nodedig iawn. Ceir maen y tu allan i'r eglwys, bellach yn rhan o'r wal, lle dywedir i [[Harri Tudur]] farchogaeth ei geffyl, ar ei daith drwy ogledd a chanolbarth Cymru i fyny at [[Machynlleth]], cyn troi i'r dwyrain tuag at [[Brwydr Maes Bosworth|Maes Bosworth]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanilar (pob oed) (1,085)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanilar) (625)'''|red|59.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanilar) (714)'''|green|65.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Llanilar) (122)'''|blue|28.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.llanilarshow.co.uk/ Sioe Llanilar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090827223140/http://www.llanilarshow.co.uk/ |date=2009-08-27 }} *[http://www.ysgolgynraddllanilar.co.uk/ Ysgol Gynradd Llanilar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506042420/http://www.ysgolgynraddllanilar.co.uk/ |date=2009-05-06 }} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Llanilar| ]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] ml5pjkwnmwklx198aypm76zc4czwwks 0 12860 14890834 14877495 2026-05-08T10:34:19Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890834 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} :''Gweler hefyd [[Aeron (gwahaniaethu)]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Ceredigion|Ngheredigion]], 5&nbsp;km i'r de-ddwyrain o [[Aberaeron]] yw '''Ciliau Aeron'''. Yn 2001 roedd ganddi 910 o drigolion, a 58% ohonynt yn siarad [[Cymraeg]]. Saif ar lan ddeheuol [[Afon Aeron]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Ciliau Aeron (pob oed) (929)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Ciliau Aeron) (483)'''|red|53.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Ciliau Aeron) (540)'''|green|58.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Ciliau Aeron) (123)'''|blue|32.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Ciliau Aeron| ]] [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 8uw9a6aj3vtenxf15h2227sbi75igeg 0 12913 14890924 14877105 2026-05-08T11:47:17Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890924 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerfyrddin i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Abergwili'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif ar gyrion tref [[Caerfyrddin]]. Mae [[Afon Gwili]] yn [[aber]]u yn [[Afon Tywi]] yno. Mae ganddo 1520 o drigolion, 59% ohonynt yn siarad [[Cymraeg]] ([[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|Cyfrifiad 2001]]). ==Pobl o Abergwili== * [[Richard Davies]] (?1501-1581), Esgob Llanelwy a gladdwyd yma *[[Ben Simon]] (tua 1703–1793), bardd Cymraeg a hynafiaethydd {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Abergwili (pob oed) (1,612)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Abergwili) (887)'''|red|56.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Abergwili) (1191)'''|green|73.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Abergwili) (211)'''|blue|31.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Abergwili| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerfyrddin (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] f8j4cejzffgh43o8uhjbjrsjmacjocu 0 12917 14890846 14878189 2026-05-08T10:35:10Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14890846 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerfyrddin i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Gaerfyrddin]], [[Cymru]], yw '''Llanboidy''', 6&nbsp;km i'r gogledd o [[Hendy-gwyn ar Daf]]. [[Delwedd:A cromlech, Llanbodiy NLW3363331.jpg|bawd|dim|250px|[[Cromlech]] ger y pentref; c. 1885]] [[Delwedd:A view of Llanboidy from Hafod field NLW3361628.jpg|dim|bawd|250x250px|Llanboidy c.1885]] ==Pentref== Ceir dwy ran i bentref Llanboidy, sef Llanboidy Uchaf a Llanboidy Isaf. Ger y pentref ceir [[Mwnt a Beili Llanboidy|mwnt Llanboidy]]; codwyd y [[castell mwnt a beili]] hwn yng nghyfnod y [[y Normaniaid yng Nghymru|Normaniaid]]. ==Cymuned== Mae 957 o bobl yn byw yng nghymuned Llanboidy (sy'n cynnwys pentrefi [[Llanglydwen]], [[Cefn-y-pant]] a [[Rhydowen, Sir Gaerfyrddin|Rhydowen]] hefyd), 50% ohonynt yn siarad [[Cymraeg]] ([[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|Cyfrifiad 2001]]). Yng nghymuned Llanboidy y saif [[Abaty Hendy-gwyn ar Daf]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanboidy (pob oed) (1,061)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanboidy) (450)'''|red|43.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanboidy) (635)'''|green|59.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Llanboidy) (128)'''|blue|31.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} {{DEFAULTSORT:Llan-boidy}} [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llanboidy| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerfyrddin (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] qqhtq8zfz9j18rvv2qddaf2biok1hbg 0 13329 14890225 13088678 2026-05-07T17:42:24Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890225 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tref Alaw]], [[Ynys Môn]], yw '''Llanbabo'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanbabo-isle-of-anglesey-sh379870#.YbkMJy-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llanbabo.ogg|ynganiad}}). Saif yng ngogledd-ddwyrain yr ynys, 4 milltir i'r de o [[Bae Cemaes|Fae Cemaes]] ar ymyl [[Cors y Bol]] ger [[Llyn Alaw]]. Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o gwmwd [[Talybolion]]. Ceir tystiolaeth sy'n awgrymu'n gryf fod [[Sefnyn]], un o Feirdd yr Uchelwyr a ganai yn ail hanner y 14g, yn frodor o blwyf Llanbabo. ==Eglwys Pabo Sant== Mae'r eglwys yn gysegredig i [[Pabo Post Prydain|Sant Pabo]] (5g). Eglwys un siambr ydyw, a godwyd yn y [[12g]] yn ystod teyrnasiad [[Owain Gwynedd]] ond a newidiwyd yn sylweddol yn y [[19g]]. Ynddi ceir maen cerfiedig ac arni delwedd ''bas-relief'' o'r sant, oedd yn aelod o deulu brenhinol [[Teyrnas Gwynedd|Gwynedd]] yn [[yr Oesoedd Canol]] cynnar, yn gwisgo coron ac yn dwyn teyrnwialen. Mae'r maen yn dyddio o ddiwedd y [[14g]]. Tybir i gerflun arall ar yr ynys, yn Eglwys Sant [[Iestyn]], yn [[Llaniestyn (Môn)|Llaniestyn]], gael ei gerfio gan yr un crefftwr. Hefyd o ddiddordeb arbennig yw'r tri phen cerfiedig canoloesol sydd wedi'u gosod yn y bwa uwchben porth yr eglwys; tybir eu bod yn cynrychioli'r Drindod (ceir pennau cyffelyb ym [[Priordy Penmon|Mhriordy Penmon]] ac yn eglwys [[Llan-faes]]). Mae muriau'r llan o gwmpas yr eglwys ar ffurf crwn, arwydd o hynafrwydd y safle. ==Hynafiaethau eraill== Filltir i'r de o'r pentref ceir maen hir ac yn agos i hwnnw mae safle [[Bedd Branwen]] ar lan [[Afon Alaw]]. ==Llyfryddiaeth== *Peter Lord, ''Gweledigaeth yr Oesoedd Canol'' (Caerdydd, 2003). Gweler t. 76 am luniau o bennau'r bwa, a t. 216 a lun o'r maen cerfiedig. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Eglwysi Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Tref Alaw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] qkn8bistvduy5aepsl1dh1tldk7t3ld 0 13331 14890239 13088809 2026-05-07T17:44:22Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890239 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Peidiwch â chymysgu y pentref hwn â [[Llanfachreth, Gwynedd]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd-orllewin [[Ynys Môn]] yw '''Llanfachraeth''' ({{Sain|Llanfachraeth, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir ar yr [[A5025]] tua 4 milltir i'r dwyrain o dref [[Caergybi]]. Mae [[Afon Alaw]] yn llifo trwy'r pentref ar ei ffordd i'w haber ar Draeth y Gribin. Er mai 'Llanfachraeth' yw enw'r pentref mae'n gorwedd ym mhlwyf Llanfachreth<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Chwilier 'Llanfachraeth']</ref> a chymysgir rhwng yr enwau yn aml fel canlyniad. Mae yna lawer o bethau i wneud yn Llanfachraeth fel mynd am dro ar lwybrau dros un o'r pontydd. Mae yna dy tafarn a siop yn Llanfachraeth. Mae yna 2 bwthyn i aros yno os rydych yn ffansi mynd am wyliau ac mae yna gwesty ac bwyty yn y ty tafarn. Mae yna parc lleol yno. ==Pobl nodedig yr ardal== *Robert Bulkeley, mân uchelwr yr 17g, a fu’n byw yn nhy hynafol Dronwy. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanfachraeth| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] igoge1y5kyn1fsgzmenvl3vc35so22b 0 13350 14890255 13088971 2026-05-07T17:46:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890255 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw yng Ngwynedd, gweler [[Llaniestyn, Gwynedd]].'' Pentref bychan a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddona]], [[Ynys Môn]], yw '''Llaniestyn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{Sain|Llaniestyn, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o gwmwd [[Dindaethwy]], [[cantref]] [[Menai]]. I'r gorllewin ceir [[Traeth Coch]]. Yn yr eglwys hynafol ceir cerflun canoloesol nodiedig o [[Sant]] [[Iestyn]], sy'n dyddio o ddiwedd y [[14g]] ac efallai'n waith y crefftwr a gerfiodd gerflun [[Pabo Post Prydain|Sant Pabo]] yn eglwys [[Llanbabo]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanddona]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn|Llaniestyn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] nldvq5nagra6bhsscxzoblr1zad8kli 0 13882 14890466 14877373 2026-05-07T19:55:48Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890466 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Tref fechan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Caerwys'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/caerwys-flintshire-sj128729#.YeBe_S-l1_g British Place Names]; adalwyd 13 Ionawr 2022</ref> Saif 8&nbsp;km (5 milltir) i'r de-orllewin o [[Treffynnon|Dreffynnon]]. Yng Nghyfrifiad 2001 roedd y boblogaeth yn 1,315. [[Delwedd:Caerwys.jpg|bawd|dim|280px|Caerwys]] ==Hanes== Credai rhai archaeolegwyr a hynafiaethwyr fod y dref yn sefyll ar safle hen [[Caerau Rhufeinig Cymru|gaer Rufeinig]] [[Varis]], ond erbyn heddiw credir mai ger [[Llanelwy]] oedd y safle. Mae enw'r dref yn golygu "caer y gwysiau", ac efallai'n deillio o'r ffaith fod llys yn cael ei chynnal yno hyd y [[16g]]. [[Delwedd:Butter Place, Caerwys NLW3361350.jpg|bawd|chwith|'Butter Place'; tua 1875.]] Cynhaliwyd dwy [[Eisteddfodau Caerwys|eisteddfod]] bwysig yng [[Eisteddfodau Caerwys|Nghaerwys]] yn [[1523]] a [[1567]] i bennu rheolau [[Cerdd Dafod]] a [[Cerdd Dant|Cherdd Dant]] ac i roi trefn ar [[Bardd|feirdd]] a chantorion. Roedd nifer o feirdd gorau'r cyfnod, fel [[Tudur Aled]], [[Simwnt Fychan]] a [[Gruffudd Hiraethog]], yn bresennol. (Am fanylion pellach gweler: [[Eisteddfod Caerwys 1523]] ac [[Eisteddfod Caerwys 1567]]). Mae cysylltiad agos rhwng Caerwys â [[Philadelphia]]. Hwyliodd meddyg lleol, [[Thomas Wynne]], mewn llong o'r enw ''Welcome'' yn 1682 gyda [[William Penn]]. Roedd Wynne yn un o sefydlwyr Philadelphia a daeth yn gadeirydd (neu 'Siaradwr') cyntaf y cynulliad cenedlaethol yno yn ogystal â bod yn farnwr rhanbarthol. Seiliwyd cynllun stryd gwreiddiol Philadelphia ar Gaerwys.<ref>{{Cite web |url=http://www.caerwys-town.com/thomaswynne.html |title=copi archif |access-date=2009-03-22 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708111456/http://www.caerwys-town.com/thomaswynne.html |url-status=dead }}</ref> Mae enwau Cymraeg i'w gweld ym mhobman yno, ac mae llawer o'r adeiladau yn gopiau o adeiladau a geir yng Nghaerwys.<ref>[http://icnorthwales.icnetwork.co.uk/news/regionalnews/tm_objectid=17069011&method=full&siteid=50142&headline=following-footsteps--name_page.html] Papur lleol - Vale Advertiser</ref> ==Yr eglwys== Er nad yw'r eglwys bresennol yn hen iawn nid yw heb ddiddordeb. Fe'i cysegrir i [[Mihangel|Fihangel Sant]]. Mae'r bedyddfaen yn dyddio o [[1661]] a cheir sgriniau pren hynafol yng nghapel y gogledd. Un o'r creiriau mwyaf diddorol yw clawr arch garreg ac arno ffigwr cerfiedig gwraig, sydd efallai i'w dyddio i'r [[13g]]. Yn ôl traddodiad lleol, claddwyd [[Elizabeth Ferrers]], sef gwraig i [[Dafydd ap Gruffudd]], yn yr eglwys. ==Enwogion== *Ganed y llenor a [[Diwinyddiaeth|diwinydd]] [[Yr Eglwys Fethodistaidd|Methodistaidd]] [[Thomas Jones (Dinbych)|Thomas Jones o Ddinbych]] ym Mhenucha, ger Caerwys, ym [[1756]]. *[[Angharad Llwyd]] (1780–1866), hanesydd *[[Myfanwy Talog]] (1944–1995), actores ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caerwys (pob oed) (1,283)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caerwys) (240)'''|red|19.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caerwys) (729)'''|green|56.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Caerwys) (184)'''|blue|32.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Eisteddfod Caerwys 1523]] *[[Eisteddfod Caerwys 1567]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Caerwys| ]] [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] c4yhkrw6d5j6frf8xsarqj3uo7duqkj 14890535 14890466 2026-05-08T05:28:34Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890535 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Tref fechan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Caerwys'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/caerwys-flintshire-sj128729#.YeBe_S-l1_g British Place Names]; adalwyd 13 Ionawr 2022</ref> Saif 8&nbsp;km (5 milltir) i'r de-orllewin o [[Treffynnon|Dreffynnon]]. Yng Nghyfrifiad 2001 roedd y boblogaeth yn 1,315. [[Delwedd:Caerwys.jpg|bawd|dim|280px|Caerwys]] ==Hanes== Credai rhai archaeolegwyr a hynafiaethwyr fod y dref yn sefyll ar safle hen [[Caerau Rhufeinig Cymru|gaer Rufeinig]] [[Varis]], ond erbyn heddiw credir mai ger [[Llanelwy]] oedd y safle. Mae enw'r dref yn golygu "caer y gwysiau", ac efallai'n deillio o'r ffaith fod llys yn cael ei chynnal yno hyd y [[16g]]. [[Delwedd:Butter Place, Caerwys NLW3361350.jpg|bawd|chwith|'Butter Place'; tua 1875.]] Cynhaliwyd dwy [[Eisteddfodau Caerwys|eisteddfod]] bwysig yng [[Eisteddfodau Caerwys|Nghaerwys]] yn [[1523]] a [[1567]] i bennu rheolau [[Cerdd Dafod]] a [[Cerdd Dant|Cherdd Dant]] ac i roi trefn ar [[Bardd|feirdd]] a chantorion. Roedd nifer o feirdd gorau'r cyfnod, fel [[Tudur Aled]], [[Simwnt Fychan]] a [[Gruffudd Hiraethog]], yn bresennol. (Am fanylion pellach gweler: [[Eisteddfod Caerwys 1523]] ac [[Eisteddfod Caerwys 1567]]). Mae cysylltiad agos rhwng Caerwys â [[Philadelphia]]. Hwyliodd meddyg lleol, [[Thomas Wynne]], mewn llong o'r enw ''Welcome'' yn 1682 gyda [[William Penn]]. Roedd Wynne yn un o sefydlwyr Philadelphia a daeth yn gadeirydd (neu 'Siaradwr') cyntaf y cynulliad cenedlaethol yno yn ogystal â bod yn farnwr rhanbarthol. Seiliwyd cynllun stryd gwreiddiol Philadelphia ar Gaerwys.<ref>{{Cite web |url=http://www.caerwys-town.com/thomaswynne.html |title=copi archif |access-date=2009-03-22 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708111456/http://www.caerwys-town.com/thomaswynne.html |url-status=dead }}</ref> Mae enwau Cymraeg i'w gweld ym mhobman yno, ac mae llawer o'r adeiladau yn gopiau o adeiladau a geir yng Nghaerwys.<ref>[http://icnorthwales.icnetwork.co.uk/news/regionalnews/tm_objectid=17069011&method=full&siteid=50142&headline=following-footsteps--name_page.html] Papur lleol - Vale Advertiser</ref> ==Yr eglwys== Er nad yw'r eglwys bresennol yn hen iawn nid yw heb ddiddordeb. Fe'i cysegrir i [[Mihangel|Fihangel Sant]]. Mae'r bedyddfaen yn dyddio o [[1661]] a cheir sgriniau pren hynafol yng nghapel y gogledd. Un o'r creiriau mwyaf diddorol yw clawr arch garreg ac arno ffigwr cerfiedig gwraig, sydd efallai i'w dyddio i'r [[13g]]. Yn ôl traddodiad lleol, claddwyd [[Elizabeth Ferrers]], sef gwraig i [[Dafydd ap Gruffudd]], yn yr eglwys. ==Enwogion== *Ganed y llenor a [[Diwinyddiaeth|diwinydd]] [[Yr Eglwys Fethodistaidd|Methodistaidd]] [[Thomas Jones (Dinbych)|Thomas Jones o Ddinbych]] ym Mhenucha, ger Caerwys, ym [[1756]]. *[[Angharad Llwyd]] (1780–1866), hanesydd *[[Myfanwy Talog]] (1944–1995), actores ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caerwys (pob oed) (1,283)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caerwys) (240)'''|red|19.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caerwys) (729)'''|green|56.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Caerwys) (184)'''|blue|32.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Eisteddfod Caerwys 1523]] *[[Eisteddfod Caerwys 1567]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Caerwys| ]] [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] fv6bqysl88w753xh9l3ajr57uhqo35x 0 14412 14890504 14877380 2026-05-07T22:03:00Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890504 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} Pentref ac [[Cymuned (Cymru)|gymuned]] yn ne [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Camros'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (''cam'' + ''rhos''; Seisnigiad: ''Camrose''). Fe'i lleolir ger yr [[A487]], tua hanner ffordd rhwng [[Solfach]] a [[Tyddewi]] i'r gorllewin a [[Hwlffordd]] i'r dwyrain. Mae'r plwyf fymryn i'r de o'r [[ffin ieithyddol Sir Benfro|ffin ieithyddol yn Sir Benfro]] ac felly yn y rhanbarth mwy Saesneg ei iaith. Yn y pentref ceir adfeilion [[castell mwnt a beili]] [[Normaniaid|Normanaidd]]. [[Delwedd:St Catherines Bridge - geograph.org.uk - 239000.jpg|250px|bawd|dim|Pont y Santes Catrin, Camros]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Camros (pob oed) (1,740)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Camros) (293)'''|red|17.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Camros) (1112)'''|green|63.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Camros) (277)'''|blue|37.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Hanes== Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o [[Rhos (Dyfed)|Gantref Rhos]] yn nheyrnas [[Teyrnas Dyfed|Dyfed]]. Daeth Camros yn blwyf sifil, arwynebedd 3386 hectar. Ei phoblogaeth dros y blynyddoedd oedd<ref>Adroddiadau OPCS</ref>: {|align="left" border="0" cellspacing="5" |Blwyddyn ||1801||1831||1861||1891||1921||1951||1981 |- |Poblogaeth||831||1259||1126||833||627||690||1047 |- |} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Camros| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] 4lau6glsuwzd3ae0rhzev2wy8vgj14h 0 14441 14890759 14878233 2026-05-08T09:56:45Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890759 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Llandinam'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llandinam-powys-so019891 British Place Names]; adalwyd 14 Chwefror 2025</ref> Saif rhwng [[Y Drenewydd]] a [[Llanidloes]]. Llandinam oedd trigfa [[David Davies (Llandinam)]], a fu'n gyfrifol am llawer o ddatblygu yn [[y Cymoedd]] ac [[allforio]] [[glo]] yn y [[19g]]. Mae'r bont [[haearn]] hynaf yn [[Sir Drefaldwyn]] yn y pentref. Yng [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2021|Nghyfrifiad 2021]] roedd gan y gymuned boblogaeth o 886.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/uk/wales/admin/powys/W04000292__llandinam/ City Population]; adalwyd 8 Chwefror 2025</ref> Yn [[2003]], fe fygythiwyd cau [[ysgol]] y pentref oherwydd gostyngiad yn nifer y disgyblion; ond fe'i hachubwyd dros dro gan ymgyrch leol. {{clirio}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llandinam (pob oed) (911)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llandinam) (131)'''|red|14.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llandinam) (491)'''|green|53.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llandinam) (113)'''|blue|30.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Pont Llandinam]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Powys}} {{eginyn Powys}} {{DEFAULTSORT:Llan-dinam}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Llandinam| ]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] bpgae5jv40c9vhni0evyn68i5ymvh95 0 14541 14890796 14277663 2026-05-08T10:03:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890796 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Hen bentref [[Diwydiant llechi Cymru|chwarel]] yw '''Tanygrisiau''' ({{Sain|Tan-y-grisiau.ogg|ynganiad}}) (weithiau '''Tan-y-grisiau'''), ger [[Blaenau Ffestiniog]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]]. Codwyd y pentref ar gyfer y chwarelwyr a weithiai yn chwareli'r [[Y Moelwynion|Moelwynion]], uwchlaw'r pentref i'r gogledd. Yn agos i Danygrisiau mae argae [[Llyn Stwlan]], rhwng [[Y Moelwynion|Moelwyn Mawr a Moelwyn Bach]], â'i phwerdy trydan dŵr. Mae ffordd o'r pentref yn dringo i fyny iddo a cheir canolfan ymwelwyr yno. Mae [[Rheilffordd Ffestiniog]], sy'n cysylltu [[Blaenau Ffestiniog]] â [[Porthmadog|Phorthmadog]], yn mynd trwy'r pentref ac yn atyniad twristaidd pwysig yn yr haf. ==Enwogion== *Brodor o Danygrisiau oedd y bardd ac emynydd [[John Gruffydd Moelwyn Hughes|Moelwyn]] ([[1866]]–[[1944]]). Roedd ei emynau'n boblogaidd iawn ar droad yr [[20g]]. *Bardd arall o'r pentref oedd [[Lewis Moelwyn Jones]] (Lewis Moelwyn). *Bu'r bardd a diwygiwr cymdeithasol [[Robert Roberts (Silyn)|Silyn]] yn weinidog yn Nhanygrisiau o [[1905]] hyd [[1912]]. *[[Gwyn Thomas (bardd)|Gwyn Thomas]] - cafodd y bardd ac ysgolhaig ei eni yn y pentref yn [[1936]]. *Mae'r cerddor [[Gai Toms]] (Gareth J. Thomas), yn hanu o Danygrisiau. ==Gweler hefyd== *[[Helynt Brewer Spinks]], pan geisiodd rheolwr ffatri leol wahard y Gymraeg yn y gweithle. *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Estella]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] ethttjudk5gc1bhv3cj5wn8kig15uz8 0 14810 14890774 13089051 2026-05-08T09:59:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890774 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] tua dwy filltir i'r de o ben deheuol [[Llyn Tegid]] ym [[Meirionnydd]], [[Gwynedd]] yw '''Llanuwchllyn''' ({{Sain|Llanuwchllyn.ogg|ynganiad}}). Mae'n sefyll oddi ar yr [[A494]], 5 milltir i'r de-orllewin o'r [[Y Bala|Bala]], yn rhimyn hir ar hyd y B4403. Adnabyddir y pen gogleddol fel 'Y Llan' a'r pen deheuol fel 'Y Pandy'. Mae'r gofgolofn i [[Owen Morgan Edwards|O.M. Edwards]] a'i fab [[Ifan ab Owen Edwards|Ifan]] yn sefyll wrth y briffordd o flaen [[Ysgol O. M. Edwards]] yr ysgol gynradd leol. Ceir sawl afon yn y cyffiniau gan gynnwys [[Afon Lliw]] sy'n llifo i'r [[Afon Ddyfrdwy|Ddyfrdwy]] am ryw hanner milltir cyn aberu yn Llyn Tegid ger Glan-Llyn Isa. Daw'r [[Afon Twrch (Dyfrdwy)|Twrch]] o'r de, gan hollti'r pentre'n ddwy ran 'Llan' a 'Phandy'. ==Yr eglwys== [[Delwedd:Eglwys Sant Deiniol Llanuwchllyn, ger y Bala Gwynedd, Cymru Wales 14.JPG|bawd|280px|Eglwys Sant Deiniol, Llanuwchllyn]] Yn eglwys [[Deiniol]] Sant ceir set o hen lestri cymun efydd, a berthynai, meddir, i [[Abaty Cymer]]. Nid yw'r rhan fwyaf o'r adeilad presennol yn hen (cafodd ei adnewyddu yn [[1873]]), ond gellir gweld beddfaen cerfiedig hynod y marchog [[Ieuan ap Gruffudd]] yno, a fu farw yn [[1370]] a chofeb i John ap Gruffydd ap Madoc ap Iorwerth o Lanllyn, dyddiedig 1395. Ceir hefyd llech-gofeb er cof am [[Rowland Vaughan]] (c. [[1587]] - [[1667]]), y bardd a'r cyfieithydd o [[Caer Gai|Gaer Gai]] ( sy'n sefyll rhwng y pentref a'r Bala). Fe'i codwyd mewn steil Gothig ar gost o £1,600.<ref>[http://www.britishlistedbuildings.co.uk/wa-24688-parish-church-of-st-deiniol-llanuwchllyn Gwefam British Listed Buildings; Teitl: ''Parish Church of St Deiniol, Llanuwchllyn''] adalwyd 25 Medi 2014</ref> ==Enwogion== [[Delwedd:Edwards 284.jpg|200px|bawd|chwith|Y gofeb i O.M. Edwards a'i fab Ifan]] Mae'r ardal wedi cynhyrchu nifer syfrdanol o enwogion, yn arbennig felly ym maes llenyddiaeth, gan gynnwys: *[[Griffith Davies (Gwyndaf)]] ([[1868]] - [[1962]]), bardd ac englynwr. *[[John Davies (Siôn Dafydd Las)]] (m. [[1694]]), bardd teulu [[Nannau]]. *[[John Edwards (Eos Glan Twrch)]] ([[1806]] - [[1887]]), llenor a bardd. *[[Ifan ab Owen Edwards]] ([[1895]] - [[1970]]), mab O.M. a sefydlydd [[Urdd Gobaith Cymru]]. *[[Owen Morgan Edwards|O.M. Edwards]] ([[1858]] - [[1920]]), un o brif gymwynaswyr iaith a diwylliant Cymru yn y cyfnod diweddar. Mae bedd O.M. yn yr hen fynwent yn Y Pandy. *[[J. R. Jones, Ramoth]] ([[1765]] - [[1822]]), [[Eglwys y Bedyddwyr|Bedyddiwr]] enwog, emynydd, cerddor. *[[Lewis Jones]] (fl. [[1703]]), bardd. *[[Michael D. Jones]] (1822-98), arloeswr a chenedlaetholwr Cymreig, sefydlydd [[Y Wladfa]]. *[[Elis Lewis]] (fl. 1640-1669), cyfieithydd. *[[Morris ap Robert]] (m. [[1723]]), bardd. *[[Thomas Roberts]], athro ac ysgolhaig, golygydd cerddi canoloesol. *[[Robert Thomas (Ap Vychan)]], bardd a llenor. *[[Tudur Penllyn]], [[Caer Gai]] (c. [[1420]] - [[1485]]), bardd. *[[Ieuan ap Tudur Penllyn]] (fl. c. [[1480]]), bardd. *[[Rowland Vaughan]], [[Caer Gai]] (c.[[1587]] - [[1667]]), bardd a brenhinwr enwog yn y [[Rhyfel Cartref]]. *Osian Williams (1990 -) Enillydd Tlws y Cerddor yn Eisteddfod Genedlathol Maldwyn a'r Cyffiniau a phrif leisydd y band [[Candelas]] *[[MC Mabon]] - (Enw iawn Gruff Meredith) rapiwr a ddaeth i amlygrwydd a bri fel aelod o’r grŵp Y Tystion. Yn flaenllaw yn yr ymdrechion llwyddiannus i adfer papur newydd [[Y Cymro]] yn 2018. ==Digwyddiadau tywydd cofiadwy== *;Llif mawr 1781 :”Onibai am lifogydd mawr 1781 yn ardal Llanuwchllyn a [[Cwm Cynllwyd|Chwm Cynllwyd]], mae’n debyg na fuaswn i’n bod! Daeth fy hen, hen, hen daid, Evan Evans, oedd yn saer pontydd, drosodd o [[sir Drefaldwyn]] i Lanuwchllyn i drwsio ac ailadeiladu pontydd a ddifrodwyd gan y llif. Setlodd a phriododd yn yr ardal. Roedd ei farc (EE) ar garreg gloi hen bont a ddiflannodd rhyw 30 mlynedd yn ôl pan sythwyd y ffordd rhwng Garneddwen a Llanuwchllyn”.<ref>Hanesyn Llyr Gruffydd, ym Mwletin Llên Natur rhifyn 54</ref> :”A minnau wedi byw a gweinidogaethu yn Llanuwchllyn o 1967 i 1992, diddorol oedd y sôn am Li Mawr 20 Mehefin 1781 ar ddiwrnod Ffair y Llan, a'r nodyn gan Llŷr Gruffudd am Evan Evans un o'i hynafiaid yn croesi'r [[Berwyn]] o [[Llanwddyn|Lanwddyn]] i Lanuwchllyn i ailadeiladu'r pontydd a sgubwyd ymaith. Roedd Sali Jones oedd yn cadw siop yn [[y Bala]] ac a ddaeth yn wraig i [[Thomas Charles]], ar ei ffordd adref o'r Ffair pan wrthododd ei cheffyl fynd dros Bont y Pandy funudau cyn i [[afon Twrch]] ei chwalu. Pe byddai Sali wedi boddi ni fyddai Thomas Charles wedi dod i'r Bala ac mae'n bosibl na fyddai Ysgol Sul na [[Cymdeithas y Beibl|Chymdeithas y Beibl]] wedi dod i fodolaeth. Un o ysgrifau enwog O M Edwards, a faged yn sŵn afon Twrch, yw: ::”Yr Hen Fethodist, sef hen gloc ei hynafiaid ym Mhen y Geulan ger Pont y Pandy, a gafodd ei ddarganfod yn nofio ar [[Llyn Tegid|Lyn Tegid]] wedi'r lli. Fe'i hachubwyd a'i ddychwelyd i'r hen gartref lle bu'n cadw'r amser am genedlaethau.” :Ynglŷn â'r wraig a gollodd ei bywyd pan foddwyd ei chartref yn y Ceunant Ucha, Cwm Peniel (Cwm Llwyngwern codi'r Peniel cyntaf ym 1828) holwyd ei gŵr pam ei fod yn mynd i fyny yn lle i lawr i chwilio amdani. 'Am ei bod yn gwneud pob dim yn groes i bawb', oedd yr ateb.”<ref name=WJE>Hanesyn WJ Edwards, ym Mwletin Llên Natur rhifyn 54</ref> *;Llif 1880 Ym 1880 cafwyd Lli arall a chwalodd Bont y Llan - y bont dros y [[afon Dyfrdwy|Ddyfrdwy]], a bu difrod mawr fel ym 1781.<ref name=WJE /> *;Llif 2001 Ar 3 Gorffennaf 2001 cafwyd Lli arall pan orlifodd [[afon Lliw]] ym [[Pennantlliw|Mhennantlliw]] a pheri cryn ddifrod.<ref name=WJE /> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanuwchllyn (pob oed) (617)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanuwchllyn) (496)'''|red|83.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanuwchllyn) (485)'''|green|78.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanuwchllyn) (107)'''|blue|37.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Godre'r Aran]] *[[Rheilffordd Llyn Tegid]] *[[Caer Gai]] olion caer Rufeinig a phlasdy *[[Castell Gronw]]: [[mwnt a beili|hen domen]] o'r [[Oesoedd Canol]] *[[Dolhendre]] - pentref filltir a hanner i'r gogledd *[[Castell Carn Dochan]] - un o amddiffynfeydd tywysogion [[Teyrnas Gwynedd|Gwynedd]] *[[Moel Llyfnant]] - mynydd 805m, 5 milltir i'r gogledd *[[Glan-llyn]] - cartref [[Urdd Gobaith Cymru]] *[[Bwlch y Groes]] - bwlch ar y ffordd i [[Dinas Mawddwy|Ddinas Mawddwy]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Llanuwchllyn| ]] [[Categori:Llifogydd]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] ox6qhd14smkw59vocosiz9whli9h2c7 0 14813 14890705 13090918 2026-05-08T09:22:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890705 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]], yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Aberdyfi'''<ref>{{Cite web|url=https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/polisi-ac-ymchwil/enwau-lleoedd|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|website=Comisiynydd y Gymraeg}}</ref> (Saesneg: ''Aberdovey'' yn draddodiadol, er mai "Aberdyfi" yw'r ffurf a argymhellir erbyn hyn). Fe'i lleolir yn ardal [[Meirionnydd]] ar lan ogleddol [[aber]] eang [[Afon Dyfi]]. Saif ar briffordd yr [[A493]] ac ar [[Rheilffordd y Cambrian|Reilffordd y Cambrian]], rhwng [[Pennal]] a [[Machynlleth]] i'r dwyrain a [[Tywyn|Thywyn]] i'r gogledd. [[Twristiaeth]] yw'r prif [[Diwydiant|ddiwydiant]] yno heddiw. Mae [[traeth]] eang tywodlyd yn ymestyn am filltiroedd o Aberdyfi i Dywyn ac mae'n boblogaidd iawn gydag ymwelwyr haf. == Tai haf == Mae'r pentref yn nodedig am ei ganran uchel o [[Tŷ haf|dai haf]]. Ym mis Hydref 2021 datgelwyd bod 54% o’r holl eiddo yn y pentref naill ai'n ail gartrefi, tai gwyliau ar osod, neu’n wag.<ref>{{Cite web|url=https://aberdyfi-council.wales/wp-content/uploads/2021/11/Welsh-Aberdyfi-Community-Survey-Report-R4C-Oct21.pdf|title=Canlyniadau a Chanfyddiadau Arolwg Cymuned Aberdyfi 2021|date=Hydref 2021|website=Cyngor Cymuned Aberdyfi}}</ref> ==Yr hen fferi== Ar un adeg bu gwasanaeth cwch fferi yn cysylltu Aberdyfi ag Ynys Tachwedd, ger [[y Borth]], ar lan ddeheuol Afon Dyfi. Mae'n bosibl mai fan hyn y croesodd [[Gerallt Gymro]] a [[Baldwin, Archesgob Caergaint]] ar eu ffordd i'r gogledd ym [[1188]]; "croesasom yr afon mewn cwch," meddai Gerallt yn ei lyfr [[Hanes y Daith Trwy Gymru]]. [[Delwedd:Aberdovey, north Wales.jpeg|bawd|dim|Aberdyfi, 1860]] [[Delwedd:A view of Aberdyfi from Penhelyg Rock NLW3360962.jpg|bawd|dim|Hen ffotograff o Gasgliad [[John Thomas (ffotograffydd)|John Thomas]], 1885 o Benhelyg]] ==Diwylliant a thraddodiadau== Mae'r dref yn enwog am y gân werin adnabyddus "Clychau Aberdyfi", a gysylltir weithiau â chwedl [[Cantre'r Gwaelod]]. Cyhoeddwyd yr alaw gan [[Maria Jane Williams (Llinos)]] (1795-1883) yn y gyfrol ''Ancient National Airs of Gwent and Morgannwg'' (1844). Yn ddiweddarach ysgrifennodd [[John Ceiriog Hughes|Ceiriog]] eiriau i'r alaw yn ogystal. Mae'r nofel ''The Misfortunes of Elphin'' gan [[Thomas Love Peacock]] yn gymysgiad bwrlesg o draddodiad "Clychau Aberdyfi", chwedl Cantre'r Gwaelod ac elfennau o'r chwedl [[Hanes Taliesin]]. Ceir cân werin arall, sef "Mynydd Aberdyfi", hefyd: <poem style="margin-left: 5em"> :Mi geisiaf eto ganu cân :I'th gael di 'nôl fy ngeneth lân :I'r gadair siglo ger y tân, :Ar fynydd Aberdyfi... </poem> ===Tro ar fyd=== Neges cerdyn post o’r Bermo 28 Gorffennaf 1961: :Bermo 28 Gorffennaf 1961: ''The weather has been grand except for today when we went on our excursion to Aberdovey. Aberdovey is a horrible place and there is only a few shops and NOT 1 chippy. They don't have chippies because they can't abide the smell of chips.''<ref>[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn38.pdf ''Bwletin Llên Natur'', rhifyn 38]</ref> Rhyfedd o fyd i bentref yn enwog am ei physgod a'r llusenw ym Meirionnydd am bobol Aberdyfi oedd "Sgadans".<ref>[https://www.facebook.com/groups/671177946410845/permalink/960320754163228/ Dan Morris]</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Aberdyfi (pob oed) (878)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Aberdyfi) (263)'''|red|30.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Aberdyfi) (307)'''|green|35}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Aberdyfi) (222)'''|blue|45.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Ieuan Dyfi]] (1461-1500), bardd *Thomas Francis Roberts (1860-1919), prifathro [[Prifysgol Cymru, Aberystwyth|Coleg y Brifysgol, Aberystwyth]] *[[Berta Ruck]] (1878-1978), nofelydd *EHT Bible [[1873]]-[[1956]][https://cy.wikipedia.org/wiki/Dyddiadur_EHT_Bible,_Aberdyfi?wprov=sfti1], dyddiadurwr natur a ymgartrefodd yn Aberdyfi ar ôl gyrfa yng nghanolbarth Lloegr. Mae cofnodion mwyaf arwyddocaol ei ddyddiaduron ar gael yma [https://www.llennatur.cymru/?keywords=Ffynhonnell%3ABible&currentpage=1&recordsperpage=25&dyddiadur=false&oriel=true&bwletinau=true#angori] yn Nhywyddiadur gwefan [[Llên Natur]] ==Oriel== <gallery heights="180" mode="packed"> Delwedd:General view, Aberdovey, Wales-LCCN2001703400.jpg|Ffotograff o tua 1890-1900 Delwedd:Aberdyfi NLW3360959.jpg|tua 1885 Delwedd:Aberdyfi NLW3362771.jpg|tua 1885 Delwedd:Aberdyfi Gwynedd B 08.JPG|2014 Delwedd:Aberdyfi Gwynedd 26.JPG|2014 Delwedd:Aberdyfi Gwynedd 19.JPG|2014 Delwedd:Aberdyfi Gwynedd B 25.JPG|Y brif stryd yn wynebu'r môr; 2014 Delwedd:Aberdyfi Gwynedd 29.JPG|Eglwys St Pedr </gallery> ==Gweler hefyd== * [[Cynhadledd Aberdyfi]] (1216) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [https://archive.today/20130114065719/www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/aberdyfi/ Gwefan Aberdyfi ar y BBC] * {{eicon en}} [http://www.bbc.co.uk/legacies/myths_legends/wales/w_mid/article_1.shtml Gwefan y BBC a Chantre'r Gwaelod] * [http://www.aberdyfi.org/ Gwefan Aberdyfi] {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Aberdyfi| ]] [[Categori:Arfordir Gwynedd]] [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] s6mj9u49pqx5wi5jqnw00l6fr0z03ap 0 14816 14890814 14877083 2026-05-08T10:24:05Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890814 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bach yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Dyffryn Arth]], [[Ceredigion]], [[Cymru]], yw '''Aberarth'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/aberarth-ceredigion-sn479636#.Yvu5xy8w1_g British Place Names]; adalwyd 16 Awst 2022</ref> ({{Sain|Aberarth.ogg|ynganiad}}; neu '''Aber-arth'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Fel yr awgryma ei enw, mae'r pentref yn sefyll ar [[aber]] [[Afon Arth]] lle rhed yr afon honno i [[Bae Ceredigion|Fae Ceredigion]]. Saif tua 3 milltir i'r gogledd o [[Aberaeron]]. Gellir gyrru drwy Aberarth ar yr [[A487]] o [[Aberaeron]] i [[Llan-non, Ceredigion|Lan-non]]. [[Delwedd:Aberarth and River Arth.jpg|300px|bawd|dim|[[Afon Arth]] yn llifo trwy ganol Aberarth]] == Hanes y pentref == Mae arwyddocâd hanesyddol i bentref Aberarth oherwydd sefydlwyd y pentref oddeutu amser goresgyniad y [[Normaniaid]]. Cododd y Normaniaid [[Castell Allt Craig Arth|Gastell Allt Craig Arth]] wrth waered yr afon. Yn ystod y [[12g]] yr oedd [[mynach|mynaich]] [[Sistersiaid]]d yn defnyddio'r ardal fel porth i fewnforio cerrig baddon o [[Bryste|Fryste]] a ddefnyddiasant i godi [[mynachlog]] [[Ystrad Fflur]] ar dir a roddwyd iddyn nhw gan [[Rhys ap Gruffudd|yr Arglwydd Rhys]] o [[Teyrnas Deheubarth|Ddeheubarth]]. Yn honedig, tua hanner milltir i'r de o'r pentref mae bryn sy'n safle i Eglwys Llanddewi Aberarth. Mae'n debyg bod yr eglwys hon ar safle hen eglwys o'r [[9fed ganrif|nawfed ganrif]]. Mae gan yr eglwys bresennol dŵr Normanaidd a'r gweddill wedi ei ailadeiladu ym [[1860]]. Ymglymwyd Aberarth yn niwydiant adeiladu llongau cyn [[1850|mil wyth pum deg]], ond mae'r pentref wedi edwino gyda dirywiad y diwydiant. == Daearyddiaeth a natur == Yn [[2005|nwy fil a phump]], cafodd llwybr ei gyflawni i gerddwyr ac i feiciau. Mae'r ffordd hon yn cysylltu Aberarth ag Aberaeron, y pentref mwy, cyfagos. Mae cymuned o adar gwylltion i'w gweld yn yr ardal, ac mae [[Hebog tramor|hebogiaid tramor]], [[Brân goesgoch|brain goesgoch]], [[Clochdar y cerrig|clochdaron y cerrig]] a'r [[Barcud coch]] ymhlith y rhywogaethau sydd i'w gweld yno. Er bod traeth Aberarth yn garegog, mae'r traeth hwn yn boblogaidd gyda brigdonwyr ar adegau penodol yn ystod y flwyddyn. ==Enwogion== Ganwyd a magwyd yr Athro [[Hywel Teifi Edwards]] a'r addysgwyr [[Jac L. Williams]] yn y pentref. Mae'r awdur [[Cynan Jones]] yn un o drigolion y pentref. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == *[http://www.aberarth.internet-today.co.uk Tudalen Y We Aberarth] (Dim ond yn Saesneg) *[http://www.dyfedfhs.org.uk/ Cymdeithas Hanes Teuluoedd] *[http://www.ceredigion.gov.uk/ Cyngor Sir Ceredigion] {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Dyffryn Arth]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] mp4iefndk97rhpkjtkn5xwxuuoqussp 0 14837 14890447 13090322 2026-05-07T19:49:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890447 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Pentrefoelas'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/pentrefoelas-conwy-sh872516#.YZpujS-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> Saif yn ne-ddwyrain y sir ar gyffordd yr [[A5]] a'r B5113, 7 milltir i'r de-ddwyrain o [[Llanrwst|Lanrwst]] a hanner ffordd rhwng [[Cerrig-y-drudion]] a [[Betws-y-Coed]]. Mae'n gorwedd yn ardal [[Uwch Aled]] a bu'n rhan o'r hen [[Sir Ddinbych]] gynt. Yr enw gwreiddiol ar y lle oedd ''Pentre Fidwn''. ==Hanes== Mae'r maen arysgrifiedig cynnar (gweler isod) a ddarganfuwyd wrth adeiladu'r A5 yn profi fod Pentrefoelas yn drigfan yn [[yr Oesoedd Canol]] cynnar. Plas Foel Las, i'r gogledd o'r pentref, oedd plas teuluol y Wynniaid. [[Delwedd:NMW - Aberconwy Inschrift.jpg|bawd|dim|Y garreg ganoloesol a ddarganfuwyd ger Pentrefoelas]] Mae'r eglwys (dienw) yn bur gynnar ond cafodd ei hadnewyddu'n sylweddol yn y [[19g]]. Ar ei muriau gwelir cofeb i [[John Griffith]] (m. [[1794]]) o [[Cefn Amwlch|Gefn Amwlch]], a honnai fod yn un o ddigynyddion [[Rhys ap Tewdwr]], Tywysog [[Deheubarth]]. Ond diddordeb pennaf yr eglwys yw'r beddfaen ag arno arysgrifen [[Lladin|Ladin]], sy'n dyddio o'r [[5g]] neu'r [[6g]]. Ger Pentrefoelas, darganfuwyd carreg gydag arysgrif [[Lladin]] arni sy'n diolch am rodd gan y tywysog [[Llywelyn Fawr]] i [[Abaty Aberconwy]]. Ar y garreg ceir y geiriau Lladin Cymreig hyn: :'''Ed vidh LN DI env aLevone Fortitudine Brachii mesure Leveline princeps Northvallie''' :"Daw'r enw 'Llewelin' o 'llew' ac o nerth 'elin', O Llywelyn, tywysog Gogledd Cymru!" [[Delwedd:The "Bus Station" and Primary School at Pentrefoelas - geograph.org.uk - 479713.jpg|250px|bawd|Canol Pentrefoelas]] [[Delwedd:Pentrefoelas.jpg|250px|bawd|Pentrefoelas]] ==Daearyddiaeth== Llifa [[Afon Merddwr]] i lawr y dyffryn ger y pentref gan lifo dan bont ar y B5113 ac ymuno ag [[Afon Conwy]] tua milltir yn is i lawr o Bentrefoelas. Ychydig yn uwch i fyny'r dyffryn o Bentrefoelas ceir [[Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig]] a adnabyddir fel [[Corsydd Nug a Merddwr]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Pentrefoelas (pob oed) (356)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Pentrefoelas) (241)'''|red|69.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Pentrefoelas) (258)'''|green|72.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Pentrefoelas) (38)'''|blue|27.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Bentrefoelas== * [[John Thomas (Pentrefoelas)|John Thomas]] (1742-1814), bardd * [[Eifion Wyn]] - treuliodd y [[bardd]] o [[Porthmadog|Borthmadog]] gyfnod fel athro ysgol yn y pentref. ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Pentrefoelas NLW3364570.jpg|Y pentref, tua 1885 </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Pentrefoelas| ]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ab7lhse2qkhi0mjnkp2g8izq1qw3cyo 0 15454 14890847 14878207 2026-05-08T10:35:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890847 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} :''Gweler hefyd [[Llanddewi]]''. Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Ceredigion|Ngheredigion]], [[Cymru]], yw '''Llanddewi Brefi'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanddewi-brefi-ceredigion-sn661555#.YcmQBC-l1_g British Place Names]; adalwyd 27 Rhagfyr 2021</ref> neu '''Llanddewibrefi'''.<ref>Sillafiad Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru a ''Gwyddoniadur Cymru'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), t. 549</ref> Saif yng nghanol cefn gwlad yn ne-ddwyrain y sir ar ffordd y [[B4343]], tua 4 milltir i'r de o [[Tregaron|Dregaron]]. Fe'i sefydlwyd tua'r [[6g]]. Mae tua 500 o bobl yn byw yno. Gelwir y pentref yn Llanddewi ''Brefi'' am ei fod yn sefyll ar lan [[Afon Brefi]], un o ledneintiau [[Afon Teifi]]. [[Delwedd:Eglwys Dewi Sant-Llanddewi-Brefi-01.jpg|bawd|dim|250px|Eglwys Dewi Sant, Llanddewi Brefi]] Er nad yw'n lle mawr, mae gan Llanddewi Brefi ran bwysig yn hanes [[Cristnogaeth yng Nghymru]]. Yn ôl traddodiad, cynhaliodd [[Dewi Sant]], [[nawddsant]] [[Cymru]], [[Synod Brefi]] yno. Rhoddodd hynny enw'r pentref ac mae [[eglwys]] y plwyf, sy'n dyddio o'r [[12g]], yn arddangos cerflun ohono. Fe adeiladwyd yr eglwys ar dwyn, lle dwedir y cafodd y ddaear ei chodi'n wyrthiol dan draed Dewi Sant, er mwyn caniatáu iddo gael ei glywed yn glirach gan y bobl ymgynnulledig. Hawliodd Llanddewi Brefi sylw'r cyfryngau ar ddechrau'r [[2000au]] yn sgil y rhaglen gomedi ''[[Little Britain]]'' ar y [[BBC]] a'r cymeriad Daffyd (''sic''), yr unig ddyn [[hoyw]] yn y pentref. Am gyfnod, bu nifer o wylwyr y rhaglen yn mynd i'r pentref i gael tynnu llun ger yr arwydd i mewn a chafodd hwnnw ei ddwyn sawl gwaith gan ffans o'r gyfres. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanddewibrefi (pob oed) (640)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanddewibrefi) (347)'''|red|56}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanddewibrefi) (334)'''|green|52.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Llanddewibrefi) (104)'''|blue|35}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Llanddewi Brefi| ]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] ksy8wb6p2dsqkf1mmmu7jtl0njvo9b0 0 15906 14890191 13091294 2026-05-07T17:39:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890191 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngorllewin [[Ynys Môn]] yw '''Y Fali''' (Saesneg: ''Valley''). Saif ar yr [[A5]] yn agos at [[Ynys Cybi]]. Mae gan y pentref orsaf ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] (lle dim ond ar gais mae trenau'n stopio). == Enw == Mae peth drafodaeth wedi bod ynglŷn â tharddiad yr enw. Yn ôl rhai, mae'r gwraidd yn y [[Gwyddeleg]] ''Baile'', anheddiad, yn hytrach na'r gair [[Saesneg]], ''Valley''. Dywed Gwilym T. Jones a Tomos Roberts <ref>''Enwau Lleoedd Môn'' 1996, Cyngor Sir Ynys Môn ISBN 0-904567-71-0</ref> fel arall, sef bod y gair yn dod o'r amser pan gloddiwyd pant er mwyn cael rwbel i adeiladu Pont Lasinwen, neu Morglawdd Stanley, rhan o'r [[A5]] presennol. Roedd y pant a ffurfiwyd wedi cael yr enw ''Valley'', a drosglwyddwyd i'r pentref. [[Delwedd:Valley Signal Box.jpg|bawd|dim|Hen adeilad newid sgignalau.]] Defnyddir y ffurf ''(Y) Dyffryn'' yn ogystal ag ''Y Fali'' heddiw. ==RAF y Fali== {{prif|RAF y Fali}} Yn agos i'r pentref mae gorsaf yr Awyrlu Brenhinol, [[RAF y Fali]]: yno y lleolir [[Maes Awyr Môn]] hefyd. Wrth adeiladu maes awyr yr Awyrlu yn 1942, cafwyd hyd i gasgliad pwysig o gelfi o [[Oes yr Haearn]] yn [[Llyn Cerrig Bach]] gerllaw. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Y Fali (pob oed) (2,361)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Y Fali) (1,253)'''|red|54.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Y Fali) (1523)'''|green|64.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Y Fali) (433)'''|blue|42.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel y Fali]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *[http://www.valleycommunitycouncil.com/ Gwefan Cymuned y Fali] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205004757/http://www.valleycommunitycouncil.com/ |date=2012-02-05 }} {{Trefi_Môn}} {{DEFAULTSORT:Fali}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Y Fali| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 3uu7mi5og5wd2qvubhb5dpghh3ku872 0 16039 14890302 13090252 2026-05-07T17:53:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890302 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Pentraeth'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/pentraeth-isle-of-anglesey-sh523784#.YbjFNS-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> Saif ar lôn yr [[A5025]]. Saif yn ne-ddwyrain yr ysnys. Ceir Gwarchodfa Natur Cenedlaethol [[Cors Bodeilio]] gerllaw. [[Delwedd:Pentraeth.jpg|250px|bawd|dim|Teras y Nant, Penraeth]] ==Hanes a thraddodiad== Yn yr Oesoedd Canol roedd yn gorwedd yng [[Cwmwd|nghwmwd]] [[Dindaethwy]], [[cantref]] [[Rhosyr (cantref)|Rhosyr]]. Ystyr yr enw yw "diwedd y traeth" ond erbyn heddiw mae'r môr ([[Y Traeth Coch]]) yn filltir i ffwrdd o'r pentref. Hen enw'r pentref a'r plwyf oedd '''''Llanfair Betws Geraint''''' (weithiau '''''Betws Geraint''''' yn unig).<ref>[http://www.visionofbritain.org.uk/relationships.jsp?u_id=10064650 VisionOfBritain.org]{{Dolen marw|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ceir hen chwareli yn y bryniau isel ger y pentref. I'r dwyrain o'r eglwys ceir tri maen hir a elwir Y Tair Naid. Heb fod ymhell o'r pentref i gyfeiriad y gorllewin mae traddodiad yn nodi'r man lle cyflawnodd y bardd [[Einion ap Gwalchmai]] "Naid Abernodwydd". ==Brwydr Pentraeth== Ymladdwyd [[Brwydr Pentraeth]] ar farwolaeth [[Owain Gwynedd]] yn [[1170]]. Bu brwydro rhwng ei feibion am arglwyddiaeth [[Teyrnas Gwynedd|Gwynedd]]. Gorfodwyd y bardd-dywysog [[Hywel ab Owain Gwynedd]] i ffoi i [[Iwerddon]] gan ei hanner-brodyr [[Dafydd ab Owain Gwynedd]] a [[Rhodri ab Owain Gwynedd|Rhodri]]. Dychwelodd Hywel yr un flwyddyn gyda byddin o Iwerddon, ond trechwyd ef a'i ladd gan Dafydd a Rhodri ym mrwydr Pentraeth. Coffheir Hywel a'i frodyr maeth mewn dwy gyfres o [[englyn]]ion [[marwnad]] gan y bardd [[Peryf ap Cedifor]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Pentraeth (pob oed) (1,178)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Pentraeth) (633)'''|red|56}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Pentraeth) (724)'''|green|61.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Pentraeth) (158)'''|blue|31.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Pentraeth]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentraeth| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] h6h97ovrl730hhjgt84xgh9zuvb90bs 0 16151 14890465 14268286 2026-05-07T19:55:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890465 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Ysbyty Ifan'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/ysbyty-ifan-conwy-sh841488#.YZptcC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> Lleolir y pentref ar lannau [[Afon Conwy]] ifanc, rhai milltiroedd i'r de o [[Pentrefoelas|Bentrefoelas]] ar lôn y B4407 (sy'n cysylltu Pentrefoelas ar yr [[A5]] â [[Ffestiniog]]). Hen enw Ysbyty oedd "Dolgynwal". [[Delwedd:Ysbyty Ifan - geograph.org.uk - 34544.jpg|250px|bawd|dim|Ysbyty Ifan]] ==Hanes== Yn [[yr Oesoedd Canol]], roedd yr ardal yn rhan o [[cwmwd|gwmwd]] [[Is Aled]], [[cantref]] [[Rhufoniog]]. Daw enw'r pentref o un o ysbytai [[Marchogion yr Ysbyty]] a sefydlwyd yno tua'r flwyddyn [[1190]] gan Ifan ap Rhys o Drebrys, yn ôl traddodiad; does dim olion o'r safle i'w gweld heddiw. Er bod Ysbyty Ifan yn ymddangos yn lle digon diarffordd heddiw, yn yr Oesoedd Canol safai ar ffordd bwysig a gysylltai [[Llŷn]] ac [[Eryri]] i'r gorllewin ac ardaloedd y Gororau i'r dwyrain. Cafodd yr Ysbyty nawdd gan [[Llywelyn Fawr]] a [[Llywelyn Ein Llyw Olaf]] ac yn y 13g roedd gan y sefydliad enw da am ei letygarwch. Roedd gan yr ysbyty (hosbis), a godwyd ar gyfer teithwyr a phererinion i [[Ynys Enlli]], yr hawl gyfreithiol i fod yn [[noddfa]] ac yn ddiweddarach arweiniodd hynny at sawl [[herwr]] guddio yno neu yn y cyffiniau. Parhaodd y sefyllfa felly hyd y [[15g]] pan roddodd yr uchelwr lleol [[Maredudd ap Ieuan]] derfyn arno.<ref>W. Ogwen Williams, "A note on the history of Ysbyty Ifan", ''Trafodion Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon'', cyf. 15 (1954).</ref> [[Delwedd:A group of women from Ysbyty Ifan almshouses NLW3361781.jpg|bawd|dim|Merched yr elusendai, tua 1875]] ==Adeiladau hanesyddol== [[Delwedd:Ysbyty Ifan, watermill - geograph.org.uk - 55285.jpg|200px|bawd|Melin dŵr Ysbyty Ifan.]] [[Delwedd:St John's Church at Ysbyty Ifan - geograph.org.uk - 209648.jpg|200px|bawd|Eglwys Sant Ioan]] ===Pont a melin=== Mae pont ddeniadol sy'n dyddio o'r [[18g]] yn croesi [[Afon Conwy]] yn y pentref. Gerllaw ceir bythynnod traddodiadol sy'n nodweddiadol o [[Pensaernïaeth|bensaernïaeth]] werinol [[Eryri]] a'r cylch. Ar lan yr afon saif hen felin a adeiladwyd yn yr [[17g]]. Am gyfnod defnyddid olwyn dŵr y felin i gynhyrchu trydan (hyd [[1961]]). ===Yr eglwys=== Codwyd yr eglwys bresennol, Eglwys [[Sant Ioan]], yn [[1861]] ar safle'r hen eglwys. Ynddi cedwir tair cofeb o'r hen eglwys, o [[Rhys Fawr ap Maredudd|Rys Fawr ap Maredudd]] o Fryn Gwyn, a ddygodd faner [[Harri Tudur]] ar [[Brwydr Bosworth|Faes Bosworth]], ei wraig Lowri, a'u trydydd fab Robert, a fu'n gaplan i'r Cardinal [[Thomas Wolsey]].<ref>W. Ogwen Williams, ''op. cit.''.</ref> Ym mynwent yr eglwys mae bedd Sion Dafydd Berson neu Sion Dafydd Glocsiwr oedd yn berson yn hen gapel yr Owen ym Mhentrefoelas; ef oedd athro [[Twm o'r Nant]] ac ef a'i dysgodd i ddarllen gyntaf. Ar ei garreg fedd mae englyn gan Twm o'r Nant i'w hen athro: "Galar, i'r ddaear ddu - aeth athraw..." ===Hen anheddau=== Bu Helga Martin yn tynnu lluniau hen fyrddynnod y plwyf yn 2012-13. Fe‘u cyhoeddwyd ym Mwletinau Llên Natur [https://llennatur.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125003240/http://llennatur.com/ |date=2021-01-25 }}: ;Mur Poeth Cafwyd yr ymateb canlynol i lun Helga Martin o hwn: ::''Diolch am rannu'r llun hwn. Yn ôl cofnod bedydd yng nghofnodion plwyf Ysbyty Ifan, roedd Morice Faulk, bythynwr, ei wraig Elizabeth (ganwyd Jones) a'i ferch newydd Gwen yn byw yn y tŷ hwn ar 25 Medi 1814. Rwy'n credu mai nhw yw fy hynafiaid i. Mae wedi'i farcio ar argraffiad cyntaf map yr Arolwg Ordnans ym 1838 hefyd.''[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn65.pdf] Enghreifftiau eraill o luniau i’w gweld ar wefan Llên Natur [https://www.llennatur.cymru/Oriel] (chwilier am ''Ysbyty Ifan'' gan ddewis Oriel) yw Bryniau Defaid, Hafod Uddig, Moelfryn, Trawsnant, Gwernhywel Bach, Graig Ddu, Bryn Tirion, Bryn Gwyn, Y Fedw, Cefn Gwyn, Cefn Garw, Ty Cipar, Rhyd Goch, Ty Bach Mynydd, Rhyd yr Uchain [sic.] a Beudy Ty’n Coed. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Ysbyty Ifan (pob oed) (196)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Ysbyty Ifan) (151)'''|red|79.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Ysbyty Ifan) (159)'''|green|81.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Ysbyty Ifan) (19)'''|blue|25}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Rhys Fawr ap Maredudd]], marchog canoloesol *[[Wiliam Cynwal]], bardd o'r [[16g]], enwog am ei ymryson barddol ag [[Edmwnd Prys]] *[[T. Osborne Roberts]] (ganwyd 12 Chwefror 1879), bardd. Cyfansoddodd "Pistyll y Llan", "Y Nefoedd" a thôn "Pennant". Priododd Leila Megane. *[[Orig Williams]] (1931–2009), "El Bandito", reslwr a hyrwyddwr ==Gweler hefyd== *[[Llyn Conwy]] - tarddle [[Afon Conwy]] *[[Y Migneint]] - corsdir eang sy'n lle da am adar ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Marchogion yr Ysbyty]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Ysbyty Ifan| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 3tnqn0acjvk0av2rttgo1mfqmqkeabi 0 16294 14890712 14877076 2026-05-08T09:25:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890712 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref bach gwledig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llandysul, Powys|Llandysul]], [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Aber-miwl'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Abermule'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/abermule-powys-so165945#.YczDhy-l1_g British Place Names]; adalwyd 29 Rhagfyr 2021</ref> Fe'i lleolir tua thair milltir i'r gogledd-ddwyrain o'r [[Drenewydd]] ar lan ddwyreiniol [[Afon Hafren]], rhwng y dref honno a [[Trefaldwyn|Threfaldwyn]]. Mae'r [[A483]] yn mynd heibio i'r pentref a'r B4386 yn mynd drwyddo. Fe'i gelwir yn "Aber-miwl" am fod [[Afon Miwl]], sy'n codi yn y bryniau ar y ffin i'r de o'r Drenewydd, yn [[aber]]u yn Afon Hafren ar ôl pasio drwy'r pentref. Ceir un [[ysgol gynradd]] yn y pentref (Ysgol Gynradd Aber-miwl; Ysgol Gynradd Dolforwyn cyn hynny), siop y pentref, maes carafanau, tai newydd a dwy dafarn. Lladdwyd 17 o deithwyr mewn damwain trên ddifrifol ger y pentref ar [[26 Ionawr]] [[1921]]. Yn ymyl y pentref saif olion [[Castell Dolforwyn]], a godwyd gan y tywysog [[Llywelyn ap Gruffudd]] ym [[1273]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Powys}} [[Categori:Llandysul, Powys]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] i8bn6qdu1rtzm7260r95s355m6s0mis 0 16463 14890855 14882955 2026-05-08T10:36:48Z BOT-Twm Crys 23034 /* Cyfeiriadau */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890855 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw'r AC}} | aelod_y_DU = {{Swits Caerfyrddin i enw AS y DU}} }} Tref farchnad hanesyddol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ar ochr [[Sir Gaerfyrddin]] o lannau [[Afon Teifi]], 9 [[cilometr|km]] (5.5 milltir) o [[Llanbedr Pont Steffan|Lanbedr Pont Steffan]] yw '''Llanybydder'''. Saif ar y briffordd [[A485]] rhwng Llanbedr a Chaerfyrddin. Mae Cymuned Llanybydder yn cynnwys pentref gwledig [[Rhydcymerau]] a leolir 8.5 cilometr (5 milltir) i'r de-ddwyrain, dros [[Mynydd Llanybydder|Fynydd Llanybydder]]. ==Economi a chymdeithas== Mae'r dref yn enwog am ei [[ffair|ffeiriau]] ceffylau a gynhelir ar Ddydd Iau olaf pob mis. Mae'r Ffair wedi lleihau cryn dipyn ers yr [[Ail Ryfel Byd]], ond mae'n dal i ddenu gwerthwyr a phrynwyr o bob cwr o [[Prydain|Brydain]] ac [[Iwerddon]]. Prif gyflogwr y cylch yw Dunbia (Dungannon Meats), sef lladd-dy a phrosesfa [[cig|gig]], ac mae'n cyflogi hyd at 400 o bobl - y mwyafrif mawr ohonynt yn weithwyr o [[Gwlad Pwyl|Wlad Pwyl]] a gwledydd eraill yn [[Dwyrain Ewrop|Nwyrain Ewrop]]. Mae hyn wedi cael cryn ddylanwad ar natur y gymuned leol. Cyn y [[Seisnigeiddio|mewnlifiad]] hyn, roedd tua 70% o'r boblogaeth yn siaradwyr [[Cymraeg]]. ==Pobl o Lanybydder== Brodor o'r dref oedd y baledwr dall [[Dafydd Jones (Dewi Dywyll)]] (Deio'r Cantwr neu Dewi Medi) (1803-1868). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanybydder (pob oed) (1,638)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanybydder) (897)'''|red|57.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanybydder) (1040)'''|green|63.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Llanybydder) (263)'''|blue|38.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llanybydder| ]] [[Categori:Trefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerfyrddin (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 4joe8btn2u8qrp0r5mqrob0o1sti1ab 0 16521 14890788 14878814 2026-05-08T10:02:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890788 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Penrhyndeudraeth''' ({{Sain|Penrhyndeudraeth.ogg|ynganiad}}). Saif ar arfordir gogledd eithaf [[Meirionnydd]], gyda'r [[Traeth Mawr]] a'r Traeth Bach ar y naill ochr iddo gydag [[Afon Glaslyn]] yn ei wahanu oddi wrth [[Eifionydd]], a tua 3 milltir o Borthmadog. [[Delwedd:Tafarn y Dderwen, Penrhyndeudraeth Trinity Church, Gwynedd, Cymru 31.JPG|bawd|dim|Tafarn y Dderwen yng nghanol y pentref]] [[Delwedd:St Brothen 0005.jpg|250px|bawd|dim|Eglwys Brothen Sant, Llanfrothen]] ==Hanes== === Cynhanes === Mae nifer o olion ieithyddol [[Hen Gymraeg]] i'w weld yn enwau lleoedd ardal Penrhyndeudraeth e.e. 'Pont Briwet' (''Briwet'': o'r gair [[Brythoneg]] *''Brued'' 'pont').<ref>[[Kenneth Jackson]], ''Language and History in Early Britain''.</ref> Ceir [[anheddiad cytiau Ty'n y Berllan|olion Cytiau Gwyddelod Ty'n y Berllan]] gerllaw, sy'n dyddio yn ôl i [[Oes yr Efydd]]. === Yr Oesoedd Canol a'r Cyfnod Modern Cynnar === Mae arwyddocad a phwysigrwydd hanesyddol hefyd i'r pentref. Yng nghyfrifon gweision [[Edward I o Loegr|Edward I]], brenin [[Lloegr]], tra'n adeiladu [[Castell Harlech]], gwelir sawl cyfeiriadau at drigolion cefnog y pentref. Yn ddiweddarach, bu gwŷr a gwragedd o bwysigrwydd ac arwyddoacad cenedlaethol yn byw yno. Yn hen blasty'r [[Plasdy'r Hendre|Hendre]] (sydd wedi'i leoli wrth Ysbyty Bron y Garth) yn [[1648]] fe anwyd [[Humphrey Humphreys]], [[esgob]] [[Bangor]] a [[Henffordd]] yn olynol. Roedd Humphreys yn esgob diwygiedig effeithiol ac yn [[Cymry|Gymro]] twymgalon: yn ôl [[Edward Lhuyd]] ef oedd Cymro mwyaf ei oes. Roedd yn achyddwr, ysgolhaig a [[Cristnogaeth|Christion]] nodedig. Claddwyd ei rieni - [[Richard Humphreys]] a [[Margaret Wynn]] (o deulu [[Y Gesailgyfarch|Cesailgyfarch]], [[Penmorfa]]) ym mynwent hen [[eglwys]] [[Llanfrothen]]. Bu farw Humphreys tra'n esgob Henffordd yn [[1712]]. Gwelir un o greiriau'r teulu yn Eglwys y Drindod Sanctaidd Penrhyndeudraeth: yno y mae hen gist dderw a gyflwynodd Richard Humphreys i Eglwys [[Llanfrothen]] tra'n warden arni yn [[1690]]. === Y cyfnod diweddar === [[Delwedd:Boston Lodge.jpg|200px|bawd|Boston Lodge, Penrhyndeudraeth.]] Ni fu Penrhyndeudraeth erioed yn bentref crefyddol iawn. Gwelwyd y [[Methodistiaeth|Methodistiaid]] yn sefydlu eglwysi yn y pentref yn gynnar yn hanes y mudiad gyda seiadau yn cael eu sefydlu mewn myrddunod{{Fix|text=eglurhad?}} fel Cae'r Gof a Gelli Gwiail. Mae hanes diddorol a chyffrous iawn am ddiwygwyr megis [[Daniel Rowland]] yn cynnal oedfaon yn Nhyddyn Isaf a'r bardd a'r cymeriad hynod [[Dafydd Siôn Siâms]] yn melltithio'r grefydd newydd yn gyhoeddus cyn cael ohono droedigaeth. Fflangellodd y Methodistiaid yn ddidrugaredd a hynny cyn iddo losgi ei holl weithiau barddol beirniadol mewn coelcerth cyhoeddus ar sgwâr y pentref. Mae cwpan [[cymun]] gwreiddiol y Methodistiaid hyn i'w gweld yn y [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Llyfrgell Genedlaethol]] yn [[Aberystwyth]]. Yn wreiddiol, roedd y pentref mewn dau blwyf, sef plwyfi [[Llanfrothen]] a [[Llandecwyn]] a hynny cyn i'r plwyf newydd gael ei greu ym [[1859]]. Am yn agos i dri chwarter canrif gwaith ffrwydiadau Cwcs a fu'n asgwrn cefn economi'r pentref: yn ddiweddarach daeth [[atomfa Trawsfynydd]] â gwaith i'w gweithwyr. Yn hanesyddol, dibynnai'r boblogaeth ar gyflogaeth a gynigiwyd gan ddiwydiant [[llech]]i [[Blaenau Ffestiniog]] a'r allforio a mewnforio deunydd crai a fyddai'n mynd drwy borthladd prysur [[Porthmadog]]. Ar lafar gwlad gelwid y pentref yn 'Penrhyn Cocos' a hynny oherwydd diwydiant pwysig casglu [[cocos]] a ddigwyddai yn yr oes o'r blaen. ==Cymraeg== Pentref [[Cymraeg]] ei iaith yw Penrhyndeudraeth a chlywir y Gymraeg yn cael ei defnyddio'n naturiol gan bobl o bob oed. Yn [[2001]] roedd 76% o'r boblogaeth yn siarad yr iaith Gymraeg. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Penrhyndeudraeth (pob oed) (2,150)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Penrhyndeudraeth) (1,568)'''|red|75.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Penrhyndeudraeth) (1542)'''|green|71.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Penrhyndeudraeth) (337)'''|blue|36.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Natur== Rhwng y pentref a Phont Briwer, ar hen safle Cookes Explosives Ltd, mae gwarchodfa natur [[Gwaith Powdwr]], sy'n eiddo i [[Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru]]. ==Enwogion== *[[Bertrand Russell]] (1872-1970), athronwr, bu farw yn Plas Penrhyn, Penrhyndeudraeth. ==Oriel== <gallery> Nazareth (CM), Penrhyndeudraeth NLW3362974.jpg| tua 1875 </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Penrhyndeudraeth| ]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] arfdppzt7kg5r5rv55irowy8b5nwzas 0 16747 14890421 13088550 2026-05-07T19:42:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890421 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bach a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Henryd'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/henryd-conwy-sh769747#.YZliKy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Mae'r pentref gwledig tawel yn gorwedd yn rhan isaf [[Dyffryn Conwy]] ar lan orllewinol [[Afon Conwy]], tua 1 filltir o'r [[afon]] honno a thua 4 milltir o dref [[Conwy (tref)|Conwy]]. Rhed [[Afon Gyffin|Afon Henryd]] trwy'r pentref, sy'n cymryd ei enw o'r "hen [[Rhyd|ryd]]" ar yr afon honno. Saif y rhan hynaf o'r pentref o gwmpas yr hen [[Capel|gapel]], a godwyd yn [[1822]], ar groesffordd lle cwrdd y lôn fach o Gonwy â lôn dawel arall sy'n dringo i'r [[ffridd]]au uchel ar lethrau dwyreiniol [[Tal-y-Fan]] (yr olaf o'r [[Carneddau]]). Dwy filltir i'r de-orllewin mae hen eglwys [[Llangelynnin, Conwy|Llangelynnin]]. Tua milltir o Henryd mae Melin Wenddar. Yn rhan newydd y pentref, i'r gogledd o'r groesffordd, ceir [[ysgol gynradd]] a nifer o dai newydd. Mae Cymreictod y pentref wedi dirywio cryn dipyn dros y blynyddoedd gan fod yr [[A55]] mor agos. [[Delwedd:View to Henryd - geograph.org.uk - 222145.jpg|250px|bawd|dim|Henryd]] [[Delwedd:Henryd.JPG|250px|bawd|dim|Capel yr Annibynwyr, Henryd]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Henryd (pob oed) (715)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Henryd) (261)'''|red|37.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Henryd) (396)'''|green|55.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Henryd) (101)'''|blue|32.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cludiant== Mae gwasanaeth bws afreolaidd yn cysylltu Henryd â Chonwy. Yr orsaf trenau agosaf yw'r honno a geir yn y dref honno. ==Gweler hefyd== *[[Coed Benarth]] *[[Dyffryn Conwy]] *[[Llangelynnin, Conwy|Hen Eglwys Llangelynnin]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Henryd| ]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] sja8cxsp3pk024l67l1habfu524zdfv 0 16759 14890609 14877177 2026-05-08T06:45:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890609 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Bagillt'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/bagillt-flintshire-sj219753#.Y0m20i8w1_g British Place Names]; adalwyd 14 Hydref 2022</ref> Saif rhwng [[Treffynnon]] (3&nbsp;km i'r gorllewin) a'r [[Y Fflint|Fflint]] (2&nbsp;km i'r de-ddwyrain). Poblogaeth Cymuned Bagillt yw 3,918 (Cyfrifiad 2001). Yn ''[[Llyfr Dydd y Farn]]'' (1086), ei enw oedd ''Backelie''.<ref>{{OpenDomesday|SJ2175|bagillt|Bagillt}}</ref> Benthyciad o'r [[Saesneg]], wedi'i Gymreigio, yw'r enw felly. Mae ''Backelie'' yn ffurf ar y Saesneg ''Bacga's lea'' 'llannerch Bacga'.<ref>Ifor Williams, ''Enwau Lleoedd'' (1945), tud. 6.</ref> Gerllaw, ceir tomen [[mwnt a beili]] o'r enw [[Mwnt Bryn Castell]]. Tyfodd Bagillt yn gyflym yn y 19eg ganrif. Codwyd Eglwys y Santes Fair yno rhwng 1837 a 1839 fel ymateb i hynny. Poblogaeth y plwyf yn 1901 oedd 2,637. Mae Bagillt yn enwog am greu'r [[rhod ddŵr]] enwog yn Laxey, [[Ynys Manaw]]. Enwyd llyn ar ôl y pentref yn [[Chubut]], [[Patagonia]], [[Yr Ariannin]]; sef [[Llyn Bagillt]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bagillt (pob oed) (4,165)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bagillt) (516)'''|red|13}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bagillt) (2827)'''|green|67.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bagillt) (606)'''|blue|35.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Dafydd ap Llywelyn]] (tua 1215 - 1246) - [[Tywysog Cymru]] (ganwyd yng Nghastell Hen Blas{{angen ffynhonnell}}) *[[Paul Panton]] (1727 - 1797) - hynafiaethydd a chasglwr [[llawysgrifau Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.bagillt.org.uk/ Cymdeithas Etifeddiaeth Bagillt] * {{eicon en}} [http://www.bagillt-history.org.uk/ Clwb Hanes Bagillt] {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Bagillt| ]] [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] sjwl0t93iresnuyjk74z1kg51q2nitv 0 16786 14890528 13087550 2026-05-08T05:19:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890528 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref fawr a chanolfan gwyliau yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bae Cinmel a Thywyn]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Bae Cinmel'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Kinmel Bay'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/kinmel-bay-conwy-sh985805#.YZlaRy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Saif ar yr arfordir yr ochr arall i'r [[Y Foryd|Foryd]] o'r [[Rhyl]], rhwng y dref honno a [[Pensarn|Phensarn]] ac [[Abergele]]. Hanner milltir i'r de mae pentref [[Tywyn, Conwy|Tywyn]]. Mae'r traeth yn llydan a'r tywod yn braf. I'r de o'r pentref ceir gwlybdir eang [[Morfa Rhuddlan]]. Mae'r ardal yn llawn o fyngalos bychan, parciau carafannau a chae rysys trotian [[Tir Prince]]. Yn 2001 roedd 63% o'r boblogaeth heb allu siarad gair o Gymraeg.<ref>''Gwyddoniadur Cymru'', gol. John Davies (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), t.60</ref> Y peth mwyaf trawiadol am y lle heddiw mae'n debyg yw'r gwersyllfeydd carafanau gwyliau anferth rhwng y pentref a'r traeth. Yn ystod y [[Rhyfel Byd Cyntaf]] sefydlodd [[y Fyddin Brydeinig]] wersyll pebyll anferth yno ([[Parc Cinmel]]) ar gyfer hyfforddi milwyr. Yn 1900 profodd y morglawdd yn annigonol a chafwyd llifogydd difrifol yn yr ardal. [[Delwedd:6th King's Regiment, 1931.jpg|250px|bawd|dim|Grwp o filwyr yng ngwersyll Bae Cinmel, 1931]] == Cludiant == Ceir bwsiau rheolaidd haf a gaeaf i Abergele yn y gorllewin a'r Rhyl yn y dwyrain. Mae [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] ([[Caergybi]] - [[Caer]]) yn mynd heibio i'r pentref; yr orsaf agosaf yw'r honno yn Y Rhyl. == Hanes a Datblygiad == === Oesoedd cynnar === Ers cynhanes hyd at oes y [[Yr Ymerodraeth Rufeinig|Rhufeiniaid]], yr oedd ardal Bae Cinmel yn forfa eang. Yn fwy na thebyg, byddai afon Clwyd wedi ymdroelli'n igam ogam trwy'r morfa gan bosib ffurfio ryw fath o ddelta. Nid oes tystiolaeth bod unrhyw fath o anheddiad cynnar, ond darganfuwyd penglog Neolithig wedi ei gladdu o dan glai, gerllaw ym Mhensarn yn 1961. Y casgliad yw bod y penglog yn perthyn i ddyn 30 oed a oedd yn hela neu bysgota, a grwydrodd o un o'r bryngaerau cyfagos e.e. [[Dinorben]] neu [[Castell Cawr|Gastell Cawr]]. Fel rhan o gynllun [[Edward I, brenin Lloegr|Edward I]] i adeiladu cyfres o gestyll i amddiffyn y ffordd arfordirol i Wynedd, trefnwyd i afon Clwyd gael ei gamlasu o Ruddlan hyd at y môr, gyda muriau ar y naill ochr i atal llifogydd. Yr oedd hyn yn gam cyntaf i sychu ac amgae [[Morfa Rhuddlan]], ble saif Bae Cinmel heddiw. Ger aber Clwyd yn y Rhyl mae moryd wedi ffurfio, a ''Foryd'' oedd yr enw ar yr ardal rhwng Pensarn a Thowyn, ac afon Clwyd. === Meddiannu tir === Yn 1794 pasiwyd [[Deddf Arglawdd Morfa Rhuddlan]], a oedd y cam gyntaf sylweddol i sychu a datblygu tir ''Foryd''. Yr oedd sychu'r morfa yn cynnwys adeiladu môrglawdd clai, gwyro afon Gele i ddod a dŵr ffres i'r morfa, amgae tiroedd ac adeiladu ffyrdd newydd. Gellir adnabod y ffyrdd heddiw, gan eu bod yn syth ac wedi eu hadeiladu'n dda, gyda ffosydd ar y naill ochr. Cafodd y tiroedd newydd eu rhoi i dirfeddianwyr lleol ar yr amod eu bod yn cynnal ffosydd a llwybrau cyhoeddus. Y tirfeddiannwr mwyaf oedd Teulu Hughes, Kinmel. Daeth y rheilffyrdd i ogledd Cymru yn 1848 pan adeiladwyd [[Rheilffordd Caer a Chaergybi]] ar hyd yr arfordir, gyda [[Rheilffordd Dyffryn Clwyd]] i Ddinbych yn dilyn ryw ddeng mlynedd yn hwyrach. Yn ardal ''Foryd'', gosodwyd y rheilffyrdd mymryn i'r de o'r arfordir. Mynnodd Teulu Kinmel bod y môrglawdd clai a adeiladwyd yn 1794 yn ddigonol i amddiffyn y tir i'r gogledd o'r rheilffordd rhag y môr. Digwyddodd llifogydd difrifol yn 1849, 1869, 1877 a 1921. Adeiladwyd amddiffynfeydd morol newydd gan [[Bwrdd Draenio Afon Clwyd|Fwrdd Draenio Afon Clwyd]] rhwng 1923-25, ond cafodd y rhain eu difrodi hefyd. Yn 1967, adeiladodd [[Cyngor Dosbarth Trefol Abergele]] wal amddiffynnol arall yn erbyn y môr. Cafwyd llifogydd difrifol eto yn 1990. Dilynodd gwaith sylweddol i atgyfnerthu'r amddiffynfeydd morol. Adroddir hanesion am hel ŷd ger fferm Tŷ Croes o gaeau sydd bellach o dan y môr, a chnydau barlys Tŷ Croes yn cael ei foddi gan donnau. Darganfuwyd pibellau draenio caeau ar y traeth, wedi eu gosod mewn trefn bwa; a ffon nodi London North Western Railway ryw 100 llathen allan i'r môr. Awgryma hyn bod y môr wedi cipio tir sylweddol yn y ganrif olaf, sydd fawr o syndod o ystyried y llifogydd mawrion sydd wedi digwydd. === Datblygiad y cyrchfan === Yn dilyn deddf 1794, datblygodd gymuned amaethyddol hollol Gymreig a Chymraeg yn yr ardal. Parhaodd hyn hyd 1920-30 pan werthodd Teulu Kinmel tua 920 erw o dir i Kinmel Bay Land Co., gyda'r dewis i brynu 1,000 o erwau ychwanegol. Hwn oedd defnydd swyddogol cyntaf o ''Kinmel Bay'' fel enw ar y tir rhwng Towyn a'r Foryd. Yr oedd y cwmni yn gonsortiwm o ddynion busnes, a werthodd plotiau o dir a thai yma ac acw. Cafodd un tŷ ei gynnig fel gwobr loteri. Yr oedd pamffledi yn hysbysebu Bae Cinmel fel lle braf ger y môr gyda chwrs golff, cwrs rasio, clybiau tenis a bowlio a hyd yn oed awyrenfa. Nid oedd y rhain yn bodoli, ac yn fuan iawn aeth y cwmni i'r wal. Arweiniodd y datblygiadau chwit-chwat at strydoedd gwael heb oleuadau, datblygiadau brith, a thai ar wasgar, ynghŷd ag isadeiledd dŵr gwael. Rhwng 1894 a 1935 yr oedd Bae Cinmel yn rhan o [[Cyngor Dosbarth Gwledig Llanelwy|Gyngor Dosbarth Gwledig Llanelwy]]. Yn 1935 daeth yn rhan o [[Cyngor Dosbarth Trefol Abergele|Gyngor Dosbarth Trefol Abergele]]. Nid oedd gan y naill awdurdod mo'r adnoddau na'r pres i fynd i'r afael â phroblemau isadeiledd Bae Cinmel. Yn dilyn adrefniant llywodraeth leol yn 1974, daeth Bae Cinmel yn ran o [[Cyngor Colwyn|Gyngor Colwyn]] o fewn [[Clwyd|Sir Clwyd]], ac yn araf iawn, daeth gwelliannau. Bellach mae hi'n [[Conwy (sir)|Sir Conwy]]. ==Enwogion== *[[Jimmy Sangster|James Henry Kinmel Sangster]] (1927-2011), sgriptiwr ffilm a theledu a nofelydd == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Bae Cinmel a Thywyn]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] tjshbeccquc9bcatp53btmap09ekqgp 0 16859 14890615 14889610 2026-05-08T07:01:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890615 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Brymbo'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/brymbo-wrexham-sj294539#.YZOQty-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> ({{Sain|Brymbo.ogg|ynganiad}}). Saif ar gyrion [[Wrecsam]] a ward o'r dref honno. Mae'r gymuned yn cynnwys y ddau bentref [[Tanyfron]] a [[Bwlchgwyn]] a sawl pentrefan arall. Bu Melin Dur Brymbo yn gyflogwr pwysig yn yr ardal nes iddo gau yn ddiweddar a chafwyd gweithfeydd [[haearn]] a [[glo]] yno hefyd. Ceir eglwys yn y pentref, sef Eglwys Fair ([[1872]]), a chapel Y Tabernacl Tun ([[Methodistiaeth|Methodistiaid]] Saesneg). Trowyd capel gwreiddiol Y Tabernacl yn floc o fflatiau. ==Yr enw== Yn ei lyfr ''Yn Ei Elfen'', mae'r diweddar Athro [[Bedwyr Lewis Jones]] yn dangos mai llygriad o'r enw Bryn-baw ydyw Brymbo.<ref>''Yn ei Elfen'' (Gwasg Garreg Gwalch, 1992), t. 29.</ref> Does neb yn gwybod pam y cafodd yr enw. Cofnodir yr enghraifft gynharaf o'r enw "Brynbaw" mewn dogfen a ysgrifennwyd yn 1391 (cofnodir y Seisnigiad ''Brynbawe''), ac mae'r cofnod cynharaf o'r sillafiad cyfoes yn dyddio o 1416. Mae'n bosib mai cyfeirio mae'r enw at domen o wastraff o'r gweithfeydd mwyngloddio gerllaw.<ref>''Dictionary of Place-names of Wales'', Gwasg Gomer, 2007.</ref> Ar y llaw arall, ceir yr enw Brymbo mewn rhannau eraill o Gymru lle nad oes gweithfeydd a mwyngloddio e.e. Brymbo ar gwr [[Eglwysbach]], [[Sir Conwy]]. Newidiwyd yr 'n' i 'm' fel a wnaed yn yr enw 'y Bermo'. ==Dyn Brymbo== Yn [[1958]] gwnaed darganfyddiad [[archaeoleg]]ol pwysig gan weithwyr yn tyllu clawdd, sef gweddillion dyn o [[Oes yr Efydd]] a gafodd ei lysenwi yn "Ddyn Brymbo". Tybir iddo farw tua [[1600 C.C.]].<ref>[http://www.wrexham.gov.uk/english/heritage/brymbo_man/index.htm Gwefan Angueddfa Sirol Wrecsam]; adalwyd 13 Medi 2017.</ref> [[Delwedd:Stone-lined grave of Brymbo Man, Wrexham Museum.JPG|bawd|dim|Bedd Dyn Brymbo; angueddfa Wrecsam]] ==Pobl o'r Brymbo== [[Thomas Price (Prif Weinidog De Awstralia)|Tom Price]] (1852-1909), Prif Weinidog De Awstralia ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Brymbo (pob oed) (4,836)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Brymbo) (639)'''|red|14}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Brymbo) (3424)'''|green|70.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Brymbo) (514)'''|blue|25.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.homestead.com/owensaw/brymbo.html Gwefan Brymbo gan Alan Owen (Saesneg)] *[http://www.wrexham.gov.uk/english/heritage/brymbo_man/index.htm "Dyn Brymbo" - mynegai Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam] {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Archaeoleg Cymru]] [[Categori:Brymbo| ]] [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] j9pk1d48n421k3pcuyumbls0m98mc3o 0 17321 14890398 14877366 2026-05-07T19:22:02Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890398 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Sir Fynwy]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Caer-went'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (weithiau '''Caerwent'''). Pan goncrwyd llwyth y [[Silwriaid]] gan y [[Rhufeiniaid]], crëwyd canolfan a thref farchnad iddynt dan yr enw ''[[Venta Silurum]]'' yn fuan wedi'r flwyddyn [[78]] gan y Llywodraethwr Rhufeinig [[Julius Frontinus]]. Cyn hynny roedd gan y Silwriaid fryngaer bwysig gerllaw yng [[Bryngaer Coed Llanmelin|Nghoed Llanmelin]]. ''Venta Silurum'' yw'r dref Rufeinig y gwyddys mwyaf amdani yng Nghymru, a'r ail fwyaf adnabyddus ym [[Prydain|Mhrydain]] ar ôl [[Calleva Atrebatum]] ([[Silchester]]). [[Delwedd:Caerwent RO.jpg|bawd|dim|250px|Magwyrydd Rhufeinig yng Nghaerwent]] ==Hanes== ===Caerwent Rufeinig=== Roedd y dref Rufeinig yn dilyn y patrwm arferol, gyda dwy brif ffordd yn ffurfio croes a mur a ffos o'i hamgylch. Gydag arwynebedd o 300 - 350 medr sgwâr roedd yn dref gymharol fechan. Yn y canol roedd y [[Fforwm]], gyda sgwâr agored a siopau a [[Basilica]] o'i amgylch. I'r dwyrain o'r Fforwm mae [[teml]] Rufeinig, a oedd, mae'n debyg, wedi ei chysegru i'r duw [[Mawrth (duw)|Mawrth]], ac i'r gogledd mae [[Amffitheatr]]. Roedd o leiaf ddau faddondy yn y dref. Ar bob ochr i'r briffordd a redai drwy'r dref roedd yna resi o siopau a sawl teml. Mae darnau sylweddol o'r mur Rhufeinig i'w gweld o hyd, hyd at 5 medr o uchder mewn mannau. Atgyfnerthwyd y muriau hynny â thyrau lle y cedwid arfau. Y tu allan i'r muriau y ceid y mynwentydd. Mae tai'r pentref modern yn gorchuddio rhan o'r hen safle Rhufeinig. ===Wedi ymadawiad y Rhufeiniaid=== Credir i'r boblogaeth adael y dref yn y 5g, fel gyda llawer o ddinasoedd a threfi Rhufeinig Prydain, ond mae'n bosibl i Gaerwent barhau fel canolfan i [[Teyrnas Gwent|Deyrnas Gwent]] ar ôl y cyfnod Rhufeinig. Sefydlwyd [[clas]] yng Nghaerwent gan sant o [[Gwyddelod|Wyddel]] o'r enw [[Tatheus]] tua'r 5ed ganrif. Ar ôl y [[Concwest Normanaidd|Goncwest Normanaidd]] codwyd [[castell mwnt a beili]] ar y safle. [[Delwedd:MwntCaerwent RO.jpg|bawd|dim|250px|Y Normaniaid yn gosod caer [[mwnt a beili]] o fewn hen amddiffynfeydd y Rhufeiniaid]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caer-went (pob oed) (1,791)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caer-went) (151)'''|red|8.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caer-went) (1058)'''|green|59.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Caer-went) (221)'''|blue|30.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Darllen pellach== *O.E. Craster, ''Caerwent Roman City'' (Llundain: HMSO, 1951; sawl argraffiad ers hynny) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [http://www.roman-britain.org/places/venta_silurum.htm Caerwent] * {{eicon en}} [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0006%3Aid%3Dventa-silurum Erthygl yn ''Gwyddiondur Safleoedd Clasurol Princeton''] {{Trefi Sir Fynwy}} [[Categori:Caer-went| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Fynwy]] [[Categori:Cyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru]] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Safleoedd archaeolegol Sir Fynwy]] [[Categori:Trefi Rhufeinig Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] qtzft7mo5lg6yi9wgedv3fw28nr51s0 0 18039 14890441 13090179 2026-05-07T19:47:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890441 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bro Machno]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Penmachno'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/penmachno-conwy-sh791505#.YZvVPy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 22 Tachwedd 2021</ref> Saif ynghanol cwm Penmachno, 3 milltir (5&nbsp;km) i'r gogledd-ddwyrain o bentrefan [[Cwm Penmachno]], a 4 milltir i'r de o [[Betws-y-Coed|Fetws-y-Coed]]. Llifa [[afon Machno]] trwy'r pentref. ==Hanes a hynafiaethau== Ganed yr Esgob [[William Morgan (esgob)|William Morgan]] (1545-1604) yn [[Tŷ Mawr Wybrnant|Nhŷ Mawr Wybrnant]], heb fod ymhell o'r pentref. Mae'r tŷ yn awr yn perthyn i'r [[Ymddiriedolaeth Genedlaethol]] a gellir ymweld ag ef a gweld arddangosfa ar gyfieithu'r [[Beibl]] i'r iaith Gymraeg. Yn eglwys Sant [[Tudclud]] yn y pentref mae pum carreg gerfiedig cynnar sy'n dyddio o [[Oes y Seintiau]] yn y bumed a'r 6g. Y bwysicaf o'r rhain yw carreg fedd o ddiwedd y 5g sy'n coffáu gŵr o'r enw Cantiorix, a ddisgrifir yn yr arysgrif [[Lladin|Ladin]] fel hyn: ''Cantiorix hic iacit / Venedotis cives fuit / consobrinos Magli magistrati'', neu mewn Cymraeg "Yma y gorwedd Cantiorix. Roedd yn ddinesydd o Wynedd ac yn gefnder i Maglos yr ynad". Mae'r cyfeiriadau at "cives" a "magistratus" yn awgrymu parhad y drefn [[Ymerodraeth Rufeinig|Rufeinig]] yng Ngwynedd am gyfnod ar ôl i'r llengoedd Rhufeinig adael. Cedwir yr eglwys ar glo bellach, ac i weld y cerrig rhaid gofyn am yr allwedd o dŷ cyfagos. ==Pobl o Benmachno== *[[Richie Thomas]], tenor; gweler hefyd [[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Richie Thomas]] *yr Esgob [[William Morgan]] (1545-1604), cyfieithydd y Beibl i'r Gymraeg *[[Owen Gethin Jones]] (1816-1883), llenor, hanesydd a saer * George Amor (g. 1991), cerddor, cyfansoddwr cyfoes sy’n gyfrifol am prosiectau megis [[Omaloma]] a [[Serol Serol]] {{-}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Penmachno NLW3361496.jpg|Penmachno tua 1875 Penmachno NLW3363856.jpg|Penmachno tua 1875 Penmachno quarry NLW3361500.jpg|Y chwarel tua 1875 </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Bro Machno]] [[Categori:Oes y Seintiau yng Nghymru]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ioo9nlwktj8bk4347l957pr70p2ivn4 0 18119 14890270 13979008 2026-05-07T17:49:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890270 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodorgan]], [[Ynys Môn]], yw '''Malltraeth'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/malltraeth-isle-of-anglesey-sh408688#.YbkBSC-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Mariandyrys-2.ogg|ynganiad}}). Saif ar arfordir gorllewinol yr ynys ar lan ogleddol aber [[Afon Cefni]]. Er ei fod yn bentref cymharol fychan mae yno ddwy dafarn, y ''Royal Oak'' a'r ''Joiners'', a swyddfa'r post sydd hefyd yn siop. Hefyd mae yna [[Siop Sgod a Sglods|siop sglodion]] yn y pentref. Ar un adeg roedd y llanw'n cyrraedd ymhell i'r tir yma, gan greu ardal gorsiog [[Cors Ddyga]]. Adeiladwyd Cob Malltraeth yn y 19g, ac yn awr rheolir y llanw a dyfroedd Afon Cefni gan lifddorau. Mae Malltraeth yn lle da i wylio adar, yn enwedig ar y pwll sydd ar ochr y tir i'r cob, sy'n un o'r safleoedd gorau ar Ynys Môn i weld [[rhydydd]]ion a [[hwyaden|hwyaid]]. Ym Malltraeth roedd yr arlunydd adar adnabyddus [[Charles Tunnicliffe]] yn byw, a gellir gweld llawer o'i luniau o adar o amgylch y cob yn Oriel Ynys Môn yn [[Llangefni]]. ==Gweler hefyd== *[[Malltraeth (cwmwd)|Cwmwd Malltraeth]] ==Ffynonellau== * ''The Place Names of Anglesey'', gol. G. J. Jones a Tomos Roberts (2004) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Bodorgan]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] b4758o0u3jcpwwhrsj3g9ribo4qy8jc 0 18216 14890786 14878656 2026-05-08T10:02:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890786 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Tref fechan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ar arfordir gogleddol [[Penrhyn Llŷn]], [[Gwynedd]] yw '''Nefyn''', sydd â phoblogaeth o tua 2,500. Filltir i lawr y ffordd i'r gorllewin mae [[Morfa Nefyn]] a [[Porthdinllaen]], ar lan [[Bae Caernarfon]]. I'r dwyrain o Nefyn i gyfeiriad [[Caernarfon|Gaernarfon]] mae pentref [[Pistyll]] a bryniau [[Yr Eifl]]. Yn ychwanegol at Nefyn ei hun, mae cymuned Nefyn hefyd yn cynnwys pentrefi [[Morfa Nefyn]] ac [[Edern, Gwynedd|Edern]]. Er bod Nefyn yn boblogaidd gydag ymwelwyr oherwydd bod yma draeth tywodlyd, mae'n un o gadarnleoedd yr iaith [[Cymraeg|Gymraeg]] gyda bron i 95% o'r trigolion yn ei medru. Mae'r ffordd [[A497]] yn gorffen yng nghanol y dref. ==Hanes== [[Delwedd:NEFYN.jpg|350px|bawd|chwith|Nefyn a Morfa Nefyn o'r dwyrain]] Mae nifer o safleoedd cynhanesyddol yn yr ardal, yn cynnwys [[bryngaer]] [[Garn Boduan]] o [[Oes yr Haearn]]. Yn [[Oes y Tywysogion]] Nefyn oedd safle llys [[cwmwd]] [[Dinllaen]], oedd yn ei dro yn rhan o [[Cantref|gantref]] [[Llŷn]]. Glaniodd [[Gruffudd ap Cynan]] yn Nefyn yn [[1094]] i godi byddin; hwyliodd oddi yno i ymosod ar [[Castell Aberlleiniog|gastell Aberlleiniog]] ar lan [[Afon Menai]]. Ymwelodd [[Gerallt Gymro]] â'r dref yn [[1188]], ac mae'n cofnodi'r hanes yn ei lyfr ''[[Hanes y Daith Trwy Gymru]]''. Treuliodd Gerallt a'i gydymaith [[Baldwin, Archesgob Caergaint]] noswyl [[Sul y Blodau]] yno ar ôl siwrnai hir o [[Ardudwy]]. Pregethodd Baldwin y [[Drydedd Groesgad]] a dywedir fod nifer wedi ymrwymo iddi. Cynhaliwyd [[twrnamaint]] yma gan [[Edward I o Loegr|Edward I]] yn [[1284]] i ddathlu ei fuddugoliaeth dros [[Teyrnas Gwynedd|deyrnas Gwynedd]]. Roedd Nefyn yn dref farchnad bwysig ar y pryd. Yn [[1355]] fe'i gwnaed yn fwrdeistref Rydd. [[Delwedd:A view of Nefyn from Iorwerth Villa NLW3362096.jpg|bawd|Nefyn tua 1885.]] Mae'r môr wedi bod yn fywoliaeth i drigolion Nefyn erioed. Roedd [[pysgota]] yn bwysig, yn enwedig pysgota [[Pennog|penwaig]], ac mae "penwaig Nefyn" yn ddiarhebol. Dangosir tri penogyn ar arfbais y dref. Yn [[1635]] roedd canran uchel o boblogaeth Nefyn o 60 o ddynion yn gweithio fel pysgotwyr, ac yn [[1771]] daliwyd penwaig gwerth £4,000. Yn [[1910]] roedd deugain cwch yn pysgota penwaig. Daeth y pysgota penwaig i ben adeg y [[Rhyfel Byd Cyntaf]] ac erbyn hyn nid yw'r penwaig yn niferus yn yr ardal. Roedd Nefyn hefyd yn fagwrfa bwysig iawn i longwyr a chapteiniaid llongau yn oes y [[llong hwylio|llongau hwylio]], gyda chanran uchel iawn o fechgyn y dref yn mynd i'r môr. Roedd adeiladu llongau yn ddiwydiant pwysig yma hefyd. Cofnodir adeiladu cryn nifer o longau rhwng [[1760]] a [[1880]], pan lansiwyd y llong olaf a adeiladwyd yna, y [[sgwner]] ''Venus''. Ychydig i'r de mae Castell Madryn, unwaith yn gartref Syr [[Love Jones-Parry]] oedd yn un o arloeswyr [[y Wladfa]] ym [[Patagonia|Mhatagonia]]. Ar ôl y Madryn yma yr enwyd [[Porth Madryn]] yn [[Ariannin]], ac mae Nefyn yn efeilldref i Borth Madryn. ===20fed ganrif ymlaen=== [[File:Nefyn marine landslide - coastal erosion as a result of Climate Change - Wales 19 April 2021 16.jpg|bawd|chwith|Tirlithriad yn Nefyn yn 2021; gwelir corn simne tŷ ar ben y clogwyn]] Ar 19 Gorffennaf 1984, Nefyn oedd canolbwynt [[Daeargryn Llŷn 1984|daeargryn]] yn mesur 5.4 ar raddfa Richter. Hwn oedd y dirgryniad cryfaf a gofnodwyd ar dir mawr ynys Prydain ers i gofnodion ddechrau, ond ni chafwyd llawer o ddifrod. Ar 19 Ebrill 2021, cafwyd tirlithriad gyda darn sylweddol o'r clogwyn yn disgyn i'r môr. Collwyd y tir o waelod tai haf ar Rhodfa'r Môr, ond ni anafwyd unrhyw unigolyn.<ref>{{dyf newyddion|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/56800451|teitl='Tirlithriad mawr' yn Nefyn: Annog pobl i gadw draw|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw|dyddiad=19 Ebrill 2021}}</ref> ==Chwaraeon== Mae tîm [[pêl-droed]] yn Nefyn o'r enw [[C.P.D. Nefyn Unedig]]. Mae tîm yn Nefyn ers 1932, ac maent bellach yn chwarae ar Gae'r Delyn ar gyrion y dref. Maent yn chwarae gartref mewn cit lliwiau glas a gwyn, ac i ffwrdd mewn lliw coch. Mae aelodau'r tîm yn aml yn cael y llysenw 'Y Penwaig'{{Angen ffynhonnell}}. Roedd gan y tîm dudalen [https://www.facebook.com/Penwaig/ Facebook]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Nefyn (pob oed) (2,602)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Nefyn) (1,863)'''|red|74.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Nefyn) (1813)'''|green|69.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Nefyn) (473)'''|blue|39.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[John Parry (Y Telynor Dall)]] (1710?-1782), telynor * Syr [[Love Jones-Parry]] (1832-1891), arloeswr [[Y Wladfa]] * [[Elizabeth Watkin Jones]] (1888-1965), awdures llyfrau plant * [[Duffy]] (ganwyd 1984), cantores soul <gallery> Nefyn NLW3362095.jpg|Y pentref, tua 1885. NefynLB02.JPG|Golygfa o'r traeth, Nefyn, 2012 </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Croeso i Ardal Aberdaron - Nefyn]] (2007), teithlyfr ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.rhiw.com/y_mor/hanes_llongau_llyn/nefyn_herring/penwaig.htm Pysgota Penwaig yn Nefyn] * [http://www.rhiw.com/y_mor/hanes_llongau_llyn/nefyn_adeiladu.htm Adeiladu llongau yn Nefyn] {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Llŷn]] [[Categori:Nefyn| ]] [[Categori:Teyrnas Gwynedd]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] t9pp4z8s7zl93rq6vz0jaftnpzjavmj 0 18315 14890129 13091970 2026-05-07T16:35:23Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890129 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad={{banergwlad|Cymru}} }} [[Afon]] fechan yng ngorllewin [[Ynys Môn]] yw '''Afon Ffraw'''. Enwir pentref [[Aberffraw]], sedd draddodiadol [[Teyrnas Gwynedd|brenhinoedd a thywysogion Gwynedd]], ar ei hôl ynghyd â'r [[Aberffraw (cantref)|cantref o'r un enw]]. Ystyr ''ffraw'' neu ''ffro'' yw "llif". Afon Ffrawf oedd yr hen ffurf. [[Delwedd:Afon Ffraw and Cellar Mill. - geograph.org.uk - 100725.jpg|250px|dim|bawd|Afon Ffraw]] ==Llwybr yr afon== Mae tarddle'r afon yn y caeau ger [[Heneglwys]] (yn ymyl maes awyr bach Mona sy'n perthyn i [[RAF y Fali]]), fymryn i'r gorllewin o [[Llyn Cefni|Lyn Cefni]]. Afon Gwna yw enw'r afon ar ddechrau ei thaith. Mae'n llifo trwy [[plwyf|blwyf]] [[Cerrigceinwen]] ac yn golchi ystlys [[siambr gladdu]] [[Din Dryfol]]. Ar bwys [[Bodorgan]] mae'n llifo dan bont sy'n dwyn [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] ac yn [[aber]]u yn [[Llyn Coron]]. O'r llyn honno llifa i'r de-orllewin trwy wlybdir a [[Tywyn (tirffurf)|thywynod]] ar gwrs cyfochrog i'r lôn fawr rhwng [[Llangadwaladr, Ynys Môn|Llangadwaladr]] ac Aberffraw. Fymryn cyn cyrraedd y pentref olaf mae ffrwd arall yn ymuno â hi o'r gogledd. Mae'r afon yn pasio dan [[pont|bont]] hynafol Aberffraw, yn mynd heibio i'r pentref ac yn aberu yn y [[môr]] tua hanner milltir i'r de ohono. Traeth Mawr yw enw'r traeth yma a Bae Aberffraw yw enw'r bae bach. [[Delwedd:LlynCoron.jpg|250px|bawd|dim|Rhed Afon Ffraw drwy [[Llyn Coron]]]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Aberffraw]] [[Categori:Afonydd Cymru|Ffraw]] [[Categori:Afonydd Ynys Môn|Ffraw]] [[Categori:Bodorgan]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] icotfya9sa6eiycsc2cooobh0r45pd2 0 18340 14890261 13089023 2026-05-07T17:48:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890261 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw yn Sir Gaerfyrddin, gweler [[Llansadwrn, Sir Gaerfyrddin]].'' Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cwm Cadnant]], [[Ynys Môn]], yw '''Llansadwrn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llansadwrn-isle-of-anglesey-sh561768#.YbkUWi-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llansadwrn (sain).ogg|ynganiad}}). Saif yn ne-ddwyrain yr ynys, tua hanner y ffordd rhwng [[Pentraeth]] a [[Biwmares]]. Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o gwmwd [[Dindaethwy]], [[cantref]] [[Menai]]. ==Eglwys Sadwrn Sant== Eglwys Sadwrn Sant yw [[eglwys]] y [[plwyf]], a sefydlwyd gan [[Sadwrn (sant)|Sadwrn]], a elwir hefyd yn Sadwrn Farchog, yn y [[6g]], er bod yr adeilad presennol yn llawer mwy diweddar. Tybir fod yr eglwys yn ganolfan i [[clas|glas]] (cymuned neu fynachlog) ar y safle. Yn [[1742]] cafwyd hyd i garreg fedd yn y fynwent, sydd yn awr wedi ei gosod ym mur yr eglwys. Yn ôl Nash-Williams,<ref>V.E. Nash-Williams, ''The early Christian monuments of Wales'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1950)</ref> mae’r arysgrif arni yn darllen: : HIC BEATUS (-) SATURNINUS SE(PULTUS) (I)ACIT ET SUA SA[NCTA] CONIU(N)X PA(X) (VOBISCUM SIT) Gellir ei gyfieithu fel: :''Yma y claddwyd y bendigaid Saturninus a’i wraig sanctaidd. Boed heddwch iddynt.'' Roedd Sadwrn yn frawd i [[Illtud]], a fu farw rhwng 527 a 537, felly gellir dyddio’r garreg tua [[530]] O.C.. ==Pobl o Lansadwrn== * [[William John Griffith]] (1875-1931). Er iddo gael ei eni yn [[Aberffraw]], magwyd yr awdur yn y pentref. * Wyn Roberts (1930 - 2013). Gweleidydd a newyddiadurwr * Eifion Roberts (1927 - 2019). Barnwr a gwleidydd a brawd y gwleidydd Wyn Roberts ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Clasau]] [[Categori:Cwm Cadnant]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 3d23wai3079fla10nga74epojotiqkj 0 18444 14890276 13456438 2026-05-07T17:50:21Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890276 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :[[Delwedd:Cwt Bad Achub Moelfre.jpg|bawd|Hen gwt Bad Achub Moelfre, gyda'r un newydd yn y cefndir.]]''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Moelfre]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Ynys Môn]] yw '''Moelfre'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/moelfre-isle-of-anglesey-sh513864#.YbZ56i-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Moelfre, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Saif ar arfordir dwyreiniol yr ynys tua hanner y ffordd rhwng [[Benllech]] ac [[Amlwch]]. Pysgota oedd prif weithgaredd y trigolion yn y gorffennol, ond yn awr mae'n bentref gwyliau pur boblogaidd. Gellir olrhain yr enw Moelfre yn ôl i Lyfr Doomsday Cymru yn 1306. Mae yno harbwr bychan, a heb fod ymhell o'r pentref mae ynys fechan, [[Ynys Moelfre]]. Gellir dilyn [[Llwybr Arfordirol Ynys Môn]] trwy'r pentref. Mae yna 1,064 o pobol yn byw yn Moelfre yn ôl cyfrifiad 2011.Cynhelir nosweithiau cerddoriaeth ym Moelfre lle mae pawb yn dod i lawr i'r traeth i ddawnsio a chanu. Mae gweithgareddau fel peintio wynebau a chwythu swigod ar gael hefyd. Mae yna sawl caffi yn Moelfre fel Ans Pantry a'r tŷ tafarn y Kimmel Arms. [[Delwedd:Richard "Dic" Evans - geograph.org.uk - 8359.jpg|bawd|175px|dim|Cofeb Dic Evans, Moelfre]] ==Y môr== Mae Moelfre yn adnabyddus fel y man lle drylliwyd y llong ''[[Royal Charter]]'' yn Hydref [[1859]] tra'n hwylio o [[Awstralia]] i [[Lerpwl]]. Drylliwyd hi ar y creigiau rhwng y pentref a Thraeth Lligwy, ac mae cofeb yn nodi'r fan. Bu farw tua 450 o bobl; y nifer mwyaf i farw mewn unrhyw longddrylliad ar draethau [[Cymru]]. Bron yn union gan mlynedd yn ddiweddarach drylliwyd llong arall, yr ''Hindlea'' bron yn union yn yr un fan. Y tro hwn achubwyd y criw i gyd gan [[Bad achub Moelfre]]. Daeth bad achub Moelfre yn enwog dan [[Richard Evans (morwr)|Richard (Dic) Evans]] (1905 – 2001), a enillodd nifer o fedalau am ei wrhydri yn achub bywydau. Mae cerflun efydd o Dic Evans gan Sam Holland i'w weld ger cwt y bad achub yn y pentref. Roedd Richard yn rhan o dîm bad achub Moelfre ers 1921. Yn 1954 daeth yn yrrwr y bad a pharhau i wneud hynny am y 16 blynedd nesaf. Yn ystod y cyfnod hwnnw galwyd y bad achub i'r môr 179 o weithiau gan achub 281 o fywydau. [[Delwedd:Moelfre a'r Môr - Ffarwel i'r Grassholm Gribog (llyfr).jpg|bawd|dim|''[[Moelfre a'r Môr - Ffarwel i'r Grassholm Gribog]]'']] ==Hanes== Gerllaw Moelfre mae nifer o hynafiaethau diddorol, yn cynnwys siambr gladdu [[Lligwy (siambr gladdu)|Lligwy]] (mae'r siambr gladdu hwn yn mynd yn ôl i'r 3ydd mileniwm CC) a [[Din Lligwy]], oedd yn drigfan pennaeth neu uchelwr brodorol yng nghyfnod y [[Ymerodraeth Rufeinig|Rhufeiniaid]]. Ceir hefyd [[clwstwr cytiau caeëdig Bwlch-y-Dafarn|clwstwr cytiau caeedig Bwlch-y-Dafarn]] a [[Clwstwr cytiau Mynydd Bodafon|chlwstwr cytiau Mynydd Bodafon]] gerllaw â [[Capel Lligwy|Chapel Lligwy]], sy'n dyddio o'r [[12g]]. Mae yna fad achub o'r enw 'Kiwi' ac un bychan o'r enw Enfys 2. Y lliwiau ar gyfer Kiwi yw oren, glas ac gwyn ac ar gyfer Enfys 2 - oren ac gwyn. Hefyd mae hanes y ''Royal Charter'' - cafodd 450 o pobol ei lladd ar y ''Royal Charter''; cafodd llawer o nhw ei lladd ar y cerrig ac ar y llong pan oedd yn suddo neu boddi. Boddodd y ''Royal Charter'' yn 1859 ar Hydref 25. Mae Ynys Dulas sydd yn wynebu'r môr, gyda'i thwr nodedig wedi'i adeiladu ym 1824 i stori bwyd damperau cysgod i forwyr a ddrylliwyd gan longau. ==="Ynys Lygod"=== Honnai'r diweddar Robin Evans ([[Cymdeithas Morol]]), brodor o Foelfre, mai ei enw ef ar yr ynys oedd "Ynys Swnt" ac efallai ei bod hi'n cael ei chamenwi gan y Cymry yn "Ynys Moelfre", a chan y Saeson yn "Rat Island".<ref>[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn4546.pdf Bwletin Llên Natur rhifyn 45/46 (Rhagfyr 2011)]</ref> Ar fap gan [[Morrisiaid Môn|Lewis Morris]] dyddiedig 1748 cofnodir yr enw Ynys Lygod oedd. Cofnododd William Morris o ardal [[Llaneilian]] mewn llythyr at ei frawd Lewis ym 1762 i'r perwyl hwn: <blockquote> Mi wranta eich bod yn cynhafa eich llafur yn ffwdanllyd. Cawsom yma'n ddiweddar wlaw trwm iawn a gwyntoedd, ond y mae'r hin yn oer ac yn wyntiog er llês yr ŷd sydd ar lawr. Dyw Llun y bu ganwyf finau dri dyn yn Medi fy holl ŷd, a mawr nid ychydig oedd y drafferth: llygod Norwy yn ei ysu oddiar ei draed. Nid oedd mo'r genedl honno pan oeddech yn taring yn y Gaer einom, nid hwyrach mae gweddill y Llychlyniaid fyddai yn gormesu arom [felly] y dyddiau gynt i'w rhain. </blockquote> Felly, beth oedd y llygod a roes eu henw ar Ynys Swnt yn oes y Morrisiaid: llygod bach ''Mus musculus'', llygod ffyrnig ''Rattus norvegicus'' ("llygod Norwy" yn ôl WM, a oedd, yn ôl yr uchod, newydd gyrraedd Môn, ynteu [[llygoden ddu|llygod duon]] ''Rattus rattus'' - llygod y [[pla du]] sydd bron â mynd i ddifancoll erbyn hyn? Ynteu ai yn hytrach Ynys Lygod oedd glanfa gyntaf y llygoden ffyrnig (llygoden fawr) ym Môn? ==Parc Moelfre== Mae'r gan y parc siglen fasged, llithrennau mawr a bach, weiren wib a chwrs rhwystrau. {{clirio}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Moelfre (pob oed) (1,064)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Moelfre) (544)'''|red|52.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Moelfre) (544)'''|green|51.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Moelfre) (237)'''|blue|48.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Papur bro== ''[[Yr Arwydd]]'' yw [[papur bro]] Benllech a gweddill cylch [[Mynydd Bodafon]]. ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Llyfrgell Moelfre Library - geograph.org.uk - 1431558.jpg|Llyfrgell Moelfre - geograph.org.uk - 1431558 Richard Evans Statue - geograph.org.uk - 691004.jpg|Cerflun Richard Evans - geograph.org.uk - 691004 Moelfre beach on Lifeboat Day - geograph.org.uk - 1464588.jpg|Traeth Moelfre, Dydd y Bad Achub - geograph.org.uk - 1464588 Memorial stone in Moelfre commemorating the street lighting.jpg|Carreg goffa goleuadau stryd The beach at Porth Moelfre - geograph.org.uk - 1227747.jpg|Traeth Moelfre - geograph.org.uk - 1227747 </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Moelfre, Ynys Môn| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] sl7pamupcv5bjpd6vag5pyhq7houw10 0 18485 14890460 13091110 2026-05-07T19:54:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890460 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | sir = [[Conwy (sir)|Conwy]] | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Trefriw'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/trefriw-conwy-sh785635#.YZpt9C-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> Fe'i leolir ar lan orllewinol [[Afon Conwy]]. Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1338, gyda union 50% yn siarad [[Cymraeg]]; ond erbyn 2011 roedd y ganran wedi gostwng 5% i 44.8%. Saif Trefriw tua 2 filltir i'r gogledd-orllewin o dref [[Llanrwst]] a thua 4 milltir i'r de o bentref [[Dolgarrog]]. Yn y pentref mae [[Afon Crafnant]] yn ymuno ag Afon Conwy ar ôl llifo i lawr o [[Llyn Crafnant|Lyn Crafnant]]. Rhed ffin [[Parc Cenedlaethol Eryri]] trwy'r pentref, gyda'r rhan fwyaf ohono yn y parc. Heblaw bod yn rhywfaint o ganolfan wyliau, mae Trefriw yn adnabyddus am y felin wlân a'r sba, oedd yn cael ei defnyddio yn y [[Rhufeiniaid|cyfnod Rhufeinig]] ac a ddaeth yn adnabyddus yn y [[18g]]. ==Hanes== [[Delwedd:Fairy Falls, Trefriew (i.e. Trefriw), Wales-LCCN2001703561.jpg|chwith|bawd|Rhaeadr Trefriw. Ffoto o tua 1890-1900]] Tua 6 milltir i'r gogledd o Drefriw ceir [[Caerau Rhufeinig Cymru|caer Rufeinig]] ''Canovium'' ([[Caerhun]]). Rhedai'r [[Ffyrdd Rhufeinig Cymru|ffordd Rufeinig]] [[Sarn Helen]] trwy Trefriw, er nad oes olion ohoni i'w gweld yn yr ardal yma. Dywedir fod gan [[Llywelyn Fawr]] lety hela yma yn y [[13g]]; yn ôl [[John Leland]] roedd yn sefyll yn [[1536]], ond does dim i'w weld ohono rwan. Mae lle ar bwys y pentref a elwir 'Y Neuadd' ac yn ôl traddodiad lleol ar y llecyn hwnnw y safai [[llys]] Llywelyn. Mae traddodiad iddo adeiladu [[eglwys]] wreiddiol Trefriw oherwydd bod ei wraig [[Siwan]] yn blino cerdded i eglwys [[Llanrhychwyn]]. [[Maerdref]] [[cwmwd]] [[Nant Conwy]], [[Cantref]] [[Arllechwedd]], oedd Trefriw yr adeg hynny. Yn y [[19g]] roedd llongau gweddol o faint yn medru hwylio i fyny Afon Conwy cyn belled â Threfriw, lle'r oedd cei. Gyrrid nwyddau i lawr yr afon a byddai stemar yn cludo [[Twristiaeth|twristaid]] i'r pentref, ond daeth hyn i ben ddiwedd y [[1930au]]. ==Eglwys y Santes Fair== [[Delwedd:Eglwys y Santes Fair, Trefriw, St Mary's church, Trefriw, Conwy, Cymru Wales 49.jpg|bawd|400px|dim|Eglwys y Santes Fair; adeilad Gradd II*]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Trefriw (pob oed) (783)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Trefriw) (342)'''|red|44.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Trefriw) (414)'''|green|52.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Trefriw) (122)'''|blue|33.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[Thomas Wiliems]] (1545 neu 1546 - 1622?), a ysgrifennodd eiriadur Lladin/Cymraeg; efallai a chysylltiad â [[Cynllun y Powdwr Gwn|Chynllun y Powdwr Gwn]] yn [[Llundain]]. * [[Dafydd Jones o Drefriw]] (g. 1703), argraffydd arloesol, bardd a hynafiaethydd. * [[John Jones (Pyll)]] (1786-1865), argraffydd, cyhoeddwr a bardd; wŷr Dafydd Jones o Drefriw * [[Robert Jones (argraffwr)]] (1803–850), wŷr Dafydd Jones o Drefriw a brawd John Jones (Pyll) * [[Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] ganed yn Nhrefriw yn 1795, bardd ac emynydd. * [[William John Roberts (Gwilym Cowlyd)]], (1828-1904) Trefnodd "Arwest Glan Geirionydd" ar lan [[Llyn Geirionydd]] am ei fod yn teimlo fod yr [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn rhy Seisnigaidd. * Mary Owen (1803 - 1911). Ganed yn Nhrefriw, symudodd i ''Fron Olew'', Mynydd Llwydiarth, [[Pentraeth]] a bu fyw i fod yn 108. Erbyn Mai [[1911]] hi oedd y person hynaf ym Mhrydain. * [[William Jones (bardd)|William Jones]] (1896-1961), bardd, awdur ''Adar Rhiannon a Cherddi Eraill'' (1947) a ''Sonedau a Thelynegion'' (1950). Ganed yn Nhrefriw, bu fyw yn [[Tremadog|Nhremadog]] yn bennaf. * Pierino Algieri, ffotograffydd. Ganed yma yn 1955. [[Delwedd:Home of Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd), Trefriw NLW3363460.jpg|bawd|dim|Cartref [[Ieuan Glan Geirionnydd]] yn Nhrefriw, tua 1875]] == Llyfryddiaeth == *Morris Jones, ''Hanes Trefriw: fel y bu ac fel y mae, disgrifiad cryno o'r ardal a'r trigolion'' (W. J. Roberts, 1879) *E. D. Rowlands, ''Dyffryn Conwy a'r Creuddyn'' (Lerpwl, 1947) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.trefriw.com/ Safle we'r pentref] * [http://www.rhylphotosoc.co.uk/GALLERIES/digital/Trefriw Lluniau o Drefriw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311013130/http://www.rhylphotosoc.co.uk/GALLERIES/digital/Trefriw/ |date=2007-03-11 }} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Dyffryn Conwy]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Trefriw| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0yfuyn7yys68ncqrun3jx6gw5nc7x09 0 18490 14890406 13087790 2026-05-07T19:38:07Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890406 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Caerhun'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/caerhun-conwy-sh773706#.YZlgFC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Mae'n adnabyddus am safle [[Caerau Rhufeinig Cymru|caer]] [[Ymerodraeth Rufeinig|Rufeinig]] ''[[Canovium]]''. Er nad yw'r pentref ei hun yn fawr, mae'r gymuned yn ymestyn o lan [[Afon Conwy]] hyd at brif grib [[y Carneddau]] yn [[Eryri]] ac yn cynnwys sawl mynydd a heneb. Yn 2011 roedd 1,292 o bobl yn byw yn y gymuned (gweler isod). ==Eglwys y Santes Fair== [[Delwedd:Caerhun (Caer Rhun), Morfa Uchaf Dyffryn Conwy, (SSSI), caer Rufeinig Canovium a safle Eglwys y Santes Fair (14g) 27.jpg|bawd|chwith|Awyrlun o'r hen eglwys]] Mae'r eglwys yn dyddio i'r [[14g]], ac wedi'i chodi o fewn hen furiau'r gaer Rufeinig. Fe'i cofrestrwyd fel Gradd 1 gan CADW.<ref>[https://heritage.churchinwales.org.uk/church-heritage-record-st-mary-caer-rhun-2042 churchinwales.org.uk]; adalwyd 1 Mehefin 2023.</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caerhun (pob oed) (1,292)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caerhun) (563)'''|red|44.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caerhun) (756)'''|green|58.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Caerhun) (232)'''|blue|40.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Hynafiaethau== Ceir sawl heneb a safle hanesyddol yng nghymuned Caerhun, yn cynnwys: *[[Aneddiadau hynafol Cwm Eigiau]] *[[Barclodiad y Gawres, Caerhun|Barclodiad y Gawres]]. Carnedd gron. *[[Bwlch y Ddeufaen]]. Meini hynafol. *''[[Canovium]]''. Caer Rufeinig *[[Carnedd Afon Dulyn]]. Carnedd cynhanesyddol. *[[Cerrig Pryfaid]]. Cylch cerrig. *[[Eglwys y Santes Fair, Caerhun|Eglwys y Santes Fair]]. Eglwys y plwyf. Saif ger Afon Conwy ar godiad tir yng nghornel y gaer Rufeinig. Mae'n dyddio o'r 13g. *[[Maen y Bardd]]. Cromlech. *[[Pen-y-gaer, Caerhun|Pen-y-gaer]]. Bryngaer. ==Oriel== <gallery> File:Caerhun (Caer Rhun), Morfa Uchaf Dyffryn Conwy, (SSSI), caer Rufeinig Canovium a safle Eglwys y Santes Fair (14g) 23.jpg|Saif yr eglwys yng Nghornel chwith ucha'r sgwar, sef y gaer Rufeinig, gyda'r porthladd Rhufeinig ar ochr chwith y lan. File:Caer Rhun, Morfa Uchaf Dyffryn Conwy, (SSSI), caer Rufeinig Canovium a safle Eglwys y Santes Fair (14g).jpg Caerhun (Caer Rhun), Morfa Uchaf Dyffryn Conwy, (SSSI), caer Rufeinig Canovium a safle Eglwys y Santes Fair (14g) 32.jpg|Mae olion y gaer yn reit amlwg yn y llun yma Caerhun (Caer Rhun), Morfa Uchaf Dyffryn Conwy, (SSSI), caer Rufeinig Canovium a safle Eglwys y Santes Fair (14g) 6.jpg|Ar ochr dde'r llun yma, ychydig o'r golwg y safodd y porthladd Rhufeinig </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Caerhun| ]] [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] sq0am51hj3rtwo52mih5wv9ysptcozj 14890442 14890406 2026-05-07T19:47:42Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890442 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Caerhun'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/caerhun-conwy-sh773706#.YZlgFC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Mae'n adnabyddus am safle [[Caerau Rhufeinig Cymru|caer]] [[Ymerodraeth Rufeinig|Rufeinig]] ''[[Canovium]]''. Er nad yw'r pentref ei hun yn fawr, mae'r gymuned yn ymestyn o lan [[Afon Conwy]] hyd at brif grib [[y Carneddau]] yn [[Eryri]] ac yn cynnwys sawl mynydd a heneb. Yn 2011 roedd 1,292 o bobl yn byw yn y gymuned (gweler isod). ==Eglwys y Santes Fair== [[Delwedd:Caerhun (Caer Rhun), Morfa Uchaf Dyffryn Conwy, (SSSI), caer Rufeinig Canovium a safle Eglwys y Santes Fair (14g) 27.jpg|bawd|chwith|Awyrlun o'r hen eglwys]] Mae'r eglwys yn dyddio i'r [[14g]], ac wedi'i chodi o fewn hen furiau'r gaer Rufeinig. Fe'i cofrestrwyd fel Gradd 1 gan CADW.<ref>[https://heritage.churchinwales.org.uk/church-heritage-record-st-mary-caer-rhun-2042 churchinwales.org.uk]; adalwyd 1 Mehefin 2023.</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caerhun (pob oed) (1,292)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caerhun) (563)'''|red|44.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caerhun) (756)'''|green|58.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Caerhun) (232)'''|blue|40.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Hynafiaethau== Ceir sawl heneb a safle hanesyddol yng nghymuned Caerhun, yn cynnwys: *[[Aneddiadau hynafol Cwm Eigiau]] *[[Barclodiad y Gawres, Caerhun|Barclodiad y Gawres]]. Carnedd gron. *[[Bwlch y Ddeufaen]]. Meini hynafol. *''[[Canovium]]''. Caer Rufeinig *[[Carnedd Afon Dulyn]]. Carnedd cynhanesyddol. *[[Cerrig Pryfaid]]. Cylch cerrig. *[[Eglwys y Santes Fair, Caerhun|Eglwys y Santes Fair]]. Eglwys y plwyf. Saif ger Afon Conwy ar godiad tir yng nghornel y gaer Rufeinig. Mae'n dyddio o'r 13g. *[[Maen y Bardd]]. Cromlech. *[[Pen-y-gaer, Caerhun|Pen-y-gaer]]. Bryngaer. ==Oriel== <gallery> File:Caerhun (Caer Rhun), Morfa Uchaf Dyffryn Conwy, (SSSI), caer Rufeinig Canovium a safle Eglwys y Santes Fair (14g) 23.jpg|Saif yr eglwys yng Nghornel chwith ucha'r sgwar, sef y gaer Rufeinig, gyda'r porthladd Rhufeinig ar ochr chwith y lan. File:Caer Rhun, Morfa Uchaf Dyffryn Conwy, (SSSI), caer Rufeinig Canovium a safle Eglwys y Santes Fair (14g).jpg Caerhun (Caer Rhun), Morfa Uchaf Dyffryn Conwy, (SSSI), caer Rufeinig Canovium a safle Eglwys y Santes Fair (14g) 32.jpg|Mae olion y gaer yn reit amlwg yn y llun yma Caerhun (Caer Rhun), Morfa Uchaf Dyffryn Conwy, (SSSI), caer Rufeinig Canovium a safle Eglwys y Santes Fair (14g) 6.jpg|Ar ochr dde'r llun yma, ychydig o'r golwg y safodd y porthladd Rhufeinig </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Caerhun| ]] [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 60i3iuet2bcif7knbzddiijm7r9gt0z 0 18603 14890680 13305219 2026-05-08T08:50:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890680 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw gweler [[Shotton (gwahaniaethu)]].'' Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Shotton'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif ar [[Glannau Dyfrdwy|Lannau Dyfrdwy]], ac ar yr [[A548]] rhwng [[Y Fflint]] a [[Queensferry]], 3 milltir o'r ffin â gogledd-orllewin [[Lloegr]]. Mae ganddi orsaf trenau ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] ac mae trac arall yn ei chysylltu â [[Wrecsam]]. [[Delwedd:Shotton.jpg|bawd|dim|280px|Tai yn Shotton]] Cafodd y dre ei sefydlu fel pentre bach gan y [[Mersia]]id ond newidiai ddwylo'n aml ar ôl hynny. Ni thyfodd lawer tan y [[18g]] pan agorwyd [[Maes glo gogledd-ddwyrain Cymru|pyllau glo yn yr ardal]]. Daeth yn enwog am ei gwaith dur, a agorwyd gan Gwmni John Summers a'i Feibion, o [[Stalybridge]]. Ym 1895 prynodd Summers 40 erw ar lannau'r afon am gyfanswm o £5. Agordwyd Gwaith Dur Pont Penarlâg ym 1896, yn cyflogi 250 o dynion. Erbyn 1909, maint y safle oedd 60 erw, a chyflogwyd 3,000 o dynion cyfanswm o £6,000 yr wythnos. Cyflogwyd peirianyddion o'r [[Iseldiroedd]] i ddraenio 280 erw o gorstir ar lannau'r afon, ac estynnwyd y gwaith dur. Gwladodwyd y dywidiant ar 15 Chwefror 1951 gan y llywodreth Lafur. Dadwladodwyd y dywidiant ar 1 Hydref 1954, a daeh perchnogaeth yn ôl i gwmni John Summers. Gwladodwyd y safle eto ym 1967.<ref>[http://www.angelfire.com/fl/shotton/history11.html Gwefan hanes Shotton]</ref> Yna cafodd ei redeg gan lywodraeth Prydain dan ''British Steel''. Erbyn hyn mae'n rhan o Grŵp Corus. Agorwyd Pont Penarlâg yn y dref yn [[1889]]. Lleolir [[Ysbyty Cymunedol Glannau Dyfrdwy]] yno hefyd. [[Delwedd:ShottonLB19.JPG|bawd|dim|Pont Shotton]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Shotton (pob oed) (6,663)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Shotton) (596)'''|red|9.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Shotton) (3160)'''|green|47.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Shotton) (1,124)'''|blue|38.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Shotton| ]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] t2xa0abcxt3uvba8lof537cvpzr9v9t 0 18610 14890224 13088667 2026-05-07T17:42:22Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890224 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Moelfre, Ynys Môn]], [[Ynys Môn]], yw '''Llanallgo'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanallgo-isle-of-anglesey-sh503855#.Ybnbai-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llanallgo.ogg|ynganiad}}). Saif yng ngogledd-ddwyrain yr ynys gerllaw pentref [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]], ar lôn yr [[A5025]]. ==Hanes== ===Eglwys=== Mae Eglwys Sant Gallgo yng nghanol y pentref. Dywedir fod [[Allgo|Gallgo/Allgo]] yn un o feibion [[Gildas]], felly gall fod y safle yn dyddio i'r 6g. Nid oes unrhyw weddillion o'r cyfnod hwnnw i'w gweld; mae'r rhan fwyaf o'r eglwys bresennol yn ganlyniad ail-adeiladu yn y [[19g]]. ===Y ''Royal Charter''=== Daeth Llanallgo i sylw pan ddrylliwyd y llong ''[[Royal Charter]]'' ar y creigiau gerllaw yn Hydref [[1859]]. Ym mynwent Llanallgo y claddwyd y rhan fwyaf o'r cyrff a gafodd eu darganfod, a gellir gweld y beddau a chofeb yn y fynwent. Daeth rheithor Llanallgo ar y pryd, y Parchedig [[Stephen Roose Hughes]], i amlygrwydd hefyd trwy ei ymdrechion yn gofalu am y cyrff, ceisio darganfod pwy oeddynt a chysuro'r teuluoedd. Credir i hyn achosi ei farwolaeth gynamserol ef ei hun yn fuan wedyn. Gellir gweld ei fedd yn y fynwent, ac mae pobl yr ardal yn parhau i ofalu amdano. [[Image:RoyalCharterLlanallgo.JPG|150px|bawd|dim|Cofeb y Royal Charter ym mynwent Llanallgo]] ===Hynafiaethau=== Mae nifer o hynafiaethau gerllaw, yn cynnwys siambr gladdu [[Lligwy (siambr gladdu)|Lligwy]], olion tai [[Din Lligwy]], oedd yn drigfan pennaeth neu uchelwr brodorol yng nghyfnod y [[Ymerodraeth Rufeinig|Rhufeiniaid]] a gweddillion [[Capel Lligwy]] o'r [[12g]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Moelfre, Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 5527tuh62gorljyxrcu5wxck4y6dn4o 0 18652 14890437 14878617 2026-05-07T19:46:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Arfon i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890437 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llandygái]], [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Mynydd Llandygái'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{Sain|Mynydd Llandygai.ogg|ynganiad}}) (hefyd '''Mynydd Llandegai''').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/mynydd-llandegai-gwynedd-sh604655#.YehYPy-l0vI British Place Names]; adalwyd 19 Ionawr 2022</ref> Fe'i lleolir ger ffin [[Parc Cenedlaethol Eryri]], rhwng [[Moelyci]] a'r [[Glyderau]]. "Gwaun Gynfi" yw'r enw ar y gweundir a adeiladwyd y pentref arno, ac ar y Waun sy'n weddill i'r gorllewin. Tyfodd y pentref tra roedd [[Chwarel y Penrhyn]] yn ei hanterth, ac mae presenoldeb y chwarel ac argae [[Marchlyn Mawr|Gorsaf bŵer Dinorwig]] yn gwrthgyferbyn â thirlyn naturiol yr ardal o hyd. Ffurfir calon y pentref gan ddwy stryd gyfochrog, Tan y Bwlch a Llwybr Main, a adeiladwyd ar gyfer chwarelwyr yn ystod y [[19eg ganrif|bedwaredd ganrif ar bymtheg]]. Mae llain hir o dir yn gysylltiedig â phob tŷ ar y ddwy stryd. Mae gwasanaeth bws o'r pentref i [[Bethesda|Fethesda]] a [[Bangor]], y trefi agosaf. Pentref cyfagos eraill yw [[Tregarth]] (i'r gogledd-ddwyrain) a [[Dinorwig (pentref)|Dinorwig]] (yr ochr draw i'r Waun a'r Bwlch i'r gorllewin). Lleolir yr ysgol gynradd lleol, [[Ysgol Bodfeurig]], yn [[Sling]] rhwng Mynydd Llandygái a Thregarth. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Gwynedd}} [[Categori:Llandygái]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] m5nz7tginc7vq6uz714epqhycw9mlf6 0 18656 14890601 13091149 2026-05-08T06:28:22Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890601 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tremeirchion, Cwm a'r Waun]], [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Tremeirchion''' ({{Sain|Tremeirchion.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir wrth odrau gorllewinol [[Bryniau Clwyd]] tua 5 milltir i'r gogledd-ddwyrain o dref [[Dinbych]] a 4 milltir i'r de-ddwyrain o [[Llanelwy|Lanelwy]], ar lôn heb gategori rhwng [[Rhuallt]] yn y gogledd a [[Bodfari]] yn y de. Mae'n tua milltir a hanner o [[Afon Clwyd]] gyda golygfeydd braf dros rannau isaf [[Dyffryn Clwyd]] a bryniau [[Rhos]]. Lluosog 'march' yw 'meirch', sydd ymddangos yn yr enw, a cheir yr elfen hon hefyd mewn pentref cyfagos: [[Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]]. [[Delwedd:St. Beuno's College - geograph.org.uk - 29545.jpg|250px|bawd|chwith|Coleg Beuno Sant, Tremeirchion]] [[Delwedd:Tremeirchion village - Corff Crist - Church of Corpus Christi, Denbighshire, Wales 16.jpg|bawd|chwith|250px|Lleoliad yr eglwys]] [[Delwedd:Tremeirchion village - Corff Crist - Church of Corpus Christi, Denbighshire, Wales 18.jpg|bawd|chwith|250px|Lleoliad Tremeirchion]] [[Delwedd:Tremeirchion village centre - geograph.org.uk - 29567.jpg|250px|bawd|chwith|Tremeirchion: canol y pentref]] ==Hanes a hynafiaethau== Mae'r eglwys, ''Corpus Christi'' heddiw ond cyn hynny'n gysegredig i [[Beuno|Sant Beuno]] yn ôl pob tebyg, yn hynafol ond wedi cael ei hatgyweirio sawl gwaith. Cedwir ynddi [[croes Geltaidd]]. Mae'r bedyddfaen yn dyddio o'r 14g ac mae rhai o'r ffenestri lliw yn cynnwys gwydr o'r un cyfnod. Erys darnau o'r Ysgrîn ganolesol yno; mae'r rhan arall yng Ngholeg Beuno (isod). Claddwyd [[Hester Lynch Piozzi]] ('Mrs Thrale'), cyfeilles Dr [[Samuel Johnson]], yn yr eglwys yn [[1821]]. Roedd hi'n byw ym Mrynbella, yn y pentref, cartref a gerddi gwych a godwyd ar ôl dymchwel hen blasdy [[Bachegraig]], aelwyd Syr [[Rhisiart Clwch]]. Ymddengys nad oes sail i'r traddodiad fod y bardd ac ysgolhaig [[Dafydd Ddu o Hiraddug]] (bu farw tua 1370) wedi ei gladdu yn yr eglwys. I'r gogledd o'r pentref ceir Coleg [[Beuno]] Sant, a sefydlwyd gan y [[Jeswitiaid]] yn [[1848]]. Yng ngardd y coleg saif croes gerfiedig sy'n dyddio o'r 14g o leiaf ac a symudwyd yno o'r eglwys. Astudiodd [[Gerard Manley Hopkins]], bardd Jeswitiaid o Loegr, yn y coleg rhwng 1874 a 1877. Ger y pentref ceir [[Ogofâu Cae Gwyn a Ffynnon Beuno|Ogofâu Cae Gwyn]] lle darganfuwyd offer cerrig [[Paleolithig]], rhai ohonyn nhw'n dyddio o 36,000 o flynyddoedd CC. Gerllaw mae [[Ogofau Cae Gwyn a Ffynnon Beuno|Ffynnon St Beuno]] (dim ar y map ordnans: grid SJ084724), sy'n byrlymu o garreg â siâp pen iddi. Hefyd yn yr ardal ceir [[Crugiau Tremeirchion|crugiau crynion]] sy'n dyddio o [[Oes yr Efydd]]. Mae [[Clawdd Offa]] a'i lwybr yn pasio'n agos i'r pentref. ==Pobl o Dremeirchion== * Syr [[Rhisiart Clwch]] (m. 1570), marsiandïwr enwog * [[Hester Lynch Piozzi]] ('Mrs Thrale'), awdures. * [[Owen Rhoscomyl]] (1863 - 1919). Magwyd awdur ''Flame-Bearers of Welsh History'' ar aelwyd ei nain yn Nhremeirchion. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Tremeirchion (pob oed) (703)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Tremeirchion) (221)'''|red|32}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Tremeirchion) (419)'''|green|59.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Tremeirchion) (78)'''|blue|28}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery> Eglwys Corpus Christi, Tremeirchion Sir Ddinbych Church Denbighshire, North Wales 20.jpg|Eglwys Corpus Christi Eglwys Corpus Christi, Tremeirchion Sir Ddinbych Church Denbighshire, North Wales 19.jpg|Y fynedfa i Eglwys Corpus Christi Eglwys Corpus Christi, Tremeirchion Sir Ddinbych Church Denbighshire, North Wales 04.JPG|Y Groes Geltaidd yn y fynwent. Eglwys Corpus Christi, Tremeirchion Sir Ddinbych Church Denbighshire, North Wales 07.JPG|Cefn yr eglwys Eglwys Corpus Christi, Tremeirchion Sir Ddinbych Church Denbighshire, North Wales 11.JPG|Hen ywen dros 800 mlwydd oed. Eglwys Corpus Christi, Tremeirchion Sir Ddinbych Church Denbighshire, North Wales 41.jpg|Tu fewn i'r eglwys Eglwys Corpus Christi, Tremeirchion Sir Ddinbych Church Denbighshire, North Wales 34.jpg|Beddrod Dafydd ap Hywel ap Madog, a adwaenid fel '[[Dafydd Ddu o Hiraddug]]'. </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Tremeirchion, Cwm a'r Waun]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] bmxno1ryofpl7259jahy7v77s59x179 0 18662 14890152 13087742 2026-05-07T16:58:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890152 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanidan]], [[Ynys Môn]], yw '''Brynsiencyn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/brynsiencyn-isle-of-anglesey-sh484670#.YbXQty-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Brynsiencyn.ogg|ynganiad}}). Saif yn ne-orllewin yr ynys ar ffordd yr [[A4080]] rhwng [[Llanfairpwllgwyngyll]] a [[Niwbwrch]]. Mae'r enw'n gyfuniad o'r gair ''bryn'' a'r enw personol ''Siencyn'' ac mae'r cyfeiriad cynharaf at yr enw yn dyddio i 1587 (Bryn sienkyn).<ref name=":0">{{Cite book|title=Dictionary of the Place Names of Wales|last=Owen|first=Hywel Wyn|publisher=Gomer|year=2007|isbn=9781843239017|last2=Morgan|first2=Richard}}</ref> Tystiodd perchennog tyddyn ''Bryn sienkyn'' mai Mallt ferch Siencyn oedd enw ei nain.<ref name=":0" /> Wrth gyrraedd y pentref o gyfeiriad y dwyrain, fe welwch Eglwys Sant Nidan a godwyd yn 1841 gan ddisodli hen eglwys plwyf Llanidan.<ref>{{Cite web|url=https://www.geograph.org.uk/photo/1031365|title=Geograph}}</ref> O ganol y pentref, mae ffordd yn arwain i lawr at [[Afon Menai]], lle mae [[Sw Môr Môn]] a Halen Môn. ==Hanes a hynafiaethau== Gellir gweld nifer o hynafiaethau gerllaw'r pentref, yn cynnwys siambr gladdu [[Bodowyr]], [[Castell Bryn Gwyn]] a [[Caer Lêb|Chaer Lêb]]. ==Pobl o Frynsiencyn== * [[Robert ab Ifan]], bardd ac uchelwr a flodeuodd rhwng 1572 a 1603. * [[John Williams (Brynsiencyn)|John Williams, Brynsiencyn]], a fu'n weinidog yno ac yn un o bregethwyr amlycaf [[Cymru]]. * [[Hugh Owen (addysgwr)]] * [[Margaret Williams]] (cantores ac actores) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanidan]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] m4dolkbpy4zvw7srjlxbzoaat0p0058 0 18760 14890736 13464507 2026-05-08T09:37:24Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890736 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Mawddwy]] yn ne-ddwyrain [[Gwynedd]] yw '''Dinas Mawddwy'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 25 Mai 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dinas-mawddwy-gwynedd-sh858148#.ZG8cXS_MKG8 British Place Names]; adalwyd 25 Mai 2023</ref> ({{Sain|Dinas Mawddwy.ogg|ynganiad}}). Saif fymryn oddi ar y ffordd [[A470]], lle mae'r ffordd fechan i bentref [[Llanuwchllyn]] yn gadael yr A470 i ddringo dros [[Bwlch y Groes|Fwlch y Groes]], y bwlch uchaf yng Nghymru sydd a ffordd fodur drosto. O'r pentref mae'r ffordd yma yn arwain i'r gogledd trwy [[Cwm Cywarch|Gwm Cywarch]] i gyfeiriad [[Aran Fawddwy]]. Mae'r pentref gerllaw [[Afon Dyfi]]. Daw'r enw oddi wrth hen gwmwd [[Mawddwy (cwmwd)|Mawddwy]], oedd ar un adeg yn deyrnas annibynnol. ==Hanes== Ar un adeg roedd gan y pentref orsaf reilffordd, ar [[Rheilffordd Mawddwy|Reilffordd Mawddwy]] oedd yn gwasanaethu chwareli llechi ym [[Minllyn]] ac [[Aberangell]]. Yn yr ardal yma yr oedd [[Gwylliaid Cochion Mawddwy]] yn byw, ac yn Nugoed Mawddwy heb fod ymhell o'r pentref y llofruddiwyd y Barwn [[Lewys ab Owain]], [[Siryfion Meirionnydd yn yr 16eg ganrif|Siryf Sir Feirionnydd]], ganddynt yn 1555. Dywedir fod Gwesty'r Llew Coch yn y pentref yn dyddio i'r [[12g]]. Ychydig i'r gorllewin mae mynydd [[Maesglase]], a rhwng Dinas Mawddwy a'r mynydd mae Cwm Maesglasau, lle roedd yr emynydd a bardd [[Hugh Jones, Maesglasau]] (1749-1825) yn byw. ==Trigolion== Un o gymoedd sydd yn ymestyn draw o Ddinas Mawddwy ar hyd [[Afon Cywarch]] yw Cwm Cywarch. Cafodd Rhys Gwynn ei swyno gan un o hen drigolion y cwn hwnnw, sef Beti Williams, Plas y Bont, Cwm Cywarch. <blockquote> ”Mae Beti yn agor ei beibl ar fwrdd y gegin. Ymhlyg yng nghefn y beibl roedd y gerdd* roedd Beti wedi cofnodi sy'n nodi nifer o'r enwau ar Graig Cywarch* a gwyd tu ôl i'r fferm yn gefnlen urddasol i'r cwm. Dwn i ddim be ddywedai'r heddlu barddol am ddefnyddio 'void' i odli gydag erioed! A pha blanhigion tybed yw dail syfri a selon? Ta waeth, roedd Beti'n gwybod lle roedd y dail beibl yn tyfu wrth odre'r graig ac yn eu defnyddio fel nod llyfr, yn y llyfr priodol wrth gwrs. Dyma un o fy hoff luniau, yn bennaf am ei fod yn mynegi yn llawer gwell nag mewn geiriau y cyfan mae'r gair "cynefin" yn ei olygu i fi - nid dim ond bodoli mewn ardal benodol, ond ei adnabod yn drylwyr o ran gallu enwi pob cornel ohono (onid yw'r gerdd ar ryw ystyr yn "canu'r tir", fel y gwnai pobl yr Aborijini?) a gwybod drwy'r adnabyddiaeth yna lle'n "union" i fynd i ganfod planhigyn at ddefnydd. Mae'n llun athrist ar un ystyr hefyd ac yn dwyn i gof brawddeg olaf [cyfieithiad o’r Wyddeleg] Tomás Ó Criomhthain yn ''The Islandman'' - "for the like of us will never be seen again." At hynny, roedd y te a weinodd Beti'n hyfryd ond yn fwyaf cofiadwy oedd y ffordd y torrodd hi'r dorth yn yr hen ddull - dal y dorth o dan y fraich a'r gyllell yn torri tuag ati. Cofio mam yn adrodd y bennill fach yma: <poem style="margin-left: 5em"> Os yw'th feddwl ar briodi Edrych ar y dorth wrth dorri. Os yw hi fel dau gorn lleuad, Paid â chymryd honno'n gariad. </poem> Sut byddid yn cynghori darpar briodfab heddiw yn oes y bara tafellog, Duw a wyr!<ref>[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn59.pdf Bwletin Llên Natur, rhifyn 59]</ref> </blockquote> Mae’r enwau manwl a lleol a gasglodd Rhys Gwynn am gynefin Beti Williams ym ''Mwletin Llên Natur'' rhifyn 60 t.3.<ref>[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn60.pdf Bwletin Llên Natur, rhifyn 60]</ref> == Oriel == <gallery> Looking towards Dinas Mawddwy from Bwlch Y Groes. - geograph.org.uk - 234020.jpg|Yr olygfa o [[Bwlch y Groes|Fwlch y Groes]] i gyfeiriad Dinas Mawddwy Wesleyan Chapel - geograph.org.uk - 212872.jpg|Y Capel Wesleaidd ar y Stryd Fawr yn Ninas Mawddwy Moel Benddin, Dinas Mawddwy.jpg|Foel Benddin ger Dinas Mawddwy </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Mawddwy]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 3t2y5p9df2mq3xizs9p3enlqi6ko3p9 0 18782 14890434 14661093 2026-05-07T19:44:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890434 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref, [[cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llansannan'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llansannan-conwy-sh933656#.YZpyDy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> Fe'i lleolir yn nyffryn [[Afon Aled]], tua naw milltir i'r gorllewin o dref [[Dinbych]]. Mae Llansannan yn sefyll ar groesffordd bwysig i sawl ffordd ar ucheldir yr hen Ddinbych. Rhed yr A544 rhwng [[Abergele]] a [[Llanfair Talhaearn]] yn y gogledd a [[Bylchau]] a [[Pentrefoelas|Phentrefoelas]] yn y de trwyddo. Mae lonydd eraill yn ei chysylltu â [[Gwytherin (Conwy)|Gwytherin]], [[Llanrwst]] a [[Llangernyw]]. Mae'r [[Eglwys Sant Sannan, Llansannan|eglwys]] yn gysegredig i Sant [[Sannan]]. Ceir cae yn ymyl y pentref o'r enw Tyddyn Sannan a gerllaw Pant yr Eglwys, ar bwys y cae hwnnw, ceir sylfeini adeilad a oedd efallai'n eglwys gynnar gysegredig i Sannan. Ceir cofgolofn i bump o lenyddion o'r [[plwyf]] yng nghanol y pentref gyda cherflun wrth ei throed. Pen-y-Mwdwl yw'r enw ar y bryn ar bwys y pentref. Yn yr hen ddyddiau roedd Ffair Llansannan, a gynhelid ym mis Mai, yn adnabyddus iawn yn yr ardal. [[Delwedd:Llansannan01.JPG|250px|bawd|dim|Llansannan - canol y pentref]] [[Delwedd:St. Sannan church Llansannan - geograph.org.uk - 127761.jpg|250px|bawd|dim|Eglwys plwyf Llansannan]] ==Henebion== [[Delwedd:Plas Dyffryn Aled NLW3361606.jpg|bawd|chwith|Plas Dyffryn Aled, [[Bryn Rhyd yr Arian]] ger Llansannan.]] Adeiladwyd [[Plas Dyffryn Aled]] yn 1797 gan Diana Wynne-Yorke a bu'r teulu Wynne-York yn trigo yno hyd at ddechrau'r [[20g]]. Mae [[Crug Cae Du, Llansannan]] yn [[Crug crwn|domen]] a godwyd gan bobl [[Oes Newydd y Cerrig]] neu [[Oes yr Efydd]] fel rhan o'u seremonïau ac wedi'i leoli tua cilometr i'r de o Lansannan. Mae sawl crug arall gerllaw: [[Crug Bryn Nantllech]], [[Crug Blaen y Cwm]], [[Crug Rhiwiau]], [[Rhos y Domen]], [[Crug Plas Newydd]] a [[Crugiau Eglwys Bylchau]]. Mae'r rhain i gyd o'r math arbennig o grug sy'n cael eu galw'n "grug crwn" ac o fewn tafliad carreg i'r pentref. Ceir hefyd [[Carnedd gron Tan-y-Foel]] i'r de-orllewin, sy'n garnedd (heb bridd drosti) yn hytrach nac yn grug. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llansannan (pob oed) (1,335)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llansannan) (831)'''|red|64}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llansannan) (949)'''|green|71.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llansannan) (157)'''|blue|28.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Tudur Aled]] (c. 1465-1525), un o feirdd gorau'r 16g, a aned yn y plwyf *[[William Salesbury]] (c.1520-1584), ganed cyfieithydd y [[Testament Newydd]] i'r Gymraeg yn y plwyf tua'r flwyddyn 1520. *[[Henry Rees]] (1798–1869), brawd Gwilym Hiraethog a diwinydd a phregethwr enwog, ganed yn Llansannan yn 1798. *[[William Rees (Gwilym Hiraethog)]] (1802–83), ganed yr awdur a bardd yn y pentref, a bu'n gweinidog Ymneilltuol yno *[[Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] (1819-1867), bardd *[[Tara Bethan]] (ganwyd 1984), cantores ac actores, ganed yn Llansannan *[[Dewi Myrddin Hughes]], gweinidog, ganwyd yn Llansannan yn 1941 ==Gweler hefyd== *[[Rhestr o ganeuon gan Gôr Meibion Bro Aled]] *[[Eglwys Sant Sannan, Llansannan|Eglwys Sant Sannan]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Llyfryddiaeth== *W. Bezant Lowe, ''Llansannan, its History and Associations'' (1915) {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Llansannan| ]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 18uv90uq92gnt4v8symf71qok2t0izj 0 18794 14890776 14878442 2026-05-08T09:59:58Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890776 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Mae '''Llanymawddwy''' ({{Sain|Llanymawddwy.ogg|ynganiad}}) yn bentref yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] sydd ychydig i'r gogledd o bentref mwy [[Dinas Mawddwy]], ar y ffordd fechan sy'n cysylltu Dinas Mawddwy a [[Llanuwchllyn]] tros [[Bwlch y Groes|Fwlch y Groes]]. Mae [[Afon Dyfi]], sy'n tarddu ar [[Aran Fawddwy]] gerllaw, yn llifo heibio'r pentref. Daw'r enw o gwmwd [[Mawddwy (cwmwd)|Mawddwy]]. Yr adeilad mwyaf nodedig yw Eglwys Sant [[Tydecho]], lle mae traddodiad canu'r [[Plygain]] yn parhau. Yn Llanymawddwy y ganed [[Alfred George Edwards]], a ddaeth yn [[Archesgob Cymru|Archesgob]] cyntaf Cymru, a bu'r llenor a geiriadurwr [[Daniel Silvan Evans]] yn [[rheithor]] yma. [[Image:Llanymawddwy Church - 2007-08-27.jpg|bawd|dim|Eglwys Sant Tydecho]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.gtj.org.uk/item.php?lang=cy&id=11249&t=1 Llun Eglwys Sant Tydecho, Llanymawddwy, o "Casglu'r Tlysau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311065800/http://www.gtj.org.uk/item.php?lang=cy&id=11249&t=1 |date=2007-03-11 }} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Mawddwy]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] qbtpt6up051041jyt9nzxkp79j0r9v9 0 18801 14890459 14879231 2026-05-07T19:54:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Arfon i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890459 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llandygái]], [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Tre-garth'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Tregarth'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/tregarth-gwynedd-sh605675#.YehWPS-l0vI British Place Names]; adalwyd 19 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Tregarth.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir rhwng [[Bethesda]] a dinas [[Bangor]] gerllaw [[Afon Ogwen]]. Saif [[Chwarel y Penrhyn]] rhwng Tregarth a Bethesda, a thyfodd y pentref yn bennaf fel trigfan i'r chwarelwyr. O'r boblogaeth o tua 1,000, mae o gwmpas 70% yn siarad [[Cymraeg]]. ==Hanes== Yn ystod y streic fawr yn Chwarel y Penrhyn, dychwelodd rhai o'r gweithwyr i'r chwarel yn ystod y streic, ac ystyrid hwy yn "Fradwyr" gan y gweddill. Symudodd nifer o'r rhain o Fethesda i Dregarth, lle'r adeiladwyd tai ar eu cyfer gan [[Arglwydd Penrhyn]]. Gelwid un stryd yn Nhregarth yn "Stryd y Gynffon" am flynyddoedd wedyn. Ar un adeg yr oedd dwy reilffordd yn rhedeg trwy'r pentref, sef cangen oedd yn rhedeg i Fethesda o'r brif lein LNWR, a gaewyd yn 1963, a [[Rheilffordd Chwarel y Penrhyn]] oedd yn cael ei defnyddio i gario llechi i [[Porth Penrhyn]] i'w hallforio, ac a gaewyd yn 1962. Agorwyd darn o drac yr hen reilffordd fel [[Lôn Las Ogwen]]. ==Enwogion== Ymhith enwogion sy'n enedigol o Dregarth a'r cyffiniau mae: * [[Hugh Brython Hughes]] (1848-1913), awdur llyfrau plant Cymraeg * Syr [[Ifor Williams]], un o ysgolheigion Cymreig mwyaf yr 20g * [[Ifor Bowen Griffith]] * [[T. Gwynn Jones (cerddor)|T. Gwynn Jones]], cerddor (nid y bardd) * [[John Ogwen]], actor a aned mewn gwirionedd yn [[Sling]] [[Delwedd:Bridge over old railway line - geograph.org.uk - 110361.jpg|250px|bawd|dim|Trac yr hen reilffordd, Tregarth]] ==Gweler hefyd== * [[Lôn Las Ogwen]] * [[Sling]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.moelyci.org/index.php?lang=cym&option=content&task=view&id=21&Itemid=0 Gwefan Canolfan Amgylchedd Moelyci] {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Llandygái]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] f55pihf32er7tdwfx2h966h8zxw4v5j 0 18844 14890792 13294062 2026-05-08T10:02:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890792 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Aberdaron]], [[Gwynedd]], yw '''Y Rhiw'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 11 Medi 2023</ref> ({{Sain|Y Rhiw.ogg|ynganiad)}}<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Canolfan Bedwyr]</ref> (weithiau heb y fannod: '''Rhiw''').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/rhiw-gwynedd-sh226277 British Place Names]; adalwyd 11 Medi 2023</ref> Fe'i lleolir ar arfordir deheuol [[Llŷn]] tua tair milltir a hanner i'r dwyrain o bentref [[Aberdaron]]. Credir i'r pentref gael ei henw gan [[Aelrhiw]], sant o'r [[6g]] a cheir eglwys yma o'r enw 'Sant Aelrhiw''. Mae'n sefyll mewn bwlch rhwng [[Creigiau Gwineu]] (242 meter) a Clip y Gylfinir (270 m). Ceir [[manganîs]] yng nghreigiau Clip y Gylfinir ([[Mynydd Rhiw]]), ac ar un adeg bu chwech mwynglawdd yma: yn [[1906]] cyflogid 200 o ddynion. Ceir golygfa dros fae [[Porth Neigwl]] o gyffiniau'r Rhiw ac yn enwedig o gopa [[Mynydd Rhiw]] ei hun. ==Hynafiaethau== Rhyw filltir o'r pentref i gyfeiriad [[Abersoch]] mae [[Plas yn Rhiw]], sydd yn awr yn eiddo i'r [[Ymddiriedolaeth Genedlaethol]]. Mae olion hen [[Bryngaer|fryngaer]] ar [[Creigiau Gwineu|Greigiau Gwineu]] ac yr oedd ffatri bwyeill o'r cyfnod [[Neolithig]] ac [[Oes yr Efydd]] ar lethrau Clip y Gylfinir. ==Pobl o'r Rhiw== * Ganwyd [[William Rowland]] (1887–1979), ysgolfeistr ac awdur, yn Rhiwlas, ym mhentref y Rhiw * Ar ôl ymddeol fel ficer plwyf [[Aberdaron]] yn 1978, treuliodd y bardd [[R. S. Thomas]] ei flynyddoedd olaf yn Y Rhiw, a cheir ei atgofion am hynny yn ei hunangofiant ''[[Neb]]''. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.rhiw.com/Map_or_Safle.htm Safle we Rhiw.com] {{-}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> View north across the village of Rhiw - geograph.org.uk - 617231.jpg|Golygfa ar bentref y Rhiw gyda [[Mynydd Rhiw]] yn y cefndir Groeslon y Rhiw. Rhiw Crossroads - geograph.org.uk - 608371.jpg|Y groesffordd yng nghanol y Rhiw </gallery> {{Trefi Gwynedd}} {{DEFAULTSORT:Rhiw}} [[Categori:Aberdaron]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llŷn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] itiyqm9grhwkttxbrpkjuksrxoufyik 0 18848 14890713 14877123 2026-05-08T09:26:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890713 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref sylweddol o faint yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanengan]], [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Abersoch'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/abersoch-gwynedd-sh313281#.Ye1Adi-l34o British Place Names]; adalwyd 23 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Abersoch.ogg|ynganiad}}). Saif ar [[Penrhyn Llŷn|benrhyn Llŷn]], ym mhen draw priffordd yr [[A499]], 11&nbsp;km (7 milltir) i'r dwyrain o dref [[Pwllheli]] a 43&nbsp;km (27 milltir) o [[Caernarfon|Gaernarfon]]. Enwir y pentref ar ôl [[aber]] [[Afon Soch]], sy'n cyrraedd y môr yma ar ôl llifo trwy'r pentref. Datblygodd Abersoch fel porthladd [[pysgota]] bychan, ond erbyn hyn [[twristiaeth]] yw’r prif ddiwydiant, yn enwedig [[hwylio]]. Daeth y pentref yn un o ganolfannau hwylio pwysicaf Prydain yn ystod y trigain mlynedd diwethaf. Oherwydd hyn mae nifer fawr o fewnfudwyr yn y pentref, wedi symud yno o [[Lloegr|Loegr]] yn bennaf, ac mae [[Cymreictod]] yr ardal a'r iaith [[Gymraeg]] wedi dioddef yn enbyd o ganlyniad. Ceir nifer o siopau a lleoedd bwyta yn y pentref. Gellir hefyd cymryd taith mewn cwch i weld [[Ynysoedd Tudwal]]. [[Delwedd:Abersoch harbour after the great gale of October 1896 NLW3361170.jpg|bawd|dim|Hen ffotograff gan [[John Thomas (ffotograffydd)|John Thomas]] o'r harbwr yn Abersoch, Hydref 1896]] ==Argyfwng tai== Mae Abersoch wedi dod i gynrychioli'r [[argyfwng tai]] yng nghefn gwlad Cymru oherwydd y prisiau uchel ar dai yn y pentref gwyliau hwn. Ym mis Mai [[2005]] rhoddwyd cryn gyhoeddusrwydd i’r hanes fod darn o draeth yn Abersoch gyda chaniatad cynllunio ar gyfer cwt traeth, wedi gwerthu am £63,000. Mae hyn yn adlewyrchu'r ffaith ei bod yn anodd os nad amhosibl i bobl ifainc lleol fforddio prynu tai. Yn hanner cyntaf 2008 cafwyd enghreifftiau eraill o brisiau syfrdanol a wnaeth y pennawdau. Yn Chwefror rhoddwyd sied pren 18x15 troedfedd "mewn cyflwr adfeiliedig" ar werth am £150,000. Mae'n ddeg munud o'r traeth, heb olygfa yn y byd, ac angen cryn dipyn o waith arno.<ref>[http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid_7250000/newsid_7252700/7252700.stm BBC Cymru'r Byd: "Sied ar werth am £150,000"]</ref> ==Hanes== *Regatta Abersoch: :14 Awst 1924. Regetta [''sic''] yn Abersoch. Gwlaw mawr tan amser te. Neb o yma yno.<ref>Dyddiadur John Owen Jones, Ffermwr, Crowrach, Bwlchtocyn, Llŷn.</ref> *Ras gychod: “Amgylchiad arall a gofiaf yn dda oedd ras gychod Abersoch, 'Regatta', a gynhelid bob blwyddyn ac sy'n dal mewn bri heddiw (1985). Unwaith erioed y bum yno, tua'r flwyddyn 1909 neu 1910. Cofiaf y byrddau gwerthu, 'Cheap Jacks' fel y'i gelwid. 'Rwy'n cofio hefyd am ddyn yn boddi yno, mab Carreg y Plas, Aberdaron, ond y cof mwyaf byw sydd gennyf yw gweld mab bach fy chwaer hynaf, a oedd ddwy flynedd yn iau na mi, yno mewn pram fawr a fy ffrog binc i amdano. 'Roedd bechgyn bach yn gwisgo ffrogiau ar ddechrau'r ganrif nes cyrraedd pump neu chwech oed. Ni wyddwn bod fy mam wedi rhoi'r ffrog binc i William ar ôl i mi dyfu allan ohoni, ond gwn i mi grio a gwneud stwr a cheisio tynnu'r ffrog oddi arno, nes oedd gan mam a fy chwaer gywilydd ohonof.”<ref>Janet D Roberts (1985) O Ben Llŷn i Lle bu Lleu (Cyngor Gwlad Gwynedd)</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [http://www.abersoch.co.uk Safle we y pentref] * [http://www.penllyn.com/1/compages/abersoch/abersoch.html Tudalen cymuned Abersoch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927092859/http://www.penllyn.com/1/compages/abersoch/abersoch.html |date=2011-09-27 }} ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> Abersoch Post office NLW3362818.jpg|Y swyddfa Bost tua 1875 File:Harbwr Abersoch 632038.jpg|Yr harbwr mewnol gydag Afon Soch yn llifo trwyddo File:Abersoch Beach.jpg|Traeth Abersoch File:Beach Huts on Abersoch Beach.jpg|Cytiau glan y môr Delwedd:Abersoch Beach - geograph.org.uk - 62166.jpg|Traeth Abersoch gyda'r cytiau enwog Delwedd:Hen Gychod Abersoch Old Boats - geograph.org.uk - 559301.jpg|Hen gychod wrth aber Afon Soch </gallery> {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Abersoch| ]] [[Categori:Llanengan]] [[Categori:Llŷn]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] bsi77dc66jwqe6orn8cqafn74yubw9i 0 18888 14890782 14878522 2026-05-08T10:01:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890782 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref bychan a phlwyf yn ne-ddwyrain [[Gwynedd]] yw '''Mallwyd''' ({{Sain|Mallwyd.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir yn nyffryn [[Afon Dyfi]] ar briffordd yr [[A470]] tua hanner ffordd rhwng [[Dolgellau]] a [[Machynlleth]]. Ar bwys y pentref mae cyffordd yr [[A458]] o gyfeiriad [[Y Trallwng]]. Y pentrefi agosaf yw [[Dinas Mawddwy]], tua dwy filltir i'r gogledd, ac [[Aberangell]] i'r de. Mae [[Afon Dugoed]] yn [[aber]]u yn Afon Dyfi ger y pentref. [[Delwedd:Mallwyd Church Porch - geograph.org.uk - 104594.jpg|250px|bawd|dim|Porth Eglwys Mallwyd.]] ==Hanes== Saif y pentref bron ar yr hen ffin rhwng [[Sir Feirionnydd]] a [[Sir Drefaldwyn]]. Hen enw'r pentref oedd 'Tre'r llan', safle eglwys blwyf Mallwyd yn hen [[Cwmwd|gwmwd]] [[Mawddwy (cwmwd)|Mawddwy]]. Hon oedd ardal [[Gwylliaid Cochion Mawddwy]], a gofféir o hyd yn enw y dafarn ''The Brigands'' yn y pentref. ==Yr eglwys== Yn ôl traddodiad sefydlwyd eglwys Mallwyd gan Sant [[Tydecho]] yn y [[6g]] ar ôl iddo ddod i'r ardal o [[Cernyw|Gernyw]]. Mae'r adeilad presennol yn dyddio o'r [[14g]] ac o adeiladwaith anghyffredin, yn hir ac isel ei ffurf gyda llofftydd yn y ddau ben. Mae llawer o'r dodrefn pren yn perthyn i'r [[17g]]. Yr ysgolor [[John Davies (Mallwyd)|John Davies]] oedd rheithor Mallwyd am 30 mlynedd ar ddechrau'r 17g; ceir cofeb iddo yn yr eglwys a godwyd ar ddau ganmlwyddiant ei farwolaeth.<div style="clear:both;"></div> ==Pobl o Fallwyd== *[[Edward Urien]] - (bl. tua 1580–1614), bardd *[[John Davies (Mallwyd)|John Davies]] - yr ysgolhaig (c. [[1567]] - [[1644]]) *[[Hugh Jones, Maesglasau]] - bardd, emynwr, awdwr ([[1749]] - [[1825]]) *[[Richard Davies (Tafolog)]] - bardd a beirniad ([[1830]] - [[1904]]) *[[David Jones (Dewi Wyllt)]] - cerddor ([[1836]] - [[1878]]) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{-}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Mallwyd Brigands Inn - 2007-03-03.jpg|Tafarn y Gwylliaid, Mallwyd. Delwedd:Eglwys Sant Tydecho Mallwyd Powys Cymru Wales 30.tif|Yr eglwys o'r dwyrain Delwedd:Eglwys Sant Tydecho Mallwyd Powys Cymru Wales 93.JPG|[[Taxus baccata|Hen ywen]] Delwedd:Eglwys Sant Tydecho Mallwyd Powys Cymru Wales 34.JPG|Y cyntedd gyda ffosil o ysgithr mamoth ac asgwrn arall a ddarganfuwyd rhwng yr eglwys a'r afon. Delwedd:Eglwys Sant Tydecho Mallwyd Powys Cymru Wales 22.JPG|Y cyntedd a chlochdy pren Delwedd:Eglwys Sant Tydecho Mallwyd Powys Cymru Wales 37.JPG|Clochdy pren gyda'r ysgrifen: SOLI DEO SACRUM ANNI CHRISTI MDCXL. Arferai hefyd gynnwys y geiriau: VENITE CANTEM[us domino] A.D.1640 HONOR DEO IN EXCELSIS Delwedd:Eglwys Sant Tydecho Mallwyd Powys Cymru Wales 92.jpg|Llun panorama o'r eglwys gyfan, gan wynebu'r dwyrain Delwedd:Eglwys Sant Tydecho Mallwyd Powys Cymru Wales 67.tif|Seddau yng nghefn yr eglwys Delwedd:Eglwys Sant Tydecho Mallwyd Powys Cymru Wales 57.JPG Delwedd:Eglwys Sant Tydecho Mallwyd Powys Cymru Wales 49.tif Delwedd:Eglwys Sant Tydecho Mallwyd Powys Cymru Wales 41.JPG|Bedyddfaen marmor du wyth-ochrog: anrheg yn 1734 gan Syr John Mytton o Halston </gallery> {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Meirionnydd]] [[Categori:Eglwysi Gwynedd]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 09r9kc50hveo06h8lxi4kzx44mr7xg6 0 18901 14890799 14879271 2026-05-08T10:03:46Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890799 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} :''Erthygl am y pentref yng Ngwynedd yw hon. Gweler hefyd [[Trefor (gwahaniaethu)]].'' Pentref gerllaw [[Yr Eifl]] ar arfordir gogleddol [[Llŷn]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] yw '''Trefor''' ({{Sain|Trefor.ogg|ynganiad}}) . Saif ychydig oddi ar y briffordd [[A499]] o [[Caernarfon|Gaernarfon]] i [[Pwllheli|Bwllheli]], rhwng [[Clynnog Fawr]] a [[Llanaelhaearn]], lle maer'r briffordd yn gadael yr arfordir ac yn troi tua'r de. Mae'n rhan o gymuned Llanaelhaearn. Mae yno harbwr bychan, pier a thraeth. Llifa [[Afon Tal]] i'r môr yn y pentref. ==Hanes== [[Delwedd:Trefor - geograph.org.uk - 59971.jpg|bawd|chwith|Trefor o lethrau [[Yr Eifl]]]] [[Delwedd:Trefor village with north summit of Yr Eifl behind - geograph.org.uk - 92363.jpg|bawd|chwith|Trefor gyda phen gogleddol Yr Eifl]] [[Delwedd:Chwarel Sets, Trefor NLW3363410.jpg|bawd|chwith|Chwarel Sets, Trefor, c.1875]] Pentref cymharol newydd yw Trefor. Yn [[1839]] nid oedd dim yno ond ffermydd a hanner dwsin o dai chwarelwyr. Tyfodd y pentref pan ddatblygodd y chwarel [[ithfaen]] ar Yr Eifl, a agorwyd yn [[1850]]. 'Y Gwaith Mawr' oedd yr enw a roddwyd ar y chwarel newydd; yn ôl y sôn dyma chwarel sets fwyaf yn y byd, am gyfnod. Er ei fod ar lan y môr, nid "Tre-fôr" yw tarddiad yr enw. Enw gwreiddiol yr ardal yma oedd '''yr Hendre Fawr''', neu'n syml,'''yr Hendre'''.<ref>Gweler Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, ''Dictionary of the Place-Names of Wales'' (Gwasg Gomer, 2008)</ref> Ceir y cofnod cyntaf o'r enw hwn yn 1552. Ail-enwyd y pentref yn 1850 ar ôl Trevor Jones, rheolwr y chwarel.<ref>Yng Nghyfrifiad 1851 cofnodir bod Trevor Jones, lojar yn Gwydir Bach, yn 'Agent (Granite stone works)' a'i fod yn 42 oed ac yn enedigol o blwyf [[Llanllyfni]].</ref> Gweithwyr yn y chwarel a'u teuluoedd oedd y rhan fwyaf o'r boblogaeth ac i blant y gweithwyr y codwyd yr ysgol gyntaf. Yn [[1865]] agorwyd tramffordd Chwarel yr Eifl i ddod a'r ithfaen o'r chwarel i'r harbwr. O'r cychwyn cyntaf bron roedd 'na berthynas glos rhwng gweithwyr chwarel Trefor a chwarel ithfaen [[Penmaenmawr]]. Mae Seindorf Arian Trefor, a sefydlwyd yn [[1863]], yn un o'r hynaf yng Ngwynedd. Ffilmiwyd y gyfres deledu ''[[Minafon (cyfres deledu)|Minafon]]'' yma yn yr 1980au a dogfennwyd bywyd y pentre yn y gyfres ''Trefor Only'' a ddangoswyd ar S4C yn 2005.<ref>{{dyf newyddion|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/welsh-village-star-real-life-2405960|teitl=Welsh village to star in real life TV soap|cyhoeddwr=WalesOnline|dyddiad=12 Chwefror 2005|dyddiadcyrchu=9 Mai 2020|iaith=en}}</ref> == Pobl o Drefor == [[Delwedd:WP 000388.jpg|bawd|chwith|Y cei yn Nhrefor]] * * Thomas Bowen Jones. Bardd ac enillydd Cenedlaethol * Alun Jones. Llenor, enillydd cenedlaethol a pherchennog Llen Llyn, Pwllheli * [[Geraint Jones (Trefor)|Geraint Jones]]. Cerddor ac ymgyrchydd. * [[Morgan Jones]]. Sylwebydd chwaraeon. * Bet Jones, Llennor ac enillydd cenedlaethol * Guto Dafydd, bardd y Goron, Eisteddfod Genedlaethol Llanelli, 2014 * [[Elis Dafydd]], bardd y Gadair, Eisteddfod yr Urdd, Caerffili, 2015 *[[Edward John Hughes|<u>Edward John (E. J.) Hughes (1888-1967)</u>]]. Cerddor ac organydd. *Miriam Trefor o Drefor == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} ==Llyfryddiaeth== *Gwilym Owen, ''Pentref Trefor a Chwarel yr Eifl'' (Gwilym Jones, 1972) *Gwilym Owen, ''Dan Gysgod yr Eifl'' (Gwasg Carreg Gwalch, Llanrwst, 1990). Cyfrol fach ar chwaareli Llŷn gydag adran am chwarel Trefor. ==Dolenni allanol== * [http://www.gtj.org.uk/cy/blowup1/23121 Llun tramffyrdd yn arwain o'r chwarel ithfaen i bentref Trefor, 28 Mehefin 1956. o Casglu'r Tlysau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310175602/http://www.gtj.org.uk/cy/blowup1/23121 |date=2007-03-10 }} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Llanaelhaearn]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] br4d98ngmfvktqfe7p69a46yo4tehrs 0 18931 14890781 14878503 2026-05-08T10:01:24Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890781 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Maentwrog'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/maentwrog-gwynedd-sh665402#.YegMwC-l0vI British Place Names]; adalwyd 19 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Maentwrog.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir lle mae'r ffordd [[A496]] o [[Harlech]] i [[Blaenau Ffestiniog|Flaenau Ffestiniog]] yn croesi'r [[A487]] o [[Porthmadog|Borthmadog]]. Saif ar [[Afon Dwyryd]] ac mae'r [[Moelwyn Bach]] i'r gogledd a [[Llyn Trawsfynydd]] i'r de. Maentwrog oedd y lle uchaf y gellid ei gyrraedd ar hyd Afon Dwyryd mewn cychod o faint sylweddol. ==Hanes== [[Delwedd:Maentwrog.gif|bawd|250px|chwith|Afon Dwyryd, gerllaw]] [[Delwedd:MaentwrogLB01.JPG|bawd|250px|chwith|Yr olygfa dros y Ddwyryd]] Daw'r enw o chwedl am sant [[Twrog]] yn taflu carreg anferth o ben y [[Moelwynion]] i ddinistrio allor baganaidd. Mae'r garreg i'w gweld yng ngongl [[Eglwys Sant Twrog, Maentwrog|Eglwys Sant Twrog]]. Mae cyfeiriad at Maentwrog yn y bedwaredd gainc o'r [[Pedair Cainc y Mabinogi|Mabinogi]], chwedl ''[[Math fab Mathonwy]]'' lle'r adroddir fod [[Pryderi]] wedi ei gladdu yma ar ôl ei ladd yn ymladd â [[Gwydion]] gerllaw. Roedd ffordd Rufeinig [[Sarn Helen]] yn mynd heibio' ir pentref, gan groesi'r afon yn Felinrhyd. Mae tystiolaeth am goed yn cael eu hallforio o 1739, ond daeth Maentwrog yn bwysig gyda thwf y diwydiant llechi o'r 1760au ymlaen. Hyd nes adeiladwyd [[Rheilffordd Ffestiniog]] roedd y llechi'n cael eu cario yma a'u llwytho i gychod oedd yn mynd a hwy i lawr yr afon i'w llwytho i longau. Tyfodd Maentwrog yn gyflym yn y [[19g]]. Gerllaw'r pentref mae Plas Tan y Bwlch, unwaith yn gartref y teulu Oakley a fu'n flaenllaw yn natblygiad y diwydiant llechi yn ardal [[Blaenau Ffestiniog]]. Teulu Oakley oedd yn gyfrifol am ddatblygu a chynllunio'r pentref. Mae'r plas yn awr yn Ganolfan Astudio yn perthyn i [[Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri]]. Mae gorsaf Tan-y-Bwlch ar [[Reilffordd Ffestiniog]] gerllaw hefyd. Mae dwy dafarn yma, ''The Grapes'' o'r [[17g]] yn y pentref a'r ''Oakley Arms'' ger Plas Tan y Bwlch. Agorwyd gorsaf drydan Maentwrog yn [[1928]], ac mae'n parhau i gynhyrchu trydan, gan ddefnyddio dŵr o [[Llyn Trawsfynydd]]. ==Olion hynafol== Ceir [[cylch cytiau caeëdig Coed Fali|cylch cytiau caeedig Coed Fali]] gerllaw, sy'n dyddio yn ôl i [[Oes yr Efydd]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Maentwrog (pob oed) (631)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Maentwrog) (410)'''|red|67.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Maentwrog) (409)'''|green|64.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Maentwrog) (120)'''|blue|41.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau llenyddol== Ceir cyfeiriad at Faentwrog mewn [[englyn]] masweddus sy'n cychwyn gyda'r linell "Anturiaf i Faentwrog".{{angen ffynhonnell}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Maentwrog| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 4z7vl2pcjdl6aghjwwx38xza7sn42jm 0 18960 14890716 11022613 2026-05-08T09:27:35Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890716 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] }} :''Am y pentref o'r un enw yn [[Sir y Fflint]], gweler [[Afon-wen]].'' Pentref bychan ar afordir deheuol [[Penrhyn Llŷn]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] yw '''Afon Wen''' ({{Sain|Afon Wen.ogg|ynganiad}}) (weithiau '''Afonwen'''). Saif ar y briffordd [[A497]] tua hanner milltir i'r de o bentref [[Chwilog]] a thua hanner y ffordd rhwng [[Cricieth]] a [[Pwllheli]], lle mae'r afon o'r un enw yn cyrraedd y môr. Mae gwersyll gwyliau [[Butlins]] ym Mhenychain ychydig i'r gorllewin. Ar un adeg gorsaf Afon Wen oedd lle roedd rheilffordd yn gadael y brif reilffordd i Bwllheli ac yn rhedeg tua'r gogledd i gysylltu a'r rheilffordd ar hyd yr arfordir gogleddol yng [[Caernarfon|Nghaernarfon]]. Caewyd y lein yma yn 1965 a chodwyd y trac. Mae rhan o'r lein yma, rhwng [[Dinas]] a Chaernarfon, yn awr yn rhan o drac [[Rheilffordd Ucheldir Cymru]]. Erys y cof amdani, er enghraifft yn y gân ''Ar y Trên i Afon Wen'' gan [[Sobin a'r Smaeliaid]]. Mae'r [[Lôn Goed]] yn cychwyn yn Afon Wen. Ceir sawl cyfeiriad ati gan lenorion, e.e. gan y bardd [[Robert Williams Parry|R. Williams Parry]] yn ei gerdd 'Eifionydd'. [[Delwedd:New bridge over Afon Wen at Afonwen - geograph.org.uk - 343985.jpg|250px|bawd|chwith|Afon Wen]] {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 2mmie4kroiqbc59i0jpr5dsqhxus89j 0 18983 14890764 14878305 2026-05-08T09:57:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890764 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref arall yng Ngwynedd o'r un enw, gweler [[Llanfihangel-y-Pennant (Cwm Pennant)]].'' Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Llanfihangel-y-Pennant'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanfihangel-y-pennant-gwynedd-sh671088#.YelrwC-l0vI British Place Names]; adalwyd 20 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Llanfihangel-y-Pennant (Abergynolwyn).ogg|ynganiad}}). Saif yn ne'r sir, heb fod ymhell o [[Abergynolwyn]], rhwng [[Afon Dysynni]] ac Afon Cadair, ger llethrau deheuol [[Cadair Idris]]. Mae [[Castell y Bere]], un o gadarnleoedd tywysogion [[teyrnas Gwynedd|Gwynedd]] yn y [[13g]], fymryn tu allan i'r pentref. Ganed y geiriadurwr a golygydd [[William Owen Pughe]] yn y plwyf ar [[7 Awst]] [[1759]]. Rhodd yw prif ffenestr yr eglwys leol (gweler isod) yn 1869 i gofio am Edward Owen Pughe. Yn [[1800]], cerddodd [[Mary Jones|Mari Jones]] (neu Mary Jones) 26 milltir o Lanfihangel-y-Pennant i'r [[Y Bala|Bala]] i brynu [[Beibl]] [[Cymraeg]] gan y Parchedig [[Thomas Charles]]. Ysbrydolodd y digwyddiad yma Thomas Charles i sefydlu y [[Cymdeithas Feiblaidd Frytanaidd a Thramor|Gymdeithas Feiblaidd Frytanaidd a Thramor]]. ==Eglwys Sant Mihangel== {{Prif|Eglwys Sant Mihangel}} [[Delwedd:Eglwys Sant Mihangel, Church of St Michael, Llanfihangel-y-Pennant, Tywyn, Gwynedd Cymru 55.tiff|bawd|450px|chwith]] Mae siâp ofal y fynwent yn dyst fod yma eglwys llawer hŷn na'r adeilad a welir heddiw, a godwyd yng [[nghanrif 12]]. Fe'i cofrestrwyd gan Cadw ar 17 Mehefin 1966 yn Radd II*, a hynny oherwydd ei hoed a nodweddion o'r [[Oesoedd Canol]], fel y fedyddfaen, y nenfwd a'r rhan fwyaf o'i muriau. Yng [[nghanrif 15]] codwyd estyniad ar ochr ogleddol yr eglwys: capel bychan; yno, yn 2016 roedd arddangosfa o ddogfennau'n ymwneud â Mari Jones. Ceir darlun o 1869 o Fihangel a Gabriel o bobty Crist ar y brif ffenestr y tu ôl i'r allor. Credir fod y fedyddfaen yn dyddio o ganrif 12 ac iddo ddod o Gastell y Bere; y tu allan i'r brif ffenestr, ceir bedd, gyda'r union yr un cerrig crwn, tebyg i golofnau. <gallery> Elwys Sant Mihangel, Church of St Michael, Llanfihangel-y-Pennant, Tywyn, Gwynedd Cyrmu 12.tif Elwys Sant Mihangel, Church of St Michael, Llanfihangel-y-Pennant, Tywyn, Gwynedd Cyrmu 18.tif Elwys Sant Mihangel, Church of St Michael, Llanfihangel-y-Pennant, Tywyn, Gwynedd Cyrmu 19.JPG Elwys Sant Mihangel, Church of St Michael, Llanfihangel-y-Pennant, Tywyn, Gwynedd Cyrmu 40.tif Elwys Sant Mihangel, Church of St Michael, Llanfihangel-y-Pennant, Tywyn, Gwynedd Cyrmu 17.JPG Elwys Sant Mihangel, Church of St Michael, Llanfihangel-y-Pennant, Tywyn, Gwynedd Cyrmu 47.JPG </gallery> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfihangel-y-Pennant (Abergynolwyn) (pob oed) (339)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfihangel-y-Pennant (Abergynolwyn)) (174)'''|red|51.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfihangel-y-Pennant (Abergynolwyn)) (162)'''|green|47.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Llanfihangel-y-Pennant (Abergynolwyn)) (72)'''|blue|41.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *[http://www.gtj.org.uk/cy/item1/11263 Cofeb i Mari Jones yn Llanfihangel-y-pennant (o Casglu'r Tlysau)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311065619/http://www.gtj.org.uk/cy/item1/11263 |date=2007-03-11 }} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Dyffryn Dysynni]] [[Categori:Llanfihangel-y-Pennant| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] todthoi3c8f11rsa7xbardm2ya8fhm5 0 19003 14890709 13419688 2026-05-08T09:24:23Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890709 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Mae '''Aberllefenni''' ({{Sain|Aberllefenni.ogg|ynganiad}}) yn bentref yn ne [[Gwynedd]], yn nyffryn [[Afon Dulas]] ac ar y ffordd gefn sy'n gadael y briffordd [[A487]] ym mhentref [[Corris]]; cyfeirnod OS: SH 77044 09940. Mae'r ffordd yma yn arwain tua'r gogledd-ddwyrain i Aberllefenni, yna'n troi tua'r dwyrain i [[Aberangell]]. Mae'r pentref yn rhan o gymuned Corris. ==Hanes== [[Delwedd:Aberllefenni NLW3361414.jpg|bawd|chwith|Aberllefenni tua 1885]] Ar un adeg yr oedd y diwydiant llechi yn bwysig iawn yma, ac y mae olion hen chwareli o gwmpas y pentref. Roedd chwareli Foel Grochan, Hen Chwarel a Ceunant Ddu gyda'i gilydd yn ffurfio [[Chwarel Lechi Aberllefenni]]. Roedd [[Rheilffordd Corris]] yn gorffen yn Aberllefenni, ac yn cario llechi i [[Machynlleth|Fachynlleth]]. Cysylltid y chwareli mwyaf pellennig a'r rheilffordd gan [[Tramffordd Ratgoed|Dramffordd Ratgoed]]. Credir fod y ffordd Rufeinig [[Sarn Helen]] yn mynd trwy'r pentref, ac efallai fod yr enw Pensarn am deras o dai yma yn cyfeirio ati. Ar un adeg gelwid Llyn Cob yn "Llyn Owain Lawgoch", er nad oes cofnod hanesyddol o [[Owain Lawgoch]] yn yr ardal yma. Ymhlith yr adeiladau diddorol mae Plas Aberllefenni. Roedd rhannau o hwn wedi eu hadeiladu yn y Canol Oesoedd, ond tynnwyd y rhan yma i lawr yn y 1960au, a dim ond rhannau mwy diweddar a gadwyd. == Bythynnod chwarelwyr == Yn yr 16g cafodd tai a bythynnod eu hadeiladu yn y pentref i ddarparu llety i'r chwarelwyr a oedd yn gweithio yn Aberllefenni. Yn 1956 prynodd cwmni Wincilate Limited - cwmni o ogledd Cymru - Chwarel Aberllefenni ac yn 1964 Chwarel Braich Goch yng Nghorris. Daeth naw o dai rhes ac amryw fythynnod i eiddo'r cwmni hefyd. Yn 2016 daeth cwmni D Meredith a'i feibion yn berchnogion newydd Chwarel Aberllefenni, ynghyd a'r tai. Rhoddwyd 16 o dai ar y farchnad y flwyddyn honno, i'w gael eu gwerthu gyda'i gilydd. Yn 2022, gwerthwyd y tai i gwmni Cwmni Walsh Investment Properties, Llundain am tua £1m.<ref>{{Cite news|title=Aberllefenni: 'Pwysig cadw rhenti tai yn rhesymol'|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/63194122|work=BBC Cymru Fyw|date=2022-10-11|access-date=2024-12-30|language=cy}}</ref> Roedd pryder ar y pryd am rhent y tai yn codi yn sgîl y berchnogaeth newydd, gydag un tŷ yn wynebu cynnydd o dros 60% ym mhris eu rhent. Dywedodd y perchnogion newydd bod "rhan fwyaf o'r eiddo wedi bod yn talu rhent isel ers nifer o flynyddoedd" ac roeddent yn "bwriadu codi'r holl renti i ddod â nhw yn unol â gwerthoedd cyfredol y farchnad".<ref>{{Cite news|title=Aberllefenni: Tenantiaid yn poeni am bris rhent newydd|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/64562953|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-02-14|access-date=2024-12-30|language=cy}}</ref> ==Pobl o Aberllefenni== *[[Rhydderch Jones]] (1935 - 1987), dramodydd a chynhyrchydd teledu. ==Gweler hefyd== *[[Diwydiant llechi Cymru]] ==Dolenni allanol== *[http://www.gwynedd.gov.uk/upload/public/attachments/763/Llyfryn_Cerdded_6_Taith_Cymraeg_Rhan_2.pdf Taith yn dilyn Tramffordd Ratgoed o Aberllefenni (Dogfen pdf gan Gyngor Gwynedd)]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Corris]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 6107cgb7unwnrx0f0w3qpc1c3c31hi3 0 19036 14890757 14878203 2026-05-08T09:56:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890757 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref gwledig a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Llandderfel'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llandderfel-gwynedd-sh981371#.Yeg3wy-l0vI British Place Names]; adalwyd 19 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Llandderfel.ogg|ynganiad}}). Saif yn nwyrain y sir tua 3 milltir i'r dwyrain o'r [[Y Bala|Bala]]. Mae [[plwyf]] Llandderfel yn un o bump plwyf [[Penllyn]]. Mae'n gorwedd yn rhan uchaf [[Dyffryn Edeirnion]] yn agos i'r [[Sarnau, Gwynedd|Sarnau]] a [[Cefnddwysarn|Chefnddwysarn]], wrth odre'r [[Berwyn]]. [[Delwedd:Ysgoldy y Bwrdd Llandderfel 1890.jpg|bawd|dim|250px|Poster o gyfarfod cyhoeddus yn Llandderfel, Mai 1895]] [[Delwedd:Llandderfel - geograph.org.uk - 65663.jpg|250px|bawd|dim|Yr hen bont dros afon Dyfrdwy ger Llandderfel]] [[Delwedd:Yr Hen Ysgol - geograph.org.uk - 170965.jpg|250px|bawd|dim|Llandderfel: adeilad yr hen ysgol]] ==Hanes yr eglwys== Mae eglwys Llandderfel yn hen ac wedi'i chysegru i Sant [[Derfel Gadarn]] (fl. [[6g]] efallai). Ceir yma [[ffenest liw]] nodedig iawn gan James Powell a'i fab, sy'n dyddio i 1890.<ref>{{Dyf gwe |url=http://stainedglass.llgc.org.uk/site/362 |teitl=Church of St Derfel, Llandderfel, Gwynedd, formerly in Merioneth |awdur= |dyddiad= |gwaith= |cyhoeddwr= Llyfrgell Genedlaethol Cymru|dyddiadcyrchiad=5 Mai 2012 |iaith=}}</ref> Yn y porth gwelir ceffyl pren derw hynafol. Ar un adeg roedd y sant yn marchogaeth y ceffyl ond yn ystod y [[Diwygiad Protestannaidd]] cymerwyd delw'r sant a'i ffon a'u cludo i Lundain lle cawsent eu defnyddio i losgi offeiriad [[Eglwys Rufain|Catholig]] ar y [[Bryngwyn]] ar orchymyn [[Thomas Cromwell]]. Yn rhyfedd iawn roedd hyn yn cyflawni hen [[proffwydoliaeth|broffwydoliaeth]] y byddai'r ddelw ryw ddydd yn llosgi coedwig gyfan: enw'r offeiriad druan oedd 'Mr Forest'. Roedd yn arfer gan y plwyfolion orymdeithio gyda'r sant ar ei geffyl pren i fyny i ben allt leol a elwir Bryn y Saint. Credid fod y ddelw'n gallu iachau'r claf. Ceir Ffynnon Dderfel ger yr eglwys. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llandderfel (pob oed) (1,095)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llandderfel) (708)'''|red|67.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llandderfel) (727)'''|green|66.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llandderfel) (131)'''|blue|30}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Huw Cae Llwyd]] (fl. 1431-1504), bardd *[[Edward Jones (Bardd y Brenin)]] (1752-1824), telynor *[[David Roberts (Dewi Havhesp)]] (1831-1884), bardd ac un o englynwyr gorau'r 19g *[[Huw Derfel]] (1816-1890), awdur y llawlyfr mynydd cyntaf yn y Gymraeg *[[Edward Owen (Maes Llaned)]], (1846 - 1931) un o arloeswyr gwladychu Patagonia *[[R. J. Derfel]] (1824-1905), bardd gwladgar a sosialydd cynnar ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Wicidestun|Categori:Llandderfel|Llandderfel}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Llandderfel| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] qetk7jzi4roo3lee845hj0iy7ru84fr 0 19074 14890743 14877740 2026-05-08T09:52:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890743 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Dyffryn Ardudwy'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 11 Chwefror 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dyffryn-ardudwy-gwynedd-sh587230#.Y-dsHS-l1_g British Place Names]; adalwyd 11 Chwefror 2023</ref> ({{Sain|Dyffryn Ardudwy.ogg|ynganiad}}). Saif ar y ffordd [[A496]] rhwng [[Harlech]] ac [[Abermaw]] yn ardal [[Ardudwy]]. Mae pentref [[Llanbedr, Ardudwy|Llanbedr]] ychydig i'r gogledd a [[Talybont, Abermaw|Thalybont]] i'r de. Mae twristiaeth yn bwysig i'r pentref bellach, gan ei fod gerllaw [[traethau Morfa Dyffryn]]. Ychydig i'r gorllewin o ganol y pentref mae un o orsafoedd trên [[Rheilffordd Arfordir Cymru]]. [[Delwedd:Dyffryn Ardudwy.jpg|bawd|200px|dim|Delwedd lloeren Dyffryn Ardudwy]] ==Hynafiaethau== Gellir gweld nifer o hynafiaethau o gwmpas y pentref, yn cynnwys tair siambr gladdu: [[Siambr Gladdu Dyffryn Ardudwy]] ei hun, [[Bron y Foel Isaf]] a [[Siambr Gladdu Cors Y Gedol]], sydd gerllaw hen blasty [[Cors y Gedol]] i'r dwyrain o'r pentref. Mae un arall fymryn i'r de ger Tal-y-bont, felly, gellir casglu i'r ardal yma fod yn ardal boblog iawn yn y cyfnod Neolithig. Mae bryngaer [[Pen y Dinas, Dyffryn Ardudwy|Pen y Dinas]] o [[Oes yr Haearn]] hefyd gerllaw. ==Pobl o Ddyffryn Ardudwy== * [[Richard Humphreys, Dyffryn|Y Parch. Richard Humphreys]] (1790-1863), gweinidog y Methodistiaid Calfinaidd (hen daid Edward Morgan Humphreys isod) * [[Edward Morgan Humphreys]] (1882–1955), newyddiadurwr a nofelydd ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dyffryn Ardudwy (pob oed) (1,540)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dyffryn Ardudwy) (704)'''|red|47.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dyffryn Ardudwy) (726)'''|green|47.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dyffryn Ardudwy) (367)'''|blue|48.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Dyffryn Ardudwy| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] bvv1jh3tf9mc4iszh7xyhtue8l4cxws 0 19098 14890703 13091209 2026-05-08T09:20:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890703 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref ger priffordd yr [[A470]] rhwng [[Mallwyd]] a [[Cemaes|Chemaes]] yn ne [[Gwynedd]] yw '''Aberangell''' ({{Sain|Aberangell.ogg|ynganiad}}). Saif lle mae Afon Angell yn llifo i mewn i [[Afon Dyfi]]. Cyfeirnod OS: SH 84612 10067. Ar un adeg roedd gan y pentref orsaf ar [[Rheilffordd Mawddwy|Reilffordd Mawddwy]]. Roedd y diwydiant llechi yn bwysig yn yr ardal, ac yr oedd [[Tramffordd Hendre Ddu]] yn dod â llechi o Chwarel Hendre Ddu i'r orsaf yma i'w llwytho. Roedd poblogaeth o 935 yn 1841, disgynodd y boblogaeth rhwng 1881 ac 1891 o 946 i 729.<ref>{{dyf gwe|url=http://website.lineone.net/~dyfival1/demographics.htm|teitl=''Dyfi Valley Demographics''}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Mawddwy]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] lida54ydrmzbth43sq8qux7c80a80cw 0 19164 14890806 14877798 2026-05-08T10:04:30Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890806 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Arthog]], [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Fairbourne'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/fairbourne-gwynedd-sh614129#.Ye2XOS-l34o British Place Names]; adalwyd 23 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Fairbourne.ogg|ynganiad}}). Yn anarferol iawn i bentrefi Gwynedd, nid oes enw [[Cymraeg]] arno. Defnyddir '''Friog''' weithiau fel enw Cymraeg Fairbourne, ond mewn gwirionedd mae'r [[Friog]] yn bentref ar wahân. Gelwid yr ardal yn "Morfa Henddol" cyn adeiladu'r pentref, a chredir fod yr enw "'''Rowen'''" wedi ei ddefnyddio am y pentref ar un adeg. '''Ynys Faig''' oedd yr enw gwreiddiol ar y ran o'r pentref lle ceir y ''Fairbourne Hotel'' bellach.<ref>{{Cite web|title=History of Fairbourne Village {{!}} Return to the Ferry|url=https://www.return2ferry.co.uk/fairbourne.html|website=www.return2ferry.co.uk|access-date=2022-09-20}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cymraeg|url=https://coflein.gov.uk/cy/|website=Coflein|access-date=2022-09-20|language=en}}</ref> Saif Fairbourne ar bwys priffordd yr [[A493]] rhwng [[Dolgellau]] a [[Tywyn|Thywyn]]. Mae ar ochr ddeheuol aber [[Afon Mawddach]], gyferbyn a thref [[Abermaw]]. Sefydlwyd Fairbourne gan [[Arthur McDougall]], o'r teulu oedd yn cynhyrchu blawd McDougall's, fel pentref gwyliau glan-y-môr. Ceir olion yr [[Ail Ryfel Byd]] yn y tywynni traeth, amddiffyniadau i rwystro tanciau, a elwir "Dannedd y Ddraig" yn lleol. == Trafnidiaeth == Mae gan y pentref orsaf ar [[Rheilffordd Glannau Cymru|Reilffordd Glannau Cymru]] ac mae [[Rheilffordd y Friog]] yn arwain i'r de i gyfeiriad [[Tywyn]]. Gellir cael fferi dros yr afon i'r Bermo (Abermaw). [[Delwedd:FfriogLB03.JPG|bawd|dim|Rheilffordd y Friog]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{-}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> FfriogLB01.JPG FfriogLB04.JPG </gallery> {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Arthog]] [[Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 6qttm21sntbh0dk34uuq7ti1ylj5m89 0 19168 14890429 13648366 2026-05-07T19:43:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890429 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llangernyw'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llangernyw-conwy-sh873674#.YZp47C-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> Roedd yn rhan o'r hen [[Sir Ddinbych]] a [[Clwyd|Chlwyd]] cyn hynny. Mae'n un o gadarnleoedd yr iaith [[Gymraeg]] yn y rhan hon o'r sir. Mae'r pentref yn gorwedd ar bwys cymer yr afonydd Cledwen, Gallen, a Collen (sy'n troi'n [[Afon Elwy]] ) ar lôn yr [[A548]], tua 7 milltir i'r gogledd-ddwyrain o [[Llanrwst|Lanrwst]] ac 10 milltir i'r de-orllewin o [[Abergele]] ar y lôn honno. Mae'n gorwedd mewn dyffryn deniadol yng nghanol bryniau isel wrth droed bryn [[Tre-pys-llygod]]. [[Delwedd:Llangernyw yew.jpg|250px|bawd|dim|Yr ywen hynafol ym mynwent yr eglwys]] ==Hynafiaethau== Mae'r eglwys, sy'n gysegredig i Sant [[Digain]], yn hen ond wedi'i hatgyweirio'n sylweddol. Mae'r [[bedyddfaen]] yn dyddio o'r [[15g]]. Ym mynwent yr eglwys ceir dau bâr o [[Maen hir|feini hirion]] cynhanesyddol; rhywbryd yn ystod yr [[Oesoedd Canol]] cynnar cerfiwyd croesau arnyn nhw (maen nhw'n debyg i groesau eraill sy'n perthyn i'r seithfed neu'r 8g). Ar ben hynny cawsant eu gosod fel beddfeini i ddau fedd o'r [[17g]]. Ceir coeden [[ywen]] yn y fynwent sy'n hen iawn. Saif [[Hen domen Castell Isaf]] tua [[kilometr]] i'r gogledd o'r pentref, sef [[mwnt a beili|tomen]] amddiffynnol o'r [[Oesoedd Canol]]. Hanner milltir i'r gorllewin, ar bwys yr hen lôn i [[Eglwysbach]], ceir [[Plas Hafodunos]]. Bu plasdy ar y safle yn y [[16g]] ond mae'r plasdy [[Gothig]] presennol yn dyddio o'r [[1860au]]. Syr [[George Gilbert Scott]] oedd y pensaer. Cafodd ei ddifrodi'n sylweddol gan dân yn 2004. Yn y pentre mae [http://www.sirhenryjonesmuseum.co.uk/ Amgueddfa Syr Henry Jones] yn adeilad 'Y Cwm' lle ganwyd [[Henry Jones (athronydd)|Syr Henry Jones]] "[[Yr Athro Alltud]]" a ddaeth yn arloeswr ym myd addysg a rhyddfrydiaeth grefyddol, yn ogystal ag athronydd dylanwadol yng Nghymru a'r Alban. ==Addysg== Ceir ysgol gynradd Gymraeg yn y pentref, sef [[Ysgol Gynradd Bro Cernyw]], a agorwyd yn 1969.<ref>[http://www.cynnal.co.uk/einbro/brocernyw/page5.html Ysgol Bro Cernyw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828093007/http://www.cynnal.co.uk/einbro/brocernyw/page5.html |date=2008-08-28 }} ar wefan Bro Cernyw]</ref> ==Bywyd gwyllt== *Gwelwyd walchwyfyn penglog ''Acherontia atropos'' (mewnfudwr prin o dramor) yn Llangernyw ar 21 Medi 2015<ref>[https://www.llennatur.cymru/Y-Tywyddiadur?keywords=Llangernyw&currentpage=1&recordsperpage=25&dyddiadur=false&oriel=true&bwletinau=true#angori gwefan Llên Natur]</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nifer sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llangernyw (pob oed) (1,079)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llangernyw) (672)'''|red|64.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llangernyw) (746)'''|green|69.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llangernyw) (99)'''|blue|23.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Langernyw== * [[Robert Griffith (Robin Telynor)]] (1847-1909), awdur a cherddor * [[Henry Jones (athronydd)|Syr Henry Jones]] (1852-1922), athronydd ac addysgwr * [[R. E. Jones]] (1908-1992), bardd * [[Antoinette Sandbach]], gwleidydd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Llangernyw| ]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] m8ttkycq4zthl0xd4lsgy4zputyaqj2 0 19177 14890706 13295317 2026-05-08T09:23:06Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890706 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:Abererch cottage - geograph.org.uk - 1289591.jpg|250px|bawd|Aber-erch]] Pentref ym [[Penrhyn Llŷn|Mhenrhyn Llŷn]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], rhyw filltir i'r dwyrain o dref [[Pwllheli]] yw '''Aber-erch'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 28 Mai 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/abererch-gwynedd-sh398366#.ZHOjly_MIvI British Place Names]; adalwyd 28 Mai 2023</ref> ({{Sain|Aberdaron.ogg|ynganaid}}). Cyfeirnod OS: SH 39930 36719. Mae'n rhan o gymuned [[Llannor]]. ==Disgrifiad== Saif y pentref ar [[Afon Erch]] ychydig cyn iddi gyrraedd y môr, a rhyw fymryn i'r gogledd o'r briffordd [[A497]]. Afon Erch yw ffin orllewinol [[Eifionydd]], ac ystyrir y pentref yn rhan o'r ardal yma. Mae gan Abererch orsaf reilffordd, ond mae dipyn i'r de-ddwyrain o'r pentref ei hun, ger [[Morfa Abererch]]. Yma ceir tua thair milltir o draeth tywodlyd, yn ymestyn i'r dwyrain hyd at Benychain a gwersyll gwyliau [[Butlins]]. ==Hanes a hynafiaethau== I'r gogledd-ddwyrain mae hen blasdy Penarth Fawr. Ceir eglwys hynafol [[Cawrdaf mab Caradog Freichfras|Cawrdaf]] Sant yn y pentref. Ceir Ffynnon Gawrdaf i'r gogledd orllewin mewn cae rhwng y pentref ac ysbyty Bryn Beryl ac i'r dwyrain o'r pentref ceir carreg fawr a enwir yn 'Gadair Cawrdaf', gydag eisteddle ynddi. Roedd defod hynod yn gysylltiedig â gŵyl y sant yn yr eglwys.<ref>T. D. Breverton, ''The Book of Welsh Saints'' (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000)</ref> == Enwogion == * [[Thomas Roberts, Llwyn'rhudol]] (1795/6-1841), pamffledwr radicalaidd a gwladgarwr * [[John Elias]], y pregethwr enwog, a aned yn Aber-erch yn 1774 * [[William Ellis Jones (Cawrdaf)]] (1795-1848), bardd a llenor ==Gweler hefyd== *[[Morfa Abererch]] ([[Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig]]) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Llannor]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 6dt62elrmfxmtf9dv9jodo728599ejr 0 19208 14890787 14878789 2026-05-08T10:02:28Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890787 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne [[Gwynedd]] yw '''Pennal''' ({{Sain|Pennal.ogg|ynganiad}}). Saif ar y briffordd [[A493]] rhwng [[Tywyn]] a [[Machynlleth]], ac ar lan ogleddol [[Afon Dyfi]]. Mae gan Pennal nifer o gysylltiadau hanesyddol gan gynnwys eglwys gron, sy'n deillio nôl i eglwys gynharach, Geltaidd. [[Delwedd:Pennal Gwynedd C 07.JPG|bawd|250px|dim|Cerflun o'r Tywysog [[Owain Glyn Dŵr]] ym Mhennal]] ==Hanes== ===Caer Rufeinig Pennal=== {{prif|Caer Rufeinig Pennal}} Roedd ffordd [[Ymerodraeth Rufeinig|Rufeinig]] [[Sarn Helen]] yn mynd heibio'r fan, ac yr oedd [[Caerau Rhufeinig Cymru|caer Rufeinig]] fechan yma, efallai yn gwarchod man croesi Afon Dyfi. Ni ellir gweld lawer o weddillion y gaer, mae rhan ohoni wedi ei gorchuddio gan dŷ Cefn Caer i'r de-ddwyrain o'r pentref, yn nes i'r afon. Roedd y gaer yn cynnwys 12 acer o dir, sef tua 670 troedfedd wrth 505 troedfedd, wedi ei chodi ar ben caer gynharach o 4.38 acer. Cafwyd arian bath o gyfnod [[Titus]] a [[Domitian]] ar y safle. Y darganfyddiad mwyaf diddorol oedd teil [[lleng Rufeinig]] sy'n darllen LEG II AVG ANTO(ninia), sy'n perthyn i'r cyfnod [[212]]-[[222]] efallai. ===Yr Oesoedd Canol=== [[Delwedd:Glyndwr Pennal 1406.jpg|bawd|Llofnod Glyndŵr ar lythyr Pennal]] Saif [[Castell Tomen-las]], sef [[mwnt a beili|hen domen]] amddiffynnol o'r [[Oesoedd Canol]] yng nghanol y pentref. Yn ôl traddodiad, merch o Bennal oedd [[Lleucu Llwyd]], cariad y bardd [[Llywelyn Goch ap Meurig Hen]] a thestun un o'r [[marwnad]]au mwyaf grymus a chofiadwy yn yr iaith [[Gymraeg]]. Ym Mhennal y galwodd [[Owain Glyndŵr]] gyfarfod yn Mawrth [[1406]] ac ysgrifennu llythyr i [[Charles VI, brenin Ffrainc|frenin Ffrainc]] a adwaenir fel "Llythyr Pennal" ac sy'n ffurfio rhan o [[Polisi Pennal|Bolisi Pennal]]. Roedd y llythyr yn amlinellu cynlluniau Glyn Dŵr ar gyfer Cymru annibynnol. Dychwelwyd y llythyr i Gymru o Ffrainc am gyfnod yn [[2000]], ar gyfer arddangosfa yn [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru]], ac mae ymgyrch i geisio ei gael yn ôl i Gymru yn barhaol. Mae gardd goffa i dywysogion Cymru yn y pentref. ===Cyfnod diweddar=== Yn nechrau'r [[19g]] yr oedd Pennal o bwysigrwydd fel porthladd ar gyfer chwareli llechi [[Corris]], [[Aberllefenni]] ac [[Abergynolwyn]]. Roedd y llechi'n cael eu cludo o'r chwareli ar gefn ceffylau i'w llwytho i gychod ar yr afon. Daeth hyn i ben pan adeiladwyd [[Rheilffordd Corris]] i Fachynlleth a [[Rheilffordd Talyllyn]] i Dywyn. Bu [[Richard Henry Rees|Richard Rees]] (1926 - 2003) y canwr byd-enwog yn ffermio ar Fferm Penmaenbach ger y pentref, a chladdwyd ef ym mynwent gron yr eglwys. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Pennal (pob oed) (404)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Pennal) (185)'''|red|47}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Pennal) (213)'''|green|52.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Pennal) (87)'''|blue|44.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> Pennal Gwynedd C 06.JPG|Cerflun o Owain Glyn Dŵr y tu allan i'r eglwys Pennal Gwynedd B 32.JPG|Enghraifft prin o dduw Celtaidd ar ffenest liw Pennal Gwynedd B 21.JPG| Sant Tannwg a Sant Eithrias Pennal Gwynedd B 18.JPG|Nenfwd yr eglwys Pennal Gwynedd B 17.JPG|Arfbais un o'r teuluoedd lleol Pennal Gwynedd B 09.JPG|Gweddi'r Arglwydd ar fagwyr ger yr allor Pennal Gwynedd B 20.JPG|Ffenest liw a chanhwyllbrenni Pennal Gwynedd C 12.JPG|Plac yn yr ardd goffa Pennal Gwynedd 02.JPG|Capel y Methodistiaid Pennal Gwynedd 08.JPG|Tafarn Glan yr Afon Pennal Gwynedd C 16.JPG|Bedd y baswr [[Richard Henry Rees|Richie Rees]] </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == *[http://www.owain-glyndwr-soc.org.uk/letter1.htm Llythyr Pennal o wefan Cymdeithas Owain Glyndŵr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051026212517/http://www.owain-glyndwr-soc.org.uk/letter1.htm |date=2005-10-26 }} *[http://www.cefncaer.com/cy/ Cefn Caer Tŷ Neuadd Canoloesol - Preswylfa Achlysurol Owain Glyndŵr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110225201841/http://www.cefncaer.com/cy/ |date=2011-02-25 }} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Eglwysi gyda mynwentydd crwn]] [[Categori:Pennal| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] qhfgwmqf2sz01iw2zqn14qn667w1c6q 0 19209 14890734 14877551 2026-05-08T09:36:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890734 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne [[Gwynedd]] yw '''Corris''' ({{Sain|Corris.ogg|ynganiad}}). Yn 2001 roedd poblogaeth y pentref yn 613 o drigolion.<ref>Cyfrifiad 2001.</ref> Mae'r gymuned yn cynnwys y pentrefi [[Aberllefeni]], [[Corris Isaf]], [[Corris Uchaf]] a [[Pantperthog|Phantperthog]], pentrefi a sefydlwyd yn sgil datblyu'r chwareli llechi yn y [[19g]]. Caewyd chwarel Aberllefenni yn 2003. Roedd y pentref ar yr hen ffordd dyrpeg o [[Dolgellau|Ddolgellau]] i [[Machynlleth|Fachynlleth]]; mae priffordd yr [[A487]] a gymerodd ei lle yn osgoi canol y pentref. [[Delwedd:Corris - panoramio (9).jpg|bawd|chwith|Pentref Corris]] ==Geirdarddiad== Daw'r enw, a gofnodwyd gyntaf yn y [[13g]], o'r gair Cymraeg ''corres'' ('cor/corrach benywaidd'). Yma y mae'n debyg ei fod yn golygu 'un fechan', gan gyferio at yr afon (Afon Corris gynt ond bellach Afon Deri) sy'n llifo i [[Afon Dulas]] yn Aber Corris.<ref>Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, ''Dictionary of the Place-Names of Wales'' (Gwasg Gomer, 2007), t. 97.</ref>. Felly er bod nifer o [[Chwareli llechi Cymru|chwareli llechi]] yn y cyffiniau, nid oes a wnelo'r enw ''Corris'' ddim oll â'r gair Saesneg ''quarries''. Yn y gorffennol cynigiwyd rhai esboniadau ffansïol eraill, megis y canlynol gan Thomas Morgan ('Afanwyson', 1850–1939): 'We find the forms ''Corys'' and ''Corus'' in the Cambrian Register for 1795. Some think the place takes its name from a saint called Corus. It is also said that Cunedda Wedig had a son called Coras. Others think that the river which gives the place its name, was called Corus from its making round excavations in the angles of its banks.'<ref>Thomas Morgan, ''[https://archive.org/stream/cu31924028086621#page/n221/mode/2up/search/Corus The Place-names of Wales]''. Revised second ed., Newport: J. E. Southall, 1912, t. 12.</ref> Mae 'Corris' hefyd yn enw ar afon fechan yn [[Sir Ddinbych]], un o [[isafon]]ydd [[Afon Clywedog (Clwyd)|Clywedog]] sydd yn ei thro yn llifo i [[Afon Clwyd]]. Ar un adeg gelwid y pentref yn Abercorris (Abercorys ar rai mapiau cynnar). ==Hanes Corris== Saif Corris ar lan orllewinol Afon Dulas, sy'n ffin rhwng Gwynedd a [[Powys|Phowys]] yma. Mae Afon Deri yn llifo trwy'r pentref ei hun cyn ymuno ag Afon Dulas. Yn ôl pob tebyg yr oedd ffordd [[Ymerodraeth Rufeinig|Rufeinig]] [[Sarn Helen]] hefyd yn rhedeg trwy'r pentref. Ceir yma sawl tafarn gan gynnwys "Tafarn y Chwarelwr".<ref>{{Dyf gwe |url=http://www.theslatersarms.com/slaters_cy.html |teitl=Tafarn y Chwarelwr |awdur= |dyddiad= |gwaith= |cyhoeddwr= |dyddiadcyrchiad=6 Mai 2012 |iaith=}}</ref> Ar un adeg yr oedd nifer o chwareli llechi yma ac agorwyd tramffordd yn 1859 i gludo'r llechi i Fachynlleth ac ymlaen at Afon Dyfi i'w llwytho i gychod o'r cei yn [[Derwenlas|Nerwenlas]] neu [[Morben]].<ref>Gwyddoniadur Cymru (Prif Olygydd John Davies); Gwasg Prifysgol Cymru, 2008.</ref> Ceffylau oedd yn tynnu'r wageni'n wreiddiol ond yn 1878 agorwyd [[Rheilffordd Corris]]. Ail-agorwyd rhan o'r hen reilffordd yn y 2010au: o Gorris i Gyffordd Maespoeth. <gallery> Escape Cave - geograph.org.uk - 483639.jpg|Ogof ddianc, a ddefnyddid gan un o'r chwareli Abercwmeiddaw Quarry (disused) - geograph.org.uk - 1166941.jpg|Chwarel Abercwmeiddaw Disused Slate Miners Cottages - geograph.org.uk - 50526.jpg|Adfeilion hen fythynod y chwarelwyr </gallery> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Corris (pob oed) (723)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Corris) (367)'''|red|52.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Corris) (339)'''|green|46.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Corris) (106)'''|blue|32.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Gorris== *[[Rhisiart Morgan Davies]] (1903–1958), ffisegydd. *[[John Disley]] (1928–2016), athletwr. ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> File:Rhes Hillsborough.JPG|Rhes Hillsborough, Corris Uchaf File:Tafarn Braich Goch.JPG|Tafarn Braich Goch, Corris Uchaf </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Corris| ]] [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] fojiibd6xmv4ybot97crdnkj4vjpvqt 0 19370 14890567 14878276 2026-05-08T06:08:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890567 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Llanfair Dyffryn Clwyd'''({{Sain|Llanfair Dyffryn Clwyd.ogg|ynganiad}}). Saif yn [[Dyffryn Clwyd|Nyffryn Clwyd]] tua dwy filltir i'r de o dref [[Rhuthun]] Mae'n bentref tawel mewn lleoliad gwledig ond rhed yr [[A525]] trwyddo; mae o fewn tafliad carreg i [[Afon Clwyd]]. Mae nifer o'r tai wedi'u hadeiladu o garreg lwyd y fro, gan gynnwys yr hen ysgol a rhes o elusendai sy'n dyddio o ganol y [[19g]] [[Delwedd:Llanfair.gif|bawd|dim|Y pentref o'r dwyrain (o gyfeiriad [[Moelydd Clwyd]])]] ==Hynafiaethau== Ger y pentref ceir [[Crug Cefn Coch]], [[crug crwn]] llydan iawn a godwyd gan bobl [[Oes Newydd y Cerrig]] neu [[Oes yr Efydd]] fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw. Tua chan [[metr]] o'r pentref, ar un o gaeau Plas Newydd, ceir olion [[teml]] [[Cyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru|Rufeinig]], sydd wedi'i chofrestru gyda [[Cadw]]; {{gbmapping|SJ137557}}.<ref>[http://www.whatdotheyknow.com/request/15714/response/38315/attach/html/2/SAMs%20by%20UA.xls.html Data Cadw]</ref> Mae'r eglwys yn bur hynafol ac yn gysegredig i [[Cynfarch|Gynfarch Sant]] a [[Y Forwyn Fair|Mair]]. Mae rhannau ohoni yn dyddio o'r [[14g]]. Ceir chwareli prin o wydr lliw canolesol mewn un o'r ffenestri deheuol. Y tu mewn i'r eglwys cedwir nifer o feddfeini canoloesol, un ohonyn nhw'n gerfiedig. Tua milltir i'r de o'r pentref saif Capel yr Iesu, a godwyd yn [[1619]]-[[1623]] a'i atgyweirio yn y [[18g]]. Hefyd yn y pentref, ceir tafarn hanesyddol, sef 'Y Ceffyl Gwyn'. ==Pobl o Lanfair Dyffryn Clwyd== *[[Simwnt Fychan]] - ganwyd y bardd yn y pentref tua [[1530]]. *[[John Williams (naturiaethwr)]] a glawddwyd yn y fynwent. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfair Dyffryn Clwyd (pob oed) (1,053)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfair Dyffryn Clwyd) (488)'''|red|47.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfair Dyffryn Clwyd) (632)'''|green|60}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfair Dyffryn Clwyd) (147)'''|blue|32.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery> File:Llanfair Dyffryn Clwyd y pentref.JPG|Elusendai yng nghanol y pentref File:Cofgolofn ar y chwith.JPG|Canol y pentref gyda chofgolofn rhyfel ar y chwith File:Llanfair Dyffryn Clwyd ger Rhuthun Ruthin 24.JPG|Yr ysgol leol File:Llanfair Dyffryn Clwyd ger Rhuthun Ruthin 21.JPG|Tŵr Eglwys Sant Cynfarch a'r Santes Fair File:Llanfair Dyffryn Clwyd ger Rhuthun Ruthin 20.JPG|Motiff Celtaidd ar garreg wedi'i defnyddio i flocio drws. File:Llanfair Dyffryn Clwyd ger Rhuthun Ruthin 18.JPG|Carreg fedd, gydag ysgrifen Gymraeg arni File:Llanfair Dyffryn Clwyd ger Rhuthun Ruthin 15.JPG|Y ffenestr ddeheuol enwog File:Llanfair Dyffryn Clwyd ger Rhuthun Ruthin 14.JPG|Yr olygfa dros y fynwent tuag at [[Moelydd Clwyd]] File:Llanfair Dyffryn Clwyd ger Rhuthun Ruthin 13.JPG|Porth yr eglwys gyda chloc haul File:Llanfair Dyffryn Clwyd ger Rhuthun Ruthin 11.JPG|Croes Geltaidd, bedd File:Llanfair Dyffryn Clwyd ger Rhuthun Ruthin 05.JPG|Porth yr eglwys </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Llanfair Dyffryn Clwyd| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] i3ewurs1nwq977vqu450afdp706bqbo 0 19521 14890581 14878641 2026-05-08T06:19:42Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890581 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Nantglyn''' ({{Sain|Nantglyn.ogg|ynganiad}}). Saif rhyw 4.5 milltir o dref [[Dinbych]] ac ychydig i'r gorllewin o [[Mynydd Hiraethog|Fynydd Hiraethog]]. Ychydig llai na milltir i'r gogledd-orllewin mae Waen, Nantglyn. Saif Nantglyn ar [[Afon Ystrad]], sy'n llifo i mewn i [[Afon Clwyd]]. Mae afon lai, Afon Lliwen, yn ymuno a'r Ystrad ger y pentref. Mae traddodiad fod [[clas]] wedi ei sefydlu yma gan Mordeyrn, ŵyr i [[Cunedda Wledig|Gunedda Wledig]]. Ymhlith hynodion y pentref mae'r "pulpud mewn coeden", a ddefnyddiwyd unwaith gan [[John Wesley]] yn ôl y traddodiad. Caeodd yr ysgol yn y 1990au ac erbyn hyn nid oes siop yn y pentref. ==Enwogion== * [[David Samwell]], awdur; roedd yn feddyg ar long [[James Cook|Capten Cook]] ar ei fordaith olaf * [[Twm o'r Nant]], yr [[anterliwt]]wr, a aned yn [[Llanefydd]] ond a fagwyd yn Nantglyn * [[William Owen Pughe]], y geiriadurwr (nad oedd yn enedigol o'r pentref, ond a dreuliodd lawer o'i oes yno) * [[Aneurin Owen]], mab William Owen Pughe * [[Robert Davies (Bardd Nantglyn)]] * [[Tom Pryce]], gyrwr rasio Fformiwla Un, a dreuliodd ei ieuengctid yn y pentref ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Nantglyn (pob oed) (323)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Nantglyn) (130)'''|red|41.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Nantglyn) (185)'''|green|57.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Nantglyn) (19)'''|blue|14.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Llyfryddiaeth== *Eric Griffiths ''Nantglyn'' (Cyngor Cymdeithas Nantglyn, 1984) {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Nantglyn| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] kbf28vvjw2gt3knswvdb13v2dhdwn7f 0 19527 14890635 14877344 2026-05-08T07:53:45Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890635 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Brymbo]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Bwlchgwyn''' (hefyd '''Bwlch Gwyn'''). Saif ar ffordd yr [[A525]], 5 milltir i'r gorllewin o ddinas [[Wrecsam]] a 10 milltir i'r dwyrain o [[Rhuthun|Ruthun]]. Mae oddeutu dwy filltir o bentref [[Mwynglawdd]] ac yn ffinio â [[Rhostir Llandegla]]. 1148 oedd poblogaeth y pentre yn ôl [[Cyfrifiad 2001]]. ==Tarddiad yr enw== Efallai bod enw y pentref yn tarddu o glogwynau calchfaen yr ardal, neu efallai o'r carped o eira sydd yn debyg o orwedd dros y pentref yn y gaeaf. Posibilrwydd arall yw mai'r enw gwreiddiol oedd 'Bwlchgwynt'. [[Delwedd:arwydd Bwlchgwyn.jpg|bawd|200px|dim|Arwydd ar gyrion Bwlchgwyn]] ==Daearyddiaeth== Hawlir gan arwyddion ar ffin y pentref mai Bwlchgwyn ydy'r pentref uchaf yng [[Cymru|Nghymru]]. Yn ôl yr [[Arolwg Ordnans]], [[Trefil]], [[Blaenau Gwent]] yw'r pentref uchaf yng Nghymru, [[Garn yr Erw]], [[Torfaen]] yn ail, a Bwlchgwyn yn drydydd. Mae Bwlchgwyn yn 1167 troedfedd (356 medr) uwchben lefel y môr<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-35166641 Gwefan newyddion y BBC, 23.12.2015]</ref>, sydd yn effeithio ar yr hinsawdd leol yn arw. Saif y pentre ar [[tywodfaen|dywodfaen]] o'r [[Oes Carbonifferaidd]], sy'n cynnwys plwm. O'r gulfan lle lleolir cofeb rhyfel y pentref fe welir gwastatir [[Swydd Gaer]] i'r dwyrain, ac i'r gorllewin, [[Bryniau Clwyd]], yn benodol [[Moel Fenlli]] a [[Moel Famau]]. Enw lleol am y gulfan yw 'Y Drofa'. Mae tarddiad [[Afon Gwenfro]] i'r de o Fwlchgwyn. Tarddir dwy afon arall a'r rhostir i'r gorllewin, un sydd yn llifo trwy [[Nant y Ffrith]], i'r gogledd y pentref ac yn ymuno ag [[Afon Cegidog]] yn [[Ffrith]], a'r llall, [[Afon Clywedog]], sy'n llifo i'r de o Fwlchgwyn cyn iddi ymuno ag [[Afon Dyfrdwy]]. ==Hanes== Roedd yna fryngaer o [[Oes yr Efydd]] yno, ond fe'i dinistriwyd gan waith chwarelu. Roedd hefyd [[Ffyrdd Rhufeinig Cymru|ffordd Rhufeinig]] i fyny o Ffrith at [[Llandegla|Landegla]]. Tyfodd y pentref yn ystod y [[Chwyldro Diwydiannol]]. Rhoddwyd cyflogaeth sylweddol gan chwareli a phyllau [[glo]] lleol. Cyflogwr mwya'r ardal oedd Gwaith Calch Y Mwynglawdd hyd at y saithdegau, pan gaeodd y chwarel. Roedd sawl tafarn yn yr ardal; dim ond dau sy'n weddill; Y 'King's Head' (sydd dan fygwth o gau yn weddol aml rŵan) a'r 'Moors Inn' (Y 'Four Crosses cynt). Roedd yn bedwar capel; Nebo, Salem, Peniel a Bethesda. Dymchwelwyd Salem a Bethesda; Trowyd Peniel a Nebo yn dai. Mae Eglwys y Pentref wedi goroesi hyd at heddiw. Agorwyd yr ysgol wreiddiol ym 1875. Roedd [[Edward Tegla Davies]] yn ddisgybl ac yn hwyrach yn athro yn yr ysgol. Mae cofeb yn y drofa i griw awyren [[Armstrong Whitworth Whitley]] y collwyd gerllaw ym 1943. [[Delwedd:Bwlchgwyn19LB.jpg|250px|bawd|dim|Y gofeb i awyren a chriw ym 1943]] ==Heddiw== [[Delwedd:20090410 27.JPG|bawd|de|250px|Y pentref o gyfeiriad [[Y Mwynglawdd]] (Minera)]] Adeiladwyd ysgol gynradd newydd ar Ffordd Brymbo erbyn hyn, efo tua chant o ddysgyblion, gan gynnwys y rhai sy'n mynychu'r ysgol feithrin. Mae'n debyg bod gan Fwlchgwyn y Dojo uchaf yng Nghymru, sy'n cyfarfod yn nghanolfan gymuned y pentref. Mae'r ganolfan yn un brysur iawn, yn cynnig pob math o ddigwyddiadau, gan gynnwys garddio, chwarae bowls, clwb cinio a chlinic ar gyfer babanod. Mae cwmni bws [[George Edwards and Son]] yn seiliedig yn y pentref. Mae [[D.Jones a'i Fab]] yn cynnig gwasanaeth bws (Rhif 10) o Fwlchgwyn i Wrecsam yn ystod y dydd. Mae'r wasanaeth yn estyn (gyda [[Bysiau GHA]]) trwy Wrecsam i [[Stad Ddiwydiannol Wrecsam]] yn y noswaith (rhifau 141, 142). Mae GHA hefyd yn cynnig gwasanaeth bob awr rhwng Wrecsam, Rhuthun, a [[Dinbych]] yn ystod y dydd (Rhif X51). ==Tywydd== Mae cyfuniad y nodweddion daearyddol o gympas – Eryri i'r gorllewin, y gwastatir Swydd Gaer i'r dwyrain, y [[Môr Iwerddon]] a [[Bae Lerpwl]] i'r gogledd, ac yn agosach, [[Nant y Ffrith]] yn swatio yn y Bryniau Clwyd – yn creu hinsawdd newidiol. Oherwydd uchder y pentref, mae'n tueddu i fod yn 2 neu 3 gradd Celsius yn oerach na Wrecsam, er gyda nos, o dan wybren glir a gwynt ysgafn, gall y gwrthwyneb fod yn wir, pan mae awyr oer yn suddo i waelod y dyffryn. Pan ffurfir niwl pelydriad, gall y pentref fod uwchben y niwl mewn awyr glir. Yn ystod gwlybaniaeth mwy gyffredinol, mae Bwlchgwyn yn debygol o fod yn y cwmwl isel a symuda heibio'n gyflym weithiau. Daw gwyntoedd cryfach o'r gorllewin, a gallu cael grym storm. Pan ddaw gwynt o'r gorllewin, mae Bwlchgwyn yng nghysgod glaw Eryri, ac felly mae'n debyg bod cawodydd yn ysgafn. Mae'r gwrthwyneb yn wir pan ddaw gwlybaniaeth o'r ddwyrain, a gall eira mawr yn cyrraedd y pentref. A pan mae'r gwynt yn dod o'r gogledd-orllewin yn y gaeaf, mae awyr oer dros fôr cymharol o gynnes yn gallu achosi mwy o eira neu genllysg. ==Oriel== <gallery> Delwedd:Moel Famau o Fwlchgwyn.jpg|Moel Famau o'r gulfan, Bwlchgwyn Delwedd:Moel Fama 01.jpg|Moel Famau o'r gulfan, Bwlchgwyn Delwedd:Ffordd Y Nant yn y gaeaf.jpg|Ffordd y Nant, mis Mawrth 2004 Delwedd:Nant Y Ffrith ym mis Rhagfyr.jpg|Nant Y Ffrith, mis Rhagfyr 2009 Delwedd:Ty ar ben Ffordd Y Nant.jpg|Ffordd y Nant, mis Ionawr, 2010 Delwedd:Dau gar.jpg|2 gar, mis Mawrth, 2013 </gallery> ==Bywyd gwyllt== Gwelir cymysgedd o adar ar ymylon y pentref. Yn ogystal â’r adar cynhenid arferol, magis [[robin goch]], a [[titw tomas las]], gwelir adar ysglyfaethus megis [[Cudyll coch]] a [[Boncath]] a hefyd adar sydd ar fudiad tymhorol, megis [[Adain Coch]] a [[Socan yr Eira]]. ===Adar=== <gallery> Delwedd:Bwlchgwyn01LB.jpg Delwedd:Bwlchgwyn02LB.jpg|Robin goch Delwedd:Bwlchgwyn03LB.jpg Delwedd:Bwlchgwyn04LB.jpg Delwedd:Bwlchgwyn05LB.jpg|Cudyll coch Delwedd:Bwlchgwyn06LB.jpg|Titw tomos las Delwedd:Bwlchgwyn07LB.jpg|Sgrech y coed ifanc Delwedd:Bwlchgwyn08LB.jpg Delwedd:Bwlchgwyn09LB.jpg|Coch y berllan Delwedd:Bwlchgwyn10LB.jpg|Coch y berllan ifanc File:Bwlchgwyn20LB.jpg|thumb|Cnocell y Coed a chyw Delwedd:Bwlchgwyn12LB.jpg|Pioden Delwedd:Bwlchgwyn13LB.jpg| Delwedd:Bwlchgwyn15LB.jpg|Llinos werdd Delwedd:Bwlchgwyn17LB.jpg|Aderyn du Delwedd:Bwlchgwyn18LB.jpg|Cotiar File:Bwlchgwyn16LB.jpg|thumb|Nico File:Bwlchgwyn21LB.jpg|thumb|Boncath </gallery> ===Pili palod=== <gallery> File:Bwlchgwyn22LB.jpg File:Aglais io, Bwlchgwyn.jpg File:Bwlchgwyn24LB.jpg File:Bwlchgwyn25LB.jpg File:Thymelicus lineola in Bwlchgwyn.jpg File:Bwlchgwyn27LB.jpg File:Nantyffrith09LB.jpg </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://mapzone.ordnancesurvey.co.uk/mapzone/didyouknow/longesthighest/q_13_60.html/ Arolwg Ordnans "MapZone".] * John Norman (meteorolegwr lleol) * [http://bwlchgwyn.wix.com/karate/ Clwb Carate Bwlchgwyn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130126224221/http://bwlchgwyn.wix.com/karate |date=2013-01-26 }} * [http://www.belton.me.uk/Pages/Places_Pages/Bwlchgwynpages/ Gwefan Hilary Belton]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.wrexham.gov.uk/welsh/travel/bus/timetables_w/timetable_index.htm/ Amserlenni bws Wrecsam] * [http://www.bwlchgwyn.minerahistory.com/ Bwlchgwyn Ancestry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181101055314/http://bwlchgwyn.minerahistory.com/ |date=2018-11-01 }} * [http://www.bwlchgwyn.org/ Gwefan y pentrefwyr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130125223004/http://bwlchgwyn.org/ |date=2013-01-25 }} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Brymbo]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 34uuzyizlcrucds6dbm6cfuiptfvqly 0 20445 14890826 14877249 2026-05-08T10:33:34Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890826 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tirymynach (cymuned)|Tirymynach]], [[Ceredigion]], yw '''Bow Street''' ({{Sain|Bow Street.ogg|ynganiad}}). Mae'n ymestyn yn stribed hirgul o bobtu i lôn yr [[A487]] tua 3 milltir i'r gogledd-ddwyrain o [[Aberystwyth]]. Ar un adeg roedd gan y pentref orsaf ar [[Rheilffordd y Cambrian|Reilffordd y Cambrian]]. Mae tarddiad yr enw yn ansicr. Yn ôl rhai awdurdodau 'Nantafallen' neu 'Nantyfallen' oedd hen enw'r gymdogaeth, ond 'Bow Street' yw'r unig enw arni heddiw (does dim fersiwn [[Cymraeg]]). O ganol y pentref mae lôn yn arwain i lawr i bentref bach [[Clarach]] a [[Bae Clarach]] ar yr arfordir, ar y ffordd i'r [[Y Borth|Borth]]. I'r de mae [[Comins Coch]] ac i'r dwyrain [[Plas Gogerddan]]. O'r gyffordd tu allan i'r pentref mae ffordd yn rhedeg i fyny i'r bryniau i gyfeiriad [[Rhaeadr Gwy]]. Hanner milltir i'r gogledd o'r pentref mae cymuned wledig [[Rhydypennau]]. Mae'r pentref bellach yn bentref gymudo i bobl sy'n gweithio yn Aberystwyth. ==Enwogion== *[[T. Ifor Rees]], (1890-1977) awdur llyfrau taith a llysgennad *[[Tom Macdonald]], (1900-1980) newyddiadurwr a nofelydd *[[Vernon Jones]], bardd ==Gorsaf reilffordd Bow Street== Agorwyd [[gorsaf reilffordd Bow Street]] yn 1876 ond caewyd hi fel rhan o doriadau Beeching yn 1965. Wedi pwysau lleol, ceir cynlluniau i'w hail-agor ym Mawrth 2020. ==Tîm Pêl-droed== Mae gan Bow Street ei thîm pêl-droed. Mae timau [[Clwb Pêl-droed Bow Street]] yn gwisgo crysau du a gwyn streipiog, yn debyg i grys Newcastle United. O'r herwydd llysenw y tîm yw 'Y Piod'. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Tirymynach]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] hbqci693h3rm1a3ldxai0c51gke2b76 0 21846 14890137 14886003 2026-05-07T16:53:39Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890137 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:The Old and the New, Bodedern, Anglesey. - geograph.org.uk - 110765.jpg|250px|bawd|Canol Bodedern]] [[Delwedd:Ty Frannan, birthplace of author W. D. Owen (1874) - geograph.org.uk - 111671.jpg|250px|bawd|Tŷ Franan, Bodedern; man geni a magu [[W. D. Owen]]]] [[Pentref]] a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngorllewin [[Ynys Môn]] yw '''Bodedern'''. Yn ôl [[Cyfrifiad 2011]], roedd 1,016 o bobl yn byw yn y gymuned hon a 718 (sef 70.7%) o'r boblogaeth dros dair oed a hŷn yn gallu siarad Cymraeg.<ref>[http://www.nomisweb.co.uk [[Cyfrifiad 2011]]]; gwefan Saesneg "Ystadegau Cenedlaethol y DU". Adalwyd 28 Ebrill 2013.</ref> Roedd 142 yn ddi-waith, sef 32.1% o'r rhai o fewn yr oedran priodol. ==Hanes a hynafiaethau== Gerllaw'r pentref roedd cartref [[Gruffudd Gryg]], yn ôl traddodiad, a gerllaw hefyd mae [[Presaddfed]] (neu 'Prysaeddfed'), plasty fu'n noddi'r beirdd am genedlaethau. Ger prif fynedfa'r plasdy mae dwy siambr gladdu sy'n dyddio nôl i tua 3000 C.C. (gweler [[Presaddfed (siambr gladdu)]]) Ganed y nofelydd poblogaidd [[W. D. Owen]] yn Nhŷ Franan ym mhlwyf Bodedern yn 1874. Credir fod llawer o hanes lliwgar ei nofel ''[[Madam Wen]]'' yn seiliedig ar draddodiadau lleol. Yn ôl traddodiad yn ardal Bodedern, roedd ogof Madam Wen mewn hafn ar ochr [[Llyn Traffwll]], ger y pentref. Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 2017]] ger Bodedern ar 4-12 Awst 2017. ==Addysg a chwaraeon== Mae yno ysgol uwchradd, sef [[Ysgol Uwchradd Bodedern]] a sefydlwyd yn [[1977]]. Mae [[C.P.D. Bodedern]] yn chwarae yng [[Cynghrair Gwynedd|Nghyngrair Gwynedd]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bodedern (pob oed) (1,051)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bodedern) (718)'''|red|70.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bodedern) (787)'''|green|74.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bodedern) (142)'''|blue|32.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Bodedern]] ==Pobl o Fodedern== *[[Gruffudd Gryg]], bardd canoloesol *[[W. D. Owen]], nofelydd *Owen Hughes [https://cy.wikipedia.org/wiki/Dyddiaduron_Owen_Hughes,_Tregwehelyth,_Bodedern,_Ynys_M%C3%B4n?wprov=sfti1], ffermwr, gweinidog lleyg a dyddiadurwr o Dregwehelyth. Mae cofnodion amaethyddol a thywydd ei ddyddiaduron i’w gweld yma [https://www.llennatur.cymru/?keywords=Ffynhonnell%3ATregwehelyth&currentpage=1&recordsperpage=25&dyddiadur=false&oriel=true&bwletinau=true#angori] yn Nhywyddiadur gwefan [[Llên Natur]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bodedern| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 6k5rulkpra5k0fr4dmmbpxf0o42sc86 0 22058 14890870 14879139 2026-05-08T10:40:07Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890870 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} Pentref glan-môr a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Solfach'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (hefyd '''Solfa''', [[Saesneg]]: ''Solva''). Saif yng ngorllewin y sir, tua 3 milltir i'r dwyrain o [[Tyddewi|Dyddewi]], mewn gilfach môr ar [[Bae Sain Ffraid|Fae Sain Ffraid]], ar aber [[Afon Solfach]]. Mae'r pentref yn cynnwys Solfach Isaf a Solfach Uchaf. Mae'r cymuned yn cynnwys y pentrefi Solfach, [[Tre-groes, Sir Benfro|Tre-groes]] a [[Felin Ganol]]. Mae ganddo harbwr ardderchog a bu'n ganolfan masnach arfordirol am ganrifoedd. Fe'i lleolir ym [[Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro|Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro]]. Heddiw mae'r pentref yn ganolfan hwylio a gwyliau glan-môr poblogaidd. Mae [[Llwybr Arfordir Penfro]] yn rhedeg trwy'r pentref. [[Delwedd:Solva - geograph.org.uk - 242724.jpg|250px|bawd|dim|Prif stryd Solfach]] ==Hanes== Mae hanes Solfach fel [[porthladd]] yn ymestyn yn ôl i'r [[14g]] o leiaf. Cyfeirir ato gan yr hynafiaethydd [[George Owen]] yn [[1603]]. Erbyn [[1811]] roedd yna 36 o [[llong|longau]]'n defnyddio'r porthladd gyda naw warws ar eu cyfer yn y pentref. Roedd nwyddau fel [[ŷd]], [[barlys]] a phren yn cael eu hallforio i [[Bryste|Fryste]] a deuai nwyddau cyffredinol yn ogystal â glo a [[calch|chalch]] i mewn o Fryste, porthladdoedd [[De Cymru]] ac o mor bell i ffwrdd ag [[Iwerddon]]. Ond fel yn achos nifer o borthladdoedd bychain tebyg dirywiodd ei fasnach gyda dyfodiad y [[rheilffyrdd]] ganol y [[19g]]. Ceir olion caer oes haearn ar ben Y Gribin, penrhyn ar ochr ddwyreiniol yr harbwr.<ref>[https://www.nationaltrust.org.uk/solva-coast/trails/solva-the-gribin-coastal-walk Gwefan yr Ymddiriodolaeth Genedlaethol]</ref> Cofnodir fod pobl wedi ymfudo i'r [[Unol Daleithiau]] o Solfach. Yn [[1848]] y pris am y fordaith oedd £3 i oedolion a 30 [[swllt]] i blant. Roedd y siwrnai'n cymryd rhwng 7 a 14 wythnos, gan ddibynnu ar y gwyntoedd a'r tywydd. Roedd y calch a fewnforid i Solfach yn cael ei losgi mewn [[odyn]]nau yn y pentref a'i werthu wedyn i [[fferm]]ydd ardal Tyddewi. Peidiwyd y gwaith ar ddechrau'r [[Rhyfel Byd Cyntaf]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Solfach (pob oed) (865)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Solfach) (258)'''|red|30.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Solfach) (536)'''|green|62}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Solfach) (166)'''|blue|42.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Solfa== Magwyd pêl-droediwr Cymru [[Simon Davies]] yn y pentre a'r canwr [[Meic Stevens]], ysgrifennodd gân adnabyddus am y pentref, ''Ysbryd Solfa''. ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> SolvaHarbor.jpg|Golygfa ar harbwr Solfach Solfach01LB.jpg| Solfach02LB.jpg| </gallery> ==Ffynonellau== *Christopher John Wright, ''A Guide to the Pembrokeshire Coast Path'' (Constable, 1986) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.solva.net/ Gwefan y pentref] {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Solfach| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] py2zmwqp59of22t9rs6q13yjmyyc3pz 0 22069 14890838 13088076 2026-05-08T10:34:45Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890838 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Dinas, Sir Benfro|Dinas]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Cwm-yr-Eglwys'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/cwm-yr-eglwys-pembrokeshire-sn014400#.YY187i-l0vI British Place Names]; adalwyd 11 Tachwedd 2021</ref> neu '''Cwmyreglwys'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif ar gilfach môr ar ochr ogleddol penrhyn Ynys y Ddinas, rhwng [[Abergwaun]] a phentref [[Trefdraeth (Sir Benfro)|Trefdraeth]]. Mae'n gorwedd ym [[Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro]] ac mae [[Llwybr Arfordir Penfro]] yn rhedeg heibio i'r pentref. Mae gan y pentref harbwr yng nghysgod y creigiau ar lan Bae Trefdraeth, sy'n rhan o [[Bae Ceredigion|Fae Ceredigion]]. Mae'r traeth bychan tywodlydd yn boblogaidd gan ymwelwyr. [[Delwedd:Cwm yr Eglwys beach - geograph.org.uk - 20928.jpg|250px|bawd|dim|Traeth Cwm-yr-Eglwys]] ==Eglwys Sant Brynach== Prif atyniad y pentref yw adfeilion Eglwys Sant Brynach. Credir i'r eglwys gael ei sefydlu tua'r [[6g]] gan Sant [[Brynach Wyddel|Brynach]], aelod o deulu brenhinol [[Teyrnas Brycheiniog|Brycheiniog]]. Yn ôl traddodiad roedd y sant yn arfer mynd i ben [[Carn Ingli]] ger llaw i siarad â'r [[angel|angylion]]. Mae'n bosibl mai [[clas]] oedd yno i ddechrau. Codwyd eglwys newydd ar y safle yn y [[12g]], ar batrwm [[Celtiaid|Celtaidd]]. Yn anffodus dim ond rhan o'r clochdy a'r mur orllewinol a oroesoedd storm enbyd a drawodd ar [[25 Hydref]] [[1859]]; yr un storm a suddodd y ''[[Royal Charter]]'', ger [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]], [[Ynys Môn]], a 113 llong arall ar hyd arfordir Cymru y noson honno. [[Delwedd:St.Brynach'sChurch.jpg|250px|bawd|dim|Adfeilion Eglwys Brynach Sant, Cwm-yr-Eglwys]] ==Ffynhonnell== *Christopher John Wright, ''A Guide to the Pembrokeshire Coast Path'' (Constable, 1988) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Clasau]] [[Categori:Dinas, Sir Benfro]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] dcfk5py2sx24wjzg13wl6eu4ah7q3po 0 22334 14890232 14121655 2026-05-07T17:44:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890232 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} : ''Am y pentref o'r un enw yn Sir Gaerfyrddin, gweler [[Llanddeusant, Sir Gaerfyrddin]].'' Pentref a phlwyf englwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tref Alaw]], [[Ynys Môn]], yw '''Llanddeusant'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanddeusant-isle-of-anglesey-sh342848#.YbjH4S-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llanddeusant, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Saif i'r gogledd o [[Afon Alaw]] ac i'r gorllewin o gronfa ddŵr [[Llyn Alaw]]. Un o atyniadau nodweddiadol y pentref yw [[Melin Llynnon]], yr unig [[melin wynt|felin wynt]] sy'n parhau i weithio a chynhyrchu [[blawd]] yng [[Cymru|Nghymru]] heddiw. Yn ogystal, mae yna [[melin ddŵr|felin ddŵr]] yn y pentref ar lan Afon Alaw, o'r enw 'Melin Hywel'; mae ar agor i'r cyhoedd yn yr haf ar ôl iddi gael ei hatgyweirio yn 1975. Cofnodir melin yn y plwyf yn 1352. [[Delwedd:Llanddeusant, Melin Hywel - geograph.org.uk - 88373.jpg|250px|bawd|dim|Melin Hywel, Llanddeusant]] ==Ysgol== Sefydlwyd [[Ysgol Llanddeusant]] yn y pentref yn 1847. Er gwaethaf ymdrechion pobl leol i'w hachub<ref>[http://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news//tm_headline=ysgol-llanddeusant-attacks-anglesey-council-over-closure%26method=full%26objectid=27198473%26siteid=55578-name_page.html ''Ysgol Llanddeusant attacks Anglesey council over closure''], ''[[Daily Post]]'', 4 Medi 2010.</ref>, caewyd Ysgol Gynradd Llanddeusant yng Ngorffennaf 2011 ar ôl gwasanaethu'r pentref am 160 mlynedd. Ar yr 2il o Hydref 2013, rhoddodd Pwyllgor Cynllunio [[Cyngor Ynys Môn]] ganiatad i'r cyngor ddymchwel adeilad yr ysgol a chodi 8 o dai ar y safle. ==Enwogion== *[[Robert ap Huw]] (1580 - 1665). Telynor enwog, bardd ac awdur llawysgrif ar gerddoriaeth gynnar Cymru, a aned ym Modwigan, ym mhlwyf Llanddeusant. *[[John Prydderch Williams (Rhydderch o Fôn)]] (1830-1868). Bardd, llenor a golygydd. ==Gweinidogion== *Griffith Williams :”15 Ebrill 1894: Griffith Williams Llanddeusant. Bachgen ieuanc newydd ddechrau pregethu. Amcanu yn dda. Cyfarfod gweddi yn yr hwyr.”<ref>Dyddiadur Owen Hughes, Tregwehelyth, Bodedern, Môn (Gyda diolch i Enid Gruffudd, Gwasg y Lolfa)</ref> ==Gweler hefyd== * [[Bedd Branwen]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.treftadaethmon.org/doc.asp?cat=1034 Treftadaeth Môn: Melin Llynnon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928060818/http://www.treftadaethmon.org/doc.asp?cat=1034 |date=2007-09-28 }} * [http://www.treftadaethmon.org/doc.asp?cat=1952 Treftadaeth Môn: Melin Ddŵr Howell] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928060745/http://www.treftadaethmon.org/doc.asp?cat=1952 |date=2007-09-28 }} {{Trefi Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Tref Alaw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] tk7m6pupa0pn6sevtblnpq8lbo9hoql 0 22560 14890530 14886005 2026-05-08T05:20:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890530 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Bodelwyddan''' ({{Sain|Bodelwyddan.ogg|Bodelwyddan}}). Fe'i lleolir ar yr [[A55]] hanner ffordd rhwng [[Abergele]] i'r gorllewin a [[Llanelwy]] i'r dwyrain. Saif [[Castell Bodelwyddan]] tua hanner cilometr o'r pentref. Mae'n gartref i [[Ysbyty Glan Clwyd]], y prif ysbyty ar gyfer gogledd-ddwyrain Cymru. Mae'n fwyaf adnabyddus am [[Yr Eglwys Farmor]] (Eglwys Sant Marged), a godwyd ganol y [[19g]] mewn [[marmor]] gwyn trawiadol. I'r gogledd o'r pentref ceir gwlybdir eang [[Morfa Rhuddlan]], safle brwydr waedlyd rhwng y [[Cymry]] a rhyfelwyr [[Mersia]] yn 797. ==Yr Eglwys Farmor== {{Prif|Yr Eglwys Farmor}} [[Delwedd:Eglwys Farmor Bodelwyddan, Sir Ddinbych - The Marble Church of bodelwyddan, Denbighshire, Wales 08.jpg|bawd|dim|Yr Eglwys Farmor]] Eglwys y Santes Fererid, Bodelwyddan yw'r 'Eglwys Farmor', fel y caiff ei galw ar lafar gwlad. Mae'n nodwedd amlwg yn nhirwedd Dyffryn Clwyd a gellir ei gweld o bell. Mae'n gorwedd ger priffordd yr A55. Fe'i codwyd o farmor gwyn yn bennaf ac 14 math arall, gan gynnwys marmor Môn. Codwyd yr eglwys gan yr Arglwyddes Willoughby de Broke er cof am ei gŵr, Henry Peyto-Verney, 16eg Barwn Willoughby de Broke. Gosododd hi'r garreg sylfaen ar 24 Gorffennaf 1856 a chafodd yr eglwys newydd, a gynlluniwyd gan y pensaer [[John Gibson (pensaer)|John Gibson]], ei gysegru gan [[Esgob Llanelwy]] ar 23 Awst 1860. Costiodd y gwaith adeiladu £22,000.<ref>'''The Gentleman's Magazine and Historical Review: Vol 10'''; Sylvanus Urban, 1861, t.156</ref> == Terfysg Gwersyll Parc Cinmel == {{Prif|Terfysg Gwersyll Parc Cinmel}} Ganllath neu ddau o'r pentref saif hen faes hyfforddi'r [[Byddin|fyddin]] 'Brydeinig' ac yno yn 1919 y cafwyd Terfysg Gwersyll Bae Cinmel. Roedd 15,000 o luoedd [[Canada]] yn y gwersyll ym 1919 yn disgwyl llongau i'w cludo adref, ond oherwydd diffyg bwyd a chyflog, amgylchiadau budr a chreulon, cafwyd gwrthryfel bychan a therfysg, a bu 5 o filwyr farw. Dywedir eu bod yn cael eu trin yn wael, a'u gorfodi i wneud gwaith caled gan swyddogion o Loegr.{{sfn|Leroux|2020|p= }}{{sfn|Coombs|2004|p=}} Arestiwyd saith deg wyth o ddynion, a chafwyd 25 yn euog o wrthryfela; rhoddwyd dedfrydau iddynt yn amrywio o 90 diwrnod o garchar i ddeng mlynedd o gaethwasanaeth. Ar 4–5 Mawrth 1919, bu terfysg ym Mharc Cinmel, lle mynegodd 20,000 o filwyr eu dicter at eu triniaeth cywilyddus. Cafwyd terfysg yn adran Ganadaidd y gwersyll, a pharhaodd am noson a diwrnod. Lladdwyd pump o ddynion, ac anafwyd 23.<ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/image/258369064/?terms=Kinmel%2Bcamp&match=1|title=Kinmel Camp Riot|work=The Guardian|date=7 Mawrth 1919|access-date=14 Mawrth 2020|via=Newspapers.com}}</ref> Adroddodd y North Wales Chronicle ym mis Ebrill 1919: “Roedd un o’r milwyr Canadaidd yn chwifio baner goch, a’r dyrfa’n bwio a gwawdio milwyr o Loegr a'u swyddog.<ref>[https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/story-canadian-servicemen-shot-dead-15854671 walesonline.co.uk;] Teitl: ''The story of the Canadian servicemen shot dead and trampled to death during a riot at a First World War camp in Wales''; adalwyd 17 Mehefin 2025.</ref> {{Dyfyniad| Roedd y gwrthryfelwr yn sownd ym mwd Cymru, yn aros yn ddiamynedd i gyrraedd Canada bedwar mis ar ôl diwedd y rhyfel. Nid oedd y 15,000 o filwyr Canada a glowyd yng ngwersyll Cinmel yn gwybod am y streiciau a oedd yn atal y llongau, gan achosi prinder bwyd. Roedd y dynion ar hanner dogn yr un, doedd dim glo i’r stof yn y cytiau oer, a doedden nhw ddim wedi cael cyflog ers dros fis. Roedd pob pedwar deg dau milwr yn cysgu mewn cwt ar gyfer tri deg, felly roedd pob un yn cymryd eu tro i gysgu ar y llawr, gydag un flanced yr un.{{sfn|Coombs|2004|p=1}} }} Claddwyd pedwar o'r pum milwr o Ganada a laddwyd yn ystod y terfysg ym mynwent [[Yr Eglwys Farmor|eglwys Bodelwyddan]] ymhlith cofebau eraill Comisiwn Beddau Rhyfel y Gymanwlad. Mae'r rhan fwyaf o'r beddau rhyfel yn cynnwys cyrff milwyr a fu farw o [[Pandemig ffliw 1918|bandemig y ffliw Sbaenaidd]].<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/7923380.stm|title=90 year mystery of soldier riots|publisher=BBC News|last=Ryall|first=Gemma|date=4 Mawrth 2009|access-date=14 Mawrth 2020}}</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bodelwyddan (pob oed) (2,147)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bodelwyddan) (369)'''|red|17.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bodelwyddan) (1233)'''|green|57.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bodelwyddan) (257)'''|blue|29.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Bodelwyddan| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] cyqaobew2m2th8tvlbt2oltd2h605ec 0 22561 14890853 14878154 2026-05-08T10:36:27Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890853 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} {{gweler hefyd|Llannon}} [[File:Siop Sglodion 'Sglods' Llan-non, Ceredigion.jpg|thumb|chwith |200px|Arwydd siop [[Pysgodyn a sglodion|Sgod a Sglods]], 'Sglods', Llan-non (Awst 2024)]] Pentref yng [[Ceredigion|Ngheredigion]] ydy '''Llan-non''' (weithiau hefyd "Llan Non"; Seisnigiad: ''Llanon''). Mae ar arfordir [[Bae Ceredigion]] ger [[Llansantffraid (Ceredigion)|Llansantffraid]], tua 5 milltir i'r gogledd o [[Aberaeron]] ar yr [[A487]]. Ger y pentref y saif [[maen hir]] uchaf Sir Gaerfyrddin: 4.6 [[metr]]. ==Traddodiadau== Enwir y [[plwyf]] a'r pentref ar ôl y [[sant]]es [[Non]], mam [[Dewi Sant]]. Ceir Capel Non ar lan Bae Sain Ffraid. Dywedir i Non ffoi yno ar ôl cael ei threisio ac esgor ar Ddewi yno; ffrydiodd ffynnon o'r tir yn y man. Erys yn ffynnon sanctaidd hyd heddiw. Yn ôl traddodiad, roedd ynysoedd hud [[Plant Rhys Ddwfn]] i'w gweld allan yn y môr o Lan-non ar achlysur, ond nid gan bawb. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llan-non (pob oed) (5,270)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llan-non) (3,262)'''|red|64.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llan-non) (4255)'''|green|80.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Llan-non) (785)'''|blue|36.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[Catrin Finch]], telynores ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llansantffraid, Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 24mp3kjbybah35rxxryqsixuw8ymhc4 0 22585 14890294 13090188 2026-05-07T17:53:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890294 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Llecyn a [[plwyf|phlwyf eglwysig]] ar gongl de-ddwyreiniol [[Ynys Môn]] yw '''Penmon''' (''Pen'' 'terfyn, diwedd' + ''Môn''). Mae'n gorwedd i'r gogledd o [[Biwmares|Fiwmares]] ac i'r dwyrain o blwyf [[Llangoed]]. Mae ei arfordir dwyreiniol yn gorwedd ar [[Afon Menai]]. Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o cwmwd [[Dindaethwy]], [[cantref]] [[Menai]]. Mae'n rhan o gymuned [[Llangoed a Phenmon]]. Mae'r ardal yn cynnwys [[Priordy Penmon]], [[Castell Aberlleiniog]], a chymunedau bychain [[Trecastell]] ac Aberlleiniog. [[Trwyn Du]] yw enw'r penrhyn ar bwynt eithaf Penmon. Ceir [[goleudy]], maes parcio a chaffi yno a chyferbyn mae [[Ynys Seiriol]], gynt yn eiddo i briordy Penmon. Mae yma fynachdy o'r 6g (Priordy Penmon) a gafodd ei ail-adeiladu wedyn yn y 12g. Mae dwy [[Croes Geltaidd|groes Geltaidd]] yn dyddio o tua'r [[10g]], oedd yn arfer sefyll y tu allan i'r mynachdy, yn awr i mewn yn yr eglwys. Yn [[Oes y Tywysogion]] gorweddai Penmon yng [[cwmwd|nghwmwd]] [[Dindaethwy]], [[cantref]] [[Rhosyr (cantref)|Rhosyr]]. Ger priordy Penmon ceir colomendy i ddal bron i fil o nythod a deiladwyd yn 1600. ==Adeiladau a chofadeiladau== *[[Colomendy Penmon]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{-}} ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> Wpe2B.jpg|Yr abaty ar y chwith a'r colomendy ar y dde Penmon or de.jpg|Yr abaty ar y dde, eglwys ar y chwith. Llun o gyfeiriad y de Penmon grisiau eglwys.jpg|Golygfa o'r eglwys (dde) a'r hen fynachdy (chwith) Penmon ffenast liw.jpg|Ffenest liw yr egwlys Penmon croes.jpg|Y Groes Geltaidd yn yr eglwys Penmon eglwys.jpg|Y tu fewn i'r eglwys Penmon chwarel.jpg|Un o'r chwarel ym Mhenmon Wpe2D.jpg|Ffynnon Seiriol, Penmon Aberlleiniog Penmon.JPG|Traeth Aberlleiniog ar lan Afon Menai Penmon gol.jpg|Y goleudy </gallery> [[Categori:Arfordir Ynys Môn]] [[Categori:Hanes Ynys Môn]] [[Categori:Llangoed]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 5w2jr1jreb54gzha0zoqsfmmmvdmme0 0 22991 14890765 13290280 2026-05-08T09:57:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890765 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} :''Am y pentref arall yng Ngwynedd o'r un enw, gweler [[Llanfihangel-y-Pennant (Abergynolwyn)]].'' Pentref bychan a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Dolbenmaen]], [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Llanfihangel-y-Pennant'''.<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 12 Mehefin 2023</ref> Fe'i enwir felly am ei fod yng [[Cwm Pennant (Gwynedd)|Nghwm Pennant]], [[Eryri]], [[cwm]] sy'n ymestyn i'r gogledd o bentrefi [[Dolbenmaen]] a [[Golan, Gwynedd|Golan]] i gyfeiriad bwlch [[Drws y Coed]], rhwng [[Moel Hebog]] a [[Crib Nantlle|Chrib Nantlle]]. Cysegrir [[eglwys]] y plwyf i [[Sant Mihangel]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Dolbenmaen]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] jt9egcpja2evsl0dlsa9ywus4sm7mko 0 23252 14890548 13088163 2026-05-08T05:39:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890548 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Am y pentrefan yn ne Powys gweler [[Diserth, Powys]].''' Pentref canolig ei faint a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Diserth''' ({{Sain|Diserth.ogg|Diserth}})<ref>''Gwyddoniadur Cymru'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), tud. 295</ref><ref>''Dictionary of Place-names in Wales'' (Gwasg Gomer, 2007), tud. 125</ref> neu '''Dyserth'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dyserth-denbighshire-sj059790#.YeSeei-l0vI British Place Names]; adalwyd 15 Ionawr 2022</ref> Mae'n gorwedd ychydig o filltiroedd i'r de o [[Prestatyn|Brestatyn]] ac i'r dwyrain o dref [[Rhuddlan]]. Poblogaeth 2566 (Cyfrifiad 2001). [[Delwedd:Dyserth Falls, Rhyl, Wales-LCCN2001703543.tif|bawd|dim|Ffotograff a gymerwyd rhwng 1890 a 1900]] Yn yr Oesoedd Canol, Diserth oedd canolfan [[cwmwd]] [[Prestatyn (cwmwd)|Prestatyn]], yng nghantref [[Tegeingl]]. Yma, ar gyrion y pentref presennol, roedd plasdy [[Botryddan]], canolfan y Conwyaid, un o deuluoedd uchelwrol grymusaf y Gogledd. Yn ôl yr hynafiaethydd [[Edward Lhuyd]], claddwyd y bardd ac ysgolhaig [[Dafydd Ddu o Hiraddug]] (bu farw tua 1370) yn eglwys Diserth. Ger y pentref ceir olion hen [[chwarel]]i a rhaeadrau, ac mae bryn deniadol [[Moel Hiraddug]] yn y cyffiniau. Gorwedd ar yr A5151 ac mae rhan o [[Llwybr y Gogledd|Lwybr y Gogledd]] yn rhedeg heibio i'r pentref. [[Delwedd:Lower Foel Road in Dyserth - geograph.org.uk - 29577.jpg|250px|bawd|dim|Lôn yn Niserth]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Diserth (pob oed) (2,269)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Diserth) (444)'''|red|20.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Diserth) (1369)'''|green|60.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Diserth) (344)'''|blue|35.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Diserth| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] tbdhf8axcsf8b1w5i0du5nqht8v6igu 0 23364 14890352 14879273 2026-05-07T18:00:30Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890352 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan gwledig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodffordd]], [[Ynys Môn]], yw '''Trefor''' ({{Sain|Trefor ,Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Saif ar groesffordd wledig hanner ffordd rhwng [[Gaerwen]] i'r de a [[Llanerchymedd]] i'r gogledd-ddwyrain, ar y B5109 rhwng [[Llangefni]] a [[Bodedern]]. Mae ym mhlwyf eglwysig [[Llandrygarn]] yng nghanol yr ynys. Mae 136 milltir (218.9&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 219.6 milltir (353.4&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Pobl o Drefor== * Syr [[John Morris-Jones]], ganed yno yn [[1864]]. ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bodffordd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] cu38xhgynfr69i2tf5ns25ldvpndit2 0 23634 14890850 13088891 2026-05-08T10:35:27Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890850 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref bychan a phlwyf egwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Crymych]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Llanfyrnach'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanfyrnach-pembrokeshire-sn225313#.YY5hHC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 12 Tachwedd 2021</ref> Fe'i lleolir mewn ardal wledig yn nwyrain y sir, i'r dwyrain o fryniau [[Preseli]], tua 10 milltir i'r de o [[Aberteifi]]. Enwir y [[plwyf]] ar ôl [[Sant]] [[Brynach Wyddel|Brynach]]. Ganwyd y bardd [[Niclas y Glais]] yno yn [[1878]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Crymych]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] flv59wwyq6fmmzmzwckt29xlnvj6yiq 0 23667 14890593 14277821 2026-05-08T06:26:24Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle, | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890593 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd‎ i enw'r AS}} }} [[Delwedd:Rhuallt village centre - geograph.org.uk - 29550.jpg|250px|bawd|chwith|Canol pentref Rhuallt.]] Pentref bychan yn [[Sir Ddinbych]] yw '''Rhuallt''' ({{Sain|Rhuallt.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir ar yr [[A55]] tua 2 filltir i'r dwyrain o [[Llanelwy|Lanelwy]] wrth droed [[Bryniau Clwyd]]. Mae'n adnabyddus i deithwyr yng ngogledd [[Cymru]] am fod y ffordd yn dringo'n syrth o'r pentref i'r bwlch yn y bryniau. Mae'r pentref ar [[Llwybr Clawdd Offa|Lwybr]] [[Clawdd Offa]]. Yn y [[Cyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru|cyfnod Rhufeinig]] yr oedd y [[Ffordd Rufeinig Caer-Segontiwm|ffordd Rufeinig o Gaer i Segontiwm]] yn mynd trwy safle'r pentref. {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] hctu54xy6iuey4tvkpyae8n9pzte95k 0 23694 14890410 13087910 2026-05-07T19:38:42Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890410 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Cerrigydrudion'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cerrigydrudion-conwy-sh955487#.YZlg5y-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> (neu '''Cerrig-y-drudion'''). Saif yn ne-ddwyrain y sir yn y bryniau ar lôn yr [[A5]], tua 8 milltir i'r gogledd-orllewin o dref [[Corwen]]. Yn ogystal â'r A5, mae lôn yn cysylltu'r pentref â [[Rhuthun]] i'r gogledd-ddwyrain a [[Dinbych]] i'r gogledd. Roedd yn [[Sir Ddinbych]] gynt. Cerrigydrudion yw'r pentref mwyaf yn ardal [[Uwchaled]], sydd yn cynnwys yn ogystal [[Llangwm]], [[Pentrefoelas]], [[Pentre-llyn-cymer]], [[Dinmael]], [[Glasfryn]], [[Cefn-brith]], [[Llanfihangel Glyn Myfyr]] a [[Cwmpenanner]]. Yn ôl cyfrifiad 2001 mae 75% o'r boblogaeth o 692 o bobl yn siarad y [[Gymraeg]] fel iaith bob dydd. [[Delwedd:Eglwys Cerrig.jpg|bawd|dim|Yr eglwys]] ==Hanes== Mae rhai o'r bythynnod yn y pentref yn dyddio o [[1717]]. Arosodd [[George Borrow]] yn nhafarn y Llew Gwyn ar ei ffordd o [[Llangollen|Langollen]] ar ei daith trwy Gymru; wrth ymarfer ei Gymraeg efo'r morwynion cafodd ei gyflwyno i Eidalwr ar daith yn y gogledd a oedd wedi dysgu [[Cymraeg]] hefyd (neu rywfaint, o leiaf). Mae eglwys y plwyf yn gysegredig i [[Mair Fadlen|Fair Fadlen]]. Yn y bryniau tua milltir i'r de-ddwyrain ceir [[bryngaer]] [[Caer Caradog, Cerrigydrudion|Caer Caradog]], ond mae'n annhebygol iawn fod unrhyw gysylltiad rhyngddi â'r [[Caradog]] (Caratacus) hanesyddol. Yn ôl [[etymoleg]] boblogaidd mae'r enw yn golygu "Cerrig y Derwyddon", ond y gwir ystyr yw "Cerrig y Dewrion". ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cerrigydrudion (pob oed) (740)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cerrigydrudion) (549)'''|red|77.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cerrigydrudion) (571)'''|green|77.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Cerrigydrudion) (96)'''|blue|30}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[John Jones (Jac Glan-y-gors)]], [[10 Tachwedd]], [[1766]] * [[Robert Price (barnwr)|Robert Price]] (1653-1733), barnwr a gwleidydd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cerrigydrudion| ]] [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 333vqe2likn9u5r3xv15hcivj0sh1ta 0 23697 14890463 12865201 2026-05-07T19:55:05Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890463 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | gwlad={{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelodseneddol = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Ardal wledig yng nghornel dde-ddwyreiniol sir [[Conwy (sir)|Conwy]], ond yn hanesyddol yn rhan o'r hen sir [[Sir Ddinbych]], yw '''Uwch Aled'''. Fe'i gelwir 'Uwch Aled' am ei fod yr ochr uchaf i [[Afon Aled]]. Yn yr [[Oesoedd Canol]] roedd Uwch Aled yn un o dri [[cwmwd|chwmwd]] [[cantref]] [[Rhufoniog]]. [[Delwedd:Ty'n Llwyn Farm near Pentrefoelas - geograph.org.uk - 118373.jpg|250px|bawd|Golygfa yn Uwch Aled ger [[Pentrefoelas]].]] Mae'r pentrefi a chymunedau yn cynnwys: *[[Cefn-brith]] *[[Cerrigydrudion]], pentref mwyaf yr ardal *[[Llangwm, Conwy|Llangwm]] *[[Pentrefoelas]] *[[Pentre-llyn-cymer]], *[[Dinmael]] *[[Glasfryn]] *[[Llanfihangel Glyn Myfyr]] *[[Y Maerdy, Conwy|Y Maerdy]] *[[Cwm Penanner]] Mae Uwch Aled yn ardal fynyddig, anghysbell, gyda chanran uchel o siaradwyr [[Cymraeg]]. Rhed [[afon Ceirw]] trwy ran ddeheuol yr ardal. {{eginyn Conwy}} [[Categori:Cymydau Cymru]] [[Categori:Daearyddiaeth Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] n4eoefseqf9c6oglo5rth4xeqv211z7 0 23746 14890599 13091106 2026-05-08T06:28:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890599 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Trefnant''' ({{Sain|Trefnant.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir ar yr [[A525]] yn [[Dyffryn Clwyd|Nyffryn Clwyd]], hanner ffordd rhwng [[Llanelwy]] i'r gogledd a [[Dinbych]] i'r de. Mae 120.9 milltir (194.6&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 182.7 milltir (294&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Treuliodd y llenor enwog [[Emrys ap Iwan]] gyfnod yn Nhrefnant fel [[Gweinidog yr Efengyl|gweinidog]] ar ddiwedd y [[19g]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Trefnant (pob oed) (1,581)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Trefnant) (428)'''|red|28}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Trefnant) (960)'''|green|60.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Trefnant) (251)'''|blue|39.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Cadwaladr ap Rhys Trefnant]], [http://yba.llgc.org.uk/cy/c-CADW-APR-1600.html Bywgraffiadur Ar-lein] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Trefnant| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 0hoddjqa4xrtr6mm53q64xvrmbcf5sh 0 23846 14890296 13090197 2026-05-07T17:53:20Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890296 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Penmynydd a Star]], [[Ynys Môn]], yw '''Penmynydd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/penmynydd-isle-of-anglesey-sh508744#.YbZSxi-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Penmynydd.ogg|ynganiad}}). Saif ar y ffordd gefn B5420 rhwng [[Porthaethwy]] a [[Llangefni]]. [[Delwedd:Penmynydd Eglwys Credifael.JPG|300px|bawd|dim|[[Eglwys Gredifael]], Penmynydd]] [[Delwedd:Ffenstr eglwys penmynydd.jpg|300px|bawd|dim|Ffenestr liw fyd-enwog teulu'r Tuduriaid yn yr eglwys]] ==Hanes== Mae'r pentref yn fwyaf adnabyddus oherwydd teulu [[Tuduriaid Penmynydd]], disgynyddion [[Ednyfed Fychan]]. Yma y cafodd [[Owain Tudur]] ei eni yn [[1400]], a fu yn ymladd gyda [[Harri V, brenin Lloegr|Harri V]] a phriododd weddw'r brenin [[Catherine de Valois]], pan fu hwnnw farw. Cafodd ei garcharu a'i ladd am hynny. Roedd [[Harri VII, brenin Lloegr|Harri VII]] yn ŵyr iddo. Adeiladwyd y plasdy presennol, [[Plas Penmynydd]], yn [[1576]], ond bu plasdy cynharach ar yr un safle neu gerllaw. Ymwelodd y bardd [[Iolo Goch]] â'r plasdy rhywbryd yn y cyfnod [[1367]]-[[1382|82]]. Mae'n moli croeso hael [[Goronwy ap Tudur Fychan]] (Gronw Fychan) ac yn cymharu Penmynydd i aelwyd llys [[Urien Rheged]]: :Cyntaf lle'r af, llew a rydd, :Caer Pen Môn, carw Penmynydd, :Tŷ, gwelais gynt, teg wiwle, :Tudur Llwyd, da ydyw'r lle; :Yno mae, heb gae ar ged, :Ail drigiant aelwyd [[Rheged]].<ref>Dafydd Johnston (gol.), ''Gwaith Iolo Goch'' (Caerdydd, 1988). Cerdd V, ll. 47-52</ref> Mae beddfaen alabaster cerfiedig Gronw Fychan, a fu farw yn [[1382]], gyda'i wraig [[Myfanwy Fychan|Myfanwy]], i'w weld yn [[Eglwys Gredifael|eglwys y plwyf]], sydd wedi ei chysegru i [[Sant Gredifael]]. Adeiladwyd yr eglwys bresennol yn y [[14g]], yn ail-ddefnyddio rhai cerrig o'r eglwys flaenorol, a adeiladwyd yn y [[12g]]. Mae'n cynnwys ffenestr liw gyda nifer o symbolau'r Tuduriaid a'r arwyddair ''Undeb fel Rhosyn yw ar lan Afonydd ac fel Tŷ Dur ar Ben y Mynydd''. Mae'r geiriau 'ty' a 'dur' wrth gwrs yn rhoi 'Tudur' i ni. Adeiladau eraill o ddiddordeb yn y pentref yw'r hen elusendai, a adeiladwyd yn 1620 yn unol ag ewyllys Lewis Rogers. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *[http://www.gtj.org.uk/cy/item1/15504 Yr hen elusendai ym Mhenmynydd; llun o Casglu'r Tlysau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927172242/http://www.gtj.org.uk/cy/item1/15504 |date=2007-09-27 }} {{Trefi Môn}} [[Categori:Penmynydd a Star]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Tuduriaid Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] g9qkaoo8bq2rdfi3scflbfvn1ykgscy 0 24461 14890208 14878047 2026-05-07T17:41:41Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890208 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodffordd]], [[Ynys Môn]], yw '''Heneglwys'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/heneglwys-isle-of-anglesey-sh425765#.YbnZiC-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Heneglwys.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir milltir i'r de o bentref [[Bodffordd]], tua hanner ffordd rhwng [[Gwalchmai]] i'r gorllewin a [[Llangefni]] i'r dwyrain. ==Hanes a hynafiaethau== Mae'r eglwys yn sefydliad hynafol. Enw arall arni gynt oedd Llan y Saint Llwydion ("llwyd" yn yr ystyr "sanctaidd").<ref>Melville Richards, "Enwau Lleoedd", yn ''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972), tud. 157</ref> Ymddengys mai [[Gwyddelod|Gwyddel]] o'r enw [[Corbre]] a sefydlodd yr eglwys, yn y [[6g]] efallai; ceir llecyn gerllaw a elwir "Mynwent Corbre". Ceir sawl cyfeiriad at y fynwent honno yn y [[Canu darogan|canu brud]] (daroganau ar gân) canoloesol.<ref>''Llyfr Du Caerfyrddin'', gol. A. O. H. Jarman (Caerdydd, 1982)</ref> Yn '[[Englynion y Beddau]]' yn [[Llyfr Du Caerfyrddin]] ceir [[englyn]] sy'n cyfeirio at fedd rhyfelwr o'r enw Ceri Cleddyfhir ym Mynwent Corbre yn Heneglwys: :Bedd Ceri Cleddyfhir yng ngodir Heneglwys, :Yn y diffwys graeandde, :Tarw torment, ym mynwent Corbre. :(''Llyfr Du Caerfyrddin'', orgraff ddiweddar)<ref>''Llyfr Du Caerfyrddin'', gol. A. O. H. Jarman (Caerdydd, 1982), 18.14-16</ref> Roedd Heneglwys yn [[tref (ganoloesol)|dref]] yn yr [[Oesoedd Canol]], yng [[cwmwd|nghwmwd]] [[Malltraeth]], [[cantref]] [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]].<ref>A. D. Carr, ''Medieval Anglesey'' (Llangefni, 1982).</ref> [[Delwedd:Eglwys St. Llwydian, Heneglwys. - geograph.org.uk - 114164.jpg|250px|bawd|dim|Eglwys St Llwydian, Heneglwys]] ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Pobl o Heneglwys== * [[William Glynn]] (1504-1558), [[Esgob Bangor]] o 1555 hyd 1558; ganed yn Heneglwys. * [[Geoffrey Glyn]], sefydlydd [[Ysgol Friars]], [[Bangor]]. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Bodffordd]] [[Categori:Eglwysi Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0cu54qzlh6gdo2m6d4wy2z3qu2m7sdo 0 24463 14890139 14886008 2026-05-07T16:53:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890139 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Ynys Môn]] yw '''Bodffordd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bodffordd-isle-of-anglesey-sh424765#.YbUkty-l1_g British Place Names]; adalwyd 11 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Bodffordd.ogg|ynganiad}}) (neu '''Botffordd'''). Fe'i lleolir yng nghanol yr ynys ar y lôn gefn B5109 tua dwy filltir a hanner i'r gorllewin o [[Llangefni|Langefni]], ar ben deheuol [[Llyn Cefni]]. Tri chwarter milltir i'r de mae [[Heneglwys]] ac mae Bodffordd ei hun yn rhan o'r plwyf eglwysig honno. Fymryn i'r gorllewin o'r pentref ceir [[Maes Awyr Môn]]. ==Hanes== Ystyr yr enw Bodffordd yw 'Anedd ar y ffordd', sef yr hen ffordd fawr ar draws Môn, o [[Porthaethwy|Borthaethwy]] i [[Caergybi|Gaergybi]]. Roedd Bodffordd yn perthyn i [[Esgob Bangor]] gynt; gelwid y "[[tref (ganoloesol)|dref]]" fechan yn Bodffordd Ddeiniol (ar ôl [[Deiniol]] Sant, sefydlydd [[Eglwys Gadeiriol Bangor]] yn ôl y traddodiad) neu Bodffordd Esgob.<ref>Melville Richards, 'Enwau Lleoedd', yn ''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972), tud. 156.</ref> Roedd yn rhan o [[cwmwd|gwmwd]] [[Malltraeth]], [[cantref]] [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]]. ==Eisteddfod== Cafodd Bodffordd ei ddewis fel lleoliad [[Eisteddfod Môn]] [[2007]]. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bodffordd (pob oed) (960)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bodffordd) (680)'''|red|72.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bodffordd) (725)'''|green|75.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bodffordd) (138)'''|blue|32.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Bodffordd| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 8neem2v14bujxdj2d4xnmjq3po4eqgd 0 24483 14890329 14797432 2026-05-07T17:57:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890329 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfaelog]], [[Ynys Môn]], yw '''Rhosneigr'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/rhosneigr-isle-of-anglesey-sh319730#.Ybj62S-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Rhosneigr.ogg|ynganiad}}). Saif ar arfordir gorllewinol yr ynys, ar briffordd yr [[A4080]]. O'r cloc yng nghanol y pentref gellir gweld [[RAF y Fali|RAF Y Fali]] a [[Mynydd Twr]]. Mae prif drefi [[Caergybi]] a [[Llangefni]] a dinas [[Bangor]] i gyd o fewn pellter teithio hawdd. Dyma’r lle drutaf i fyw ym Môn o ran prisiau tai. Mae traeth bychan gerllaw'r pentref ei hun, a dau draeth mwy, Traeth Cymyran a Thraeth Llydan, gerllaw. Ceir [[Gorsaf reilffordd Rhosneigr|gorsaf reilffordd]] yno, yn ogystal â nifer o westai a thai bwyta. Twristiaeth yw'r prif ddiwydiant, er fod rhai o'r trigolion yn gweithio ym maes awyr [[Y Fali]] gerllaw, i sawl corff arall ac yn hunan-gyflogedig. Mae [[Llyn Maelog]] gerllaw a [[Llwybr Arfordirol Ynys Môn]] yn rhedeg heibio'r pentref. Mae Llyn Maelog tua 65 erw i gyd. Mae Ysgol Gynradd yn Rhosneigr. Mae gweithgareddau hamdden yn cynnwys: [[nofio]], syrffio, hwylfyrddio, sgio dwr, [[golff]], [[tenis]] a deifio dan y dwr. Mae'n pentref yn gartref i Glwb Golff Ynys Môn. == Etymoleg == Mae'r enw Rhosneigr yn tarddu o'r Gymraeg. Mae Rhos yn rhagddodiad cyffredin mewn enwau lleoedd Cymraeg, sy'n golygu 'rhos' neu 'rhostir'. Mae ail ran yr enw neigr, yn llai eglur, ond mae'n debyg ei fod yn deillio o'r enw personol 'Yneigr'. Roedd Yneigr yn ŵyr i Cunedda Wledig, arweinydd pwysig yn yr ardal yn y bumed ganrif. Ychydig a wyddys am Yneigr, na sut y daeth y pentref i gael ei enwi er anrhydedd iddo.<ref>{{cite book |last1= Jones |first1= Gwilym|last2= Roberts |first2= Tomos|date= 1996|title= Enwau Lleoedd Môn : The Place-Names of Anglesey|location= [[Bangor, Wales]] |publisher= [[University of Wales Press]] |page= 124|isbn= 0-904567-71-0}}</ref> Mae ganddo dri phrif draeth: *'''Traeth Crigyll''' sy'n ymestyn o Bwll Cwch at Ynys Wellt. Traeth tywodlyd gyda gologfeydd o'r [[Yr Wyddfa|Wyddfa]]. Mae hi'n draeth poblogaidd gyda chwmniau chwareon dwr, yn enwedig morwyr a hwylfyrddwyr. *'''Pwll Cwch''' - traeth fechan, creigiog lle mae cychod yn aros dros nos. *'''Traeth Llydan''' - i'r de o Rhosneigr mae Traeth Llydan. Mae'r traeth tywodlyd gyda thwyni tywod a nant sydd yn rhedeg o [[Llyn Maelog|Lyn Maelog]] i rannu'r traeth. Mae'r traeth yn berffaith i gerdded, syrffio a chanwio. Mae'r traeth yn enillydd Gwobr Arfordir Gwyrdd yn rheolaidd. Mae gan Rhosneigir llawer o llefydd bwyta fel Aydin's Cafe & Take Away Pizza, The Surf Cafe, Scarlett’s Fish & Chip Shop a mwy. Bu'r pentref yn boblogaidd yn ystod yr oes Edwardaidd, ac mae'n dal i fod yn bentref glan môr poblogaidd mewn un o lefydd harddaf Ynys Môn, yng ngogledd Cymru. ==Cadwraeth== Mae [[Arfordir Rhosneigr]] wedi'i ddynodi'n [[Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig]]. Mae Llyn Maelog yn cynnwys pysgod fel draenogiaid, merfogiaid, rhufelliaid a [[Penhwyad|phenhwyaid]]. Mae amrywiaeth eang o adar yn byw yn y gwelyau cyrs. Crehyrod llwyd, [[Gïach bach|gïach]], [[Telor y Cyrs|telor y cyrs]], cwtieir, [[hwyaden wyllt]], hwyaid yr eithin ac ati. Mae gwylanod penddu yn nythu yno hefyd. Mae llwybr cyhoeddus o amgylch y llyn ac mae'n boblogaidd gyda cherddwyr. Dyma'r llyn cyntaf yn 2011 yng Nghymru i gael ei ddosbarthu fel ''village green''. ==Oriel== {{Gallery |title=Rhosneigr |width=160 | height=170 |align=center |footer= |File:Diving Rock Rhosneigr.jpg |alt1= |'Diving Rock',ar ochr chwith y ddelwedd, a ddefnyddir yn aml i neidio i'r môr ar lanw uchel |File:Awel-Y-Môr Rd. Rhosneigr.jpg |alt2= |Awel-Y-Môr Road |File:Rhosneigr railway station, Anglesey (geograph 4261220).jpg |alt3= |Gorsaf Rheilffordd Rhosneigr |File:Sgwar Rhosneigr Square - geograph.org.uk - 1050862.jpg |alt4= |Cofeb Rhyfel Rhosneigr |File:Rhosneigr Braich Parlwr.jpg |alt5= |Rhosneigr, tynnwyd o Fraich Parlwr |File:Llyn Maelog - geograph.org.uk - 1131796.jpg |alt6= |Llyn Maelog |File:Beach Road, Rhosneigr - geograph.org.uk - 1045177.jpg |alt7= |Beach Road, yn arwain at y traeth |File:The Porth Crigyll Estate - geograph.org.uk - 1048199.jpg |alt8= |Porth Crigyll Estate – tai haf yn bennaf - wedi eu hadeiladu ar hen safle Gwesty'r Bay Hotel }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.rhosneigr-on-line.co.uk Rhosneigr community website] *[https://web.archive.org/web/20141227213154/http://www.llanfaelogcommunitycouncil.gov.uk/ Llanfaelog Community Council website] *[http://west-penwith.org.uk/renowden/rhosneigr.html A description of Rhosneigr during World War II, from “An Anthology of Anglesey” by Ray Renowden, 1997] *[https://www.geograph.org.uk/search.php?i=3555006 Photos of Rhosneigr and surrounding area on geograph.org.uk] *{{oscoor gbx|SH318731}} {{Trefi_Môn}} [[Categori:Llanfaelog]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ki1z7lcuw8iemn1mo6m5wm5gq6hskug 0 24485 14890214 13698908 2026-05-07T17:42:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890214 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw ym Mhowys, gweler [[Llangadwaladr, Powys]].'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodorgan]], [[Ynys Môn]], yw '''Llangadwaladr'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 18 Mawrth 2023</ref><ref>[https://britishplacenames.uk/llangadwaladr-isle-of-anglesey-sh384694#.ZBZKfi-l0vI British Place Names]; adalwyd 18 Mawrth 2023</ref> ({{Sain|Llangadwaladr, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir ar arfordir gorllewinol yr ynys. Saif ar briffordd yr [[A4080]], ychydig i'r gorllewin o bentref [[Hermon, Ynys Môn|Hermon]] ac i'r dwyrain o [[Aberffraw]]. Yr adeilad mwyaf nodedig yn y pentref yw'r eglwys. Mae'r adeilad presennol yn dyddio o tua'r [[15g]], ond yn y mur tu mewn i'r eglwys mae carreg fedd [[Cadfan ap Iago]], brenin [[Teyrnas Gwynedd|Gwynedd]] yn y [[7g]]. Dywedir mai dyma beddfaen brenhinol hynaf yng ngwledydd Prydain.<ref>[http://www.eupedia.com/wales/trivia.shtml eupedia.com;] adalwyd 2016</ref> Yn ôl pob tebyg, ŵyr Cafan, [[Cadwaladr Fendigaid]], yw'r Cadwaladr sy'n cael ei goffáu yn enw'r eglwys a'r pentref. Credir fod Llangadwaladr wedi bod yn fan claddu i frenhinoedd Gwynedd, gan fod prif lys Gwynedd, Aberffraw, heb fod ymhell o'r eglwys, yr ochr arall i [[Afon Ffraw]]. Mae nifer o nodweddion diddorol eraill yn yr eglwys, yn cynnwys ffenestr liw yn dyddio o ddiwedd y [[15g]] a roddwyd gan Meurig ap Llywelyn a’i wraig fel diolch am i'w mab Owain ddychwelyd yn ddiogel o [[Brwydr Bosworth|Frwydr Bosworth]]. Mae un o'r ddau gapel hefyd yn rhodd teulu Meyrick, [[Bodorgan]]. [[Delwedd:Cadfan.JPG|250pc|bawd|dim|Carreg fedd Cadfan ap Iago yn eglwys Llangadwaladr]] == Owen Lewis == Ganwyd [[Owen Lewis]] neu Lewis Owen ([[Eidaleg]]: Ludovico Audoeno, [[Lladin]]: Audoenus Ludovisi) (28 Rhagfyr 1533<ref>[http://yba.llgc.org.uk/cy/c1-LEWI-OWE-1533.html Y Bywgraffiadur Cymreig Arlein; LlGC. Adalwyd 14 Hydref 2017.]</ref> – 14 Hydref 1594) ym mhentrefan Bodeon ger Llangadwaladr. Daeth yn Esgob Cassano all'Jonio, yn yr Eidal.<ref name=CathHierOwenLewis>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/blewiso.html "Bishop Owen (Audoenus) Lewis (Ludovisi)"] ''[[Catholic-Hierarchy.org]]''. David M. Cheney. Adalwyd 14 Hydref 2017.</ref> Gwrthwynebai Brotestaniaeth i'r carn. Mynychodd Brifysgol Caerwynt (''Windchester College''), [[Coleg Newydd, Rhydychen]] ac yna ''Université de Douai'' yn [[Frainc]], ac fe'i gwnaed yn [[offeiriad]] yn yr [[Eglwys Babyddol]] ac yn brifathro prifysgol yn Adran y Gyfraith yn [[Douai]]; yna fe'i gwnaed yn ganon yn ''Cathédrale Notre-Dame de Grâce de Cambrai'' ac yn ddeon yn Hainault. Yn ei rol fel canon ymwelodd sawl tro â [[Rhufain]] lle y cyfarfu [[Pab Sixtus V]] ac yna [[Pab Grigor XIII]] a phenodwyd ef i sawl swydd eglwysig.<ref>Brendan Bradshaw, Peter Roberts, ''British Consciousness and Identity: The Making of Britain, 1533-1707'' (2003), tt.21–2; [https://books.google.com/books?id=GcS0O5GastIC&pg=PA21 Google Books].</ref> Sefydlodd, gyda William Allen, ddwy brifysgol: y naill ai yn Douai a'r llall yn Rhufain a rhoddodd swydd i'w gyfaill [[Morys Clynnog]] (c. 1525 - 1581) yn y coleg yn Rhufain. Ym [[Milan]], rhwng 1580 a 1584 gweithredodd fel Gweinyddwr y brifysgol. Croesawyd ef yn gynnes i Milan gan yr Archesgob Carlo Borromeo ac arhosodd Owen gydag ef a'i deulu am gyfnod. Ym mreichiau Owen y bu farw Borromeo. Daeth Cymry eraill ato i'r Eidal, gan gynnwys [[Gruffydd Robert]] (cyn 1531 - ar ôl 1598).<ref>Wietse de Boer, ''The Conquest of the Soul: confession, discipline, and public order in Counter-Reformation Milan'' (2001), t. xiii; [https://books.google.com/books?id=KlKT2sakrDMC&pg=PR13 Google Books]</ref> Yn Rhufain bu'n gyfrifol am bolisiau'n ymwneud â [[Mari, brenhines yr Alban]] a Choleg Reims.<ref>Paul Burns, ''Butler's Lives of the Saints: February'' (1998), t. 207; [https://books.google.com/books?id=fuH5Uka64MUC&pg=PA207 Google Books].</ref> Ar 3 Chwefror 1588 penodwyd ef yn Archesgob Cassano ym Mrenhiniaeth Napoli ac ordeiniwyd ef gan Nicolas de Pellevé ar 14 Chwefror.<ref name=CathHierOwenLewis /> Bu farw yn Rhufain ar 14 Hydref 1594 a chladdwyd ef yn y brifysgol a sefydlodd, lle codwyd cofeb iddo gydag arysgrif Ladin arno. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * [http://www.treftadaethmon.org/doc.asp?cat=1054 Eglwys Llangadwaladr (Treftadaeth Ynys Môn)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928060826/http://www.treftadaethmon.org/doc.asp?cat=1054 |date=2007-09-28 }} {{Trefi Môn}} [[Categori:Bodorgan]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Teyrnas Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] kzpfwy20gybaz5lo2q9ha0j9oncp8ev 0 24652 14890723 14877243 2026-05-08T09:29:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890723 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} :''Am enghreifftiau eraill o'r enw, gweler [[Bontnewydd]]''. [[Pentref]] bychan ym [[Meirionnydd]], de [[Gwynedd]], yw'r '''Bontnewydd''' ({{Sain|Bontnewydd (Meirionydd).ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir tua 3 milltir i'r gogledd-ddwyrain o dref [[Dolgellau]] ar lan [[Afon Wnion]]. Rhed yr [[A494]] dryw'r pentref. Cyfeirnod OS: SH 77138 20201. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] g9vq98c0jxztg3pnbxvyhs3kb7p5ho7 0 24663 14890578 13344558 2026-05-08T06:18:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890578 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref yng ngogledd [[Sir Ddinbych]] rhwng [[Prestatyn]] a [[Diserth]] yw '''Gallt Melyd''' ({{Sain|Gaianrhyd.ogg|ynganiad}}) neu '''Alltmelyd''' ([[Saesneg]]: ''Meliden'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/meliden-denbighshire-sj065805#.Y0nWDS8w1_g British Place Names]; adalwyd 14 Hydref 2022</ref> ==Hanes== Tyst i bresenoldeb pobl yn yr ardal yn [[Oes yr Efydd]] neu ddiwedd [[Oes Newydd y Cerrig]] yw [[Crug Tŷ Draw]], sy'n un o dros 400 o [[crug crwn|grugiau crwn]] yng Nghymru. Tyfodd y pentref wrth i fwyngloddiau [[plwm]] a [[chwarel]]i [[calchfaen]] yr ardal agor ar ddiwedd y [[18g]] ac i mewn i'r ganrif olynnol. Enwir y pentref ar ôl [[Sant]] [[Melyd]], ac mae'r eglwys yn gysegredig iddo. ==Addysg a hamdden== Mae'r hen [[rheilffordd|reilffordd]] rhwng Prestatyn a Diserth yn rhan o [[Llwybr y Gogledd]] (Prestatyn - [[Bangor]]) erbyn heddiw. Mae gan y pentref gwrs [[golff]] naw twll. Ysgol Gynradd Sant Melyd yw'r ysgol leol. ==Eglwys Sant Melyd== Yng nghanol y pentref saif Eglwys Sant Melyd a chyfeirir at ei bodolaeth yn 1086 yn [[Llyfr Dydd y Farn]] - o bosib allan o bren.<ref>{{OpenDomesday|SJ0681|meliden|Meliden}}</ref> Mae'r adeilad presennol wedi'i chodi dros sawl canrif, gyda rhannau gorllewinol ohoni'n dyddio'n ôl i'r 1200au cynnar. Mae'r fynwent a'r lleoliad, fodd bynnag, yn llawer hŷn; gan ei bod yn gron, gwyddom ei bod yn fan addoli yng nghyfnod y [[Celtiaid]].<ref>Nodiadau o daflen gan yr Eglwys yng Nghymru</ref> Mae waliau'r rhan yma sy'n perthyn i'r [[Oesoedd Canol]] yn llawer mwy trwchus na'r gweddill, gan fod eu pwrpas yn amddiffynnol-filwrol. Yn y wal hon ceir ffenest rosyn gyda darlun o [[Crist|Grist y Brenin]] ynddi. Arferai'r ffenest hon oleu'r galeri yng nghefn yr egwys, ond mae honno wedi'i thynu i lawr ers tro. Ceir yma [[bedyddfaen|fedyddfaen]] sydd wedi'i dyddio'n ôl i 1175. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{CominCat|St Melyd's Church, Meliden|Eglwys Sant Melyd}} {{-}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Eglwys Sant Melyd, Gallt Melyd, St Melyd's, Meliden, Denbighshire, North Wales 08.tif|Y gloch a'r talcen gogleddol Eglwys Sant Melyd St Melyd's - Gallt Melyd - Sir Ddinbych Denbighshire 09.JPG|Cyntedd a'r ochr ddwyreiniol Eglwys Sant Melyd, Gallt Melyd, St Melyd's, Meliden, Denbighshire, North Wales 02.png|Tu blaen, gyda'r fynedfa Eglwys Sant Melyd, Gallt Melyd, St Melyd's, Meliden, Denbighshire, North Wales 06.png|Y wal orllewinol sy'n dyddio i 1200au cynnar, gyda'r ffenest rosyn Eglwys Sant Melyd St Melyd's - Gallt Melyd - Sir Ddinbych Denbighshire 08.JPG|Y cyntedd Eglwys Sant Melyd St Melyd's - Gallt Melyd - Sir Ddinbych Denbighshire 02.JPG|Prif ffenestr Eglwys Sant Melyd, Gallt Melyd, St Melyd's, Meliden, Denbighshire, North Wales 03.png|Yr allor Eglwys Sant Melyd St Melyd's - Gallt Melyd - Sir Ddinbych Denbighshire 04.JPG|Y tu fewn, i gyfeiriad yr allor Eglwys Sant Melyd St Melyd's - Gallt Melyd - Sir Ddinbych Denbighshire 10.JPG|Dwy ffenest fechan </gallery> {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Prestatyn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] tl9zzo79t9gecuxdf3dcz4qy3cyivpa 0 24709 14890233 13088730 2026-05-07T17:44:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890233 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne-ddwyrain [[Ynys Môn]] yw '''Llanddona''' ({{Sain|Llanddona.ogg|ynganiad}}). Saif rhyw dair milltir i’r gogledd o dref [[Biwmares]] ar ffordd fechan sy’n troi tua’r gogledd o’r B5109 rhwng Biwmares a [[Llansadwrn (Ynys Môn)|Llansadwrn]] ({{gbmapping|SH575796}}). Mae ar ochr ddwyreiniol [[Traeth Coch]]. Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o gwmwd [[Dindaethwy]], [[cantref]] [[Menai]]. [[Delwedd:Owain Glyndwr, Llanddona in 2006.jpg|bawd|Tafarn Owain Glyndŵr, Llanddona]] Mae’r eglwys wedi ei chysegru i [[Sant]] [[Dona]], mab [[Selyf ap Cynan]] o deulu brenhinol [[Teyrnas Powys]]. Dywedir fod yr eglwys wreiddiol yma yn dyddio o tua [[610]]. Ail-adeiladwyd yr eglwys bresennol yn [[1873]]. Yn yr eglwys mae cloch yn dyddio o [[1647]] a chwpan cymun arian yn dyddio o [[1769]], ond gyda chaead o [[1574]]. Nodwedd amlycaf yr ardal yw’r mast radio ar fryn uwchben y pentref, sydd i’w weld am filltiroedd. Ychydig i’r gogledd o’r pentref mae [[bryngaer]] o’r enw [[Bwrdd Arthur]], neu "Din Sylwy". Mae maen hir cynhanesyddol i’r gorllewin o’r pentref. Ceir stori adnabyddus am [[Gwrachod Llanddona|Wrachod Llanddona]]. Yn ôl y chwedl daeth cwch heb hwyl na rhwyfau i’r lan yn Nhraeth Coch yn llawn o ddynion a merched. Daethant yn enwog am eu gallu i reibio, yn enwedig gwraig o’r enw Bella Fawr. ==Olion hynafol== Ceir [[clwstwr cytiau Mariandyrys]] gerllaw, sy'n dyddio yn ôl i [[Oes yr Efydd]]. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanddona (pob oed) (691)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanddona) (354)'''|red|52.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanddona) (381)'''|green|55.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanddona) (124)'''|blue|41.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanddona| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ifj68d5yd535x46n29ujo3cgn1jb6mi 0 24754 14890171 13087900 2026-05-07T17:02:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890171 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Gweler hefyd: [[Cemaes, Powys|Cemais]] (pentref ym Mhowys), [[Cemais (cantref ym Môn)]] a [[Cemais (cantref yn Nyfed)]].'' Pentref gweddol fawr yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanbadrig]], [[Ynys Môn]], ydy '''Cemaes''' ({{Sain|Cemaes.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir ar arfordir gogleddol yr ynys, ger [[Bae Cemaes]] lle mae [[Afon Wygyr]] yn cyrraedd y môr. Saif ger y briffordd [[A5025]] rhwng [[Amlwch]] a [[Llanrhuddlad]]. Mae'n bosibl mai dyma bentref mwyaf gogleddol [[Cymru]], er y gellid dadlau mai pentref Llanbadrig yw hwnnw. [[Delwedd:June view of Cemais Bay (16015999073).jpg|260px|bawd|dim|Bae Cemaes, 1961]] Pentref gwyliau yw Cemaes yn bennaf erbyn heddiw, er bod pysgota wedi bod yn bwysig yn y gorffennol. Ceir dau draeth, harbwr, amrywiaeth o siopau a nifer o westai. Mae'r ardal o gwmpas y pentref yn [[Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol]] ac mae [[Llwybr Arfordirol Ynys Môn]] yn mynd heibio'r pentref. Ychydig i'r gorllewin mae [[Gorsaf Bŵer Niwclar yr Wylfa|gorsaf bŵer niwcliar yr Wylfa]]. ==Hanes== Yn yr [[Oesoedd Canol]], Cemaes oedd canolfan [[cantref]] [[Cemais (cantref ym Môn)|Cemais]]. Adferwyd yr eglwys hynafol, sydd wedi ei chysegru i [[Sant Padrig]], yn [[1865]]. 'Llanbadrig' oedd yr enw arni cyn hynny. Roedd y diwydiant [[pysgota]] yn bwysig i'r pentref yn y gorffennol. ==Cloch amser a llanw== Gosodwyd [[Cloch Amser a Llanw]], dyfeisiwyd gan [[Marcus Vergette]] ar y traeth ym mis Ebrill 2014.<ref>[https://www.axisweb.org/p/marcusvergette/workset/225332-time-and-tide-bell-cemaes-anglsey/ Gwefan axisweb]</ref> [[Delwedd:Cemaes Bay, Anglesey.jpg|dim|bawd|260px|Cloch amser a llanw, Bae Cemaes]] ==Pobl o Gemaes== *[[Thomas Lewis (AS Môn)]] (1821-1897), gwleidydd *[[Hugh Owen (Huwco Môn)]] (1835-1892), hanesydd a bardd ==Chwaraeon== Bu clwb pêl-droed y pentref, [[C.P.D. Bae Cemaes]] yn llwyddiannus iawn yn yr 1990au hwyr gan chwarae yn [[Uwch Gynghrair Cymru]]. Maent bellach wedi disgyn sawl adran ac yn chwarae yng Nghynghrair Ynys Môn.<ref>[https://www.pitchero.com/clubs/cemaesbayfc/ Gwefan y clwb]</ref> ==Gweler hefyd== * [[Cofeb Ryfel Bae Cemaes]] * [[Pwyntiau eithafol Cymru]] ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Cemaes02LB.jpg|Trwyn yr Wylfa ar fachlud haul Cemaes03LB.jpg|Machlud haul o'r traeth Approaching the Cemaes Brick Factory - geograph.org.uk - 1183058.jpg|Ffatri brics Cemaes </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Llanbadrig]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0ebhlv79sq5k2cusw1kpk67z3qxp30m 0 24979 14890231 14832394 2026-05-07T17:43:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890231 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwsyig yw '''Llanddaniel Fab''' (gynt '''Llanddeiniol Fab'''). Mae'n gorwedd yn ne-orllewin [[Ynys Môn]], ar ffordd gefn rhwng [[Y Gaerwen]] ar ffordd yr [[A5]] a [[Llanedwen]] ar yr [[A4080]]. Mae'n rhan o ward [[Llanidan]]. Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o gwmwd [[Menai]], [[cantref]] [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]]. Mae'r eglwys wedi ei chysegru i [[Deiniolen (sant)|Ddaniel Fab]] (Deiniol Fab; hefyd Deiniolen). Mae claddfa gynhanesyddol enwog [[Bryn Celli Ddu]] ychydig i'r de o'r pentref. Yma hefyd y saif [[Plas Llwyn-onn]]. [[Delwedd:Arwydd Llanddaniel FAB.jpg|bawd|chwith|Un o arwyddion Llanddaniel.]] [[Delwedd:The former St Daniel's Church, Llanddaniel-Fab.jpg|chwith|bawd|Eglwys Sant Deiniol Fab, Llanddaniel Fab.]] Mae'n debyg mai mab enwocaf y pentref yw [[Tecwyn Roberts]] (1925-1988), a ddaeth yn swyddog ''Flight Dynamics'' cyntaf [[NASA]] gyda phrosiect ''Mercury'' a roddodd yr Americanwr cyntaf i'r gofod. Ganed Roberts ym Mwthyn Trefnant bach yn Llanddaniel Fab ac roedd yn gyn-ddisgybl [[Ysgol Parc Y Bont|Ysgol Parc y Bont]]. Ar ôl gwasanaethu fel aelod o dîm prosiect Avro Arrow a'r grŵp gorchwyl gofod, trosglwyddodd Roberts i NASA lle daeth yn bennaeth yr is-adran cymorth hedfan â chriw yn y pen draw, yn bennaeth ar yr is-adran peirianneg rhwydwaith yn ystod rhaglen Apollo ac yn ddiweddarach Cyfarwyddwr y rhwydweithiau yng Nghanolfan hedfan y gofod yn Goddard.<ref>{{Cite web|url=http://www.llanddaniel.co.uk/Tecwyn_Roberts.html|title=Tecwyn Roberts|access-date=2018-07-28|website=www.llanddaniel.co.uk|language=en}}{{Dolen marw|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanddaniel Fab (pob oed) (776)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanddaniel Fab) (470)'''|red|62.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanddaniel Fab) (524)'''|green|67.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanddaniel Fab) (97)'''|blue|29.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery> Plas Llwyn-onn, Llanddaniel-fab NLW3362070.jpg|Plas Llwyn-onn, tua 1885 File:BrynCelliDdu3.jpg|bawd|Bryn Celli Ddu </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *[http://www.llanddaniel.co.uk Gwefan y pentref]{{Dolen marw|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanddaniel Fab| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] th0qn758blc7o8uazu3se5lye2svq6p 0 24981 14890194 13088318 2026-05-07T17:40:34Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890194 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref gweddol fawr yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfihangel Ysgeifiog]], [[Ynys Môn]], yw'r '''Gaerwen'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/gaerwen-isle-of-anglesey-sh480719#.YbZgjC-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Gaerwen.ogg|ynganiad}}). Saif yn ne'r ynys ar ffordd yr [[A5]] rhyw 4 milltir i'r gorllewin o bentref [[Llanfairpwllgwyngyll]] ac i'r dwyrain o [[Pentre Berw|Bentre Berw]]. Mae yna lawer o fusnesi yn y pentref hwn, gyda dwy siop leol, "take-aways" Tseinïaidd a [[Siop Sgod a Sglods|'Sgod a Sglods]], gwerthwr ceir, MOT ceir, siop offer cartref, tafarn o'r enw 'Gaerwen Arms' ac Ysgol Gynradd [[Esceifiog|Llanfihangel Esgeifiog]]. Hyd yn ddiweddar roedd yr holl drafnidiaeth i [[Caergybi|Gaergybi]] yn mynd trwy'r pentref, ond ar ôl i ffordd newydd yr [[A55]], sy'n osgoi'r pentref, gael ei hagor mae pethau'n ddistawach. Mae Stâd Ddiwydiannol y Gaerwen ar ochr orllewinol y pentref, ac mae dwy hen felin wynt i'r gogledd. Ar un adeg roedd [[Rheilffordd Canol Môn]] yn gadael y prif reilffordd i Gaergybi yng ngorsaf Gaerwen ac yn arwain tua'r gogledd-ddwyrain i [[Amlwch]]. ==Pobl o'r Gaerwen== *[[John Pritchard (Gaerwenydd)]] (1837-1898), bardd ac arweinydd eisteddfodol ==Gweler hefyd== * [[Gorsaf reilffordd Gaerwen]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{-}} ==Oriel== <gallery heights="160px" mode="packed"> Gaerwenwindmill.jpg|Hen felin wynt, Gaerwen Church of St Michael, Gaerwen, Anglesey, Ynys Mon, Wales. 07.jpg|Eglwys Sant Mihangel Church of St Michael, Gaerwen, Anglesey, Ynys Mon, Wales. 02.jpg| Eglwys Sant Mihangel Belltower (detail) at Church of St Michael, Gaerwen, Anglesey, Ynys Mon, Wales. 17.jpg|Eglwys Sant Mihangel Melin wynt Gaerwen o - winmill from Church of St Michael, Gaerwen, Anglesey, Ynys Mon, Wales. 11.jpg|Melin Wynt Eglwys Sant Mihangel </gallery> {{Trefi Môn}} [[Categori:Llanfihangel Ysgeifiog]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 2k9io308os5qoc8wo18wea5pvk0b9km 0 25005 14890303 13090258 2026-05-07T17:54:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890303 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfihangel Ysgeifiog]], [[Ynys Môn]], yw '''Pentre Berw'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/pentre-berw-isle-of-anglesey-sh476729#.Ybj_NS-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Pentre Berw.ogg|ynganiad}}). Saif yn rhan ddeheuol yr ynys, ar briffordd yr [[A5]], ychydig i'r gorllewin o'r [[Gaerwen]] a gerllaw [[Afon Cefni]], ar ymylon [[Cors Ddyga]]. Mae "berw" yn ffurf ar y gair "berwr" (''cress''). Berw oedd enw'r [[tref (ganoloesol)|dref ganoloesol]] (cymuned o ffermydd a thai ar wasgar); tyfodd pentref ar y groesffordd a gafodd yr enw 'Pentre Berw'.<ref>Melville Richards, "Enwau Lleoedd", yn ''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972).</ref> Yn y pentref mae gwesty yr ''Holland Arms'' a chanolfan garddio fawr o'r un enw. Roedd [[Rheilffordd Canol Môn]] yn gadael y prif reilffordd i [[Caergybi|Gaergybi]] gerllaw'r pentref. Ar un adeg yr oedd diwydiant [[glo]] bychan yn yr ardal, a gellir gweld rhai o'r hen adeiladau o hyd. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Llanfihangel Ysgeifiog]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0btc6dkq2fb8b2ku1jj2s51czbse87q 0 25006 14890215 13088896 2026-05-07T17:42:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890215 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhosyr (cymuned)|Rhosyr]], [[Ynys Môn]], yw '''Llangaffo'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llangaffo-isle-of-anglesey-sh444683#.YbkVty-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llangaffo.ogg|ynganiad}}). Saif yn ne-orllewin yr ynys ar y ffordd rhwng [[Pentre Berw]] a [[Niwbwrch]], lle mae'r ffyrdd B4419 a B4421 yn cyfarfod. Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o gwmwd [[Menai]], [[cantref]] [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]]. ==Hanes== Mae'r eglwys wedi ei chysegru i [[Caffo|Gaffo]], sant o'r [[6g]]. Er bod yr eglwys bresennol yn ddiweddar, yn dyddio o'r [[19g]], mae casgliad diddorol o gerrig beddi a chroes hynafol yma. Mae'r garreg hynaf yn dyddio o'r [[7g]], ac yn ôl yr arysgrif armi wedi ei gosod yn ei lle gan ŵr o'r enw Gwerni neu Gwern. Ceir yma [[Croes Geltaidd|groes olwyn]] yn dyddio o'r [[10fed ganrif|10fed]] neu'r [[11g]] a nifer o gerrig beddau eraill o'r [[9g]] hyd y [[13g]]. Credir bod [[mynachlog]] wedi bod ar y safle yma yn y cyfnod cynnar. Tua milltir i'r de o Langaffo ceir safle hen blas [[Mysoglen]] (ffermdy Maesoglan heddiw) a fu'n un o brif ganolfannau nawdd [[Beirdd yr Uchelwyr]] ar yr ynys yn yr 16g. ==Addysg== Enw llawn yr ysgol gynradd, a sefydlwyd yn [[1854]] yw Ysgol Wirfoddol yr Eglwys yng Nghymru Llangaffo. == Hanes Lleol == Y gred ydy fod Caffo yn ddisgybl i [[Sant Cybi]] a sefydlodd [[mynachlog|fynachlog]] yng [[Caergybi|Nghaergybi]] tua 540 a’i fod yntau wedi sefydlu clas [sef math o fynachlog gynnar] yn Llangaffo yn yr un cyfnod. Yn ôl y chwedl cafodd ei ladd gan fugeiliaid [[Rhosyr]]. Roedd [[Ffynnon Caffo]] sydd wedi diflannu erbyn heddiw yn yr ardal ond mae Crochan Caffo yn dal yn enw ar fferm.<ref>Allan o erthygl a ysgrifennodd Ann Jones i'r papur Bro ''Y Glorian'' (Mehefin 2018). ''Taith Hanes a Llên yn Ardal Y Glorian'' ac erthygl o’r enw “Môn, Môn i mi” gan yr Athro [[Bedwyr Lewis Jones]].</ref> Mae mynwent yr eglwys yn bwysig gan fod nifer o gerrig cynnar efo croesau arnynt yno. Mae’r rhain yn dyddio o’r [[9g]] i’r [[11g]]. Er mor ddiddorol ydyn nhw nid y rhain oedd yn mynd â sylw Bedwyr. Mae’r garreg hynaf yn y festri. Pan welodd [[Edward Llwyd]] hi tua [[1699]] roedd hi’n sefyll ar ochr y ffordd, wedyn cafodd ei defnyddio fel cilbost giât cyn ei symud i’r festri tua [[1865]]. Yn yr eglwys, ar yr ochr chwith i’r allor, yn y gongl ceir carreg a’r enwau CURIS (Ceris) a CINI wedi eu torri arni, sef yr enwau Cymraeg ysgrifenedig cyntaf a gadwyd i ni. Fe’u cerfiwyd, meddir, rywdro tua 625. Os oedd y Gymraeg yn ddigon parchus i gael ei defnyddio’n swyddogol ar garreg goffa yr adeg honno, fe ellwch fentro bod yr iaith yn cael ei siarad yn yr ardal ers dwy genhedlaeth a rhagor cyn hynny. Ers rhywdro tua 550, felly. Mae hynny bedwar cant ar ddeg o flynyddoedd yn ôl. Yn ôl Bedwyr ac eraill, mae pawb yn cytuno mai enwau Cymraeg ydy’r rhain gan nad oes ganddynt derfyniadau fel [[Lladin]] a [[Brythoneg]] ond dydy ysgolheigion diweddar ddim yn cytuno â dyddiad yr ysgrifen ar y garreg. Mae Nancy Edwards, Athro [[Archaeoleg]] ym [[Prifysgol Bangor|Mhrifysgol Bangor]], yn credu ei bod ychydig yn fwy diweddar. Mae’r garreg yn anodd iawn ei darllen erbyn heddiw, beth bynnag ydy union ddyddiad yr arysgrif mae’n dal yn enghraifft gynnar iawn o enwau Cymraeg wedi eu cerfio ar garreg.<ref>{{Cite news|url=|title=Y Glorian|last=Jones|first=Ann|date=Mehefin 2018|work=Y Glorian|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhosyr]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] d1uzolsqyfylcg5tpp3ok2agnrsl3gb 0 25008 14890347 13091061 2026-05-07T18:00:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890347 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ar arfordir gorllewinol [[Ynys Cybi]], [[Ynys Môn]], yw '''Trearddur''', weithiau '''Bae Trearddur''' ({{Sain|Bae-Trearddur.ogg|ynganiad}}) (Saesneg: ''Trearddur Bay''). Saif ar y ffordd B4545 rhwng [[Y Fali]] a [[Caergybi|Chaergybi]]. Mae na ddwy siop yma yng nghalon y pentref, modurdy, a dau glwb [[golff]] (un 18 twll ac un 9 twll). Pentref gwyliau yw Trearddur yn bennaf erbyn hyn, fel mae ffigurau'r Cyfrifiad (isod) yn dangos; mae ganddo draeth tywodlyd a nifer o westai (gan gynnwys Gwesty Bae Trearddur, yng ngolwg y môr), tafarnau, bwytai a siopau. Mae [[Clwb Golff Caergybi]] gerllaw, a gellir dilyn [[Llwybr yr Arfordir]] i'r de i [[Rhoscolyn|Roscolyn]] ac i'r gogledd i [[Ynys Lawd]]. Mae yna ddau draeth: Bae Trearddur ei hun a Phorth Dafarch, a rhyngddyn nhw mae yna le addas ar gyfer [[plymio sgwba]]. Mae yna [[marchogaeth|farchogaeth]] ceffylau gerllaw, a thripiau neu wibdeithiau a [[pysgota|physgota môr]]. Ar fin y traeth ceir llecyn chwarae pêl-droed ble mae'r tîm lleol yn chwarae. ==Hanes== [[Delwedd:Slipway at Trearddur - geograph.org.uk - 17712.jpg|250px|bawd|chwith|Trearddur]] Ceir nifer o henebion yn yr ardal, yn enwedig [[Tywyn y Capel]], lle ceir gweddillion mynwent Gristnogol, cynnar oedd yn amgylchynu capel wedi ei gysegru i Santes [[Ffraid (santes)|Ffraid]]. Credir bod y beddau cynharaf yn dyddio o'r [[5g]]. Ychydig i'r gogledd mae Porth Dafarch, lle mae nifer o olion o'r cyfnod [[Neolithig]] hyd at flynyddoedd cynnar [[Cristionogaeth]]. Ar un adeg roedd Porth Dafarch yn cael ei hystyried fel porthladd posibl ar gyfer y llongau i [[Iwerddon]], ond [[Caergybi]] a ddewiswyd. Ceir [[clwstwr cytiau caeëdig Capel Llochwydd|clwstwr cytiau caeedig Capel Llochwydd]] a [[clwstwr cytiau Tre'r Arddur|chlwstwr cytiau Tre'r Arddur]] gerllaw: :Ar 14 Ionawr gwnaeth storm ddifrifol o'r de-orllewin llawer o ddifrod i feddrod Sant Ffraid a Bae Trearddur. Achosodd y gwynt i'r llanw godi ddwy droedfedd yn uwch nag arfer gan ddadorchuddio llawer o feddi. Gwasgarwyd nifer o benglogau dynol ar hyd wyneb y ddaear. Caewyd ffordd Caergybi-Trearddur ac fe ynyswyd amryw o dai gan fewnlifiad y dŵr. Roedd Ysgoldŷ Bae Trearddur yn ysgol gyhoeddus i hogiau a merched hyd at 14 mlwydd oed. Cafodd yr ysgol ei sefydlu yn 1919. Roedd yr ysgol yn cartrefu o gwmpas 100 o ddisgyblion, hefo preswylfa i'r staff hefyd. Gwerthwyd yr ysgol am £90,000 yn 1990. Y Prifathro oedd George Cartwright. Yn yr 1940s wnaeth yr artist Harry Hughes Williams ddod i weithio i'r ysgol. Cafodd ei nodi bod y plant yn actio mewn [[Drama|dramâu]], chwarae [[rygbi]], [[pêl-droed]], [[bocsio]], [[dawns]]io, a gwaith coed. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Trearddur (pob oed) (1,686)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Trearddur) (587)'''|red|35.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Trearddur) (845)'''|green|50.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Trearddur) (363)'''|blue|47.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol== * [http://www.trearddurbaysailingclub.co.uk/ Gwefan Clwb Hwylio Bae Trearddur] * [http://www.trearddurbay.com/ Gwefan llefydd aros y pentre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516231930/http://trearddurbay.com/ |date=2014-05-16 }} * [http://www.islandofchoice.com/doc.asp?cat=449/ Dalen ar Fae Trearddur ar: theislandofchoice.com]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.trearddurbayhotel.co.uk/ Dalen ar West Bae Trearddur] * [http://www.gtj.org.uk/en/item1/11348 Lluniau o'r awyr o Drearddur]{{Dolen marw|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.geograph.org.uk/search.php?i=3552711 Lluniau o'r pentre ar geograph.org.uk] * [http://www.britarch.ac.uk/BA/ba73/news.shtml ''British Archaeology'' - adroddiad ar yr archwiliad archaeolegol] * [http://angleseamarine.yolasite.com/ ''Anglesea Marine & Leisure'' - teithiau cwch] {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Trearddur| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 6r05dhpvt79ikzbane2fi3h7qfs21bn 0 25025 14890188 13088211 2026-05-07T17:39:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890188 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref gweddol fawr yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhosyr]], [[Ynys Môn]], yw '''Dwyran'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dwyran-isle-of-anglesey-sh449657#.YbkGGC-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Dwyran, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Saif yn ne-orllewin yr ynys, ar ochr ogleddol ffordd yr [[A4080]] rhwng [[Brynsiencyn]] a [[Niwbwrch]], a gerllaw [[Afon Braint]]. Mae dau atyniad i ymwelwyr gerllaw'r pentref, Byd Adar Môn a Pentref Modelau Môn. [[Delwedd:Dwyran.jpg|bawd|dim|Dwyran]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhosyr]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 2sdzytoq41ok3u6thx9yc4nojechsws 0 25036 14890241 13455868 2026-05-07T17:44:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), removed: * {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} using [[Project:AWB|AWB]] 14890241 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | | fetchwikidata=ALL | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd-orllewin [[Ynys Môn]] yw '''Llanfaethlu'''. Saif ar y briffordd [[A5025]] rhwng [[Y Fali]] a [[Cemaes|Chemaes]]. Daw enw'r pentref o enw sant [[Maethlu]], a elwir hefyd yn "Maethlu Gyffeswr". Nid yw'r pentref ei hun ar lan y môr, ond mae traeth [[Porth Swtan]] gerllaw, tua milltir a hanner i'r gogledd-orllewin. Mae bwthyn yma o'r enw Swtan sy'n awr yn amgueddfa werin; dywedir mai hwn yw'r bwthyn to gwellt olaf ar yr ynys. Mae [[plasty Garreglwyd]] gerllaw yn dyddio o'r [[17g]]. Roedd yno ysgol gynradd bach yno o flaen, o'r enw Ysgol Ffrwd Win, ond wnaeth o cau i lawr yn 2017 ond wnaeth ysgol fwy agor yn Llanfaethlu o'r enw Ysgol Rhyd Y Llan, sy'n cynnwys ysgol cylch y garn ac ysgol gynradd. Wnaeth y tair ysgol yna cau i lawr a chreu ysgol sydd yn llawer fwy. Mae yna wyl bob blwyddyn yn Llanfaethlu, sef Gwyl Gottwood; yn 2019 daethon 10,000 o bobol i'r wyl. Mae Llanfaethlu yn gartref i Condessa.{{Angen ffynhonnell}} ==Pobl o Lanfaethlu== * [[Siôn Dafydd Rhys]], ysgolhaig a meddyg o'r [[16g]] oedd a rhan bwysig yn y [[Dadeni Dysg]] yng Nghymru. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfaethlu (pob oed) (553)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfaethlu) (347)'''|red|66}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfaethlu) (372)'''|green|67.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfaethlu) (82)'''|blue|35.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanfaethlu| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 56qmr8uddmnuz4u6aoq2dmfro8h5rqb 0 25074 14890245 14248642 2026-05-07T17:45:05Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890245 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Mae '''Llanfair-yng-Nghornwy'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 20 Hydref 2025</ref> ({{Sain|Llanfair-yng-Nghornwy.ogg|ynganiad}}) (weithiau '''Llanfairyngnghornwy''') yn bentref bychan a phlwyf eglwysig yng ngogledd-orllewin [[Ynys Môn]]. Saif i'r gogledd-orllewin o'r briffordd [[A5025]] rhwng [[Llanrhyddlad]] a [[Cemaes]], ar lan [[Bae Caergybi]]. Mae'n rhan o gymuned [[Cylch y Garn]]. ==Hanes a hynafiaethau== [[Delwedd:Pen Yr Orsedd, Standing Stone, Llanfairynghornwy. - geograph.org.uk - 111636.jpg|230px|bawd|chwith|[[Maen hir]] Pen yr Orsedd.]] Mae'n bosibl bod yr enw "Cornwy" yn dod oddi wrth lwyth Celtaidd y [[Cornovii]]. Cofnodir y llwyth yma yng nghanolbarth Lloegr, ond mae awgrym hefyd fod llwyth o'r un enw yn [[Iwerddon]]. Cysegrwyd eglwys y plwyf i'r [[Y Forwyn Fair|Santes Fair]]. Ni wyddys dyddiad sefydlu'r eglwys. Mae'r rhannau hynaf yn dyddio o'r 11g neu'r 12g. Cafodd ei helaethu dwywaith: yn y 15g, pan godwyd siansel, ac yn yr 16g pan ychwanegwyd capel i'r de o'r siansel gyda tri bwa yn eu gwahanu. Mae'r tŵr ym mhen gorllewinol yr eglwys yn dyddio o'r 17g. Mae'n adeilad cofrestredig Graddfa 1.<ref>{{Cite web |url=http://jura.rcahms.gov.uk/cadw/cadw_eng.php?id=5380 |title=Cadw |access-date=2015-05-20 |archive-date=2012-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120331012226/http://jura.rcahms.gov.uk/cadw/cadw_eng.php?id=5380 |url-status=dead }}</ref> Ceir sawl heneb yn y plwyf, yn cynnwys [[meini hirion]] fel y rhai yn Llwyn Ysgaw a charreg unigol Pen yr Orsedd. ==Natur== I'r de o'r pentref ceir bryn 170m [[Mynydd y Garn]]. Tua milltir i'r gorllewin, ger y traeth, ceir [[Llyn y Fydlyn]]. I gyfeiriad y gogledd ceir [[Trwyn y Gader]] (Saesneg: ''Carmel Head''). Allan yn y môr mae ynysoedd [[Maen y Bugail]] ac [[Ynysoedd y Moelrhoniaid]] yn perthyn i'r plwyf. ==Pobl o Lanfair-yng-Nghornwy== *[[Huw Cornwy]] (bl. 1545-1596), bardd *[[R. S. Thomas]]; bu'r bardd yn byw yno am gyfnod cyn ymddeol *Syr [[Kyffin Williams]]; mae'r arlunydd wedi ei gladdu yn y fynwent ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cylch-y-Garn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] rij09e0b8revfflk1gksyj50nlul9no 0 25092 14890766 14878316 2026-05-08T09:57:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890766 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentrefan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] yw '''Llanfrothen'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanfrothen-gwynedd-sh621416#.YegJoS-l0vI British Place Names]; adalwyd 19 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Llanfrothen.ogg|ynganiad}}). Saif ychydig i'r gogledd o dref [[Penrhyndeudraeth]]. Saif lle mae'r ffordd B4410 yn croesi'r briffordd [[A4085]]. [[Delwedd:St Brothen 0005.jpg|250px|bawd|dim|[[Eglwys Sant Brothen, Llanfrothen|Eglwys Brothen Sant]], Llanfrothen]] ==Hanes== Gelwir y rhan hynaf o'r pentref yn Garreg, Llanfrothen, ac mae rhannau eraill o'r pentref ar wasgar i'r dwyrain a'r de-ddwyrain i Garreg, ar y ffordd fechan sy'n arwain i bentref [[Rhyd (Gwynedd)|Rhyd]]. Mae yno dafarn adnabyddus, y "Brondanw Arms" ("Y Ring" i bobl leol) ac ysgol gynradd. Ar y ffordd sy'n arwain i gyfeiriad [[Croesor]] mae Plas Brondanw, gynt yn gatref i'r pensaer [[Clough Williams-Ellis]]. Gwasanaethodd yr emynydd [[Richard Jones (Cymro Gwyllt)]] (1772-1833) fel gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd yn Llanfrothen, lle treuliodd y rhan helaeth o'i oes (roedd yn frodor o blwyf [[Llanystumdwy]], Eifionydd). Cysegrwyd yr [[Eglwys Sant Brothen, Llanfrothen|eglwys]] i Sant Brothen, a oedd yn un o feibion [[Tyno Helig|Helig ap Glannog]] yn ôl traddodiad. Dywedir y claddwyd y sant yno.<ref>T. D. Breverton, ''The Book of Welsh Saints'' (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000).</ref> Ceir Ffynnon Frothen (neu'r Hen Ffynnon) ar bwys yr eglwys. Ceir nifer o nodweddion pensaernïol yn yr eglwys yn cynnwys ffenestr o'r [[13g]]. Yn 1888 bu [[Achos claddu Llanfrothen|helynt enwog]] ynghylch hawl i gladdu ym mynwent yr eglwys, a'r achos hwn a ddaeth â [[David Lloyd George]] i amlygrwydd am y tro cyntaf. Mae bedd Mary Jones o [[Minffordd (Penrhyndeudraeth)|Finffordd]], a lofruddiwyd gan [[Thomas Edwards (Yr Hwntw Mawr)]] yma. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfrothen (pob oed) (437)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfrothen) (296)'''|red|70.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfrothen) (270)'''|green|61.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfrothen) (72)'''|blue|35.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Eglwys Sant Brothen, Llanfrothen]] * [[Achos claddu Llanfrothen]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Llanfrothen| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] ka60tk4spxzbf8zy12rsi4iw42717aq 0 25113 14890531 14886007 2026-05-08T05:20:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890531 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Bodfari''' ({{Sain|Bodfari.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir wrth droed [[Bryniau Clwyd]] tua 2 filltir i'r gogledd-ddwyrain o dref [[Dinbych]], [[Dyffryn Clwyd]]. I'r dwyrain o'r pentref ceir bryn isel [[Moel y Gaer, Bodfari|Moel y Gaer]] a'i [[bryngaer|fryngaer]] a bryn uwch [[Moel y Parc]]. Llifa [[Afon Chwiler]] trwy'r pentref. Mae Bodfari yn gorwedd ar [[ffordd yr A541]] o Ddinbych i [[Caerwys|Gaerwys]] trwy fwlch ym Mryniau Clwyd. Ar un adeg roedd gan y pentref orsaf reilffordd ar yr hen reilffordd rhwng Dinbych a'r [[Wyddgrug]]. Rhed [[Llwybr Clawdd Offa]] trwy'r pentref. I'r gogledd ceir bryngaer [[Moel y Gaer (Bodfari)|Moel y Gaer]] sy'n dyddio o [[Oes yr Haearn]]. ==Pobl o Fodfari== *[[Lewis ab Edward]] (neu [[Lewis Meirchion]]) (bl. 1521–1568), bardd. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bodfari (pob oed) (327)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bodfari) (68)'''|red|21.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bodfari) (168)'''|green|51.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bodfari) (53)'''|blue|34.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery> Eglwys Sant Staffan Bodfari Sir Ddinbych St Stephen's Parish Church Bodfari, Denbighshire 14.jpg Eglwys Sant Staffan Bodfari Sir Ddinbych St Stephen's Parish Church Bodfari, Denbighshire 05.JPG Eglwys Sant Staffan Bodfari Sir Ddinbych St Stephen's Parish Church Bodfari, Denbighshire 03.JPG Eglwys Sant Staffan Bodfari Sir Ddinbych St Stephen's Parish Church Bodfari, Denbighshire 17.jpg Eglwys Sant Staffan Bodfari Sir Ddinbych St Stephen's Parish Church Bodfari, Denbighshire 19.jpg Eglwys Sant Staffan Bodfari Sir Ddinbych St Stephen's Parish Church Bodfari, Denbighshire 15.jpg </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Bodfari| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] flx2sqtogibkoapblk9qjezk8sgvkak 0 25219 14890584 14878698 2026-05-08T06:20:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890584 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Delyn i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Chwitffordd]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Pantasaph'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/pantasaph-flintshire-sj157759#.YeMeIC-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Pantasaph.ogg|ynganiad}}). Saif ar ymyl priffordd yr [[A55]] yng ngogledd y sir, tua dwy filltir i'r gorllewin o [[Treffynnon|Dreffynnon]] a saith milltir i'r dwyrain o [[Llanelwy|Lanelwy]]. Enwir y pentref ar ôl Sant [[Asaph]]. Mae gan yr [[Eglwys Gatholig]] [[mynachlog|fynachlog]] o [[Urdd Sant Ffransis]] a chwfent yn y pentre ac mae dylanwad yr eglwys i'w gweld ymhobman yno. Daw nifer o bobl i Bantasaph i dreulio cyfnod o enciliad. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{eginyn Sir y Fflint}} [[Categori:Chwitffordd]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] njjtulqs7rdtrk2kitedfsqynbqlubk 0 25220 14890557 14878035 2026-05-08T05:53:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890557 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Helygain''' ({{Sain|Helygain.ogg|ynganiad}}) ([[Saesneg]]: ''Halkyn''),<ref>[https://www.britishplacenames.uk/halkyn-flintshire-sj215715#.Y0qVTS8w1_g British Place Names]; adalwyd 15 Hydref 2022</ref> ond hefyd clywir rhai o drigolion y pentref yn ei alw'n "Lygian". Fe'i lleolir tair milltir i'r de-orllewin o dref [[Y Fflint]], rhwng [[Pentre Helygain]] i'r gorllewin a [[Llaneurgain]] i'r dwyrain, ar lôn yr [[A55]]. Ceir Swyddfa Post, eglwys, tafarn a llyfrgell yno. Saif ar lethrau gogleddol [[Mynydd Helygain]], sydd gerllaw. Mae Pentre Helygain yn un o "blwyfi hynafol" Sir y Fflint. Yn wreiddiol roedd yn cynnwys [[tref (ganoloesol)|trefi canoloesol]] Hendrefigillt, Llugan y Llan a Llugan y Wern. Cyfeirir at y pentref yn [[Llyfr Dydd y Farn]] dan yr enw ''Alchene''.<ref>{{OpenDomesday|SJ2071|halkyn|Halkyn}}</ref> ==Hanes== Ger y pentref ceir [[Castell Helygain]], plasdy o'r [[19g]] a godwyd gan [[Dug Westminster|y teulu Grosvenor]], sy'n dirfeddianwyr mawr yn yr ardal. Codwyd eglwys y pentref gan y teulu hefyd. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Helygain (pob oed) (2,879)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Helygain) (529)'''|red|19}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Helygain) (1612)'''|green|56}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Helygain) (386)'''|blue|31.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Helygain| ]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 5dh0xinhzn85w9z7k0kfb38gwhaquq7 0 25224 14890583 14878267 2026-05-08T06:20:20Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890583 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Llaneurgain''' ({{Sain|Llaneurgain.ogg|ynganiad}}) ([[Saesneg]]: ''Northop''). Fe'i lleolir hanner ffordd rhwng [[Yr Wyddgrug]] a'r [[Y Fflint|Fflint]], ar groesffordd 33 ar yr [[A55]], tua 12 milltir i'r gorllewin o ddinas [[Caer]]. Yng Nghyfrifiad 2001 roedd gan y pentref boblogaeth o 2,983,<ref name=2001census>{{citation|url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=800995&c=northop&d=16&e=15&g=414718&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1214862873679&enc=1&dsFamilyId=779|title=2001 Census: Northop|publisher=Office for National Statistics|accessdate=30 Mehefin 2008|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193757/http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=800995&c=northop&d=16&e=15&g=414718&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1214862873679&enc=1&dsFamilyId=779}}</ref> ac erbyn 2011 roedd yma 3,049.<ref>{{cite web|url=http://www.ukcensusdata.com/northop-w05000224#sthash.ABBTdjWn.dpbs|title=Community/Ward population 2011|accessdate=26 Mai 2015|archive-date=2016-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205054712/http://www.ukcensusdata.com/northop-w05000224#sthash.ABBTdjWn.dpbs|url-status=dead}}</ref> Mae ganddo boblogaeth o tua 3000. Ceir dwy dafarn, clwb criced a chlwb golff ynddo. Yng nghanol y pentref saif [[eglwys]] Sant [[Eurgain]] a [[Sant Pedr]], gyda'i chlochdy'n codi 98 troedfedd uwchben y pentref. Ceir ynddo yn ogystal Goleg Garddwriaeth, sydd bellach yn cael ei reoli gan [[Prifysgol Glyndŵr|Brifysgol Glyndŵr]] a [[Coleg Cambria|Choleg Cambria]]. ==Yr eglwys== Yn ôl traddodiad sefydlwyd 'Eglwys Santes Eurgain' yn y [[6g]]; newidiwyd ei henw'n ddiweddarach i [[Eglwys y Santes Eurgain a Sant Paul]]. Dywedir fod Eurgain, nith Sant [[Asaph]], wedi ei sefydlu ar ben twmpath cynhanesyddol, lle y saif hyd heddiw. Ceir cofnodion o'r [[12g]] am y gwaith o godi'r eglwys, gyda'r clochdy'n cael ei ychwanegu yn [[1571]]. Cafodd yr adeilad presennol ei atgyweirio'n sylweddol yn [[1840]] ac eto yn [[1877]]. Mae'r eglwys yn sedd i blwyf Llaneurgain o hyd, sy'n cynnwys Llaneurgain ei hun, [[Neuadd Llaneurgain]], [[Sychdyn]], [[Helygain]], [[Rhosesmor]], a [[Mynydd y Fflint]]. Yn y gorffennol roedd yn cynnwys [[Cei Connah]] hefyd. <gallery> Eglwys Santes Eurgain a Sant Pedr, Llaneurgain - Church of St Eurgain and St Paul, Northop, Flintshire Cymru Wales 46.JPG|I gyfeiriad cefn yr eglwys Eglwys Santes Eurgain a Sant Pedr, Llaneurgain - Church of St Eurgain and St Paul, Northop, Flintshire Cymru Wales 11.JPG|Ffenest liw Eglwys Santes Eurgain a Sant Pedr, Llaneurgain - Church of St Eurgain and St Paul, Northop, Flintshire Cymru Wales 15.JPG|Beddrod Lleucu, gwraig Ithel ap Bleddyn o'r [[14g]] Eglwys Santes Eurgain a Sant Pedr, Llaneurgain - Church of St Eurgain and St Paul, Northop, Flintshire Cymru Wales 29.JPG|Ceir 4 beddrod ym mur y gogledd Eglwys Santes Eurgain a Sant Pedr, Llaneurgain - Church of St Eurgain and St Paul, Northop, Flintshire Cymru Wales 21.JPG|Beddrod merch, [[Lleucu Llwyd]], yn ôl rhai. </gallery> Yn y fynwent ceir hen adeilad [[ysgol ramadeg]] Llaneurgain, a godwyd yn y [[16g]]. Cofrestrwyd yr eglwys berpendicwla hon yn adeilad Gradd I yn Nhachwedd 1962 oherwydd ei dŵr, tŵr tebyg i dyrau [[Wrecsam]] a [[Gresffordd]] a rhannau o'r [[Oesoedd Canol]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llaneurgain (pob oed) (3,049)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llaneurgain) (503)'''|red|17.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llaneurgain) (1562)'''|green|51.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Llaneurgain) (386)'''|blue|30.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Laneurgain== *[[William Parry]]: Cynllwynwr Catholig (m. 2 Mawrth 1585) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Llaneurgain| ]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 7mevfq3nmq8d2zytutf43dpm9abp0gt 0 25509 14890439 13465583 2026-05-07T19:47:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890439 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llangernyw]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Pandytudur'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Pandy Tudur'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/pandy-tudur-conwy-sh858643#.YZuWii-l2G8 British Place Names]; adalwyd 22 Tachwedd 2021</ref> "Pandytudur" yw'r ffurf gywir yn Gymraeg fel yn y Saesneg, a'r ffurf "Pandy Tudur" yn llai derbyniol am nad yw'n cydfynd â'r rheolau am sillafu enwau lleoedd Cymraeg. Saif lle mae'r ffordd B5384 i gyfeiriad [[Gwytherin (Conwy)|Gwytherin]] yn gadael y briffordd [[A548]] rhwng [[Llanrwst]] a [[Llangernyw]]. Mae Eisteddfod Pandy Tudur yn cael ei chynnal bob blwyddyn; dathlodd ei phen blwydd yn gant a hanner oed yn 2006. Cynhaliwyd yr [[eisteddfod]] gyntaf ar [[26 Mehefin]], [[1856]], gydag [[Eben Fardd]] yn beirniadu. Roedd yn arfer cael ei chynnal yn ysgol Pandy Tudur, sydd yn awr wedi cau, ond ers y 1970au mae'n cael ei chynnal yng Nghanolfan Addysg Bro Cernyw, Llangernyw. [[Delwedd:Pandy Tudur - geograph.org.uk - 194865.jpg|250px|bawd|dim|Pandytudur]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Llangernyw]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] aeis322kpov9ej3k396pimumwxk07rh 0 25517 14890840 14877772 2026-05-08T10:34:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14890840 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | sir = [[Sir Benfro]] | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Eglwyswrw'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Fe'i lleolir ar y ffordd [[A487]] tua 6 milltir i'r de o [[Aberteifi]]. Llifa Afon Gafren, ffrwd sy'n llifo i [[Afon Nyfer]] gerllaw, drwy'r pentref. Milltir a hanner i'r gorllewin ceir [[Castell Henllys]], [[bryngaer]] fechan o [[Oes yr Haearn]]. Henllys oedd cartref hanesyddol [[George Owen]]. Ar un adeg cynhelid Ffair Feugan yma. [[Meugan]] yw sant y cwmwd. Dywed Wade Evans fod Meugan yn debygol o fod yn ddisgybl i Fartin, am fod Ffair Feugan yn cael ei chynnal ar y Llun ar ôl Gwyn Fartin. Daw'r comedïwr [[Steffan Evans (comedi)|Steffan Evans]] o'r pentref. [[Delwedd:Dyfed Shire Horse Farm - geograph.org.uk - 13986.jpg|250px|bawd|dim|Aradu gyda cheffyl gwedd ar fferm ger Eglwyswrw]] ==Tarddiad yr enw== Cysegrwyd yr eglwys hynafol i Sant Gwrw neu Erow, sydd fel arall yn anhysbys (dyma'r unig le i ddwyn ei enw). ''Cleserouw'' yw'r ffurf Seisnigaidd a gofnodir mewn arolwg ar ran Coron Lloegr nôl yn 1292, h.y. ''eclesserouw'', ''Eglwys Erouw''.<ref>Dictionary of Place-names of Wales; Gwasg Gomer, 2007; Tud 139.</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Eglwyswrw (pob oed) (724)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Eglwyswrw) (446)'''|red|63.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Eglwyswrw) (514)'''|green|71}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Eglwyswrw) (95)'''|blue|31.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Castell Mawr, Eglwyswrw]] - bryngaer Geltaidd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Eglwyswrw| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] oinznqbn7lbtei3u3j39f3ifba17h4s 0 25599 14890407 13087809 2026-05-07T19:38:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890407 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Capel Curig'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/capel-curig-conwy-sh724578#.YZlgci-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Fe'i lleolir yng nghanol [[Eryri]] ar groesffordd lle mae'r [[A4086]] o/i gyfeiriad [[Nant Gwynant]] a [[Beddgelert]] yn ymuno â'r [[A5]]. Enwir y pentref ar ôl y [[clas]] a sefydlwyd gan y [[sant]] [[Curig]] (fl. [[550]]?) yno. Yn anffodus cafodd yr eglwys bresennol, sy'n sefyll mewn [[llan]] ger y pentref, ei hatgyweirio'n sylweddol yn y [[19g]]. Eglwys fechan yw hi, 32 wrth 15 troedfedd gyda thransept sgwar diweddarach. Yn [[Oes y Tywysogion]] roedd yn perthyn i [[Priordy Beddgelert|Briordy Beddgelert]]. Ceir llecyn o'r enw 'Gelli'r mynach' ar yr hen lôn i gyfeiriad [[Llyn Ogwen]] a [[Nant Ffrancon]]. Tu ôl i'r eglwys saif bryn isel Cefn y Capel. Cysegrir yr eglwys bresennol i Sant [[Cyriacus]] a'i fam [[Julitta]]. Ar y ffordd i Fetws-y-Coed, 1&nbsp;km ar ôl Pont Cyfyng i'r de-ddwyrain, ceir [[Caerau Rhufeinig Cymru|caer Rufeinig]] ar fferm [[Bryn-y-Gefeiliau]], a sefydlwyd tua OC [[90]]-[[100]]; fe'i henwyd [[Bryn-y-Gefeiliau|Caer Llugwy]] gan yr archaeolegwyr a fu'n cloddio yno. Mae'r pentref yn ymestyn o gwmpas y groesffordd ac ar hyd y lôn i gyfeiriad [[Betws-y-Coed]] i'r dwyrain. Mae'n dibynnu i raddau helaeth ar [[twristiaeth|dwristiaeth]] ac mae siopau gweithgareddau awyr agored a gwestai yn amlwg yno. Ceir golygfeydd bendigedig ac enwog o [[Llynnau Mymbyr|Lynnau Mymbyr]] a phedol [[Yr Wyddfa]] o Gapel. Trawiadol hefyd yw llethrau agored [[Moel Siabod]] i'r de-ddwyrain a mynyddoedd y [[Carneddau]] a rhan o'r [[Glyderau]] i'r gogledd. Yng Nghapel Curig y ganwyd [[Alwyn Rice Jones]], [[Archesgob Cymru]] o 1991 hyd 1999. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Capel Curig (pob oed) (206)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Capel Curig) (113)'''|red|57.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Capel Curig) (128)'''|green|62.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Capel Curig) (20)'''|blue|22.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery mode = packed heights = 150px> Capel-PA052376.jpg|Eglwys Curig a'i Fam, Capel Curig Mymbyr3.gif|[[Llyn Mymbyr]] o Gapel Curig </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Llenyddiaeth== *Harold Hughes a Herbert L. North, ''The Old Churches of Snowdonia'' (Bangor, 1924; argraffiad newydd, Cymdeithas Parc Cenedlaethol Eryri, 1984) {{Trefi Conwy}} [[Categori:Capel Curig| ]] [[Categori:Clasau]] [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] euyn1fnbnjtbeicjmyq6r9tg43sx8uh 14890515 14890407 2026-05-08T02:33:17Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890515 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Capel Curig'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/capel-curig-conwy-sh724578#.YZlgci-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Fe'i lleolir yng nghanol [[Eryri]] ar groesffordd lle mae'r [[A4086]] o/i gyfeiriad [[Nant Gwynant]] a [[Beddgelert]] yn ymuno â'r [[A5]]. Enwir y pentref ar ôl y [[clas]] a sefydlwyd gan y [[sant]] [[Curig]] (fl. [[550]]?) yno. Yn anffodus cafodd yr eglwys bresennol, sy'n sefyll mewn [[llan]] ger y pentref, ei hatgyweirio'n sylweddol yn y [[19g]]. Eglwys fechan yw hi, 32 wrth 15 troedfedd gyda thransept sgwar diweddarach. Yn [[Oes y Tywysogion]] roedd yn perthyn i [[Priordy Beddgelert|Briordy Beddgelert]]. Ceir llecyn o'r enw 'Gelli'r mynach' ar yr hen lôn i gyfeiriad [[Llyn Ogwen]] a [[Nant Ffrancon]]. Tu ôl i'r eglwys saif bryn isel Cefn y Capel. Cysegrir yr eglwys bresennol i Sant [[Cyriacus]] a'i fam [[Julitta]]. Ar y ffordd i Fetws-y-Coed, 1&nbsp;km ar ôl Pont Cyfyng i'r de-ddwyrain, ceir [[Caerau Rhufeinig Cymru|caer Rufeinig]] ar fferm [[Bryn-y-Gefeiliau]], a sefydlwyd tua OC [[90]]-[[100]]; fe'i henwyd [[Bryn-y-Gefeiliau|Caer Llugwy]] gan yr archaeolegwyr a fu'n cloddio yno. Mae'r pentref yn ymestyn o gwmpas y groesffordd ac ar hyd y lôn i gyfeiriad [[Betws-y-Coed]] i'r dwyrain. Mae'n dibynnu i raddau helaeth ar [[twristiaeth|dwristiaeth]] ac mae siopau gweithgareddau awyr agored a gwestai yn amlwg yno. Ceir golygfeydd bendigedig ac enwog o [[Llynnau Mymbyr|Lynnau Mymbyr]] a phedol [[Yr Wyddfa]] o Gapel. Trawiadol hefyd yw llethrau agored [[Moel Siabod]] i'r de-ddwyrain a mynyddoedd y [[Carneddau]] a rhan o'r [[Glyderau]] i'r gogledd. Yng Nghapel Curig y ganwyd [[Alwyn Rice Jones]], [[Archesgob Cymru]] o 1991 hyd 1999. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Capel Curig (pob oed) (206)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Capel Curig) (113)'''|red|57.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Capel Curig) (128)'''|green|62.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Capel Curig) (20)'''|blue|22.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery mode = packed heights = 150px> Capel-PA052376.jpg|Eglwys Curig a'i Fam, Capel Curig Mymbyr3.gif|[[Llyn Mymbyr]] o Gapel Curig </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Llenyddiaeth== *Harold Hughes a Herbert L. North, ''The Old Churches of Snowdonia'' (Bangor, 1924; argraffiad newydd, Cymdeithas Parc Cenedlaethol Eryri, 1984) {{Trefi Conwy}} [[Categori:Capel Curig| ]] [[Categori:Clasau]] [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 8hiwmgp35e811twpsz30zdx4rdpgrtf 0 25603 14890771 14878370 2026-05-08T09:59:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890771 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} :''Am y pentref a chymuned o'r un enw yn Sir Gaerfyrddin, gweler [[Llangynog, Sir Gaerfyrddin]].'' Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Llangynog'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif yng ngogledd y sir ar lan [[Afon Tanad]], ger cyflifiad yr afon honno ag [[Afon Eirth]], ar y ffordd B4391 tua hanner ffordd rhwng [[Y Bala]] i'r gogledd-orllewin a'r [[Trallwng]] i'r de-ddwyrain, yn [[Dyffryn Tanad|Nyffryn Tanad]]. Y dref agosaf yw'r [[Bala, Gwynedd|Bala]]. [[Delwedd:Eglwys Sant Cynog Church of St Cynog Llangynog Powys 12.JPG|bawd|dim|200px|Llangynog]] I'r gogledd a'r gorllewin o'r pentref mae bryniau moel [[Y Berwyn]] yn ymestyn am filltiroedd. Mae lôn gul yn arwain o'r pentref i fyny cwm diarffordd i blwyf hanesyddol [[Pennant Melangell]] gydag eglwys wedi ei chysegru i'r santes [[Melangell]]. Tu ôl i'r pentref i'r gogledd ceir [[bryngaer]] [[Craig Rhiwarth]], ar lethrau Y Clogydd (1954 troedfedd), sy'n dyddio i [[Oes yr Haearn]]. Tair [[kilometr]] i'r Gogledd-Ddwyrain saif [[Cylch Cerrig Cwm Rhiwiau]]. ==Hanes== Yn ôl traddodiad, sefydlwyd yr eglwys gan Sant [[Cynog Ferthyr|Cynog]] (m. [[492]]). Ceir hen [[ywen]] (fenywaidd) yn tyfu yn y fynwent; mesurwyd hon yn 2008, a chafwyd ei bod yn 23 [[troedfedd]] o'i chwmpas ac yn 2008 roedd yn 24` 7`` (7.49m).<ref>[http://www.ancient-yew.org/treeInfo.php?link=2641 Gwefan www.ancient-yew.org;] adalwyd 27 Hydref 2014</ref>. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llangynog, Powys (pob oed) (339)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llangynog, Powys) (122)'''|red|36.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llangynog, Powys) (111)'''|green|32.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llangynog, Powys) (65)'''|blue|42.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{DEFAULTSORT:Llan-gynog, Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Llangynog, Powys| ]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] c94h2prwixzmmez5lgxo8l2686xj10f 0 25853 14890849 14878274 2026-05-08T10:35:20Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890849 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bychan gwledig a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne [[Ceredigion]] yw '''Llanfair Clydogau'''. Fe'i lleolir ar lôn y B4343 tua 4 milltir i'r dwyrain o [[Llanbedr Pont Steffan|Lanbedr Pont Steffan]]. Saif ar lan ddwyreiniol [[Afon Teifi]] gyda bryniau Craig Twrch (1226 troedfedd) a Bryn Brawd (1588 troedfedd) yn gefn iddi i'r dwyrain, ar y ffin â [[Sir Gaerfyrddin]]. Mae tair nant Clywedog yn cyfarfod â'i gilydd yno. [[Delwedd:Mali'r Cwrw, Llanfair (Clydogau?) NLW3362651.jpg|bawd|chwith|Mari'r Cwrw; llun 1880-1890) gan [[John Thomas (ffotograffydd)|John Thomas]].]] Rhed [[ffordd Rufeinig]] [[Sarn Helen]] o'r [[Caerau Rhufeinig Cymru|gaer Rufeinig]] yn [[Llanio]] i gyffiniau Llanfair Clydogau. Yno, ychydig i'r gorllewin o'r pentref, mae'n fforchio, gydag un fforch yn arwain i'r dwyrain heibio [[Llanymddyfri]] a [[Dolaucothi]] i ''Nidum'' ([[Castell Nedd]]), a'r llall yn mynd yn ei blaen i gyfeiriad [[Caerfyrddin]]. Roedd digon o waith [[plwm]] ac arian yn yr ardal ar un adeg ond maent wedi pallu ers talwm. Filltir i lawr y lôn i'r de mae pentref bychan [[Cellan]], magwrfa [[Moses Williams]] (ganed yno yn [[1685]]) a'r ysgolhaig [[Griffith John Williams]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfair Clydogau (pob oed) (634)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfair Clydogau) (268)'''|red|43}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfair Clydogau) (291)'''|green|45.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Llanfair Clydogau) (120)'''|blue|42.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o'r ardal== *Syr Walter Lloyd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Llanfair Clydogau| ]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 9cp08ex1r7ulm6mh42winap0af9iwar 0 25858 14890783 14878525 2026-05-08T10:02:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890783 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Manafon'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Fe'i lleolir yng ngogledd y sir yn ardal [[Maldwyn]], 2 filltir a hanner i'r de o bentref [[Llanfair Caereinion]] ac 8 milltir i'r gorllewin o'r [[Trallwng]] ar lôn y B4390. Saif Manafon ar ddwy lan [[Afon Rhiw]] mewn ardal o fryniau isel coediog a ffermydd ar wasgar. Mae'r plwyf yn rhan o [[Esgobaeth Llanelwy]]. Mae eglwys y plwyf, a gysegrwyd i [[Sant Mihangel]], yn bur hynafol. [[Delwedd:St Michael's Church, Manafon.jpg|250px|bawd|dim|Eglwys Mihangel Sant, Manafon]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Manafon (pob oed) (301)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Manafon) (54)'''|red|18.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Manafon) (127)'''|green|42.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Manafon) (35)'''|blue|26.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Cysylltiadau llenyddol== Bu'r bardd a golygydd [[Gwallter Mechain]] (Walter Davies) yn ficer Manafon am gyfnod o 30 mlynedd, o [[1807]] hyd [[1837]], a chynhyrchodd ran helaeth o'i waith llenyddol yno. Bu [[Evan Evans (Ieuan Fardd)]] yn gurad yno am gyfnod ganol y 18g. Treuliodd y bardd [[R. S. Thomas]] gyfnod o ddeuddeg mlynedd yn rheithor Manafon (1942-1954). Cafodd yr ardal ddylanwad dwfn arno. Yno yr aeth ati i ddysgu'r [[Gymraeg]] ac mae rhai o'i gerddi mwyaf adnabyddus, sy'n ymwneud â chymdeithas amaethyddol y fro, natur, a [[hanes Cymru]] yn deillio o'r amser hwnnw. Ceir pennod am ei brofiadau yn y fro yn ei hunangofiant ''Neb''. Dyma un o'i ddisgrifiadau o Fanafon o'r gyfrol honno, a ysgrifennir yn y trydydd berson: :"O'r braidd fod Manafon yn bod. Doedd yno ddim pentref, dim ond eglwys, ysgol, tafarn a siop. Gwasgarwyd y ffermydd hyd y llethrau yn fân-ddaliadau ar y cyfan gydag ambell fferm mwy sylweddol. Saes-Gymry oedd y bobl, gydag enwau Cymraeg ac acen Sir Amwythig. Daethant yn destun ei farddoniaeth."<ref>R. S. Thomas, ''Neb'' (Gwasg Gwynedd), tud. 42.</ref> Defnyddiodd y cerddor [[David Sylvian]] brofiadau R. S. Thomas ym Manafon yn sail i'w albwm ''Manafon'' (2009). ==Enwogion== [[David Lloyd (barnwr Pennsylvania)|David Lloyd]] (1656 - 1731) cyfreithiwr a gwleidydd Cymreig ym Mhennsylvania ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Manafon| ]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 0pio7nqfug7s7ka1p5tk28lmwq0umvk 0 25899 14890725 13511395 2026-05-08T09:30:33Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890725 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw gweler [[Brithdir]].'' Pentref bychan tua 3 milltir i'r gogledd-ddwyrain o [[Dolgellau]], de [[Gwynedd]], yw '''Brithdir''' ({{Sain|Brithdir, Gwynedd.ogg|ynganiad}}) ('''Y Brithdir'''); Cyfeirnod OS: SH 76992 18828. Saif y pentref ar y llethrau uwch lan ddeheuol [[Afon Wnion]]. Mae plwyf Brithdir yn ymestyn i'r bryniau i gyfeiriad [[Bwlch Oerddrws]]. Ceir cyfeiriad at y pentref yn y [[cân werin|gân werin]] ''[[Wrth Fynd Efo Deio i Dywyn]]''. Bu'r Brithdir yn rhan o blwyf hynafol [[Dolgellau]] Mae'r pentref yn rhan o [[Cymuned (Cymru)|gymuned]] [[Brithdir a Llanfachreth]]. ==Caer Rufeinig Brithdir== {{prif|Caer Rufeinig Brithdir}} Ceir olion [[Caerau Rhufeinig Cymru|caer Rufeinig]] fechan ger y pentref (cyfeirnod OS: ME 772 189). Mae'n gaer fechan ond mewn safle strategol bwysig ar gyffordd y [[ffordd Rufeinig]] o [[Caer Gai|Gaer Gai]] a [[Caer|Chaer]] o'r dwyrain â [[Sarn Helen]] sy'n ei chysylltu â [[Tomen y Mur]] i'r gogledd a chaer [[Pennal]] i'r de. Y cwbl sydd i'w gweld o'r gaer heddiw yw llwyfan ddyrchafedig tua 50m², ac sydd wedi dioddef cryn dipyn trwy waith amaeth dros y blynyddoedd. [[Delwedd:Brithdir Independent Chapel - geograph.org.uk - 212048.jpg|250px|bawd|chwith|Capel yr Annibynwyr, Brithdir]] {{-}} ==Eglwys Sant Marc== {{prif|Eglwys Sant Marc, Brithdir}} Saif Eglwys Sant Marc ger yr ysgol gynradd, ychydig i gyfeiriad Cadair Idris o ganol y pentref. Fe'i chofrestrwyd yn adeilad Gradd 1 oherwydd ei phwysigrwydd cenedlaethol o ran ei phensaernïaeth sydd yn null [[y Mudiad Celf a Chrefft]]. Erbyn hyn mae'r holl goed o'i chwmpas yn golygu nad yw'r rhan fwyaf ohoni i'w gweld o'r ffordd fawr, dim ond dwy gat a'i tho, gan ei bod bellach wedi'i chau.<ref>[http://www.coflein.gov.uk/en/site/43883/details/ST+MARK'S+CHURCH,+BRITHDIR/ Gefan Coflein;]{{Dolen marw|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} adalwyd 24 Awst 2015</ref> Dywedir fod yr eglwys yn edrych fel pe tae wedi llithro i fyny o'r ddaear, yn hytrach nag fod wedi'i hadeiladu arni. <gallery> Eglwys Sant Marc Brithdir ger Dolgellau Gwynedd St Mark's Church, Brithdir Gwynedd Wales 02.JPG|Ffrynt yr eglwys Eglwys Sant Marc Brithdir ger Dolgellau Gwynedd St Mark's Church, Brithdir Gwynedd Wales 07.JPG|Strapiau yn null y Mudiad Celf a Chrefft o'r fodo i'r wal allanol. Eglwys Sant Marc Brithdir ger Dolgellau Gwynedd St Mark's Church, Brithdir Gwynedd Wales 100.JPG|Hen ywen, gyda thyfaint newydd Eglwys Sant Marc Brithdir ger Dolgellau Gwynedd St Mark's Church, Brithdir Gwynedd Wales 102.tif|O'r cefn Eglwys Sant Marc Brithdir ger Dolgellau Gwynedd St Mark's Church, Brithdir Gwynedd Wales 105.JPG|Cefn yr eglwys a'r clochdy Eglwys Sant Marc Brithdir ger Dolgellau Gwynedd St Mark's Church, Brithdir Gwynedd Wales 16.JPG|Bwa porth cefn yr eglwys Font in St Mark's Church, Brithdir, Gwynedd.JPG|Y fedyddfaen blwm gan W. R. Lethaby </gallery> Cyn yr 1890au enw'r plwyf yma oedd 'Brithdir ac Islaw'r dref'. Adeiladwyd yr eglwys pan rannwyd y plwyf yn ddwy, a hynny yn 1894. Enw'r hen eglwys, sydd bellach wedi'i dynnu i lawr oedd 'Sant Paul'. Cynlluniwyd yr eglwys gan Henry Wilson a chymorth H. L. North, Arthur Grove a C. H. B. Quennell, rhwng 1895 a 1898 er cof am y Parch. Charles Tooth, a sefydlodd yr eglwys Anglicanaidd yn [[Fflorens]] (m. 1894). Fe'i cadwyd dros y blynyddoedd fwy neu lai fel yr oedd pan gafodd ei hadeiladu a chaiff ei hystyried yn un o esiamplau gorau o'r ''genre'' yma (dull y Mudiad Celf a Chrefft). ==Pobl o'r Brithdir== * [[Bethan Gwanas]] - magwyd yr awdures gyfoes ar fferm Y Gwanas ym mhlwyf Y Brithdir. * Syr Richard Richards, Prif Farwn y Trysorlys a [[Richard Richards (AS Meirionnydd)|Richard Richards]] AS [[Meirionnydd (etholaeth seneddol)|Meirion]], ei fab perchenogion Ystâd Caerynwch, Y Brithdir<ref>{{Cite web|title=RICHARDS (TEULU), Coed, a HUMPHREYS (TEULU), Caerynwch, ger Dolgellau, Sir Feirionnydd. {{!}} Y Bywgraffiadur Cymreig|url=https://bywgraffiadur.cymru/article/c-RICH-HUM-1785|website=bywgraffiadur.cymru|access-date=2022-12-04}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Brithdir a Llanfachreth]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] s0et0wfeytevn5kzdde0eg4klnxbt6u 0 25973 14890923 13091864 2026-05-08T11:47:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890923 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw'r AS}} }} Pentref bychan a phlwyf yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfihangel Rhos-y-corn]], [[Sir Gaerfyrddin]], [[Cymru]], yw '''Abergorlech'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/abergorlech-carmarthenshire-sn584336#.YhkYKi-l0vI British Place Names]; adalwyd 25 Chwefror 2022</ref> Saif yn rhannau uchaf [[Ystrad Tywi]], ar [[aber]] Afon Gorlech yn [[Afon Cothi]]. Mae ar lôn y B4310 rhwng [[Llansawel]] i'r gogledd a [[Brechfa]] i'r de, tua 10 milltir i'r dwyrain o dref [[Llanymddyfri]]. Roedd plwyf Abergorlech gynt yn gorwedd yng [[cwmwd|nghwmwd]] [[Caeo]] yn y [[Cantref Mawr]]. Cysylltir y [[brud]]iwr [[Dafydd Gorlech]] (fl. tua 1410-1490), un o [[Beirdd yr Uchelwyr|Feirdd yr Uchelwyr]], ag Abergorlech, er nad oes sicrwydd iddo fyw yno. Dwy filltir i'r gogledd ceir [[Rhydcymerau]] a Mynydd Llanybydder, bro'r llenor [[D. J. Williams]]. Cynhelir yr [[eisteddfod]] gadeiriol flynyddol leol, [[Eisteddfod Abergorlech]], yn Neuadd y Pentref. [[Delwedd:Abergorlech2.jpg|200px|bawd|dim|Abergorlech: rhan o'r pentref]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Llanfihangel Rhos-y-corn]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] 1ximypxtl2ql0135plmm0rcfgi4wc6g 0 26083 14890830 14877391 2026-05-08T10:34:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890830 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion i enw'r AS}} }} :''Erthygl am le yng Ngheredigion yw hon. Gweler hefyd [[Capel Dewi]] (gwahaniaethu).'' Pentref bychan tua 3 milltir i'r dwyrain o [[Aberystwyth]], [[Ceredigion]], yw '''Capel Dewi'''. Saif ar groesffordd ar ffordd yr A4159. ==Hanes== Codwyd [[Castell Ystrad Peithyll]] ger Capel Dewi gan y Normaniaid yn y 1110au. O 1746 hyd 1757 bu'r llenor a hynafiaethydd enwog [[Lewis Morris]] yn byw yng Ngalltfadog ger y pentref. Roedd yn dirfesurydd ar waith plwm yr ardal. Sefydlwyd capel y pentref ar ddiwedd y [[18g]]. Ar ddechrau'r [[19g]] dechreuwyd cynnal [[Ysgol Sul]] yno mewn lle o'r enw Tafarn Fagl Ganol. ==Cyfeiriadau== *[[T. I. Ellis]], ''Crwydro Ceredigion'' (Llyfrau'r Dryw, 1952) == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Y Faenor]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] lzl6y6zqpm47uw2tlxujncfgfq977do 0 26084 14890829 14877384 2026-05-08T10:33:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890829 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng ngogledd [[Ceredigion]] yw '''Capel Bangor'''. Mae'n gorwedd ar lan ogleddol [[Afon Rheidol]] 5 milltir i'r dwyrain o [[Aberystwyth]]. Rhed y ffordd [[A44]] drwy'r pentref. Mae gan y pentref [[gorsaf reilffordd Capel Bangor|orsaf reilffordd]] ar [[Rheilffordd Dyffryn Rheidol|Reilffordd Dyffryn Rheidol]], dros y bont ar Afon Rheidol. Ceir Capel Penllwyn yn y pentref. Y tu allan iddo ceir cerflun o [[Lewis Edwards]], sylfaenydd [[Coleg y Bala]]. Lleolir Tafarn Tynllidiart yn y pentref. Mae hi'n bragu ei chwrw ei hun a hon oedd Tafarn y Flwyddyn, Ceredigion yn [[2006]]. Mae'r tafarn hefyd yn dal record fel y bragdy masnachol lleiaf yn y byd, gan fragu 40.9 litr ar y tro yn unig. Er mai bychan ydy'r pentref mae hefyd gorsaf betrol, clwb golff a siop wnio yno. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Melindwr]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 63uaj0otpbr0o4s4efp33k8zgrudq13 0 26172 14890871 14879178 2026-05-08T10:40:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890871 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} :''Erthygl am y pentref yng Ngheredigion yw hon. Am ddefnydd arall o'r enw gweler [[Tal-y-bont]].'' Pentref yng ngogledd [[Ceredigion]] yw '''Tal-y-bont'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 15 Hydref 2024</ref><ref>[https://britishplacenames.uk/tal-y-bont-ceredigion-sn654893#.XflCj62cZlc British Place Names]; adalwyd 17 Rhagfyr 2019</ref> (hefyd '''Talybont'''). Fe'i lleolir ar y briffordd [[A487]] tua hanner ffordd rhwng [[Aberystwyth]] i'r de-orllewin a [[Machynlleth]] i'r gogledd-ddwyrain. Mae'n rhan o gymuned [[Ceulan-a-Maesmor]]. Saif ar lan [[Afon Leri]] ac [[Afon Ceulan]] yn ardal [[Genau'r Glyn]], wrth droed bryn Ceulan Maes-mawr (383m). ==Hanes== Mae nifer o hen feini [[arian]], [[plwm]] a melinau gwlan yn amgylchynu'r pentref. Er i arian a phlwm cael eu cloddio yno ers adeg y [[Rhufeiniaid]], tyfodd y pentref yn gyflym tuag at ddiwedd y [[19g]] ac adeiladwyd nifer o'r terasau yn ystod y cyfnod hwn ar gyfer y gweithwyr a fewnfudodd i'r ardal. Mae nifer o'r tai, gan gynnwys y [[Fferyllfa]] yn adeiladau rhestredig ac felly'n dal i gadw nifer o nodweddion gwreiddiol deiniadol megis [[ffenestr ddalennog|ffenestri ddalennog]]. Dim ond 35 o dai oedd yn Nhal-y-bont yn 1835, bythynod [[to gwellt]] oedd y rhan fwyaf o'r rhain. Ar un adeg roedd 15 siop, garej, dau fanc a dau capel ac eglwys yn y pentref; adeiladwyd y Tabernacl yn [[1812]], ac Eglwys Dewi Sant yn [[1909]], mae hefyd Bethel, Capel yr Annibynwyr. Mae Neuadd Goffa er mwyn cofio'r rhai a laddwyd yn ystod y [[Rhyfel Byd Cyntaf]], agorwyd yn swyddogol ar 6 Awst 1924,<ref>''Welsh Gazette'', 7 Awst 1924</ref> ni chaniateir yfed [[alcohol]] yn yr adeilad hwn. Cynhelir Ffair y Neuadd bob blwyddyn ar ddiwedd pob mis Tachwedd. ==Heddiw== Ers 1966 mae'r pentref wedi bod yn gartref i wasg [[Y Lolfa]], a dyfodd yn gyflogwr pwysig yn yr ardal. Mae garej dal i fod yn y pentref yn ogystal â siop torri gwallt, feryllfa a siop fach 'Spar', sydd â cyfleusterau swyddfa bost ynddi. Datganwyd ym mis Hydref 2007, fod y swyddfa bost ar y rhestr o'r rhai sydd yn bwriadu cael eu cau, a credwyd y byddai'r siop yn annhebyg o allu ennill bywoliaeth heb allu cynnig gwasanaethau post.<ref>Y Siop, Hydref 2007</ref> Datganwyd ym mis Awst 2009 i'r swyddfa gael ei hachub wedi cryn ymgyrchu.<ref>{{dyf gwe| url=http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid_8200000/newsid_8201500/8201585.stm| teitl=Post: Achub cangen?| cyhoeddwr=Newyddion BBC| dyddiad=17 Awst 2009}}</ref> Mae dwy dafarn yn Nhal-y-bont, Y Llew Gwyn a'r Llew Du. Delir sioe amaethyddol Tal-y-bont yn hen gaeau'r Llew Du bob blwyddyn hyd heddiw. Mae'r tafarnau wedi dioddef cyfnod o newid dros yr ugain mlynedd diwethaf gan newid dwylo nifer o weithiau, yn bennaf gan cyn-drigolion o [[Lerpwl]] a [[Birmingham]] yn dilyn y freuddwyd o symud i'r wlad a rhedeg tafarn. Erbyn 2007, roedd y Llew Du a'r Llew Gwyn wedi dychwelyd i ddwylo trigolion lleol.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.papurpawb.com/pdf/pp%20medi%2007.pdf| teitl=Y Llew Du| cyhoeddwr=Papur Pawb| dyddiad=Hydref 2007}}</ref> ==Addysg== Lleolir [[Ysgol Gynradd Gymunedol Tal-y-bont]] yng ngogledd y pentref, mae'n ysgol Gymraeg sydd â tua 100 o ddisgyblion rhwng 4 ac 11 oed. Mae hefyd ysgol feithrin rhan amser sy'n cymryd plant iau, a chylch Ti a Fi pob prynhawn dydd Gwener.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.mym.co.uk/| teitl=Mudiad Ysgolion Meithrin}}</ref> ==Diwylliant== Mae gan y pentref [[Cymdeithas yr Henoed|Gymdeithas yr Henoed]], [[Ffermwyr Ifanc|Clwb Ffermwyr Ifanc]], [[Merched y Wawr]] a changen [[Plaid Cymru]]. Mae papur bro [[Papur Pawb (Tal-y-bont)|Papur Pawb]] sy'n gweinyddu ardal Tal-y-bont, [[Tre Taliesin|Taliesin]] a [[Tre'r Ddôl]], yn cael ei olygu a'i argraffu yn y pentref. ==Llifogydd== Mae Afon Leri yn torri ei glannau yn rheolaidd ac efallai yn gynyddol: :''A small woollen factory ...owned by one Wm Rees. Made flannel. A great flood in the Leri in 1870 swept away the factory. No lives were lost. The sudden flood was caused by a cloud-burst higher in the valley". Yn anffodus y flwyddyn yn unig a gofnodir.<ref>Dai Thorne, cys. pers.</ref> A dyma dirlithriad diweddar yn yr un ardal uwchben ffermdy Nant y Nôd, yng Nghwm Ceulan<ref>[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn56.pdf Bwletin Llên Natur rhifyn 56]</ref>, ar y ffordd i gronfa ddŵr Nant y Moch yn ystod glaw mawr 9 Mehefin eleni. Oherwydd y llifogydd a ddilynodd, daeth pentref Talybont, y pentref islaw, i sylw weddill Prydain. ==Pobl o Dal-y-bont== * [[James Spinther James]] (1837-1914), hanesydd, llenor ac emynydd. * [[J. J. Williams (bardd)]] * [[Ruth Jên]], arlunydd a baentiodd murlun adnabyddus y Lolfa. * [[Mihangel Morgan]], nofelydd ==Oriel== <gallery heights=180 mode="packed"> Tal-y-bont_Eglwys.JPG|Eglwys Dewi Sant, Tal-y-bont Tal-y-bont Eglwys 2.JPG|Ongl chydig yn wahanol Gwesty'r Llew Du, Tal-y-bont, Ceredigion..JPG|Gwesty'r Llew Du Fferyllfa Tal-y-bont.jpg|Adeilad rhestredig Fferyllfa Tal-y-bont yn dangos y ffenestri ddalenog Tabernacl, Tal-y-bont.jpg|Tabernacl Eglwys Dewi Sant, Tal-y-bont.jpg|Eglwys Dewi Sant Bethel, Capel yr Annibynwyr, Tal-y-bont.jpg|Bethel, Capel yr Annibynwyr Bible class at Nazareth (CM), Tal-y-bont (Cer) NLW3361278.jpg|Dosbarth beiblaidd yng nghapel Nazareth, c.1885 </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.tal-y-bont.org/ Gwefan tal-y-bont.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090617073933/http://www.tal-y-bont.org/ |date=2009-06-17 }} * [http://papurpawb.com/ gwefan y papur bro, Papur Pawb] {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Ceulan-a-Maesmor]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 78v416eohilghp72u3l1yul5cx583pz 0 26196 14890174 13087909 2026-05-07T17:03:23Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890174 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Plwyf eglwysig a phentref bychan ar wasgar yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llangristiolus]], [[Ynys Môn]], yw '''Cerrigceinwen'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cerrigceinwen-isle-of-anglesey-sh419736#.YbkEii-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Cerrigceinwen.ogg|ynganiad}}) (neu '''Cerrig Ceinwen'''). Fe'i lleolir yn ne-orllewin yr ynys tua 2 filltir a hanner i'r de-orllewin o [[Llangefni|Langefni]]. Enwir Cerrigceinwen ar ôl [[Ceinwen]], [[sant]]es leol a gysylltir â [[Llangeinwen]] ar yr ynys yn ogystal. Mae'n bosibl bod cerrig neu feini goffa yma ar un adeg, ond does dim byd i'w weld erbyn heddiw. Cofnodir ffynnon sanctaidd o'r enw "Ffynnon Cerrig Ceinwen" yn y plwyf yn 1893.<ref>Francis Jones, ''The Holy Wells of Wales'' (Caerdydd, 1954)</ref> Rhed [[Afon Ffraw]] trwy'r plwyf. Yn yr [[Oesoedd Canol]] roedd Cerrigceinwen yn rhan o [[cwmwd|gwmwd]] [[Malltraeth (cwmwd)|Malltraeth]], [[cantref]] [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]], gyda'i llys yn Bodhenlli.<ref>Melville Richards (gol.), ''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972)</ref> [[Delwedd:Cerrig Y Gwyddel, Cerrig Ceinwen. - geograph.org.uk - 114148.jpg|250px|bawd|dim|Cerrig y Gwyddel, Cerrigceinwen]] [[Delwedd:Eglwys St. Ceinwen, Cerrigceinwen. - geograph.org.uk - 107212.jpg|250px|bawd|dim|Eglwys plwyf Cerrigceinwen]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Llangristiolus]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] byiz9sm4l0cir17673brj3dj81xcwie 0 26242 14890427 14053447 2026-05-07T19:43:28Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890427 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llanfair Talhaearn'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 19 Awst 2025</ref> (hefyd '''Llanfair Talhaiarn''').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanfair-talhaiarn-conwy-sh928700#.YZl93S-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Roedd yn [[Sir Ddinbych]] cynt. Mae'n sefyll ar groesffordd y briffyrdd [[A548]] a'r A544, tua 5 milltir i'r de o [[Abergele]]. Llifa [[Afon Elwy]] drwy'r pentref sy'n gorwedd rhwng bryniau coediog gyda [[Moel Unben]] (358 m) yn sefyll allan i'r de. ==Hanes== Enwir y pentref ar ôl Sant [[Talhaearn]] (c. [[6g]]). Yn Eglwys Fair ceir cist fedyddio dan-ddaear. [[Delwedd:Llanfair TH village shop - geograph.org.uk - 161006.jpg|250px|chwith|bawd|Siop y pentre, Llanfair Talhaearn.]] Priododd [[Twm o'r Nant]] ei gariad Elizabeth Hughes yn Eglwys Fair ar 19 Chwefror [[1763]], mewn gwasanaeth a arweinwyd gan y bardd [[Ieuan Brydydd Hir]], cyfaill Twm, oedd yn gurad y plwyf ar y pryd. I'r gogledd-orllewin ceir plasdy [[Garthewin]], cartref hynafol y [[Wynniaid]] a lleoliad theatr Gymraeg arloesol a fu'n llwyfan i berfformiadau cyntaf o rai o ddramâu [[Saunders Lewis]]. ==Pobl o Lanfair Talhaearn== * [[John Jones (Talhaiarn)]]. Ganed y bardd 'Talhaiarn' yn Nhafarn yr Harp yn y pentref yn [[1810]]. Ar ôl cyfnod hir oddi cartref dychwelodd i'w bentref genedigol a bu farw yn Nhafarn yr Harp yn [[1869]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfair Talhaearn (pob oed) (1,070)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfair Talhaearn) (465)'''|red|44.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfair Talhaearn) (665)'''|green|62.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfair Talhaearn) (142)'''|blue|32.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Llanfair Talhaearn| ]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] kxcqg3n1wp9ivd9e4vgeyvfx9gpsy3i 0 26267 14890420 13089028 2026-05-07T19:42:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890420 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r enw "Llansanffraid" (neu enwau tebyg), gweler [[Llansantffraid]] (gwahaniaethu).'' Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llansanffraid Glan Conwy''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llansanffraid-glan-conwy-conwy-sh803760#.YZpy9y-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> weithiau '''Llansantffraid Glan Conwy''' neu dim ond '''Glan Conwy'''. Yn ogystal a'r brif "Llan" mae'r cymuned yn cynnwys trefgorddau [[Pentrefelin, Conwy|Pentrefelin]] a [[Dolwyd]]. Saif y gymuned ar lan ddwyreiniol [[Afon Conwy]], ychydig i'r de i bentref [[Cyffordd Llandudno]] a'r pontydd dros Afon Conwy. Mae'r briffordd [[A470]] yn arwain trwy'r pentref ac mae yno orsaf ar [[Rheilffordd Dyffryn Conwy|Reilffordd Dyffryn Conwy]]. ==Hanes== Cafodd y Llan ei sefydlu, yn ôl traddodiad, pan wnaeth [[Ffraid (santes)|Sant Ffraid]] hwylio o'r [[Iwerddon]] ar dywarchen a glanio ar lan [[Afon Conwy]], tua chwarter milltir i'r gorllewin o'r eglwys bresennol. Fodd bynnag, mae cofnodion yn dangos bod y plwyf wedi ei greu gan [[Maelgwyn Gwynedd]] yn y 5g, a bod pum maenor frenhinol wedi cael eu rhoi i'r eglwys i greu'r plwyf. Mae'r rhain yn cael eu cofio yn enwau'r pum trefgordd sy'n goroesi hyd heddiw, Trellan, Trebwll, Tre Trallwyn, Tre Deunant a Phen y Rhos. Dydd nawddsant y plwyf yw [[Chwefror]] y cyntaf <ref>http://www.bbc.co.uk/cymru/bywyd/safle/crefydd-dweud/tudalen/110201.shtml</ref>, pryd ddisgwylir i'r plwyfolion dangos teyrngarwch i'r nawddsant trwy osod corsennau wrth eu drysau. Hen enw ar gorsennau yw "cawn" sydd yn rhoi'r enw i'r afon (cawn/wy ''duw'r gorsen'') ac yn awgrymu bod yr arfer o osod corsennau yn hŷn na'r arfer o glodfori'r Sant Cristionogol. ==Economi== Yn hanesyddol prif ddiwydiannau'r pentref oedd amaethyddiaeth a docio sych & siandlera ar gyfer porthladd [[Conwy]]. Pan adeiladwyd pontydd [[Pont Grog Conwy|Telford]] (1826) a Stephenson (1848) cafodd y pentref ei ddatgysylltu o'r môr mawr a dechreuodd cyfnod o ddirywiad. Heddiw, mae'n bentref ''dormitary'', mae'r mwyafrif helaeth o'r boblogaeth un ai wedi ymddeol neu'n bobl sy'n cymudo i'r gwaith. Mae Parc Busnes Cae Ffwt, a leolir ar ochr yr A470, wedi dod yn ganolfan i ychydig o fusnesau bach a sefydlwyd yn y pentref. ==Llywodraeth== Mae'r Cyngor Cymuned Llansanffraid Glan Conwy yn cynnwys deuddeg o aelodau, chwech o bob un o'r ddwy ward, Bryn Rhys a Fforddlas<ref>{{Cite web |url=http://glanconwy.btck.co.uk/ |title=copi archif |access-date=2014-12-09 |archive-date=2015-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111072235/http://glanconwy.btck.co.uk/ |url-status=dead }}</ref>. Mae'n cynrychioli pobl leol ac mae'n gyfrifol am gynnal prosiectau lleol. Gwneuthuriad gwleidyddol y Cyngor presennol yw 12 aelod annibynnol. Megis y rhan fwyaf o gynghorau cymunedol Cymru, prin yw'r sawl sy'n cael eu hethol i'r cyngor mewn etholiadau cystadleuol<ref>[http://www.dailypost.co.uk/news/local-news/new-glan-conwy-cllr-alwyn-2661487 New Glan Conwy Cllr Alwyn Ap Huw has branded local elections a mockery on his blog] adalwyd 9 Rhagfyr 2014</ref> ==Llefydd o addoliad == Mae gan y plwyf ei heglwys sydd wedi ei noddi i'w mabsant, [[Eglwys Sant Ffraid, Llansanffraid Glan Conwy|Eglwys San Ffraid]], sydd yn perthyn i'r [[Eglwys yng Nghymru]] ac yn rhan o [[Esgobaeth Llanelwy]]. Ym 1905 roedd y capeli anghydffurfiol canlynol yn wasanaethu'r plwyf hefyd:<ref>"Welsh Church Commission: County of Denbigh ''The Statistics of the Nonconformist Churches for 1905''."</ref> {| class="wikitable" ! '''Enw''' ! '''Enwad''' ! '''Rhif yr Aelodau''' |- |Salem Fforddlas |[[Bedyddwyr]] |250 |- |Bryn Ebeneser |[[Methodistiaid Calfinaidd]] |250 |- |Croesengan |[[Methodistiaid Calfinaidd]] |60 |- |Moriah |[[Methodistiaid Calfinaidd]] |100 |- |Bryn Rhys |[[Annibynwyr]] |69 |- |Carmel |[[Wesleaid]] |35 |- |Tyn'y Celyn |[[Wesleaid]] |36 |} Mae pob un ond Salem Fforddlas a Bryn Ebeneser wedi eu cau bellach. <gallery mode=packed heights=180px> The church, Llansanffraid Glan Conwy NLW3363046.jpg|Eglwys St Ffraid o gasgliad John Thomas (LlGC) (gyda Bryn Ebeneser yn y cefndir) Bryn Ebenezer Chapel - Glan Conwy - geograph.org.uk - 1434717.jpg|Bryn Ebeneser (MC) Llansanffraid-Glan-Conwy-Bryn-Rhys-Chapel-Congregationalist.jpg|Cyn gapel Bryn Rhys (A) Glan-conwy-tyn-y-celyn-wesleyan.jpg|Cyn gapel Tŷ'n y Celyn (EF) </gallery> ==RSPB== Ychydig i'r gogledd o'r pentref ceir [[Gwarchodfa Natur Conwy]], dan ofal yr [[RSPB]], sy'n lle da i weld adar dŵr o bob math. Mae'r safle yn ymestyn o Gyffordd Llandudno i gyffiniau'r pentref. Mae'r fynedfa ar bwys yr A55 wrth y drofa am y Gyffordd. Ceir maes parcio a chyfleusterau ymwelwyr yno, ynghyd â llwybrau cerdded trwy'r gwlybdir. ==Chwaraeon & adloniant== Mae [[Clwb Pêl Droed Glan Conwy]] yn chware yng [[Cynghrair Undebol y Gogledd|Nghynghrair Undebol y Gogledd]] <ref>{{Cite web |url=http://www.welshallianceleague.co.uk/club-info/357372 |title=Division One Clubs - Glan Conwy |access-date=2017-12-05 |archive-date=2016-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160703030917/http://www.welshallianceleague.co.uk/club-info/357372 |url-status=dead }}</ref>. Mae'r clwb yn aelod o [[Cymdeithas Pêl Droed Arfordir Gogledd Cymru|Gymdeithas Pêl Droed Arfordir Gogledd Cymru]]. Mae Cymdeithas Chwaraeon ac Adloniant Llansanffraid yn cynnal Gŵyl Hwyl yr Haf, Noson [[Tân gwyllt]], a gweithgareddau chwaraeon amrywiol trwy gydol y flwyddyn. Cynhelir cyngherddau, [[Drama|dramâu]] a [[Pantomeim|phanto]] yn neuadd yr eglwys a pherfformir drama miragl y geni yn y parc cyhoeddus ychydig cyn y [[Nadolig]] pob blwyddyn. Mae dau dafarn yn y pentref y ''Cross Keys'' ar Ffordd Llanrwst ([[A470]]) a thafarn budd Cymunedol ''[[Y Clwb, Llansanffraid Glan Conwy|Y Clwb]]'' ger y maes pêl-droed. == Pobl o Lan Conwy == *[[John Williams, Archesgob Efrog|John Williams (Siôn Iorc)]] Archesgob Efrog, (1582 – 1650). Ganwyd ym Mhlas Isaf <ref>[https://coflein.gov.uk/en/site/27735/details/plas-isaf Coflein - Plas Isaf] adalwyd 25 Chwefror, 2019</ref> *[[William Jones (telynor)]], (bl. tua 1700 - 1720) *Thomas Roberts (1735 -1804) aelod o Deulu Trefeca *John Jones (1790 -1855) argraffydd a chyhoeddwr *[[Hugh Hughes (arlunydd)|Hugh Hughes]] arlunydd (tua 1790 - 1863) *[[John Evans (I. D. Ffraid)]] (1814-1875), geiriadurwr, cyfieithydd ''Coll Gwynfa'' [[John Milton]] *[[Tomos Efans (Cyndelyn)]] (1837-1908) bardd a gweinidog gyda'r Bedyddwyr *[[John Gibson (cerflunydd)]] *[[John Williams (naturiaethwr)|John Williams]] (1801-1859) meddyg, naturiaethwr, awdur ''[[Faunula Grustensis]]'' *[[William Morgan Williams]] (Fferyllfardd) (1832-1877) Meddyg a bardd a gyhuddwyd o ''dwyllo'' i ennill cadair eisteddfod *[[Hugh Thomas Davies]], (1881 - 1969) cerddor, llenor, ac un o arloeswyr Cymdeithas Cerdd Dant Cymru *[[Jake Cassidy]] (geni 9 Chwefror 1993), pêl-droediwr sydd wedi chware i [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]], [[Oldham Athletic A.F.C.|Oldham Athletic]] a Hartlepool United ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llansanffraid Glan Conwy (pob oed) (2,196)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llansanffraid Glan Conwy) (765)'''|red|35.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llansanffraid Glan Conwy) (1283)'''|green|58.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llansanffraid Glan Conwy) (354)'''|blue|35.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Llansanffraid Glan Conwy| ]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] f1wt66pv2nyxn8y7s2o7c0w0vf949rk 0 26332 14890773 14878417 2026-05-08T09:59:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890773 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r enw "Llansanffraid" (neu enwau tebyg) ym Mhowys a siroedd eraill, gweler [[Llansantffraid]] (gwahaniaethu).'' Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llansanffraid (cymuned)|Llansanffraid]], dwyrain [[Powys]], yw '''Llansanffraid-ym-Mechain'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llansanffraid-ym-mechain-powys-sj215205#.YdYVYy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 5 Ionawr 2022</ref> (hefyd '''Llansantffraid-ym-Mechain'''). Saif i'r dwyrain o bentref [[Llanfyllin]], rhyw 8 milltir i'r de-orllewin o [[Croesoswallt|Groesoswallt]] dros y ffin yn Lloegr, ar y briffordd [[A495]] ac yn agos i'r fan lle mae [[Afon Cain]] yn ymuno ag [[Afon Efyrnwy]]. Mae'r ffin â [[Lloegr]] o fewn rhyw 2&nbsp;km i'r pentref. ==Tarddiad yr enw== Daw'r enw 'Llansanffraid' oddi wrth y Santes [[Ffraid (santes)|Ffraid]]. Roedd [[Mechain]] yn un o [[cantref|gantrefi]] [[teyrnas Powys]] yn yr [[Oesoedd Canol]]. Ym Mai 2008, mabwysiadodd y pentref y ffurf Gymraeg hanesyddol ar enw'r pentref 'Llansanffraid-ym-Mechain' fel enw swyddogol y pentref, gan nodi bod y ffurf gyda'r llythyren "t" - 'Llansantffraid-ym-Mechain' yn ffurf Fictoraidd a ddefnyddiwyd am y tro cyntaf ganol y 19eg ganrif. Bellach mae'r ffurf draddodiadol/safonol i'w gweld ar arwyddion ffordd o gwmpas y pentref. <gallery> Llansantffraid-ym-Mechain NLW3361174.jpg|Llansantffraid o'r afon ca. 1885 Llansanffraid-ym-Mechain NLW3363423.jpg|Y ffordd drwy Llansantffraid ca. 1885 St Ffraids Church, Llantsanffraid - geograph.org.uk - 1078467.jpg|Yr eglwys leol Lane at Plas Yn Dinas - geograph.org.uk - 1556549.jpg|Lleoliad Plas-yn-Dinas o'r ffordd fawr </gallery> ==Hanes== Credir fod cnewyllyn yr eglwys yn dyddio o'r [[12g]], er ei bod wedi ei newid llawer ers hynny. Dadorchuddiwyd un o'i ffenestri gan [[William Morris Hughes]], fu'n brif weinidog [[Awstralia]] rhwng [[1915]] a [[1923]]; roedd ei fam yn frodor o'r ardal yma. ===Plas-yn-Dinas=== Cofrestwryd [[Plas-yn-Dinas]] fel heneb, ac fe'i lleolir 5&nbsp;km i'r gorllewin o'r hen [[Clawdd Offa|Glawdd Offa]].<ref name="Coflein - Plas-yn-Dinas">{{cite web|title=PLAS-YN-DINAS|url=http://www.coflein.gov.uk/en/site/306991/details/PLAS-YN-DINAS/|publisher=Coflein}}</ref><ref name="CPAT - Plas yn Dinas Castle">{{cite web|title=Plas yn Dinas Castle|url=http://www.cofiadurcahcymru.org.uk/arch/query/page.php?watprn=CPAT87&dbname=cpat&tbname=core|publisher=CPAT|access-date=2016-10-29|archive-date=2016-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306024810/http://www.cofiadurcahcymru.org.uk/arch/query/page.php?watprn=CPAT87&dbname=cpat&tbname=core|url-status=dead}}</ref> Pren oedd ei wneuthuriad yn wreiddiol, mae'n debyg, ac fe'i cofnodwyd yn gyntaf yn y [[14eg ganrif|14c]] fel cartref Arlwyddi [[Mechain]].<ref name="Gatehouse Gazetteer - Plas yn Dinas, Llansantffraid">{{cite web|title=Plas yn Dinas, Llansantffraid|url=http://www.gatehouse-gazetteer.info/Welshsites/692.html|publisher=Gatehouse Gazetteer}}</ref> Mae rhan o'r tir yn cynnwys olion [[Rhufeiniaid yng Nghymru|Rhufeinig]], sef ''Mediolanum''.<ref name="Vision of Britain">{{cite web|title=Llansantffraid Montgomeryshire|url=http://www.visionofbritain.org.uk/place/14571|publisher=Vision of Britain}}</ref> ==Chwaraeon== Mae'r clwb pêl-droed, [[C.P.D. y Seintiau Newydd]], yn un o'r cryfaf yn [[Cynghrair Cymru|Uwchgynghrair Cymru]]. ==Pobl a aned yn Llansanffraid== *[[Kate Williams Evans]], [[swffragét]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Powys}} [[Categori:Llansanffraid-ym-Mechain| ]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 3f4vzwqyrmaycnf5e5mbtdyuktkxzx1 0 26406 14890569 14878285 2026-05-08T06:08:41Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890569 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Llanferres'''({{Sain|Llanferres.ogg|ynganiad}}). Mae'n gorwedd wrth droed llethrau dwyreiniol [[Bryniau Clwyd]], ar y briffordd [[A494]], tua hanner ffordd rhwng [[Yr Wyddgrug]] i'r gogledd-ddwyrain a [[Rhuthun]] i'r de-orllewin. Saif y pentref ar lan orllewinol [[Afon Alun]]. I'r gorllewin ceir [[bryngaer]] [[Foel Fenlli]]. yng nghanol y penterf mae [[Eglwys Sant Berres, Llanferres]], a godwyd yn wreiddiol yn yr [[Oesoedd Canol]]. ==Hanes== Yn yr [[Oesoedd Canol]] roedd y [[plwyf]] yn rhan o [[cwmwd|gwmwd]] [[Iâl]], yn nheyrnas [[Teyrnas Powys|Powys]] ([[Powys Fadog]]). == Chwedl werin == Mae [[Morfudd ferch Urien]] a'i brawd [[Owain ab Urien]] yn ymddangos mewn hen chwedl werin Gymraeg a gysylltir a [[rhyd]] yn y plwyf a elwid yn Rhyd-y-gyfarthfa. Byddai holl gŵn y wlad yn dod yno i gyfarth, ond ni feiddiai neb fynd yno i weld beth oedd yn ei achosi nes i [[Urien Rheged]] fynd, a darganfod merch yn golchi dillad. Cafodd Urien ryw gyda'r ferch yn y rhyd, ac yna dywedodd hi ei bod yn ferch i frenin [[Annwn]], a bod tynged arni i olchi wrth y rhyd nes cael mab gan Gristion. Dywedodd wrth Urien am ddychwelyd ymhen blwyddyn, a phan ddaeth, cyflwynodd hi ddau blentyn iddo, Owain a Morfudd. == Enwogion == Ganwyd yr ysgolhaig ac awdur Dr [[John Davies (Mallwyd)|John Davies]] (c. 1567 - 1644), a adwaenir fel Dr John Davies, Mallwyd, yn Llanferres tua'r flwyddyn [[1567]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanferres (pob oed) (827)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanferres) (162)'''|red|20.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanferres) (337)'''|green|40.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanferres) (93)'''|blue|30.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Llanferres| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] l5u1eedmih3whcxvzjrszqn2isc8b0e 0 26667 14890866 13804845 2026-05-08T10:39:43Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890866 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] }} Pentref yn [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Pentre-cwrt''' (neu '''Pentrecwrt'''). Fe'i lleolir ar y ffordd [[A486]] tua hanner ffordd rhwng [[Ceinewydd]] i'r gogledd a [[Caerfyrddin|Chaerfyrddin]] i'r de, dwy filltir i'r de-orllewin o bentref [[Llandysul]]. [[Delwedd:Allt-y-Cafan Mill and Weir, Pentrecwrt.jpg|bawd|chwith|dde|Y felin wlan ym Mhentre-cwrt]] Ganed y llenor adnabyddus [[T. Llew Jones]] yn y pentref yn [[1915]]. Tua milltir o sgwâr y pentref, lleolir [[Cwm Alltcafan]] lle'r arferai [[melin wlan]] fodoli. Ysgrifennodd T. LLew Jones gerdd am Gwm Alltcafan hefyd. Pregethodd y [[Y Bedyddwyr|Bedyddiwr]] enwog, [[Christmas Evans]], ei bregeth gyntaf yn y pentref hwn. {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Llangeler]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 12bzb3jd6y6yj2r1sg33r4adlemglay 0 26694 14890454 13090795 2026-05-07T19:52:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890454 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Caerhun]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Rowen'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/rowen-conwy-sh756719#.YZvEqi-l2G8 British Place Names]; adalwyd 22 Tachwedd 2021</ref> neu '''Ro-wen''', weithiau '''Y Ro'''. Daw'r enw o "gro wen". Saif ychydig oddi ar y ffordd B5106, rhwng [[Dolgarrog]] a [[Conwy|Chonwy]], ar ochr orllewinol [[Dyffryn Conwy]]. Mae [[Afon Ro]] yn llifo trwy'r pentref cyn ymuno ag [[Afon Conwy]]. Mae gan y pentref siop a thafarn, ac mae hostel ieuenctid ychydig i'r gorllewin o'r pentref. Roedd y pentref yn bwysicach yn y gorffennol, gyfa thair [[melin]] a [[pandy|phandy]] yma. O ddilyn y ffordd heibio'r hostel ieuenctid, mae'n troi'n ffordd drol sy'n dilyn llinell y ffordd Rhufeinig o ''Canovium'' ([[Caerhun]]) i ''Segontium'' ([[Caernarfon]]). Gellir dilyn y ffordd yma i fyny i gyfeiriad [[Bwlch y Ddeufaen]], gan basio nifer o henebion diddorol, megis siambr gladdu [[Maen y Bardd]] o'r cyfnod [[Neolithig]]. Ceir hen eglwys [[Llangelynnin, Conwy|Llangelynnin]] gerllaw hefyd. {{-}} ==Yr hen Rowen== Cae Llyn, Y Ro Wen - ddoe ac echdoe. Ar gefn y llun<ref>[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn56.pdf tudalen 3, Bwletin Llên Natur rhifyn 56]</ref> ar y chwith (gan Benjamin Fisher) y mae’r enw Pen Rhiw Troed. Diflannodd y llyn cyn cof, ond 'Cae Llyn' yw'r enw ar y cae o hyd. Fe sylwch bod y ffordd wedi 'dwyn' rhan o'r cae. Ai dyna pam y sychwyd y llyn? Llun ar y dde gan Gareth Pritchard. Pam ffurfiwyd y llyn, a pham y’i sychwyd ... a phryd? ==Pobl o Rowen== *[[Huw T. Edwards]], arweinydd undeb llafur a gwleidydd *[[Wyn Roberts]], gwleidydd Ceidwadol a chyn Is-Ysgrifennydd Gwladol yn y [[Swyddfa Gymreig]] ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Caerhun]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Dyffryn Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 1516fonl4saurptuadt6sdtqcbq1579 0 26699 14890415 13088177 2026-05-07T19:41:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890415 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Dolgarrog'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dolgarrog-conwy-sh771669#.YZlhZC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Saif ar ffordd y B5106 ar hyd glan orllewinol [[Afon Conwy]], rhwng [[Tal-y-bont, Conwy|Tal-y-bont]] a [[Trefriw|Threfriw]]. Mae [[Afon Porth-llwyd]], sy'n llifo o [[Llyn Eigiau|Lyn Eigiau]] a thrwy gronfa ddŵr Coedty, yn ymuno ag Afon Conwy ger rhan ogleddol y pentref, tra mae Afon Ddu, sy'n llifo o [[Llyn Cowlyd|Lyn Cowlyd]], yn ymuno ag Afon Conwy gerllaw'r rhan ddeheuol. Mae gorsaf ar [[Rheilffordd Dyffryn Conwy|Reilffordd Dyffryn Conwy]] ar yr ochr arall i'r afon, a phont i gerddwyr yn ei chysylltu â'r pentref. [[Delwedd:Llyn Eigiau dam.jpg|dim|250px|bawd|Argae Llyn Eigiau. Gellir gweld olion y twll yn yr argae a ddechreuodd y difrod yn 1925.]] ==Hanes== Nodir fod melin flawd ar Afon Porthlwyd yn y [[18g]]. Dechreuwyd cynllunio y gwaith [[aliwminiwm]] yma yn 1895, ac agorwyd y gwaith yn 1907. Mae'n defnyddio [[trydan dŵr]]. Mi r'oedd y ffatri yn eiddo i Dolgarrog Aluminium Ltd ac ar hyn o bryd wedi ei gau. Ar [[2 Tachwedd]], [[1925]], torrodd argae [[Llyn Eigiau]], ac o ganlyniad i'r dŵr yn rhuthro i lawr y llethrau i gronfa Coedty, torrwyd yr argae yma hefyd. Boddwyd 16 o bobl yn Nolgarrog. Agorwyd llwybr coffa yn 2004 yn mynd heibio mannau arwyddocaol ac yn egluro'r digwyddiad. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dolgarrog (pob oed) (446)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dolgarrog) (200)'''|red|46.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dolgarrog) (319)'''|green|71.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dolgarrog) (80)'''|blue|41}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel luniau== <gallery> Dolgarrog hydroelectric power station in Dyffryn Conwy, Parc Cenedlaethol Eryri (National Park) 02.jpg|Gwaith trydan Dolgarrog Dolgarrog hydroelectric power station in Dyffryn Conwy, Parc Cenedlaethol Eryri (National Park) 05.jpg|Dwy bibell uwchlaw'r pentref yn cludo dŵr o Lynnoedd [[Llyn Eigiau|Lyn Eigiau]] a chronfa ddŵr Coedty. File:Dolgarrog hydroelectric power station in Dyffryn Conwy, Parc Cenedlaethol Eryri (National Park) 15.jpg|Y pibellau'n fforchio Dolgarrog hydroelectric power station in Dyffryn Conwy, Parc Cenedlaethol Eryri (National Park) 21.jpg|Awyrlun o'r pentref Dolgarrog hydroelectric power station in Dyffryn Conwy, Parc Cenedlaethol Eryri (National Park) 20.jpg|Dyffryn Conwy a rhan ddeheuol y pentref </gallery> ==Cadwraeth== *[[Coed Dolgarrog]] (SoDdGA) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Dolgarrog| ]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] anj2mjsbx095qsd0a3ao83s5ll6xn6e 0 26704 14890408 13087813 2026-05-07T19:38:29Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890408 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bro Garmon]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Capel Garmon'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/capel-garmon-conwy-sh815554#.YZq-dC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> Saif yn ne-ddwyrain [[Dyffryn Conwy]], ychydig i'r dwyrain o [[Betws y Coed]], ym [[Parc Cenedlaethol Eryri|Mharc Cenedlaethol Eryri]]. Mae tafarn, ysgol gynradd a chapel yn y pentref. ==Hanes a hynafiaethau== Darganfuwyd [[Brigwrn Capel Garmon]] ym mis Mai 1852 ar dir ger fferm Carreg Goedog. Mae ar gadw yn Amgueddfa Cymru, Caerdydd. Tybir ei fod yn dyddio o tua 50CC - 50OC.<ref>H. N. Savory, ''Guide Catalogue of the Early Iron Age Collections'' (Amgueddfa Genedlaethol Cymru, 1976)</ref> Ger y pentref mae [[Capel Garmon (siambr gladdu)|siambr gladdu Capel Garmon]], sy'n dyddio o'r cyfnod [[Neolithig]] ac o ddiddordeb arbennig fel esiampl o'r [[Beddrodau Hafren-Cotswold]]. Yn ne-ddwyrain Cymru ac ardaloedd cyfagos i Loegr mae'r rhan fwyaf o'r rhain i'w cael. Roedd yr eglwys yn wreiddiol yn gapel anwes, wedi ei gysegru i Sant [[Garmon]]. Ni ddaeth Capel Garmon yn blwyf hyd 1927. {{-}} ==Oriel== <gallery mode="packed" heights="150"> CapelGarmon.jpg|Capel Garmon Capel Garmon NLW3361663.jpg|Y pentref oddeutu 1875 Capel Garmon Firedog.jpg|Brigwn Haearn / Ci Tan Capel Garmon Eglwys Sant Garmon St Garmon's Church, Capel Garmon, Gwynedd, Cymru, Wales 06.jpg|Tafarn Penllan Capel Seion, Capel Garmon.jpg|Capel Seion </gallery> ==Pobl o Gapel Garmon== * [[Rhisiart Cynwal]] (bu farw yn 1634), bardd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Bro Garmon]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ahm31v80558o0golzwqfm1h8y9namnf 0 26793 14890763 14878283 2026-05-08T09:57:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890763 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Llanfechain'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Fe'i lleolir ar y lôn B4393 9 milltir i'r gogledd-orllewin o'r [[Trallwng]] a thua'r un pellter i'r de-orllewin o [[Croesoswallt|Groesoswallt]], dros y ffin yn [[Swydd Amwythig]]. Mae'n gorwedd ar lan [[Afon Cain]] tua hanner ffordd rhwng [[Llanfyllin]] a [[Llansantffraid-ym-Mechain]], y ddau bentref cyfagos. Fel yn achos Llansantffraid, fe'i enwir ar ôl hen [[cantref|gantref]] [[Mechain]]. Mae eglwys Llanfechain wedi'i chysegru i [[Sant]] [[Garmon]]. Ganwyd y bardd a golygydd [[Walter Davies (Gwallter Mechain)]] yn y plwyf ar [[15 Gorffennaf]], [[1761]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfechain (pob oed) (465)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfechain) (90)'''|red|19.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfechain) (150)'''|green|32.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfechain) (99)'''|blue|43.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{eginyn Powys}} {{DEFAULTSORT:Llan-fechain}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Llanfechain| ]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 04vluvvlv0ve2beuvs4b48dp2gwz6vc 0 26819 14890405 13087766 2026-05-07T19:37:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890405 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan gwledig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llansannan]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Bylchau'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bylchau-conwy-sh975625#.YZ45HS-l2G8 British Place Names]; adalwyd 24 Tachwedd 2021</ref> Saif ar gyffordd ffyrdd yr [[A543]] a'r A544, tua 3 milltir i'r de-ddwyrain o bentref [[Llansannan]] a 5 milltir i'r de-orllewin o dref [[Dinbych]]. Roedd yn [[Sir Ddinbych]] gynt. Fe'i enwir yn "Bylchau" am fod dau [[bwlch|fwlch]] yn y plwyf. Mae'r pentref yn gorwedd 330m i fyny yn y bryniau gyda [[Mynydd Hiraethog]] yn gorwedd i'r de. {{-}} ==Eglwys Sant Thomas== <gallery heights="160px" mode="packed"> St Thomas's Church, Bylchau - geograph.org.uk - 1161058.jpg Eglwys Sant Thomas Cymru, St Thomas' Church, Bylchau, Conwy Borough, North Wales 02.JPG Eglwys Sant Thomas Cymru, St Thomas' Church, Bylchau, Conwy Borough, North Wales 01.png Eglwys Sant Thomas Cymru, St Thomas' Church, Bylchau, Conwy Borough, North Wales 05.JPG Eglwys Sant Thomas Cymru, St Thomas' Church, Bylchau, Conwy Borough, North Wales 13.JPG Eglwys Sant Thomas Cymru, St Thomas' Church, Bylchau, Conwy Borough, North Wales 09.JPG </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Llansannan]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] gjccqk99vpfiht6iwistkkkxpvc0aqb 0 26825 14890423 13088729 2026-05-07T19:42:43Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890423 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddoged a Maenan]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llanddoged'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanddoged-conwy-sh804636#.YZuZqi-l2G8 British Place Names]; adalwyd 22 Tachwedd 2021</ref> Gorwedd y pentref ar lethrau dwyreiniol [[Dyffryn Conwy]] tua milltir a hanner i'r gogledd o [[Llanrwst|Lanrwst]]. Yn ôl traddodiad, sefydlwyd Llanddoged gan [[Sant]] [[Doged]] (bl. [[500]]-[[542]]). Mae'n bosibl mai'r un yw'r Doged hwn â'r 'Doged Frenin' y cyfeirir ato yn y chwedl ''[[Culhwch ac Olwen]]''. Llanddoged yw'r unig eglwys a gysylltir â Doged. Ar un adeg bu cerflun ohono yn yr eglwys. Mewn cae 60m o'r eglwys bresennol ceir Ffynnon Ddoged. Mae wal o gerrig o'i chwmpas a dywedir ei bod yn iachau nam ar y llygaid. Claddwyd y telynor [[Evan Jones (Ifan y Gorlan)]] (1787-1859) ym mynwent yr eglwys. Ceir ysgol gynradd a pharc yn y pentref. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Llanddoged a Maenan]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 10of9amjjwes46rchwjyr83phchqsjk 0 26995 14890240 13088811 2026-05-07T17:44:24Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890240 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd-orllewin [[Ynys Môn]] yw '''Llanfaelog'''. Saif ar y briffordd [[A4080]], ychydig i'r dwyrain o bentref [[Rhosneigr]] a gerllaw [[Llyn Maelog]]. Mae gorsaf reilffordd [[Tŷ Croes]] gerllaw. ==Hanes a hynafiaethau== [[Delwedd:Rehoboth Terrace, Llanfaelog, Anglesey. - geograph.org.uk - 123317.jpg|250px|bawd|chwith|Teras Rehoboth, Llanfaelog]] [[Delwedd:Bryn-du, Llanfaelog NLW3363637.jpg|chwith|bawd|Y pentref tua 1875.]] Mae'r eglwys wedi ei chysegru i Sant [[Maelog]], sant o tua'r [[6g]]. Adeiladwyd yr eglwys bresennol yn 1848-9, i gynllun gan Henry Kennedy. Rhyw filltir i'r gogledd-ddwyrain o'r pentref mae [[siambr gladdu]] [[Neolithig]] [[Tŷ Newydd (siambr gladdu)|Tŷ Newydd]]. ==Enwogion== *[[Wilf Roberts]] (1941–2016), arlunydd ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfaelog (pob oed) (1,758)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfaelog) (752)'''|red|44}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfaelog) (920)'''|green|52.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfaelog) (337)'''|blue|41.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanfaelog| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] s9xd0lbcgbas31ahkrg2ujk67tnrqa2 0 26996 14890156 13087787 2026-05-07T16:58:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890156 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfair-yn-Neubwll]], [[Ynys Môn]], yw '''Caergeiliog'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/caergeiliog-isle-of-anglesey-sh311783#.YbXT7C-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Caergeiliog.ogg|ynganiad}}). Saif yng ngogledd-orllewin yr ynys ar briffordd yr [[A5]], ychydig i'r de-ddwyrain o'r [[Y Fali|Fali]]. Hyd yn ddiweddar, roedd y drafnidiaeth i [[Caergybi|Gaergybi]] yn mynd trwy'r pentref, ond wedi adeiladu'r [[A55]], sy'n mynd ychydig i'r gogledd o'r pentref, mae'n ddistawach. Yn y pentref, gellir gweld un o'r tri tolldy gwreiddiol sydd wedi eu cadw o'r rhai oedd ar yr A5; mae yn awr yn dŷ preifat. Ychydig i'r de o'r pentref mae [[Llyn Dinam]] a gwarchodfa adar RSPB Gwlyptiroedd y Fali. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanfair-yn-Neubwll]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] naiwfcemny207z3wx8des0l5rwauaxl 0 26999 14890145 14889902 2026-05-07T16:56:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890145 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Ynys Môn]] yw '''Bryngwran'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bryngwran-isle-of-anglesey-sh347782#.YbUlli-l1_g British Place Names]; adalwyd 11 Rhagfyr 2021</ref> Saif yng ngogledd-orllewin yr ynys ar briffordd yr [[A5]], rhwng [[Caergeiliog]] a [[Gwalchmai]]. Hyd yn ddiweddar, roedd y drafnidiaeth i [[Caergybi|Gaergybi]] yn mynd trwy'r pentref, ond wedi adeiladu'r [[A55]], sy'n mynd ychydig i'r de o'r pentref, mae'n ddistawach. Mae'r rhan fwyaf o'r pentref ym mhlwyf eglwysig [[Llechylched]], gydag ychydig o'r rhan ddwyreiniol ym mhlwyf [[Llanbeulan]]. Mae yma dafarn or enw 'Yr Iorwerth Arms' sy'n cynal amrywiaeth o ddigwyddiadau fel Phil Fest, Parti Calan Gaeaf a Grotto Sion Corn.{{Angen ffynhonnell}} ==Hanes== Nid yw pentref Bryngwran yn hen iawn. Adeiladwyd Eglwys y Drindod yn 1841, i gymeryd lle yr hen eglwys, Eglwys Sant Ulched (neu Ylched). Gellir gweld gweddillion yr hen eglwys rhyw filltir i'r de-orllewin o'r pentref. Mae rhannau o hen eglwys Llanbeulan gerllaw yn dyddio i'r [[12g]], ac mae bedyddfaen yma sydd efallai yn dyddio i hanner cyntaf y [[11g]]. ==Addysg== Lleolir [[Ysgol Bryngwran|Ysgol Gynradd Gymunedol Bryngwran]] yn y pentref. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bryngwran (pob oed) (894)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bryngwran) (597)'''|red|69.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bryngwran) (655)'''|green|73.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bryngwran) (133)'''|blue|35.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Bryngwran]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://angleseybryngwran.mysite.wanadoo-members.co.uk/ Safle we Bryngwran] * [http://www.ysgolbryngwran.co.uk/ Gwefan Ysgol Bryngwran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815195054/http://ysgolbryngwran.co.uk/ |date=2013-08-15 }} {{Trefi Môn}} [[Categori:Bryngwran| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 4fk0xcd7tjwwmp1no3o734ot5l4vzjz 0 27035 14890254 13088968 2026-05-07T17:46:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890254 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] a phlwyf eglwysig yn ne-orllewin [[Ynys Môn]] yw '''Llanidan'''. Mae'n cynnwys pentref [[Brynsiencyn]]. ==Hanes== Saif eglwys y plwyf gerllaw y briffordd [[A4080]] ychydig i'r dwyrain o Frynsiencyn. Yn yr Oesoedd Canol roedd y plwyf yn rhan o [[Menai|gwmwd Menai]], [[cantref]] [[Rhosyr (cantref)|Rhosyr]]. Nid nepell o Lanidan ceir [[Moel-y-don]], safle hen fferi ar lan [[Afon Menai]]. [[Delwedd:Llanidan old church bells.jpg|250px|bawd|chwith|Clochdy hynafol Eglwys Llanidan]] Ceir plasdy [[Myfyrian]], aelwyd teulu Rhydderch yn yr 16g, yn Llanidan. Bu'n gylchfan beirdd o Ynys Môn a thu hwnt; mae'n ffermdy erbyn heddiw. ==Pobl o Lanidan== *[[Henry Rowlands (Hynafiaethydd)|Henry Rowlands]], oedd yn rheithor Llanidan pan gyhoeddodd ei lyfr ''[[Mona Antiqua Restaurata]]'' (1723). *[[Thomas Williams, Llanidan]], y diwydiannwr, oedd yn byw ym Mhlas Llanidan. *[[John Jones (seryddwr)|John Jones y Sêr]] (1818-1898), seryddwr ac ieithydd. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanidan (pob oed) (1,075)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanidan) (692)'''|red|66.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanidan) (779)'''|green|72.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanidan) (149)'''|blue|33.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanidan| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] qjyzty54nz5l8cgjjiobhqlr65lopgp 0 28230 14890431 13089017 2026-05-07T19:44:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890431 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bach a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Trefriw]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llanrhychwyn'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanrhychwyn-conwy-sh778619#.YZ6ovy-l1_g British Place Names]; adalwyd 24 Tachwedd 2021</ref> Mae hen eglwys yno, sef [[Eglwys Sant Rhychwyn]]. Mae'r plwyf yn eang ac yn cynnwys [[Betws-y-Coed]]. Yn ymyl y pentref ceir [[Coedwig Gwydyr]]. I'r de-orllewin gorwedd [[Llyn Geirionnydd]]. ==Eglwys Llanrhychwyn== {{prif|Eglwys Sant Rhychwyn}} Yn ôl traddodiad roedd y Dywysoges [[Y Dywysoges Siwan|Siwan]], gwraig [[Llywelyn Fawr]], yn blino ar deithio yr holl ffordd o'r llys yn Nhrefriw i eglwys Llanrhychwyn ac felly cododd Llywelyn eglwys newydd iddi yn Nhrefriw yn y flwyddyn [[1220]]. Mae'r eglwys yn hen. Dywedir iddi gael ei sefydlu gan [[Sant]] Rhychwyn. Roedd y sant yn un o feibion [[Tyno Helig|Helig ap Glannog]] yn ôl traddodiad, ond ni wyddys dim arall amdano. Ceir llun dychmygol o Rychwyn gyda [[Dewi Sant]] yn eglwys [[Llanrwst]]. Ei [[gwylmabsant|wylmabsant]] yw [[12 Gorffennaf]]. ==Pobl o Lanrychwyn== * [[Robert Williams (Trebor Mai)]] (1830–77). Ganed y bardd mewn bwthyn ger eglwys y plwyf a threuliodd ei blentyndod yn y pentref. Yn ddyn ifanc, symudodd i fyw a gweithio yn Llanrwst a daeth yn un o feirdd mwyaf adnabyddus ei ddydd, yn arbennig oherwydd ei ddawn i gyfansoddi [[englyn]]ion. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Dyffryn Conwy]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Trefriw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] t7p876wmnfuj3lde19peazyp7pd9c8t 0 28555 14890587 14877416 2026-05-08T06:22:44Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890587 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Carno'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif ar y briffordd [[A470]] rhwng [[Llanbrynmair]] a [[Caersŵs]]. Mae [[Afon Carno]] yn llifo gerllaw'r pentref. Daeth Carno yn enwog fel canolfan busnes [[Laura Ashley]] am rai blynyddoedd. Yn wreiddiol roedd y ffatri yn y ganolfan gymdeithasol yma, ond yn [[1967]] symudodd i'r hen orsaf reilffordd. Yn ddiweddarach, symudwyd y rhan fwyaf o'r swyddi i'r [[Drenewydd]], a chaewyd y ffatri yng Ngharno yn [[2005]]. Mae Laura Ashley wedi ei chladdu ym mynwent yr eglwys. [[Delwedd:Church of St John the Baptist, Carno (geograph 166483).jpg|bawd|dim|Eglwys Ioan Fedyddiwr, Carno]] [[Delwedd:A timbered house, Carno NLW3361457.jpg|bawd|dim|Tŷ yng Ngharno oddeutu 1885]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Carno (pob oed) (730)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Carno) (255)'''|red|36}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Carno) (332)'''|green|45.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Carno) (128)'''|blue|38.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> J Jones' shop, Carno NLW3361460.jpg|Plant y tu allan i siop groser yng Ngharno tua 1885 </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *{{Gwefan Swyddogol|https://www.carno.org.uk}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Carno| ]] [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Pentrefi Powys]] 62kr4ymgt21oti5xh988acwernmz2oh 14890729 14890587 2026-05-08T09:31:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890729 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Carno'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif ar y briffordd [[A470]] rhwng [[Llanbrynmair]] a [[Caersŵs]]. Mae [[Afon Carno]] yn llifo gerllaw'r pentref. Daeth Carno yn enwog fel canolfan busnes [[Laura Ashley]] am rai blynyddoedd. Yn wreiddiol roedd y ffatri yn y ganolfan gymdeithasol yma, ond yn [[1967]] symudodd i'r hen orsaf reilffordd. Yn ddiweddarach, symudwyd y rhan fwyaf o'r swyddi i'r [[Drenewydd]], a chaewyd y ffatri yng Ngharno yn [[2005]]. Mae Laura Ashley wedi ei chladdu ym mynwent yr eglwys. [[Delwedd:Church of St John the Baptist, Carno (geograph 166483).jpg|bawd|dim|Eglwys Ioan Fedyddiwr, Carno]] [[Delwedd:A timbered house, Carno NLW3361457.jpg|bawd|dim|Tŷ yng Ngharno oddeutu 1885]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Carno (pob oed) (730)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Carno) (255)'''|red|36}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Carno) (332)'''|green|45.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Carno) (128)'''|blue|38.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> J Jones' shop, Carno NLW3361460.jpg|Plant y tu allan i siop groser yng Ngharno tua 1885 </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *{{Gwefan Swyddogol|https://www.carno.org.uk}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Carno| ]] [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] q47yl9kfhmgjq8xy6lj6aab2mu9ry5x 0 28772 14890755 14878197 2026-05-08T09:56:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890755 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref bychan a phlwyf ar arfordir [[Ardudwy]], de [[Gwynedd]], yw '''Llandanwg''' ({{Sain|Llandanwg.ogg|ynganiad}}). Lleolir y pentref 2 filltir i'r de o [[Harlech]]. Mae'n adnabyddus am ei eglwys ganoloesol a'i draeth llydan. Mae Llandanwg yn gorwedd ger aber [[Afon Artro]] ym [[Bae Ceredigion|Mae Ceredigion]], hanner milltir i'r gorllewin o bentref [[Llanfair]]. Mae ganddo orsaf ar [[Rheilffordd y Cambrian|Reilffordd y Cambrian]]. Mae'r traeth braf yn denu nifer o ymwelwyr yn yr haf. ==Eglwys Llandanwg== Mae'r eglwys, a sefydlwyd fel [[clas]] gan [[Sant]] [[Tanwg]] yn ôl traddodiad, yn dyddio i'r [[13g]], ond mae'n debyg fod sefydliad yma cyn hynny.<ref>[https://medievalheritage.eu/en/main-page/heritage/wales/llandanwg-st-tanwgs-church/ medievalheritage.eu;] adalwyd 29 Mai 2024.</ref> Eglwys Llandanwg yw mam-eglwys Harlech a [[Llanbedr]]; arwydd o'i statws uchel yn yr oesoedd a fu. Mae'n gorwedd ger y traeth ac mewn perygl parhaol o gael ei boddi gan y tywod. Codwyd yr eglwys bresennol yn y 15g ond erbyn y 19g roedd ei hadeiladwaith wedi dirywio a chafodd ei hatgyweirio. Ceir dau faen hynafol gydag arysgrifau arnynt yn yr eglwys. Mae un yn dyddio i'r 5g ac yn gwasanaethu fel lintel yn ffenestr ddwyreiniol yr eglwys. Mae'r llall yn y ffenestr ddeheuol ac yn dwyn priflythrennau Rhufeinig arno. Yn yr Oesoedd Canol bu Llandanwg yn gwasanaethu fel capel gorffwys i gyrff y meirw ar eu ffordd o Ardudwy i gael eu claddu yn [[Ynys Enlli]]. Ceir cyfeiriadau at hyn mor ddiweddar â'r flwyddyn [[1710]]. Yn y fynwent ceir bedd tybiedig y bardd [[Siôn Phylip]] (tua 1543-1620), un o [[Philypiaid Ardudwy]]. Boddodd ar ddiwedd taith clera trwy [[Llŷn|Lŷn]] a [[Môn]] yn croesi o [[Pwllheli|Bwllheli]] yn ôl i'w gartref ym Mochres (ychydig dros filltir i'r de o Landanwg, ar lan y môr). Ceir [[englyn]] coffa iddo gan ei gyd-fardd [[Huw Llwyd]], Cynfal, ar ei garreg fedd. Bu [[Ellis Wynne]], awdur ''[[Gweledigaethau y Bardd Cwsc]]'' yn rheithor Llandanwg o [[1705]] hyd [[1710]]. <gallery heights="120px" mode="packed"> Llandanwg church - geograph.org.uk - 233007.jpg|Eglwys Llandanwg. Llandanwg 07 Yr eglwys.JPG|O ochr y môr Llandanwg 26.JPG| Yr eglwys o gyfeiriad y De Llandanwg 37.JPG|Yr eglwys i gyfeiriad y môr Llandanwg 39.JPG|Cerrig beddau ger drws yr eglwys Llandanwg 42.JPG|Cerrig beddau gydag ysgrifen Cymraeg </gallery> ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> LlandanwgLB12.JPG|Yr orsaf reilffordd Dylanwadau Estron ar Enwau Ffermydd a Chaeau Plwyf Llandanwg (llyfr).jpg|bawd|chwith|80px|Dylanwadau Estron ar Enwau Ffermydd a Chaeau Plwyf Llandanwg (2008) Llandanwg general view.jpg|250px|bawd|Llandanwg o gyfeiriad [[Llanfair]]. LlandanwgLB09.JPG|Y traeth Llandanwg 22 Harbwr..JPG|Yr harbwr </gallery> ==Llyfryddiaeth== *T. D. Breverton, ''The Book of Welsh Saints'' (Cyhoeddiadau Glyn Dŵr, 2000) *[[T. I. Ellis]], ''Crwydro Meirionnydd'' (Llyfrau'r Dryw, 1954) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Llanfair, Gwynedd]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Eglwysi Gwynedd]] [[Categori:Clasau]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 1l9cpeyutcnx8ij6xg8zwcdaygul5x8 0 28921 14890383 13301229 2026-05-07T18:42:13Z Craigysgafn 40536 14890383 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata=ALL | suppressfields= gwladwriaeth yn_cynnwys}} [[Delwedd:Carbon-dioxide-2D-dimensions.svg|bawd|dde|170px|Strwythur Atomig CO<sub>2</sub>]] [[Delwedd:Carbon-dioxide-3D-vdW.svg|bawd|dde|170px|Adeiledd 3D o garbon deuocsid]] Mae '''Carbon deuocsid''' ('''CO<sub>2</sub>''') yn [[Cyfansoddyn|gyfansoddyn]] cemegol sydd wedi ei greu gan ddwy atom [[ocsigen]] ac un atom [[carbon]] wedi'u bondio'n [[bond Cofalent|gofalent]]. Mae'n [[nwy]] ar dymheredd a [[gwasgedd]] safonol ac mae'n bodoli yn [[atmosffêr]] y [[daear|ddaear]] yn y cyflwr hwn. Ar hyn o bryd, yn fyd-eang, crynodiad y carbon deuocsid yn yr atmosffêr yw tua 383 rhan fesul miliwn ar gyfartaledd er bod hyn yn amrywio - yn dibynnu ar leoliad ac [[amser]]. Mae carbon deuocsid yn [[nwy]] [[effaith tŷ gwydr|tŷ gwydr]] pwysig ar y ddaear gan ei fod yn trawsyrru [[golau]] gweledol gan amsugno llawer o is-goch. Yn 2014 disgynodd y ganran o garbon deuocsid a oedd yn cael ei allyru i'r atmosffer 9% yng ngwledydd Prydain - gan y defnyddiwyd 20% yn llai o lo. Dyma'r defnydd lleiaf o lo ers y 1850au.<ref>[http://www.carbonbrief.org/blog/2015/03/analysis-uk-carbon-emissions-fell-9-per-cent-in-2014/?utm_content=buffer3dd84&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer www.carbonbrief.org;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150612055648/http://www.carbonbrief.org/blog/2015/03/analysis-uk-carbon-emissions-fell-9-per-cent-in-2014/?utm_content=buffer3dd84&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer |date=12 Mehefin 2015 }}, adalwyd 5 Mawrth 2015</ref> Cynhyrchir carbon deuocsid gan bob [[anifail]], [[planhigyn]], [[ffwng]] a micro-organeb yn ystod [[resbiradaeth]] a defnyddir gan blanhigion yn ystod [[ffotosynthesis]]. Mae planhigion yn defnyddio carbon deuocsid yn ogystal â chemegion eraill i greu siwgrau sydd yn cael eu defnyddio fel y deunyddiau crai am dyfiant neu ar gyfer [[resbiradaeth]] eto. Mae carbon deuocsid felly'n gydran sylweddol yn y gylchred garbon. Mae carbon deuocsid anorganig yn gynnyrch [[llosgfynydd]]oedd a phrosesau geothermal eraill fel ffynhonnau naturiol. Nid oes cyflwr hylifol ganddo o dan wasgedd is na 5.1 atm, ond yn solid ar dymereddau'n is na -78&nbsp;°C. Yn ei gyflwr solid, gelwir carbon deuocsid yn "iâ sych" yn gyffredinol. ==Carbon deuocsid yn yr atmosffer== {{Prif|Carbon deuocsid yn atmosffer y Ddaear}} [[Delwedd:Co2-1990-2012cy.svg|bawd|400px|Chwith: Cyfanswm allyriadau gwledydd y byd: y 40 gwlad uchaf eu hallyriadau. Dde: allyriadau yn ôl nifer y bobl yn y gwledydd hynny.]] Mae Carbon deuocsid ({{CO2}}) yn nwy hynod bwysig yn [[atmosffer]] [[y Ddaear]]. Mae'n 0.04% (400 rhan allan o filiwn) o'r atmosffer.<ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/environment/2015/may/06/global-carbon-dioxide-levels-break-400ppm-milestone |title=Global carbon dioxide levels break 400ppm milestone |work=The Guardian |date=6 Mai 2015 |accessdate=7 Mai 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/global.html |title=ESRL Global Monitoring Division - Global Greenhouse Gas Reference Network |work=NOAA |date=6 Mai 2015 |accessdate=7 May 2015}}</ref> Er mai cymharol isel yw'r cryodiad ohono yn yr atmosffer, fe all {{CO2}} weithredu fel [[Effaith tŷ gwydr|nwy tŷ gwydr]] ac mae iddo rôl bwysig iawn yn y broses o reoli tymheredd wyneb y Ddaear. Mae {{CO2}} yn amsugno ac yn allyru [[ymbelydredd]] [[isgoch]] ar [[tonfedd|donfedd]] o 4.26 [[µm]] (modd dirgrynol) a 14.99&nbsp;µm (modd dirgrynol a phlygiadol). Casglwyd gwybodaeth am grynodiadau a lefelau {{CO2}} ers blynyddoedd, a gwelir nad yw'n sefydlog. Mae'r data'n dangos ei fod wedi newid yn sylweddol gyda'r amrediad at ei uchaf tua 500 miliwn o flynyddoedd yn ôl (7,000 rha mewn miliwn) yn ystod y [[cyfnod (daeareg)|cyfnod]] [[Cambriaidd]] ac ar ei isaf (180 rhan mewn miliwn) yn ystod y [[Rhewlifiad cwaternaidd]], sef o 2.58 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol ([[CP]]) hyd at y presennol. == Gweler hefyd == * [[Newid hinsawdd]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cyfansoddion carbon]] [[Categori:Ocsidiau]] [[Categori:Nwyon]] pwv00v7blttc2mya2nqnkeo1vvpnexs 14890470 14890383 2026-05-07T20:06:42Z Craigysgafn 40536 14890470 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata=ALL | suppressfields= gwladwriaeth yn_cynnwys}} [[Delwedd:Carbon-dioxide-2D-dimensions.svg|bawd|dde|170px|Strwythur Atomig CO<sub>2</sub>]] [[Delwedd:Carbon-dioxide-3D-vdW.svg|bawd|dde|170px|Adeiledd 3D o garbon deuocsid]] Mae '''Carbon deuocsid''' ('''CO<sub>2</sub>''') yn [[Cyfansoddyn|gyfansoddyn]] cemegol sydd wedi ei greu gan ddwy atom [[ocsigen]] ac un atom [[carbon]] wedi'u bondio'n [[bond Cofalent|gofalent]]. Mae'n [[nwy]] ar dymheredd a [[gwasgedd]] safonol ac mae'n bodoli yn [[atmosffêr]] y [[daear|ddaear]] yn y cyflwr hwn. Ar hyn o bryd, yn fyd-eang, crynodiad y carbon deuocsid yn yr atmosffêr yw tua 383 rhan fesul miliwn ar gyfartaledd er bod hyn yn amrywio - yn dibynnu ar leoliad ac [[amser]]. Mae carbon deuocsid yn [[nwy]] [[effaith tŷ gwydr|tŷ gwydr]] pwysig ar y ddaear gan ei fod yn trawsyrru [[golau]] gweledol gan amsugno llawer o is-goch. Yn 2014 disgynodd y ganran o garbon deuocsid a oedd yn cael ei allyru i'r atmosffer 9% yng ngwledydd Prydain - gan y defnyddiwyd 20% yn llai o lo. Dyma'r defnydd lleiaf o lo ers y 1850au.<ref>[http://www.carbonbrief.org/blog/2015/03/analysis-uk-carbon-emissions-fell-9-per-cent-in-2014/?utm_content=buffer3dd84&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer www.carbonbrief.org;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150612055648/http://www.carbonbrief.org/blog/2015/03/analysis-uk-carbon-emissions-fell-9-per-cent-in-2014/?utm_content=buffer3dd84&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer |date=12 Mehefin 2015 }}, adalwyd 5 Mawrth 2015</ref> Cynhyrchir carbon deuocsid gan bob [[anifail]], [[planhigyn]], [[ffwng]] a micro-organeb yn ystod [[resbiradaeth]] a defnyddir gan blanhigion yn ystod [[ffotosynthesis]]. Mae planhigion yn defnyddio carbon deuocsid yn ogystal â chemegion eraill i greu siwgrau sydd yn cael eu defnyddio fel y deunyddiau crai am dyfiant neu ar gyfer [[resbiradaeth]] eto. Mae carbon deuocsid felly'n gydran sylweddol yn y gylchred garbon. Mae carbon deuocsid anorganig yn gynnyrch [[llosgfynydd]]oedd a phrosesau geothermal eraill fel ffynhonnau naturiol. Nid oes cyflwr hylifol ganddo o dan wasgedd is na 5.1 atm, ond yn solid ar dymereddau'n is na -78&nbsp;°C. Yn ei gyflwr solid, gelwir carbon deuocsid yn "iâ sych" yn gyffredinol. ==Carbon deuocsid yn yr atmosffer== {{Prif|Carbon deuocsid yn atmosffer y Ddaear}} [[Delwedd:Co2-1990-2012cy.svg|bawd|400px|Chwith: Cyfanswm allyriadau gwledydd y byd: y 40 gwlad uchaf eu hallyriadau. Dde: allyriadau yn ôl nifer y bobl yn y gwledydd hynny.]] Mae Carbon deuocsid ({{CO2}}) yn nwy hynod bwysig yn [[atmosffer]] [[y Ddaear]]. Mae'n 0.04% (400 rhan allan o filiwn) o'r atmosffer.<ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/environment/2015/may/06/global-carbon-dioxide-levels-break-400ppm-milestone |title=Global carbon dioxide levels break 400ppm milestone |work=The Guardian |date=6 Mai 2015 |accessdate=7 Mai 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/global.html |title=ESRL Global Monitoring Division - Global Greenhouse Gas Reference Network |work=NOAA |date=6 Mai 2015 |accessdate=7 Mai 2015}}</ref> Er mai cymharol isel yw'r cryodiad ohono yn yr atmosffer, fe all {{CO2}} weithredu fel [[Effaith tŷ gwydr|nwy tŷ gwydr]] ac mae iddo rôl bwysig iawn yn y broses o reoli tymheredd wyneb y Ddaear. Mae {{CO2}} yn amsugno ac yn allyru [[ymbelydredd]] [[isgoch]] ar [[tonfedd|donfedd]] o 4.26 [[µm]] (modd dirgrynol) a 14.99&nbsp;µm (modd dirgrynol a phlygiadol). Casglwyd gwybodaeth am grynodiadau a lefelau {{CO2}} ers blynyddoedd, a gwelir nad yw'n sefydlog. Mae'r data'n dangos ei fod wedi newid yn sylweddol gyda'r amrediad at ei uchaf tua 500 miliwn o flynyddoedd yn ôl (7,000 rha mewn miliwn) yn ystod y [[cyfnod (daeareg)|cyfnod]] [[Cambriaidd]] ac ar ei isaf (180 rhan mewn miliwn) yn ystod y [[Rhewlifiad cwaternaidd]], sef o 2.58 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol ([[CP]]) hyd at y presennol. == Gweler hefyd == * [[Newid hinsawdd]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cyfansoddion carbon]] [[Categori:Ocsidiau]] [[Categori:Nwyon]] rxp0mbx4cgzyf9d6w7w36tfl9mbaak4 14 29018 14890085 1488913 2026-05-07T15:16:29Z Craigysgafn 40536 14890085 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn y Deyrnas Unedig}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Teyrnas Unedig]] [[Categori:Economi'r Deyrnas Unedig]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Teyrnas Unedig]] in8u8ooo5dbyn7653pf0y3xa3mvrqmr 0 29510 14890444 14877370 2026-05-07T19:48:27Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890444 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Caeriw'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Carew''). Saif rhyw 7&nbsp;km i'r dwyrain o dref [[Penfro]]. Gerllaw, saif [[Melin Lanw Caeriw]], yr olaf o'i math yng Nghymru. Tyfodd y pentref o amgylch y [[Castell Caeriw|castell Normanaidd]] gerllaw. Mae Croes Caeriw, [[croes Geltaidd]] 4 medr o uchder yn dyddio o'r [[11g]], yn coffáu [[Maredudd ab Edwin]], aelod o deulu brenhinol [[Deheubarth]] (bu farw [[1035]]. Mae'r groes yng ngofal [[Cadw]], ac mae [[logo]] Cadw wedi ei seilio arni. [[Delwedd:CroesMareduddAbEdwin.jpg|bawd|150px|dim|Croes Maredudd ab Edwin, Caeriw]] [[Delwedd:Carew Tidal Mill - geograph.org.uk - 13991.jpg|250px|bawd|dim|Melin lanw Caeriw]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caeriw (pob oed) (1,532)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caeriw) (179)'''|red|12.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caeriw) (1001)'''|green|65.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Caeriw) (188)'''|blue|30.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cadw]] [[Categori:Caeriw| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] [[Categori:Croesau Celtaidd Cymru]] shj17mlwvuuyjue67pqu281naonurnx 0 29525 14890749 10999110 2026-05-08T09:54:34Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890749 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] }} Pentref yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] yw '''Garndolbenmaen''' ({{Sain|Gandolbenmaen.ogg|ynganiad}}). Gorwedd ger yr [[A487]] tua 6 milltir i'r gogledd-orllewin o dref [[Porthmadog]]. Y pentrefi agosaf yw [[Dolbenmaen]] a [[Bryncir]]. Mae'n ran o [[cymunedau Cymru|gymuned]] Dolbenmaen, sydd â phoblogaeth o 1,300.<ref>{{Cite web |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/viewFullDataset.do?instanceSelection=03070&productId=779&$ph=60_61&datasetInstanceId=3070&startColumn=1&numberOfColumns=8&containerAreaId=790560 |title=Office for National Statistics : ''Neighbourhood statistics : Census 2001 : Gwynedd'' |access-date=2009-08-10 |archive-date=2010-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100922091920/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/viewFullDataset.do?instanceSelection=03070&productId=779&$ph=60_61&datasetInstanceId=3070&startColumn=1&numberOfColumns=8&containerAreaId=790560 |url-status=dead }}</ref> ''Y Ffynnon'' yw papur bro Garndolbenmaen. [[Delwedd:Garndolbenmaen village centre - geograph.org.uk - 119783.jpg|bawd|chwith|Garndolbenmaen: canol y pentref]] Yno hefyd mae stiwdio recordio Blaen y Cae, ble recordwyd albym [[Pep Le Pew]], ''Un tro yn y Gorllewin'' a ''Wyneb Dros Dro,'' albym [[Gwyneth Glyn]]. Mae'r cynhyrchydd a'r cerddor [[Dyl Mei]] hefyd yn byw yng Ngarndolbenmaen. Mae 58 o ddisgyblion yn [[Ysgol Gynradd Garndolbenmaen]],<ref>{{dyf gwe| url=https://www.estyn.llyw.cymru/sites/default/files/documents/Ysgol%20Gynradd%20Garndolbenmaen.pdf|teitl=Adroddiad Estyn, Ysgol Gynradd Garndolbenmaen| dyddiad=Tachwedd 2015}}</ref> mae nifer yn teithio yno o bentrefi cyfagos megis [[Pant Glas]], [[Bryncir]], [[Cwm Pennant]] a [[Golan]]. Mae nifer y disgyblion wedi aros yn gyson ers o leiaf ugain mlynedd. Daw tua 60% o'r disgyblion o gartrefi Cymraeg. Eisoes mae nifer o hen fythynnod yng Ngarndolbenmaen wedi eu troi yn [[tŷ haf|dai haf]]. Mae Cynghorwr Sir [[Gwynedd]] ar gyfer ward Dolbenmaen, Steve Churchman, o blaid [[Democratiaid Rhyddfrydol|Democratiaid Rhyddfrydol Cymru]]<ref>{{Cite web|title=Councillor manylion - Stephen W. Churchman|url=https://democratiaeth.gwynedd.llyw.cymru//mguserinfo.aspx?uid=151&|website=democratiaeth.gwynedd.llyw.cymru|access-date=2021-06-23}}</ref>, yn bostfeisr ac yn rhedeg siop yno. == Enwogion == * [[Peter Jones (Pedr Fardd)]] (1775-1845), bardd ac emynwr * [[Owen Griffith (Giraldus)]] (1832-1896) Gweinidog gyda'r Bedyddwyr Cymraeg yng Nghymru a'r Unol Daleithiau, awdur a golygydd Y Wawr, papur Cymraeg y Bedyddwyr yn yr Unol Daleithiau. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Dolbenmaen]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 3v3erxnu7srs5on03mhey2yfpi9ikvd 0 30028 14890228 13088695 2026-05-07T17:43:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890228 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r enw "Llanbedr", gweler [[Llanbedr]] (gwahaniaethu).'' [[Delwedd:Llanbedrgoch St Peters Church, Anglesey 2.jpg|bawd|Eglwys Sant Pedr]] Pentref a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfair Mathafarn Eithaf]], [[Ynys Môn]], yw '''Llanbedrgoch''' ({{Sain|Llanbedrgoch.ogg|ynganiad}}) (hefyd '''Llanbedr-goch'''). Saif ar ffordd gefn ychydig i'r gorllewin o'r briffordd [[A5025]] rhwng [[Pentraeth]] a [[Benllech]]. Mae gwarchodfa natur Gors Goch yn gorwedd ar [[llyn]] rhewlifol hynafol. ==Hanes== Roedd dau enw amgen ar y [[pentref]] a'r plwyf yn y gorffennol, pan fu'n rhan o gwmwd [[Dindaethwy]], sef: *'''''Llanfair Mathafarn Wion'''''. Enw'r plwyf, ar ôl treflan ganoloesol Mathafarn Wion (er mwyn gwahaniaethu rhyngddo a [[Llanfair Mathafarn Eithaf]]). Enw arall ar Fathafarn Wion oedd Mathafarn Fechan. Pennaeth lleol oedd Gwion; ceir Croes Wion ger [[Benllech]].<ref name="ReferenceA">Melville Richards, 'Enwau lleoedd', ''Atlas Môn''.</ref> *'''''Llanfeistr'''''. Enw personol yw 'Meistr' yn yr achos yma.<ref name="ReferenceA"/> [[Delwedd:Llanbedrgoch Viking weights.jpg|bawd|chwith|Pwysau metal a adawyd yn yr ardal gan y [[Llychlynwyr]].]] Gwnaed darganfyddiad diddorol yma yn [[1994]], sef olion sefydliad yn deillio o gyfnod y Llychlynwyr, efallai tua'r [[10g]]. Mae cloddio archaeolegol yma dros y blynyddoedd diwethaf wedi darganfod tystiolaeth yn awgrymu fod [[Llychlynwyr]] wedi ymsefydlu yma am gyfnod. Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 1999|Eisteddfod Genedlaethol 1999]] gerllaw'r pentref. Ychydig i'r gogledd-orllewin mae gwarchodfa natur [[Cors Goch, Ynys Môn|Cors Goch]].Yn Llanbedrgoch mae yna tŷ o'r enw ty croes. Maer tŷ croes yn un or bythynnod hynnaf yn Ynys Môn.<ref>{{Cite book|title=Benllech and its surrounding parish of lanfair mathafarm eithaf|last=Robinson|first=Jane L|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> Roedd ysgol gyntaf Llanbedrgoch ar safle'r ganolfan. [[Ysgol Gynradd Llanbedrgoch]] yw ysgol y pentref. Agorwyd yr ysgol yn y flwyddyn 1901. Ers talwm roedd yna siop, post a dau ofaint yn y pentref. ==Galeri== <Gallery> File:Llanbedrgoch 01.jpg|bawd|Yr hen ganolfan File:Llanbedrgoch 02.jpg|bawd|Tŷ Croes File:Llanbedrgoch 03.jpg|bawd|Cefn yr ysgol File:Llanbedrgoch 04.jpg|bawd|Cae yr ysgol File:Llanbedrgoch 05.jpg|bawd|Yr ysgol </Gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Llyfryddiaeth== * Redknap, Mark ''Y Llychlynwyr yng Nghymru: ymchwil archaeolegol'' (Amgueddfeydd ac Orielau Cenedlaethol Cymru, 2000) ISBN 072000487x ==Dolen allanol== *[http://www.amgueddfacymru.ac.uk/cy/archeoleg/llychlynwyr/ Cloddio gan Angueddfa Genedlaethol Cymru ar y safle Lychlynnaidd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928104015/http://www.amgueddfacymru.ac.uk/cy/archeoleg/llychlynwyr/ |date=2007-09-28 }} {{Trefi Môn}} [[Categori:Llanfair Mathafarn Eithaf]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 5gg43b0e622lu6bshdnl7uel63qykf8 0 30333 14890647 13798700 2026-05-08T08:06:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890647 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref bach yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llangollen Wledig]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Froncysyllte'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/froncysyllte-wrexham-sj268412#.YZP6-y-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> Saif yn nyffryn [[Llangollen]]. Roedd gynt yn sir [[Clwyd]] a chyn hynny yn [[Sir Ddinbych]]. Mae'n enwog oherwydd [[Côr Meibion Froncysyllte]] a [[Traphont Pontcysyllte|Thraphont Pontcysyllte]] gerllaw. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Llangollen Wledig]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] q03hw3j8wp5u89tf5gcwk5xjih1u5nd 0 30365 14890617 11613006 2026-05-08T07:15:41Z Craigysgafn 40536 14890617 wikitext text/x-wiki '''Comisiwn Richard''' (enw llawn: '''Y Comisiwn ar Bwerau a Threfniadau Cynulliad Cenedlaethol Cymru''') yw'r comisiwn annibynnol a benodiwyd yng Ngorffennaf [[2002]] "i ymchwilio, ymysg pethau eraill, i ehangu cyfranoldeb yng nghyfansoddiad y Cynulliad a'r grymoedd perthnasol a ddatganolwyd." Cyhoeddwyd adroddiad Comisiwn Richard ar [[31 Mawrth]] [[2004]]. O fewn dyddiau, sefydlwyd y grŵp pwyso [[Cymru Yfory]] i hyrwyddo argymhellion Comisiwn Richard ac agweddau eraill ar gynyddu'r broses datganoli yng Nghymru. ==Gweler hefyd== *[[Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru]] ==Dolenni allanol== *[http://www.comisiwnrichard.gov.uk/index.asp Gwefan Comisiwn Richard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928162635/http://www.comisiwnrichard.gov.uk/index.asp |date=2007-09-28 }} *[http://www.comisiwnrichard.gov.uk/content/finalreport/index-w.asp Testun llawn Adroddiad Comisiwn Richard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928162704/http://www.comisiwnrichard.gov.uk/content/finalreport/index-w.asp |date=2007-09-28 }} {{eginyn gwleidyddiaeth Cymru}} {{Datganoli Cymru}} [[Categori:Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] [[Categori:Gwleidyddiaeth Cymru]] jaavn5subw82ghfnsexumzno9wsqngx 0 30548 14890562 14878173 2026-05-08T06:08:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890562 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Delyn i enw'r AS}} }} Pentref bychan, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Llanasa'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanasa-flintshire-sj105814#.Yd6zLC-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Ionawr 2022</ref> Mae'n gorwedd tua 300 troedfedd i fyny wrth droed yr olaf o [[Bryniau Clwyd|Fryniau Clwyd]], tua 2 filltir a hanner i'r dwyrain o [[Prestatyn|Brestatyn]] yng ngogledd-orllewin Sir Fflint. Y pentrefi cyfagos yw [[Talacre]] a [[Gwesbyr]] i'r gogledd, [[Ffynnongroyw]] i'r dwyrain a [[Gwaenysgor]] a [[Trelawnyd|Threlawnyd]] i'r gorllewin. Yn ogystal â phentref Llanasa ei hun, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi [[Gronant]], [[Gwesbyr]], [[Pen-y-ffordd (Llanasa)|Pen-y-ffordd]], [[Talacre]], [[Trelogan]] a [[Ffynnongroyw]]; mae hefyd yn cynnwys [[y Parlwr Du]], y pwll glo mwyaf yn Sir y Fflint. [[Delwedd:Llanasa From Above.png|bawd|dim|Llanasa o'r awyr]] [[Delwedd:Llanasa village - geograph.org.uk - 128317.jpg|bawd|dim|Tai yn Llanasa]] ==Hanes== Enwir y plwyf ar ôl Sant [[Asaph|Asa]] (Asaph). Ceir plasdy Castell Gyrn ar gyrion y pentref. Yn yr Oesoedd Canol roedd beddfaen a chreiriau Sant Asaph ar gadw yn Eglwys Llanasa cyn iddynt gael eu symud i [[Eglwys Gadeiriol Llanelwy]], rywbryd cyn y flwyddyn 1281. Yn ddiweddarach yn yr Oesoedd Canol, claddwyd [[Gruffudd Fychan II|Gruffudd Fychan]], tad [[Owain Glyndŵr]], yn yr eglwys hynafol hon. Mae ei feddfaen cerfiedig yn goroesi: ceir arno y geiriau Lladin ''HIC LACET GRVFVD VACHAN'' ("Yma y gorwedd Gruffudd Fychan"). Yn ôl cofnodion yr eglwys, roedd y garreg hon yn gorwedd yng nghanol y côr deheuol ar un adeg. Ymddengys y cafodd corff Gruffudd Fychan ei gladdu yno tua 1369-1370 (ceir peth ansicrwydd am ddyddiad ei farwolaeth). Mae lleoliad ei weddillion yn anhysbys heddiw.<ref>[http://llanasaconservationsocie.homestead.com/]</ref> ==Cyfrifiad 2011== Roedd poblogaeth y gymuned yn 4,820 yn [[2001]]. Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanasa (pob oed) (4,353)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanasa) (879)'''|red|20.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanasa) (2119)'''|green|48.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanasa) (781)'''|blue|40.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== Ganwyd a magwyd y croniclydd a chyfieithydd [[Elis Gruffydd]] (c.1490-c.1552) yn Llanasa. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Llanasa| ]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] mhzf8x0a5gzunngxyhqkde1u94wg67w 0 30747 14890356 13091158 2026-05-07T18:00:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890356 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] yng nghanol [[Ynys Môn]] yw '''Trewalchmai'''. Mae'n cynnwys pentref [[Gwalchmai]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Trewalchmai (pob oed) (1,009)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Trewalchmai) (714)'''|red|72.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Trewalchmai) (753)'''|green|74.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Trewalchmai) (156)'''|blue|38.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Trewalchmai| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] p4ovahzejszd3el25qnkwel3k0pzg12 0 30758 14890422 13088693 2026-05-07T19:42:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890422 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r enw "Llanbedr", gweler [[Llanbedr]] (gwahaniaethu).'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Caerhun]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llanbedr-y-cennin'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanbedr-y-cennin-conwy-sh760695#.YZ9bBy-l1_g British Place Names]; adalwyd 25 Tachwedd 2021</ref> neu '''Llanbedrycennin'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif ar ochr orllewinol [[Dyffryn Conwy]], ychydig i'r gogledd-orllewin o bentref [[Tal-y-Bont]] ar y ffordd B5106. Mae'n agos at ffin ddwyreiniol [[Parc Cenedlaethol Eryri]]. Mae yno eglwys, capel Annibynwyr, siop a thafarn, ''Ye Olde Bull Inn''. Gerllaw'r pentref mae [[bryngaer]] nodedig [[Pen-y-gaer, Caerhun|Pen-y-gaer]] o [[Oes yr Haearn]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Caerhun]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Pentrefi Eryri]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 5v1wdyfaj8uwvjuevfaopwh8fe85uij 0 31197 14890794 14879104 2026-05-08T10:03:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890794 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref bychan yn [[Llŷn]] yw '''Sarn Mellteyrn'''({{Sain|Sarn Mellteyrn.ogg|ynganiad}}) (ffurf amgen: '''Sarn Meyllteyrn'''), a leolir ar y B4413 rhwng [[Pwllheli]] i'r dwyrain ac [[Aberdaron]] i'r gorllewin, ar ben gorllewinol [[penrhyn Llŷn]]. Y pentrefi cyfagos yw [[Bryncroes]] a [[Botwnnog]] i'r de a [[Tudweiliog]] i'r gogledd. Rhed [[afon Soch]] drwy'r pentref ar ei ffordd i [[Abersoch]]. Mae'r pentref yn gorwedd mewn cwm bychan gyda [[Mynydd Rhiw]] i'r de, [[Mynydd Cefnamlwch]] i'r gogledd a bryn [[Carn Fadryn]] i'r gogledd-ddwyrain. Mae tafarn y Tŷ Newydd yn y pentref yn llwyfan boblogaidd i [[cerddoriaeth|gerddoriaeth Gymraeg]]. Ymysg y bandiau sy'n chwarae yno'n aml mae [[Cowbois Rhos Botwnnog]], sydd â chysylltiad agos â'r ardal. Mae'n debyg mai Tŷ Newydd oedd man geni y label recordiau [[Sbrigyn Ymborth]]. [[Delwedd:A view of Sarn Mellteyrn from Pencraiglas NLW3363499.jpg|bawd|dim|Sarn Mellteyrn tua 1885.]] [[Delwedd:Sarn Meyllteyrn - geograph.org.uk - 210463.jpg|250px|bawd|dim|Sarn Mellteyrn]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llŷn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] p6tvacwsszi6w9fr621yprumb6a7ekt 0 31305 14890636 14877369 2026-05-08T07:53:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890636 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Yr Hôb]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Caergwrle'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/caergwrle-flintshire-sj305574#.Yd9kiy-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Caergwrle.ogg|ynganiad}}). Daw'r enw o ''caer'' + yr enw lle coll *''Corley''<nowiki/>' sydd yn golygu 'dôl y garan' mewn [[Hen Saesneg]].<ref>{{Cite book|title=Place-Names of Flintshire|url=https://www.worldcat.org/oclc/966205096|date=|location=Cardiff|isbn=1-78683-110-4|oclc=966205096|others=|first=Hywel Wyn|last=Owen|pages=40-1|publisher=University of Wales Press|year=2017|last2=Lloyd|first2=Ken Lloyd}}</ref> Mae hyn yn parhau yn yr yngangiad Saesneg o'r lle. Fe'i lleolir ar ffordd yr [[A541]], tua 5-6 milltir i'r gogledd o [[Wrecsam]], ac mae'n cyffwrdd â'r pentref agosaf, [[Abermorddu]]. Mae'n gorwedd wrth droed Mynydd yr Hob (sy'n fryn isel yn hytrach na mynydd go iawn). Saif Caergwrle ar lannau [[Afon Alun]]. Gerllaw ceir [[Castell Caergwrle|adfeilion castell Cymreig]] a godwyd gan y tywysog [[Dafydd ap Gruffudd]], brawd [[Llywelyn Ein Llyw Olaf]], ar dir a roddwyd iddo gan [[Edward I o Loegr]] ar ôl ei gyrch cyntaf ar Gymru yn [[1277]]. Yn y pentref ceir pont ceffylau pynnau sy'n dyddio i'r [[17g]], y dywedir bod ysbryd yn aflonyddu yno; bu bron iddi gael ei dinistrio gan lifogydd yn 2000, ond mae wedi cael ei thrwsio ers hynny. Mae gan Caergwrle gysylltiad cryf â phentref [[Yr Hob]]. Mae ganddo orsaf trenau ar Reilffordd y Gororau, sy'n ei gysylltu â Wrecsam a [[Lerpwl]]. Ceir bysus yn rhedeg i'r [[Wyddgrug]] a [[Caer|Chaer]]. ==Gweler hefyd== * [[Castell Caergwrle]], castell canoloesol * [[Cawg Caergwrle]], gwrthrych unigryw o Oes yr Efydd a ddarganfuwyd ger Caergwrle ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Yr Hôb]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] t3t0o7nzernt7ijbj220audvphcnyig 0 31785 14890226 13088684 2026-05-07T17:42:26Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890226 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref, [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] a phlwyf eglwysig ar arfordir gogledd [[Môn]] yw '''Llanbadrig'''. Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o [[cwmwd|gwmwd]] [[Talybolion]], [[cantref]] [[Cemais (cantref ym Môn)|Cemais]]. Mae'r gymuned hon yn cynnwys treflan [[Clygyrog]] a phorthladd bychan [[Cemaes]] (Porth Wygyr), lleoliad tybiedig [[maenor]] cantref Cemais yn yr Oesoedd Canol. Ceir nifer o hen chwareli calchfaen yn yr ardal. Yn ôl [[Cyfrifiad 2011]], roedd 1,316 o bobl yn byw yn y gymuned hon a 690 (sef 52.4%) o'r boblogaeth dros dair oed a hŷn [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] Llanbadrig yn gallu siarad Cymraeg.<ref>[http://www.nomisweb.co.uk/census/2011/key_statistics Gwefan Cyfrifiad 2011]; gwefan Saesneg "Ystadegau Cenedlaethol y DU". Adalwyd 28 Ebrill 2013.</ref> Roedd 302 yn ddi-waith, sef 46.7% o'r rhai o fewn yr oedran priodol. [[Delwedd:Llanbadrig Church.jpg|300px|bawd|chwith|Eglwys Llanbadrig ar ymyl y môr]] ==Hanes== Enwir Llanbadrig ar ôl [[Sant Padrig]], [[nawddsant]] [[Iwerddon]], a cheir eglwys o'r enw, prif eglwys y plwyf, ar yr arfordir ger [[Cemaes]]. Yn ôl traddodiad cafodd ei sefydlu yn y flwyddyn [[440]] gan Sant Padrig ei hun. Yn ôl chwedl leol, cafodd Padrig ei hun mewn llongdrylliad ar [[Ynys Badrig]], sy'n ynys fechan yn agos i arfordir y plwyf, bron gyferbyn â safle'r eglwys bresennol. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanbadrig (pob oed) (1,357)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanbadrig) (690)'''|red|52.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanbadrig) (743)'''|green|54.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanbadrig) (302)'''|blue|46.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Lanbadrig== * [[Hugh Owen (Huwco Môn)]] (1835-1892), hanesydd a aned yng Nghemaes * [[John James Hughes (Alfardd)]] (1842-875), llenor a golygydd Radicalaidd * Syr [[Owen Thomas]], cadfridog ac Aelod Seneddol ==Ffilm== Cafodd rhan o'r ffilm ''[[Half Light]]'' (2006), yn serennu [[Demi Moore]] ei ffilmio yn Llanbadrig (ond lleolir y ffilm yn yr Alban). == Gweler hefyd == * [[Pwyntiau eithafol Cymru]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanbadrig| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] j5r2hjenxf4to9ahdn0r0rb1r0foxvh 0 31878 14890815 13409477 2026-05-08T10:25:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890815 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Maenordeifi]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Aber-cuch'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (hefyd '''Abercuch''' neu '''Abercych''').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/abercych-pembrokeshire-sn248408#.YYwY-y-l0vI British Place Names]; adalwyd 10 Tachwedd 2021</ref> Saif yng ngogledd-ddwyrain y sir, ar lannau gorllewinol [[Afon Cuch]] ar ymyl ddeheuol [[Afon Teifi|Dyffryn Teifi]], tua hanner ffordd rhwng [[Castell Newydd Emlyn]] i'r dwyrain ac [[Aberteifi]] i'r gorllewin. Daw [[Afon Cuch]] allan o Lyn Cuch i Ddyffryn Teifi ger y pentref, lle ceir rhyd hynafol, ac ar ôl tua hanner milltir mae'n ymuno ag [[afon Teifi]] sy'n llifo i Fae Ceredigion ar ôl chwe milltir, ger Aberteifi. Mae'r pentref yn gorwedd ar hyd lôn sy'n rhedeg rhwng amlwd cyfagos Penrhiw i bentref [[Llechryd]] ar lan afon Teifi. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Maenordeifi]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 81dnsda0ev5y2zzhrkjj7ysdupg8ef3 0 31909 14890833 14877493 2026-05-08T10:34:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890833 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Tref fechan a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Cilgerran'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cilgerran-pembrokeshire-sn194429#.YYum_C-l0vI British Place Names]; adalwyd 10 Tachwedd 2021</ref> Saif ar lethrau deheuol [[Afon Teifi|Dyffryn Teifi]] yng ngogledd y sir, gyferbyn â [[Llechryd]] ac yn agos at [[Aberteifi]]. Mae ffyrdd yn ei gysylltu ag Aberteifi a Llechryd i'r gogledd ac [[Abercuch]] a [[Castell Newydd Emlyn|Chastell Newydd Emlyn]] i'r dwyrain. Mae Cilgerran yn un o wardiau etholaethol Sir Benfro gyda'i chyngor etholedig ei hun. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cilgerran (pob oed) (1,507)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cilgerran) (775)'''|red|53}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cilgerran) (928)'''|green|61.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cilgerran) (228)'''|blue|34.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Hanes== Mae'r cyfeiriad cynharaf at y dref yn dyddio i [[1204]] fel [[maenor]] yr arglwyddiaeth leol ; parhaodd yn faenor hyd yr [[16g]]. Er ei bod yn fychan roedd yn cael ei hystyried yn uno brif trefi marchnad Sir Benfro yn yr [[17g]], ac fe ddaeth yn fwrdeistref farchnad. Mae'r hynafiaethydd [[George Owen]], yn [[1603]], yn ei disgrifio fel un o bum bwrdeistref ym Mhenfro gyda ''portreeve''. Ym mynwent eglwys [[Llawddog]] Sant ceir [[maen hir]] gydag arysgrifiadau [[Ogam]] arno. Hefyd yn y fynwent mae bedd yr anturiaethwr [[William Logan]], a gysylltir â [[Mynydd Logan]], [[Canada]]. Bu Cilgerran yn enwog ar un adeg am safon y [[Diwydiant llechi Cymru|llechi a gloddiwyd]] yn yr ardal ac a allforiwyd o [[Aberteifi]]. [[Delwedd:Cilgerran fair NLW3361159.jpg|bawd|dim|Hen ffotograff gan [[John Thomas (ffotograffydd)|John Thomas]] o ffair yng Nghilgerran yn 1885]] ===Castell a Brwydr Cilgerran=== {{Prif|Brwydr Cilgerran}} Yn ymyl y dref ceir adfeilion [[Castell Cilgerran]], [[castell]] Seisnig o'r [[13g]]. Saif y castell ar drwyn o graig uwchlaw [[afon Teifi]]. Credir mai [[castell mwnt a beili]] a godwyd ar y safle yn wreiddiol tua'r flwyddyn [[1100]]. Mae'r castell carreg presennol yn dyddio o ddechrau'r [[13g]]. Roedd [[Brwydr Cilgerran]] yn un o fuddugoliaethau mwya'r Cymry yn erbyn y Saeson, gan ddilyn yn agos at sodlau buddugoliaethau eraill yng [[Cymerau|Nghymerau]] ac yng [[Cydweli|Nghydweli]]. Roedd Llywelyn hefyd wedi cipio sawl castell yn ôl i ddwylo'r Cymry, gan gynnwys cestyll a threfi [[Talacharn]], [[Llansteffan]] ac [[Arberth]]. Disgrifir y frwydr mewn sawl cronicl o'r cyfnod, ceir cronicl llaw iawn gan ''Chronica Majora'' gan [[Mathew Paris]] yn ogystal â thestun-B yr ''Annales Cambriae''. Hyd yn ddiweddar, nid oedd trawsysgrifiad modern o'r gweithiau hyn ar gael, felly ni ddaeth pwysigrwydd y frwydr i'r amlwg tan yn ddiweddar (21c). Yn wahanol i lawer o frwydrau'r cyfnod gwyddom union enwau arweinwyr y ddwy fyddin a'r union leoliad hefyd, i'r gogledd-orllewin o Gastell Cilgerran. Yn 1258 galwodd [[Llywelyn ap Gruffudd]] holl is-dywysogion ac uchelwyr Cymru ato i dalu teyrnged iddo, casglodd drethi a galwodd ei hun yn Dywysog Cymru yn hytrach na 'Tywysog Aberffraw ac Arglwydd Eryri'. ===Y frwydr=== Erbyn 17 Mehefin 1258 roedd Maredudd ap Rhys wedi troi ei got ac yn deyrngar i Harri III, brenin Lloegr. Roedd Llywelyn yn gandryll am hyn,a llosgodd diroedd a meddiant Maredudd ap Rhys yn Nyffryn Tywi ond gyda chymorth Patrick de Chaworth daliodd ei afael mewn ambell gastell. Trechwyd Maredydd a Patrick ger Cydweli a dinghanodd gweddillion Normanaidd i loches Castell Caerfyrddin. Symudodd byddin y Cymry, dan arweiniad [[Dafydd ap Gruffudd]], brawd Llywelyn, eu gwersyll o [[Maenordeifi|Faenordeifi]] yn agos at Gastell Cilgerran. Prif gapteiniaid Dafydd oedd [[Rhys Fychan ap Rhys Mechyll]] (m. 1271), [[Maredudd ab Owain]] (m.1265) ac [[Owain ap Gruffudd]]. Ymddengys eu bod yn awyddus i drafod heddwch gyda Patrick de Chaworth a'r rebel Maredudd ap Rhys. Sylweddolodd y ddau fod ganddynt fyddin llawer mwy na Byddin Cymru ac felly penderfynwyd ymosod arnynt gan gasglu eu byddin yn [[Aberteifi]] a'u martsio i Gilgerran. Cyrhaeddodd y fyddin Seisnig Cilgerran ganol dydd, gyda marchogion mewn arfwisgoedd ar y blaen. Cafwyd brwydr waedlyd iawn, yn ôl un cronicl, ond o dipyn i beth sylweddolwyd fod y Saeson yn cael eu trechu, gyda nifer ohonynt yn rhedeg am eu bywydau i gestyll Cilgerran ac Aberteifi, yn hytrach nag ymladd. Roedd y fuddugoliaeth hon yn cryfhau pwer Llywelyn, yn enwedig pan arwyddwyd [[Cytundeb Trefaldwyn]] yn 1261. ==Hamdden a thwristiaeth== Cynhelir ras [[cwrwgl]] ger y dref. Mae'r ras, a gychwynwyd yn 1950, yn denu cystadleuwyr o sawl gwlad. [[Delwedd:Cilgarron Castle, Pembrokeshire.jpeg|dim|bawd|188x188px|Castell Cilgerran a'r Afon Teifi tua 1825]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cilgerran| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Trefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 3mdv32awnw4hqz64bs9x99xtsuqfna0 0 33486 14890537 14877409 2026-05-08T05:31:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890537 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Delyn i enw'r AS}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Carmel]] (gwahaniaethau).'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Chwitffordd]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Carmel'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/carmel-flintshire-sj175765#.YeCdKy-l1_g British Place Names]; adalwyd 13 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Carmel.ogg|ynganiad}}). Saif tua milltir i'r gorllewin o [[Treffynnon|Dreffynnon]] ar briffordd yr [[A5026]], gyda [[Chwitffordd]] i'r gogledd-orllewin a [[Pantasaph]] i'r de. Mae enw'r pentref yn tarddu o'r enw Beiblaidd [[Mynydd Carmel]] (gweler hefyd [[Carmel]]). == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{eginyn Sir y Fflint}} [[Categori:Chwitffordd]] [[Categori:Enwau lleoedd yng Nghymru o darddiad Beiblaidd]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 90kpa3setmtmne412cdvalb4q68a60a 0 33487 14890602 14877479 2026-05-08T06:28:58Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890602 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Am enghreiftiau eraill o'r ffurf Saesneg ar yr enw, gweler [[Whitford]].'' Pentref bychan, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Chwitffordd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/chwitffordd-flintshire-sj146781#.YeCZdi-l1_g British Place Names]; adalwyd 13 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Cefn-y-bedd.ogg|ynganiad}}) (Saesneg: ''Whitford''). Mae'n gorwedd tua 4 milltir i'r gorllewin o [[Treffynnon|Dreffynnon]] a 2 filltir i'r de o [[Mostyn|Fostyn]]. Daw'r enw Cymraeg o'r enw Saesneg ''Whitford'' (naill ai "Rhyd Lydan" neu "Rhyd Wen"). Cofnodir y ffurf ''Widford'' yn [[Llyfr Dydd y Farn]] (1086)<ref>{{OpenDomesday|SJ1478|whitford|Whitford}}</ref> ac ymddengys fod y pentref wedi ei sefydlu gan yr [[Eingl-Sacsoniaid]] pan fu'r rhan yma o Gymru ym meddiant teyrnas [[Mersia]]. Ond adenillwyd y tir gan y [[Cymry]] a chafwyd y Cymreigiad ''Chwitffordd''. Cofnodir yr enghraifft gynharaf o'r ffurf Gymraeg mewn dogfen sy'n dyddio i [[1284]].<ref>[[Bedwyr Lewis Jones]], ''Yn ei Elfen'' (1992)</ref> ==Hanes== Ganwyd yr hynafiaethydd a naturiaethwr enwog [[Thomas Pennant (awdur)|Thomas Pennant]] ym mhlasdy Downing, ger y pentref, yn [[1726]]. Ysgrifennodd Pennant gyfrol ar hanes a hynafiaethau Chwitffordd a'r cylch. Pennant oedd un o'r awduron cyntaf i roi disgrifiad llawn o garreg [[Maen Achwyfan]] a'i [[croes Geltaidd|groes Geltaidd]] gynnar, sy'n gorwedd tua milltir i'r gorllewin o Chwitffordd, ar y ffordd i [[Trelogan|Drelogan]]. Mae'r garreg yn dyddio'n ôl i'r 11g. Ym mis Rhagfyr 1886,cafwyd gwrthdaro oedd yn rhan o [[Rhyfel y Degwm|Ryfel y Degwm]] ble roedd torf o 1,000 i 1,500 yn bresennol. Daeth Dirprwy Prif Gwnstabl Sir y Fflint yno gyda 80 o'r heddlu i geisio amddiffyn yr arwerthwr a'i swyddogion. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Chwitffordd (pob oed) (2,322)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Chwitffordd) (470)'''|red|20.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Chwitffordd) (1467)'''|green|63.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Chwitffordd) (282)'''|blue|29.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Chwitffordd| ]] [[Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] hlh6gs1bqw97bajx2kft2vrf69cwbn2 0 33671 14890409 13087880 2026-05-07T19:38:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890409 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref gwledig bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cerrigydrudion]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Cefn-brith'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cefn-brith-conwy-sh931505#.YZ9pFi-l1_g British Place Names]; adalwyd 25 Tachwedd 2021</ref> (ffurf amgen: '''Cefn Brith'''). Saif yn ardal [[Uwch Aled]] yn y bryniau yn ne-ddwyrain y sir, hanner milltir i'r gogledd o lôn yr [[A5]] tua 2.5 milltir i'r gogledd-orllewin o bentref [[Cerrigydrudion]], rhwng [[Corwen]] a [[Betws-y-Coed]]. Cyfyd [[Mynydd Hiraethog]] i'r gogledd o'r pentref. Roedd yn [[Sir Ddinbych]] gynt. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Cerrigydrudion]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ctsyavhuz8q6s9cqmbfsya41sequf6q 0 33685 14890579 13089790 2026-05-08T06:18:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890579 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw ym Mhowys, gweler [[Mochdre, Powys]].'' Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Mochdre'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/mochdre-conwy-sh826785#.YZpvcC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> Mae'n gorwedd i'r gorllewin o [[Bae Colwyn|Fae Colwyn]] ac i'r dwyrain o [[Cyffordd Llandudno|Gyffordd Llandudno]]. Hyd Ebrill 1974 bu'r pentref yn rhan o Fwrdeistref Ddinesig Bae Colwyn; heddiw mae'n gymuned ar wahân gyda phoblogaeth o 1,862 (Cyfrifiad 2001). Rhed yr [[A55]] a [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] heibio i Fochdre ar ei ymyl ogleddol. [[Delwedd:Mochdre Hilltop View - geograph.org.uk - 222168.jpg|250px|bawd|dim|Mochdre]] [[Delwedd:Mochdre Business Park - geograph.org.uk - 222169.jpg|250px|bawd|dim|Parc Busnes Mochdre]] ==Mabinogi== Ceir chwedl onomatig sy'n esbonio tarddiad enw'r pentref yn chwedl [[Math fab Mathonwy]], yn y [[Pedair Cainc y Mabinogi|Mabinogi]]. Mae [[Gwydion]] a chwmni o ryfelwyr [[Teyrnas Gwynedd|Gwynedd]] yn cyrchu llys [[Pryderi]] yn [[Dyfed|Nyfed]] ac yn dwyn [[mochyn|moch]] lledrithiol Pryderi. Ar eu taith yn ôl i'r gogledd, a rhyfelwyr Dyfed yn dynn ar eu sodlau, arosant mewn sawl llecyn a enwir yn "Fochdref" neu "Fochnant" byth ar ôl hynny. Yr olaf o'r rhain, cyn croesi [[afon Conwy]] i Wynedd, yw safle pentref Mochdre: :Ac oddi yna [Mochnant ym Mhowys] y cerddasant hyd yng [[Rhos|nghantref Rhos]], ac yno y buant y nos honno i mewn y dref a elwir etwa ["o hyd"] Mochdref.<ref>Ifor Williams (gol.), ''Pedair Cainc y Mabinogi'', tud. 71. Mewn orgraff ddiweddar.</ref> ==Hanes== Mae pentref Mochdre yn rhan o [[plwyf|blwyf]] [[Llangystennin]], ac mae eglwys y plwyf yn adnabyddus fel enghraifft dda o eglwysi Cymreig yr Oesoedd Canol; yn ôl traddodiad mae'n sefyll ar safle'r eglwys gyntaf i gael ei chodi yng Nghymru. Erbyn heddiw mae Mochdre yn bentref mawr gyda sawl stad o dai diweddar, ystâd ddiwydiannol sylweddol (Parc Busnes Mochdre), tafarn adnabyddus a siopau lleol. Ers peth amser mae'r pentref yn dioddef problemau cymdeithasol o achos yfed ar y stryd gan bobl ifanc a fandaliaeth. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Mochdre, Conwy (pob oed) (1,923)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Mochdre, Conwy) (416)'''|red|22.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Mochdre, Conwy) (1202)'''|green|62.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Mochdre, Conwy) (337)'''|blue|41.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Mochdre, Conwy| ]] [[Categori:Pedair Cainc y Mabinogi]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] hm9p22hhcxk1vsnjjwp2g9q1s7b31e2 0 33736 14890553 14877985 2026-05-08T05:52:28Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890553 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanasa]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Gronant'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/gronant-flintshire-sj092832#.YeHpiS-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Gronant.ogg|ynganiad}}). Saif tua milltir o arfordir [[gogledd Cymru]] yng nghornel gogledd-orllewinol eithaf y sir, bron ar y ffin â [[Sir Ddinbych]]. Mae'n gorwedd rhwng [[Prestatyn]] i'r gorllewin a [[Gwesbyr]] a [[Talacre]] i'r dwyrain. Tu ôl i'r pentref mae nant yn codi i'r Graig Fawr, y cyntaf o [[Bryniau Clwyd|Fryniau Clwyd]]. Mae lôn dan bont ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] yn arwain o'r pentref i'r traeth a'r tywynnau sy'n ymestyn o Brestatyn i'r [[Parlwr Du]]. Ar y traeth gerllaw Gronant, ceir yr unig fan lle mae'r [[Môr-wennol fechan|Fôr-wennol fechan]] yn nythu yng Nghymru. Mae'r nythod yn cael eu gwarchod gan wirfoddolwyr. [[Delwedd:Gronant sand dunes - geograph.org.uk - 151646.jpg|250px|dim|bawd|Traeth Gronant.]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{eginyn Sir y Fflint}} [[Categori:Llanasa]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] f0y8cmptsyx7r715jj8uls0f7gk3rlq 0 33739 14890600 14879290 2026-05-08T06:28:17Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890600 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Trelawnyd a Gwaenysgor]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Trelawnyd''' ({{Sain|Trelawnyd.ogg|ynganiad}}). ''Newmarket'' oedd enw'r pentref rhwng 1710 ac 1954. Mae'n gorwedd yn y bryniau isel tua hanner ffordd rhwng [[Diserth]] i'r gorllewin a [[Trelogan]] i'r dwyrain. I'r gogledd ceir pentref [[Gwaenysgor]]. Rhed yr [[A5151]] trwy'r pentref. [[Delwedd:View from Gop Hill - geograph.org.uk - 237182.jpg|250px|bawd|chwith|Trelawnyd o ben [[Y Gop]].]] == Hanes == Ar bwys y pentref i'r gogledd, ceir [[Y Gop]], bryn 250m sydd â lle arbennig yn hanes [[archaeoleg]] a [[cynhanes Cymru|chynhanes Cymru]]. Coronir ei gopa â [[carnedd|charnedd]] anferth, un o'r rhai mwyaf yng Nghymru. Uchder y garnedd yw tua 12 medr ac mae tua 100 medr o led. Credir ei bod yn dyddio o [[Oes yr Efydd]].<ref>{{dyf llyfr| awdur=Christopher Houlder| teitl=Wales: an archaeological guide| cyhoeddwr=Faber| isbn=9780571082216| dyddiad=Mawrth 1975}}</ref> Ceir yn ogystal [[ogof]]âu ar lethrau'r Gop lle darganfuwyd olion cynhanesyddol. Mae Trelawnyd yn un o blwyfi hynafol [[Sir y Fflint]]. Bu'n wreiddiol yn rhan o blwyf [[Diserth]], ond daeth yn blwyf arwahan rhywbryd rhwng [[1254]] ac [[1291]], gan gynnwys trefgorddau Gop, Graig, Pentreffyddion a Rhydlyfnwyd.<ref name="Genuki">{{dyf gwe| url=http://www.genuki.org.uk/big/wal/FLN/Trelawnyd/| teitl=Trelawnyd (formerly Newmarket)| cyhoeddwr=Genuki| dyddiadcyrchiad=14 Chwefror 2010}}</ref> Newidiwyd enw'r pentref i ''Newmarket'' (Cymraeg: "Marchnad Newydd") gan [[John Wynne (diwydiannydd)|John Wynne]] o Gopa'rleni ym [[1710]],<ref>{{dyf gwe| url=http://wbo.llgc.org.uk/cy/c-WYNN-JOH-1650.html| teitl=Y Bywgraffiadru Ar-lein: Wynne, John| cyhoeddwr=Llyfrgell Genedlaethol Cymru| dyddiadcyrchiad=14 Chwefror 2010}}</ref> drwy ennill cynneddf gan Gofrestra'r Esgob i'w newid. Roedd Wynne eisoes wedi ail-adeiladu rhan helaeth o'r pentref, a sefydlodd nifer o [[diwydiant|ddiwydiannau]], [[marchnad]] wythnosol a ffair flynyddol.<ref name="Genuki" /> Bwriad newid yr enw oedd i droi'r pentref yn dref farchnad ar gyfer yr ardal, ond methodd yr ymgyrch gan i'r [[Y Rhyl|Rhyl]] ddod yn brif dref marchnad yr ardal yn hytrach na ''Newmarket''.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.aboutbritain.com/towns/trelawnyd.asp| teitl=Trelawnyd Tourist Information| cyhoeddwr=AboutBritain.com| dyddiadcyrchiad=14 Chwefror 2010}}</ref> Parhaodd yr enw ''Newmarket'' hyd [[1954]], pan ail-enwyd y pentref yn swyddogol yn Drelawnyd.<ref name="Genuki" /> [[Delwedd:The 'Cairn' at Gop Hill - geograph.org.uk - 237197.jpg|250px|bawd|dim|Carnedd [[Y Gop]]]] ==Côr Meibion Trelawnyd== {{prif|Côr Meibion Trelawnyd}} Ffurfiwyd Côr Meibion Trelawnyd ym 1933, er mwyn cystadlu yn [[Eisteddfod]] y pentref. Tyfodd aelodaeth y côr a daeth William Humphreys, tad y llenor [[Emyr Humphreys]] yn gôr-feistr. Dros y blynyddoedd bu'n canu llai a llai, ond yn [[1946]] ailsefydlwyd y côr gan fynd o nerth i nerth. Enillodd y côr gystadleuaethau yn yr [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru|Eisteddfod Genedlaethol]] sawl gwaith: yn [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Bala 1967]] ac [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhuthun 1973]]. Mae'r côr yn dal i fynd hyd heddiw.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.trelawnydmalevoicechoir.com/index.php?id=18| teitl=Hanes| cyhoeddwr=Côr Meibion Trelawnyd| dyddiadcyrchiad=14 Chwefror 2010}}</ref> ==Cyfleusterau == Yn y pentref lleolir [[Ysgol Gynradd Trelawnyd]], sef ysgol noddedig wirfoddol [[yr Eglwys yng Nghymru]], a tafarn y "Crown Inn" sy'n dyddio o'r [[17g]]. == Enwogion == *[[Emyr Humphreys]] (ganwyd 1919) - llenor, bardd a nofelydd Cymreig o fri a anwyd yn Nhrelawnyd<ref name="HallOfFame">{{dyf gwe| url=http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/halloffame/arts/emyrhumphreys.shtml| teitl=BBC - North West Wales Arts-Emyr Humphreys| cyhoeddwr=BBC| dyddiadcyrchiad=1 Chwefror 2010}}</ref> ==Gweler hefyd== *[[Croes Eglwys Trelawnyd]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == *[http://www.trelawnydmalevoicechoir.com/index.php?id=16 Côr Meibion Trelawnyd] *[http://www.trelawnydvaschool.co.uk/1.html Ysgol Gynradd Trelawnyd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904175002/http://www.trelawnydvaschool.co.uk/1.html |date=2011-09-04 }} *[http://www.trelawnyd.com/ Trelawnyd.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208080633/http://trelawnyd.com/ |date=2011-02-08 }} *[https://web.archive.org/web/20040910121852/http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/panoramics/pages/trelawnyd.shtml Lluniau panoramig o Drelawnyd, BBC] {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Trelawnyd a Gwaenysgor]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] q42mqfa2ex5vqqvhffx5e3jy5fki5qa 0 34092 14890412 13088059 2026-05-07T19:39:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890412 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bro Machno]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Cwm Penmachno'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cwm-penmachno-conwy-sh755475#.YZ9mlS-l1_g British Place Names]; adalwyd 25 Tachwedd 2021</ref> Fe'i gelwir ar ôl y [[cwm]] o'r un enw ({{gbmapping|SH755474}}). Mae'n gorwedd ym mhen uchaf y cwm, rhai milltiroedd i'r de-orllewin o bentref [[Penmachno]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Bro Machno]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] cxivblhok50un7352qxgnjxgn5ttddd 0 34346 14890361 12867704 2026-05-07T18:02:10Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelodcynulliad = {{Swits Ynys Môn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890361 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}}| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | | fetchwikidata=ALL | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelodseneddol = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Ynys]] oddi ar pen gogledd-orllewinol [[Ynys Môn]] yw '''Ynys Gybi''' ([[Saesneg]]: ''Holy Island''). Ei harwynebedd yw tua 464 hectar neu 15.22 milltir sgwâr. Fe'i henwir ar ôl Sant [[Cybi]], nawddsant [[Caergybi]]. Ceir nifer sylweddol o safleoedd hynafol ar yr ynys, yn [[maen hir|feini hirion]], [[cromlech|siambrau claddau]] a [[cytiau Gwyddelod|chytiau'r Gwyddelod]] a safleoedd cysylltiedig â [[Cristnogaeth yng Nghymru|Christnogaeth gynnar]] ac olion [[Y Celtiaid|Celtaidd]]. Yn ôl Cyfrifiad 2011, mae gan Ynys Gybi boblogaeth o 13,659 ac roedd 11,431 (84%) o'r boblogaeth yn byw yng Nghaergybi ei hun. ==Daearyddiaeth== Y dref fwyaf ar yr ynys yw [[Caergybi]], sy'n borthladd pwysig ers canrifoedd a lleoliad yr harbwr ar gyfer y llongau fferi i [[Iwerddon]]. [[Mynydd Twr]] (722 troedfedd, 220&nbsp;m) yw bryn uchaf Ynys Gybi a gweddill Môn. Ceir nifer o glogwynni ar hyd yr arfordir gorllewinol gydag ynysoedd bychain fel [[Ynys Lawd]], gyda'i [[goleudy]] enwog, ac [[Ynys Arw]]. Cafwyd nifer o londdrylliadau dros y blynyddoedd. Mae tua 30 milltir o [[Llwybr Arfordirol Ynys Môn|Lwybr Arfordirol Ynys Môn]] (sy'n 125 milltir o hyd) i'w gael o amgylch Ynys Gybi. Gelwir y llain o fôr sy'n gwahanu Ynys Gybi a gweddill Môn yn Fae Cymyran, sy'n cynnwys y [[Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig|Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru]] a elwir yn [[Beddmanarch-Cymyran|Feddmanarch-Cymyran]], ac a gofrestrwyd yn 1 Ionawr 1961 fel ymgais [[cadwraeth|gadwraethol]] i amddiffyn a gwarchod y safle.<ref>[http://www.ccgc.gov.uk/landscape--wildlife/protecting-our-landscape/special-landscapes--sites/protected-landscape/sssis/current-sssis-in-wales.aspx?lang=cy-gb Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru');] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140101020259/http://www.ccgc.gov.uk/landscape--wildlife/protecting-our-landscape/special-landscapes--sites/protected-landscape/sssis/current-sssis-in-wales.aspx?lang=cy-gb |date=2014-01-01 }} adalwyd 25 Rhagfyr 2013</ref> [[Delwedd:Holyheadmountain.jpg|200px|bawd|dim|[[Mynydd Twr]] yw pwynt uchaf Ynys Gybi a Môn]] ==Cludiant== Cysylltir Ynys Gybi â thir mawr Môn gan [[sarn]]au sy'n dwyn y briffordd [[A5]]/[[A55]] a [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] sy'n cysylltu [[Caergybi]] â [[Caer|Chaer]] a [[Llundain]], a phont wreiddiol yr hen ffordd doll (A5). Yn ogystal ceir [[Pontrhydybont]], a groesir gan ffordd 'B' ac sy'n llawer llai. O Gaergybi mae gwasanaethau fferi ar gael i [[Dún Laoghaire]] a [[Dulyn]], yn [[Iwerddon]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == *[http://www.jncc.gov.uk/protectedsites/SACselection/sac.asp?EUCode=UK0013046 Cadwraeth ar Ynys Gybi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101013172219/http://www.jncc.gov.uk/protectedsites/SACselection/sac.asp?EUCode=UK0013046 |date=2010-10-13 }} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Ynys Gybi| ]] [[Categori:Ynysoedd Môn|Gybi]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 2sm69rktmmkbn7hkps4y9axiguy5rx7 0 34436 14890751 14877902 2026-05-08T09:55:18Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890751 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Glantwymyn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{sain|1=Glantwymyn.ogg|2=ynganiad}}) (Saesneg: ''Cemmaes Road'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/cemmaes-road-powys-sh825045#.YXLKcy8w0vI British Place Names]; adalwyd 22 Hydref 2021</ref> Saif yn ardal [[Maldwyn]]. Lleolir y pentref, fel cynnigir yr enw Saesneg, ar y ffordd i [[Cemais, Powys|Gemais]], tua chwe milltir o [[Machynlleth|Fachynlleth]] ar lan [[Afon Twymyn]] ac [[Afon Dyfi]] a ger cyffordd y priffyrdd [[A470]] ac [[A489]]. Yno mae [[Ysgol Glantwymyn]]. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Glantwymyn (pob oed) (1,185)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Glantwymyn) (607)'''|red|53.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Glantwymyn) (653)'''|green|55.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Glantwymyn) (168)'''|blue|31.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{eginyn Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Glantwymyn| ]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] ios4vfxz50saqbl8hy45uu9s69kbgen 0 34499 14890449 13305094 2026-05-07T19:49:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890449 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd‎ i enw'r AS}} }} Pentref yn [[Dyffryn Clwyd|Nyffryn Clwyd]] yw '''Prion''' ({{Sain|Prion, Sir Ddinbych.ogg|ynganiad}}), wedi ei leoli yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]] yn [[Sir Ddinbych]], tua dwy filltir i'r de o dref [[Dinbych]] ac ar ffin ogleddol [[Mynydd Hiraethog]]. Nid oes canolbwynt i'r pentref, dim ond casgliad o dai a ffermydd ar wasgar. Mae ysgol gynradd [[Ysgol Pantpastynog]], Capel Prion ([[Eglwys Bresbyteraidd Cymru|Methodistaidd Calfanaidd]]) ac Eglwys Sant Iago (wedi cau yn 2008) yn y pentref. [[Delwedd:St.James Church, Prion - geograph.org.uk - 82681.jpg|250px|bawd|dim|Eglwys Prion.]] == Tarddiad yr enw == Yn ôl y ''Dictionary of the Place-Names of Wales'', ysytyr yr enw yw 'tir Pereu'.<ref>{{Cite book|title=Dictionary of the place-names of Wales|url=https://www.worldcat.org/oclc/191731809|publisher=Gwasg Gomer|date=2007|location=Llandysul|isbn=978-1-84323-901-7|oclc=191731809|others=Richard Morgan|first=Hywel Wyn|last=Owen}}</ref> ==Enwogion== *[[Edward Jones (emynydd)|Edward Jones]], emynydd *[[Leah Owen]], cantores ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] i3m8xn9uael6eru30snfgo1vhnb6e0l 0 34500 14890436 13089703 2026-05-07T19:46:05Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890436 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref ar wasgar a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddoged a Maenan]], [[Cymru]], yw '''Maenan'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif tua 4 milltir i'r gogledd o [[Llanrwst|Lanrwst]] ac i'r de o blwyf [[Eglwysbach]]. Mae'n rhan o gymuned [[Llanddoged a Maenan]]. Poblogaeth: tua 300 gyda chanran sylweddol yn siaradwyr [[Cymraeg]]. Mae'r rhan fwyaf o'r boblogaeth yn dod o gefndir amaethyddol. Ceir cymysgedd o ffermio defaid, godro ac iseldir. Mae ail-safle [[Abaty Aberconwy]], a fu'n [[abaty]] [[Sistersiaidd]], yno; mae gwesty erbyn hyn ar safle'r abaty, fymryn i'r gorllewin o'r [[A470]]. Caeodd Ysgol Maenan yn y 1990au cynnar. Mae plant o Faenan yn awr yn teithio i Landdoged neu Eglwysbach am addysg gynradd, ac i Ysgol Dyffryn Conwy yn Llanrwst ar gyfer addysg uwchradd. Mae'r rhan fwyaf yn gymwys i gael cludiant am ddim i'r ysgol. Ym Maenan, mae Cader Ifan Goch. Dywed y chwedl, yn y man hwn oedd cadair y cawr Ifan Goch. Ceir golygfeydd godidog o Ddyffryn Conwy o'r safle. Yma hefyd gallwch weld fynyddoedd y Carneddau a mynyddoedd Arenig. Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol sy'n berchen ar y safle ar hyn o bryd. Mae'r llwybr i fyny at y safle yn croesi drwy goetir sy'n perthyn i eiddo preifat. Yn Yr Wigfa, ganwyd a magwyd yr awdures [[Mary Vaughan Jones]]. Mae hi'n cael ei hadnabod fwyaf fel awdures llyfrau Sali Mali. Mae llechen er côf amdani ym maes parcio Cadair Ifan Goch. Ceir dau gapel ym Maenan: Capel Tan Soar a Chapel Salem, gyda gwasanaethau Cymraeg ar y Sul. Ym Maenan, lleolir fragdy lleol Bragdy'r Nant yn Penrhwylfa. Dechreuodd y bragdy yn 2007 gan ŵyr yr ardal, ac mae bellach yn cyflenwi i nifer o dafarndai ar draws y rhanbarth. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Dyffryn Conwy]] [[Categori:Llanddoged a Maenan]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] h598ro4ge9udmo6l3er6wbs0z6u20hd 0 34625 14890419 13088239 2026-05-07T19:41:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890419 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref, [[cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Eglwys-bach'''<ref>''Gwyddoniadur Cymru'' (Gwasg Prifysgol Cymru), tud. 324</ref><ref>''Dictionary of Place-names of Wales'' (Gwasg Gomer, 2007), tud. 138</ref> neu '''Eglwysbach'''. Hyd at tua 1904 yr enw a ddefnyddid yn lleol oedd "Banc Llan". Mae'r pentref yn gorwedd ar lôn wledig mewn dyffryn bychan yn y bryniau sy'n ymestyn i'r dwyrain fel cainc o [[Dyffryn Conwy|Ddyffryn Conwy]], sef Dyffryn Hiraethlyn. Mae tua 3 milltir i'r de o bentref [[Llansanffraid Glan Conwy]] ([[Glan Conwy]]), rhwng cymunedau bychain [[Graig]] a [[Pentre'r Felin]]. Mae'r plwyf yn gorwedd rhwng plwyfi Llansanffraid a [[Maenan]]. Mae'r pentref yn adnabyddus am Sioe Eglwysbach, sioe amaethyddol a gynhelir yno ym mis Awst bob blwyddyn, ac sy'n cynnwys arddangosfeydd gwartheg, defaid a cheffylau, arddangosfeydd blodau, reidiau ffair a stondinau amrywiol. Yn ôl Cyfrifiad 2001, roedd 54% o drigolion Eglwysbach yn medru'r [[Gymraeg]], ffigwr sy'n uwch na'r cyfartaledd ar gyfer sir Conwy ond sy'n sylweddol llai nag yn y gorffennol, yn bennaf oherwydd mewnfudo i'r ardal a diffyg tai fforddiadwy i bobl ifainc leol. Tua milltir i'r gogledd o'r pentref ceir [[Gerddi Bodnant]], sy'n eiddo i'r [[Ymddiriedolaeth Genedlaethol]]. [[Delwedd:Eglwysbach village church - geograph.org.uk - 51237.jpg|bawd|dim|Eglwys Eglwys-bach]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Eglwys-bach (pob oed) (935)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Eglwys-bach) (448)'''|red|49}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Eglwys-bach) (550)'''|green|58.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Eglwys-bach) (136)'''|blue|34.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[John Evans (Eglwysbach)|John Evans]], un o [[pregeth|bregethwyr]] enwocaf Cymru yn y [[19g]]. Cyfeiria pobl ato fel "John Evans, Eglwysbach", ar hyd ei oes. ==Ffynonellau== *E. D. Rowlands, ''Dyffryn Conwy a'r Creuddyn'' (Lerpwl: Gwasg y Brython, 1947) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Dyffryn Conwy]] [[Categori:Eglwys-bach| ]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] iz8g6o0krge6omydyqlzqk6ixhxvpws 0 34761 14890768 14878321 2026-05-08T09:58:30Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890768 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Banw]], [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Llangadfan'''. Saif yn ardal [[Maldwyn]] yng ngogledd y sir, yn rhan uchaf Dyffryn Banwy ar yr [[A458]] tua hanner ffordd rhwng [[Y Trallwng]] i'r dwyrain a [[Dolgellau]] i'r gorllewin. Tua milltir i'r dwyrain ceir pentref [[Llanerfyl]]. Llifa afon Banwy heibio i'r pentref ar ei ffordd i lawr Dyffryn Banwy i'r Trallwng. Mae [[Afon Gam]] yn llifo i lawr o Nant yr Eira i ymuno ym Manwy ger y pentref. Enwir y pentref a'r [[plwyf]] ar ôl [[Cadfan (sant)|Cadfan]], [[sant]] a gysylltir yn bennaf ag ardal [[Tywyn]] ym [[Meirionnydd]]. == Enwogion == * [[John Cadvan Davies]] (Cadvan; 1846-1923), bardd, emynydd a beirniad eisteddfodol ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{eginyn Powys}} {{DEFAULTSORT:Llan-gadfan}} [[Categori:Banw]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] gm3t53fwabog0b1wulgntqtnkrcth69 0 34930 14890864 14878813 2026-05-08T10:38:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890864 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bach yng nghymuned [[Trefeurig]], [[Ceredigion]], ydy '''Penrhyn-coch'''.<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 15 Hydref 2024</ref> Lleolir rhwng Afon Stewi a Nant Seilo, yn agos i le maent yn ymuno ag [[Afon Clarach]]. Mae'r pentref tua 4½ milltir i'r gogledd ddwyrain o [[Aberystwyth]]. Mae'r boblogaeth wedi tyfu'n sylweddol ers yr [[1970au]], gan i sawl ystad o dai gael eu hadeiladu. Erbyn 2005, roedd 480 o dai a thua 1,037 o drigolion. Cyflogir rhan helaeth o'r boblogaeth yn Aberystwyth, neu yn Sefydliad y Gwyddorau Biolegol, Amgylcheddol a Gwledig, [[Prifysgol Aberystwyth]] a leolir ar gyrion y pentref. (a adwaenir wrth yr acronym Seisnig, ''IBERS''). ==Cyfleusterau== Saif Eglwys Sant Ioan (yr Eglwys yng Nghymru) yng nghanol y pentref a Horeb, Eglwys y Bedyddwyr ar gyrion y pentref. Mae'r pentref yn cynnwys Neuadd, [[Ysgol Gynradd Gymunedol Penrhyn-coch]], clwb Pêl-droed sy'n chwarae ar Gae Baker, maes chwarae i blant, a maes chwarae. Mae hefyd gorsaf betrol a swyddfa bost, ill dau a siop fechan ynghlwm wrthynt. Mae gan asiantaeth [[Cyfoeth Naturiol Cymru]] (Comisiwn Coedwigaeth Cymru gynt), safle Gogerddan ar gyrion y pentref, gyda chyfleusterau picnic a llwybrau troed. ==Hanes== Mae pentref Penrhyn-coch yn ddatblygiad gymharol ddiweddar. Nid oedd pentref yno yn ystod yr 18g, a roedd y tir lle saif y pentref heddiw yn rhan o Ystad Gogerddan a oedd yn eiddo i'r teulu Pryse. Dechreuodd y pentref ddatblygu tuag at ddiwedd yr 18g, ond ni dyfodd yn sylweddol hyd i'r ystad ddechrau gael ei rannu yn ystod yr [[1940au]]. Lleolir cofeb yng nghanol y pentref i'r rhai a fu farw yn y [[Rhyfel Byd Cyntaf]] a'r [[Ail Ryfel Byd]]. Yn ôl thesis a gyhoeddwyd ym [[1939]], mae'r garreg [[cwarts]] mawr a ddefnyddwyd ar gyfer y gofeb yn [[maen hir|faen hir]] hynafol.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.themodernantiquarian.com/site/3030| cyhoeddwr=The Modern Antiquarian| teitl=Penrhyn-Coch War Memorial (Banc Troed Rhiw Seiri Stone) (Standing Stone / Menhir)| awdur=[[Julian Cope]]}}</ref> ==Trigolion nodedig== Saif man geni bardd yr 14g, [[Dafydd ap Gwilym]] (Brogynin) gerllaw.<ref>[http://parselcanol.blogspot.com/2010/09/cofeb-dafydd-ap-gwilym-brogynin-penrhyn.html Blog "O'r Parsel Canol"; llun y gofeb.]</ref> Bu'n gartref am gyfnod yn yr [[1750au]] i'r hydrograffwr a'r ysgolhaig [[Lewis Morris]]. Mae'r pentref hefyd wedi bod yn gartref i lyfrgellydd [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru]], [[David Jenkins (llyfrgellydd)|David Jenkins]], ers ei blentyndod. Yma y ganed [[Stephen Jones]]{{angen ffynhonnell}}, chwaraewr rygbi. Mae'r pentref yn gartref i nifer o awduron gan gynnwys [[Niall Griffiths]]. == Dolenni allanol == *[http://www.trefeurig.org Gwefan plwyf Trefeurig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110906113834/http://trefeurig.org/ |date=2011-09-06 }} *[http://www.penrhyncoch.ceredigion.sch.uk/ Ysgol Penrhyn-coch] *[http://www.penrhyncochfc.co.uk/ Clwb Pêl-droed Penrhyncoch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728053605/http://www.penrhyncochfc.co.uk/ |date=2013-07-28 }} *[http://www.bbc.co.uk/wales/mid/sites/history/pages/penrhyncoch_hall.shtml Neuadd Bentref Penrhyncoch ar wefan y BBC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060209151713/http://www.bbc.co.uk/wales/mid/sites/history/pages/penrhyncoch_hall.shtml |date=2006-02-09 }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Trefeurig]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 7a3p6yfpu6qrkqy1u7yj7riyhjklld9 0 34998 14890762 14878272 2026-05-08T09:56:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890762 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref gwledig a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Llanfair Caereinion'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif ar groesfan bwysig ar lôn yr [[A458]], 18&nbsp;km (11 milltir) i'r gogledd o'r [[Drenewydd]]. Mae'n gorwedd yn Nyffryn Banwy a rhed [[afon Banwy]] trwy'r pentref. Mae ganddo boblogaeth o 1,810 (2011).<ref>{{Cite web|url=http://www.powys.gov.uk/cy/ystadegau/gweld-ystadegau-am-eich-ardal-chi/gwybodaeth-fanwl-am-y-cyfrifiad/|title=Gwybodaeth Fanwl am y Cyfrifiad|date=|access-date=15/11/2017|website=Cyngor Sir Powys|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref> Yn yr [[Cymru'r Oesoedd Canol|Oesoedd Canol]] Llanfair Caereinion oedd canolfan bwysicaf [[cantref]] [[Caereinion]]. Yn ôl y traddodiad, sefydlwyd Caereinion gan [[Einion Yrth]], un o feibion [[Cunedda]], ganol y [[5g]]. Ceir hen [[bryngaer|fryngaer]] o'r enw Caereinion tua milltir o'r pentref. Roedd eglwys y pentref dan awdurdod [[Meifod]] a safai ym [[Mathrafal]], prif lys brenhinoedd [[Teyrnas Powys]], tua tair milltir a hanner i'r gogledd. Yn fersiwn [[John Jones o Gellilyfdy]] o'r chwedl ''[[Hanes Taliesin]]'', mae [[Taliesin Ben Beirdd|Gwion Bach]], ymgnawdoliad cyntaf [[Taliesin Ben Beirdd]], yn "fab gwreang o Lan Uair yn Kaer Einion ym Powys".<ref>Patrick K. Ford (gol.), ''Ystorya Taliesin'' (Caerdydd, 1992).</ref> [[Delwedd:A view of Llanfair Caereinion from Mr Jones' field NLW3363887.jpg|bawd|dim|Y pentref oddeutu 1885]] Ym [[1837]] cafwyd terfysg fawr yn y plwyf pan ymosododd tlodion yr ardal ar Swyddog y Tlodion plwyf Llanfair Caereinion oherwydd cyfyngiadau [[Deddf Newydd y Tlodion]] a bu rhaid galw'r [[milisia]] lleol i mewn i adfer trefn.<ref>R. T. Jenkins, ''Hanes Cymru yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg'' (Caerdydd, 1933), t. 130.</ref> ''[[Plu'r Gweunydd (papur bro)|Plu'r Gweunydd]]'' yw [[papur bro]] Llanfair Caereinion a'r cylch. Lleolir terminws gorllewinol [[Rheilffordd y Trallwng a Llanfair Caereinion]] yn y pentref, sy'n denu twristiaid o ganlyniad. ==Tywydd== *Tân yn Llanfair Caereinion 21 Awst 1758: Digwyddodd hwn ar ddydd Llun Awst 21, 1758. Ymddangosodd adroddiad ar y digwyddiad yn y [[London Chronicle]] ar Fedi 9-12 1758 ac mae W.T.R. Pryce yn sôn am y digwyddiad yn ei lyfr Samuel Roberts, Clock Maker [https://www.amazon.co.uk/Samuel-Roberts-clock-maker-eighteenth-century/dp/0854850716]. Mae'r gwynt mawr yn cael ei grybwyll Yn gywir efallai.<ref>[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn57.pdf John Arwel, ''cys. pers'': codnodwyd ym Mwletin Llên Natur rhifyn 57]</ref> ond roedd yn gyfnod o sychder hefyd. Dyma beth ddywedodd un o gyfoeswyr Samuel Roberts ar y pryd, sef William Bulkeley, Brynddu, Llanfechell, Môn 1758: :''“as a result of dry conditions in early summer, [the hay] was "very thin and short" and the hay making weather was not particularly favourable''.<ref>Dyddiadur William Bulkeley, Llanfechell, Môn</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfair Caereinion (pob oed) (1,810)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfair Caereinion) (632)'''|red|36}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfair Caereinion) (819)'''|green|45.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfair Caereinion) (210)'''|blue|28.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{DEFAULTSORT:Llan-fair Caereinion}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Llanfair Caereinion| ]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] kn9tdtge5rtd7u56ciq3wdbzbqb9amu 0 35011 14890802 14879235 2026-05-08T10:03:58Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890802 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Tre-wern''' neu '''Trewern'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>''Gwyddoniadur Cymru'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), tud. 916</ref><ref>''Dictionary of Place-names in Wales'' (Gwasg Gomer, 2007), tud. 11</ref> Saif yng ngogledd-ddwyrain y sir ar briffordd yr [[A458]] tua 4 milltir i'r gogledd-ddwyrain o'r [[Trallwng]] a thua milltir a hanner o'r ffin â [[Swydd Amwythig]], [[Lloegr]]. Saif rhwng Moel y Golfa i'r gogledd a [[Cefn Digoll]] i'r de, ar lan ddwyreiniol [[afon Hafren]]. Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o [[Gorddwr|gwmwd Gorddwr]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Tre-wern (pob oed) (1,430)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Tre-wern) (203)'''|red|14.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Tre-wern) (431)'''|green|30.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Tre-wern) (158)'''|blue|28.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Tre-wern| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 5munynnxz7aqrngtkjrb62g8exzq92g 0 35328 14890138 13087635 2026-05-07T16:53:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890138 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Mechell, Ynys Môn|Mechell]], [[Ynys Môn]], yw '''Bodewryd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bodewryd-isle-of-anglesey-sh397909#.YbUjqS-l1_g British Place Names]; adalwyd 11 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Bodewryd.ogg|ynganiad}}). Mae'n gorwedd yng ngogledd yr ynys tua dwy filltir i'r dwyrain o [[Llanfechell]] a thair milltir a hanner i'r de-orllewin o [[Amlwch]]. Mae'r enw yn golygu 'Annedd Ewryd', ar ôl y [[sant]] cynnar Ewryd/Gerwyd ([[Lladin]]: ''Euridius''), sydd fel arall yn anhysbys. Yr unig beth a wyddys amdano yw ei fod, yn ôl traddodiad, yn un o feibion [[Cynyr Ceinfarfog]] ac felly'n frawd i'r seintiau [[Non]], [[Gwen]] a [[Banhadlwen]]. Roedd Plas Bodewryd yn adnabyddus fel un o'r tai a noddai beirdd Môn yn yr Oesoedd Canol. Brodor o Fodewryd oedd Edward Wyn (m. 1637), gŵr y [[prydydd|brydyddes]] [[Elen Gwdman]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Mechell]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ejmr01tr570ovl2y74me7wllub0q91v 0 35333 14890247 13088841 2026-05-07T17:45:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890247 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Mechell, Ynys Môn|Mechell]], [[Ynys Môn]], yw '''Llanfechell''' ({{Sain|Llanfechell.ogg|ynganiad}})). Saif yng ngogledd yr ynys tua 2 filltir i'r de o bentref [[Cemaes]], ar yr arfordir i'r gogledd, a milltir i'r de o bentref [[Tregele]], lle mae lôn yn rhedeg o'r pentref hwnnw i Lanfechell. Yn ôl cyfrifiad 2011, poblogaeth y pentref yw 1,293. Yn y pentref mae eglwys, tafarn (Y Cefn Glas), caffi (Caffi Siop Mechell), ysgol gynradd (Ysgol Gymuned Llanfechell), siop (Siop Isfryn) a dau gapel (Ebeneser a Libanus). ==Hanes a hynafiaethau== [[Delwedd:Standing Stones - Llanfechell - geograph.org.uk - 244305.jpg|bawd|chwith|Meini hirion Llanfechell]] [[Delwedd:Capel Libanus Chapel - geograph.org.uk - 1263315.jpg|bawd|chwith|Capel Libanus Chapel - geograph.org.uk - 1263315]] Enwir yr eglwys a'r pentref ar ôl Sant [[Mechell]] (neu Mechyll), fab Echwydd ap Gwyn Gohoyw, a flodeuai yn y [[5g]]. Coffheir y sant mewn enw lle arall yn yr ardal, sef cymuned fechan Mynydd Mechell, filltir i'r de o'r pentref presennol. Mae rhannau o'r eglwys, sydd ar ffurf [[croes]], yn dyddio i'r [[12g]]. Ychwanegwyd cangell yn y [[13g]] a [[clochdy|chlochdy]] yn yr [[16g]]. Mae'r bedyddfaen yn perthyn i'r 12g. Ym mhorth yr eglwys gellir gweld beddfaen gyda cherflun anghyffredin o groes flodeuog arno, sydd i'w ddyddio i'r 13g. Ceir sawl safle archaeolegol ger y pentref. Fymryn i'r gogledd ceir [[cromlech]] ar Foel Fawr ac yn agosaf i'r pentref i'r un cyfeiriad ceir triongl o feini a elwir yn Feini Hirion. Hanner milltir i'r dwyrain ceir [[maen hir]] ar dir Carrog. Yng nghyffiniau Mynydd Mechell ceir Maen [[Arthur]]. ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Llanfechell]] ==Pobl o Lanfechell== * [[William Jones (mathemategydd)]], y gŵr a fathodd y symbol 'Pi' ('''[[Pi (mathemateg)|π]]''') * [[Andrew Jones Brereton (Andreas o Fôn)]] (1827-1885), bardd a llenor * Audrey Mechell, actores * [[Robin McBryde]], chwaraewr rygbi a hyfforddwr [[William Bulkeley]] 1691-1760, mân-fonheddwr, ffermwr a dyddiadurwr. Mae hanes ei ddyddiaduron helaeth i’w weld yma [https://cy.wikipedia.org/wiki/Dyddiadur_William_Bulkeley,_Brynddu,_M%C3%B4n?wprov=sfti1] a’u cofnodion amaethyddol, ffenolegol a hinsoddol yn gyrchadwy yma [https://www.llennatur.cymru/Y-Tywyddiadur?keywords=Ffynhonnell%3ABrynddu&currentpage=1&recordsperpage=25&dyddiadur=false&oriel=true&bwletinau=true#angori] ar wefan prosiect [[Llên Natur]]. Imogen Longman ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Mechell]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] sbo0h74y9y8dbxn0qjgsoxa1uqa1kq1 0 35336 14890260 14792389 2026-05-07T17:48:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890260 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cylch-y-Garn]] yng ngogledd [[Ynys Môn|Môn]] yw '''Llanrhuddlad'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 15 Tachwedd 2024</ref> ({{Sain|Llanrhuddlad.ogg|ynganiad}}) ('''Llanrhyddlad''' ar y map OS). Saif ar y briffordd [[A5025]] rhwng [[Cemaes]], tua 4 milltir a hanner i'r gogledd-ddwyrain, a [[Llanfaethlu]], tua 2 filltir i'r de-orllewin. [[Delwedd:Llanrhyddlad - geograph.org.uk - 42247.jpg|260px|bawd|dim|Llanrhuddlad o'r A5025.]] Enwir yr eglwys a'r plwyf ar ôl y Santes [[Rhuddlad]]. Y cwbl a wyddys amdani yw ei bod yn ferch i frenin [[Leinster]], dros y môr yn [[Iwerddon]], yn ôl yr hynafiaethydd [[Henry Rowlands]] yn ei gyfrol ''[[Mona Antiqua Restaurata]]'' (1723). Ceir englyn ar garreg fedd ym mynwent yr eglwys: <poem style="margin-left: 5em"> O’r pridd wy' ŵr pruddaf, – pridd wyf ::I’r pridd oer y syrthiaf; :Prudd feddwl mai pridd fyddaf, :O’r pridd yr wy' i’r pridd yr âf.<ref>Cofnodwyd gan Dafydd Timothy ar '''X'''; adalwyd 14 Chwefror 2024.</ref> </poem> Mae lôn yn arwain i fae [[Porth Swtan|Borth Swtan]] ar yr arfordir, trwy bentref [[Rhydwyn]], tua 2 filltir i'r gorllewin. ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Llanrhuddlad]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cylch-y-Garn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] tak8l68tfm15dc254v51tggckpcpsb0 0 35341 14890354 13091119 2026-05-07T18:00:34Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890354 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanbadrig]], [[Ynys Môn]], yw '''Tregele'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/tregele-isle-of-anglesey-sh356926#.Ybj5wi-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Tregele.ogg|ynganiad}}). Saif yng ngogledd yr ynys ar lôn yr [[A5025]], tua thri chwarter milltir i'r de-orllewin o bentref [[Cemaes]]. [[Delwedd:Pasture - geograph.org.uk - 42259.jpg|bawd|dim|Golygfa ar gwr Tregele i gyfeiriad Wylfa]] Ceir lôn yn rhedeg i lawr i Fae Cemlyn ar yr arfordir i'r gogledd-orllewin. Hanner milltir i'r de o'r pentref ceir [[cromlech]] ar Foel Fawr, ar y ffordd i [[Llanfechell]]. Mae [[atomfa'r Wylfa]] yn gorwedd cwta hanner milltir i'r gogledd o'r pentref, gyda gwarchodfa natur [[Cemlyn]] gerllaw. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Llanbadrig]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 9qs3u6pu13lon3erd9dm9uwj5a4mstl 0 35348 14890333 14879068 2026-05-07T17:58:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890333 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan gwledig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cylch y Garn]] ar [[Ynys Môn]] yw '''Rhydwyn''' ({{Sain|Rhydwyn.ogg|ynganiad}}) (weithiau '''Rhyd-wyn'''). Saif yng ngogledd yr ynys ym mhlwyf [[Llanrhuddlad]], tua milltir i'r gorllewin o'r pentref hwnnw a milltir o fae Porth Swtan ar yr arfordir i'r gorllewin. Milltir a hanner i'r de ceir pentref [[Llanfaethlu]]. Mae 142.5 milltir (229.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 225.7 milltir (363.3&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Ystyr yr enw yw '[[rhyd]] Gwyn' (enw personol). Gellir cyrraedd y pentref trwy troi oddi ar yr [[A5025]] ger Llanrhuddlad neu Lanfaethlu. ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Trigolion== Mae dyddiadur ffermio Sadrach Thomas o Rydwyn (1965) wedi ei roi ar gof a chadw yn Nhywyddiadur gwefan Llên Natur [https://www.llennatur.cymru/Cyhoeddiadau?keywords=Sadrach-Thomas&currentpage=1&recordsperpage=25&dyddiadur=false&oriel=false&bwletinau=false&asc=true#angori] ==Digwyddiadau naturiol== *Cofiai John (Sion) Richards pan yn tua 12 oed (tua 1937), i donnau`r mór ddod a thunnelli o [[buwch goch cwta|fuchod cwta]] i`r lan a`u gadael yn un rhimyn hir ar y penllanw ar draeth Rhydwyn. Soniodd amdanynt yn ''luminous'' yn eu niferoedd ac yn amlwg bu i`r digwyddiad aros yn fyw yn y cof.<ref>John Richards (rhan o sgwrs wedi ei arall eirio gan Duncan Brown i [[Llên Natur]])</ref> (Roedd mis Awst 1937 yn boeth a thrymedd, amodau ffafriol i'r ffenomenon hwn) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Cylch-y-Garn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] c2vi9gk07rg6ovxl93r4q9sb947efrp 0 35356 14890166 13087839 2026-05-07T17:01:19Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890166 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AS}} }} [[Pentref]] bychan yng ngogledd [[Ynys Môn]] yw '''Carreg-lefn'''<ref>http://www.comisiynyddygymraeg.cymru/Cymraeg/Comisiynydd/EnwauLleoedd/Pages/Manylion.aspx?pnid=8872{{Dolen marw|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ({{Sain|Carreglefn.ogg|ynganiad}}) (weithiau '''Carreglefn''' neu '''(Y) Garreg(-)lefn'''). Mae'n bentref anghysbell sy'n gorwedd rhwng [[Llanfechell]] i'r gogledd-orllewin a glannau [[Llyn Alaw]] i'r de. [[Delwedd:Ysgol Gymuned Carreglefn Community School - geograph.org.uk - 1321742.jpg|bawd|dim|Ysgol Gymuned Carreglefn Community School - geograph.org.uk - 1321742]] Mae'n rhan o [[plwyf|blwyf]] Llanfechell. Milltir i'r gogledd-ddwyrain ceir cymuned fechan [[Bodewryd]]. Mae ''llefn'' yn ffurf fenywaidd ar yr ansoddair ''llyfn''. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Mechell]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] k6jd3888skln6od5nuqfx0dk8mbmd58 0 35364 14890323 13090693 2026-05-07T17:57:41Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890323 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ar [[Ynys Môn]] yw '''Rhos-y-bol'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>http://www.comisiynyddygymraeg.cymru/Cymraeg/Comisiynydd/enwaulleoedd/Pages/Manylion.aspx?pnid=13887{{Dolen marw|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (neu '''Rhosybol'''). Saif yng ngogledd yr ynys ar y B5111, hanner ffordd rhwng [[Amlwch]] i'r gogledd a [[Llannerch-y-medd]] i'r de. Pentref estynedig sy'n gorwedd o neilldu'r lôn ydyw. Mae'r pentref yn rhan o blwyf eglwysig Amlwch. Tri chwarter milltir i'r gorllewin ceir pen dwyreiniol [[Llyn Alaw]], ond does dim mynediad hawdd iddo o Rosybol. Milltir a hanner i'r gogledd o Rosybol ceir [[Mynydd Parys]] sy'n enwog am ei hen gloddfeydd [[copr]]. [[Delwedd:Entering Rhosybol - geograph.org.uk - 236590.jpg|250px|dim|bawd|Rhosybol]] Ceir Siop yng nghanol y pentref, sydd yno ers degawdau, ac mae'r ysgol (Ysgol Gymuned Rhosybol) wedi'i lleoli ychydig i'r gogledd o'r canol. [[Delwedd:First World War Memorial at Rhosybol - geograph.org.uk - 1402367.jpg|bawd|dim|Cofeb Rhyfel Byd Cyntaf Rhosybol]] ==Enw== Yr ystyr gyffredin sydd i'r gair ''bol'' yn yr enw, cyfeiriad naill ai at bant yn y tir neu chwydd arno.<ref>[[Melville Richards]], 'Enwau lleoedd', ''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972).</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Rhosybol (pob oed) (1,078)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Rhosybol) (642)'''|red|61.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Rhosybol) (664)'''|green|61.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Rhosybol) (168)'''|blue|37.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Rhosybol]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhosybol| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] sw684zmtktu74y9mtcp2xtn7qv5rfnr 0 35429 14890748 13762243 2026-05-08T09:54:19Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890748 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Y Ganllwyd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Ganllwyd'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/ganllwyd-gwynedd-sh727248#.YaE7Vi-l1_g British Place Names]; adalwyd 26 Tachwedd 2021</ref> Saif mewn dyffryn ar yr [[A470]] ger [[Dolgellau]]. Yno mae [[Afon Gamlan]] yn ymuno gydag [[Afon Mawddach]]. Mae'n gymuned hefyd. Mae olion y [[diwydiant aur]] i'w gweld yno tu ôl i'r neuadd pentref. Y mwyngoddfa fwyaf oedd [[Ffridd Goch]] a'r chyfadeiladau yng Nghefn Coed. Cynhyrchwyd 80 owns o aur o’r safleoedd hyn rhwng 1896 a 1902. Y tro diwethaf y mwyngloddwyd yn yr ardal oedd rhwng 1919 ac 1922. Roedd hefyd mwynfa fechan Tyddyn Gwladys o tua 1830, a'i weithwyd yn ysbeidiol i gynhyrchu [[plwm]] ac [[aur]]. Cloddiwyd 43 tunell o fwyn aur, gan gynhyrchu 7 owns o aur yn ei blwyddyn olaf yn 1899.<ref>{{dyf gwe|url=http://www.gwe.nu/ganllwyd/tud/Hanes1.htm|teitl=Hanes y Ganllwyd}}</ref> [[Delwedd:Ganllwyd Village - geograph.org.uk - 88875.jpg|dim|bawd|Y Ganllwyd]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Ganllwyd (pob oed) (179)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Ganllwyd) (107)'''|red|62.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Ganllwyd) (110)'''|green|61.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Ganllwyd) (19)'''|blue|27.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Pobl o'r Ganllwyd == * [[Richard Owen Davies]], cemegydd, a aned yn y Ganllwyd yn 1894. * [[Nesta Wyn Jones]] Bardd a Llenor ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *[http://www.ganllwyd.com/ Gwefan y Ganllwyd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208105710/http://ganllwyd.com/ |date=2011-02-08 }} {{Trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} {{DEFAULTSORT:Ganllwyd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Ganllwyd| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] nvzt3edtg17ij3naddbsyw9s8k6qrcp 0 35650 14890651 13801929 2026-05-08T08:08:46Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890651 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]] yw '''Hanmer'''. Gorwedd yn ardal Wrecsam [[Maelor]], tua phum milltir i'r gorllewin o dref [[Whitchurch, Swydd Amwythig|Whitchurch]], dros y ffin yn [[Lloegr]], a 10 milltir i'r de-ddwyrain o ddinas [[Wrecsam]]. Mae'n enwog am ei eglwys hynafol a gysegrir i [[Sant Chad]]. Tua dwy [[cilometr]] i'r gogledd-ddwyrain saif hen domen [[mwnt a beili]] [[Castell Cop]]. ==Hanes== Gorwedd Hanmer yn hen [[cwmwd|gwmwd]] [[Maelor Saesneg]]. Bu'n rhan o deyrnas [[Powys Fadog]] yn yr Oesoedd Canol. Ganed y rhyfelwr enwog [[Mathau Goch]] (1386 - 1450) yn Hanmer yn 1386, yn fab i Owain Goch (neu Gough), beili Hanmer yng nghantref [[Maelor]]. Roedd mam Mathau yn ferch i [[David Hanmer]], yntau'n frodor o'r pentref. Roedd rhai o'r teulu yn gefnogol iawn i [[Owain Glyndŵr]]. Priododd y tywysog hwnnw ei wraig [[Margaret Hanmer]] yn [[1383]], yn Hanmer. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Hanmer (pob oed) (665)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Hanmer) (47)'''|red|7.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Hanmer) (285)'''|green|42.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Hanmer) (90)'''|blue|32.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Gweler hefyd== *[[Yr Owredd]], plasdy yn perthyn i'r Hanmeriaid. *[[Croes Eglwys Hanmer]] {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Hanmer| ]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] qz4eth8cbr2aq74e3zm2xtoumwahlv6 0 35663 14890658 13798249 2026-05-08T08:10:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890658 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Y Mwynglawdd''' (Saesneg: ''Minera''). Y pentrefi cyfagos yw [[Coedpoeth]] i'r dwyrain a [[Bwlchgwyn]] i'r gogledd-orllewin. '''Y Mw'nglodd''' yw'r enw ar lafar yn lleol. Ar un adeg bu Mwynglawdd yn gymuned amaethyddol gyda nifer o ffermydd yn y cylch, ond serch hynny cloddid [[plwm]] yn yr ardal ers yr [[Oesoedd Canol]]. Yn ystod y [[Chwyldro Diwydiannol]], tyfodd Mwynglawdd yn bentref sylweddol gyda mwyngloddiau newydd yn cael eu hagor o'i gwmpas. Codwyd [[capel]] cyntaf y pentref ym [[1804]], ar safle'r capel presennol. Cafodd ei ailenwi yn Gapel Mwynglawdd ac yna, yn 1859, yn Gapel Pen y Bryn. Er gwaethaf y ffaith ei fod mor agos i'r ffin â Lloegr, bu'r pentref, fel nifer o'r rhai eraill yn y cylch, yn gartref i gymuned [[Gymraeg]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Mwynglawdd (pob oed) (1,617)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Mwynglawdd) (290)'''|red|18.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Mwynglawdd) (1153)'''|green|71.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Mwynglawdd) (229)'''|blue|33.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Gweler hefyd == * [[Carnedd gron Mynydd Esclus]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} {{DEFAULTSORT:Mwynglawdd}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Y Mwynglawdd| ]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] rs9tzjxsd4mxlx3kwucd9ledew82jrm 0 36162 14890646 14877793 2026-05-08T08:04:24Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890646 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle |name=Ewlo| suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Penarlâg]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Ewlo'''<ref>''[[Geiriadur yr Academi]]'', s.v. "Ewloe"</ref> ({{Sain|Ewlo.ogg|ynganiad}}) neu '''Ewloe'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/ewloe-flintshire-sj299665#.YeGJDy-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Ionawr 2022</ref><ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (hefyd '''Eulo''' yn ôl [[Thomas Pennant (awdur)|Pennant]]).<ref>[http://www.cpat.org.uk/ycom/flint/flipre.htm Gwefan CPAT]</ref> Saif rhwng [[Bwcle]], [[Penarlâg]] a [[Queensferry]] tua hanner ffordd rhwng [[yr Wyddgrug]] a [[Caer|Chaer]]. Prif atyniad y pentref yw [[Castell Ewlo]], un o gestyll tywysogion [[teyrnas Gwynedd|Gwynedd]], sy'n sefyll mewn coedwig tua milltir a hanner i'r gorllewin. [[Delwedd:Ewloe St. Davids Park.jpg|bawd|dim|280px|Parc Busnes Dewi Sant, Ewlo]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{eginyn Sir y Fflint}} [[Categori:Penarlâg]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] dzd8rfodhcgly6jjqr8w076kr884e7u 0 36630 14890868 13090695 2026-05-08T10:39:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890868 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Maenclochog]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Rhos-y-bwlch'''<ref name=Tafarn>{{Cite web|url=https://www.tafarnsinc.cymru/ein-hanes.html|title=Ein Hanes {{!}} Tafarn Sinc, Rhos-y-bwlch, Cymdeithas Tafarn Sinc|access-date=5 Chwefror 2019|website=www.tafarnsinc.cymru}}</ref> neu '''Rosebush'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/rosebush-pembrokeshire-sn072293#.YY-HGS-l2G8 British Place Names]; adalwyd 13 Tachwedd 2021</ref> Saif yng ngogledd y sir, ar ffordd y B4313 i'r de o fryniau'r [[Preseli]], tuag 1 filltir i'r gogledd-orllewin o bentref Maenclochog a 10 milltir i'r de-ddwyrain o [[Abergwaun]]. Ceir hen dafarn yno o'r enw "Tafarn Sinc", ar dir yr hen orsaf reilffordd.<ref name=Tafarn /><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/41651078|title=Datgan 'diddordeb' mewn rheoli Tafarn Sinc|date=17 Hydref 2017|access-date=5 Chwefror 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/277363-tafarn-sinc-cymuned-yn-cyflwyno-cynnig|title=Tafarn Sinc: y gymuned yn cyflwyno cynnig|date=2 Hydref 2017|access-date=5 Chwefror 2019|website=Golwg360}}</ref> [[Delwedd:Rosebush - geograph.org.uk - 61729.jpg|250px|bawd|dim|Rhos-y-bwlch]] ==Gweler hefyd== *[[Chwarel Rosebush|Chwarel Rhos-y-bwlch]], [[Chwareli llechi Cymru|chwarel lechi]] leol *[[Cronfa dŵr Rosebush|Cronfa dŵr Rhos-y-bwlch]], tua milltir i'r de o'r pentref ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Maenclochog]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] hbzks1xi1hzz2cvavb3z32wb5cxg43t 0 36634 14890857 14878499 2026-05-08T10:37:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890857 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Maenclochog'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Mae'n gorwedd i'r de o fryniau [[Preseli]], tua milltir i'r de-ddwyrain o bentref [[Rhos-y-bwlch]] ac 11 milltir i'r de-ddwyrain o [[Abergwaun]]. Yn 2007 darganfuwyd olion muriau hen [[castell|gastell]], sy'n dyddio i'r [[13g]] efallai, wrth gloddio ar safle maes parcio newydd. [[Delwedd:Maenclochog - geograph.org.uk - 61730.jpg|bawd|dim|Maenclochog]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Maenclochog (pob oed) (731)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Maenclochog) (389)'''|red|53.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Maenclochog) (469)'''|green|64.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Maenclochog) (104)'''|blue|31.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Enwogion == *[[Thomas James Jenkin]] botanegydd enwog ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_west/7012061.stm Adroddiad am ddarganfod y castell ar safel BBC Cymru] {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Maenclochog| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] esl28l5kfv35i24ct7qrb4mj0iigjvn 0 36717 14890564 13088732 2026-05-08T06:08:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890564 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:Llanddulas beach and quarry jetties - geograph.org.uk - 7360.jpg|bawd|Traeth Llanddulas.]] [[Delwedd:Kilns at Llanddulas (Dinb) NLW3361676.jpg|bawd|[[Odyn]]nau yn Llanddulas tuag 1885.]] Pentref ar arfordir gogledd-ddwyrain [[Cymru]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]] yw '''Llanddulas''' (sillafiad amgen ond anghywir: ''Llandulas''). Enwir y pentref ar ôl [[afon Dulas (Rhos)|afon Dulas]], sy'n llifo trwyddo o'r tharddle ym mryniau [[Rhos]]. Yn ôl [[cyfrifiad 2001]], mae gan gymuned [[Llanddulas a Rhyd-y-foel]], boblogaeth o 1,572, gyda 23% yn medru rhywfaint o [[Gymraeg]]. Gorwedd Llanddulas rhwng [[Bae Colwyn]] i'r gorllewin ac [[Abergele]] i'r dwyrain. Rhed yr [[A55]] heibio i'r pentref, rhyngddo a glan y môr. Mae ffordd arall yn dilyn cwm Dulas i fyny i bentref [[Betws yn Rhos]]. Gellir cyrraedd glan y môr trwy ddilyn lôn trwy dwnel dan [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] i fynd i'r [[traeth]] o gerrig mân a mymryn o dywod. Ceir meysydd carafanau yno. Ym mhen gorllewinol y traeth ceir adfeilion sietis yr hen [[chwarel]] [[calchfaen]]. ==Hanes== Mae'r eglwys yn dyddio i'r 19g. Tua milltir i'r de o'r pentref ar ben bryn ceir safle [[bryngaer]] [[Pen-y-Corddyn (bryngaer)|Pen-y-Corddin]]. Bradychwyd [[Rhisiart II o Loegr]] i ddwylo ei elynion yn Llanddulas yn 1399, ar ei ffordd yn ôl o [[Iwerddon]]. ==Pobl o Landdulas== Ganed y heddychwr a chenedlaetholwr Cymreig [[Lewis Valentine]] yno ym 1893. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Llanddulas a Rhyd-y-foel]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] eaitk2had4yyykrsblv5fuqliyo89kp 0 36718 14890596 13090741 2026-05-08T06:26:43Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890596 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddulas a Rhyd-y-foel]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Rhyd-y-foel'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/rhyd-y-foel-conwy-sh912767#.YZqBSS-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> neu '''Rhyd y Foel'''. Fe'i enwir ar ôl yr hen [[rhyd|ryd]] ar [[Afon Dulas (Rhos)|Afon Dulas]]. Saif yn ardal [[Rhos]], wrth draed llethrau gorllewinol [[Pen y Corddin]] ar lan Afon Dulas, tua 1 milltir i'r de o bentref [[Llanddulas]]. Mae lonydd gwledig yn ei gysylltu â Llanddulas, [[Abergele]] i'r dwyrain, a [[Betws-yn-Rhos]] i'r de. [[Delwedd:Stone cottages at Rhyd y Foel - geograph.org.uk - 29870.jpg|250px|bawd|dim|Bythynnod yn Rhyd-y-foel]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Llanddulas a Rhyd-y-foel]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] gm2kejvs8098zqkz165b0cnswn7b1hd 0 37104 14890396 14885337 2026-05-07T19:03:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890396 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} :''Am enghreifftiau eraill o enwau lleol sy'n cynnwys y gair Betws, gweler [[Betws (gwahaniaethu)]].'' Pentref, [[cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig ym [[Conwy (tref)|Conwy]], [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Betws-yn-Rhos'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/betws-yn-rhos-conwy-sh905735#.YZp__S-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> (hefyd '''Betws yn Rhos'''). Fe'i lleolir yng nghantref [[Rhos]]. [[Delwedd:A view of Betws-yn-Rhos from Cae'r Person NLW3361268.jpg|bawd|dim|Y pentref tua 1885]] ==Daearyddiaeth== Fe'i lleolir yng nghefn gwlad Rhos tua 5 milltir i'r de o drefi arfordirol [[Abergele]] a [[Bae Colwyn]]. Rhed y ffordd B5821 trwy'r pentref, gan ei gysylltu â [[Llanelwy]] i'r dwyrain a [[Llansantffraid Glan Conwy]] i'r gorllewin. Mae gan y gymuned boblogaeth o 1923 ([[Cyfrifiad 2001]]). Gorwedd mewn ardal o fryniau isel rhwng [[Afon Dulas (Rhos)|afon Dulas]] ac [[afon Elwy]]. ==Hynafiaethau== Dwy filltir i'r gogledd o'r pentref ceir [[bryngaer]] hynafol [[Pen y Corddyn]]. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Betws-yn-Rhos (pob oed) (1,052)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Betws-yn-Rhos) (473)'''|red|46.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Betws-yn-Rhos) (676)'''|green|64.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Betws-yn-Rhos) (137)'''|blue|31.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Fetws-yn-Rhos== * [[Thomas Gwynn Jones]]. Ganed y llenor ac ysgolhaig yn Y Gwyndy Uchaf ym mhlwyf Betws yn Rhos, ond symudodd y teulu i fyw yn [[Llaneilian-yn-Rhos]] lle treuliodd ei lencyndod. Ceir atgofion y bardd am yr ardal ym mhennof gyntaf ei gyfrol hunangofiannol ''Brithgofion'' ([[Llyfrau'r Dryw]], 1941). ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Eglwys Mhihangel Sant - St Michael's Church, Betws yn Rhos, Conwy, North Wales, Gogledd Cymru 43.jpg|Eglwys Mhihangel Sant Eglwys Mhihangel Sant - St Michael's Church, Betws yn Rhos, Conwy, North Wales, Gogledd Cymru 02.JPG|Yr eglwys a'r pentref y tu hwnt Eglwys Mhihangel Sant - St Michael's Church, Betws yn Rhos, Conwy, North Wales, Gogledd Cymru 19.JPG|Tua'r cefn Eglwys Mhihangel Sant - St Michael's Church, Betws yn Rhos, Conwy, North Wales, Gogledd Cymru 36.JPG|Eglwys Mhihangel Sant, tua'r allor Eglwys Mhihangel Sant - St Michael's Church, Betws yn Rhos, Conwy, North Wales, Gogledd Cymru 03.JPG|Carreg fedd ym mynwent yr eglwys Plas Coed-coch and lake, Betws-yn-Rhos NLW3361132.jpg|[[Plas Coed Coch]] tua 1885 Plas Coed-coch, Betws-yn-Rhos NLW3361129.jpg </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Betws-yn-Rhos| ]] [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0lyi6yizwsr4mgueukuuj0x48ahlas6 0 37147 14890242 13088825 2026-05-07T17:44:46Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890242 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] a phlwyf eglwysig yng ngogledd-ddwyrain [[Môn]] yw '''Llanfair Mathafarn Eithaf'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Gorwedd ar yr arfordir rhwng [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]] i'r gogledd, sydd yn y plwyf, a [[Benllech]] i'r de. Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o [[cwmwd|gwmwd]] [[Dindaethwy]]. Daw'r enw o'r dref ganoloesol Mathafarn Eithaf (ystyr ''mathafarn'' yw 'maes y dafarn').<ref>''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972).</ref> Ceir [[Clwstwr cytiau Bwlch, Benllech|clwstwr o gytiau hynafol Bwlch]] a [[Cylchoedd cytiau Pant y Saer|Phant y Saer]] gerllaw. Ganed y bardd [[Goronwy Owen]] yn Y Rhos-fawr (ardal Bryn-teg heddiw) yn y plwyf ar Ddydd Calan [[1723]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Delwedd:St Mary's Llanfair Mathafarn Eithaf from the north.jpg|bawd|St Mary's Llanfair Mathafarn Eithaf from the north]] {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfair Mathafarn Eithaf (pob oed) (3,382)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfair Mathafarn Eithaf) (1,544)'''|red|46.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfair Mathafarn Eithaf) (1589)'''|green|47}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Llanfair Mathafarn Eithaf) (783)'''|blue|49.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Llanbedr Mathafarn Wion]] *[[Mathafarn]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanfair Mathafarn Eithaf| ]] [[Categori:Hanes Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] smjyby6i3859q625jjyqwj5j493g5ek 0 37171 14890770 14878372 2026-05-08T09:58:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890770 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], ydy '''Llangynyw'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Llangyniew''). Saif yn ardal [[Maldwyn]] ger [[Llanfair Caereinion]]. Mae'n gorwedd ar fryn sy'n codi mewn tro ar [[afon Banwy]], tua 2 filltir i'r gogledd-ddwyrain o Lanfair Caereinion. Mae eglwys y pentref wedi ei chysegru i Sant Cynyw. Tua 1.5 milltir i'r gogledd o'r pentref, wrth droed y bryn, ceir [[Mathrafal]], safle [[llys]] brenhinoedd [[teyrnas Powys|Powys]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llangynyw (pob oed) (582)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llangynyw) (202)'''|red|35.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llangynyw) (228)'''|green|39.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llangynyw) (92)'''|blue|37.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{eginyn Powys}} {{DEFAULTSORT:Llan-gynyw}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Llangynyw| ]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] gl3zi7qxuoggiozvl22qng79lr9mrv6 0 37187 14890775 14878433 2026-05-08T09:59:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890775 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }}{{Tryweryn}}Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Llanwddyn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanwddyn-powys-sj024191#.YYfxvi-l1SU British Place Names]; adalwyd 7 Tachwedd 2021</ref> ({{Sain|Cy-Llanwddyn.ogg|ynganiad}}). Saif yn ardal [[Maldwyn]] ar lan ogleddol [[Afon Efyrnwy]] ger yr [[argae]] ar gronfa dŵr [[Llyn Efyrnwy]]. Tua hanner milltir i'r dwyrain o Llanwddyn ceir pentref [[Abertridwr (Powys)|Abertridwr]]. Enwir [[plwyf]] Llanwddyn ar ôl Wddyn. Yn ôl traddodiad roedd y [[sant]] hwn, sydd fel arall yn anhysbys, yn feudwy a sefydlodd gell yno ac a ymwelai â chell y [[Sant]]es [[Melangell]] dros y bryniau i'r gogledd ym [[Pennant Melangell|Mhennant Melangell]].<ref>T. D. Breverton, ''The Book of Welsh Saints'' (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2001).</ref> Mae’r [[Y Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar|Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar]] yn berchennog i’r tir o gwmpas Llyn Efyrnwy, ac mae ganddynt 3 cuddfan; 2 ar lannau’r llyn ac un, Coed y Capel, ger yr argae. Mae ganddynt hefyd swyddfa a siop gyferbyn â’r gyddfan Coed y Capel.<ref>[https://www.rspb.org.uk/reserves-and-events/reserves-a-z/lake-vyrnwy/ Gwefan RSPB]</ref> Cynhelir [[Gŵyl Werin Llanwddyn]] yn neuadd y pentref Llanwddyn bob mis Medi.<ref>[http://www.llanwddynevents.co.uk/ Gwefan llanwddynevents.co.uk]</ref> ==Hanes Llyn Efyrnwy== Pasiwyd Deddf Liverpool Corporation Waterworks ym 1880, a dechreuwyd gwaith adeiladu argae ym 1881. Dymchwelwyd hen bentref Llanwddyn, ac roedd y llyn yn llawn erbyn Tachwedd 1889. Adeiladwyd pentref newydd gerllaw ar gyfer preswylwyr yr hen bentref, gan gynnwys eglwys newydd, cysegredig i [[Sant Wddyn]]. Adeiladwyd gorsaf pŵer hydro-electrig ar gyfer y pentref ym 1902. [[Delwedd:Building the dam, Llanwddyn NLW3361917.jpg|bawd|dim|Adeiladu'r argae tua diwedd y 19g]] [[Delwedd:Sant Wddyn Llanwddyn Church was moved here to replace the church flooded when Lake Vyrnwy was created 01.tif|bawd|dim|Eglwys Sant Wddyn, a adleolwyd pan foddwyd y dyffryn]] [[Delwedd:Llyn Llanwddyn - Vyrnwy Dam, Powys, Wales built over a village to supply water to Liverpool 04.jpg|bawd|240px|dim|Lake Vyrnwy Hotel, Llanwddyn]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanwddyn (pob oed) (257)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanwddyn) (96)'''|red|38.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanwddyn) (84)'''|green|32.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanwddyn) (18)'''|blue|18.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} [[Delwedd:A bulldozer, tractor and sledge deliver bread to the snowbound village of Llanwddyn (15796330210).jpg|bawd|dim|Tarw dur, tractor a sled yn dosbarthu bara i bentre Llanwddyn yn ystod yr eira]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Llanwddyn| ]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Cymunedau Cymreig a ddinistriwyd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] puir91bd1xkpns4jzkguwmwprokr9je 0 37376 14890411 13087997 2026-05-07T19:38:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890411 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Maesdref o [[Llandudno|Landudno]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Craig-y-don'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Craig-y-Don'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/craig-y-don-conwy-sh794815#.YZ9nTi-l1_g British Place Names]; adalwyd 25 Tachwedd 2021</ref> Fe'i lleolir yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] Llandudno; yn ogystal mae'n rhan o blwyf eglwysig [[Llanrhos]]. Mae Craig-y-don yn cynnwys arfordir a'i rhodfa môr ar Fae Llandudno i'r de-ddwyrain o'r dref, gan gynnwys: East Parade, Craig-y-Don Parade, Bedford Crescent a Ffordd Colwyn i gyfeiriad [[Rhiwledyn]] a [[Bae Penrhyn]] i'r dwyrain. Ar un adeg bu cryn dipyn o dir glas rhwng Craig-y-don a'r dref, ond dros y degawdau diwethaf codwyd sawl adeilad a chaonlfan siopio yno. Cyferbyn Caeau Bodafon ar ddiwedd y prom ceir pwll ymdrochi i blant gyda chaffi a chyfleusterau eraill. Mae'r traeth yn braf, yn gymysg o gerrig mân a thywod, a chyfyd creigiau [[calchfaen]] [[Rhiwledyn]] yn ei ben eithaf. Ceir y rhan fwyaf o'r siopau ar Ffordd y Frenhines ac ardal breswyl o'i gwmpas. I'r de o Ffordd y Frenhines ceir sawl ffordd fel Roumania Drive a enwyd i ddathlu ymweliad [[Carmen Sylva]], brenhines [[Rwmania]], â Llandudno ym 1890. Tu ôl i'r ardal breswyl cyfyd bryn coediog Gloddaeth, sy'n gorwedd rhwng Craig-y-don, Llanrhos a Bae Penrhyn, ac a fu'n rhan o dir plasdy hynafol [[Gloddaeth]]. Mae'r eglwysi yn cynnwys Eglwys Sant Paul ([[Eglwys yng Nghymru]]) ger y rhodfa môr, a godwyd ym 1893/95. Fel y rhan fwyaf o Landudno, mae canran uchel o dir Craig-y-don yn eiddo i ystad [[teulu Mostyn]], sy'n un o dirfeddianwyr mwyaf gogledd Cymru. Ni fu'r ardal yn arbennig o Gymraeg ers iddi ddechrau datblygu ddiwedd y 19eg ganrif, ond erbyn heddiw ceir canran uchel o bobl o Loegr a lleoedd eraill wedi symud yno i ymddeol. [[Delwedd:Craig y don - geograph.org.uk - 122489.jpg|256px|bawd|dim|Craig-y-don, yn edrych tuag at Pen y Gogarth]] ==Llyfryddiaeth== *Ivor Wynne Jones, ''Llandudno Queen of Welsh Resorts'' (Ashbourne: Landmark, 2002) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Llandudno]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 19n69rqcyt5xqy8bppxwwuma2ywhaqh 0 37857 14890571 13088944 2026-05-08T06:15:32Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890571 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]] i'r gogledd-ddwyrain o [[Rhuthun]], i'r de-ddwyrain o dref [[Dinbych]] ac i'r gorllewin o fryn [[Moel Famau]] yw '''Llangynhafal''' ({{Sain|Llangynhafal.ogg|ynganiad}}). Saif yr eglwys, sydd wedi ei chysegru i Sant [[Cynhafal]], ar ei phen ei hun gryn bellter o'r pentref, y drws nesaf i hen ffermdy. ==Pobol enwog== *[[Nathaniel Cynhafal Jones]] *[[John Williams (Ab Ithel)]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llangynhafal (pob oed) (634)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llangynhafal) (231)'''|red|37.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llangynhafal) (380)'''|green|59.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llangynhafal) (69)'''|blue|27.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery> Delwedd:Awyrlun o Eglwys Llangynhafal - Aerial photograph of Llangynhafal Church, Rhuthun, Cymru (Wales) 12.jpg|Yr eglwys, ty canoloesol a'r ffermdy cyfagos Delwedd:Llangynhafal.jpg|Eglwys Llangynhafal gyda [[Moel Dywyll]] y tu ôl iddi Delwedd:Llangynhafal eglwys cefn.jpg|Cefn Eglwys Sant Cynhafal Delwedd:Llangynhafal er cof.jpg|Er cof am fechgyn y plwyf a laddwyd yn y ddau ryfel byd Delwedd:Llangynhafal y fynwent.jpg|Yr olygfao i'r cae nesaf o fynwent yr eglwys Delwedd:St Cynfal's church, Llangynhafal - geograph.org.uk - 1042337.jpg|Gwydr lliwm Eglwys Sant Cynhafal </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/denbigh/16875.htm Eglwys Sant Cynhafal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100818062222/http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/denbigh/16875.htm |date=2010-08-18 }} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Llangynhafal| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] lufnnrdzr6qtldsif843qi9zzgvwlbs 0 37980 14890878 14879233 2026-05-08T10:43:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14890878 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerfyrddin i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Trelech]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Tre-lech'''. Saif mewn ardal wledig iawn, tua hanner y ffordd rhwmng [[Caerfyrddin]] ac [[Aberteifi]] a heb fod ymhell o'r ffin a [[Sir Benfro]]. Yn ôl cyfrifiad [[1991]] roedd poblogaeth ardal Cyngor Cymuned Tre-lech a'r Betws yn 696, gyda 70% ohonynt yn siarad Cymraeg. Mae tafarn yno - ("Tafarn Beca"), ond does dim siop yn y pentref ar hyn o bryd. Ganwyd y Parchedig [[David Rees]] ar ffermdy Gelli Lwyd ym mhlwyf Tre-lech ym 1801, a dyma fan geni'r awdur a'r newyddiadurwr [[Perceval Gibbon]] (1879–1926) hefyd. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Tre-lech, Sir Gaerfyrddin (pob oed) (745)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Tre-lech, Sir Gaerfyrddin) (440)'''|red|59.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Tre-lech, Sir Gaerfyrddin) (461)'''|green|61.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Tre-lech, Sir Gaerfyrddin) (93)'''|blue|31.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://194.130.49.212/index_CIS_1.cfm?SiteRef=1&CisRef=39&ChosenLang=2&ChangeBody=Welsh Gwefan gymunedol Trelech a'r Betws]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Tre-lech, Sir Gaerfyrddin| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerfyrddin (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] dj4qzb83699xqtz97g6ih737co4o4mb 0 37982 14890832 14883519 2026-05-08T10:34:08Z BOT-Twm Crys 23034 /* Dolen allanol */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890832 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw'r AS}} }} [[Image:CenarthWestWales.jpg|bawd|200px|dde|Afon Teifi ger Cenarth]] Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd-orllewin [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Cenarth''' (neu '''Genarth Mawr''' fel y'i gelwid yn yr [[Oesoedd Canol]]), gyda rhan o'r pentref yng [[Ceredigion|Ngheredigion]]. Saif yn agos i'r ffin a [[Sir Benfro]] hefyd, gyda naill ochr a llall y pentref ar ddwy lan [[Afon Teifi]], 10&nbsp;km i'r dwyrain o [[Aberteifi]] a 4&nbsp;km i'r gorllewin o [[Castell Newydd Emlyn|Gastell Newydd Emlyn]]. Mae'r rhan fwyaf o’r ardal i'r de o Afon Teifi, yng [[cantref|nghantref]] canoloesol [[Emlyn (cantref)|Emlyn]], yng [[cwmwd|nghwmwd]] [[Emlyn Uwch Cuch]]. Cenarth Mawr oedd canolfan cwmwd Emlyn Uwch-Cych erbyn y 1100au, a sefydlwyd castell mwnt a beili (Parc-y-domen erbyn heddiw) yma yn dilyn ymosodiadau a gwladychu rhan o'r ardal gan yr [[Eingl-Sacsoniaid]]. Parc-y-domen, a leolir ychydig i'r de o'r eglwys leol oedd y ganolfan weinyddol. Erbyn y 1130au roedd y cwmwd yn ôl o dan reolaeth y Cymry ac felly y bu trwy'r [[12g]] a'r [[13g]].<ref>[http://www.dyfedarchaeology.org.uk/HLC/lowerteifivalley/wcenarth.htm Archifau Dyfed;] adalwyd 24 Awst 2017.</ref> Mae Rhaeadr Cenarth yn fan adnabyddus ac yn gyrchfan poblogaidd i ymwelwyr - sef un o'r prif resymau dros ddatblygiad y pentref yn ystod y cant a hanner o flynyddoedd diwethaf. Ychydig iawn o dai annedd oedd yma hyd at ddiwedd y 18g, fodd bynnag. Defnyddir [[cwrwgl|cyryglau]] ar Afon Teifi hyd heddiw. Ceir disgrifiad gan Gerallt Gymro yn y 1180au fod Cenarth yn "safle pysgota [[eog]]iaid ffyniannus" a nodir fod yno "eglwys a gysegrwyd i Sant Llawddog, melin, pont a'i safle pysgota a gardd hynod ddeniadol i gyd ar ddarn bach o dir". ==Eglwys Llawddog== <gallery> Llawddog, Eglwys Sant Llawddog Church, Cenarth, Carmarthenshire, Cymru Wales 06.jpg|Eglwys Llawddog o'r brif fynedfa Llawddog, Eglwys Sant Llawddog Church, Cenarth, Carmarthenshire, Cymru Wales 20.jpg|Cefn yr eglwys Llawddog, Eglwys Sant Llawddog Church, Cenarth, Carmarthenshire, Cymru Wales 17.jpg|Y porth Llawddog, Eglwys Sant Llawddog Church, Cenarth, Carmarthenshire, Cymru Wales 13.jpg|Clochdy Llawddog, Eglwys Sant Llawddog Church, Cenarth, Carmarthenshire, Cymru Wales 11.jpg|Talcen, gyda ffenest rosyn Cenarth02LB.jpg|Ffynnon Llawddog </gallery> Eglwys Llawddog, Cenarth, oedd canolfan eglwysig bwysicaf cantref [[Emlyn (cantref)|Emlyn]] ac fe'i disgrifir mewn testun o Siarteri Llandaf, sy'n dyddio o'r [[6]] Cysegrwyd yr eglwys, fel yr awgryma'r enw, i Sant [[Llawddog]]. Fe'i hailadeiladwyd yn y [[19g]] wrth i'r pentref dyfu. 140m i lawr yr allt o'r eglwys, ger yr afon, mae Ffynnon Llawddog (NPRN 418381). ===Carreg Gellidywyll=== {{multiple image | align = left | image1 = Carreg Parc y Maen Llwyd allan o Archaeologia Cambrensis.jpg | width1 = 170 | alt1 = | link1 = | caption1 = Ysgythriad o 'Garreg Parc y Maen Llwyd' neu 'Garreg Gellidywyll' allan o ''[[Archaeologia Cambrensis]]'' fel ag yr oedd yn y 1890au. | image2 = DSC01jki509.JPG | width2 = 170 | alt2 = | link2 = | caption2 = Ffotograff a dynnwyd o'r garreg yn Awst 2017. | footer = }} O flaen prif ddrws yr eglwys ceir carreg bwysig a safodd yn wreiddiol mewn cae gerllaw'r eglwys, cyn ei symud yma yn 1894.<ref>[http://www.coflein.gov.uk/en/site/309895/details/st-llawddogs-church-cenarth gwefan coflein.com;] adalwyd 24 Awst 2017.</ref> Carreg Gellidywyll yw'r enw lleol arni, a cheir stori o 1776 yn y ''Gentlemen's Magazine'' i Arglwydd Cawdor ddod a hi yma, o Blasty Gellidywyll. Ond cred y trigolion lleol yw iddi unwaith sefyll ym Mharc y Maen Llwyd, ger yr eglwys. Yn ôl [[Lewis Morris]] yn 1743 safodd y garreg ym [[Maenclochog]] - ugain milltir i ffwrdd - "ar ochr y ffordd ger Bwlch y Clawdd". Morris a gofnododd yr ysgrif ar y garreg yn gyntaf. Y geiriad [[Hen Wyddeleg]] yw: <center>CVRCAGN - FILI ANDAGELI </center> sef 'Curcagnus, mab Andagelli'. Yn Llandeilo Llwydiarth ger Maenclochog ceir carreg arall ac arni ysgrifen [[ogam]] i goffau Andagelli, ac mae'n gwbwl bosibl mai'r un person ydoedd. Mae'r dyddiad ar fwa'r prif fynedfa i'r fynwent a'r eglwys yn nodi'r dyddiad 1855, ac yn coffau diwedd [[Rhyfel y Crimea]]. ===Y fedyddfaen=== Mae'r [[bedyddfaen|fedyddfaen]] o'r [[12g]] hwyr i'r [[13g]] ac wedi'i chludo yma o [[Llandysiliogogo|Landysiliogogo]] (NPRN 400361) yn y [[19g]]. Mae siâp crwn i'r fasn (neu'r fowlen) a cheir pedwar pen person ar ochrau'r fedyddfaen, yn debyg iawn i'r rhai a geir yn Eglwysi Sant Sulien, [[Silian]] (NPRN 402554) a Sant Padrig, Pencarreg (NPRN 418382). Mae'n mesur 52 modfedd mewn cylchred, 14 modf y tu fewn i'r fowlen a dyfnder o 12 modfedd. Bu yma fedyddfaen cyn hon, un sgwar gydag ymylon fel ymyl cocos a ddyddiwyd i'r [[13g]] ac a gludwyd oddi yma i Eglwys Sarnau ac yna i Eglwys Sant Mihangel, Penbryn (NPRN 105363) lle mae heddiw. ===Hen ywen=== Ceir hen [[ywen]] oddi fewn i wal garreg ar siâp cylch o flaen Carreg Gellidywyll. Yn 2005 roedd tair i'r boncyff, tair rhan o'r goeden wreiddiol. Ers hynny bu farw dwy ran, ond mae'r drydedd wedi tyfu'n goeden gref, ac yn 2014 roedd yn mesur 8.25 [[metr]] (27' 1") o amgylch ei chanol ac fe'i chofrestrwyd fel coeden 'hynafol'.<ref>[http://www.ancient-yew.org/treeInfo.php?link=2041 ancient-yew.org;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115182726/https://www.ancient-yew.org/treeInfo.php?link=2041 |date=2021-01-15 }} adalwyd 24 Awst 2017.</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cenarth (pob oed) (1,030)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cenarth) (434)'''|red|43.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cenarth) (520)'''|green|50.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Cenarth) (172)'''|blue|37.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[Daniel Davies, Felin-foel]] (1756 – 1837), Gweinidog y Bedyddwyr *[[David Davies (Dewi Emlyn)]] (1817-1888), llenor, awdur ''Llythyrau Anna Beynon'' *[[Eluned Phillips]] (1914-2009), bardd ac awdur, yr unig ferch i ennill [[Coron yr Eisteddfod Genedlaethol]] ddwywaith. *[[Washington James]], tenor, enillydd Gwobr Goffa David Ellis 1993 Eisteddfod Genedlaethol, sylfaenydd Cerbydau Cenarth ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://www.visitcenarth.co.uk/index.htm visitcenarth.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513144141/http://www.visitcenarth.co.uk/index.htm |date=2008-05-13 }} {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Cenarth| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] dcnz7n2gl7gr905qiigwclq2go439ee 0 38045 14890915 14877079 2026-05-08T11:39:33Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890915 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw'r AS}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Abernant]] (gwahaniaethu).'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Aber-nant'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (hefyd: '''''Abernant'''''). Yn Saesneg tueddir i ddefnyddio'r sillafiad "Abernant",<ref>[https://britishplacenames.uk/abernant-carmarthenshire-sn340232#.YOXJCR0qTkE British Place Names]; adalwyd 7 Gorffennaf 2021</ref> a arferid gynt yn Gymraeg cyn y safoni a fu ar sillafiadau enwau lleoedd Cymru yn 1957.<ref>''Rhestr o Enwau Lleoedd: A Gazetteer of Welsh Place-names'', gol. Elwyn Davies (Pwyllgor Iaith a Llenyddiaeth Bwrdd Gwybodau Celtaidd Prifysgol Cymru, 1996)</ref> Saif Aber-nant ar ffordd gefn, saith milltir i'r gogledd-orllewin o dref [[Caerfyrddin]]. Cysegrwyd yr eglwys i'r Santes Lucia, a cheir cofnod ati yn 1197 sy'n cyfeirio at gysylltiad a Phriordy Sant Teilyddog. Mae mynwent yr eglwys o faint anarferol, dros bedair erw a hanner, gyda nant yn rhedeg trwyddi. Gwaharddwyd claddu ar ochr ddwyreiniol y nant ers yr 19g pan gladdwyd cannoedd o bobl tref Caerfyrddin yno adeg y pla. Gerllaw mae [[Castell Dwyran]], lle cafwyd hyd i garreg goffa, yn dwyn yr arysgrif [[Lladin|Ladin]] ''Memoria Voteporigis Protictoris'' a'r enw "Votecorigas" mewn llythrennau [[Ogam]]; yn ôl pob tebyg carreg fedd y [[Vortiporius]] (Gwrthefyr) sy'n cael ei gondemnio gan [[Gildas]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Aber-nant, Sir Gaerfyrddin (pob oed) (297)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Aber-nant, Sir Gaerfyrddin) (150)'''|red|51.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Aber-nant, Sir Gaerfyrddin) (172)'''|green|57.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Aber-nant, Sir Gaerfyrddin) (42)'''|blue|34.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *[http://www.bbc.co.uk/cymru/deorllewin/papurau_bro/cwlwm/newyddion/mai04.shtml Abernant ar "BBC Lleol i mi"] {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Aber-nant, Sir Gaerfyrddin| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] lfw7gceudnsrep9zgf3rfn11xgolm1b 0 38135 14890563 14878181 2026-05-08T06:08:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890563 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r enw "Llanbedr", gweler [[Llanbedr]] (gwahaniaethu).'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Llanbedr Dyffryn Clwyd'''({{Sain|Llanbedr Dyffryn Clwyd.ogg|ynganiad}}). Saif ger cyffordd y briffordd [[A494]] a'r ffordd B5429, ychydig i'r dwyrain o dref [[Rhuthun]]. I'r dwyrain o'r pentref mae bryn [[Moel Fenlli]], gyda [[Moel Famau]] i'r gogledd-ddwyrain. Rhwng y ddau fryn yma mae [[Bwlch Pen Barras]] (551m); roedd yr hen lôn rhwng [[Dyffryn Clwyd]] a'r [[Wyddgrug]] cyn i'r A494 gael ei adeiladau yn arwain o Lanbedr Dyffryn Clwyd dros y bwlch yma i [[Tafarn-y-Gelyn|Dafarn-y-Gelyn]]. Yn 1851 roedd 461 o drigolion yma.<ref>The Hand-book for the Vale of Clwyd gan William Davis, Argraffwyd gan Isaac Clarke 1856 tudalen 165</ref> [[Delwedd:Awyrlun o Eglwys Sant Pedr - Aerial photograph of the new St Peter's Church, Llanbedr Dyffryn Clwyd, Rhuthun, Cymru (Wales) 07.png|250px|dim|bawd|Awyrlun o Eglwys Llanbedr Dyffryn Clwyd]] ==Hanes== Dyddia'r eglwys o'r cyfnod Fictoraidd; roedd yr hen eglwys ganoloesol (Eglwys St Pedr) ar safle wahanol gerllaw Neuadd Llanbedr, i'r gogledd o'r pentref presennol. Ceir plasty o'r enw Neuadd Llanbedr ('Llanbedr Hall') yma yna edrych dros y dyffryn. Arferai Joseph Ablett (1770-1847) fyw yno, sef y gŵr a noddodd [[Ysbyty Meddwl Dinbych]]; roedd hefyd yn Uwch Siryff y sir yn 1809 ac yn gyfaill mynwesol i [[William Owen Pughe]] (1759-1835). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanbedr Dyffryn Clwyd (pob oed) (787)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanbedr Dyffryn Clwyd) (239)'''|red|31}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanbedr Dyffryn Clwyd) (362)'''|green|46}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanbedr Dyffryn Clwyd) (137)'''|blue|36.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery> Awyrlun o'r adfail o Eglwys Sant Pedr - Aerial photograph of the old St Peter's Church, Llanbedr Dyffryn Clwyd, Rhuthun, Cymru (Wales) 01.jpg|Yr hen eglwys a losgwyd File:Eglwys San Pedr, Llanbedr Dyffryn Clwyd, Rhuthun 16.JPG|Eglwys St Pedr File:Eglwys San Pedr, Llanbedr Dyffryn Clwyd, Rhuthun 13.JPG|Un o golofnau'r Porth, a chroes fodern File:Eglwys San Pedr, Llanbedr Dyffryn Clwyd, Rhuthun 15.JPG|Tŵr yr eglwys File:Eglwys San Pedr, Llanbedr Dyffryn Clwyd, Rhuthun 08.JPG|Un o ffenestri'r eglwys File:Tafarn y Griffin, Llanbedr Dyffryn Clwyd.jpg|Tafarn y Griffin </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Croes Sant Meugan]] *[[Eglwys Sant Meugan, Llanrhudd]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Llanbedr Dyffryn Clwyd| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] kmnhxagnofsyytsz9yxkzig6z3tk0eg 0 38142 14890565 13088775 2026-05-08T06:08:18Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890565 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Llandyrnog'''({{Sain|Llandyrnog.ogg|ynganiad}}). Saif ar y ffordd B5429, tua tair milltir i'r dwyrain o dref [[Dinbych]] a milltir i'r dwyrain o [[Afon Clwyd]]. Y prif gyflogwr yn y pentref yw Hufenfa Llandyrnog, sy'n cynhyrchu caws. I'r dwyrain o'r pentref mae [[bryngaer]] [[Moel Arthur]]. Ceir yma ddwy dafarn, y Golden Lion a'r Ceffyl Gwyn, a siop. Ceir yma hefyd ar gyrion y pentref ffatri laeth a chaws enfawr. Mae'r eglwys leol yn un o bedair eglwys ganoloesol yr ardal. Cysegrwyd yr eglwys i Sant [[Teyrnog]] neu Tyrnog; credir fod yr adeilad presennol yn dyddio o'r [[15g]], ond mae'r fynwent gron yn awgrymu ei bod yn sefydliad hynafol iawn. Adferwyd yr adeilad gan y pensaer Fictoraidd Eden Nesfield rhwng [[1876]] a [[1878]]. Ar ochr ddwyreniol yr eglwys mae ffenestr liw nodedig. Bu yma ysgol ers 1840 ac yn 1856 roedd 120 o blant ar y gofrestr.<ref>The Hand-book for the Vale of Clwyd gan William Davis, Argraffwyd gan Isaac Clarke 1856 tudalen 172</ref> Yn 2009 roedd 27 o blant.<ref>[http://www.denbighshire.gov.uk/LL%5CLifeLong.nsf/75899762F5B2098180256DA3003567C9/1263DBD691DC2BC880256C840047C90D?OpenDocument Gwefan Sir Ddinbych]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Delwedd:Llandyrnog.jpg|bawd|dim|300px|Pentref Llandyrnog (canol y llun) o [[Moel Arthur|Foel Arthur]]]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llandyrnog (pob oed) (1,096)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llandyrnog) (352)'''|red|33.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llandyrnog) (686)'''|green|62.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llandyrnog) (137)'''|blue|32.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Llandyrnog]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] p8g727tlz57lcr4lxawwjaw0yw7x6t2 0 38152 14890430 14878410 2026-05-07T19:43:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890430 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch'''; cyfeirir ato'n aml fel '''Llanrhaeadr''' yn unig. Saif ger y briffordd [[A525]] rhwng [[Dinbych]] a [[Rhuthun]]. Ceir yno dafarn, fynnon nodedig, nifer o elusendai o'r cyfnod Sioraidd a chrochendy yn yr hen efail. Yr un 'meirch' (ll. march) sydd yn yr enw ac sydd yn [[Tremeirchion|Nhremeirchion]] gerllaw. Cysegrwyd yr eglwys i Sant [[Dyfnog]] neu Defynog, ac ystyrir hi yn un o eglwysi canoloesol pwysicaf Cymru. Disgrifiwyd ffenestr Coeden Jesse fawr yr eglwys fel "y ffenestr wydr orau yng Nghymru". Gerllaw mae Ffynnon Sanctaidd Sant Dyfnog, oedd yn arfer bod yn gyrchfan boblogaidd i rai'n dymuno iachad. Mae yma ysgol gynradd mewn adeilad gymharol fodern, tŷ bwyta a thafarn o'r enw'r 'King's Head' yng nghanol y pentref. [[Delwedd:Pentre Llanrhaeadr - geograph.org.uk - 135361.jpg|250px|bawd|dim|Canol Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]] == Egwlys Dyfnog Sant == Credir bod eglwys wedi sefydlu ger Ffynnon Ddyfnog ers y 6ed ganrif, a cheir cyfeiriadau at egwlys yn Llanrhaeadr yn Norwich Taxatio yn 1254 a Lincoln Taxatio 1291. Rhan hynaf o'r eglwys yw'r tŵr, sy'n dyddio o'r 13eg ganrif. Mae'r adeilad yn dilyn patrwm ''eglwys ddwbl'' - eglwys gyda dau eil - sy'n ddyluniad cyffredin yn y rhan hwb o Gymru, a godwyd yn y 15eg ganrig. Adferwyd yr eglwys yn sylweddol 1879-1880. Yn ôl William Myddleton, bardd o'r 17eg ganrif "Ffynnon Ddyfnog, ffein iawn ddefnydd.". Y nodwedd fwyaf trawiadol yw Ffenest Jesse, a osodwyd yn ochr ddwyreiniol yr eglwys yn 1533. Mae Ffenest Jesse yn un ddarlun mawr, sy'n adrodd dyrchafiad Iesu Grist trwy Tŷ Brenhinol Israel - llinach Dafydd, a oedd yn fab i Jesse. Ar waelod y darlun, mae Jesse yn gorwedd yn ei ôl ar sedd neu wely ysblennydd, wedi ei amgylchynu a mur isel. Uwchben, mae ei fab Brenin Dafydd yn dal telyn yn ei law chwith. I'r dde o Dafydd mae ei fab Brenin Solomon - mae ganddo Deml bach - i'r chwith o Dafydd mae ei ŵyr Brenin Rehoboam. Mae'r tri brenin gyda barf ac yn gwisgo ffwr carlwm. Ar frig y ffenest mae'r Arglwydd, mewn golau, ym mreichiau Ei fam, Mair. Yn ogystal, mae'r darlun yn cynnwys y proffwydi Eseia, Sechareia, Joel a Obadeia. Yn naill cornel gwaelod mae Moses a Zadoc, oherwydd eu pwysigrwydd yn hanes Iddewiaeth ac oherwydd yr oeddent wedi rhagwled dyfodiad Crist. Ceir enwau'r proffwydi mewn lladin e.e. Moysen am Moses. "Yna y daw allan wïalen o gyff Jesse; a Blaguryn a dŷf o'i wraidd ef." Esaiah XI, I "Ac yn y dydd hwnnw y bydd gwreiddyn Jesse, yr hwn a saif yn arwydd i'r bobloedd: âg ef yr ymgais y cenhedloedd: a'i orphwysfa fydd yn ogoniant." Esaiah XI, X Adeg y Rhyfel Cartref, yn 1642, tynnwyd y ffenest o'r eglwys, a'i guddio. Yr oedd y Seneddwyr yn arfer dinistrio ffenestri lliwgar. Yn ôl sôn, cafodd ei roi mewn cist o dderw, a'i guddio unai yny fynwent neu mewn coedwig gerllaw. Yn 'Dyddiadur y Gororau o'r Fyddin Brenhinol adeg y Rhyfel Cartref', gan Symond, cyfeirir at ffenest dwyreiniol arall yn yr eglwys - mae'n debyg y cafodd hwn ei ddinistrio. Gosodwyd y ffenest yn ôl yn ei le gydag Adferiad y Teulu Brenhinol yn 1661. Rhwng 1939 a 1945, cafodd ei orchuddio a'i amddiffyn gyda sachau tywod, i'w ddiogelu rhag unrhyw ddifrod bomio. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch (pob oed) (1,038)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch) (514)'''|red|51.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch) (724)'''|green|69.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch) (147)'''|blue|34.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 03.JPG|Yr elusendai Eglwys Sant Tegla, Llandegla, Rhuthun; sometimes miss-spelt St Tecla 41.JPG|Englyn ar fedd St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 01.JPG|Eglwys Sant Dyfnog St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 43.JPG|Cerflun a chofeb yn yr eglwys St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 28.JPG|Y ffenestr liw "Ffenestr Jesse" St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 39.JPG|Y ffenestr liw "Ffenestr Jesse" St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 32.JPG|Llun manwl o'r ffenestr St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 31.JPG|Llun manwl o'r ffenestr St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 29.JPG|Llun manwl o'r ffenestr St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 26.JPG|Y fedyddfaen St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 19.JPG|Y ffenestr ar y dde yw'r "Jesse" St Dyfnog Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch ger Rhuthun Sir Ddinbych 13.JPG|Y tŵr </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ft7g7lre16osxwj2dhizuxvatw5d23a 0 38300 14890229 13088738 2026-05-07T17:43:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890229 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cwm Cadnant]], [[Ynys Môn]], yw '''Llandegfan'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llandegfan-isle-of-anglesey-sh567739#.Ybnhvi-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llandegfan.ogg|ynganiad}}). Saif yn ne-ddwyrain yr ynys, ar ffordd gefn ychydig i'r gogledd-ddwyrain o dref [[Porthaethwy]] ac i'r gogledd o briffordd yr [[A545]] rhwng Porthaethwy a [[Biwmares]]. [[Delwedd:Llandegfan windmill.jpg|bawd|dim|Melin wynt Llandegfan]] Mae'r pentref mewn dwy ran; y pentref gwreiddiol yw'r hyn a elwir yn awr yn Hen Landegfan, o gwmpas yr eglwys, sydd wedi ei chysegru i Sant [[Tegfan]]. Tyfodd y rhan arall, sydd gryn dipyn yn fwy, i'r de o'r hen bentref ac yn nes at yr A545. Codwyd ystad newydd yn y pentref o'r enw Gwêl y Llan yn 2003 - sef y datblygiad mwyaf diweddar yn y pentref. Mae yna siop fach ar gornel Lôn Ganol a hefyd mae yna Ysgol Gynradd fawr yno, hefo dros 120 o blant yno. Poblogaeth y pentref (2010) yw 927.<ref name="genuki.org.uk">{{Dyf gwe |url=https://www.genuki.org.uk/big/wal/AGY/Llandegfan |teitl=Gwefan swyddogol |awdur=GENUKI |dyddiad= |gwaith= |cyhoeddwr=GENUKI |dyddiadcyrchiad=06 Ebrill 2012 |iaith=cy}}</ref> Mae yna Neuadd y Plwyf yn y pentref, lle mae cyfarfodydd, digwyddiadau elusen, a hefyd y clwb ieuenctid yn cael ei gynnal. Mae yna barc chwarae tu allan i'r neuadd. Mae yna dafarn o'r enw Pen y Cefn, sydd yn sefyll wrth ymyl hen felin a chafodd ei ddefnyddio llawer o flynyddoedd yn ôl. Gweithio yn ninas [[Bangor]] y mae'r mwyafrif o'r trigolion. ==Eisteddfod== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Môn]] 2008 yn Llandegfan. ==Chwaraeon== Mae yna dim pêl-droed yn y pentref, [[CPD Llandegfan]] sydd yn chwarae ar gae Lôn Tŷ Newydd. Mae'r clwb wedi cael trafferthion ariannol yn y gorffennol, ond rwan erbyn 2018 mae'r tim wedi ail-sefydlu ac maen nhw yn chwarae yng [[Cynghrair Ynys Mon|Nghynghrair Ynys Môn]]. Mae'r Ysgol Gynradd hefo cyfleusterau chwaraeon cymharol well na lot o ysgolion o'i gwmpas. Mae gan yr ysgol dimau pêl-droed, rygbi 'tag', pêl-rwyd, hoci, a nofio. Mae'r tafarn yn cynnal clybiau dartiau a hefyd snwcer/pŵl. ==Pobl o Landegfan== Bu [[Aled Jones]] yn byw yma pan oedd ei fam yn athrawes yn yr ysgol gynradd. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *[http://www.cynnal.co.uk/llandegfan/eglwys.htm Nodweddion o ddiddordeb yn Llandegfan, gan ddisgyblion yr ysgol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050207090931/http://www.cynnal.co.uk/llandegfan/eglwys.htm |date=2005-02-07 }} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cwm Cadnant]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] i31thi8qm386gcu4km9ymyml399elsg 0 38314 14890876 13091102 2026-05-08T10:42:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890876 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} :''Erthygl ar y pentref yn Sir Benfro yw hon. Am y bardd "Trefin", gweler [[Edgar Phillips]].'' Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanrhian]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Trefin'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/trefin-pembrokeshire-sm838325#.YZDhDi-l2G8 British Place Names]; adalwyd 14 Tachwedd 2021</ref> neu '''Tre-fin'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Fe'i lleolir ar arfordir gogleddol y sir, ychydig i'r gogledd o briffordd yr [[A487]], tua hanner y ffordd rhwng [[Tyddewi]] ac [[Abergwaun]]. Saif ym [[Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro|Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro]], ac mae [[Llwybr Arfordir Sir Benfro]] gerllaw. Enwogwyd y pentref gan gerdd adnabyddus [[Crwys]], ''Melin Trefin'', am yr hen felin, sy' ddim yn malu'r gwenith eto, ond sydd yn cael ei "malu" erbyn hyn gan yr amser a'r hin. Mae geiriau'r gerdd yn ffitio'r tiwn i "Dyma Gariad". Defnyddiai yr [[Archdderwydd]] [[Edgar Phillips]] "Trefin" fel enw barddol. Yn Nhrefin y bu ymgyrch gyntaf [[Cymdeithas yr Iaith]] yn [[1964]] yn erbyn ffurfiau Seisnigedig o enwau lleoedd; "Trevine" oedd ar yr arwyddion ar y pryd. ==Yr hen felin== <gallery> Melin Trefin (old water mill) yn Sir Benfro (anfarwolwyd gan Crwys) 04.jpg Melin Trefin (old water mill) yn Sir Benfro (anfarwolwyd gan Crwys) 05.jpg Melin Trefin (old water mill) yn Sir Benfro (anfarwolwyd gan Crwys) 07.jpg Melin Trefin (old water mill) yn Sir Benfro (anfarwolwyd gan Crwys) 08.jpg Melin Trefin (old water mill) yn Sir Benfro (anfarwolwyd gan Crwys) 09.jpg Melin Trefin (old water mill) yn Sir Benfro (anfarwolwyd gan Crwys) 10.jpg Melin Trefin (old water mill) yn Sir Benfro (anfarwolwyd gan Crwys) 12.jpg Melin Trefin (old water mill) yn Sir Benfro (anfarwolwyd gan Crwys) 13.jpg Melin Trefin (old water mill) yn Sir Benfro (anfarwolwyd gan Crwys) 14.jpg Melin Trefin (old water mill) yn Sir Benfro (anfarwolwyd gan Crwys) 15.jpg </gallery> ==Cylch Cerrig Trefin== Ceir cylch o gerrig ar y penrhyn gel y felin. <gallery> Cylch Cerrig Trefin (stone circle); 2021 07.jpg Cylch Cerrig Trefin (stone circle); 2021 10.jpg Cylch Cerrig Trefin (stone circle); 2021 11.jpg Cylch Cerrig Trefin (stone circle); 2021 14.jpg Cylch Cerrig Trefin (stone circle); 2021 15.jpg Cylch Cerrig Trefin (stone circle); 2021 16.jpg Cylch Cerrig Trefin (stone circle); 2021 17.jpg Cylch Cerrig Trefin (stone circle); view towards Melin Trefin 2021 08.jpg Cylch Cerrig Trefin (stone circle); view towards Melin Trefin 2021 09.jpg </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Llanrhian]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 4k716r1aux4ywspczj0ujoen3fmhkmd 0 38320 14890860 14878669 2026-05-08T10:37:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890860 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Neyland'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/neyland-pembrokeshire-sm963052#.YYuuZS-l0vI British Place Names]; adalwyd 10 Tachwedd 2021</ref> Mae yn y rhanbarth Saesneg ei iaith o'r sir, ac nid ymddengys bod enw Cymraeg.<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Cymru]</ref> Saif ar ochr ogleddol [[Afon Cleddau]], gyferbyn a [[Doc Penfro]], gyda [[Pont Cleddau|Phont Cleddau]] yn eu cysylltu. Mae Caerdydd 125.3 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Neyland ac mae Llundain yn 335.8&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Abertawe]] sy'n 68.8&nbsp;km i ffwrdd. Pentref pysgota bychan oedd Neyland hyd [[1856]], pan ddaeth yn orsaf a phorthladd ar ben draw [[Rheilffordd y Great Western]] a adeiladwyd gan [[Isambard Kingdom Brunel]]. Yn [[1899]] agorwyd porthladd newydd yn [[Wdig]] ger [[Abergwaun]], a lleihaodd y defnydd o Neyland. Caewyd porthladd Neyland yn [[1964]]. Mae'r dref wedi'i gefeillio gyda [[Sanguinet]] yn [[Aquitaine]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Neyland (pob oed) (3,464)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Neyland) (361)'''|red|10.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Neyland) (2476)'''|green|71.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Neyland) (646)'''|blue|41.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl== *[[Gordon Parry]] (1925–2004), Barwn Parry *[[Sarah Waters]] (g. 1966), awdur ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Neyland| ]] [[Categori:Trefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] otb4vxygdpmehhribgtc5jvlyfk5c8l 0 38330 14890825 14886200 2026-05-08T10:33:28Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890825 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Boncath'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Mae'n gorwedd yng ngogledd y sir, ychydig i'r dwyrain o'r briffordd [[A478]] rhwng [[Aberteifi]] a [[Crymych|Chrymych]]. {{clirio}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Boncath, Sir Benfro (pob oed) (736)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Boncath, Sir Benfro) (441)'''|red|61.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Boncath, Sir Benfro) (477)'''|green|64.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Boncath, Sir Benfro) (117)'''|blue|36.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Gweler hefyd == * [[Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Sir Benfro 2013]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Boncath, Sir Benfro| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] lytwzs3y66wtpy00r0oxbt7beim9hy4 0 38331 14890858 14878611 2026-05-08T10:37:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890858 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig yng ngogledd [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Mynachlog-ddu'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif yn nwyrain y sir, ychydig i'r gorllewin o'r briffordd [[A478]], ac i'r de-orllewin o bentref [[Crymych]]. I'r gorllewin o'r pentref mae copaon [[Mynydd Preseli]]. Credir fod rhai o gerrig [[Côr y Cewri]] wedi dod o Gaermeini, neu'n fwy cywir [[Carn Menyn]] gerllaw. Cysegrwyd yr eglwys i Sant [[Dogfael]]; cyn [[diddymu'r mynachlogydd]] roedd y plwyf yn eiddo i Abaty [[Llandudoch]]. Roedd [[Thomas Rees (Twm Carnabwth)]] ([[1806]] - [[1876]]), un o arweinwyr [[Merched Beca]], yn frodor o Fynachlog-ddu, ac mae wedi ei gladdu yma. Bu'r bardd [[Waldo Williams]] yn byw yma o [[1911]] hyd [[1915]], pan oedd ei dad yn brifathro ar yr ysgol gynradd, ac yma y dysgodd Gymraeg. Ceir cofeb iddo gerllaw'r pentref. Bu'r Parch [[Parry Roberts]] a oedd yn frodor o Sir Fôn yn weinidog ar gapel y Bedyddwyr yma am gyfnod hir. Ef oedd un o'r ymgyrchwyr yn erbyn y Weinyddiaeth filwrol gymryd drosodd ffermydd yr ardal i'w gwneud yn ardal ymarfer rhyfel. [[Delwedd:Entering Mynachlog-ddu - geograph.org.uk - 1452929.jpg|bawd|dim|Mynachlog-ddu]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Mynachlog-ddu (pob oed) (494)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Mynachlog-ddu) (204)'''|red|42.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Mynachlog-ddu) (244)'''|green|49.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Mynachlog-ddu) (62)'''|blue|29.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Mynachlog-ddu| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 6km5739juqf4sfjn7wxugc3kdftwa1u 0 38348 14890627 14877420 2026-05-08T07:47:49Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890627 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng nghanolbarth [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Cas-blaidd'''<ref>Defnyddir sillafiad safonol Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru a ''Gwyddoniadur Cymru'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), tud. 549</ref> neu weithiau hefyd '''Casblaidd''' (Saesneg: ''Wolf's Castle'' neu ''Wolfscastle''). Saif ar briffordd yr [[A40]], tua hanner y ffordd rhwng [[Abergwaun]] a [[Hwlffordd]], lle mae Afon Anghof yn llifo i mewn i [[Afon Cleddau|Afon Cleddau Ddu]]. Mae'r pentref mewn dwy ran, Cas-blaidd ei hun a Penybont yr ochr draw i Afon Anghof. [[Delwedd:Congregational chapel, Wolf's Castle-Cas Blaith - geograph.org.uk - 226292.jpg|250px|bawd|dim|Capel Penybont, Cas-blaidd]] ==Hanes== Ceir [[castell mwnt a beili]] yma a godwyd yng nghyfnod y [[Normaniaid]]. Dyma'r "Castell y Blaidd" yr enwir y pentref ar ei ôl. Cafwyd hyd i olion fila [[Cyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru|Rufeinig]] ger y pentref. Ychydig i'r gogledd-ddwyrain ceir [[Cerrig Garn Turne]], sef hen gromlech wedi'i chwalu. Mae'r garreg draws yn un o'r mwyaf yng Nghymru, ac yn mesur 5 wrth 3.5 metr. Yn ôl y chwedl leol, yma y lladdwyd y [[blaidd]] olaf yng Nghymru, ond nid ymddengys fod tystiolaeth o hyn. Mae'n bosibl ei bod yn chwedl i esbonio'r enw lle. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cas-blaidd (pob oed) (642)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cas-blaidd) (187)'''|red|30.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cas-blaidd) (407)'''|green|63.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Cas-blaidd) (79)'''|blue|30.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Gasblaidd== * [[Joseph Harris (Gomer)]] (1773–1825), golygydd ac awdur, sefydlydd ''[[Seren Gomer]]'' (ganed yn y plwyf yn hytrach na'r pentref ei hun). * Mae chwedl i [[Owain Glyndŵr]] gael ei eni yn yr ardal, ond nid oes tystiolaeth o gwbl i gefnogi hyn. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://www.wolfscastle.org.uk Gwefan y gymuned] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928022341/http://www.wolfscastle.org.uk/ |date=2007-09-28 }} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cas-blaidd| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] 6sybl4jzwd4oy5p0swgk33tizgrlrvc 14890883 14890627 2026-05-08T10:52:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890883 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng nghanolbarth [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Cas-blaidd'''<ref>Defnyddir sillafiad safonol Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru a ''Gwyddoniadur Cymru'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), tud. 549</ref> neu weithiau hefyd '''Casblaidd''' (Saesneg: ''Wolf's Castle'' neu ''Wolfscastle''). Saif ar briffordd yr [[A40]], tua hanner y ffordd rhwng [[Abergwaun]] a [[Hwlffordd]], lle mae Afon Anghof yn llifo i mewn i [[Afon Cleddau|Afon Cleddau Ddu]]. Mae'r pentref mewn dwy ran, Cas-blaidd ei hun a Penybont yr ochr draw i Afon Anghof. [[Delwedd:Congregational chapel, Wolf's Castle-Cas Blaith - geograph.org.uk - 226292.jpg|250px|bawd|dim|Capel Penybont, Cas-blaidd]] ==Hanes== Ceir [[castell mwnt a beili]] yma a godwyd yng nghyfnod y [[Normaniaid]]. Dyma'r "Castell y Blaidd" yr enwir y pentref ar ei ôl. Cafwyd hyd i olion fila [[Cyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru|Rufeinig]] ger y pentref. Ychydig i'r gogledd-ddwyrain ceir [[Cerrig Garn Turne]], sef hen gromlech wedi'i chwalu. Mae'r garreg draws yn un o'r mwyaf yng Nghymru, ac yn mesur 5 wrth 3.5 metr. Yn ôl y chwedl leol, yma y lladdwyd y [[blaidd]] olaf yng Nghymru, ond nid ymddengys fod tystiolaeth o hyn. Mae'n bosibl ei bod yn chwedl i esbonio'r enw lle. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cas-blaidd (pob oed) (642)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cas-blaidd) (187)'''|red|30.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cas-blaidd) (407)'''|green|63.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Cas-blaidd) (79)'''|blue|30.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Gasblaidd== * [[Joseph Harris (Gomer)]] (1773–1825), golygydd ac awdur, sefydlydd ''[[Seren Gomer]]'' (ganed yn y plwyf yn hytrach na'r pentref ei hun). * Mae chwedl i [[Owain Glyndŵr]] gael ei eni yn yr ardal, ond nid oes tystiolaeth o gwbl i gefnogi hyn. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://www.wolfscastle.org.uk Gwefan y gymuned] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928022341/http://www.wolfscastle.org.uk/ |date=2007-09-28 }} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cas-blaidd| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 6vbqeo978loa6upr8y2lmtntu14dxi1 0 38371 14890385 14413995 2026-05-07T18:44:55Z Craigysgafn 40536 14890385 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen Clwb pêl-droed | enw clwb = Newcastle United | delwedd = | enw llawn = Newcastle United Football Club<br>(Clwb Pêl-droed Undeb Newcastle). | llysenw = ''The Magpies''<br>''The Toon'' | sefydlwyd = [[1892]] | maes = [[St James' Park]] | cadeirydd = {{baner|Sawdi Arabia}} [[Yasir Al-Rumayyan]] | rheolwr = {{baner|Lloegr}} [[Eddie Howe]] | cynghrair = | tymor = | safle = | pattern_la1 = _newcastle2425h | pattern_b1 = _newcastle2425h | pattern_ra1 = _newcastle2425h | pattern_sh1 = _newcastle2425h | pattern_so1 = _whitetop | leftarm1 = 000000 | body1 = FFFFFF | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _newcastle2425A | pattern_b2 = _newcastle2425A | pattern_ra2 = _newcastle2425A | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _newcastle2425Al | leftarm2 = 800000 | body2 = 800000 | rightarm2 = 800000 | shorts2 = 001053 | socks2 = 800000 | pattern_la3 = _newcastle2425a | pattern_b3 = _newcastle2425a | pattern_ra3 = _newcastle2425a | pattern_sh3 = _newcastle2425a | pattern_so3 = | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} Clwb [[pêl-droed]] yn ninas [[Newcastle]], [[Lloegr]] yw '''Newcastle United Football Club'''. Maent yn chwarae yn Stadiwm St James' Park, sy'n dal 52,404 o wylwyr.<ref>{{Cite web |url=http://www.nufc.co.uk/page/Club/History/SportsDirectArena |title=''Premier League Handbook – Season 2010/11''; Gwaith: Premier League; adalwyd 7 Mai 2011 |access-date=3 Tachwedd 2012 |archive-date=13 Tachwedd 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113184643/http://www.nufc.co.uk/page/Club/History/SportsDirectArena |url-status=dead }}</ref> Enillodd y tîm [[Cwpan Lloegr|Gwpan Lloegr]] yn [[Gêm derfynol Cwpan Lloegr 1955|1955]] yn erbyn [[Manchester City]], a [[Cwpan Cynghrair Lloegr|Chwpan Cynghrair Lloegr]] yn [[Gêm derfynol Cwpan Cynghrair Lloegr 2025|2025]] yn erbyn [[C.P.D. Lerpwl|Lerpwl]]. ==Chwaraewyr== {{Fs start}} {{Fs player|rhif=1|safle=GG|nat=SVK|name=Martin Dúbravka}} {{Fs player|rhif=2|safle=AM|nat=ENG|name=Kieran Trippier|other=[[Capten (pêl-droed)|is-capten]]}} {{Fs player|rhif=3|safle=AM|nat=WAL|name=[[Paul Dummett]]}} {{Fs player|rhif=4|safle=AM|nat=NLD|name=Sven Botman}} {{Fs player|rhif=5|safle=AM|nat=SUI|name=Fabian Schär}} {{Fs player|rhif=6|safle=AM|nat=ENG|name=Jamaal Lascelles|other=[[Capten (pêl-droed)|capten]]}} {{Fs player|rhif=7|safle=CC|nat=BRA|name=Joelinton}} {{Fs player|rhif=8|safle=CC|nat=ITA|name=Sandro Tonali}} {{Fs player|rhif=9|safle=YM|nat=ENG|name=Callum Wilson}} {{Fs player|rhif=10|safle=YM|nat=ENG|name=Anthony Gordon}} {{Fs player|rhif=11|safle=CC|nat=SCO|name=Matt Ritchie}} {{Fs player|rhif=13|safle=AM|nat=ENG|name=Matt Targett}} {{Fs player|rhif=14|safle=YM|nat=SWE|name=Alexander Isak}} {{Fs player|rhif=15|safle=YM|nat=ENG|name=Harvey Barnes}} {{Fs player|rhif=17|safle=AM|nat=SWE|name=Emil Krafth}} {{Fs mid}} {{Fs player|rhif=18|safle=GG|nat=GER|name=Loris Karius}} {{Fs player|rhif=19|safle=AM|nat=ESP|name=Javier Manquillo}} {{Fs player|rhif=20|safle=AM|nat=ENG|name=Lewis Hall|other=ar fenthyg gan [[Chelsea F.C.|Chelsea]]}} {{Fs player|rhif=21|safle=AM|nat=ENG|name=Tino Livramento}} {{Fs player|rhif=22|safle=GG|nat=ENG|name=Nick Pope}} {{Fs player|rhif=23|safle=CC|nat=ENG|name=Jacob Murphy}} {{Fs player|rhif=24|safle=CC|nat=PAR|name=Miguel Almirón}} {{Fs player|rhif=28|safle=CC|nat=ENG|name=Joe Willock}} {{Fs player|rhif=29|safle=GG|nat=ENG|name=Mark Gillespie}} {{Fs player|rhif=32|safle=CC|nat=SCO|name=Elliot Anderson}} {{Fs player|rhif=33|safle=AM|nat=ENG|name=Dan Burn}} {{Fs player|rhif=36|safle=CC|nat=ENG|name=Sean Longstaff}} {{Fs player|rhif=39|safle=CC|nat=BRA|name=Bruno Guimarães}} {{Fs player|rhif=67|safle=CC|nat=ENG|name=Lewis Miley}} {{Fs end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Uwchgynghrair Lloegr}} {{eginyn pêl-droed}} [[Categori:Newcastle United F.C.| ]] [[Categori:Timau pêl-droed Lloegr]] egutdnimhwopwdvlcsoytezgpptio5u 0 38421 14890844 14879292 2026-05-08T10:35:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890844 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Treletert'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Letterston'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/letterston-pembrokeshire-sm944297#.YZDqSy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 14 Tachwedd 2021</ref> Saif ar y ffordd B4331 fymryn i'r gorllewin o'r briffordd [[A40]] rhwng [[Abergwaun]] a [[Hwlffordd]]. Credir i'r pentref gael ei enw oddi wrth Letard Litelking, un o [[Ffleminiaid de Penfro|Ffleminiaid Penfro]], a laddwyd gan [[Anarawd ap Gruffudd]] mewn ymgyrch yn [[1137]]. [[Delwedd:Letterston station, North Pembrokeshire - geograph.org.uk - 70062.jpg|250px|bawd|dim|Hen orsaf reilffordd Treletert]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Treletert (pob oed) (1,245)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Treletert) (505)'''|red|42.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Treletert) (876)'''|green|70.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Treletert) (222)'''|blue|41.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Treletert| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 5pcsloku54xgxm4czlgvvy51i6079nw 0 38517 14890854 14878412 2026-05-08T10:36:33Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890854 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Ceredigion|Ngheredigion]] yw '''Llanrhystud'''. Saif ar y briffordd [[A487]], rhyw naw milltir i'r de o [[Aberystwyth]]. Llifa [[Afon Wyre (Ceredigion)|Afon Wyre]] trwy'r pentref ychydig cyn cyrraedd a môr, ac mae Afon Wyre Fach yn ymuno â hi ychydig uwchben y pentref. Gerllaw'r fan lle mae'r ddwy afon yn ymuno, mae Gaer Penrhôs, lle mae olion [[bryngaer]] o [[Oes yr Haearn]] ac olion castell, a adeiladwyd, efallai gan [[Cadwaladr ap Gruffudd]], brawd [[Owain Gwynedd]] yn [[1149]]. [[Castell mwnt a beili]] ydyw, yn defnyddio gweddillion yr hen fryngaer fel beili. Roedd [[Rhys ap Gruffudd (Llansadwrn)]] yn dal tiroedd yma yn y [[14g]]. Dyddia'r eglwys bresennol, sydd wedi ei chysegru i Sant [[Rhystud]], o'r flwyddyn [[1852]], ond gellir gweld rhywfaint o olion yr eglwys flaenorol. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanrhystud (pob oed) (966)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanrhystud) (529)'''|red|56.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanrhystud) (588)'''|green|60.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Llanrhystud) (123)'''|blue|30.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery> Eglwys_Sant_Rhystud,_Llanrhystud,_Ceredigion_01.png|Eglwys Sant Rhystud o'r stryd sy'n arwain ati Eglwys Sant Rhystud, Llanrhystud, Ceredigion 02.JPG|Yr eglwys Eglwys Sant Rhystud, Llanrhystud, Ceredigion 03.JPG|Yr eglwys Eglwys Sant Rhystud, Llanrhystud, Ceredigion 04.JPG|Yr eglwys </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.llanrhystud.co.uk/ Gwefan Llanrhystud] (Saesneg yn bennaf) {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Llanrhystud| ]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] l4clp5u3zwwsh9wg20s9o53xuzsaaj8 0 38547 14890551 14877842 2026-05-08T05:49:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890551 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanasa]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Ffynnongroyw'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/ffynnongroyw-flintshire-sj135822#.YeGn-i-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Ffynnongroyw.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir ym mhen ogleddol y sir ar lan orllewinol [[Glannau Dyfrdwy]], i'r de o [[Talacre|Dalacre]]. Saif ar briffordd yr [[A548]], tua hanner ffordd rhwng [[Prestatyn]] i'r gorllewin a [[Mostyn]] i'r dwyrain. Enwir y pentref ar ôl y Ffynnongroyw, [[ffynnon]] naturiol mewn llecyn ym mhen Lôn y Ffynnon. Ceir carreg yn do arni a gril (diweddar) i'w hamddiffyn. Tu ôl i'r pentref cyfyd bryniau cyntaf [[Bryniau Clwyd]], gan ffurfio ymyl ddwyreiniol [[Dyffryn Clwyd]]. Mae [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] yn mynd rhwng y pentref a'r arfordir, ond does dim gorsaf yno. [[Delwedd:Cottages at Ffynnongroyw - geograph.org.uk - 128327.jpg|250px|dim|bawd|Rhes o dai yn Ffynnongroyw]] ==Enwogion== Magwyd y gantores boblogaidd [[Caryl Parry Jones]] (ganwyd 1958) yn Ffynnongroyw. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{eginyn Sir y Fflint}} [[Categori:Llanasa]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] ce7352i3gk5259izjpgg8ixqo07eyu7 0 38566 14890234 13088736 2026-05-07T17:44:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890234 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan, [[cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig yn [[Ynys Môn]] yw '''Llanddyfnan''' ({{Sain|Llanddyfnan.ogg|ynganiad}}). Gorwedd yn ne-ddwyrain Ynys Môn ar y ffordd B5109 rhwng [[Pentraeth]] i'r dwyrain a [[Llangefni]] i'r gorllewin. Enwir y [[plwyf]] ar ôl [[Sant]] [[Dyfnan]]. Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o [[cwmwd|gwmwd]] [[Dindaethwy]], [[cantref]] [[Rhosyr (cantref)|Rhosyr]]. Ceir [[maen hir]] cynhanesyddol ger y ficerdy. Cysylltir y teulu o [[Cyfraith Hywel|gyfreithwyr Cymreig canoloesol]] a adnabyddir fel 'Llwyth Cilmin Droetu' â Llanddyfnan. Roedd y bardd [[Gruffudd ab yr Ynad Coch]], a ganodd farwnad enwog i'r Tywysog [[Llywelyn ap Gruffudd]] yn [[1283]], yn aelod o'r teulu hwnnw. Ceir Gwarchodfa Natur Cenedlaethol [[Cors Bodeilio]] i'r de o'r pentref. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanddyfnan (pob oed) (1,061)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanddyfnan) (724)'''|red|70.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanddyfnan) (729)'''|green|68.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanddyfnan) (138)'''|blue|32}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanddyfnan| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 7v80a2bjqn7ra1tk7pbcbyjuyl7wefv 0 38840 14890462 13091199 2026-05-07T19:54:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890462 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Caerhun]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Tyn-y-groes'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Ty'n-y-groes'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/tyn-y-groes-conwy-sh776723#.YZqnSC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> Mae'n gorwedd ar lan orllewinol [[Afon Conwy]] ar groesffordd ar y ffordd B5106, tua 4 milltir i'r de o dref [[Conwy (tref)|Conwy]] a tua hanner milltir o bont [[Tal-y-cafn]] i'r dwyrain a phentref [[Caerhun]] i'r de. O'r groesffordd mae ffordd yn arwain i fyny i [[Rowen]]. [[Delwedd:Remote house - geograph.org.uk - 154944.jpg|250px|bawd|dim|Bwthyn ger Tyn-y-groes]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Caerhun]] [[Categori:Dyffryn Conwy]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] q1q60vvu2k50tq56vijxdfw6332sjkb 0 38846 14890561 13088637 2026-05-08T06:08:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890561 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Abergele]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llan Sain Siôr''' (Saesneg: ''St. George''). Ceir sawl amrywiad ar yr enw Cymraeg, yn cynnwys: '''Llan Saint Sior''', '''Llansan Sior''',<ref>[https://www.britishplacenames.uk/llansan-sior-conwy-sh973757#.YZp0Qi-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> '''Llansainsior''', '''Llansansiôr''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Sain Siôr''' yn unig). Yn ôl y cofnodion hanesyddol, '''Cegydon''' neu '''Cegidog''' oedd enw'r pentref yn y gorffennol. Gorwedd ar bwys yr [[A55]] rhwng [[Abergele]] i'r gorllewin a [[Llanelwy]] i'r dwyrain, tua dwy filltir o'r môr ar lethr tir. Enwir y pentref a'r [[plwyf]] ar ôl yr [[eglwys]] Fictorianaidd leol a gysegrir i'r sant [[Siôr (sant)|Siôr]] (un o'r ychydig eglwysi yng Nghymru wedi eu cysegru i [[nawddsant]] [[Lloegr]]). Ceir chwedl leol sy'n cysylltu'r pentref â'r chwedl adnabyddus amdano'n lladd [[draig]]. Eglwys un siambr yw Eglwys Sain Siôr, sydd wedi'i chofrestru fel adeilad Gradd II ers 8 Mai 1997 (rhif Cofrestr Cadw: 18669).<ref>[http://www.britishlistedbuildings.co.uk/wa-18669-church-of-st-george-abergele Britsh Listed Buildings;] adalwyd 19 Medi 2014</ref> Ceir cofebion i deuluoedd lleol sy'n dyddio o ddechrau'r [[17g]] tu mewn. Yn y pentref, yn ogystal ag eglwys y plwyf, ceir [[tafarn]] y ''Kinmel Arms'' ac ysgol gynradd. Gerllaw ceir ystâd [[Neuadd Cinmel]] a chwarel. I'r gogledd-ddwyrain o'r pentref, rhyngddo a [[Rhuddlan]], ceir [[Morfa Rhuddlan]], safle brwydr enwog rhwng y [[Cymry]] a'r [[Eingl-Sacsoniaid]] yn yr Oesoedd Canol Cynnar. Ar y bryn ger y chwarel tu ôl i'r pentref ceir olion olaf [[bryngaer]] [[Dinorben]], un o'r enghreifftiau gorau yng ngogledd Cymru, sydd bron iawn wedi diflannu erbyn hyn oherwydd y gwaith chwarel yno. {{-}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Llan-san-shore, or, Church of St. George and rectory, 1794.jpg|John Ingleby, 1794 Llan San Sior, Sir Conwy, Cymru St George, North Wales 19.JPG Tu fewn i Eglwys Llan San Sior - inside St George, Abergele, North Wales 06.JPG Tu fewn i Eglwys Llan San Sior - inside St George, Abergele, North Wales 19.JPG Mausoleum in Churchyard of the Church of St George Grade II Llan San Sior, Sir Conwy, Cymru St George, North Wales 30.JPG Llan San Sior, Sir Conwy, Cymru St George, North Wales 44.JPG Llan San Sior, Sir Conwy, Cymru St George, North Wales 35.JPG Llan San Sior, Sir Conwy, Cymru St George, North Wales 49.JPG Llan San Sior, Sir Conwy, Cymru St George, North Wales 46.JPG </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Abergele]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] hpiyuijcor0jq6e4uuofc1qdssqnywt 0 39099 14890306 13090371 2026-05-07T17:54:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890306 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref ger [[Abergele]], Sir Conwy, gweler [[Pensarn]].'' Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llaneilian]], [[Ynys Môn]], yw '''Penysarn'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/penysarn-isle-of-anglesey-sh458907#.Ybj96S-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Penysarn.ogg|ynganiad}}). Saif yng ngogledd-ddwyrain yr ynys, ychydig i'r dwyrain o [[Mynydd Parys|Fynydd Parys]], a gerllaw priffordd yr [[A5025]] rhwng [[Amlwch]] a [[Llanallgo]]. ==Hanes== Tyfodd y pentref yn sgîl tŵf y [[Diwydiant copr Cymru|diwydiant Copr]] ym Mynydd Parys, a daeth Penysarn yn enwog am wneud clocsiau i weithwyr y gwaith copr. == Pobl o Benysarn == * [[William Griffith (Gwilym Lerpwl)]] (1849-90), englynwr * [[Lewis William Lewis|Lewis William Lewis ("Llew Llwyfo")]] (1831-1901), bardd a cherddor * [[John Tudor Jones (John Eilian)|John Eilian]] (1903–85), bardd, newyddiadurwr a gwleidydd ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Penysarn]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llaneilian]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 91w12m9cnmpxx0ts2sj4j1kgsb8fpk4 0 39323 14890151 13087741 2026-05-07T16:58:13Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890151 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw yng Ngwynedd, gweler [[Brynrefail, Gwynedd]].'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]], [[Ynys Môn]], yw '''Brynrefail'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/brynrefail-isle-of-anglesey-sh480867#.YbUhcS-l1_g British Place Names]; adalwyd 11 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Brynrefail.ogg|ynganiad}}). Saif yng ngogledd-ddwyrain yr ynys ar y briffordd [[A5025]], tua hanner y ffordd rhwng [[Amlwch]] a [[Benllech]]. Saif y pentref yn agos i Draeth Dulas a Thraeth Llugwy, ac mae twristiaeth yn bwysig yn yr ardal, gyda nifer o wersylloedd carafannau. Dyddia'r eglwys i ddiwedd y [[19g]], ac agorwyd neuadd gymumedol yn 1995. Ceir yma hefyd ganolfan arddio a Tyddyn Môn, canolfan ddysgu i rai dan anfantais. [[Delwedd:Rough pasture near Brynrefail - geograph.org.uk - 226630.jpg|200px|bawd|dim|Golygfa ar gwr Brynrefail]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Moelfre, Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 1lj2b0g209aqgpg26bg011fa4qw3z63 0 39324 14890264 13089620 2026-05-07T17:49:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890264 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Y Fali]], [[Ynys Môn]], yw '''Llanynghenedl'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanynghenedl-isle-of-anglesey-sh316809#.Ybnm1y-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llanynghenedl.ogg|ynganiad}}). Saif yng ngogledd-orllewin yr ynys ar briffordd yr [[A5025]] gerllaw ei chyffordd gyda'r B5109, ychydig i'r gogledd-ddwyrain o'r [[Y Fali|Fali]] ac i'r de o [[Llanfachraeth|Lanfachraeth]]. Dywedir fod yr eglwys, a gysegrwyd i Sant [[Enghenedl]] (amrywiad: "Ynghenedl"), ar safle eglwys hŷn yn dyddio i'r [[7g]]. Ceir [[maen hir]] mewn cae ger y pentref a adnabyddir fel "Maen hir Llanynghenedl". [[Delwedd:The Llanynghenedl Standing Stone, Anglesey. - geograph.org.uk - 110758.jpg|200px|bawd|dim|Maen hir Llanynghenedl]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Y Fali]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 1we37ksyw5xlbn3t120l6qd8bbeq5ev 0 39346 14890230 13088770 2026-05-07T17:43:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890230 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhosybol]], [[Ynys Môn]], yw '''Llandyfrydog'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llandyfrydog-isle-of-anglesey-sh443853#.Ybnj1i-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Rhagfyr 2021</ref> Saif yng ngogledd-ddwyrain yr ynys, tua 5 milltir i'r gorllewin o bentref [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]] a thua 2 filltir i'r dwyrain o [[Llannerch-y-medd|Lannerch-y-medd]]. ==Hanes a hynafiaethau== Enwir Llandyfrydog ar ôl [[Sant]] [[Tyfrydog]] (diwedd y [[6g]]?). Ger [[Clorach]], ceir y [[maen hir]] Carreg Leidr, a enwir felly am fod dyn a ladratodd Feibl yr eglwys wedi cael ei droi'n garreg am ei gamwedd, yn ôl y chwedl. Bob Nos Nadolig mae'r maen yn fod i symud o amgylch yr eglwys deirgwaith. Hanner milltir i'r gogledd o'r eglwys ceir [[cromlech]] [[Maen Chwyf]].<ref>T. D. Breverton, ''The Book of Welsh Saints'' (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2001)</ref> Yn yr Oesoedd Canol roedd plwyf Llandyfrydog yng [[cwmwd|nghwmwd]] [[Twrcelyn]]. Yn ail hanner y [[14g]], roedd gan y bardd [[Gwilym ap Sefnyn]], mab y bardd [[Sefnyn]], gyfran o dir yn Llandyfrydog (brodor o [[Llanbabo|Lanbabo]], 4 milltir i'r gorllewin, oedd ei dad, yn ôl pob tebyg). ==Pobl o Landyfrydog== * [[Hugh Hughes (Y Bardd Coch o Fôn)]], a aned yn ei gartref yn Llwydiarth Esgob, Llandyfrydog yn [[1693]]. Roedd yn aelod amlwg o gylch [[Morysiaid Môn]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Rhosybol]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 5vt3kllpzxtz5ttixmpkzy10wgv6lse 0 39360 14890556 14878009 2026-05-08T05:53:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890556 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Gwernymynydd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/gwernymynydd-flintshire-sj214623#.YeHq3i-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Gwernaffield.ogg|ynganiad}}). Saif ar briffordd yr [[A494]] rhyw filltir i'r de-orllewin o dref [[yr Wyddgrug]]. Ceir tair tafarn ac [[Ysgol Gynradd Gwernymynydd|ysgol gynradd]] yma. [[Delwedd:Looking down on Gwernymynydd - geograph.org.uk - 224823.jpg|250px|bawd|dim|Gwernymynydd gyda'r Wyddgrug yn y cefndir]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Gwernymynydd (pob oed) (1,141)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Gwernymynydd) (184)'''|red|16.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Gwernymynydd) (542)'''|green|47.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Gwernymynydd) (181)'''|blue|36.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Gwernymynydd| ]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] pw1wl48k4jlalzxu3tbh9mfqk14oqyt 0 39361 14890580 14878625 2026-05-08T06:19:28Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890580 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Delyn i enw'r AS}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Nannerch''' ({{Sain|Nannerch.ogg|ynganiad}}). Saif fymryn oddi ar y briffordd [[A541]], tua hanner y ffordd rhwng [[Yr Wyddgrug]] a [[Dinbych]]. Y boblogaeth yn 2001 oedd 531. Nid oes siop yma, ond ceir tafarn sydd yn dyddio yn ôl i'r 18ed ganrif, sef ''The Cross Foxes''. mae yma ysgol gyda thua 60 o blant. Yn y bryniau gerllaw mae olion [[bryngaer|bryngeiri]] [[Pen-y-Cloddiau]] a [[Moel Arthur]]. Ceir nifer o ffynhonau gan gynnwys Ffynnon Sara, sef tarddiad [[Afon Chwiler]], yn ôl traddodiad. ==Hanes== Mae cofnodion yn dangos y defnyddiwyd yr enw ar y lle mor bell yn ôl â 1254, sef yn wreiddiol yr enw ar yr afon. Mae'n gyfuniad o ddau enw: 'nant' ac 'erch' (Saesneg: ''dappled'') fel a geir yn yr enw [[Abererch]], ger [[Pwllheli]]. Mae'r eglwys (sef ''St. Michael and All Angels'') yn gymharol newydd ac yn dyddio o 1853 ac wedi ei godi o galchfaen lleol. Y pensaer oedd [[Thomas W Wyatt]] o Lundain. Saif [[Neuadd Penbedw]] gerllaw, neuadd braf a godwyd yn 1775 gyda [[cylch cerrig]] Celtaidd o'i flaen. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Nannerch (pob oed) (496)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Nannerch) (73)'''|red|15}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Nannerch) (222)'''|green|44.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Nannerch) (61)'''|blue|30.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[Edward Hughes (Y Dryw)]] (1772-1850), bardd * [[Ellis Davies]] (1872-1962), hynafiaethydd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Nannerch| ]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] izeqn5ud2skwvafmbjujhltqzcs6k5e 0 39362 14890539 14877486 2026-05-08T05:32:34Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890539 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Cilcain'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cilcain-flintshire-sj176651#.YeCJhS-l1_g British Place Names]; adalwyd 13 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Cilcain.ogg|ynganiad}}). Saif i'r gorllewin o dref [[Yr Wyddgrug]], ac ychydig i'r dwyrain o gopa [[Moel Llys-y-Coed]], gyda [[Moel Famau]] i'r de-orllewin. Ceir yno eglwys, siop, tafarn, swyddfa'r post a neuadd y pentref. Cofnodir yr eglwys gyntaf yn [[1291]]. Ar un adeg roedd plwyf Cilcain yn cynnwys Cefn, Llan (neu Tre'r Llan), Llystynhunydd (neu Glust), Llys y Coed, Maes y Groes, Mechlas (neu Dolfechlas) a Trellyniau; erbyn hyn mae gryn dipyn yn llai. Codwyd ysgol trwy danysgrifiad cyhoeddus yn y pentref yn 1799. Mae adeilad yr ysgol yn dŷ preifat erbyn heddiw. Cynhelir Gŵyl Cilcain bob blwyddyn i hybu'r celfyddydau a diwylliant. [[Delwedd:The Old School, Cilcain - geograph.org.uk - 198678.jpg|250px|bawd|dim|Yr Hen Ysgol (1799), Cilcain.]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cilcain (pob oed) (1,378)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cilcain) (237)'''|red|17.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cilcain) (626)'''|green|45.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Cilcain) (195)'''|blue|34.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Edwin Cynrig Roberts]], un o sefydlwyr [[Y Wladfa]] ym [[Patagonia|Mhatagonia]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cilcain| ]] [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] jw27t313vbdwmtvwfldvpamtri9uh6e 0 39377 14890555 14878004 2026-05-08T05:52:56Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890555 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gwernaffield a Pantymwyn]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Gwernaffield'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/gwernaffield-flintshire-sj205645#.YeICMy-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Gwernaffield.ogg|ynganiad}}) neu '''Y Waun'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (hanesyddol: '''Gwernaffield-y-Waun'''). Daw'r enw o gyfuniad o'r gair Cymraeg "gwern" a'r gair Saesneg "field". Saif y pentref ar ffordd gefn ychydig i'r gorllewin o dref [[Yr Wyddgrug]] ac i'r dwyrain o bentref [[Pant-y-mwyn]]. Cyn 20156 "Gwernaffield" oedd enw'r gymuned hefyd, ond "Gwernaffield a Pantymwyn" yw ei henw bellach.<ref>{{eicon en}} [http://www.gwernaffield.org.uk/uploads/5/4/6/3/54633893/newsletter_october_2015_pdf.pdf "Newsletter, October 2015"], Gwernaffield and Pantymwyn Community Council; adalwyd 14 Ionawr 2022</ref> Mae'n nodedig am Fand Pres Gwernaffield. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nifer sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Gwernaffield (pob oed) (1,942)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Gwernaffield) (293)'''|red|15.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Gwernaffield) (925)'''|green|47.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Gwernaffield) (305)'''|blue|36.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Gwernaffield a Pantymwyn]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] aizx0b7d6gjeioj9hpc8tidebp3b227 0 39387 14890661 14878746 2026-05-08T08:11:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890661 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} :''Am y pentrefan o'r un enw i'r gogledd-orllewin yn yr un sir, gweler [[Pen-y-ffordd (Llanasa)]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Pen-y-ffordd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Penyffordd'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/penyffordd-flintshire-sj302617#.YeSfSC-l0vI British Place Names]; adalwyd 15 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Pen-y-ffordd.ogg|ynganiad}}). Saif fymryn oddi ar y briffordd [[A550]], i'r de-ddwyrain o dref [[Bwcle]]. Ceir dwy ysgol gynradd a gorsaf reilffordd yn y pentref. ==Cyfrifiad 2011== Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 3,715. Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Pen-y-ffordd (pob oed) (3,874)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Pen-y-ffordd) (413)'''|red|10.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Pen-y-ffordd) (1654)'''|green|42.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Pen-y-ffordd) (459)'''|blue|29.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Pen-y-ffordd| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] kwallf1hcfh3t4mreke9oh6dcksqrai 0 39397 14890650 14878010 2026-05-08T08:08:28Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Wrecsam i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890650 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref o faint sylweddol a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Gwersyllt'''. Saif ychydig i'r gogledd o ddinas [[Wrecsam]], ger y briffordd [[A541]]. Mae gan Gwersyllt orsaf trên ar y lein Wrecsam - Bidston a thair swyddfa bost (Bradle, Gwersyllt a Brynhyfryd). Yng nghanol y pentref mae Ysgol Gyfun Bryn Alyn. Yn ôl y cyfrifiad 1991 roedd 721 siaradwyr Cymraeg yn y pentref (tri ward) sef rhyw 8% o'r boblogaeth. Mae'r ffigwr wedi codi i 1018 erbyn 2001 bron 11% o'r boblogaeth. Mae'r A541 yn hollti'r pentref ac mae ystâd diwydiannol sylweddol yn y pentref ynghyd ag [[archfarchnad]] a [[canolfan siopa|chanolfan siopa]]. Mae Gorsaf Radio "Marcher" yn y pentref a [[canolfan chwaraeon|chanolfan chwaraeon]] Gwyn Evans ynghlwm wrth [[Ysgol Bryn Alyn]]. Ym mis Awst 2012 torrwyd y dywarchen gyntaf ar gyfer [[Ysgol Gymraeg Gwersyllt]]. == Hanes == Roedd nifer o byllau glo yn yr ardal yma. Yn [[1896]] roedd gan bwll glo Gwersyllt 185 o weithwyr, 167 ohonynt dan y ddaear. Yn yr [[20g]] adeiladwyd llawer o dai cyngor yma. Ers yr wythdegau adeiladwyd stadau preifat ar bob ochr a llenwi'r bylchau rhwng Gwersyllt, Bradle ac mae'r pentref yn cyrraedd Pendine erbyn heddiw. ==Eglwysi== ===Eglwys y Drindod Sanctaidd=== Mae gan Eglwys Plwyf Gwersyllt, sef Eglwys y Drindod Sanctaidd, ffenestr liw o safon, a mynwent sylweddol. Crewyd Plwyf Gwersyllt yn Nhachwedd 1851, o rannau o Dreflan Gwersyllt (gynt ym mhlwyf Gresfordd) a Stansty (gynt ym mhlwyf Wrecsam). Gosodwyd y maen sylfaen ar 13 Gorffennaf 1850, a chysegrwyd Eglwys y Drindod ar 25 Gorffennaf 1851. Ceir ar furiau'r eglwys nifer o wynebau ar ffurf cerfluniau: <gallery mode=packed heights=180px style="text-align:left"> Eglwys y Drindod Sanctaidd Holy Trinity Church Gwersyllt Wrexham Cymru Wales 26.JPG Eglwys y Drindod Sanctaidd Holy Trinity Church Gwersyllt Wrexham Cymru Wales 16.JPG Eglwys y Drindod Sanctaidd Holy Trinity Church Gwersyllt Wrexham Cymru Wales 17.JPG Eglwys y Drindod Sanctaidd Holy Trinity Church Gwersyllt Wrexham Cymru Wales 25.JPG </gallery> ===Eglwys Bresbyteraidd Saesneg=== Saif capel ''English Congregational'' ger yr orsaf. ===Capel yr Annibynnwr=== Dymchwelwyd capel Annibynnol Brynhyfryd (''Summerhill'') yn y 70au. ==Ysgolion Gwersyllt== * Ysgol Bryn Alyn. Arwyddair: "Dim heb Ymdrech" Sefydlwyd ym 1958; bellach mae gan yr ysgol staff o 50 a thua 780 plant 11-16 oed. * Ysgol Gynradd Gwersyllt: a sefydlwyd yn 2007 drwy uno Ysgol y Gaer a ''Gwersyllt County Primary Junior School''. * Ysgol Gynradd Heulfan: a agorwyd ym Medi 2005 drwy uno Ysgol Bryn Golau ac Ysgol y Drindod. Mae tua 204 o blant llawn amser, 40 yn y meithrinfa a 27 yn 'Y Canol' uned ar gyfer plant ag anableddau. * Canolfan Cefnogaeth Gwersyllt * Dodds Lane Student Centre - Gwersyllt * [[Ysgol Gymraeg Gwersyllt]]. Ym mis Awst 2012 torrwyd y dywarchen gyntaf ar gyfer yr ysgol newydd sbon. ==Dolenni allanol== * [http://www.wrexham.gov.uk/welsh/education_w/Schools_ListingW.htm Ysgolion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090905151615/http://www.wrexham.gov.uk/welsh/education_w/Schools_ListingW.htm |date=2009-09-05 }} * [http://www.ysgolheulfan.co.uk/pages/our_school.htm Ysgol Heulfan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310161015/http://www.ysgolheulfan.co.uk/pages/our_school.htm |date=2010-03-10 }} * [http://www.gwersylltchurch.com/ Eglwys Gwersyllt] * [http://www.clwydfhs.org.uk/churches/Gwersyllt/ Eglwys Gwersyllt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111034331/http://www.clwydfhs.org.uk/churches/Gwersyllt/ |date=2009-01-11 }} * Ysgol Gymraeg Gwersyllt [http://wrecsamplaid.blogspot.co.uk/2012/08/torrir-dywarchen-ysgol-gymraeg-gwersyllt.html] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Gwersyllt (pob oed) (10,677)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Gwersyllt) (1,183)'''|red|11.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Gwersyllt) (8042)'''|green|75.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Gwersyllt) (1,291)'''|blue|29.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Gwersyllt| ]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] ldk3s9vc21tb4in6i48zzgxjtiiotqq 0 39400 14890669 13798718 2026-05-08T08:45:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890669 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhosllannerchrugog]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Ponciau'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/ponciau-wrexham-sj296466#.YZOC8y-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> Tyfodd y pentref o gwmpas y diwydiant glo, gyda rhywfaint o gynhyrchu haearn yma hefyd. Ceir yma ysgol gynradd a swyddfa'r post, ynghyd â nifer o gapeli. Saif rhan o [[Clawdd Offa|Glawdd Offa]] gerllaw, ac mae [[Afon Clywedog]] yn ffurfio rhan o ffin y ward. Yn [[2001]] roedd 37% o'r boblogaeth yn medru Cymraeg. Mae Parc y Ponciau yn cynnwys trac BMX a chyfleusterau ar gyfer pêl-droed, bowlio a thennis. Ceir [[Gorsedd y Beirdd|Cerrig yr Orsedd]] yma o [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhosllannerchrugog 1961]]. Ar ddechrau [[2007]] cyhoeddwyd fod Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam a’r grŵp cymunedol Cyfeillion Parc y Ponciau yn cael nawdd o £504,000 gan Gronfa Treftadaeth y Loteri ar gyfer adfer y parc. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Rhosllannerchrugog]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 0b12mru2jbgg91caqlmt0obo725070w 0 39402 14890611 14879387 2026-05-08T06:45:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890611 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Esclys]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Bers'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Y Bers''' (Saesneg: ''Bersham'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/bersham-wrexham-sj306492#.YZPcQy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> Saif gerllaw [[Afon Clywedog (Dyfrdwy)|Afon Clywedog]], ychydig oddi ar y briffordd [[A483]], i'r gogledd-orllewin o bentref [[Rhostyllen]]. == Hanes == Mae'r Bers o bwysigrwydd mawr yn hanes y [[Chwyldro Diwydiannol]], yn enwedig [[diwydiant haearn Cymru]]. Yma yr oedd gweithdai y [[Brodyr Davies, Y Bers|Brodyr Davies]], yma y dechreuodd cynhyrchu haearn modern am y tro cyntaf ym Mhrydain yn [[1670]] a lle y sefydlodd [[John Wilkinson]] ei weithdy yn [[1761]]. Am gyfnod hir, roedd yr ardal yn un o'r canolfannau cynhyrchu haearn pwysicaf yn y byd. Mae [[Gwaith Haearn y Bers]] yn awr yn amgueddfa sy'n adrodd yr hanes. Roedd Pwll Glo Glanyrafon ([[Saesneg]]: ''Bersham Colliery'') ym mhentref cyfagos Rhostyllen. Gerllaw'r pentref mae Coed Plas Power, 33.7[[ha]] o goedwig ar hyd Afon Clywedog rhwng [[Coedpoeth]] a'r Bers. Ceir rhan o [[Clawdd Offa|Glawdd Offa]] yn y coed yma. Saif tomen [[mwnt a beili]] o'r enw [[Castell Cadwgan‎]] nepell o'r pentref. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Y Chwyldro Diwydiannol]] [[Categori:Esclys]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam|Bers]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] ribq6rymn3zvpe72m6bvogisy8e29x6 0 39403 14890676 14277998 2026-05-08T08:48:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890676 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Esclys]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]] yw '''Rhostyllen'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/rhostyllen-wrexham-sj317487 British Place Names]; adalwyd 28 Mehefin 2025</ref><ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 28 Mehefin 2025</ref> Saif gerllaw [[Afon Clywedog (Dyfrdwy)|Afon Clywedog]], ychydig oddi ar y briffordd [[A483]] ac i'r de-orllewin o ddinas [[Wrecsam]]. Yn [[2007]] bu protestio yn erbyn cynllun gan [[Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol]] i adeiladu 223 o dai ger Rhostyllen fel rhan o gynllun i ddatblygu [[Erddig]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Esclys]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] s6u6vrta0wwy65r45l29miej1rf7968 0 39437 14890608 14877131 2026-05-08T06:44:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890608 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cefn, Wrecsam|Cefn]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Acrefair'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/acrefair-wrexham-sj275429#.YZPb6C-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> ({{Sain|Acrefair.ogg|ynganiad}}). Saif y pentref ychydig i'r gorllewin o [[Rhiwabon|Riwabon]] ac i'r gogledd o Gefn Mawr, gerllaw glan ogleddol [[Afon Dyfrdwy]], ac ychydig i'r gogledd o'r briffordd [[A539]] i [[Llangollen|Langollen]]. Saif gwaith cemegol [[Monsanto]], sy'n awr yn eiddo i gwmni Flexsys, yma, ynghyd â ffatri ''Air Products''. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} [[Categori:Cefn, Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 9kji9csajf6i9v6cva4m826jsc9dhku 0 39443 14890657 14878531 2026-05-08T08:10:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Wrecsam i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890657 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Yr Orsedd]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], yw '''Marford'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/marford-wrexham-sj365565#.Ysn0wi8w0vI British Place Names]; adalwyd 9 Gorffennaf 2022</ref> Nid ymddengys fod enw Cymraeg yn bodoli. Saif ychydig i'r dwyrain o briffordd yr [[A483]], rhwng [[Gresffordd]] a [[Rossett]]. Llifa [[Afon Alun]] gerllaw. Ystyrir ward Marford a Hoseley yn un o'r tair ward gyfoethocaf yng Nghymru. Ceir dwy dafarn yma, ond nid oes siop bellach, ac mae'r ddau gapel wedi cau. Adeiladwyd llawer o dai y pentref gan ystad Trefalun, ac mae Marford yn enwog am fythynnod yn yr arddull a elwir yn ''cottage orné''. Rhestrwyd amryw ohonynt gan [[Cadw]]. Ar un adeg roedd y pentref yn enwog am ei ysbrydion. Gerllaw'r pentref mae hen chwarel, a agorwyd yn [[1927]] i gloddio defnydd ar gyfer [[Twnnel Merswy]]. Caewyd y chwarel yn [[1971]]. Enwyd y safle yn [[Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig]] yn 1989, ac yn [[1990]] prynodd [[Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru]] 26 acer o'r safle i'w ddatblygu fel gwarchodfa. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Yr Orsedd]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 28epopwf04njrq8d7rcjz7yk2hf612l 0 39445 14890656 13801930 2026-05-08T08:09:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890656 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Marchwiail''' (Saesneg: ''Marchwiel''). Saif y pentref tua 2.5 filltir i'r de-ddwyrain o ddinas [[Wrecsam]] ei hun. Gorwedd y pentref ym mhlwyf Marchwiail ym [[Maelor Gymraeg]], ym [[Maelor]], y rhan o ogledd-ddwyrain Cymru sy'n ymwthio i mewn i Loegr, ar yr [[A525]] hanner ffordd rhwng Wrecsam a [[Bangor Is Coed]] i'r de-ddwyrain. Ystyr ''marchwiail'' yw "brigau mawr, gwiail praff" neu "goed ifainc" (unigol: ''marchwialen'').<ref>{{dyf GPC |gair=marchwialen |dyddiadcyrchiad=21 Ionawr 2021}}</ref> Efallai bod yr ardal yn nodwedig o goediog ar un adeg. Cysegrir yr eglwys i'r [[Sant]]es [[Marchell]] ac i Sant [[Deiniol]]. Yn ôl yr hynafiaethydd [[Edward Lhuyd]], i Ddeiniol y cyflwynwyd yr eglwys ar y dechrau. Cafodd adeilad yr eglwys ei ailgodi o'r newydd bron yn y [[18g]]. Mae'n adnabyddus am ffenestr wydr-liw a adnabyddir fel "ffenestr Yorke".<ref>[[Frank Price Jones]], ''Crwydro Dwyrain Dinbych'' ([[Cyfres Crwydro Cymru]], 1961), t. 118.</ref> Roedd gan y pentref [[Gorsaf reillffordd Marchwiail|orsaf]] ar yr hen [[Rheilffordd Wrecsam ac Ellesmere|reilffordd Wrecsam ac Ellesmere]]. Caewyd yr orsaf ym 1962, pan gaewyd y reilffordd i deithwyr.<ref>{{Cite web|url=https://www.wrexham-history.com/wrexham-ellesmere-railway/|title=Wrexham and Ellesmere Railway|access-date=2022-05-19|archive-date=2022-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529121912/https://www.wrexham-history.com/wrexham-ellesmere-railway/|url-status=dead}}</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Marchwiail (pob oed) (1,379)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Marchwiail) (136)'''|red|10.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Marchwiail) (944)'''|green|68.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Marchwiail) (183)'''|blue|31.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Marchwiail| ]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] tk42uqi5l15ygemjverier9v47ah9t8 0 39474 14890677 14879465 2026-05-08T08:49:41Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Wrecsam i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890677 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} :''Am y sefydliad diwylliannol, gweler [[Gorsedd y Beirdd]]; gweler hefyd [[Gorsedd]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Yr Orsedd''' (Saesneg: ''Rossett''). Gorwedd yn ardal Wrecsam [[Maelor]], ychydig i'r dwyrain o'r briffordd [[A483]] tua hanner y ffordd rhwng [[Wrecsam]] a [[Caer|Chaer]]. Saif ar lannau [[Afon Alun]] a bron ar y ffin rhwng Cymru a [[Lloegr]]. Roedd y boblogaeth yn 3,386 yn [[2001]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Yr Orsedd (pob oed) (3,231)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Yr Orsedd) (266)'''|red|8.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Yr Orsedd) (1367)'''|green|42.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Yr Orsedd) (431)'''|blue|31.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Geraint Lövgreen]], canwr *[[Shane Summers]], gyrrwr rasio ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://www.rossett.org.uk Safle we Yr Orsedd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201126031952/http://rossett.org.uk/ |date=2020-11-26 }} {{Trefi Wrecsam}} {{DEFAULTSORT:Orsedd}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Yr Orsedd| ]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 5xx4r9x4zy9k8weyvvxmrgwmgvlgx3p 0 39479 14890649 14882797 2026-05-08T08:08:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Wrecsam i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890649 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw'r AS}} }} Cymuned ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]] yw '''Gwaunyterfyn'''. Weithiau defnyddir '''Parc Acton''', enw'r parc mawr gerllaw, fel enw ar y gymuned hefyd. Ar un adeg roedd yn bentref ar wahân, ond erbyn hyn mae wei ei lyncu gan ddinas [[Wrecsam]]; saif i'r gogledd-ddwyrain o ganol y ddinas. ==Hanes== Roedd '''Plas Acton'' yn perthyn i deulu Jeffreys yn y [[17g]]; yr aelod enwocaf o'r teulu oedd y barnwr [[George Jeffreys]]. Yn [[1947]] rhoddodd y perchennog, William Aston, y neuadd a'r parc yn rhodd i dref Wrecsam. Cafwyd hyd i gasgliad o bennau bwyeill a chelfi eraill ym Mharc Acton, a ystyrir y casgliad pwysicaf o gelfi o ddiwedd cyfnod cynnar [[Oes yr Efydd yng Nghymru]]. Credir eu bod yn defnyddio copr o fwynfeydd [[Pen y Gogarth]] ger [[Llandudno]], lle roedd mwyngloddio ar raddfa fawr. Enwyd arddull y celfi ar ôl Parc Acton. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Gwaunyterfyn (pob oed) (13,479)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Gwaunyterfyn) (1,490)'''|red|11.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Gwaunyterfyn) (9843)'''|green|73}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Gwaunyterfyn) (2,164)'''|blue|37.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Gwaunyterfyn| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] qo6pfkh8rhftot86p7t19w641zhbl62 0 39631 14890798 14879260 2026-05-08T10:03:42Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890798 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Trefeglwys'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/trefeglwys-powys-sn973909#.Yc2bei-l1_g British Place Names]; adalwyd 30 Rhagfyr 2021</ref> Saif yn ardal [[Maldwyn]] ar lan ogleddol afon Trannon, un o ledneintiau [[afon Hafren]], yn y bryniau tua 4 milltir i'r gogledd o [[Llanidloes|Lanidloes]], 9 milltir i'r gorllewin o'r [[Drenewydd]], ar y ffordd rhwng Llanidloes a [[Caersŵs|Chaersŵs]]. Yn yr [[Yr Oesoedd Canol Diweddar yng Nghymru|Oesoedd Canol Diweddar]] roedd Trefeglwys, yng [[cwmwd|nghwmwd]] [[Arwystli Is Coed]], yn enwog am y [[Crog|Grog]] anghyffredin, sef delw o'r [[Iesu]] wedi ei rwymo, yn yr eglwys. Fe'i symudwyd yno rywbryd yn y cyfnod hwnnw o eglwys Y Drenewydd. Ceir o leiaf ddwy gerdd i'r Grog hon yng ngwaith [[Beirdd yr Uchelwyr]], un ohonynt gan [[Siôn Ceri]] a'r llall yn gywydd gan fardd anhysbys a dadogir ar [[Siôn Cent]].<ref>''Apocryffa Siôn Cent'', gol. M. Paul Bryant-Quinn (Aberystwyth, 2004), cerdd 1</ref> [[Delwedd:Ashton family, Trefeglwys NLW3363622.jpg|bawd|dim|Bwthyn bach to gwellt yn Nhrefeglwys tua 1885, gyda theulu'r Ashton]] Mae [[plwyf]] Trefeglwys yn cynnwys "trefi" Bodaioch, Maestrefgomer, Esgeirieth a Dolgwden. Heddiw mae sawl cyfleuster yn y pentref, yn cynnwys tafarn, garej, eglwys a chapel, ysgol gynradd, neuadd y pentref a maes chwarae. Fel sawl pentref gwledig arall o'r rhan yma o Bowys, mae Trefeglwys wedi'i [[Seisnigeiddio]] cryn dipyn dros y degawdau diwethaf. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Trefeglwys (pob oed) (910)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Trefeglwys) (257)'''|red|28.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Trefeglwys) (462)'''|green|50.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Trefeglwys) (122)'''|blue|33.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Pobl enwog o'r cylch== * [[David Brunt]] (1886–1965), meteorolegydd * [[Phil Mills]] (g. 1963), gyrrwr rali ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://www.trefeglwys.org.uk/ Gwefan y pentref] {{Trefi Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Trefeglwys| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] bbue2rbbqwtfg7ad0hnpco42k5h99y2 0 39883 14890538 13087876 2026-05-08T05:32:20Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890538 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Cefn Meiriadog'''. Daw’r enw o enw'r bryn gerllaw. Saif yn nyffryn [[Afon Elwy]], tua pum milltir i'r de-orllewin o dref [[Llanelwy]], a heb fod ymhell o [[Ogof Bontnewydd]], lle cafwyd hyd i rai o weddillion dynol hynaf yng Nghymru. Ceir beddrod o'r cyfnod [[Neolithig]] gerllaw. Dywedir i'r fan gael ei henwi ar ôl [[Meiriadog (sant)|Meiriadog]], sant o’r [[5g]]. Ceir ffynnon yno, Ffynnon Fair, y credid ar un adeg ei bod yn medru iachau clwyfau. Bu'r bardd [[Siôn Tudur]] (1522 – 1602) yn byw ym Mhlas Wigfair gerllaw. ==Eglwys y Santes Fair, Cefn== Tua 300 metr i'r de-ddwyrain o'r gaer 'Bryn y Cawr' ar Fryn Meiriadog saif eglwys fechan y Santes Fair, sy wedi'i chofrestru'n adeilad Gradd II.<ref>{{Cite web |url=http://cofiadurcahcymru.org.uk/arch/query/page.php?watprn=CPAT105472 |title=Gwefan CPAT; adalwyd 16 Medi 2014 |access-date=2014-09-16 |archive-date=2016-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308220807/http://cofiadurcahcymru.org.uk/arch/query/page.php?watprn=CPAT105472 |url-status=dead }}</ref> Cafodd y cerrig eu cloddio o dir lle saif yr eglwys; fe'i hagorwyd a chysegrwyd yr eglwys ar 3 Medi 1864 gan yr Esgob Short, [[Llanelwy]]. Crëwyd y plwyf newydd "Cefn" ar 7 Chwefror 1865. Roedd yn cynnwys y ddwy drefgordd: Wigfair a Meiriadog (y ddwy yn [[Sir Ddinbych]]), a oedd tan hynny wedi bod ym mhlwyf Llanelwy. <gallery> Eglwys y Santes Fair St Mary's Church, Cefnmeiriadog, Sir Ddinbych Denbighshire 25.JPG|Yr olygfa i'r gogledd-ddwyrain - cyfeiriad [[y Rhyl]] a [[Prestatyn|Phrestatyn]] Eglwys y Santes Fair St Mary's Church, Cefnmeiriadog, Sir Ddinbych Denbighshire 40.JPG|Yr eglwys o'r briffordd Eglwys y Santes Fair St Mary's Church, Cefnmeiriadog, Sir Ddinbych Denbighshire 33.JPG|[[Croes Geltaidd]] Eglwys y Santes Fair St Mary's Church, Cefnmeiriadog, Sir Ddinbych Denbighshire 29.JPG|Cefn yr eglwys Eglwys y Santes Fair St Mary's Church, Cefnmeiriadog, Sir Ddinbych Denbighshire 37.JPG|Bedd gydag ysgrifen Gymraeg arni Eglwys y Santes Fair St Mary's Church, Cefnmeiriadog, Sir Ddinbych Denbighshire 16.JPG|Cerflun o ben ar y wal; carreg </gallery> ==Llyfryddiaeth== *Dewi Roberts, ''The old villages of Denbighshire and Flintshire'' (Gwasg Carreg Gwalch, 1999) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cefn Meiriadog| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] j33xpa3eirhvv0b93jpb95yo95lli4c 0 39930 14890184 13088046 2026-05-07T17:22:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890184 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] yn ne [[Ynys Môn]] yw '''Cwm Cadnant'''. Saif i'r dwyrain o dref [[Porthaethwy]], ac mae'n cynnwys pentrefi [[Llandegfan]] a [[Llansadwrn (Ynys Môn)|Llansadwrn]]. Cymer ei enw o [[Afon Cadnant]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 2222. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cwm Cadnant (pob oed) (2,254)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cwm Cadnant) (1,261)'''|red|57.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cwm Cadnant) (1442)'''|green|64}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cwm Cadnant) (339)'''|blue|36}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cwm Cadnant| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] rxi033ui0w9ficbbhnnffyqt2coah69 0 39936 14890445 13090246 2026-05-07T19:48:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Arfon i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890445 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Arfon i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] yw '''Pentir''' ({{Sain|Pentir.ogg|ynganiad}}). Saif y pentref gerllaw y briffordd [[A4244]] i'r de o ddinas [[Bangor]]. Llifa [[Afon Cegin]] gerllaw. Cofrestrwyd Eglwys Sant Cedol yn adeilad Gradd II gan Cadw, ac mae ar ei waliau gerfluniau cywrain o bennau. Ffurfiwyd y gymuned o'r rhan honno o [[Plwyf|blwyf sifil]] Bangor oedd tu allan i ddinas Bangor ei hun. Heblaw pentref Pentir, mae'n cynnwys [[Penrhosgarnedd]]. Saif plasdy'r [[Y Faenol|Faenol]], [[Ysbyty Gwynedd]] a [[Pont Britannia|Phont Britannia]] o fewn y gymuned. Roedd poblogaeth y gymuned yn 2,403 yn [[2001]]. Ganed y mathemategydd [[John William Thomas]] ([[Arfonwyson]]) yn y pentref yn 1805. ==Olion hynafol== Ceir [[clwstwr cytiau Cors y Brithdir]] a [[clwstwr cytiau Fodol Ganol|Fodol Ganol]] gerllaw, sy'n dyddio yn ôl i [[Oes yr Efydd]]. [[Delwedd:Eglwys Sant Cedol St Cedol's Church, Pentir ger Bangor Gwynedd, Cymru Wales 34.tif|bawd|dim|290px|Y fynwent]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Pentir (pob oed) (2,450)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Pentir) (1,389)'''|red|58.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Pentir) (1673)'''|green|68.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Pentir) (303)'''|blue|30.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Pentir| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] bpg3d6p6zcehzw7efrgegin307bxa37 0 39949 14890652 13305185 2026-05-08T08:08:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890652 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Higher Kinnerton'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/higher-kinnerton-flintshire-sj329612#.Yd9erS-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Kinnerton.ogg|ynganiad}}). Saif bron ar y ffin â [[Lloegr]]. Saif [[Lower Kinnerton]] dros y ffin yn [[Swydd Gaer]], [[Gogledd-orllewin Lloegr]]. Nid ymddengys fod enw Cymraeg. Ceir yma ysgol gynradd, sef [[Ysgol Derwen, Sir y Fflint]], swyddfa bost, siop a dwy dafarn. Mae'r eglwys, Eglwys yr Holl Saint, ym mhlwyf Seisnig Dodleston. Roedd poblogaeth y gymuned yn 1,634 yn [[2001]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Kinnerton (cymuned) (pob oed) (1,697)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Kinnerton (cymuned)) (189)'''|red|11.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Kinnerton (cymuned)) (512)'''|green|30.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Kinnerton (cymuned)) (183)'''|blue|27.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Higher Kinnerton| ]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 7423pgm8vuxt19saj94s3aebc7m6l3l 0 39952 14890588 13090243 2026-05-08T06:22:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890588 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Gweler hefyd: [[Pen-sarn]] (Ardudwy, Gwynedd) a [[Penysarn]] (Ynys Môn).'' Pentref glan môr yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Abergele]], [[Conwy (sir)|Bwrdeisdref Sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Pensarn'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/pensarn-conwy-sh948786#.YZpu5S-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> neu '''Pen-sarn'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif ar arfordir gogledd-ddwyrain, rhwng Abergele i'r de-orllewin a [[Tywyn, Conwy|Thywyn]], [[Bae Cinmel]] a'r [[Y Rhyl|Rhyl]] i'r dwyrain. Rhed ffordd yr [[A549]] trwy'r pentref ac mae [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] yn mynd trwyddo. Ceir gorsaf reilffordd yno. ==Canolfan gwyliau== Datblygodd Pensarn yn bennaf fel canolfan gwyliau glan môr wrth i boblogrwydd Y Rhyl a'r cyffiniau gynyddu fel cyrchfan twristaidd. Ceir sawl maes carafanau yn y pentref ac mae'r traeth eang, a gyrhaeddir trwy groesi bont dros y rheilffordd, yn dywodlyd. Mae'n boblogaidd iawn gan ymwelwyr yn yr haf. [[Delwedd:Pensarn Beach - geograph.org.uk - 27194.jpg|250px|bawd|dim|Traeth Pensarn]] ==Hynafiaethau== I'r de-ddwyrain o Bensarn ceir [[Morfa Rhuddlan]], safle brwydr rhwng y [[Cymry]] a'r [[Eingl-Sacsoniaid]] yn yr Oesoedd Canol Cynnar. ==Tywydd a natur== Fe gofir Rhagfyr 2013, am y gwyntoedd mawr a gafodd effaith ar sawl gwlad yng Ngogledd Ewrop, a thrychinebus iawn i sawl teulu. Yn sgil y gwyntoedd o bosib fe gafodd [[Morfil Asgellog Llwyd]] ei olchi i’r traeth ym Mhensarn ger Abergele. Cafodd yr awdurdodau wybod am hyn tua hanner awr wedi un ar y 9fed o Ragfyr. Bu'r heddlu a bad achub Llandudno a’r Rhyl yn ceisio ei achub. Erbyn pedwar o’r gloch, ac ar ôl disgwyl am y llanw uchel, bu’r ymdrech yn llwyddiant. Llwyddodd tîm y bad achub a swyddogion y RSPCA i’w wthio’n ôl i ddŵr dyfnach. Braf yw nodi bod yr ymdrech wedi bod yn un lwyddiannus. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Abergele]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 1jglkk5m8pxdyh2rhgi5kpxo73cmha8 0 39954 14890576 13089686 2026-05-08T06:17:42Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890576 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Mae'r erthygl hon yn cyfeirio at bentref ar arfordir gogledd Cymru; am yr ardal ag enw tebyg yng [[Caerdydd|Nghaerdydd]], gweler [[Llys-faen]].'' Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeisdref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llysfaen'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llysfaen-conwy-sh885775#.YZpxti-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> Saif ar arfordir gogledd y sir, hanner milltir o'r môr tua hanner ffordd rhwng [[Abergele]] i'r dwyrain a [[Bae Colwyn]] i'r gorllewin. Mae'r pentrefi cyfagos yn cynnwys [[Hen Golwyn]], [[Llanddulas]], [[Dolwen]] a [[Betws-yn-Rhos]]. I'r dwyrain ceir Mynydd Marian. Mae tua 2,680 o bobl yn byw yno ([http://www.conwy.gov.uk/doc.asp?cat=1863&doc=1345] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927064904/http://www.conwy.gov.uk/doc.asp?cat=1863&doc=1345 |date=2007-09-27 }} 2005). Mae'r gymuned yn cynnwys stad Peulwys. Heddiw mae'r pentref yn rhan o sir Conwy, ond hyd 1923 bu'n [[allglofan|alldir]] o'r hen [[Sir Gaernarfon]] wedi ei amgylchu'n gyfangwbl gan yr hen [[Sir Ddinbych]]; bu'n rhan o sir [[Clwyd]] o [[1974]] hyd [[1996]]. Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o [[cantref|gantref]] [[Rhos]]. Mae eglwys Sant [[Cynfran]] yn dyddio i'r Oesoedd Canol; yn ôl traddodiad lleol fe'i sefydlwyd gan y sant yn y flwyddyn [[777]]. Am gyfnod hir bu llawer o bobl y pentref yn gweithio yn [[chwarel]]i [[calchfaen]] cyfagos Llysfaen a Llanddulas. Cludai llongau arfordirol y calchfaen i [[Lerpwl]] neu [[Fleetwood]] o Sieti Rayne ym Mae Llanddulas. Ceir ysgol gynradd leol, [[Ysgol Cynfran]], siop SPAR, neuad y pentref, a thri pharc. ==Eglwys Sant Cynfran== Dywedir i'r eglwys gael ei sefydlu gan Sant Cynfran yn 777. Mae'r adeilad presennol yn dyddio o [[1377]] ond mae'n cynnwys meini o'r eglwys gynharach. Yn [[1870]] cafodd yr eglwys ei adnewyddu'n sylweddol ar gost o £1,950 a chollwyd nifer o baneli pren canoloesol. Mae rhai o'r cofebion yn yr eglwys yn dyddio i'r 17g. Amgylchynir y [[llan]] gan wal cerrig a cheir Ffynnon Gynfran tua 100 medr i'r gogledd o'r eglwys. ==Poblogaeth== Yng [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2021|Nghyfrifiad 2021]] roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,736.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/uk/wales/admin/conwy/W04000132__llysfaen/ City Population]; adalwyd 25 Mawrth 2024</ref> Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llysfaen (pob oed) (2,743)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llysfaen) (552)'''|red|21.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llysfaen) (1691)'''|green|61.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llysfaen) (360)'''|blue|34.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Llysfaen cottages - geograph.org.uk - 156015.jpg|Bythynnod yn Llysfaen Llysfaen Church - geograph.org.uk - 25274.jpg|Eglwys Cynfran Sant, Llysfaen </gallery> == Dolenni allanol == * {{eicon en}} [http://www.genuki.org.uk/big/wal/DEN/Llysfaen/ GENUKI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930230508/http://www.genuki.org.uk/big/wal/DEN/Llysfaen/ |date=2007-09-30 }} * {{eicon en}} [http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/conwy/16901.htm Ymddiredolaeth Archaeolegol Clwyd-Powys: Eglwys St. Cynfran, Llysfaen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226154213/http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/conwy/16901.htm |date=2008-02-26 }} * [http://www.clwydfhs.org.uk/churches/Llysfaen/ Clwyd Family History Society: lluniau o'r eglwys] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927185934/http://www.clwydfhs.org.uk/churches/Llysfaen/ |date=2007-09-27 }} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Llysfaen| ]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] nvd2w8fnfencs354b4um8lc2semetgg 0 39955 14890789 14878866 2026-05-08T10:02:39Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890789 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref bychan, plwyf eglwysig a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Pistyll''' ({{Sain|Pistyll.ogg|ynganiad}}). Gorwedd ar arfordir gogleddol [[penrhyn Llŷn]], ar y ffordd B4417, ychydig i'r dwyrain o [[Nefyn]]. Mae eglwys Pistyll, a gysegrir i [[Sant]] [[Beuno]], yn sefydliad hynafol, gyda bedyddfaen or [[12g]] ynddi. Heblaw pentref Pistyll, mae cymuned a phlwyf Pistyll yn cynnwys pentref mwy [[Llithfaen]] a phentref [[Nant Gwrtheyrn]], sydd yn awr yn ganolfan ar gyfer dysgu Cymraeg. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Pistyll (pob oed) (566)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Pistyll) (381)'''|red|69}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Pistyll) (381)'''|green|67.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Pistyll) (90)'''|blue|37.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Pistyll| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] q8lugix9tzj7q8g25lhm9d55534x00o 0 39956 14890760 13088798 2026-05-08T09:56:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890760 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref bychan, plwyf eglwysig a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] yw '''Llanelltud''' ({{Sain|Llanelltud.ogg|ynganiad}}) <ref>Geraint Bowen (gol.), ''Atlas Meirionnydd'' (Y Bala, 1972).</ref> (hefyd '''Llanelltyd'''). Saif ger y briffordd [[A470]], ychydig i'r gogledd o dref [[Dolgellau]] ac ar lan ogleddol [[Afon Mawddach]]. Ceir gweddillion [[Abaty Cymer]] ychydig i'r dwyrain, abaty [[Urdd y Sistersiaid|Sistersaidd]] a sefydlwyd yn [[1199]]. Mae'r eglwys bresennol, a gysegrir i [[Sant]] [[Illtud]], yn adeilad diweddar, yn dyddio o [[1900]], ond mae'r fynwent gron yn awgrymu fod y safle yn un hynafol. Heblaw pentrefi Llanelltud a'r [[Bont-ddu]], mae'r gymuned yn cynnwys copa [[Diffwys]], y copa uchaf yn y [[Rhinogau]], a [[Mwynfeydd aur Clogau]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn 495 yn [[2001]]. Yma hefyd roedd [[Hengwrt]], plasdy [[Robert Vaughan]] (c.1592 - 1667), y casglwr llawysgrifau. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanelltud (pob oed) (514)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanelltud) (287)'''|red|57.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanelltud) (292)'''|green|56.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanelltud) (89)'''|blue|38}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Illtud]] [[Categori:Llanelltud| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] t3fdfybzvcgedfr5k3wr1f7uvo3amtj 0 39969 14890761 14878264 2026-05-08T09:56:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890761 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref, plwyf eglwysig a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Llanengan'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanengan-gwynedd-sh294270#.Ye0_5C-l34o British Place Names]; adalwyd 23 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Llanengan.ogg|ynganiad}}). Saif yn ardal [[Llŷn]], tuag 8 milltir i'r de-orllewin o dref [[Pwllheli]]. Saif pentref Llanengan heb fod ymhell o'r môr, i'r de-orllewin o [[Abersoch]]. Cysegrwyd yr eglwys, sy'n dyddio o oddeutu'r [[15g]], i Sant [[Engan]]. Heblaw pentref Llanengan, mae cymuned Llanengan yn cynnwys pentrefi [[Abersoch]], [[Mynytho]], [[Bwlchtocyn]] a [[Llangïan]]. Mae'r boblogaeth yn 2,124. I'r gorllewin ceir traeth llydan [[Porth Neigwl]]. Gellir cyrraedd y bae trwy ddilyn lôn o'r pentref i Dai-morfa lle ceir llwybr sy'n arwain i'r traeth. [[Delwedd:Llanengan Chimney - geograph.org.uk - 192781.jpg|bawd|dim|Safle hen mwynglawdd ar gyrion Llanengan]] ==Cyfrifon Robert Thomas y crydd== ===Enwau tai=== Nododd Robert Thomas y crydd (Gongl Gron, Llanengan) yn ei lyfrau cownt o 1868-74 nifer o enwau anheddau‘r plwyf (ynghyd ag enwau’r cwsmeriaid a breswyliai ynddynt), llawer ohonynt wedi peidio a bod mwyach: Deicws Bach Ceiriad, Wil Tyddynglasdwrn, Dic Morfa, Ellen Punt y Gwair, Evan Llain, Thomas Owen Ty’r Ysgol Llan, Cadi Difir, William Roberts Picstreet, Geini Tywyn, Robert Pengogo, Harry Caegwynllian, Logiar Corn, Nelli Lone Bach Morfa Neigwl, hen ddynas Creigr Coch, hen Ann Lawrdre bella, ac un go ryfedd - Twm Corffyfarwolaeth (weithiau Twm Refel neu Corff y farwolaeth.<ref name=crydd1855>Llyfrau Cownt Robert Thomas y Crydd (g. 1855) yn eiddo i deulu Anet Tomos, gyda chaniatad</ref> ===Galwedigaethau=== Enwir nifer o gwsmeriaid yn y llyfrau cownt yn ôl eu gwaith: Morwynion (cyfanswm o 6); Morwyn Dafern Abersoch, Ellen hen forwyn Tan y Fonwent [sic.], Lydia mowyn Barach, hen forwyn Plas Llwyndu, morwyn docdor, morwyn person Rhiw. Gweision (cyfanswm o 3): John gwas Tanrallt, Twm hen was Towyn, John gwas Trewern, Crefftwyr: John tailor, Evan Jones saer, Boy Saer ceryg, Ned masiwn Raber, John gof Sarn, Rich gof Cilan (+4 gof arall), Cloddwyr yn y gwaith plwm: enwir 11 meinar (3 yn unig ag enwau hysbys Cymreig, cyfenwau eraill yn Raw, Pock a Stiward. Cyfeirir at un fel “meinar du Tanybwlch”. Eraill a gysylltir â gwaith oedd Will Soldier, gwraig Police, Robert Watchmaker, School[master] Ysgol Bella. Yn Hydref 1872 cafodd “hen drampar gwad cryf”<ref name=crydd1855 /> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanengan (pob oed) (1,989)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanengan) (1,074)'''|red|55.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanengan) (1091)'''|green|54.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanengan) (408)'''|blue|42.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Llanengan| ]] [[Categori:Llŷn]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] j7ckje78g3teezfojxvtfjuyuln3p82 0 39973 14890418 13419048 2026-05-07T19:41:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890418 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]], a phlwyf eglwysig yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Efenechtyd''', weithiau '''Efenechdyd'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 29 Rhagfyr 2024</ref> ({{Sain|Efenechtyd.ogg|ynganiad}}). Saif ar ffordd gefn ychydig i'r de o dref [[Rhuthun]]. Mae yma garreg a elwir 'maen camp', sy'n cael ei chadw yn yr eglwys a pharheir gyda'r hen drawddodiad o'i daflu mewn cystadleuaeth. [[Delwedd:Sant Mihangel a'r Holl Angylion, Efenechtyd, Sir Ddinbych 22.JPG|250px|bawd|dim|Maen camp, yn yr eglwys leol]] [[Delwedd:Sant Mihangel a'r Holl Angylion, Efenechtyd, Sir Ddinbych 35.JPG|250px|bawd|dim|Eglwys Efenechtyd]] Credir fod yr enw'n dod o "mynechdid", yn awgrymu cysylltiad â mynachdy. Y sillafiad yn 1254 oedd Y Fenechtid (''Eccla de Wenechdit'');<ref>[http://www.cpat.org.uk/ycom/denbigh/efenechtyd.pdf Gwefan CPAT;] adalwyd 6 Mai 2014.</ref> roedd adeiadau'n perthyn i fynachty yma hyd at y [[16g]] pan drowyd yr adeilad yn fferm laeth. Mae'n bosib fod cysylltiad agos gydag [[Abaty Glyn y Groes]] neu Sant Saeran, [[Llanynys]]. Gerllaw mae Tŷ Brith, cartref y bardd ac athro barddol [[Simwnt Fychan]] (c. 1530 - 1606) a pherthyn Bryn-llan i'r [[17g]]. Treuliodd yr hynafiaethydd a chasglwr [[llên gwerin Cymru|llên gwerin Gymreig]], [[Elias Owen]] (1833-1899) rhan olaf ei oes yn rheithor Efenechtyd. ==Eglwys Sant Mihangel== Mae’r fynwent gron a’i choed [[Ywen|yw]] yn nodweddiadol o’i [[Y Celtiaid#Diwylliant a chelfyddyd|thras Geltaidd]] ac mae’n bosib i’r eglwys gyntaf ar y safle gael ei sefydlu gan fynachod o gymuned Sant Saeran yn Llanynys: gallai’r enw ‘Efenechtyd’ olygu ‘lle’r mynachod’ (gweler uchod). Mae’r adeilad presennol – sy’n ddim ond ugain troedfedd o led, a’r eglwys ail leiaf yn [[esgobaeth Llanelwy]] – yn dyddio o’r [[13g]] mwy na thebyg, ond fe’i adferwyd yn sylweddol ym 1873. Cysegrir yr eglwys i Sant [[Mihangel]] a'r Holl Angylion, ac mae'r bedyddfaen pren oddi mewn iddi'n ddiddorol gan ei bod wedi'i cherfio allan o un darn o dderw ac yn deillio'n ôl i'r 15fed neu’r 16g. Mae’r rheilen furfylchog isel, sydd ger yr [[allor]] ac sy’n dyddio o ddiwedd [[yr oesoedd canol]], yn rhan o groglen, ond mae’r ffenestr ddwyreiniol yn hŷn ac efallai’n dyddio o tua 1300. [[Delwedd:Sant Mihangel a'r Holl Angylion, Efenechtyd, Sir Ddinbych 07.JPG|bawd|chwith|Cofeb i Catherine Lloyd.]] Ymhlith nodweddion eraill o bwys sy’n perthyn i gyfnod diweddarach y mae darnau prin o furlun Cymreig o’r [[Deg Gorchymyn]] (o’r cyfnod Elisabethaidd neu Jacobeaidd) a chofeb pren i Catherine Lloyd (1810) sy’n cynnwys [[ceriwb]]iaid a phenglog ac esgyrn croes. Mae’r gofeb Sioraidd i Joseph Conway’n cynnwys arfbais deuluol ‘dyn du’: gwelir pennau tebyg ar gatiau ei dy (preifat), Plas-yn-Llan, ychydig gamau o giât yr eglwys. Enw’r garreg gron ger y fedyddfaen yw ‘Maen Camp’, a ddefnyddid gynt mewn ‘campau’ neu chwaraeon lleol ar [[Dydd Sant Mihangel|Ddydd Sant Mihangel]], 29ain Medi. Arferai Samsoniaid y pentref ymdrechu i’w thaflu’n ôl dros eu pennau. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Efenechtyd (pob oed) (655)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Efenechtyd) (349)'''|red|54.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Efenechtyd) (432)'''|green|66}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Efenechtyd) (68)'''|blue|27.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Plas-yn-Llan.JPG|Plas yn Llan St Michael's, Efenechtyd - geograph.org.uk - 134928.jpg|Yr eglwys cyn ei gwyngalchu Sant Mihangel a'r Holl Angylion, Efenechtyd, Sir Ddinbych 02.JPG|Y fedyddfaen a gerfiwyd allan o un darn o bren Sant Mihangel a'r Holl Angylion, Efenechtyd, Sir Ddinbych 06.JPG|Tua'r allor Sant Mihangel a'r Holl Angylion, Efenechtyd, Sir Ddinbych 14.JPG|Rhan o'r hen groglen cerfiedig a'r pulpud File:Sant Mihangel a'r Holl Angylion, Efenechtyd, Sir Ddinbych 24.JPG|Trawstiau'r nenfwd Sant Mihangel a'r Holl Angylion, Efenechtyd, Sir Ddinbych 30.JPG|Cefn yr eglwys </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Efenechtyd| ]] [[Categori:Eglwysi gyda mynwentydd crwn]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] h2fqj3okfb6ow4sq6m02i88vhxxe60x 0 39978 14890526 14883331 2026-05-08T05:19:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890526 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Delyn i enw'r AS}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Argoed]] (gwahaniaethau).'' [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Argoed''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> a elwir hefyd yn '''Mynydd Isa'''. Saif rhwng [[Yr Wyddgrug]] a [[Bwcle]], ac mae'n cynnwys pentref [[Mynydd Isa]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 5,888. Ceir rhan o [[Clawdd Wat|Glawdd Wat]] yn croesi'r gymuned. Arferai'r [[Diwydiant glo Cymru|diwydiant glo]] fod yn bwysig yma, gyda chloddio o'r [[17g]] ymlaen. Bu trychineb yng Nglofa Argoed yn [[1837]], pan laddwyd ugain o weithwyr, yn cynnwys tad a dau frawd y nofelydd [[Daniel Owen]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Argoed, Sir y Fflint (pob oed) (5,837)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Argoed, Sir y Fflint) (834)'''|red|14.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Argoed, Sir y Fflint) (2693)'''|green|46.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Argoed, Sir y Fflint) (802)'''|blue|33.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Argoed, Sir y Fflint| ]] [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 0i7iqqsgrdqz6jxfmxyheyji6ue6kio 0 39984 14890671 13801928 2026-05-08T08:45:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890671 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Rhos-ddu'''. Mae'n rhan o ddinas [[Wrecsam]], ac yn sefyll i'r gogledd-orllewin o ganol y dref. Ceir yno ysgol gynradd a thafarn. Ffurfiwyd [[plwyf]] Rhos-ddu ym [[1886]], o ran o blwyf Wrecsam. Daeth yn rhan o blwyf Wrecsam unwaith eto yn [[1972]]. Adeiladwyd yr eglwys, a gysegrwyd i [[Sant Iago]], rhwng [[1874]] a [[1876]], er na chafodd ei chysegru hyd [[1886]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Rhos-ddu (pob oed) (6,840)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Rhos-ddu) (777)'''|red|11.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Rhos-ddu) (4614)'''|green|67.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Rhos-ddu) (1,145)'''|blue|38.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Rhos-ddu| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 8br5j87vk5wy7g50rw41d16gj48xc4m 0 39985 14890140 14886022 2026-05-07T16:54:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890140 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngorllewin [[Ynys Môn]] yw '''Bodorgan'''. Mae'n cynnwys pentrefi [[Malltraeth]], [[Llangadwaladr]], [[Trefdraeth (Môn)|Trefdraeth]] a [[Hermon]]. Prif nodwedd Bodorgan yw Plas Bodorgan, ac mae cyfran helaeth o'r tir yn yr ardal yn perthyn i'r stad. Arferai teulu Meyrick, Bodorgan, fod yn ddylanwadol iawn yn y cylch. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 900. Yn ôl [[Cyfrifiad 2011]], roedd 904 o bobl yn byw yn y gymuned hon a 578 (sef 63.9%) o'r boblogaeth dros dair oed a hŷn yn gallu siarad Cymraeg.<ref>[http://www.nomisweb.co.uk [[Cyfrifiad 2011]]]; gwefan Saesneg "Ystadegau Cenedlaethol y DU". Adalwyd 28 Ebrill 2013.</ref> Roedd 159 yn ddi-waith, sef 39.8% o'r rhai o fewn yr oedran priodol. [[Delwedd:Tyddyn-teilwriaid, Bodorgan. - geograph.org.uk - 114356.jpg|225px|bawd|dim|Tyddyn-teilwriaid, Bodorgan]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bodorgan (pob oed) (921)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bodorgan) (578)'''|red|63.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bodorgan) (600)'''|green|65.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bodorgan) (159)'''|blue|39.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Pobl o Fodorgan == * [[Rowland Meyrick]], esgob Bangor (1559-1565) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Bodorgan| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 8ne0u6nzsbecjryg6i385pi7xm2n2n3 0 39986 14890185 14883618 2026-05-07T17:36:39Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890185 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] yng ngogledd-orllewin [[Ynys Môn]] yw '''Cylch-y-Garn'''. Caiff ei enw oddi wrth [[Mynydd y Garn|Fynydd y Garn]], ac mae'n cynnwys pentrefi [[Llanfair-yng-Nghornwy]], [[Llanrhuddlad]] a [[Rhydwyn]]. Oddi ar yr arfordir ceir [[Ynysoedd y Moelrhoniaid]]. Mae 143.4 milltir (230.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 226.5 milltir (364.5&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 675. Eiddo'r [[Ymddiriedolaeth Genedlaethol]] yw llawer o'r arfordir bellach, yn cynnwys gwarchodle adar [[Cemlyn]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cylch-y-Garn (pob oed) (758)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cylch-y-Garn) (448)'''|red|60.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cylch-y-Garn) (447)'''|green|59}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Cylch-y-Garn) (136)'''|blue|41}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cylch-y-Garn| ]] [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 15b20wen9ay3ufoyh0l8oohu7te8xfd 0 39990 14890727 14889637 2026-05-08T09:30:39Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890727 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Bryn-crug'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{Sain|Bryn-crug.ogg|ynganiad}}), weithiau '''Bryncrug'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/bryncrug-gwynedd-sh609033#.YekLWS-l0vI British Place Names]; adalwyd 20 Ionawr 2022</ref> Saif y pentref i'r gogledd ddwyrain o dref [[Tywyn]], ger cyffordd y briffordd [[A493]] a'r B4405. Llifa [[Afon Dysynni]] ychydig i'r gorllewin. I'r de-orllewin o'r pentref mae plasdy [[Ynysymaengwyn]]; mae'r plasdy a godwyd yn [[1758]] bellach wedi ei ddymchwel. I'r de o'r pentref mae [[castell mwnt a beili]] Cynfal, a godwyd yn [[1137]] gan [[Cadwaladr ap Gruffudd]], brawd [[Owain Gwynedd]]. Saif [[Castell Crug]] sef [[mwnt a beili|hen domen]] o'r [[Oesoedd Canol]] tua [[kilometr]] i'r de ddwyrain o'r pentref. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bryn-crug (pob oed) (622)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bryn-crug) (316)'''|red|52.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bryn-crug) (323)'''|green|51.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Bryn-crug) (114)'''|blue|39.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Bryn-crug| ]] [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] iz0wrfes7xwok3rfo8n25fgoat43klm 0 40000 14890236 13088789 2026-05-07T17:44:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890236 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref yn sir Conwy, gweler [[Llaneilian-yn-Rhos]].'' Pentref, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf sifil ar yr arfordir yng ngogledd-ddwyrain [[Ynys Môn]] yw '''Llaneilian'''. Cysegrwyd [[Eglwys Llaneilian]] i [[Sant]] [[Eilian]]; mae'n un o'r eglwysi hynaf ar yr ynys. Gerllaw mae [[Trwyn Eilian]] (Saesneg: ''Point Lynas'') gyda'i oleudy a bae [[Porth Eilian]]. Arferai fod melin wynt gerllaw a elwid yn [[Melin Eilian, Amlwch|Felin Eilian]]. O fewn y gymuned mae hen blwyf eglwysig [[Llanwenllwyfo]], gyda'i hen eglwys yn adfeilion a'i eglwys newydd. Mae cymuned Llaneilian yn cynnwys pentref [[Penysarn]] yn ogystal â Llaneilian ei hun, ac [[Ynys Dulas]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 1,192. [[Delwedd:Map Llanllwyfo o en.PNG|bawd|dim|Map o gymuned Llaneilian, gan ddangos hen blwyf Llanwenllwyfo a lleoliadau'r eglwysi]] [[Delwedd:Llaneilian Church - geograph.org.uk - 83159.jpg|dim|bawd|Eglwys Llaneilian]] ==Adeiladau a chofadeiladau== *[[Eglwys Llaneilian]] *[[Goleudy Trwyn y Balog]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llaneilian (pob oed) (1,186)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llaneilian) (653)'''|red|56.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llaneilian) (658)'''|green|55.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llaneilian) (231)'''|blue|44.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Laneilian== * [[Gronw Gyriog]] (efallai) * [[John Tudor Jones (John Eilian)|John Tudor Jones]] ("John Eilian") * [[Bedwyr Lewis Jones]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llaneilian| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] fqmwiku7vd7is7vshhoelghfac4xyuf 0 40001 14890238 13088806 2026-05-07T17:44:19Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890238 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] a phlwyf eglwysig ar yr arfordir yn nwyrain [[Ynys Môn]] yw '''Llaneugrad'''. Saif rhwng [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]] a [[Benllech]], ac mae'n cynnwys pentref [[Marianglas]] a bae [[Traeth Bychan]]. Cysegrwyd yr eglwys, sy'n dyddio o'r [[12g]], i Sant [[Eugrad]]. Claddwyd nifer o'r rhai a foddodd yn llongddrylliad y ''[[Royal Charter]]'' yn y fynwent. Bu trychineb forwrol arall ger Traeth Bychan yn [[1939]], pan fethodd y [[llong danfor]] ''[[HMS Thetis (llong danfor)|Thetis]]'' a dychwelyd i'r wyneb. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 273 ac mae'r boblogaeth heddiw yn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}. ==Olion hynafol== Ceir [[clystyrau cytiau caeëdig Caerhoslligwy‎|clystyrau cytiau caeedig Caerhoslligwy‎]] gerllaw, sy'n dyddio yn ôl i [[Oes yr Efydd]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llaneugrad (pob oed) (254)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llaneugrad) (105)'''|red|42}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llaneugrad) (106)'''|green|41.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llaneugrad) (62)'''|blue|48.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llaneugrad| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] bmd7d9hncsxmvqabs5q8dag9hzdl4ij 0 40003 14890250 13088864 2026-05-07T17:46:30Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890250 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] a phlwyf sifil yn [[Ynys Môn]] yw '''Llanfihangel Ysgeifiog'''. Saif yn ne-orllewin yr ynys i'r dwyrain o dref [[Llangefni]]. Mae'n cynnwys pentrefi [[Gaerwen]] a [[Pentre Berw]], yn ogystal â rhan o [[Cors Ddyga|Gors Ddyga]], sydd yn awr yn warchodfa adar yng ngofal yr [[RSPB]]. Adfail yw hen eglwys Llanfihangel Ysgeifiog, bellach. Bu rhywfaint o gloddio am [[Glo|lo]] ar raddfa fechan yn yr ardal yma o'r [[15g]] hyd ddiwedd y [[19g]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfihangel Ysgeifiog (pob oed) (1,551)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfihangel Ysgeifiog) (1,146)'''|red|76.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfihangel Ysgeifiog) (1212)'''|green|78.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfihangel Ysgeifiog) (197)'''|blue|29}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[Owen Jones (Meudwy Môn)]] (1806-1889), golygydd a hanesydd * [[John Pritchard (Gaerwenydd)]] (1837-1898), bardd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanfihangel Ysgeifiog| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] enahbr6a6jwsovybaa8hr5i48b8x1du 0 40006 14890246 13088833 2026-05-07T17:45:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890246 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd-orllewin [[Ynys Môn]] yw '''Llanfair-yn-Neubwll'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif y pentref i'r gogledd o [[RAF y Fali|Faes Awyr y Fali]] ac i'r dwyrain o'r culfor rhwng Ynys Môn ac [[Ynys Cybi]]. Mae'r gymuned hefyd yn cynnwys pentrefi [[Caergeiliog]] a [[Llanfihangel-yn-Nhywyn]]. Ceir nifer o lynnoedd yn yr ardal, mae [[Llyn Penrhyn]], [[Llyn Treflesg]] a rhan o [[Llyn Dinam|Lyn Dinam]] yn ffurfio gwarchodfa adar [[Gwlyptiroedd y Fali]], sy'n eiddo i'r [[RSPB]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 1,688. 45.6% o'r rhain oedd yn medru [[Cymraeg]], y ganran isaf ymhlith cymunedau Ynys Môn; mae hyn oherwydd y nifer fawr o bobl sy'n gysylltiedig â'r maes awyr a'u teuluoedd. Erbyn [[2011]] roedd wedi cynyddu i 1,874. ==Enw== [[Llyn Dinam]] a [[Llyn Penrhyn]] yw'r ddau "bwll" (llyn) y mae'r enw Deubwll yn cyfeirio atynt. Deubwll oedd enw'r 'dref' wasgaredig ganoloesol a chafwyd yr enw 'Llanfair-yn-Neubwll' i wahaniaethu rhwng yr eglwys a'r plwyf a lleodd eraill gydag eglwys ([[llan]]) a gysegrwyd i [[Y Forwyn Fair|Fair]]. Felly hefyd, er y gwelir enghreifftiau o'r ffurf 'Llanfair-yn-''n''eubwll' weithiau, 'Llanfair-yn-''N''eubwll' sy'n gywir am fod Deubwll yn enw lle penodol.<ref>Melville Richards, 'Enwau Lleoedd', ''Atlas Môn''.</ref> ==Hanes a hynafiaethau== Pan adeiladwyd y maes awyr yn [[1943]], gafwyd hyd i nifer fawr o arfau a chelfi o [[Oes yr Haearn]] yn [[Llyn Cerrig Bach]]. Ystyrir y darganfyddiad yma yn un o'r rhai pwysicaf o'r cyfnod yma yng Nghymru. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nifer sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfair-yn-Neubwll (pob oed) (1,874)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfair-yn-Neubwll) (678)'''|red|38.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfair-yn-Neubwll) (951)'''|green|50.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfair-yn-Neubwll) (192)'''|blue|28.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Llanfair-yn-Neubwll| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ftx15ki6vbq6u56a6n5iubw1cgwn4h2 0 40017 14890349 13091079 2026-05-07T18:00:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890349 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] yng nghanol [[Ynys Môn]] yw '''Tref Alaw'''. Caiff ei henw o [[Afon Alaw]]. Saif i'r de-orllewin o dref [[Amlwch]], ac mae'n cynnwys pentrefi [[Llanddeusant, Ynys Môn|Llanddeusant]] a [[Llanbabo]], yn ogystal â rhan o [[Llyn Alaw|Lyn Alaw]]. Saif beddrod [[Bedd Branwen]] o [[Oes yr Efydd]] yn y gymuned. Yn y gymuned yma y mae'r unig [[Melin wynt|felin wynt]] (Melin Llynon) a'r unig [[Melin ddŵr|felin ddŵr]] (Melin Hywel) sy'n dal i weithio ar Ynys Môn. Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 606; erbyn 2011 roedd y ffigwr wedi gostwng i 581 (gweler isod). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Tref Alaw (pob oed) (581)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Tref Alaw) (342)'''|red|60.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Tref Alaw) (371)'''|green|63.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Tref Alaw) (74)'''|blue|31.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Tref Alaw| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] pmwbeq83fiu6gexolabvu0lz5p4rlk1 0 40018 14890326 13090702 2026-05-07T17:57:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890326 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ar [[Ynys Gybi]], [[Ynys Môn]], yw '''Rhoscolyn'''. Fe'i lleolir ychydig dros bum milltir i’r de o [[Caergybi|Gaergybi]], yn y rhan mwyaf deheuol o Ynys Cybi. Ffurfia ran ddeheuol Ynys Gybi ac mae'n cynnwys pentref [[Pontrhydybont]] yn ogystal â Rhoscolyn ei hun. Sefydlwyd un o [[Bad achub|fadau achub]] cyntaf Ynys Môn yma tua [[1830]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 484 ac yn 2011 roedd yn 542. Ceir Eglwys y Santes [[Gwenfaen]] yn Rhoscolyn, eglwys a sefydlwyd yn wreiddiol yn 630, ond a ailadeiladwyd yn Eglwys yn 1870. Dywedir mai 'Llanwenfaen' oedd yr hen enw am Roscolyn ei hun.<ref>{{Cite book|title=Enwau lleoedd Môn = The place-names of Anglesey|url=https://www.worldcat.org/oclc/37301308|publisher=Cyngor Sir Ynys Môn|date=1996|location=[Llangefni]|isbn=0-904567-71-0|oclc=37301308|others=Prys, Delyth., Roberts, Tomos., Anglesey (Wales). County Council., University College of North Wales. Research Centre Wales.|last=Jones, Gwilym T.}}</ref> Enwir yr ysgol gynradd leol yn [[Ysgol Gwenfaen]] ar ei hôl. Ganwyd y paffiwr [[Atholl Oakeley]] yn Rhoscolyn yn 1900. Mae'r ysgol gynradd ychydig dros milltir or pentref. Ar y pentir yn Rhoscolyn, mae yna dwll enfawr a chanoedd o flynyddoedd yn ôl, lle profwyd pobl a oedd dan amheuaeth o fod yn euog o drosedd. Gwneid iddynt neidio dros y twll, ac os llwyddid, yna cant fynd adref. Os methid, yna cant eu carcharu. Gallwch gerdded y llwybr arfordirol a mynd i draethau hyfryd ar yr arfordir. [[Delwedd:Capel Seion, Rhoscolyn - geograph.org.uk - 832142.jpg|bawd|dim|Capel Seion, Rhoscolyn]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Rhoscolyn (pob oed) (542)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Rhoscolyn) (248)'''|red|46.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Rhoscolyn) (323)'''|green|59.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Rhoscolyn) (102)'''|blue|42.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhoscolyn| ]] [[Categori:Ynys Gybi]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] lykyd4qas42cfw5d3nb8592cvk9l1zo 0 40019 14890311 13090502 2026-05-07T17:56:24Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890311 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Gybi]], [[Ynys Môn]], yw '''Pontrhydybont''' ({{Sain|Pontrhydybont.ogg|ynganiad}}), hefyd '''Pont-rhydbont''', '''Pontrhypont''' ac amrywiadau eraill ([[Saesneg]]: ''Four Mile Bridge''). Mae yng [[Cymuned (Cymru)|nghymunedau]]'r [[Y Fali|Fali]] a [[Rhoscolyn]]. Saif Pontrhydybont lle mae'r ffordd B4545 yn croesi'r culfor rhwng Ynys Môn ac [[Ynys Gybi]]. Ar un adeg, [[rhyd]] oedd yma, a chyn adeiladu'r [[A5]], dyma'r brif fan lle gellid croesi i Ynys Gybi. Mae'r enw 'pont rhyd y bont' wedi fathu gan ei fod bedair milltir o Gaergybi. Mae'r bont yn 120 metr (390 tr) o hyd ac yn cario ffordd y B4545 dros afon Cymyran. Cafodd y bont ei chreu yn 1530 a hi oedd yr unig fodd o groesi i Ynys Cybi; fe'i codwyd gan weithwyr yr Arglawdd Stanley yn 1823. {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhoscolyn]] [[Categori:Y Fali]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] lsxyj6p1emtaagxdov3b6m62cy3hi83 0 40028 14890690 14877427 2026-05-08T08:53:49Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890690 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Castell Gwalchmai''' (Saesneg: ''Walwyn's Castle''). Saif i'r gogledd-orllewin o dref [[Aberdaugleddau]]. Ar un adeg roedd yn farwniaeth [[Normaniaid|Normanaidd]] yn ddibynnol ar arglwyddiaeth [[Penfro]]. Yn yr [[Oesoedd Canol]] roedd yn un o ganolfannau lleyg pwysicaf [[cantref]] [[Rhos (Dyfed)|Rhos]]. [[Delwedd:Walwyn's Castle - geograph.org.uk - 163489.jpg|300px|bawd|dim|Rhan o'r safle Normanaidd yng Nghastell Gwalchmai]] Heblaw Castell Gwalchmai ei hun, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi [[Hasguard]] a [[Roberston West]]. Yn [[2001]] roedd poblogaeth y gymuned yn 304. Cred rhai ysgolheigion mai [[Gwalchmai ap Gwyar]] yw'r Gwalchmai sy'n cael ei goffhau yn yr enw. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Castell Gwalchmai (pob oed) (361)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Castell Gwalchmai) (54)'''|red|15.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Castell Gwalchmai) (248)'''|green|68.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Castell Gwalchmai) (32)'''|blue|26.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Castell Gwalchmai| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] lln03lw4777k60t9k4bskrywumb17qh 0 40079 14890573 14878443 2026-05-08T06:17:21Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890573 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Llanynys''' ({{Sain|Llanynys.ogg|ynganiad}}). Mae'n enwog am lun hynafol o'r [[15g]] ac [[Eglwys Sant Saeran]], sydd wedi'i dynodi'n Radd I. Saif yn [[Dyffryn Clwyd|Nyffryn Clwyd]] i'r gogledd o dref [[Rhuthun]] ac i'r dwyrain o'r briffordd [[A525]]. Mae cymuned Llanynys hefyd yn cynnwys pentref [[Rhewl]] a phlasdai [[Plas-y-ward]] a [[Bachymbyd]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 784. [[Delwedd:Stone bridge - geograph.org.uk - 136277.jpg|250px|bawd|dim|Y bont dros Afon Clywedog, Llanynys]] ==Hanes== Llifa [[Afon Clwyd]] ychydig i'r dwyrain o'r pentref ac [[Afon Clywedog]] ychydig i'r gorllewin; dim ond milltir sydd rhwng y ddwy afon yn yr ardal yma. Fel a gofnodwyd yn 1700, mae'r afonydd ar adegau'n gorlifo ac yn creu ynys, lle saif y pentre. Dyma, mae'n debyg, darddiad yr enw.<ref>''Dictionary of Place-names'', gan Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, Gwasg Gomer, 2008.</ref> Cysegrwyd yr eglwys i Sant [[Saeran]]; fe'i hadeiladwyd yn y [[13g]] ond mae'r safle yn llawer hŷn; roedd [[clas]] yma yn y [[6g]]. Ceir cyfeiriad at y safle yng [[Canu Llywarch Hen|Nghanu Llywarch Hen]], a ddyddir o'r [[9g]]. Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o gwmwd [[Colion]], yng nghantref [[Dyffryn Clwyd (cantref)|Dyffryn Clwyd]]. [[Delwedd:Sant Saeran Llanynys Sir Ddinbych Denbighshire North Wales 45.JPG|bawd|dim|300px|Paentiad o Sant Cristoff a Christ, o'r Oesoedd Canol. Eglwys Sant Saeran]] ==Pobl o Lanynys== *[[Raff ap Robert]] (16g), bardd *[[Edward ap Raff]], bardd ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanynys (pob oed) (762)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanynys) (353)'''|red|47.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanynys) (521)'''|green|68.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanynys) (74)'''|blue|25.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel== <gallery> Llanynys Church - geograph.org.uk - 136224.jpg|[[Eglwys Sant Saeran]], cyn iddi gael ei gwyngalchu, 2006 Sant Saeran Llanynys Sir Ddinbych Denbighshire North Wales 12.tif|Yr un talcen, wedi ei gwyngalchu, 2015 Sant Saeran Llanynys Sir Ddinbych Denbighshire North Wales 09.JPG|Croes Geltaidd yn y fynwent gyda [[Bryniau Clwyd]] y tu ôl iddi Sant Saeran Llanynys Sir Ddinbych Denbighshire North Wales 33.JPG|Yr eglwys, a chanol y pentref Sant Saeran Llanynys Sir Ddinbych Denbighshire North Wales 69.JPG|Rhes o dri thŷ i'w gweld o'r eglwys </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://www.cpat.org.uk/projects/longer/histland/clwyd/w_1044.htm Tirwedd hanesyddol Llanynys] {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Llanynys| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] lpgx3o7ubwb9mc9mx1ejythrhj5onxq 0 40085 14890769 13087865 2026-05-08T09:58:35Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890769 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} |gwlad={{banergwlad|Cymru}} | aelod_y_DU = {{Swits De Caerdydd a Phenarth i enw AS y DU}} }} Ardal a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ninas [[Caerdydd]] yw '''Cathays'''. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 1,538. Sefydlwyd Cathays ym 1875, ac mae llawer o'r tai yn dyddio o'r un cyfnod. Enw o’r Saesneg Canol yw, o’r ystyr “gwrychoedd neu gaeau lle ceir cathod gwyllt”, yn cyfateb i Saesneg Cyfoes cat = cath, a hay (gair hynafol neu dafodieithol) = gwrych; cae. Bu ar un adeg, yn Lloegr, heol o’r enw Cathay ym Mryste <ref>{{cite web|url=http://specialcollections.le.ac.uk/digital/collection/p16445coll4/id/311085|title=Mathews's Annual Bristol and Clifton Directory, and Almanack; 1851 |publisher=Matthew Matthews|accessdate=2020-07-17}}</ref> , a hefyd yn Cheddar, Gwlad yr Haf, y mae heol o’r enw Cathay Lane. Nid oes unrhyw sail i esboniadau sydd yn dadansoddi’r enw fel enw Cymraeg, gyda’r gair “cad” fel elfen gyntaf. Gan ei bod yn agos i [[Prifysgol Caerdydd|Brifysgol Caerdydd]], ceir cyfartaledd uchel o fyfyrwyr yno. Mae Cathays yn cynnwys [[Parc Cathays]], lle ceir pencadlys [[Senedd Cymru]] a nifer o adeiladau eraill sy'n perthyn i'r llywodraeth a'r brifysgol. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cathays (pob oed) (18,002)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cathays) (1,882)'''|red|10.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cathays) (6445)'''|green|35.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cathays) (1,642)'''|blue|33.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Cymunedau Caerdydd}} [[Categori:Ardaloedd Caerdydd]] [[Categori:Ardaloedd myfyrwyr]] [[Categori:Cymunedau Caerdydd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth De Caerdydd a Phenarth (y DU)]] 0yprthm2xets5uyek0ypvhfw6essiun 0 40097 14890572 14878252 2026-05-08T06:17:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle, | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890572 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits De Clwyd i enw'r AS}} }} :''Am lleoedd eraill o'r enw "Llandysilio", gweler [[Llandysilio]] (gwahaniaethu).'' Pentref bychan, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Llandysilio-yn-Iâl'''({{Sain|Llandysilio-yn-Ial.ogg|ynganiad}}) (hefyd: ''Llantysilio'' ar fapiau Saesneg). Saif i'r gogledd o dref [[Llangollen]], o gwmpas y briffordd [[A452]] ac yn ymestyn i gynnwys [[Bwlch yr Oernant]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 472. ==Hanes== Mae'r gymuned yn cynnwys nifer o hynafiaethau, yn enwedig [[Croes Eliseg]], colofn sy'n coffhau [[Elisedd ap Gwylog]] (bu farw c. 755), brenin [[Teyrnas Powys|Powys]]. Codwyd y golofn gan or-ŵyr Elisedd, [[Cyngen ap Cadell]]. Gerllaw mae gweddillion [[Abaty Glyn-y-groes]]. Ym mynwent Eglwys Sant Tysilio y claddwyd y gwleidydd [[Plaid Ryddfrydol (DU)|Rhyddfrydol]] [[George Osborne Morgan]] ([[1826]] - [[1897]]). [[Delwedd:Llantysilio.jpg|bawd|dim|Y pentref, gyda hen reithordy Llandynan yn y canol, ar y chwith i'r sgubor]] Mae olion hen chwareli llechi o fewn tafliad carreg i'r pentref hefyd. [[Moel y Gamelin]] ydy enw'r mynydd y tu ôl i'r pentref, rhan o gadwyn isel a elwir yn Fynydd Llandysilio. Ceir bryngaer [[Moel y Gaer (Llandysilio)|Moel y Gaer]] hefyd. ==Eglwys Sant Tysilio== Mae Eglwys Sant Tysilio yn adeilad cofrestredig Gradd II* oherwydd fod ynddi llawer o drawstia a tho ac waliau sy'n dyddio'n ôl i'r [[canoloesoedd]]. Mae un o'r ffenestri lliw hefyd cyn hyned (15g) - llun melyn o Sant Iago. ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Eglwys Llantysilio - geograph.org.uk - 206736.jpg St Tysilio, Llandysilio-yn-Iâl, Sir Ddinbych Llantysilio Vale of Llangollen Denbighshire Wales 18.JPG St Tysilio, Llandysilio-yn-Iâl, Sir Ddinbych Llantysilio Vale of Llangollen Denbighshire Wales 24.JPG St Tysilio, Llandysilio-yn-Iâl, Sir Ddinbych Llantysilio Vale of Llangollen Denbighshire Wales 26.JPG St Tysilio, Llandysilio-yn-Iâl, Sir Ddinbych Llantysilio Vale of Llangollen Denbighshire Wales 46.JPG </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Llandysilio-yn-Iâl| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 5zb0l8m4jb3irmn1p1a6yoas5yy3x5i 0 40164 14890884 14879410 2026-05-08T10:52:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890884 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle |suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | sir = [[Ceredigion]] | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne [[Ceredigion]] yw '''Y Ferwig'''. Daw'r enw o'r [[Saesneg]] "Berwick", sy'n golygu "graens lle tyfir barlys". Saif ar ochr ogleddol aber [[Afon Teifi]], i'r gogledd o dref [[Aberteifi]]. Cysegrir eglwys y plwyf i Sant [[Pedrog]]. Mae'r gymuned hefyd yn cynnwys pentrefi [[Gwbert]] a [[Penparc|Phenparc]], yn ogystal ag [[Ynys Aberteifi]]. ==Cyfrifiad 2011== Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 1,177. Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Y Ferwig (pob oed) (1,180)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Y Ferwig) (700)'''|red|60.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Y Ferwig) (773)'''|green|65.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Y Ferwig) (216)'''|blue|40.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} {{DEFAULTSORT:Ferwig}} [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion|Ferwig]] [[Categori:Y Ferwig| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] og0th2c041x97bpv5apuf4p9slhnysv 0 40305 14890659 13801794 2026-05-08T08:11:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890659 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Offa'''. Mae'n cynnwys canol a gorllewin dinas [[Wrecsam]]. Nid oddi wrth [[Clawdd Offa|Glawdd Offa]] y caiff y gymuned ei henw, ond oddi wrth blasty [[Bryn Offa]], sy'n dyddio o'r [[19g]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 9,852. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Offa, Wrecsam (pob oed) (10,501)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Offa, Wrecsam) (1,218)'''|red|12}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Offa, Wrecsam) (6183)'''|green|58.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Offa, Wrecsam) (1,470)'''|blue|32}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Offa, Wrecsam| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] nfoha441d8sb9tgy3i6qxfscn1hkv6b 0 40323 14890687 14278278 2026-05-08T08:52:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890687 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Treuddyn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/treuddyn-flintshire-sj251581#.Yd8Kbi-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Treuddyn.ogg|ynganiad}}). Saif fymryn oddi ar y briffordd [[A5104]] i'r de o'r [[Wyddgrug]]. Cyfeirnod OS: SJ252583. Hen enw'r pentref oedd 'Tryddyn'. Mae'r gymuned hefyd yn cynnwys pentref [[Coed-talon]], ychydig i'r dwyrain. Ceir nifer o hynafiaethau yn y gymuned, yn cynnwys carneddi o [[Oes yr Efydd]]. Mae'r eglwys, sy'n gysegredig i'r Santes Fair, yn sefyll ar safle eglwys hynafol. Codwyd yr eglwys newydd yn 1875 a dim ond darnau gwydr ffenestr lliw o'r 14g sy'n weddill o'r hen eglwys. Ond mae'r llan o gwmpas yr eglwys, darn o dir dyrchafedig o ffurf grwn, yn hen.<ref name="CPAT">{{Cite web |url=http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/flint/16387.htm |title=CPAT |access-date=2009-07-27 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513190326/http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/flint/16387.htm |url-status=dead }}</ref> Cyfeiria ''[[Gwyddoniadur Cymru]]'' at faen hir ym mynwent yr eglwys,<ref>''[[Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig]]'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), s.v. "Treuddyn"</ref> ond does dim sôn am hynny yn yr arolwg o'r safle gan CPAT ([[Ymddiriedolaeth Archaeoleg Clwyd-Powys]]).<ref name="CPAT"/> Ar un adeg roedd cryn dipyn o ddiwydiant yn yr ardal, gyda chloddio am [[Glo|lo]], [[haearn]] a [[plwm|phlwm]]. Roedd distyllfa yma i ennill [[olew]] o'r glo, ac roedd [[ffwrnais]] chwyth yma o [[1817]] hyd [[1865]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 1,567. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Treuddyn (pob oed) (1,627)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Treuddyn) (386)'''|red|24.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Treuddyn) (975)'''|green|59.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Treuddyn) (230)'''|blue|33.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/flint/16387.htm Eglwys y Santes Fair, Treuddyn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513190326/http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/flint/16387.htm |date=2008-05-13 }} ar wefan CPAT ([[Ymddiriedolaeth Archaeoleg Clwyd-Powys]]) {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Treuddyn| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 7dzas2aa3v1zdso0y6ghckf8fnxo7us 0 40324 14890679 13090823 2026-05-08T08:49:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890679 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | suppressfields = cylchfa | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Saltney''' ({{Sain|Saltney.ogg|ynganiad}}). Hen enw Cymraeg ar y lle oedd "'''Morfa Caer'''". Saif ger y briffordd [[A5104]] ar ochr gorllewinol dinas [[Caer]], bron ar y ffin rhwng Cymru a [[Lloegr]], ac mae i bob pwrpas yn un o faesdrefi Caer. Ar un adeg roedd diwydiannau megis adeiladu llongau a distyllu olew yn bwysig yma. Erbyn hyn, cymerwyd eu lle gan ddiwydiannau ysgafn a pharciau busnes. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 4,769. Dim ond 13.1% o'r rhain oedd ag unrhyw wybodaeth o'r Gymraeg, y ganran isaf o unrhyw un o gymunedau Sir y Fflint. Tua hanner milltir i'r gorllewin ceir pentref bychan [[Saltney Ferry]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Saltney (pob oed) (5,132)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Saltney) (321)'''|red|6.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Saltney) (902)'''|green|17.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Saltney) (640)'''|blue|29.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Saltney| ]] [[Categori:Trefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] qp8jk00lzqk1umdfp9270hmri7jcyer 0 40325 14890655 14878320 2026-05-08T08:09:18Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890655 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Alun a Glannau Dyfrdwy i enw AS y DU}} }} :''Am y bentref a chymuned o'r un enw yn Sir Gaerfyrddin, gweler [[Llanfynydd, Sir Gaerfyrddin]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Llanfynydd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{Sain|Llanfynydd, Sir y Fflint.ogg|ynganiad}}). Saif ar y ffordd B5101, sydd wedi ei hadeiladu ar ben [[Clawdd Offa]] yn yr ardal yma, hanner y ffordd rhwng [[Wrecsam]] a'r [[Wyddgrug]]. Mae'r gymuned hefyd yn cynnwys pentref [[Ffrith, Sir y Fflint|Ffrith]], ychydig i'r de. Ar un adeg roedd gweithfeydd [[glo]] a [[haearn]] yn y gymuned, ond ardal wledig ydyw yn ei hanfod. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 1,752. [[Delwedd:The Cross Keys free house, Llanfynydd - geograph.org.uk - 207578.jpg|bawd|dim|Tafarn yn Llanfynydd]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanfynydd, Sir y Fflint (pob oed) (1,850)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfynydd, Sir y Fflint) (268)'''|red|14.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfynydd, Sir y Fflint) (1131)'''|green|61.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfynydd, Sir y Fflint) (233)'''|blue|30.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} [[Categori:Cymunedau Sir y Fflint]] [[Categori:Llanfynydd, Sir y Fflint| ]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] f54z7mku4jvssvwaa497yqco8qdx333 0 40346 14890554 14877990 2026-05-08T05:52:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890554 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref a plwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Trelawnyd a Gwaenysgor]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Gwaenysgor''' ({{Sain|Gwaenysgor.ogg|ynganiad}}) neu '''Gwaunysgor'''. Saif fymryn i'r de-ddwyrain o dref [[Prestatyn]]. Mae [[Llwybr Clawdd Offa]] yn mynd heibio iddo. Gerllaw mae adfeilion RAF Gwaenysgor, adfeilion "St Elmo’s Summerhouse" a dau feddrod hynafol. <ref>[https://www.themodernantiquarian.com/site/6123/st_elmos_summer_house.html Gwefan themodernantiquarian.com]</ref><ref>[https://coflein.gov.uk/en/site/79030/details/st-elmos-summerhouse-gwaenysgor Gwefan Coflein]</ref> Roedd gan y pentref ysgol hyd at 1968. Erbyn nyn, mae'r adeiladad wedi dod yn Neuadd y Pentref.<ref>{{Cite web |url=https://www.gwaenysgorandtrelawnyd.org.uk/village-hall/ |title=Gwefan pentrefi Gwaenysgor a Threlawnyd |access-date=2021-01-08 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109150325/https://www.gwaenysgorandtrelawnyd.org.uk/village-hall/ |url-status=dead }}</ref> [[Delwedd:Gwaenysgor Church D.jpg|260px|bawd|dim|Eglwys y Santes Fair]] [[Delwedd:Gwaenysgor01LB.jpg|260px|bawd|dim|Machlud o'r gulfan, Gwaenysgor]] ==Hanes== Cysegrwyd yr eglwys i [[Mair Fadlen]]. Crybwyllir y plwyf a'r eglwys yn [[Llyfr Dydd y Farn]] (1086) fel "Wenescol".<ref>{{OpenDomesday|SJ0781|gwaunysgor|Gwaunysgor}}</ref> Credir bod y rhan fwyaf o'r adeilad presennol ychydig yn hwyrach. Roedd pentref neolithig ar y safle.<ref>[https://www.genuki.org.uk/big/wal/FLN/Gwaenysgor Gwefan Genuki]</ref> ==Enwogion== [[Gordon MacDonald, Barwn 1af MacDonald o Waenysgor]] (1888-1966), gwleidydd Llafur a Llywodraethwr Newfoundland ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{eginyn Sir y Fflint}} [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Trelawnyd a Gwaenysgor]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] f8qn4vwie6n5ip15vm5i7fsh826rg2e 0 40725 14890630 14877423 2026-05-08T07:49:07Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890630 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Cas-mael''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> weithiau '''Cas' Mael''' (Saesneg: ''Puncheston''). Saif ar ffordd gefn i'r de-ddwyrain o dref [[Abergwaun]] ac i'r dwyrain o'r briffordd [[A40]]. Bu [[Waldo Williams]] yn athro yn y pentref am gyfnod, ac yma yr ysgrifennodd ei gerdd enwog ''Ar Weun Cas' Mael''. Heblaw pentref Cas-mael, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi [[Casnewydd-bach]], [[Castellhenri]], [[Cas-fuwch]] a Poll Tax. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 472. ==Enwogion== * [[John Gambold]], esgob [[Morafiaid|Morafaidd]] * [[Evan Rees (Dyfed)]], bardd * [[Barti Ddu]], morleidr (o Gasnewydd-bach) {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cas-mael (pob oed) (568)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cas-mael) (287)'''|red|52.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cas-mael) (395)'''|green|69.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cas-mael) (62)'''|blue|27}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Benfro}} [[Categori:Cas-mael| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] d30hsguu1py7ek70of8r8dgqaog4j83 0 40753 14890843 14878115 2026-05-08T10:35:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890843 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Johnston'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Nid ymddengys fod enw Cymraeg iddo. Saif i'r de-orllewin o dref [[Hwlffordd]] ar y briffordd [[A4076]] i [[Aberdaugleddau]]. Mae'r eglwys, a gysegrwyd i Sant [[Pedr]], yn dyddio o'r canol oesoedd. Ceir yma orsaf ar gangen Aberdaugleddau o [[Rheilffordd Gorllewin Cymru|Reilffordd Gorllewin Cymru]]. Ar un adeg roedd lein fach yn cysylltu Johnstown a [[Hook, Sir Benfro|Hook]] ar lan [[Afon Cleddau|Afon Cleddau Wen]], lle roedd cei. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 1,778. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Johnston, Sir Benfro (pob oed) (1,941)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Johnston, Sir Benfro) (196)'''|red|10.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Johnston, Sir Benfro) (1418)'''|green|73.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Johnston, Sir Benfro) (276)'''|blue|35.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{-}} ==Gweler hefyd== * [[Gorsaf reilffordd Johnston]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Johnston, Sir Benfro| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] e11ddun6aa6u8x9jdpta4tyb80hroy2 0 40942 14890042 14877333 2026-05-07T12:05:59Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890042 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Burton]] (gwahaniaethu).'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Burton'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Nid ymddengys fod enw Cymraeg iddo. Saif ar ochr ogleddol [[Dyfrffordd Aberdaugleddau]], i'r gogledd o dref [[Penfro]]. Saif [[Doc Penfro]] yr ochr arall i'r dŵr, a Burton oedd terfynfa ogleddol y fferi hyd nes i'r bont garllaw gael ei hadeiladu yn [[1975]]. Mae'r eglwys, a gysegrwyd i'r Santes [[Mair|Fair]], yn dyddio o'r [[13g]]. Ceir [[cromlech]] Neolithig gerllaw, ac mae [[Castell Benton]] yn wreiddiol yn dyddio o'r 13g, er iddo gael ei ail-adeiladu yn llwyr yn y 1930au. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 1,041. [[Delwedd:Burton Ferry - geograph.org.uk - 13982.jpg|250px|dim|bawd|Burton]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Burton, Sir Benfro (pob oed) (1,213)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Burton, Sir Benfro) (119)'''|red|10}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Burton, Sir Benfro) (737)'''|green|60.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Burton, Sir Benfro) (169)'''|blue|33.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Burton, Sir Benfro| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] h0dbz9wehqm1m4ao941rzv9vm7pjdjd 0 41167 14890925 13090674 2026-05-08T11:47:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890925 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Hen fwrdeistref ar lan ogleddol [[afon Teifi]] yng [[Ceredigion|Ngheredigion]] sydd bellach yn faesdref i [[Castell Newydd Emlyn|Gastellnewydd Emlyn]] yw '''Adpar'''({{Sain|Adpar.ogg|ynganiad}}) (ceir y ffurf '''Atpar''' weithiau hefyd). Mae'n rhan o blwyf a chymuned [[Llandyfriog]], Ceredigion, er bod Castellnewydd Emlyn ei hun, dros yr afon, yn [[Sir Gaerfyrddin]]. Hen enw Adpar oedd Trefhedyn ac roedd yn un o hen fwrdeistrefi [[Sir Aberteifi]]. Mae gan Adpar ei le yn [[hanes Cymru]] a [[llenyddiaeth Gymraeg]] fel cartref i'r argraffwasg barhaol gyntaf yng Nghymru a sefydlwyd yno yn [[1718]] gan [[Isaac Carter]] (m. 1741). Cyhoeddodd Carter ddau bamffledyn, 'Cân o Senn i’w hen Feistr Tobacco' gan Alban Thomas a 'Cân ar Fesur Triban ynghylch Cydwybod a’i Chynheddfau' gan awdur anhysbys yn 1719. Parhaodd y wasg hyd tua 1725 pan gafodd ei symud i dref [[Caerfyrddin]]. Darfu am Adpar fel bwrdeistref yn [[1774]] a daeth yn ddiweddarach yn faesdref i Gastellnewydd Emlyn. Mae Adpar yn gartref i Glwb Rygbi Castell Newydd Emlyn. ==Cyfeiriadau== * [[T. I. Ellis]], ''Crywdro Ceredigion'' ([[Cyfres Crwydro Cymru]], 1953) {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llandyfrïog]] [[Categori:Castellnewydd Emlyn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] nloh1nyuzv6y3qv18te806oyzbhl3av 0 41286 14890839 14877696 2026-05-08T10:34:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890839 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Dinas''' (Saesneg: ''Dinas Cross''). Saif ger yr arfordir ar briffordd yr [[A487]] i'r gogledd ddwyrain o [[Abergwaun]]. Mae'n cynnwys [[Ynys Dinas]], sy'n fagwrfa bwysig i [[Morlo|forloi]] ac adar môr, er nad yw'n ynys yng ngwir ystyr y gair. Cofnodir i eglwys Dinas gael ei dinistrio gan y [[Llychlynwyr]], a dinistriwyd yr eglwys newydd, a safai yng Nghwmyreglwys, gan [[Storm Fawr 1859|storm fawr 1859]]. Codwyd eglwys arall yn [[1861]]; mae wedi ei chysegru i Sant [[Brynach Wyddel|Brynach]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 798. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dinas, Sir Benfro (pob oed) (815)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dinas, Sir Benfro) (357)'''|red|44.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dinas, Sir Benfro) (484)'''|green|59.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Dinas, Sir Benfro) (176)'''|blue|46}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Dinas, Sir Benfro| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] adpb9qt6819rng497nh9p8bxmeoa7gs 0 41480 14890520 13875206 2026-05-08T03:11:00Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890520 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata=ALL | suppressfields= gwladwriaeth}} Unigolyn sy'n cael ei [[carchar|garcharu]] gan yr awdurdodau [[gwladwriaeth|gwladol]] oherwydd ei ddaliadau [[gwleidyddol]] neu [[crefydd|grefyddol]] yw '''carcharor gwleidyddol'''. Yn aml mae [[llywodraeth]]au yn cyfiawnhau carcharu gwrthwynebwyr trwy honni, yn gam neu'n gymwys, eu bod yn cefnogi dulliau treisgar, yn ceisio dymchwel y [[wladwriaeth]], neu'n [[terfysgaeth|derfysgwyr]]. Y gwahaniaeth rhwng carcharor gwleidyddol a [[carcharor cydwybod|charcharor cydwybod]] yw fod y term cyntaf yn cynnwys pobl sydd yn "euog" o geisio dymchwel llywodraeth, e.e. pobl yn ymladd yn erbyn system annemocrataidd neu'n ceisio dymchwel llywodraeth sy'n elyniaethus i'w credoau ac sy'n defnyddio trais o ryw fath er mwyn gwneud hynny, tra bod yr ail yn cael ei ddefnyddio i gyfeirio at bobl a garcharir yn unig am eu bod yn amharod i ildio i system sydd, yn eu tyb hwy, yn anghyfiawn, a.y.y.b., ond sydd ddim yn euog o ddefnyddio dulliau treisgar neu anghyfansoddiadol, yn ogystal â phobl a garcharir am y "drosedd" o fod yn wahanol a dim byd mwy. ==Rhai carcharorion gwleidyddol enwog== * [[Gerry Adams]] - ([[Gogledd Iwerddon]]/[[DU]]) * [[Fidel Castro]] ([[Ciwba]]) * [[Mahatma Gandhi]] ([[De Affrica]] ac [[India]]) * [[Nelson Mandela]] ([[De Affrica]]) * [[Alexandr Solzhenitsyn]] ([[Undeb Sofietaidd]]) * [[Aung San Suu Kyi]] - ([[Myanmar]]) * [[Bobby Sands]] - ([[Gogledd Iwerddon]]/[[DU]]) ==Gweler hefyd== * [[Amnest Rhyngwladol]] * [[Carcharor cydwybod]] ==Dolenni allanol== * [http://www.amnesty.org.uk/content.asp?CategoryID=10564 Amnest Rhyngwladol Cymru]{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.amnesty.org Amnest Rhyngwladol] * {{eicon en}} [http://www.thejerichomovement.com/prisoners.html Carcharorion gwleidyddol yn UDA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100502055809/http://www.thejerichomovement.com/prisoners.html |date=2010-05-02 }} * {{eicon ru}} [http://www.zeki.su Carcharorion gwleidyddol yn Rwsia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091126020538/http://zeki.su/ |date=2009-11-26 }} * {{eicon es}} [http://www.prolibertadweb.com Prolibertad - Puerto Rico] * {{eicon en}} [http://www.breakthechains.info Break the Chains] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200829080451/https://breakthechains.info/ |date=2020-08-29 }} * {{eicon en}} [http://www.prisonersoverseas.com Prisoners Overseas] * {{eicon en}} {{eicon es}} [http://www.ijdh.org/ The Institute of Justice & Democracy in Haiti] * {{eicon en}} [http://www.guchusum.org GuChuSum - Carcharorion gwleidyddol Tibetaidd yn Tsieina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100301083139/http://www.guchusum.org/ |date=2010-03-01 }} {{eginyn gwleidyddiaeth}} [[Categori:Gwleidyddiaeth]] [[Categori:Cyfiawnder]] [[Categori:Anghyfiawnder]] k22hb8j9uo9k47jxpnzkoml8zdnhha5 0 42282 14890708 14877109 2026-05-08T09:24:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890708 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Aberhafesb''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> weithiau '''Aberhafesp'''. Saif i'r gogledd-orllewin o'r [[Y Drenewydd|Drenewydd]], ac mae'r gymuned hefyd yn cynnwys pentref bychan [[Bwlch-y-ffridd]]. Cysegrwyd yr eglwys i sant Gwynnog. Mae'r to yn dyddio o ddechrau'r [[15g]], ond ail-adeiladwyd y gweddill tua [[1857]]. Dyddia Capel Rhydfelin, sy'n eiddo i'r Bedyddwyr, o [[1791]] a chapel yr [[Annibynwyr]] ym Mwlch-y-ffridd i [[1800]]<ref>[[s:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1/Bwlchyffridd|Hanes Eglwysi Annibynol ''(sic)'' Cymru Cyf 1-Bwlchyffridd.]]</ref> Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 438. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Aberhafesb (pob oed) (416)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Aberhafesb) (65)'''|red|16}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Aberhafesb) (187)'''|green|45}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Aberhafesb) (51)'''|blue|28.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.powys.gov.uk/uploads/media/01_Aberhafesp_cy_01.pdf Adroddiad ar Gymuned Aberhafesb gan Gyngor Sir Powys]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/montgom/16688.htm Eglwys Sant Gwynnog, o Arolwg Eglwysi Sir Drefaldwyn (Saesneg)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512231044/http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/montgom/16688.htm |date=2008-05-12 }} {{Trefi Powys}} [[Categori:Aberhafesb| ]] [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] kqm22i7nswxtvxfkus1pij08efbm19h 0 42283 14890717 14877121 2026-05-08T09:27:42Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890717 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Aberriw'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Berriew''). Saif i'r de-orllewin o'r [[Y Trallwng|Trallwng]] ac i'r gogledd-orllewin o [[Drefaldwyn]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 1,306. Cysegrwyd eglwys Aberriw, sy'n dyddio o'r [[19g]] yn ei ffurf bresennol, i sant [[Beuno]], oedd yn ôl traddodiad yn frodor o'r pentref. Yn y Canol Oesoedd roedd yn ganolfan grefyddol i [[Cantref|gantref]] [[Cedewain]]. Tua milltir i'r de-ddwyrain o Aberriw ceir [[Rhyd Chwima]], croesfan strategol ar [[Afon Hafren]] a fu'n man cyfarfod er cynnal trafodaethau rhwng Tywsyog Cymru a Brenin Lloegr yn y 13g. Mae Capel Pentre Llifior ([[1797]]) yn un o adeiladau cynharaf y [[Wesleaid]] yng Nghymru. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Aberriw (pob oed) (1,334)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Aberriw) (125)'''|red|9.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Aberriw) (604)'''|green|45.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Aberriw) (190)'''|blue|32}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[Edward Wingfield Humphreys]]: Aelod o Senedd [[Seland Newydd]] * [[Thomas Jones (mathemategydd)]]: Prif Diwtor Coleg y Drindod, Caergrawnt, am ugain mlynedd ac athro mathemateg enwog yn ei ddydd. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Aberriw| ]] [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] ez1f1zepj11hw70xhy2ltn7bejuauh1 0 42402 14890313 13448073 2026-05-07T17:56:29Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890313 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[bae]] yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Amlwch]], [[Ynys Môn]], yw '''Porth Llechog''' (neu Porthllechog<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/porthllechog-isle-of-anglesey-sh424940#.Ybj76S-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref>) ({{Sain|Porth Llechog.ogg|ynganiad}}) ([[Saesneg]]: ''Bull Bay''). Saif ar arfordir gogleddol yr ynys, ychydig dros filltir i'r gogledd-orllewin o dref [[Amlwch]]. Mae bae Porth Llechog yn ffurffio harbwr naturiol ar arfordir creigiog y rhan hon o'r ynys. Diau i'r porth gael ei ddefnyddio am ganrifoedd, ond cymharol ddiweddar yw'r pentref bychan sydd wedi tyfu yno. Roedd gwesty y ''Bull Bay Hotel'' yn boblogaidd ar lan y dŵr am flynyddoedd ond mae'n gasgliad o ail gartrefi erbyn hyn. Mae gwesty y ''Trecastell'' yn parhau ar agor nepell o'r bae. Ceir traeth o gerrig mân sy'n denu ymwelwyr i nofio, ymlacio ar lan y dẃr a defnyddio caiacs a phadlfyrddau yn ogystal â physgotwyr. Rhed y ffordd [[A5025]] trwy'r pentref, gan ei gysylltu ag Amlwch i'r de-ddwyrain a [[Cemaes|Chemaes]] i'r gorllewin. Ceir cofnodion am gymuned ganolesol ger y bae o'r enw 'Llechog', a fu'n rhan o gwmwd [[Twrcelyn]], cantref [[Cemais (cantref ym Môn)|Cemais]].<ref>A. D. Carr, ''Medieval Anglesey'' (Llangefni, 1982), tud. 51.</ref> Er nad oes sicrwydd, mae'n bosibl fod y bardd a brudiwr canoloesol [[Adda Fras]] yn frodor o Lechog. Porth y gymuned fechan honno oedd Porth Llechog yn wreiddiol. == Hanes == Gellir olrhain gwesty Porth Llechog yn ôl i 1868 yng nghyfeirlyfr masnach y Slater's yn Archifau Môn lle'r oedd John Richards yn landlord. Ar y pryd y cyfeirir ato fel Gwesty Porth Llechog, Porth Llechog. Ym 1878 cafwyd Rebecca Pearson, deilydd y drwydded yn euog o ganiatáu meddwdod, a gorchmynnwyd iddi dalu 5/- ynghyd â 11/6 o gostau ar unwaith neu ei charcharu yn House of Correction Caernarvon am 7 diwrnod o lafur caled. Eto yn 1880 bu mewn trafferth am werthu gwirodydd i berson dan 16 oed lle gorchmynnwyd iddi dalu 10/- ynghyd â 13/6 o gostau. Roedd yn lleoliad poblogaidd ymysg pobl leol ac ymwelwyr am flynyddoedd lle byddai brecwastau priodas yn cael eu cynnal ac amrywiol dimau yn dod ynghyd, er enghraifft i chwarae dartiau. Mae sïon bod pum ysbryd wedi bod yn aflonyddu ar y gwesty ers blynyddoedd ond mae'r gwesty wedi cau ac wedi ei ailddatblygu yn gasgliad o ail gartrefi erbyn hyn. == Bad Achub Porthllechog == Ym 1828 sefydlodd James Williams, nai i [[Thomas Williams, Llanidan|Thomas Williams]], rheolwr cloddfa enwog Mynydd Parys, a’i wraig Frances, Gymdeithas Gwarchod Bywyd Ynys Môn o longddrylliadau, ar ôl i’r llong hwylio suddo a cholli pob un o’r 140 o bobl ar ei bwrdd. Nid tan 1867 y penderfynodd yr RNLI agor gorsaf ym Mhorth Llechog. Rhoddodd [[Ardalydd Môn]] safle a chostiodd yr adeilad £158 i'w godi. Rhoddodd Miss Ynys Môn £400 i brynu cwch 32 troedfedd ac roedd y bad achub mewn gwasanaeth yn 1868. I nodi'r achlysur taniwyd canonau craig o Fynydd Parys. Cludwyd y cwch "Eleanor" i [[Gorsaf reilffordd Amlwch|orsaf reilffordd Amlwch]] ac fe'i cludwyd gyda cheffyl a chert i'r tŷ bad achub newydd ym Mhorth Llechog. Nid tan Chwefror 12fed 1871 y lansiwyd hi gyntaf i achub criw y sgwner "Albion". Defnyddiwyd bad achub Eleanor hefyd i achub 20 o deithwyr o’r SS Dakota ym 1877. Ym 1844, disodlwyd "Eleanor" gan y cwch Woolfe & Son 34 troedfedd o'r enw "Curling" a enwyd ar ôl Miss Curling o Camberwell a roddodd £290 i'r RNLI i'w brynu. Cafodd The Curling ei galw allan 6 gwaith yn ystod ei 5 mlynedd ym Mhorth Llechog. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Amlwch]] [[Categori:Baeau Cymru]] [[Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ig4b19urkk9sgjf5g3o2d586g2mo67m 0 42404 14890153 13087743 2026-05-07T16:58:19Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890153 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} : ''Erthygl am y pentref ym Môn yw hon. Gweler hefyd [[Brynteg]] (gwahaniaethu).'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfair Mathafarn Eithaf]], [[Ynys Môn]], yw '''Brynteg'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/brynteg-isle-of-anglesey-sh496826#.YbXR2i-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> neu '''Bryn-teg'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{Sain|Brynteg.ogg|ynganiad}}). Saif yn nwyrain yr ynys, tua milltir a hanner i'r gorllewin o dref [[Benllech]], ar groesffordd y B5108 a'r B5110. Ceir hen felin wynt ar gyrion y pentref a hefyd cwrs [[golff]] Brynteg. Mae [[tafarn]] y ''California Arms'' yng nghanol y pentref. Tua chwarter milltir i'r dwyrain o Frynteg ceir hen fryngaer o'r enw Dinas. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanfair Mathafarn Eithaf]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ih0w0nitpbp7son35mwye5hvv01yrst 0 42442 14890543 14877603 2026-05-08T05:37:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890543 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan, heb fod fawr mwy nag amlwd, yn rhan isaf [[Dyffryn Clwyd]], [[Sir Ddinbych]], yw'r '''Cwm''' ({{Sain|Cwm, Sir Ddinbych.ogg|ynganiad}}). Mae'r Cwm yn blwyf eglwysig hynafol hefyd ({{gbmapping|SJ066774}}). Mae'n rhan o gymuned [[Tremeirchion, Cwm a'r Waun]]. Saif y pentreflan ar ochr ddwyreiniol Dyffryn Clwyd tua milltir a hanner i'r de o bentref [[Diserth]], tair milltir i'r dwyrain o dref [[Rhuddlan]]. Fel mae ei enw yn awgrymu, mae'r pentref yn gorwedd mewn [[cwm]] bychan ar lethrau gorllewinol [[Bryniau Clwyd]]. Mae lôn yn rhedeg trwy'r cwm drosodd i gyfeiriad [[Treffynnon]]. Pentref gwledig bychan gwasgaredig yw Cwm. Mae rhan isaf y pentref yn glwstwr o dai ar y ffordd sy'n cysylltu Diserth a [[Rhuallt]] i'r de. Mae'r eglwys hynafol yn gysegredig i'r [[sant|Seintiau]] [[Mael]] a [[Sulien]]. Ceir [[carnedd]] (''tumulus'') gynhanesyddol ar y bryn i'r de a [[bryngaer]] fechan ar y bryn i'r gogledd. Credir mai yn nhrefgordd ganoloesol Hiraddug, yn y plwyf y ganed a magwyd y bardd ac ysgolhaig [[Dafydd Ddu o Hiraddug]] (bu farw tua 1370). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth Cwm, Sir Ddinbych (pob oed) (378)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cwm, Sir Ddinbych) (99)'''|red|27.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cwm, Sir Ddinbych) (248)'''|green|65.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Cwm, Sir Ddinbych) (43)'''|blue|30.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|5}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Dyffryn Clwyd]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Tremeirchion, Cwm a'r Waun]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] gf0y5l1bs3tf4i3rpgrhk2p32lnrmmj 0 42457 14890667 11005475 2026-05-08T08:39:01Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890667 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} }} :''Erthygl am y pentref a chymuned yw hon. Am hanes y castell o'r un enw gweler [[Castell Caereinion (castell)]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], yw '''Castell Caereinion'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Castle Caereinion''). Saif y pentref i'r gorllewin o'r [[Trallwng]] ac ychydig i'r de o'r briffordd [[A458]], ar y ffordd gefn B435. Ymhlith ei hynafiaethau mae Tŷ Mawr, tŷ Cymreig traddodiadol sy'n dyddio o [[1400]], ac a adferwyd yn 1997-8. Cysegrwyd yr eglwys i Sant [[Garmon]]; mae'r eglwys bresennol yn dyddio o 1874. Yma hefyd mae gweddillion [[Castell yr Eglwys]] sef [[mwnt a beili]] a roddodd ei enw i'r pentref (am ei fod yn gorwedd yng [[cantref|nghantref]] [[Caereinion]]), a godwyd gan [[Madog ap Maredudd]] yn [[1156]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 509. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Castell Caereinion (pob oed) (592)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Castell Caereinion) (86)'''|red|15.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Castell Caereinion) (238)'''|green|40.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Castell Caereinion) (59)'''|blue|25.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Castell Caereinion (castell)]] *[[Gorsaf Reilffordd Castell Caereinion]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Castell Caereinion| ]] [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Pentrefi Powys]] qz0bauhoj1dpfxfiz22b15y5f9t9s92 0 42774 14890921 14877457 2026-05-08T11:47:11Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890921 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Cegidfa'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Guilsfield''). Saif i'r gogledd o'r [[Y Trallwng|Trallwng]] ar ffordd y B4392. [[Delwedd:St. Aelhaiarn's Church, Guilsfield - geograph.org.uk - 268538.jpg|bawd|dim|Eglwys Sant Alhaearn]] Tyfodd y pentref ei hun yn sylweddol yn ystod rhan olaf yr [[20g]]. Dyddia rhan o'r eglwys, a gysegrwyd i Sant [[Aelhaearn]], i tua [[1300]]. Yma y cymerwys Syr [[John Oldcastle]], un o arweinwyr y [[Lolardiaid]], yn garcharor yn [[1417]]. Yng Nghoedlan Crowther yn y gymuned, cafwyd hyd i gasgliad o arfau a chelfi o [[Oes yr Efydd]] a elwir yn Gasgliad Cegidfa. Maent yn awr yn [[Amgueddfa Genedlaethol Cymru]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 1,640. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cegidfa (pob oed) (1,727)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cegidfa) (264)'''|red|15.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cegidfa) (783)'''|green|45.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Cegidfa) (295)'''|blue|38.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Cegidfa| ]] [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] m7m6yinew49iyn0xzwfvoohi2z71sli 0 43423 14890370 14883408 2026-05-07T18:21:55Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890370 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Cadfarch'''. Saif i'r de ac i'r de-ddwyrain o dref [[Machynlleth]], ac mae'n cynnwys pentrefi [[Penegoes]], [[Aberhosan]] a [[Derwen-las]]. Ffurfiwyd y gymuned yn 1974 trwy gyfuno plwyfi sifil Penegoes, Uwchygarreg ac Isygarreg; daw'r enw o Eglwys Sant Cadfarch, Penegoes. O ran arwynebedd, mae Cadfarch yn un o'r cymunedau mwyaf yng Nghymru. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 849. [[Delwedd:Former school, Penegoes - geograph.org.uk - 1434009.jpg|bawd|dim|Yr hen ysgol ym Mhenegoes]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cadfarch (cymuned) (pob oed) (855)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cadfarch (cymuned)) (538)'''|red|64.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cadfarch (cymuned)) (558)'''|green|65.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Cadfarch (cymuned)) (104)'''|blue|28.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Cadfarch| ]] [[Categori:Cymunedau Powys]] nuhgxq5xcqln7pbtzyf4x7dpj8akvve 0 43424 14890618 11005061 2026-05-08T07:17:03Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890618 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Carreghwfa''' (Saesneg: ''Carreghofa''). Mae'n cynnwys hanner gorllewinol pentref [[Llanymynech]]; mae hanner dwyreiniol y pentref yn [[Swydd Amwythig]] yn Lloegr. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 599. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Carreghwfa (pob oed) (667)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Carreghwfa) (67)'''|red|10.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Carreghwfa) (166)'''|green|24.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Carreghwfa) (100)'''|blue|34.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Carreghwfa| ]] [[Categori:Cymunedau Powys]] i8cdrsh14hugtwik16k0l9xywy6qotj 0 43426 14890778 11049493 2026-05-08T10:00:58Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890778 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | ardal = {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P131|FETCH_WIKIDATA}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}}<br />{{banergwlad|Lloegr}} | sir = [[Powys]]<br />[[Swydd Amwythig]] | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] }} [[Delwedd:Llanymynech02LB.jpg|260px|chwith|bawd|Canolfan Ymwelwyr Cei Llanymynech]] Pentref ar y ffin rhwng [[Cymru]] a [[Lloegr]] yw '''Llanymynech''',<ref>[https://britishplacenames.uk/llanymynech-shropshire-sj265205#.YIW5JR0qQ9s British Place Names]; adalwyd 25 Ebrill 2021</ref> tua hanner y ffordd rhwng [[Croesoswallt]] a'r [[Trallwng]], ger glan [[Afon Efyrnwy]]. Saif hanner gorllewinol y pentref yng nghymuned [[Carreghwfa]] ym [[Powys|Mhowys]], tra mae'r hanner dwyreiniol ym mhlwyf sifil [[Llanymynech and Pant]] yn awdurdod unedol [[Swydd Amwythig (awdurdod unedol)|Swydd Amwythig]]. Pan oedd yr hen [[Sir Drefaldwyn]] yn [[Deddf Cau Tafarnau ar y Sul (Cymru) 1881|cau'r tafarnau ar y Sul]], roedd tafarn yn Llanymynech, y ''Lion'', sydd yn awr wedi cau, lle roedd un bar, yng Nghymru, ar gau ar y Sul, a'r bar arall, yn Lloegr, ar agor. Yng Nghlwb Golff Llanymynech y dechreuodd [[Ian Woosnam]] chwarae golff. Roedd y peiriannydd diwydiannol [[Richard Roberts (peiriannydd)|Richard Roberts]] yn enedigol o'r pentref. Saif [[Bryngaer Llanymynech]] tua tri-chwarter [[kilometr]] i'r gogledd-ddwyrain. Mae [[Camlas Trefaldwyn]] yn pasio trwy'r pentref. Ar un adeg oedd yno gorsaf reilffordd. Oedd hon ar [[Rheilffordd y Cambrian|Reilffordd y Cambrian]] ac hefyd [[Rheilffordd Ysgafn Dyffryn Tanat]], yn ffurfio cyffwrdd rhwng y ddwy.<ref>[http://disused-stations.org.uk/l/llanymynech/index.shtml Gwefan disused-stations.org.uk]</ref> . ==Gweler hefyd== *[[Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig]] [[Categori:Carreghwfa]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Pentrefi Swydd Amwythig]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 4oj0itwi6wezp3flig20h0x5o9kjjbo 0 43647 14890800 14879282 2026-05-08T10:03:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890800 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Tregynon'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif i'r gogledd o'r [[Drenewydd]]. Cysegrwyd yr eglwys i [[Sant]] [[Cynon]], ac mae yno gapel Presbyteraidd yn ogystal. Ceir yno ysgol gynradd a melin goed. Ymhlith enwogion y pentref mae [[Lewys Dwnn]] yr achyddwr a [[Thomas Olivers]] yr emynydd. Arferai llawer o dir y gymuned berthyn i stad [[Gregynog]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 616. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Tregynon (pob oed) (892)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Tregynon) (199)'''|red|23.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Tregynon) (368)'''|green|41.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Tregynon) (94)'''|blue|26.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Dafydd ap Maredydd ap Tudur]], bardd (fl. 1460) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Tregynon| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] neb9o4bdnjudl6kohuninvqaosnpnjp 0 43785 14890629 14877422 2026-05-08T07:48:45Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890629 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Cas-lai'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Castellhaidd'''<ref>{{Cite web|title=About Hayscastle – Hayscastle|url=https://hayscastle.com/about-hayscastle/|access-date=2024-09-17|language=en-GB}}</ref> (Saesneg: ''Hayscastle''). Saif yng ngogledd y sir, i'r dwyrain o ddinas [[Tyddewi]] ac i'r gogledd-orllewin o [[Hwlffordd]]. [[Delwedd:Hayscastle Cross - geograph.org.uk - 67481.jpg|250px|bawd|dim|Cas-lai gyda'r [[Preselau]] yn y cefndir]] Ceir gweddillion [[castell mwnt a beili]] sy'n dyddio o'r [[12g]] yma. Dyddiad Eglwys y Santes Fair o'r 12g hefyd; aderwyd hi yn [[1861]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 423. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cas-lai (pob oed) (465)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cas-lai) (167)'''|red|37}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cas-lai) (317)'''|green|68.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Cas-lai) (63)'''|blue|33.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cas-lai| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] 88ubgwcab79410mhd1wjert2d5zempo 0 43788 14890631 14877424 2026-05-08T07:49:29Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890631 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Cas-wis'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Wiston''). Saif i'r dwyrain o dref [[Hwlffordd]] ac i'r gogledd o'r briffordd [[A40]]. Hyd at [[1918]], roedd Cas-wis yn un o fwrdeisdrefi etholiadol Sir Benfro. Heblaw Cas-wis ei hun, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi [[Clarbeston]], [[Clarbeston Road]] a [[Waltwn]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 848. [[Delwedd:Colby House - geograph.org.uk - 219207.jpg|250px|bawd|dim|Tŷ crand yng Nghas-wis]] ==Hanes== Ceir gweddillion [[castell mwnt a beili]] yma, sef [[Castell Cas-wis]], a godwyd gan un o [[Fflandrys|Fflemingiaid]] de Sir Benfro o'r enw Wizo cyn [[1130]], wedi iddo gipio rhannau halaeth o [[cantref|gantref]] [[Daugleddau]]. Dinistriwyd y castell gan [[Llywelyn Fawr]] yn [[1220]], ond ail-adeiladwyd ef. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cas-wis (pob oed) (1,097)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cas-wis) (231)'''|red|21.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cas-wis) (753)'''|green|68.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Cas-wis) (138)'''|blue|31.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cas-wis| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] ps88kfltl4rzr1y2c27hythked9un0r 0 43793 14890836 14877518 2026-05-08T10:34:27Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890836 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng ngogledd [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Clydau''' (ceir yr amrywiad '''Clydai'''; hefyd ''Clydey'' ar rai mapiau Saesneg). Saif tua 8 milltir i'r de-orllewin o dref [[Castell Newydd Emlyn]] ac 13&nbsp;km i'r de-ddwyrain o [[Aberteifi]]. Dyddia Eglwys Sant Clydai o'r [[19g]], ond mae'r tŵr yn dyddio o'r [[13g]]. Tu mewn iddi ceir tair carreg gydag arysgrifau o'r [[5ed ganrif|5ed]] a'r [[6g]], dwy gydag arysgrif dwyieithog, [[Lladin]] ac [[Ogam]], a'r drydedd yn Lladin yn unig. Heblaw Clydau ei hun, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi [[Tegryn]], y pentref mwyaf yn y gymuned, [[Star (Sir Benfro)|Star]] a [[Bwlch-y-groes]]. Saif [[Chwarel y Glog|chwarel lechi Y Glog]] o fewn y gymuned. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 681, gyda 91% ohonynt ym medru'r Gymraeg. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Clydau (pob oed) (715)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Clydau) (352)'''|red|50.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Clydau) (392)'''|green|54.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Clydau) (93)'''|blue|31.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Glydau== *[[Josiah Thomas Jones]] (1799-1873), gweinidog, golygydd ac awdur ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Clydau| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 36pfqil6ipk95b7cypcyywmyiqk2gss 0 43804 14890869 14879119 2026-05-08T10:40:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890869 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Scleddau'''..<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/scleddau-pembrokeshire-sm944342#.YgFBWi-l3OE British Place Names]; adalwyd 7 Chwefror 2022</ref> Saif yng ngogledd y sir, i'r de o dref [[Abergwaun]] ger priffordd yr [[A40]]. Heblaw Scleddau ei hun, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi [[Trefwrdan]] (''Jordanston'' yn Saesneg) a [[Manorowen]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 586. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Scleddau (pob oed) (1,013)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Scleddau) (332)'''|red|34.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Scleddau) (660)'''|green|65.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Scleddau) (141)'''|blue|34.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Scleddau| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] q7m8r1m7qgye3w5pavm4gydr3rtutpj 0 43905 14890859 14879430 2026-05-08T10:37:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890859 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Y Mot'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ([[Saesneg]]: ''New Moat''). Saif yng nghanolbarth y sir, i'r de o [[Mynydd Preseli|Fynydd Preseli]] a gerllaw'r ffin â [[Sir Gaerfyrddin]]. Daw'r enw o weddillion [[castell mwnt a beili]] gerllaw'r pentref. Heblaw pentref Y Mot ei hun, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi [[Llys-y-frân]], [[Penffordd]] a [[Trefelen|Threfelen]], ac mae [[Cronfa ddŵr Llys-y-frân]] hefyd o'i mewn. Rhed [[ffin ieithyddol Sir Benfro]] trwy'r gymuned; mae'r enwau lleoedd yn y gogledd yn Gymraeg ac yn y de yn Saesneg. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 426. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Y Mot (pob oed) (434)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Y Mot) (142)'''|red|33.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Y Mot) (265)'''|green|61.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Y Mot) (52)'''|blue|31.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} {{DEFAULTSORT:Mot}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Y Mot| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] p1xstrxk0wrz6yuk0pgdfx29i45s8ru 0 43935 14890873 14879250 2026-05-08T10:41:13Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14890873 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Tredeml''' neu '''Tredemel'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Templeton''). Saif i'r de o dref [[Arberth]] ger y briffordd [[A478]]. Credir fod yr enw'n deillio o dir neu sefydliad yn perthyn i Urdd y [[Temlyddion]]. Roedd gan urdd [[Marchogion Sant Ioan]] gomawndri yn [[Slebets]]; yr unig un yng Nghymru, a gwyddir i ran o eiddo'r Temlyddion gael ei drosglwyddo iddynt hwy. Ceir cyfeiriad at y lle yn [[1282]] fel ''Villa temparil''a'r flwyddyn wedyn fel ''Villa Templarorium Campestris''. Mae cynllun y pentref heddiw yn un o'r esiamplau gorau o gynllunio o'r canol oesoedd sydd wedi goroesi yng Nghymru. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Tredeml (pob oed) (943)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Tredeml) (136)'''|red|14.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Tredeml) (601)'''|green|63.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Tredeml) (137)'''|blue|33.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Tredeml| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] hxk57csv3mzuyz5fiy0dhikqsiemy6m 0 43966 14890577 14878506 2026-05-08T06:17:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890577 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Treffynnon]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Maes-glas'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/maes-glas-flintshire-sj194775#.YeKami-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Ionawr 2022</ref> ({{Sain|Maes-glas.ogg|ynganiad}}) (Saesneg: ''Greenfield''). Saif tua milltir i'r gogledd o dref [[Treffynnon]], ar yr arfordir rhwng [[Mostyn]] i'r gorllewin a'r [[Y Fflint|Fflint]] i'r dwyrain. Rhed priffordd yr [[A548]] trwy'r pentref. Mae lôn fechan yn mynd trwy dwnel dan [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]] i lan aber [[Afon Dyfrdwy]]. Ar gyrion y pentref ceir safle [[Abaty Dinas Basing]]. Saif ym Mharc Treftadaeth Maes-glas ("''Greenfield Valley''"), i'r gorllewin o'r pentref, sy'n atyniad twristaidd. ==Enwogion== * [[Henri Perri]] (1560/1–1617), un o ysgolheigion Cymreig y Dadeni Dysg, awdur ''Eglvryn Phraethineb''. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{eginyn Sir y Fflint}} [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Treffynnon]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 463k314a66u3zzopeaujdm86uf3309x 0 44381 14890841 14877828 2026-05-08T10:34:56Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890841 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} [[Pentref]] bychan yn ne [[Ceredigion]] yw '''Ffostrasol''' ({{Sain|Ffostrasol.ogg|ynganiad}}). Mae'n gorwedd ar yr [[A486]] rhwng [[Synod Inn]] a [[Llandysul]], ac mae'n ffurfio rhan o blwyf [[Llangynllo (Ceredigion)|Llangynllo]] ac ardal Cyngor Cymuned [[Troed-yr-Aur]]. Mae'r pentref yn gorwedd ar groesffordd wledig sy'n ei gysylltu â phentref [[Plwmp]] i'r gogledd, Synod Inn i'r gogledd-ddwyrain, [[Castell Newydd Emlyn]] i'r de-orllewin, a Llandysul i'r de-ddwyrain. Y pentrefi agosaf yw [[Capel Cynon]], tua 2 filltir i'r gogledd ar yr A486 a Bwlchygroes, tua hanner milltir i'r de. Am flynyddoedd lawer dyma gartref [[Gŵyl y Cnapan|Gŵyl Werin y Cnapan]] a oed yn un o wyliau gwerin cyntaf a mwyaf llwyddiannus Cymru. Mae gan y pentref Glwb Pêl Droed sydd yn chwarae ar gae Troedyrhiw yng Nghyngrair Ceredigion ac mae gan Ffostrasol hefyd dîm ''[[Talwrn y Beirdd]]''. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Troedyraur]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] hl9bvn6kz4ebmcu9k6deoi21bnybjxb 0 47591 14890271 14878534 2026-05-07T17:49:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890271 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llaneugrad]], [[Ynys Môn]], yw '''Marian-glas'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/marian-glas-isle-of-anglesey-sh504843#.YbkDWC-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Marianglas-2.ogg|ynganiad}}), hefyd '''Marianglas'''. Saif ar arfordir dwyreiniol yr ynys. Ystyr yr enw "Marian-glas" yw "lle creigiog glas" (''[[marian]]'' "lle creigiog", a'r [[ansoddair]] "[[glas]]"). ==Adeiladau a chofadeiladau== * [[Cofeb Ryfel Marianglas]] ==Gweler hefyd== * [[Traeth Coch]] * [[Porth Llechog]] * [[Ynys Llanddwyn]] * [[Bae Trearddur]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llaneugrad]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 7mck59tqm6zqxvdyc5lnyb8gxe658ui 0 49314 14890726 14877269 2026-05-08T09:30:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890726 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] yw '''Bronaber''' ({{Sain|Bronaber.ogg|ynganiad)}}. Saif ar y briffordd [[A470]], ychydig i'r de o bentref [[Trawsfynydd]]; Cyfeirnod OS: SH 71076 31631. Llifa [[Afon Eden (Gwynedd)|afon Eden]] ychydig i'r gorllewin iddo, ac mae hen ffordd Rufeinig [[Sarn Helen]] fymryn i'r dwyrain. Roedd gwersyll milwrol yma o tua [[1906]] ymlaen, a defnyddir yr ardal ar gyfer ymarfer tanio. Caewyd ef fel gwersyll milwrol yn 1957-8, ond yna fe'i defnyddiwyd ar gyfer gweithwyr oedd yn adeiladu [[Atomfa Trawsfynydd]]. Mae rhan o'r hen wersyll milwrol yn awr yn bentref gwyliau. Gerllaw mae gwesty Rhiw Goch, lle dywedir i'r merthyr Catholig Sant [[John Roberts (sant)|John Roberts]] gael ei eni. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.heneb.co.uk/Trawsfynyddhlc/trawswelsh/traws20.html Gwersyll Bronaber, o www.heneb.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070824151305/http://www.heneb.co.uk/Trawsfynyddhlc/trawswelsh/traws20.html |date=2007-08-24 }} {{Trefi Gwynedd}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Trawsfynydd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] g6xvaiddi5ldzhy8itimkkaey9gfga5 0 49320 14890793 14879073 2026-05-08T10:02:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890793 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref yn ne [[Gwynedd]] yw '''Rhydymain''' ({{Sain|Rhydymain.ogg|ynganiad}}). Saif i'r gogledd-ddwyrain o dref [[Dolgellau]] ac i'r dwyrain o bentref [[Llanfachreth (Meirionnydd)|Llanfachreth]], ar y briffordd [[A494]] ym [[Meirionnydd]]. Mae [[afon Wnion]] yn llifo heibio'r pentref a bryn uchel [[Rhobell Fawr]] i'r gogledd. I'r dwyrain o'r pentref mae copaon [[Aran Fawddwy]] ac [[Aran Benllyn]]. Ceir ysgol gynradd, [[Ysgol Ieuan Gwynedd]], yma, wedi ei henwi ar ôl [[Ieuan Gwynedd]] (1820 - 1852), oedd yn frodor o'r ardal. [[Delwedd:Rhydymain2.gif|bawd|250px|Yr afon ger llaw]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] q4y62fio4jutdglyhom7acmha76q3t7 0 49329 14890758 14878220 2026-05-08T09:56:42Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890758 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} [[Pentref]] bychan a phlwyf eglwysig ger arfordir [[Bae Ceredigion]] yn ne [[Gwynedd]] yw '''Llanddwywe''' ({{Sain|Llanddwywe.ogg|ynganiad}}). Mae'n gorwedd fymryn i'r de o bentref [[Dyffryn Ardudwy]] ar ffordd yr [[A496]]. Mae eglwys Llanddwywe yn hynafol. Fe'i cysylltir â'r santes [[Dwywe]], gwraig Dunod Fawr a mam i'r seintiau [[Deiniol]], [[Cynwyl]] a [[Gwarthan]], yn ôl traddodiad. Pan fu farw y bardd [[Wiliam Phylip]] o Hendrefechan yn 92 oed, cafodd ei gladdu ym mynwent eglwys Llanddwywe ar 11 Chwefror, 1669 : gwelir ei feddrod yno o hyd. Cedwir ar glawr cywydd marwnad iddo gan [[Phylip Siôn Phylip]]. == Y plwyf == Mae Llanddwywe yn [[plwyf|blwyf]] ers yr Oesoedd Canol. Roedd yn cael ei rhannu'n ddwy ran gyda darn o blwyf [[Llanelltud]] yn eu gwahanu, sef * Llanddwywe-is-y-graig, * Llanddwywe-uwch-y-graig. Gorweddai yn [[Ardudwy Is Artro]] yn [[Ardudwy]]. Mae'n blwyf fynyddig sy'n ymestyn o'r arfordir i gyfeiriad y [[Rhinogau]] ac i lawr i ddyffryn [[Afon Mawddach]]. [[Delwedd:Eglwys Llanddwywe - geograph.org.uk - 220430.jpg|250px|bawd|dim|Eglwys Llanddwywe.]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Dyffryn Ardudwy]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Meirionnydd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] c02lxbcu3z8z6olbqm34c53j9ghky2s 0 49397 14890720 14879389 2026-05-08T09:28:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890720 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Treflan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanelltud]], [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Y Bont-ddu'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Bontddu'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/bontddu-gwynedd-sh676190#.YbExsC-l1_g British Place Names]; adalwyd 8 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Bontddu.ogg|ynganiad}}). Saif yn ardal [[Ardudwy]] yn ne'r sir, ar lan ogleddol [[afon Mawddach]] tua 3 milltir i gyfeiriad y gorllewin o dref [[Dolgellau]]. Mae briffordd yr [[A496]] yn rhedeg trwy'r Bont-ddu, a enwir ar ôl pont sy'n dwyn y ffordd honno dros afon Cwm Llechen. Mae'r ffordd yn cysylltu Bontddu ag [[Abermaw]] i gyfeiriad y gorllewin a [[Llanelltud]], ger Dolgellau, i'r cyfeiriad arall. Mae lôn gul yn rhedeg i fyny i gyfeiriad bryniau'r [[Rhinogydd]] i'r gogledd o'r pentref. [[Delwedd:Bontddu and head of the Mawddach estuary from Cader Idris - geograph.org.uk - 95889.jpg|250px|dim|bawd|Y Bont-ddu a glannau Mawddach o [[Cader Idris|Gader Idris]]]] [[Delwedd:Clogau.jpg|bawd|250px|dim|Cert mwyn aur o waith aur y Clogau, Y Bont-ddu; yn cael ei ddefnyddio fel pot blodau (2018)]] ==Enwogion== * [[William Jones (Bryntirion)]] (1757-1830) sefydlydd Dolgellau fel tref argraffu ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Gwynedd}} {{DEFAULTSORT:Bont-ddu}} [[Categori:Llanelltud]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] ntzeg0h0h7axurfe1azdvvtu0jf85mx 0 50118 14890134 13087585 2026-05-07T16:46:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890134 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]], [[Bodorgan]], [[Ynys Môn]], yw '''Bethel'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bethel-isle-of-anglesey-sh397706#.YbUi1S-l1_g British Place Names]; adalwyd 11 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Bethel.ogg|ynganiad|}}). Mae'n un o sawl lle a enwir ar ôl y dref Feiblaidd [[Bethel]] ([[Hebraeg]]: בֵּית־אֵל Bet El, yn golygy "Tŷ Dduw"). Yn yr achos yma enwir y pentref ar ôl Capel Bethel a godwyd yno. Gorwedd Bethel ar ffordd y B4422 tua milltir i'gogledd o bentref [[Llangadwaladr]] a thua dwy filltir i'r gogledd-ddwyrain o [[Malltraeth|Falltraeth]]. Tua chwarter milltir i'r de o Fethel ceir [[Llyn Coron]]. [[Delwedd:Bethel, Anglesey. - geograph.org.uk - 102969.jpg|250px|bawd|dim|Tai ar gyrion Bethel]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bodorgan]] [[Categori:Enwau lleoedd yng Nghymru o darddiad Beiblaidd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 3id0e21yujs6un05dkn2bdpz3kph3on 0 50121 14890209 13088558 2026-05-07T17:41:43Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890209 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Hermon]] (gwahaniaethu).'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodorgan]], [[Ynys Môn]], yw '''Hermon'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/hermon-isle-of-anglesey-sh391688#.YbkI2C-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Hermon, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Enwir y pentref ar ôl y mynydd sanctaidd yn y [[Beibl]], [[Mynydd Hermon]]. Milltir i'r gogledd o Hermon ceir pentref bychan arall ag enw Beiblaidd, sef [[Bethel, Ynys Môn|Bethel]]. Mae yng nghymuned [[Bodorgan]]. Lleolir Hermon ar ochr orllewinol Ynys Môn tua hanner milltir i'r dwyrain o bentref [[Llangadwaladr]], ar ffordd yr [[A4080]] rhwng [[Aberffraw]] i'r gorllewin a [[Malltraeth]] i'r dwyrain. Milltir i'r de ceir traeth y Malltraeth. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bodorgan]] [[Categori:Enwau lleoedd yng Nghymru o darddiad Beiblaidd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0ogzkz5ypi2u4dc3fxywml94yuz9ld0 0 50124 14890872 13090982 2026-05-08T10:41:06Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890872 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Clydau]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Tegryn'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/star-pembrokeshire-sn245349#.YY-bqi-l2G8 British Place Names]; adalwyd 13 Tachwedd 2021</ref> Saif yng ngogledd y sir, ar groesffordd wledig tua 9 milltir i'r de o [[Aberteifi]]. Mae lonydd yn ei gysylltu a phentrefi eraill yn y cylch, sef [[Hermon, Sir Benfro|Hermon]] i'r de-ddwyrain, [[Star, Sir Benfro|Star]] a Chlydau i'r gogledd a [[Llanfyrnach]] i'r de. Ychydig i'r gogledd mae copa'r [[Frenni Fach]]. Yn ymyl Tegryn ceir [[Capel Llwyn-yr-hwrdd]], capel Cymraeg sydd a lle pwysig yn hanes yr [[Annibynwyr]]. [[Delwedd:Tegryn School - geograph.org.uk - 191740.jpg|250px|bawd|dim|Ysgol Tegryn]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Clydau]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] ipj4cl4vs6repty3ubq6p260fawi7e9 0 50578 14890701 14828803 2026-05-08T09:19:04Z Craigysgafn 40536 /* Ehangu a diwygio'r Senedd */ 14890701 wikitext text/x-wiki {{Infobox subdivision type|name=Etholaethau a rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru| map=[[File:Wales2026SeneddConstituencies labelled map.svg|255px]]|caption=Map yn dangos yr 16 etholaeth fydd yn cael eu defnyddio yn [[Etholiad nesaf y Senedd|etholiad 2026]]. Bydd 6 Aelod o'r Senedd yn cynrychioli pob etholaeth.| category=[[Etholaeth]]|territory=[[Cymru]]|start_date={{Start date and age|1999|5|12|df=y}}|current_number=40 etholaeth<br />5 rhanbarth|number_date=2021|area_range=|government=[[Senedd]]|subdivision=|legislation_begin=[[Deddf Llywodraeth Cymru 1998]]|government1=[[Llywodraeth Cymru]]}}{{Gwleidyddiaeth Cymru}} Defnyddir '''etholaethau a rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru''' (Saesneg: ''Senedd constituencies and electoral regions'') i ethol [[Aelodau o'r Senedd]] (AS) (Saesneg: ''Members of the Senedd'' (MS), ers etholiad cyntaf y ''Cynulliad Cenedlaethol Cymru'' yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]]. Ers hynny, mae'r ffiniau a'u henwau wedi newid cryn dipyn. Ar gyfer yr [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|etholiad yn 2007]] cyflwynwyd ffiniau newydd ac ar hyn o bryd cynhwysant bedwar deg etholaeth a phum rhanbarth. Y pum rhanbarth etholiadol yw: [[Canol De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canol De Cymru]], [[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canolbarth a Gorllewin Cymru]], [[Dwyrain De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Dwyrain De Cymru]], [[Gogledd Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gogledd Cymru]], a [[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]], gyda'r pedwar deg etholaeth a restrir isod.<ref>{{Cite web|url=https://www.legislation.gov.uk/uksi/2006/1041/contents/made|title=Gorchymyn Etholaethau Seneddol a Rhanbarthau Etholiadol y Cynulliad (Cymru) 2006|website=deddfwriaeth.gov.uk|publisher=[[Senedd y DU]]}}</ref> Digwyddodd yr etholiad diwethaf yn [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]]. Grwpir etholaethau'r Senedd i mewn i ranbarthau etholiadol sy'n cynnwys rhwng saith a naw etholaeth. Defnyddir [[system aelodau ychwanegol]] i ethol pedwar Aelod ychwanegol o'r Senedd o bob rhanbarth, ar ben yr ASau a etholir gan yr etholaethau. Seiliwyd ffiniau'r rhanbarthau etholiadol ar [[Cymru (etholaeth Senedd Ewrop)|etholaethau Senedd Ewrop]] yng Nghymru cyn 1999. Ym mhob [[etholiad cyffredinol]] o'r Senedd, mae gan pob etholydd ddwy bleidlais, un bleidlais etholaethol ac un bleidlais restr pleidiau ranbarthol. Mae pob etholaeth yn ethol un Aelod trwy'r system '[[cyntaf i'r felin]]', a llenwir seddi ychwanegol y Senedd o'r [[rhestrau pleidiau caeedig]], o dan ddull D'Hondt, gan ystyried canlyniadau'r etholaethau, i greu rhywfaint o [[Cynrychiolaeth gyfrannol|gynrychiolaeth gyfrannol]] ar gyfer pob rhanbarth. Ar y cyfan, etholir y chwe deg Aelod o'r Senedd o'r pedwar deg etholaeth a'r pum rhanbarth etholiadol, gan greu Senedd o bedwar deg AS etholaethol a dau ddeg AS ychwanegol. Cynrychiolir pob [[Etholaeth|etholwr]] gan un aelod etholaethol a phedwar aelod rhanbarthol. == Hanes == === Sefydlu === Ar ôl y [[Refferendwm datganoli i Gymru, 1997|refferendwm ar ddatganoli i Gymru yn 1997]], sefydlwyd [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] a'i etholaethau a'i rhanbarthau etholiadol gan [[Deddf Llywodraeth Cymru 1998|Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998]]. Dywedodd adran 2 o'r ddeddf taw'r etholaethau ar gyfer y Cynulliad fu'r un etholaethau a ddefnyddir ar gyfer etholiadau i [[Senedd y Deyrnas Unedig]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/enacted|title=Deddf Llywodraeth Cymru 1998|website=deddfwriaeth.gov.uk|publisher=[[Llywodraeth y DU]]}}</ref> Creodd yr un ddeddf y pum rhanbarth a ddefnyddiai'r un ffiniau â phump [[etholaeth Senedd Ewrop]] yng Nghymru a nodwyd gan Orchymyn Etholaethau Senedd Ewrop (Cymru) 1994.<ref>{{Cite web|url=https://www.legislation.gov.uk/cy/uksi/1994/428/enacted|title=Gorchymyn Etholaethau Seneddol Ewropeaidd (Cymru) 1994|website=deddfwriaeth.gov.uk|publisher=[[Llywodraeth y DU]]}}</ref> Defnyddir yr un rhanbarthau etholiadol o hyd, er y dilëwyd y pump etholaeth a'u disodli gan [[Cymru (etholaeth Senedd Ewrop)|etholaeth Cymru-gyfan]], ac [[Brexit|ymadawiad y Deyrnas Unedig o'r Undeb Ewropeaidd]]. Ond digwyddodd newidiadau bach i ffiniau'r rhanbarthau oherwydd newidiadau i'r etholaethau. === Newid ffiniau === Yn 2006, gweithredwyd [[Deddf Llywodraeth Cymru 2006]]. Atgyfnerthodd y ddeddf y cysylltiad rhwng etholaethau'r Cynulliad ac etholaethau seneddol, a bod yna bum rhanbarthau etholiadol. Yn dilyn y [[pumed arolwg cyfnodol o etholaethau San Steffan]], diffiniwyd y ffiniau newydd ar gyfer yr etholaethau a'r rhanbarthau etholiadol gan Orchymyn Etholaethau Seneddol a Rhanbarthau Etholiadol y Cynulliad (Cymru) 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.legislation.gov.uk/uksi/2006/1041/contents/made|title=Gorchymyn Etholaethau Seneddol a Rhanbarthau Etholiadol y Cynulliad (Cymru) 2006|website=deddfwriaeth.gov.uk}}</ref> Dileodd y gorchymyn dair etholaeth ([[Caernarfon (etholaeth Cynulliad)|Caernarfon]], [[Conwy (etholaeth Cynulliad)|Conwy]], a [[Meirionnydd Nant Conwy (etholaeth Cynulliad)|Meirionydd Nant Conwy]]), a chrëwyd tair etholaeth newydd i'w disodli ([[Aberconwy (etholaeth Senedd Cymru)|Aberconwy]], [[Arfon (etholaeth Senedd Cymru)|Arfon]], a [[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyfor Meirionydd]]). Cafodd naw etholaeth addasiadau "sylweddol" i'w ffiniau gan gynnwys y trosglwyddiad o fwy na 3,000 o drigolion rhwng yr etholaethau. Cafodd wyth etholaeth arall addasiadau i'w ffiniau gan arwain at y trosglwyddiad o lai na 3,000 o drigolion rhwng pob etholaeth, a chafodd pedair arall fân addasiadau a arweiniodd at drosglwyddiadau bach o drigolion rhwng etholaethau. Ni chafodd gweddill yr un deg chwech o etholaethau unrhyw addasiadau i'w henwau neu eu ffiniau. Croesodd y tair etholaeth newydd y ffiniau rhwng y rhanbarthau etholiadol o [[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Ganolbarth a Gorllewin Cymru]] a [[Gogledd Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gogledd Cymru]], gan arwain at addasiadau i ffiniau'r ddau ranbarth etholiadol, yn ogystal â mân addasiadau i'r etholaeth o [[Maldwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Faldwyn]] a arweiniodd at fân addasiadau i ffiniau rhanbarthol hefyd. Yn [[De Cymru|Ne Cymru]], newidiwyd ffiniau'r rhanbarthau etholiadol, [[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]] a [[Canol De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Chanol De Cymru]], oherwydd y newidiadau i ffiniau'r etholaethau [[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth Senedd Cymru)|Pen-y-bont ar Ogwr]] a [[Bro Morgannwg (etholaeth Senedd Cymru)|Bro Morgannwg]]. Daeth y newidiadau o ffiniau'r etholaethau a'r rhanbarthau etholiadol i rym ar gyfer [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007]]. Defnyddiwyd yr un ffiniau yn etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig yn 2010, felly rhwng 2007 a 2010 roedd ffiniau gwahanol gan etholaethau Cynulliad Cymru a Senedd y Deyrnas Unedig. === Datgysylltu o etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig === Mae Adran 13(1) [[Deddf System Pleidleisio ac Etholaethau Seneddol 2011]] yn dweud:<ref>{{Cite web|url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2011/1/enacted|title=Deddf System Pleidleisio Seneddol ac Etholaethau 2011|website=deddfwriaethau.gov.uk|publisher=[[Senedd y DU]]}}</ref><blockquote>The Assembly constituencies are the constituencies specified in the Parliamentary Constituencies and Assembly Electoral Regions (Wales) Order 2006 (S.I. 2006/1041)24 as amended by— the Parliamentary Constituencies and Assembly Electoral Regions (Wales) (Amendment) Order 2008 (S.I. 2008/1791) — [[Deddf System Pleidleisio ac Etholaethau Seneddol 2011]].</blockquote>Mae hyn yn manylu na weithredir ar etholaethau'r Cynulliad (y Senedd) unrhyw newidiadau pellach i etholaethau seneddol yng Nghymru a nodwyd yn y ddeddf (yn enwedig y lleihad arfaethedig o'r etholaethau i 30). Mewn sesiwn o Dŷ'r Cyffredin lle yr holwyd [[Ysgrifennydd Gwladol Cymru]] ar y pryd, [[Cheryl Gillan]] am wrthwynebiad y blaid Lafur i ddatgysylltu'r ddwy etholiad, ymatebodd:<ref>{{Cite web|date=11 Mai 2011|title=Parliamentary Debates - Wednesday 11 May 2011|url=https://publications.parliament.uk/pa/cm201011/cmhansrd/chan155.pdf|access-date=29 Rhagfyr 2023|website=publications.parliament.uk|publisher=[[Tŷ'r Cyffredin (Y Deyrnas Unedig)|Tŷ'r Cyffredin]], [[Senedd y DU]]}}</ref><blockquote>That is a very interesting thought. Hon. Members are well aware that the Parliamentary Voting System and Constituencies Act 2011 broke the link between Assembly constituencies and parliamentary constituencies. I have agreed that we need to look carefully at the implications of having constituency boundaries relating to different areas and regions for UK and Assembly elections in Wales. — [[Cheryl Gillan|Y Gwir Anrhydeddus Cheryl Gillan]] [[Aelod Seneddol|AS]]</blockquote> === Ailenwi === Ar 6 Mai 2020, daeth [[Deddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020]] i rym, gan ailenwi [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] i [[Senedd Cymru]], ac, yn ei thro, ailenwi'r etholaethau a'r rhanbarthau etholiadol. === Ehangu a diwygio'r Senedd === {{Prif|Bil Diwygio'r Senedd}} Ar 8 Mai 2024, pasiwyd [[Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024]] a gynyddodd faint y Senedd o 60 aelod i 96 aelod.<ref>[https://www.legislation.gov.uk/cy/asc/2024/4/section/25/welsh "Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024"], deddfwriaeth.gov.uk; adalwyd 8 Mai 2026</ref><ref>{{Cite web|title=Aelodau’n pleidleisio o blaid diwygio’r Senedd|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2149998-aelodau-pleidleisio-blaid-diwygio-senedd|website=Golwg360|date=8 Mai 2024|access-date=26 Mai 2024|language=cy}}</ref> Bydd ASau'n cael eu hethol mewn 16 etholaeth a grëir drwy baru'r 32 etholaeth seneddol newydd a ddefnyddir yn etholiadau Senedd y Deyrnas Unedig ers [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024|2024]]. Etholir chwe aelod ymhob etholaeth gan ddefnyddio rhestrau caeedig drwy'r dull D'Hondt fel yr etholid ASau rhanbarthol yn yr hen system. Cafodd y system newydd ei defnyddio o [[Etholiad nesaf Senedd Cymru|etholiad 2026]] ymlaen. [[Comisiwn Democratiaeth a Ffiniau Cymru]] a fu'n paru'r etholaethau ar gyfer etholiad 2026. Byddant yn cynnal adolygiadau cyfnodol o etholaethau'r Senedd yn annibynnol ar etholaethau seneddol. == Etholaethau arfaethedig (i'w defnyddio yn 2026) == Yn dilyn pasio [[Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau)]], bydd 16 o etholaethau chwe-aelod ar gyfer [[Etholiad nesaf Senedd Cymru|etholiad nesaf y Senedd]] (a gynhelir ar 7 Mai 2026) ac o hynny ymlaen, gan ddisodli'r 40 o etholaethau a phum rhanbarth. Bydd yr etholaethau yn cael eu creu drwy baru dau o [[Etholaethau seneddol Cymru|32 etholaeth Senedd y Deyrnas Unedig yng Nghymru]], a ddefnyddiwyd ers [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024|etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig 2024]], sydd yn gyffiniol. Mae [[Comisiwn Democratiaeth a Ffiniau Cymru]] wrthi'n cynnal "Arolwg 2026" o ffiniau'r Senedd.<ref name=":1">{{Cite web|title=Arolwg 2026: Cynigion Cychwynnol {{!}} CDFfC|url=https://www.cdffc.llyw.cymru/arolygon/09-24/2026-review-initial-proposals|website=www.cdffc.llyw.cymru|date=2024-09-03|access-date=2024-09-13|language=cy}}</ref> === Cynigion cychwynnol (Medi 2024) === [[File:Draft_proposal_(2024)_Wales_Senedd_constituencies_map.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Draft_proposal_(2024)_Wales_Senedd_constituencies_map.svg|bawd|333x333px|Map o'r cynigion cychwynnol ar gyfer y 16 o etholaethau newydd y Senedd, mis Medi 2024. Nid y ffiniau terfynol yw'r rhain. Cynigir cyfuno [[Ynys Môn (etholaeth seneddol)|Ynys Môn]] â [[Bangor Aberconwy (etholaeth seneddol)|Bangor Aberconwy]].]] Datgelodd y Comisiwn ei gynigion cychwynnol ar gyfer yr etholaethau newydd yn Medi 2024.<ref name=":1" /> {| class="wikitable sortable" !Etholaeth arfaethedig cychwynol Senedd Cymru !Etholaethau Senedd y DU |- | rowspan="2" |Bangor Aberconwy Ynys Môn |[[Bangor Aberconwy (etholaeth seneddol)|Bangor Aberconwy]] |- |[[Ynys Môn (etholaeth seneddol)|Ynys Môn]] |- | rowspan="2" |Clwyd |[[Dwyrain Clwyd (etholaeth seneddol)|Dwyrain Clwyd]] |- |[[Gogledd Clwyd (etholaeth seneddol)|Gogledd Clwyd]] |- | rowspan="2" |Alun, Glannau Dyfrdwy a Wrecsam |[[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth seneddol)|Alun a Glannau Dyfrdwy]] |- |[[Wrecsam (etholaeth seneddol)|Wrecsam]] |- | rowspan="2" |Dwyfor Meirionnydd, Maldwyn a Glyndŵr |[[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol)|Dwyfor Meirionnydd]] |- |[[Maldwyn a Glyndŵr (etholaeth seneddol)|Maldwyn a Glyndŵr]] |- | rowspan="2" |Ceredigion a Sir Benfro |[[Ceredigion Preseli (etholaeth seneddol)|Ceredigion Preseli]] |- |[[Canol a De Sir Benfro (etholaeth seneddol)|Canol a De Sir Benfro]] |- | rowspan="2" |Sir Gaerfyrddin |[[Caerfyrddin (etholaeth seneddol)|Caerfyrddin]] |- |[[Llanelli (etholaeth seneddol)|Llanelli]] |- | rowspan="2" |Gorllewin Abertawe a Gŵyr |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth seneddol)|Gorllewin Abertawe]] |- |[[Gŵyr (etholaeth seneddol)|Gŵyr]] |- | rowspan="2" |Aberhonddu, Maesyfed, Castell-nedd a Dwyrain Abertawe |[[Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (etholaeth seneddol)|Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe]] |- |[[Castell-nedd a Dwyrain Abertawe (etholaeth seneddol)|Castell-nedd a Dwyrain Abertawe]] |- | rowspan="2" |Aberafan Maesteg, Rhondda ac Ogwr |[[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol)|Aberfan Maesteg]] |- |[[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol)|Rhondda ac Ogwr]] |- | rowspan="2" |Merthyr Tudful, Aberdâr a Pontypridd |[[Merthyr Tudful ac Aberdâr (etholaeth seneddol)|Merthyr Tudful ac Aberdâr]] |- |[[Pontypridd (etholaeth seneddol)|Pontypridd]] |- | rowspan="2" |Blaenau Gwent, Rhymni a Chaerffili |[[Blaenau Gwent a Rhymni (etholaeth seneddol)|Blaenau Gwent a Rhymni]] |- |[[Caerffili (etholaeth seneddol)|Caerffili]] |- | rowspan="2" |Sir Fynwy a Thorfaen |[[Sir Fynwy (etholaeth seneddol)|Sir Fynwy]] |- |[[Torfaen (etholaeth seneddol)|Torfaen]] |- | rowspan="2" |Casnewydd ac Islwyn |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth seneddol)|Dwyrain Casnewydd]] |- |[[Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (etholaeth seneddol)|Gorllewin Casnewydd ac Islwyn]] |- | rowspan="2" |Dwyrain a Gogledd Caerdydd |[[Dwyrain Caerdydd (etholaeth seneddol)|Dwyrain Caerdydd]] |- |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth seneddol)|Gogledd Caerdydd]] |- | rowspan="2" |Gorllewin Caerdydd, De a Phenarth |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth seneddol)|Gorllewin Caerdydd]] |- |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth seneddol)|De Caerdydd a Phenarth]] |- | rowspan="2" |Bro Morgannwg a Phen-Y-bont |[[Bro Morgannwg (etholaeth seneddol)|Bro Morgannwg]] |- |[[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth seneddol)|Pen-y-bont]] |} === Cynigion diwygiedig (Rhagfyr 2024) === [[File:Map labeledig cynigion diwygiedig (2024) etholaethau Senedd Cymru.svg|bawd|Map o cynigion diwygiedig 16 etholaethau newydd Senedd Cymru, ym mis Rhagfyr 2024. Nid y ffiniau terfynol mo'r rhain. Aildrefnu Caerdydd yw'r unig newidiad i'r ffiniau ers y cynigion cychwynnol.]] Ym mis medi 2024, cyhoeddodd y Comiswn ei gynigion diwygiedig yn dilyn ymgynghoriad. Roedd dau newidiau sylweddol sef paru etholaethau Caerdydd yn wahanol,<ref>{{Cite web|title=Cyhoeddi cynigion newydd ar gyfer etholaethau’r Senedd|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/2166674-cyhoeddi-cynigion-newydd-gyfer-etholaethau-senedd|website=Golwg360|date=2024-12-17|access-date=2024-12-18|language=cy}}</ref> a chyhoeddi y bydd gan bob un etholaeth (heblaw am bedair) enwau uniaith Cymraeg. Cafodd y penderfyniad dros enwau uniaith Cymraeg gefnogaeth gan [[Cymdeithas yr Iaith|Gymdeithas yr Iaith]], ond galwodd y Gymdeithas am dynnu'r pedwar o enwau Saesneg sydd ar ôl hefyd. Awgrymasant ymhellach dorri'r cyfeiriadau cwmpawd o'r enwau os bydd angen er mwyn i'r enwau Cymraeg fod yn addas yn Saesneg. Tra y dywedodd [[Andrew RT Davies]], cyn-arweinydd y [[Ceidwadwyr Cymreig]], fod y penderfyniad yn "difreinio siaradwyr uniaith Saesneg", a galwodd i etholaethau sy'n cwmpasu ardaloedd sydd â mwyfrifoedd Saesneg gael enwau Saesneg hefyd. Penderfynwyd ar y cynigion terfynol fis Mawrth 2025, yn dilyn ymgynghoriad.<ref>{{Cite web|title=Andrew RT Davies yn cwyno am enwau uniaith Gymraeg|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2166707-andrew-davies-cwyno-enwau-uniaith-gymraeg|website=Golwg360|date=2024-12-17|access-date=2024-12-18|language=cy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Welsh-only names for most new big Senedd seats revealed|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cg7r5medzpgo|website=BBC News|date=2024-12-17|access-date=2024-12-18|language=en-GB}}</ref> [[Delwedd:Wales2026SeneddConstituencies labelled map.svg|bawd|500px|'''Yr etholaethau terfynol i'w defnyddio yn etholiad 2026''']] {| class="wikitable sortable" !Etholaeth arfaethedig Diwygiedig Senedd Cymru !Etholaethau Senedd y DU |- | rowspan="2" |[[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] |[[Bangor Aberconwy (etholaeth seneddol)|Bangor Aberconwy]] |- |[[Ynys Môn (etholaeth seneddol)|Ynys Môn]] |- | rowspan="2" |[[Clwyd (etholaeth Senedd)]] |[[Dwyrain Clwyd (etholaeth seneddol)|Dwyrain Clwyd]] |- |[[Gogledd Clwyd (etholaeth seneddol)|Gogledd Clwyd]] |- | rowspan="2" |[[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)]] |[[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth seneddol)|Alun a Glannau Dyfrdwy]] |- |[[Wrecsam (etholaeth seneddol)|Wrecsam]] |- | rowspan="2" |[[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] |[[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol)|Dwyfor Meirionnydd]] |- |[[Maldwyn a Glyndŵr (etholaeth seneddol)|Maldwyn a Glyndŵr]] |- | rowspan="2" |[[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] |[[Ceredigion Preseli (etholaeth seneddol)|Ceredigion Preseli]] |- |[[Canol a De Sir Benfro (etholaeth seneddol)|Canol a De Sir Benfro]] |- | rowspan="2" |[[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)]] |[[Caerfyrddin (etholaeth seneddol)|Caerfyrddin]] |- |[[Llanelli (etholaeth seneddol)|Llanelli]] |- | rowspan="2" |[[Gŵyr Abertawe (etholaeth Senedd)|Gŵyr Abertawe]] |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth seneddol)|Gorllewin Abertawe]] |- |[[Gŵyr (etholaeth seneddol)|Gŵyr]] |- | rowspan="2" |[[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)|Brycheiniog Tawe Nedd]] |[[Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (etholaeth seneddol)|Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe]] |- |[[Castell-nedd a Dwyrain Abertawe (etholaeth seneddol)|Castell-nedd a Dwyrain Abertawe]] |- | rowspan="2" |[[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] |[[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol)|Aberfan Maesteg]] |- |[[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol)|Rhondda ac Ogwr]] |- | rowspan="2" |[[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)|Pontypridd Cynon Merthyr]] |[[Merthyr Tudful ac Aberdâr (etholaeth seneddol)|Merthyr Tudful ac Aberdâr]] |- |[[Pontypridd (etholaeth seneddol)|Pontypridd]] |- | rowspan="2" |[[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Chaerffili Rhymni]] |[[Blaenau Gwent a Rhymni (etholaeth seneddol)|Blaenau Gwent a Rhymni]] |- |[[Caerffili (etholaeth seneddol)|Caerffili]] |- | rowspan="2" |[[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] |[[Sir Fynwy (etholaeth seneddol)|Sir Fynwy]] |- |[[Torfaen (etholaeth seneddol)|Torfaen]] |- | rowspan="2" |[[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]] |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth seneddol)|Dwyrain Casnewydd]] |- |[[Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (etholaeth seneddol)|Gorllewin Casnewydd ac Islwyn]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |[[Dwyrain Caerdydd (etholaeth seneddol)|Dwyrain Caerdydd]] |- |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth seneddol)|De Caerdydd a Phenarth]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Ffynnon Taf (etholaeth Senedd)|Caerdydd Ffynnon Taf]] |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth seneddol)|Gogledd Caerdydd]] |- |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth seneddol)|Gorllewin Caerdydd]] |- | rowspan="2" |[[Pen-y-bont Bro Morgannwg (etholaeth Senedd)|Pen-y-bont Bro Morgannwg]] |[[Bro Morgannwg (etholaeth seneddol)|Bro Morgannwg]] |- |[[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth seneddol)|Pen-y-bont]] |} ==Etholaethau a rhanbarthau (2007-2021)== [[Delwedd:Etholaethau a Rhanbarthau Etholiadol Senedd Cymru 2007.svg|bawd|Map o'r 40 etholaeth (ochr chwith) a'r 5 rhanbarth etholiadol (ochr dde) a ddefnyddiwyd o 2007 hyd at etholiad 2021]]Newidiwyd ffiniau'r etholaethau a'r rhanbarthau drwy orchymyn ar gyfer [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|yr etholiad yn 2007]]. Dileodd y gorchymyn dair etholaeth ([[Caernarfon (etholaeth Cynulliad)|Caernarfon]], [[Conwy (etholaeth Cynulliad)|Conwy]], a [[Meirionnydd Nant Conwy (etholaeth Cynulliad)|Meirionydd Nant Conwy]]), a chrëwyd tair etholaeth newydd i'w disodli ([[Aberconwy (etholaeth Senedd Cymru)|Aberconwy]], [[Arfon (etholaeth Senedd Cymru)|Arfon]], a [[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyfor Meirionydd]]). Roedd rhai newidiadau i ffiniau etholaethau eraill, a newidiwyd ffiniau'r rhanbarthau i adlewyrchu'r newidiadau yn yr etholaethau. Defnyddid yr etholaethau hyn ar gyfer etholiadau Senedd y Deyrnas Unedig rhwng [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig 2010 yng Nghymru|2010]] a [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig yng Nghymru, 2024|2024]], a thorodd y cysylltiad deddfwriaethol rhwng y ddwy fath o etholaethau yn 2011 gan ganiatáu i ffiniau etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig a Senedd Cymru fod yn wahanol. Bydd etholaethau Senedd Cymru yn defnyddio system newydd gydag etholaethau chwe aelod yn unig o [[Etholiad nesaf Senedd Cymru|2026]] ymlaen. {| class="wikitable" !Rhanbarth !Etholaethau !Map |- |[[Canol De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canol De Cymru]] (Etholwyr 2021: 521,078)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://statscymru.llyw.cymru/Catalogue/Population-and-Migration/Electoral-Register/electors-by-seneddconstituency-and-year|title=Rhestr etholwyr: Etholwyr yn ôl etholaethau Senedd Cymru a blwyddyn|access-date=28 Awst 2023|website=StatsCymru}}</ref> |1. [[Bro Morgannwg (etholaeth Senedd Cymru)|Bro Morgannwg]] 2. [[Canol Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Canol Caerdydd]] 3. [[Cwm Cynon (etholaeth Senedd Cymru)|Cwm Cynon]] 4. [[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth Senedd Cymru)|De Caerdydd a Phenarth]] 5. [[Gogledd Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gogledd Caerdydd]] 6. [[Gorllewin Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerdydd]] 7. [[Pontypridd (etholaeth Senedd Cymru)|Pontypridd]] 8. [[Rhondda (etholaeth Senedd Cymru)|Rhondda]] |[[Delwedd:Rhanbarth Etholiadol Canol De Cymru 2007-2026.svg|frameless]] |- |[[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canolbarth a Gorllewin Cymru]] (Etholwyr 2021: 446,177)<ref name=":0" /> |1. [[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth Cynulliad)|Brycheiniog a Sir Faesyfed]] 2. [[Ceredigion (etholaeth Cynulliad)|Ceredigion]] 3. [[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth Cynulliad)|Dwyfor Meirionnydd]] 4. [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth Cynulliad)|Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] 5. [[Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro (etholaeth Cynulliad)|Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro]] 6. [[Llanelli (etholaeth Cynulliad)|Llanelli]] 7. [[Maldwyn (etholaeth Cynulliad)|Maldwyn]] 8. [[Preseli Penfro (etholaeth Cynulliad)|Preseli Penfro]] |[[Delwedd:Rhanbarth Etholiadol Canolbarth a Gorllewin Cymru 2007-2026.svg|frameless]] |- |[[Dwyrain De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Dwyrain De Cymru]] (Etholwyr 2021: 487,870)<ref name=":0" /> |1. [[Blaenau Gwent (etholaeth Senedd Cymru)|Blaenau Gwent]] 2. [[Caerffili (etholaeth Senedd Cymru)|Caerffili]] 3. [[Dwyrain Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Casnewydd]] 4. [[Gorllewin Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Casnewydd]] 5. [[Islwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Islwyn]] 6. [[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Senedd Cymru)|Merthyr Tudful a Rhymni]] 7. [[Mynwy (etholaeth Senedd Cymru)|Mynwy]] 8. [[Torfaen (etholaeth Senedd Cymru)|Torfaen]] |[[Delwedd:Rhanbarth Etholiadol Dwyrain De Cymru 2007-2026.svg|frameless]] |- |[[Gogledd Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gogledd Cymru]] (Etholwyr 2021: 479,984)<ref name=":0" /> |1. [[Aberconwy (etholaeth Cynulliad)|Aberconwy]] 2. [[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth Cynulliad)|Alun a Glannau Dyfrdwy]] 3. [[Arfon (etholaeth Cynulliad)|Arfon]] 4. [[De Clwyd (etholaeth Cynulliad)|De Clwyd]] 5. [[Delyn (etholaeth Cynulliad)|Delyn]] 6. [[Dyffryn Clwyd (etholaeth Cynulliad)|Dyffryn Clwyd]] 7. [[Gorllewin Clwyd (etholaeth Cynulliad)|Gorllewin Clwyd]] 8. [[Wrecsam (etholaeth Cynulliad)|Wrecsam]] 9. [[Ynys Môn (etholaeth Cynulliad)|Ynys Môn]] |[[Delwedd:Rhanbarth Etholiadol Gogledd Cymru 2007-2026.svg|frameless]] |- |[[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]] (Etholwyr 2021: 413,467)<ref name=":0" /> |1. [[Aberafan (etholaeth Senedd Cymru)|Aberafan]] 2. [[Castell-nedd (etholaeth Senedd Cymru)|Castell-nedd]] 3. [[Dwyrain Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Abertawe]] 4. [[Gorllewin Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Abertawe]] 5. [[Gŵyr (etholaeth Senedd Cymru)|Gŵyr]] 6. [[Ogwr (etholaeth Senedd Cymru)|Ogwr]] 7. [[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth Senedd Cymru)|Pen-y-bont ar Ogwr]] |[[Delwedd:Rhanbarth Etholiadol Gorllewin De Cymru 2007-2026.svg|frameless]] |} == Cyn etholaethau a chyn ranbarthau == === 1999-2007 === [[Delwedd:2001 Map Etholiadau a Rhanbarthau Etholiadol Cynulliad Cymru.svg|bawd|Map o'r 40 cyn etholaeth (ochr chwith) a'r 5 cyn ranbarth etholiadol (ochr dde) a ddefnyddiwyd o 1999 i 2007]]Rhwng yr etholiad cyntaf yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] ar gyfer Cynulliad Cenedlaethol Cymru fel y'i galwyd ar y pryd, a'r etholiad yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]], defnyddiwyd yr etholiaethau a'r rhanbarthau isod. Defnyddid yr un [[Etholaethau seneddol Cymru|etholaethau ag ar gyfer Senedd y Deyrnas Unedig]], ac roedd gan y rhanbarthau yr un ffiniau ag [[etholaethau Senedd Ewrop]] yng Nghymru. {| class="wikitable" !Rhanbarth !Etholaethau !Map |- |[[Canol De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canol De Cymru]] |1. [[Bro Morgannwg (etholaeth Senedd Cymru)|Bro Morgannwg]] 2. [[Canol Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Canol Caerdydd]] 3. [[Cwm Cynon (etholaeth Senedd Cymru)|Cwm Cynon]] 4. [[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth Senedd Cymru)|De Caerdydd a Phenarth]] 5. [[Gogledd Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gogledd Caerdydd]] 6. [[Gorllewin Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerdydd]] 7. [[Pontypridd (etholaeth Senedd Cymru)|Pontypridd]] 8. [[Rhondda (etholaeth Senedd Cymru)|Rhondda]] |[[Delwedd:Rhanbarth Etholiadol Canol De Cymru 1999-2007.svg|frameless]] |- |[[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canolbarth a Gorllewin Cymru]] |1. [[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth Senedd Cymru)|Brycheiniog a Sir Faesyfed]] 2. [[Ceredigion (etholaeth Senedd Cymru)|Ceredigion]] 3. [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] 4. [[Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro]] 5. [[Llanelli (etholaeth Senedd Cymru)|Llanelli]] 6. [[Meirionnydd Nant Conwy (etholaeth Cynulliad)|Meirionnydd Nant Conwy]] 7. [[Maldwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Maldwyn]] 8. [[Preseli Penfro (etholaeth Senedd Cymru)|Preseli Penfro]] |[[Delwedd:Rhanbarth Etholiadol Canolbarth a Gorllewin Cymru 1999-2007.svg|frameless]] |- |[[Dwyrain De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Dwyrain De Cymru]] |1. [[Blaenau Gwent (etholaeth Senedd Cymru)|Blaenau Gwent]] 2. [[Caerffili (etholaeth Senedd Cymru)|Caerffili]] 3. [[Dwyrain Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Casnewydd]] 4. [[Gorllewin Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Casnewydd]] 5. [[Islwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Islwyn]] 6. [[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Senedd Cymru)|Merthyr Tudful a Rhymni]] 7. [[Mynwy (etholaeth Senedd Cymru)|Mynwy]] 8. [[Torfaen (etholaeth Senedd Cymru)|Torfaen]] |[[Delwedd:Rhanbarth Etholiadol Dwyrain De Cymru 1999-2007.svg|frameless]] |- |[[Gogledd Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gogledd Cymru]] |1. [[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth Senedd Cymru)|Alun a Glannau Dyfrdwy]] 2. [[Caernarfon (etholaeth Cynulliad)|Caernarfon]] 3. [[Conwy (etholaeth Cynulliad)|Conwy]] 4. [[De Clwyd (etholaeth Senedd Cymru)|De Clwyd]] 5. [[Delyn (etholaeth Senedd Cymru)|Delyn]] 6. [[Dyffryn Clwyd (etholaeth Senedd Cymru)|Dyffryn Clwyd]] 7. [[Gorllewin Clwyd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Clwyd]] 8. [[Wrecsam (etholaeth Senedd Cymru)|Wrecsam]] 9. [[Ynys Môn (etholaeth Senedd Cymru)|Ynys Môn]] |[[Delwedd:Rhanbarth Etholiadol Gogledd Cymru 1999-2007.svg|frameless]] |- |[[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]] |1. [[Aberafan (etholaeth Senedd Cymru)|Aberafan]] 2. [[Castell-nedd (etholaeth Senedd Cymru)|Castell-nedd]] 3. [[Dwyrain Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Abertawe]] 4. [[Gorllewin Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Abertawe]] 5. [[Gŵyr (etholaeth Senedd Cymru)|Gŵyr]] 6. [[Ogwr (etholaeth Senedd Cymru)|Ogwr]] 7. [[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth Senedd Cymru)|Pen-y-bont ar Ogwr]] |[[Delwedd:Rhanbarth Etholiadol Gorllewin De Cymru 1999-2007.svg|frameless]] |} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Etholaethau Cynulliad Cenedlaethol Cymru| ]] [[Categori:Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru]] [[Categori:Rhestrau Cymru]] evqnff5t0icnmq8g1t7dmopfq1n76cc 0 50936 14890217 13088906 2026-05-07T17:42:07Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890217 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhosyr (cymuned)|Rhosyr]], [[Ynys Môn]], yw '''Llangeinwen'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{Sain|Llangeinwen.ogg|ynganiad}}). Saif yn ne-orllewin yr ynys i'r dwyrain o [[Niwbwrch]]. Brodor o Langeinwen oedd yr addysgwr Syr [[Hugh Owen (addysgwr)|Hugh Owen]] (1804-1881), yr enwir [[Ysgol Syr Hugh Owen]], [[Caernarfon]], ar ei ôl. {{-}} ==Eglwys Sant Ceinwen== Roedd eglwys Llangeinwen yn perthyn i [[Clynnog|Glynnog Fawr]] yn yr Oesodd Canol ac yn cael ei galw'n Glynnog Fechan. Fe'i cysegrir i'r [[Sant]]es [[Ceinwen]]. <gallery heights="180px" mode="packed"> Panorama of St Ceinwen's Church, Llangeinwen, Ynys Mon, Wales 07.jpg Graves and St Ceinwen's Church, Llangeinwen, Ynys Mon, Wales 04.jpg Gateway to St Ceinwen's Church, Llangeinwen, Ynys Mon, Wales 02.jpg Gravestone with Welsh text at St Ceinwen's Church, Llangeinwen, Ynys Mon, Wales 05.jpg 'Pre-archaeological' Gothic Revival tower at St Ceinwen's Church, Llangeinwen, Ynys Mon, Wales 16.jpg </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Ceinwen]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhosyr]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 7xayv2sjr3j4hapuak1y422f93tom1l 0 52130 14890458 13090952 2026-05-07T19:53:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890458 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Tal-y-bont]] (gwahaniaethu).'' Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Caerhun]], [[Conwy (sir)|mwrdeisdref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Tal-y-bont'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/tal-y-bont-conwy-sh766688#.YZp9ky-l2G8 British Place Names]; adalwyd 21 Tachwedd 2021</ref> Mae'n gorwedd yng ngogledd-orllewin [[Dyffryn Conwy]], ar lan orllewinol [[Afon Conwy]], ar ffordd y B5106 6 milltir i'r de o dref [[Conwy (tref)|Conwy]], a 6 milltir i'r gogledd o [[Llanrwst|Lanrwst]]. Mae gyferbyn â phentref [[Dolgarrog]] a ger pentref [[Llanbedr-y-Cennin]]. Mae'n debygol mai'r bont dros [[Afon Dulyn]] a gyfeirir ati yn yr enw, sy'n un o [[llednant|lednentydd]] Afon Conwy. ==Eryri a'r Carneddau== Mae Tal-y-Bont yn fan cychwyn y ffordd i [[Llyn Eigiau]] a mynyddoedd deheuol y [[Carneddau]]. Gellir cyrraedd gogledd y Carneddau a [[Ffordd Rufeinig Caer-Segontiwm]] gan ddilyn y ffordd o Dal-y-Bont trwy [[Llanbedr-y-Cennin]] - sydd yn marcio ymyl dwyreiniol [[Parc Cenedlaethol Eryri]] - a throi i'r chwith wrth dafarn Ye Olde Bull Inn, yn Llanbedr. Gall cerddwyr gyrraedd ochr gogleddol Carneddau a mynyddoedd megis y [[Drum]] a [[Foel Fras]], cyn cario mlaen i'r de ddwyrain i gyrraedd [[Carnedd Llewelyn]]. ==Cyfleusterau== Mae capel ac [[Ysgol Tal-y-bont|ysgol gynradd]], gwesty ''The Lodge'', tafarn ''Y Bedol'', siop cigydd ''T. Parry-Jones and Daughters'', siop leol a neuadd goffa gyda cyfleusterau adloniadol sy'n cynnwys cwrt tenis. Roedd gorsaf petrol a garej unwaith, sef "Rose's Garage" a oedden yn eiddo Mr. Rose ac yn ddiweddrach ei fab Keith Rose, ond mae hwn eisoes wedi cau i lawr. [[Delwedd:Ysgol Tal y Bont - geograph.org.uk - 53720.jpg|250px|bawd|dim|Ysgol Tal-y-bont]] ==Henebion yn y cylch== Lleolir pentref bychan [[Caerhun]] hanner milltir i'r gogledd o Dal-y-Bont, mae [[Caerau Rhufeinig Cymru|Caer Rufeinig]] Kanovium (tua 60 OC) i'w chanfod yma. I'r gorllewin o'r pentref mae bryn o'r enw [[Pen-y-Gaer]], lle ceir [[bryngaer]] o [[Oes yr Efydd]] ar ei gopa. Mae'r bryn yn sefyll mewn lleoliad awdurdodol uwchben y pentref, gyda golygfeydd i lawr y dyffryn i'r gogledd i Gonwy a [[Llandudno]], ac i'r de i Llanrwst. Gellir cyrraedd Pen-y-Gaer gan ddilyn y ffordd sy'n mynd fyny drwy [[Llanbedr-y-Cennin]], a throi i'r chwith wrth dafarn yr Olde Bull Inn a throi i'r chwith eto mewn rhai milltiroedd pan mae'r bryn yn ymddangos uwchben ar y chwith. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *[http://www.geograph.org.uk/search.php?i=3489431 www.geograph.co.uk : Lluniau o Dal-y-bont a'r ardal] {{Trefi Conwy}} [[Categori:Caerhun]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Pentrefi Eryri]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 87tu625jzc9sr91isiqfampxni936x3 10 52216 14890399 12941836 2026-05-07T19:30:38Z Dafyddt 942 14890399 wikitext text/x-wiki {{Blwch gwleidyddiaeth |gwlad=Cymru |delwedd=The Senedd, Cardiff Bay - geograph.org.uk - 2571747.jpg |maint=170 |teitl=Cymru}} |align=left| <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Llywodraeth Cymru]]</font></b> </div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Prif Weinidog Cymru|Prif Weinidog]]: [[Eluned Morgan]] <!-- *[[Dirprwy Brif Weinidog Cymru|Dirprwy Brif Weinidog]]: --> *[[Polisïau unigryw Cymru]] *[[Llywodraeth pumed Cynulliad Cenedlaethol Cymru#Llywodraeth Jones|Cabinet]] *[[Cwnsler Cyffredinol Cymru|Cwnsler Cyffredinol]]: [[Mick Antoniw]] [[AS]] *[[Rhestr pleidiau gwleidyddol yng Nghymru|Pleidiau Gwleidyddol]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Senedd Cymru]]</font></b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Cyfraith Gyfoes Cymru]] *[[Mesur Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Mesurau]] _{[[Rhestr Mesurau Cynulliad Cenedlaethol Cymru|rhestr]]} *[[Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol]] *[[Rhestr Offerynnau Statudol Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Offerynnau Statudol]] *[[Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Llywydd]]: [[Elin Jones]] *[[Prif Weithredwr a Chlerc Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Prif Weithredwr a Chlerc]]: [[Manon Antoniazzi]] *[[Comisiwn y Senedd]] *[[Aelod o'r Senedd|Aelodau (ASau)]]: [[Aelodau'r chweched Senedd|2021]] *[[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Etholaethau a rhanbarthau etholiadol]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Etholiadau]]: [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]], [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]], [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|2026]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Cymru o fewn [[Y Deyrnas Unedig|y DU]]</font></b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> '''[[Llywodraeth y Deyrnas Unedig|Llywodraeth ei Mawrhydi]]''' *[[Ysgrifennydd Gwladol Cymru|Ysgrifennydd Gwladol]]: [[Jo Stevens]] *[[Swyddfa Cymru]] *[[Prif Bwyllgor Cymru|Prif Bwyllgor]] *[[Pwyllgor Dethol Materion Cymru|Pwyllgor Dethol]] *[[Deddf Llywodraeth Cymru 2006]] *[[Rhestr etholaethau seneddol yn y DU|Etholaethau'r DU]] *[[Etholaethau seneddol Cymru|Etholaethau Cymru]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Senedd y Deyrnas Unedig|Etholiadau]]: [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979|1979]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983|1983]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987|1987]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992|1992]],<br/>[[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997|1997]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|2001]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005|2005]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010|2010]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|2015]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024|2024]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Cymru o fewn [[Undeb Ewropeaidd|yr UE]]</font></b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> '''[[Senedd Ewrop]]''' *[[Cymru (etholaeth Senedd Ewrop)|Etholaeth Senedd Ewrop]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Senedd Ewrop|Etholiadau]]: [[Etholiad Senedd Ewrop, 1979 (DU)|1979]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1984 (DU)|1984]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1989 (DU)|1989]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1994 (DU)|1994]], *::&nbsp;&emsp;&nbsp;[[Etholiad Senedd Ewrop, 1999 (DU)|1999]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 2004 (DU)#Lloegr.2C yr Alban a Chymru|2004]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 2009 (DU)|2009]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:1px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Llywodraeth leol yng Nghymru|Isadrannau Cymru]]</font></b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Llywodraeth leol yng Nghymru#Awdurdodau unedol Cymru|Awdurdodau unedol Cymru]] *[[Siroedd cadw yng Nghymru]] *[[Siroedd Cymru cyn ad-drefnu 1974]] *[[Rhestr o ddinasoedd Cymru]] *[[Rhestr trefi Cymru]] *[[Rhestr cymunedau Cymru]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:1px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Gweithgarwch gwleidyddol</font></b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 0px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Cenedlaetholdeb Cymreig|Cenedlaetholdeb]] *[[Datganoli Cymru]] *[[Annibyniaeth Cymru]] *[[Heddychiaeth yng Nghymru|Heddychiaeth]] *[[Rhestr pleidiau gwleidyddol yng Nghymru|Pleidiau gwleidyddol]] </div> </div> {{diwedd blwch gwleidyddiaeth|gwlad=Cymru|}}<noinclude> {{clirio}} == Gweler hefyd == {{Nodiadau gwleidyddiaeth Ewrop}} [[Categori:Nodiadau Cymru|{{ENWTUDALEN}}]] [[Categori:Nodiadau gwleidyddiaeth|Cymru]] </noinclude> 6341ql1os7jvwenmyhd4z0evr0nj5nk 14890901 14890399 2026-05-08T11:16:32Z Craigysgafn 40536 "Ei Fawrhydi" ers meitin; tacluso 14890901 wikitext text/x-wiki {{Blwch gwleidyddiaeth |gwlad=Cymru |delwedd=The Senedd, Cardiff Bay - geograph.org.uk - 2571747.jpg |maint=170 |teitl=Cymru}} |align=left| <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Llywodraeth Cymru]]</b> </div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Prif Weinidog Cymru|Prif Weinidog]]: [[Eluned Morgan]] <!-- *[[Dirprwy Brif Weinidog Cymru|Dirprwy Brif Weinidog]]: --> *[[Polisïau unigryw Cymru]] *[[Llywodraeth pumed Cynulliad Cenedlaethol Cymru#Llywodraeth Jones|Cabinet]] *[[Cwnsler Cyffredinol Cymru|Cwnsler Cyffredinol]]: [[Mick Antoniw]] [[AS]] *[[Rhestr pleidiau gwleidyddol yng Nghymru|Pleidiau Gwleidyddol]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Senedd Cymru]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Cyfraith Gyfoes Cymru]] *[[Mesur Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Mesurau]] _{[[Rhestr Mesurau Cynulliad Cenedlaethol Cymru|rhestr]]} *[[Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol]] *[[Rhestr Offerynnau Statudol Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Offerynnau Statudol]] *[[Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Llywydd]]: [[Elin Jones]] *[[Prif Weithredwr a Chlerc Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Prif Weithredwr a Chlerc]]: [[Manon Antoniazzi]] *[[Comisiwn y Senedd]] *[[Aelod o'r Senedd|Aelodau (ASau)]]: [[Aelodau'r chweched Senedd|2021]] *[[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Etholaethau a rhanbarthau etholiadol]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Etholiadau]]: [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]], [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]], [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|2026]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Cymru o fewn [[Y Deyrnas Unedig|y DU]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> '''[[Llywodraeth y Deyrnas Unedig|Llywodraeth ei Fawrhydi]]''' *[[Ysgrifennydd Gwladol Cymru|Ysgrifennydd Gwladol]]: [[Jo Stevens]] *[[Swyddfa Cymru]] *[[Prif Bwyllgor Cymru|Prif Bwyllgor]] *[[Pwyllgor Dethol Materion Cymru|Pwyllgor Dethol]] *[[Deddf Llywodraeth Cymru 2006]] *[[Rhestr etholaethau seneddol yn y DU|Etholaethau'r DU]] *[[Etholaethau seneddol Cymru|Etholaethau Cymru]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Senedd y Deyrnas Unedig|Etholiadau]]: [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979|1979]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983|1983]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987|1987]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992|1992]],<br/>[[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997|1997]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|2001]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005|2005]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010|2010]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|2015]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024|2024]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Cymru o fewn [[Undeb Ewropeaidd|yr UE]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> '''[[Senedd Ewrop]]''' *[[Cymru (etholaeth Senedd Ewrop)|Etholaeth Senedd Ewrop]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Senedd Ewrop|Etholiadau]]: [[Etholiad Senedd Ewrop, 1979 (DU)|1979]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1984 (DU)|1984]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1989 (DU)|1989]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1994 (DU)|1994]], *::&nbsp;&emsp;&nbsp;[[Etholiad Senedd Ewrop, 1999 (DU)|1999]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 2004 (DU)#Lloegr.2C yr Alban a Chymru|2004]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 2009 (DU)|2009]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:1px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Llywodraeth leol yng Nghymru|Isadrannau Cymru]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Llywodraeth leol yng Nghymru#Awdurdodau unedol Cymru|Awdurdodau unedol Cymru]] *[[Siroedd cadw yng Nghymru]] *[[Siroedd Cymru cyn ad-drefnu 1974]] *[[Rhestr o ddinasoedd Cymru]] *[[Rhestr trefi Cymru]] *[[Rhestr cymunedau Cymru]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:1px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Gweithgarwch gwleidyddol</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 0px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Cenedlaetholdeb Cymreig|Cenedlaetholdeb]] *[[Datganoli Cymru]] *[[Annibyniaeth Cymru]] *[[Heddychiaeth yng Nghymru|Heddychiaeth]] *[[Rhestr pleidiau gwleidyddol yng Nghymru|Pleidiau gwleidyddol]] </div> </div> {{diwedd blwch gwleidyddiaeth|gwlad=Cymru|}}<noinclude> [[Categori:Nodiadau Cymru|{{ENWTUDALEN}}]] [[Categori:Nodiadau gwleidyddiaeth|Cymru]] </noinclude> f7my2scdriufenpc633a4tw7s8ik6r5 14890908 14890901 2026-05-08T11:22:23Z Craigysgafn 40536 Digwyddodd Brexit yn 2020 14890908 wikitext text/x-wiki {{Blwch gwleidyddiaeth |gwlad=Cymru |delwedd=The Senedd, Cardiff Bay - geograph.org.uk - 2571747.jpg |maint=290 |teitl=Cymru}} |align=left| <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Llywodraeth Cymru]]</b> </div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Prif Weinidog Cymru|Prif Weinidog]]: [[Eluned Morgan]] <!-- *[[Dirprwy Brif Weinidog Cymru|Dirprwy Brif Weinidog]]: --> *[[Polisïau unigryw Cymru]] *[[Llywodraeth pumed Cynulliad Cenedlaethol Cymru#Llywodraeth Jones|Cabinet]] *[[Cwnsler Cyffredinol Cymru|Cwnsler Cyffredinol]]: [[Mick Antoniw]] [[AS]] *[[Rhestr pleidiau gwleidyddol yng Nghymru|Pleidiau Gwleidyddol]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Senedd Cymru]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Cyfraith Gyfoes Cymru]] *[[Mesur Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Mesurau]] _{[[Rhestr Mesurau Cynulliad Cenedlaethol Cymru|rhestr]]} *[[Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol]] *[[Rhestr Offerynnau Statudol Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Offerynnau Statudol]] *[[Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Llywydd]]: [[Elin Jones]] *[[Prif Weithredwr a Chlerc Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Prif Weithredwr a Chlerc]]: [[Manon Antoniazzi]] *[[Comisiwn y Senedd]] *[[Aelod o'r Senedd|Aelodau (ASau)]]: [[Aelodau'r chweched Senedd|2021]] *[[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Etholaethau a rhanbarthau etholiadol]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Etholiadau]]: [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]], [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]], [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|2026]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Cymru o fewn [[y Deyrnas Unedig]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> '''[[Llywodraeth y Deyrnas Unedig|Llywodraeth ei Fawrhydi]]''' *[[Ysgrifennydd Gwladol Cymru|Ysgrifennydd Gwladol]]: [[Jo Stevens]] *[[Swyddfa Cymru]] *[[Prif Bwyllgor Cymru|Prif Bwyllgor]] *[[Pwyllgor Dethol Materion Cymru|Pwyllgor Dethol]] *[[Deddf Llywodraeth Cymru 2006]] *[[Rhestr etholaethau seneddol yn y DU|Etholaethau'r DU]] *[[Etholaethau seneddol Cymru|Etholaethau Cymru]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Senedd y Deyrnas Unedig|Etholiadau]]: [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979|1979]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983|1983]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987|1987]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992|1992]],<br/>[[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997|1997]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|2001]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005|2005]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010|2010]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|2015]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024|2024]] </div> </div> <!-- <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Cymru o fewn [[Undeb Ewropeaidd|yr UE]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> '''[[Senedd Ewrop]]''' *[[Cymru (etholaeth Senedd Ewrop)|Etholaeth Senedd Ewrop]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Senedd Ewrop|Etholiadau]]: [[Etholiad Senedd Ewrop, 1979 (DU)|1979]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1984 (DU)|1984]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1989 (DU)|1989]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1994 (DU)|1994]], *::&nbsp;&emsp;&nbsp;[[Etholiad Senedd Ewrop, 1999 (DU)|1999]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 2004 (DU)#Lloegr.2C yr Alban a Chymru|2004]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 2009 (DU)|2009]] </div> </div> --> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:1px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Llywodraeth leol yng Nghymru|Llywodraeth leol]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Llywodraeth leol yng Nghymru#Awdurdodau unedol Cymru|Awdurdodau unedol Cymru]] *[[Siroedd cadw yng Nghymru]] *[[Siroedd Cymru cyn ad-drefnu 1974]] *[[Rhestr o ddinasoedd Cymru]] *[[Rhestr trefi Cymru]] *[[Rhestr cymunedau Cymru]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:1px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Gweithgarwch gwleidyddol</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 0px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Cenedlaetholdeb Cymreig|Cenedlaetholdeb]] *[[Datganoli Cymru]] *[[Annibyniaeth Cymru]] *[[Heddychiaeth yng Nghymru|Heddychiaeth]] *[[Rhestr pleidiau gwleidyddol yng Nghymru|Pleidiau gwleidyddol]] </div> </div> {{diwedd blwch gwleidyddiaeth|gwlad=Cymru|}}<noinclude> [[Categori:Nodiadau Cymru|{{ENWTUDALEN}}]] [[Categori:Nodiadau gwleidyddiaeth|Cymru]] </noinclude> 61jojt2iv5y8efit0l61a5rpa595yp2 14890913 14890908 2026-05-08T11:36:41Z Craigysgafn 40536 diweddaru manylion amrywiol 14890913 wikitext text/x-wiki {{Blwch gwleidyddiaeth |gwlad=Cymru |delwedd=The Senedd, Cardiff Bay - geograph.org.uk - 2571747.jpg |maint=290 |teitl=Cymru}} |align=left| <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Llywodraeth Cymru]]</b> </div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Prif Weinidog Cymru|Prif Weinidog]]: [[Eluned Morgan]] <!-- *[[Dirprwy Brif Weinidog Cymru|Dirprwy Brif Weinidog]]: --> *[[Llywodraeth pumed Cynulliad Cenedlaethol Cymru#Llywodraeth Jones|Cabinet]] *[[Cwnsler Cyffredinol Cymru|Cwnsler Cyffredinol]]: [[Mick Antoniw]] [[AS]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Senedd Cymru]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Llywydd Senedd Cymru|Llywydd]]: [[Elin Jones]] *[[Prif Weithredwr a Chlerc y Senedd|Prif Weithredwr a Chlerc]]: [[Manon Antoniazzi]] *[[Aelod o'r Senedd|Aelodau (ASau)]]: [[Aelodau'r chweched Senedd|2021]] *[[Comisiwn y Senedd]] *[[Etholaethau Senedd Cymru (Mai 2006 ymlaen)|Etholaethau]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Etholiadau]]: [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]], [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]], [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]], [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|2026]] *[[Cyfraith Gyfoes Cymru]] *[[Mesur Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Mesurau]] _{[[Rhestr Mesurau Cynulliad Cenedlaethol Cymru|rhestr]]} *[[Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol]] *[[Rhestr Offerynnau Statudol Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Offerynnau Statudol]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Cymru o fewn [[y Deyrnas Unedig]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> '''[[Llywodraeth y Deyrnas Unedig|Llywodraeth ei Fawrhydi]]''' *[[Ysgrifennydd Gwladol Cymru|Ysgrifennydd Gwladol]]: [[Jo Stevens]] *[[Swyddfa Cymru]] *[[Prif Bwyllgor Cymru|Prif Bwyllgor]] *[[Pwyllgor Dethol Materion Cymru|Pwyllgor Dethol]] *[[Deddf Llywodraeth Cymru 2006]] *[[Rhestr etholaethau seneddol yn y DU|Etholaethau'r DU]] *[[Etholaethau seneddol Cymru|Etholaethau Cymru]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Senedd y Deyrnas Unedig|Etholiadau]]: [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979|1979]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983|1983]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987|1987]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992|1992]],<br/>[[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997|1997]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|2001]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005|2005]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010|2010]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|2015]], [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024|2024]] </div> </div> <!-- <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:0px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Cymru o fewn [[Undeb Ewropeaidd|yr UE]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> '''[[Senedd Ewrop]]''' *[[Cymru (etholaeth Senedd Ewrop)|Etholaeth Senedd Ewrop]] *[[Etholiadau yng Nghymru#Senedd Ewrop|Etholiadau]]: [[Etholiad Senedd Ewrop, 1979 (DU)|1979]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1984 (DU)|1984]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1989 (DU)|1989]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 1994 (DU)|1994]], *::&nbsp;&emsp;&nbsp;[[Etholiad Senedd Ewrop, 1999 (DU)|1999]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 2004 (DU)#Lloegr.2C yr Alban a Chymru|2004]], [[Etholiad Senedd Ewrop, 2009 (DU)|2009]] </div> </div> --> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:1px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>[[Llywodraeth leol yng Nghymru|Llywodraeth leol]]</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Llywodraeth leol yng Nghymru#Awdurdodau unedol Cymru|Awdurdodau unedol Cymru]] *[[Siroedd cadw yng Nghymru]] *[[Siroedd Cymru cyn ad-drefnu 1974]] *[[Rhestr o ddinasoedd Cymru]] *[[Rhestr trefi Cymru]] *[[Rhestr cymunedau Cymru]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#ccccff;border:1px solid #000000;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>Gweithgarwch gwleidyddol</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 0px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> *[[Cenedlaetholdeb Cymreig|Cenedlaetholdeb]] *[[Datganoli Cymru]] *[[Annibyniaeth Cymru]] *[[Heddychiaeth yng Nghymru|Heddychiaeth]] *[[Rhestr pleidiau gwleidyddol yng Nghymru|Pleidiau gwleidyddol]] *[[Polisïau unigryw Cymru]] </div> </div> {{diwedd blwch gwleidyddiaeth|gwlad=Cymru|}}<noinclude> [[Categori:Nodiadau Cymru|{{ENWTUDALEN}}]] [[Categori:Nodiadau gwleidyddiaeth|Cymru]] </noinclude> qa98yitye6d8v0fqr9isri2959nh8yu 0 52299 14890426 13088792 2026-05-07T19:43:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890426 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | image = Llanelian yn Rhos church - geograph.org.uk - 154993.jpg | caption = Mynedfa eglwys Llanelian-yn-Rhos | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Betws-yn-Rhos]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Llanelian-yn-Rhos''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanelian-yn-rhs-conwy-sh863763#.YZl8WC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> weithiau '''Llaneilan-yn-Rhos'''. Mae'n gorwedd yn y bryniau ger arfordir [[Gogledd Cymru]], tua milltir a hanner i'r de o [[Hen Golwyn]]. Ceir golygfeydd braf o ben y lôn gul sy'n dringo o Hen Golwyn dros ardal [[Bae Colwyn]] a'r môr. Ceir sawl hen fwthyn yn y pentref sy'n dyst i'w hanes. Fe'i gelwir yn Llanelian-''yn-Rhos'' am ei bod yn gorwedd yn hen [[cantref|gantref]] [[Rhos]], a fu hefyd yn un o [[Teyrnasoedd Cymru|deyrnasoedd cynnar Cymru]], er mwyn gwahaniaethu rhyngddo a phlwyf [[Llaneilian]] arall, ym Môn. == Ffynnon Eilian == {{prif|Ffynnon Eilian}} Bu Llanelian yn enwog ar un adeg am Ffynnon Eilian, sy'n gorwedd tua hanner milltir o eglwys y plwyf. Fel y plwyf ei hun, fe'i cysylltir â [[Sant]] [[Eilian]], un o gyfoeswyr Sant [[Seiriol]], yn ôl traddodiad. Roedd y ffynnon yn adnabyddus am filltiroedd hyd at ddechrau'r 20g fel "ffynnon felltith". Byddai ceidwad y ffynnon, yn gyfnewid am swm o arian, yn gollwng pin a darn o blwm gyda phapur ag enw rhywun arno wedi'i blygu tu mewn iddo i'r ffynnon ac yn yngan [[swyn]] i felltithio'r anffodusyn. Ond roedd yn ffynnon fendithiol hefyd; roedd yn gallu gwella cleifion, yn ôl y sôn, ac arferid clymu clytiau i goeden uwchben y ffynnon. Gŵr o'r enw John Edwards oedd ceidwad olaf y ffynnon. Roedd yn ennill bywoliaeth dda o'r swydd am ei fod yn gofyn tâl am ''godi'''r fellith hefyd ac felly'n elwa dwywaith. Ar ôl i'r Eglwys dderbyn cwynion, llenwyd y ffynnon hynafol gan yr awdurdodau yn 1829 a chafodd Edwards ddirwy o 15 swllt. Ond nid ataliwyd y pererinion a ddeuai yno hyd at flynyddoedd cynnar yr 20g i gael bendith (neu felltith).<ref>T. D. Breverton, ''The Book of Welsh Saints'' (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000), tt. 223–234.</ref><ref>Samuel Lewis, ''Topographical Dictionary of Wales'' (Llundain, 1843), cyfrol II.</ref> == Enwogion == * Ganed y llenor enwog [[Thomas Gwynn Jones]] ym mhlwyf [[Betws-yn-Rhos]], ond symudodd y teulu i fyw yn Llanelian-yn-Rhos lle treuliodd ei lencyndod. Ceir atgofion y bardd am yr ardal ym mhennod gyntaf ei gyfrol hunangofiannol ''Brithgofion'' ([[Llyfrau'r Dryw]], 1941). * Ar 18 Rhagfyr 2018 penodwyd George Lloyd, a aned yn Llanelian, yn Esgob Llanelwy. == Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Betws-yn-Rhos]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] h0umg0vowcym9kbb7ko0nioz4go84gd 0 53053 14890328 13090721 2026-05-07T17:57:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890328 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AS}} }} Pentrefan yng nghanol Môn ydyw Rhos-y-Meirch, neu '''Rhosmeirch''' ({{Sain|Rhosmeirch.ogg|ynganiad}}), heb fod yn bell o'r dref farchnad Llangefni. Mae ystad wledig Tregaian <ref>{{Citation|title=Tregaian|date=2021-05-06|url=https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Tregaian&oldid=10916299|work=Wicipedia|language=cy|access-date=2021-11-04}}</ref> wedi/yn meddu sawl un o eiddo'r pentref. Y B5111 yw'r brif ffordd sy'n mynd drwy'r pentref, ond mae sawl ffordd unigol yn mynd yng nghefnau'r pentref. Un enghraifft penodol o lon gefn sy'n eithaf cyfarwydd i sawl un o'r pentref yw 'lôn Bacsia'; daw' tarddiad yr enw hynafol yma ar ôl y math o esgid y tuedda' geffylau eu gwisgo er mwyn cael gafael gwell ar lonydd / llechweddau mewn rhewlifau. Wedi'i lleoli ar un o lonydd cefn y pentref, ac yn eithaf canolog i'r pentref,mae adeilad yr ysgol, sydd wedi cau ers sawl blwyddyn, fodd bynnag, mae'r adeilad bellach yn cael ei ddefnyddio fel Canolfan Gymdeithasol. Ynddi, fe gynheilir ambell i ddigwyddiad megis cyngherddau a nosweithiau cymdeithasol. Yno hefyd, y tuedda'r gangen leol o Ferched y Wawr gyfarfod. Arferai Clwb Ieuenctid gael ei gynnal yn y pentref yn y ganolfan gymdeithasol. Capel Ebenezer, ger 'lôn Bacsia' yw'r unig addoldy yma, er y ceir safle eglwys ganrifoedd oed - Capel Heilyn - yn y pentref (nid oes olion ar ôl). Ar un adeg, arferai'r pentref fod â sawl ffynon ddŵr, ble, mae'n debyg y byddai'r pentrefwyr yn cael eu dŵr yfed. Erbyn heddiw, mae olion y rhan fwyaf o'r ffynhonnau i'w gweld, megis ffynnon Clwch a ffynnon Trefollwyn. Gerllaw y pentref, mae coedwig sy'n eich harwain tuag at Llyn Cefni<ref>{{Cite web|url=https://cy.wikipedia.org/wiki/Llyn_Cefni|title=Llyn Cefni}}</ref>. [[Delwedd:Capel a Ty Capel Ebenezer, Rhosmeirch 963462.jpg|bawd|chwith|Capel a thŷ capel Ebenezer, Rhosmeirch]] [[Delwedd:Rhosmeirch - geograph.org.uk - 152506.jpg|bawd|chwith|Canol y pentref.]] ==Enwogion== *[[Leah Owen]], cantores (1953-2024)<ref>{{cite web|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/18628|title=‘Y llais pur, bendigedig’: Leah Owen wedi marw’n 70 oed|website=Newyddion S4C|access-date=6 Ionawr 2024}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llangefni]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 7b3lghu2zr2sfp943fzl7obomkfo8fe 0 53343 14890719 14877237 2026-05-08T09:27:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890719 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} [[Delwedd:Eglwys Buan Sant Boduan - geograph.org.uk - 618275.jpg|bawd|Eglwys Boduan Sant]] Pentref bychan a phlwyf yn [[Llŷn]], [[Gwynedd]], yw '''Boduan''' ({{Sain|Boduan.ogg|ynganiad}}) (weithiau: '''Bodfuan''' neu'r ffurf hynafiaethol ''Bodfean''); {{gbmapping|SH323378}}). Mae'n rhan o gymuned [[Buan]]. Gorwedd Boduan yng nghanol Llŷn ar yr A497, tua hanner ffordd rhwng [[Pwllheli]] i'r de-ddwyrain a [[Nefyn]] i'r gogledd-orllewin. Enwir [[plwyf]] ac eglwys Boduan ar ôl Sant Buan, un o wyrion [[Llywarch Hen]] yn ôl traddodiad; ni wyddom dim arall amdano. Mae'r eglwys bresennol yn dyddio'n ôl i 1760, pan godwyd eglwys newydd ar y safle, a'r 1840au pan atgyweirwyd yr adeilad hwnnw yn drwyadl ar gryn draul, diolch i nawdd y Wynniaid.<ref>D. T. Davies (gol.), ''Hanes Eglwysi a Phlwyfi Lleyn'' (Pwllheli, 1910). Pennod: 'Bodfean'.</ref> Mae'n eglwys fawr iawn am bentref mor fychan. Tua milltir a hanner i'r gogledd-orllewin ceir bryn [[Garn Boduan]] a'i fryngaer. Roedd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llŷn ac Eifionydd 2023|Eisteddfod Llŷn ac Eifionydd 2023]] wedi cael ei gynnal ym Moduan, o'r 5ed i'r 12fed o Awst. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Buan]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llŷn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 1g0bvdasqdvmjyvzfyd34a9h2vys33o 0 55219 14890681 13800536 2026-05-08T08:50:56Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890681 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Brychdyn, Wrecsam|Brychdyn]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Glanrafon''' (Saesneg: ''Southsea'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/southsea-wrexham-sj301517#.YZQDRi-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> Lleolir ger [[Afon Gwenfro]]. Daeth y bentref i fodoli yn ystod cyfnod ddiwydianol yr ardal yn yr 19g. Mae ar hen safle Gweithfeydd Brics Neuadd Brychdyn a Pwll Glo Pŵer Plas. Cafodd y pentref ei henw Cymraeg o'r fferm a safai yno gynt; a cymerwyd yr enw Saesneg oddi wrth y ''South Sea Inn'' a arferai sefyll ar draws y ffordd o'r Gweithfeydd Brics. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://www.geograph.org.uk/search.php?i=3536992 www.geograph.co.uk : lluniau o Glanrafon a'r ardal cyfagos] {{Trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Brychdyn, Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] kpso98a78gspxw0xceuztl4laywew9o 0 55517 14890560 14670215 2026-05-08T06:07:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890560 wikitext text/x-wiki {{Person|fetchwikidata=ALL|onlysourced=no|suppressfields=dinasyddiaeth|nationality={{banergwlad|Cymru}}|dateformat=dmy}} Canwr, bardd, nofelydd a newyddiadurwr o [[Cymru|Gymru]] oedd '''Lewis William Lewis''' ([[31 Mawrth]] [[1831]] – [[23 Mawrth]] [[1901]]), fu'n adnabyddus wrth ei [[enw barddol]] '''Llew Llwyfo''' (neu "Y Llew" ar lafar). ==Bywgraffiad== ===Bywyd Cynnar=== Ganed Llew Llwyfo ym mhentref [[Penysarn]], [[Llanwenllwyfo]], ger [[Amlwch]], [[Ynys Môn]]. Roedd ei dad yn fwynwr a weithiai yng ngwaith copr [[Mynydd Parys]].<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 14.</ref> Ychydig iawn o addysg gafodd Llwyfo ac erbyn ei arddegau cynnar roedd ef ei hun eisoes yn gweithio yn y gwaith hefyd; ychydig yn ddiweddarach fodd bynnag daeth yn brentis i frethynnwr ym [[Bangor|Mangor]]. Yn ddiweddarach wedyn dychwelodd i gadw siop ei hun ym Mhensarn ac wedyn ysgol yn [[Llanallgo]], ond nid arhosodd yn y swyddi amrywiol hyn yn hir. Yn ystod ei gyfnod ym Mangor cyfarfu Llew Llwyfo â'r bardd [[Gwilym Gwalia]] (William Lewis, 1814-78), a ddysgodd hanfodion crefft y bardd iddo, er bod ei waith cynnar yn ieithyddol wallus, canlyniad o bosib i'w ddiffyg addysg.<ref name="ReferenceA">[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 27.</ref> Erbyn 1848 roedd yn ddigon medrus ar y [[cynghanedd|gynghanedd]] i fentro cystadlu mewn eisteddfodau ac mewn eisteddfod y flwyddyn honno yn [[Llannerch-y-medd]] derbyniodd ei ffugenw, Llew Llwyfo.<ref name="ReferenceA"/> Roedd yn bresennol yn [[Eisteddfod Aberffraw 1849]], a bu'n dyst i drafferthion y bardd [[Talhaiarn]] yno; daeth yn ail ei hun hefyd mewn cystadleuaeth farddonol yno, a chanu yn gyhoeddus am dâl am y tro cyntaf yn ei fywyd.<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 30.</ref> ===1850-1868=== [[Delwedd:Anerchiad i gyfaill NLW3362729.jpg|200px|bawd|chwith|Cerdd gan "y Llew" yn ei law ei hun at ei gyfaill y ffotograffydd John Thomas]] Yn 1850 symudodd i Gaergybi wedi i berchennog y siop ym Mangor ymfudo. Mynychodd Eisteddfod [[Rhuddlan]] yn 1850 pan wobrwywyd y Gadair i [[Ieuan Glan Geirionydd]] am [[Pryddest|bryddest]] yn lle [[awdl]]; daeth Llew yn blediwr i'r bryddest<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 33.</ref> ac aeth ymlaen i gyfansoddi dwsinau ohonynt dros weddill ei oes,<ref name=pryddestau>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 147-149.</ref> gan nodi yn y rhagymadrodd i un o'i gyfrolau o farddoniaeth mai ei uchelgais mawr oedd cyfansoddi [[arwrgerdd]] genedlaethol Gymreig.<ref>Llew Llwyfo, ''Gemau Llwyfo'', Utica t.119</ref> Cyhoeddodd ei gyfrol gyntaf o farddoniaeth, ''Awen Ieuanc'', yn 1851. Symudodd nifer o weithiau eto ar ddechrau'r 1850au ac erbyn 1853 roedd yn byw yn [[Treffynnon|Nhreffynnon]] pan gafodd ei swydd newyddiadurol gyntaf gyda ''[[Y Cymro]]''.<ref name="ReferenceB">[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 38.</ref> Hon oedd y cyntaf o nifer o swyddi iddo weithio ynddynt ar ystod o bapurau newyddion Cymraeg mewn gwahanol leoliadau, gan gynnwys cyfnod fel golygydd ''[[Y Glorian]]'' yng [[Casnewydd|Nghasnewydd]]. Roedd yn dod yn gynyddol boblogaidd fel canwr, a daeth yn athro i nifer o gantorion ifanc, gan gynnwys [[Edith Wynne]], a ymddangosodd gyda Llwyfo ar lwyfan am y tro cyntaf yn 1852.<ref name="ReferenceB"/> Byddai'n teithio'n aml o gwmpas Cymru i gynnal cyngherddau a darlithio ar farddoniaeth; symudodd am gyfnod i [[Aberdâr]] ac yn 1855 enillodd gystadleuaeth ar [[nofel ddirwest]] gyda'i [[nofel]] gyntaf, ''[[Llewelyn Parri]]''. Ymddangosodd dwy nofel eto ganddo yn yr 1860au, ''[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws]]'' yn 1860 a ''[[Troad yr Olwyn]]'' yn 1865. Erbyn yr 1860au roedd ar anterth ei boblogrwydd fel canwr, a'i enw'n ddigon i lenwi neuaddau mawr. Fodd bynnag, gyda'r werin yn hytrach na'r dosbarth canol roedd ei boblogrwydd fwyaf; a bu hefyd yn gyff gwawd i nifer o gerddorion mwy proffesiynol, yn eu plith [[Brinley Richards]], oedd wedi derbyn hyfforddiant mwy ffurfiol. Cyhuddodd y cerddorion proffesiynol hyn Llew Llwyfo o ddiffyg chwaeth, ac o ganu caneuon masweddus.<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 54-55.</ref> ===1868-1880=== Yn anad dim, ymddengys, mewn ymgais i wneud arian, teithiodd Llwyfo i'r Unol Daleithiau yn 1868 am daith fyddai'n parhau yn y pendraw am bum mlynedd.<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t.90.</ref> Roedd ei gyngherddau yno'n boblogaidd ac yn 1869 cyhoeddodd ddwy gyfrol gwahanol o farddoniaeth dan yr un teitl, ''Gemau Llwyfo''. Cyhoeddwyd un o'r rhain yn [[Lerpwl]] a'r llall yn [[Utica, Efrog Newydd]]; er gwaetha'r un teitl mae cynnwys y ddwy gyfrol yn wahanol, gyda'r gyfrol a gyhoeddwyd ym Mhrydain yn canolbwyntio ar ei gerddi byrion a'r gyfrol Americanaidd yn cynnwys sawl [[arwrgerdd]].<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 90-93.</ref> Dychwelodd i Gymru yn 1873, ac er y bu'r daith yn llwyddiannus, byddai ei yrfa fel canwr cyngerdd yng Nghymru'n machlud yn "araf ond sicr" dros weddill y ddegawd.<ref name="ReferenceC">[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 143.</ref> ===Degawdau Olaf: 1880-1901=== [[Delwedd:Bedd Llew Llwyfo.jpg|bawd|Bedd Llew Llwyfo]] Ymddengys mai [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1880|1880]] oedd y tro olaf iddo ganu ar lwyfan yr [[Eisteddfod Genedlaethol]].<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 145.</ref> Roedd erbyn hyn yn dlawd - treuliodd gyfnod mewn [[wyrcws]] - ac yn cynnal ei hun, o leiaf yn rhannol, drwy ennill gwobrau barddonol.<ref name=pryddestau/> Roedd ei fuddugoliaeth yng nghystadleuaeth [[Coron yr Eisteddfod Genedlaethol]] [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 1895|yn 1895]] yn annisgwyl, ac yntau erbyn hynny wedi cilio bron yn gyfangwbl o fywyd cyhoeddus.<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 178.</ref> By farw yn [[Y Rhyl]] a chladdwyd ef ym Mynwent [[Llanbeblig]], Caernarfon.<ref name="Eryl Wyn Rowlands 2001">Eryl Wyn Rowlands, ''Y Llew oedd ar y Llwyfan'' (Gwasg Pantycelyn, 2001)</ref> ==Bywyd Personol== Priododd Llew Llwyfo â Sarah Hughes (1830-1889) yn 1850.<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 32.</ref> Cawsant nifer o blant. Er nad oes tystiolaeth pendant i brofi bod Llwyfo yn anffyddlon i'w wraig, yn ôl ei gofiannydd Eryl Wyn Rowlands mae traddodiad yn y teulu bod Llew Llwyfo wedi mwynhau nifer o anturiaethau carwriaethol y tu allan i'w briodas, gyda'i ddisgybl [[Edith Wynne]], o bosib, ymhlith ei gariadon. Mae'n arwyddocaol hefyd iddo dreulio cyfnodau lawer o'i oes oddi cartref gan adael Sarah ar ôl, gan gynnwys ei gyfnod yn Aberdâr a phan aeth i'r Unol Daleithiau am bum mlynedd.<ref name="ReferenceD">[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 198.</ref> Roedd Llew Llwyfo'n ffigwr dadleuol a gâi drafferth wrth dderbyn beirniadaeth; dadleuai'n aml gyda'i gyd-Gymry. Roedd yn alcoholig am gyfnodau hirion o'i fywyd (er gwaethaf themâu dirwestol ei nofelau)<ref name="ReferenceD"/> a châi broblemau mynych wrth drin arian;<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 141.</ref> byddai problemau personol fel hyn yn cael effaith andwyol ar ei yrfa. ==Gwaddol== ===Fel Cerddor=== Denai cyngherddau Llew Llwyfo dorfeydd mawrion. Ar anterth ei boblogrwydd yn ystod yr 1860au roedd yn ffigwr blaenllaw yn yr eisteddfodau ac roedd ei gyngherddau cyhoeddus yn yr Unol Daleithiau yn ddigon poblogaidd i'w gynnal yno am bum mlynedd wrth grwydro'r wlad honno'n perfformio i Gymry alltud. Roedd yn athro i gantorion eraill, [[Edith Wynne]] yr enwocaf yn eu plith. Roedd ganddo berthynas dda gyda rhai cyfansoddwyr megis [[Joseph Parry]] ac ysgrifennodd eiriau i'w gosod ganddynt, ac ambell i alaw wreiddiol a osodwyd i gyfeiliant wedyn gan eraill. Fodd bynnag wrth i'r ganrif fynd rhagddo ac wrth i gerddorion Cymru ymbroffesiynoli dan ddylanwad cynyddol y colegau cerddorol ac ymbarchuso dan ddylanwad moeseg yr oes, dechreuwyd ystyried Llwyfo yn gymeriad masweddus, anghelfydd braidd, ac erbyn diwedd yr 1870au roedd y gwahoddiadau wedi dechrau mynd yn fwyfwy anaml, a'r cynulleidfaoedd yn llai. Prif sylwedd ei ''repertoire'' oedd caneuon poblogaidd ac fe feirniadwyd ei chwaeth gan rai; nid oes cofnod iddo erioed ganu aria operatig.<ref name="ReferenceC"/> ===Fel Llenor=== [[Delwedd:Clawr Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig.jpg|bawd|Clawr ei nofel ''Huw Huws'']] Roedd Llew Llwyfo yn fardd toreithiog o ran ei allbwn, yn enwedig wrth gystadlu mewn Eisteddfodau. Enillodd nifer fawr o fân wobrwyau Eisteddfodol ond rhaid ystyried hyn yng nghyd-destun ei allbwn enfawr: ni ellir bod yn hollol sicr faint o [[Pryddest|bryddestau]] iddo eu cyfansoddi i ymgeisio ar gyfer gwobrau Eisteddfodol ond mae'n ymddangos iddo wneud hynny o leiaf naw o weithiau ar gyfer Eisteddfodau Cenedlaethol yn unig; yn rhannol os nad yn bennaf er mwyn cynnal ei hun gyda'r arian a roddid am ennill.<ref name=pryddestau/> Enwir dwsinau o bryddestau eraill yn ei gofiant, y mwyafrif helaeth bellach ar goll. Mor gynnar â 1860 cyfaddefodd ei fod yn "canu am wobrau".<ref>Millward, E. G. ''Yr Arwrgerdd Gymreig'', t.154</ref> Nid oes un cerdd ganddo yn ''[[Blodeugerdd Barddas o'r Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg]]'' na'r ''[[Oxford Book of Welsh Verse]]''. Cyhuddwyd ef o len-ladrad ar adegau,<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 53.</ref> a honnai [[T. Gwynn Jones]] bod Llwyfo yn arfer dweud mai dim ond y gallu i gyfieithu o'r Saesneg oedd ei angen i ennil [[Coron yr Eisteddfod Genedlaethol|y Goron]].<ref>Jones, T. Gwynn ''Llenyddiaeth Cymru'', t. 30.</ref> Wedi iddo farw gadawodd lawysgrif cyfrol anghyhoeddiedig o'r enw ''Llafur Llwyfo'', sef ei ddetholiad o'i weithiau barddonol, sy'n cynnwys yr unig gopiau o lawer o gerddi iddo eu hysgrifennu ar ôl 1868; ond yn ôl ei gofiannydd "nid yw ei [[Telyneg|delynegion]] yn dod i'r un cae â geiriau [[Talhaiarn]] neu [[Ceiriog]]."<ref>[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 159-60.</ref> Er mai pethau digon achlysurol iddo oedd ei nofelau, hwythau sydd wedi derbyn y sylw mwyaf gan feirniaid diweddarach, os dim ond oherwydd eu bod yn hanu o gyfnod mor gynnar yn hanes [[y nofel Gymraeg]]. Roedd ''Llewelyn Parri'' (1855) yn un o'r nofelau cynharaf yn y Gymraeg i ymddangos ar ffurf cyfrol, ac roedd [[Richard Hughes Williams]] yn ei hystyried hi'n nofel bwysig gan ddweud ei bod hi'n fwy "diddorol" na ''[[Rhys Lewis]]''.<ref>Jenkins, Dafydd "Y Nofel Gymraeg Gynnar" yn Williams, Gerwyn (gol.) ''Rhyddid y Nofel'' (1999), Gwasg Prifysgol Cymru; t.42</ref> Ystyriai Dafydd Jenkins bod ''Llewelyn Parri'' ymhlith "[g]oreuon dosbath y chwedlau nad ydynt nofelau".<ref>Jenkins, Dafydd "Y Nofel Gymraeg Gynnar" yn Williams, Gerwyn (gol.) ''Rhyddid y Nofel'' (1999), Gwasg Prifysgol Cymru; t.44</ref> Tair nofel lawn - ''Llewelyn Parri'', ''Huw Huws'' a ''Troad yr Olwyn'' a thair nofelig fer - ''Cyfrinach Cwm Erfin, Y Wledd a'r Wyrth'' a ''Cydymaith yr Herwheliwr'' o eiddo Llew Llwyfo sydd wedi goroesi. Ymddengys iddo ysgrifennu nofel o'r enw ''John Jones'' sydd bellach wedi'i cholli.<ref name="ReferenceE">[[#CITEREFRowlands2001|Rowlands]], t. 199.</ref> ==Llyfryddiaeth== ===Cyhoeddiadau=== * ''Awen Ieuanc'' (1851) * ''[[s:Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri: neu y Meddwyn Diwygiedig]]'' (nofel) (1855) * ''[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y llafurwr Cymreig]]'' (nofel) (1860) * ''Llyfr y Llais'' (1865) * ''Troadau yr Olwyn'' (nofel) (1865) * ''Gemau Llwyfo'' (Lerpwl, 1868) * ''Gemau Llwyfo'' (Utica, 1868; cyfrol wahanol i'r uchod) * ''Y Creawdwr'' (1871) * ''Cyfrinach Cwm Erfin, a Y Wledd a'r Wyrth (dwy nofelig yn yr un gyfrol; dim dyddiad) * ''Buddugoliaeth y Groes'' (1880) * ''Cydymaith yr herwheliwr: neu a gollwyd ac a gafwyd. Chwedl Wledig'' (nofelig) (1882) * ''Adgofion Llew Llwyfo o'i Ymdaith yn America, ganddo ef ei hun'' * ''Bywgraffiad Llew Llwyfo, yn llenyddol, cerddorol, ac eisteddfodol, wedi ei ysrifennu ganddo ef ei hun'' (Llyfrau Ceiniog Humphreys Caernarfon) * ''John Jones'' (nofel a gollwyd<ref name="ReferenceE"/>) ==Ffynonellau== *{{Cite book |last=Rowlands |first=Eryl Wyn|title=''[[Y Llew oedd ar y Llwyfan]]'' |year=2001 |publisher=Gwasg Pantycelyn}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{wicidestun|Categori:Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)|Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)}} {{comin|Category:Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)|Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Lewis, William Lewis}} [[Categori:Beirdd Cymraeg]] [[Categori:Cantorion o Gymru]] [[Categori:Genedigaethau 1831]] [[Categori:Golygyddion o Gymru]] [[Categori:Llaneilian]] [[Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru]] [[Categori:Marwolaethau 1901]] [[Categori:Newyddiadurwyr o Gymru]] [[Categori:Nofelwyr Cymraeg]] [[Categori:Pobl o Ynys Môn]] [[Categori:Prifeirdd]] [[Categori:Pobl o Dreffynnon]] [[Categori:Pobl o Sir y Fflint]] q0loswedk9olp9jrseihti1s1s45cwo 0 55541 14890050 13916800 2026-05-07T12:55:47Z Welbru 69440 14890050 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy | image = }} Un o arweinwyr [[Terfysg Casnewydd]] yn 1839 oedd '''Zephaniah Williams''' ([[1795]] - [[8 Mai]] [[1874]]). Yn enedigol o [[Argoed, Caerffili|Argoed]], [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]] ([[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] bellach). Cafodd beth addysg a hefyd addysgodd ei hun, yn arbennig mewn daeareg. Yn 25ain oed priododd Joan. Roedd ganddo syniadau radical cryf. daeth yn golier ac wedyn yn brif golier a byddai yn talu ei lowyr yn y dafarn yr oedd yn ei gadw, sef y Royal Oak, yn [[Nantyglo]]. == Siartwyr == Dyn annibynnol ei farn, oedd Zephaniah Williams, ac roedd yn cynnal cyfarfodydd 'Cymdeithas y Gweithwyr' yn ei gartref. Daeth yn arweinydd naturiol i ymgyrch y [[siartwyr]] yn Ne Cymru. == Terfysg Casnewydd == Arweiniodd torf o ddynion o ardal [[Nantyglo]] i lawr i Gasnewydd, ac at Westy'r Westgate ble roedd rhai o hoelion wyth y siartwyr wedi eu dal gan dros 30 o filwyr. Ei gyd-arweinwyr oedd [[John Frost]] a [[William Jones (Siartydd)|William Jones]]. Yn ôl rhai haneswyr, dyma'r gwrthryfel mwyaf a chryfaf yng ngwledydd Prydain yn y 19g.<ref>Edward Royal, ''Chartism'', Longman, London: 1996</ref>. == Alltudiaeth i Awstralia == Cafodd ef a'r ddau arweinydd arall eu dedfrydu i'w [[Crogi, diberfeddu a chwarteru|crogi a'i chwarteru]] ar 16eg o Ionawr 1840, ond ar ôl protest gryf iawn, newidiwyd hyn i alltudiaeth i [[Van Diemen's Land]] (Tasmania, heddiw) yn [[Awstralia]]. == Gwneud ei ffortiwn == Ar un cyfnod, gwyddom iddo gynllunio i ddianc o'r cyfandir ond cafodd bardwn amodol yn 1854 yn gadael iddo fyw unrhyw le yn y Deyrnas Unedig. Penderfynodd aros yn Tasmania a daeth ei wraig a'i blant i fyw gyda fe. Wrth ddarganfod glo a'i fwyngloddio gwnaeth ffortiwn wrth sefydlu masnach lo Tasmania. Bu farw'n ŵr cefnog iawn yn [[Launceston, Tasmania]] ym Mai, 1874. ==Ffynonellau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * Saesneg: [http://www.gtj.org.uk/item.php?lang=en&id=32805&t=1 Contemporary portrait of Zephaniah in the dock on trial]{{Dolen marw|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Williams, Zephaniah}} [[Categori:Genedigaethau 1795]] [[Categori:Marwolaethau 1874]] [[Categori:Pobl a gafwyd yn euog o frad]] [[Categori:Pobl o Sir Fynwy]] [[Categori:Siartwyr]] kcr2tg0wx8j7ek1tv7124odovinfjjn 0 55869 14890875 14879262 2026-05-08T10:42:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890875 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:Cofadail School - geograph.org.uk - 218730.jpg|250px|bawd|Ysgol Cofadail, Trefenter]] Pentref bychan yng nghanolbarth [[Ceredigion]] yw '''Trefenter'''.<ref>[https://britishplacenames.uk/trefenter-ceredigion-sn605685#.XfldAK2cZlc British Place Names]; adalwyd 17 Rhagfyr 2019</ref> Saif i'r de o bentref [[Llangwyryfon]], ychydig i'r dwyrain o'r ffordd B4576 ac i'r gorllewin o'r briffordd [[A485]]. I'r de-ddwyrain o'r pentref mae llethrau [[Y Mynydd Bach]], ac i'r de mae [[Llyn Eiddwen]]. Ceir yma olion safle amlffosog o'r [[Canol Oesoedd]], sef Ffos Trefenter, sy’n heneb gofrestredig. Yn yr ardal yma y bu'r hyn a elwir yn [[Rhyfel y Sais Bach]] yn [[1819]], pan brynodd Sais o'r enw Augustus Brackenbury stad yno a dechrau cau'r tiroedd comin. Bu gwrthwynebiad cryf gan y trigolion lleol, a llosgwyd dau dŷ a adeiladwyd gan Brackenbury. Adeiladodd drydydd tŷ a rhoi'r enw "Cofadail Heddwch" arno. Yn fuan wedyn, gadawodd yr ardal. Codwyd Ysgol breswyl Cofadail yn y pentref yn 1877 gyda lle i dros gant o ddisgyblion. Ar y Mynydd Bach, mae cofeb i bedwar bardd o'r ardal: [[T. Hughes Jones]], [[B.T. Hopkins]], [[J. M. Edwards]] ac [[Edward Prosser Rhys]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.gtj.org.uk/cy/small/item/GTJ25789/ Awyrlun o Ffos Trefenter, o Casglu'r Tlysau]{{Dolen marw|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Llangwyryfon]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] jyrturcmeyb78b2ko92jux99knri9dr 0 55906 14890607 13801971 2026-05-08T06:42:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890607 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Abenbury'''. Saif i'r de-ddwyrain o ganol dinas [[Wrecsam]]. Mae'n cynnwys pentref [[Pentre Maelor]] a rhan o Stad Ddiwydiannol Wrecsam. Roedd hen blwyf Wrecsam yn cynnwys treflannau Abenbury Fawr ac Abenbury Fechan. Rhan o'r hen [[Sir Fflint]] oedd Abenbury Fechan hyd nes iddi gael ei throsglwyddo i [[Sir Ddinbych]] yn 1884. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Abenbury (pob oed) (1,678)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Abenbury) (209)'''|red|13.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Abenbury) (1164)'''|green|69.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Abenbury) (128)'''|blue|19.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Abenbury| ]] [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] edbne0p3kso957c2h12hyln20b7mdfp 0 56108 14890785 14878594 2026-05-08T10:02:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890785 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref arfordirol yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] yw '''Morfa Bychan''' ({{Sain|Morfa Bychan.ogg|ynganiad}}). Saif i'r de-orllewin o dref [[Porthmadog]] ac i'r dwyrain o [[Cricieth|Gricieth]], ar ochr ogleddol aber [[Afon Glaslyn]] lle mae'n cyrraedd [[Bae Tremadog]]. Mae'n lle poblogaidd iawn gan dwristiaid yn yr haf, yn enwedig oherwydd traeth Morfa Bychan, ''Black Rock Sands'' yn Saesneg, sy'n ymestyn o'r pentref i gyfeiriad Cricieth. Caniateir gyrru ceir ar y traeth yma. Ceir nifer o siopau a thafarnau yma ynghyd â sawl gwersyll carafanau. Gerllaw mae gwarchodfa natur Morfa Bychan, yn perthyn i [[Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru]], a heb fod ymhell o'r pentref mae'r Garreg Wen, cartref y cerddor [[Dafydd y Garreg Wen]]. Y tu ôl i'r pentref ceir bryn [[Moel y Gest]]. [[Delwedd:Black Rock Sands Caravan sites - geograph.org.uk - 45685.jpg|250px|bawd|dim|Morfa Bychan.]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] bcrtcf0t639ezbpsxdmrmd5vvmb5yfq 0 56281 14890917 13087889 2026-05-08T11:41:52Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890917 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | aelod_y_DU = {{Swits Pen-y-bont ar Ogwr i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym mwrdeistref sirol [[Pen-y-bont ar Ogwr (sir)|Pen-y-bont ar Ogwr]] yw '''Cefncribwr'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}} Dywed Canllawiau Safoni Enwau Lleoedd Cymru - ''Mae’n arferol ysgrifennu enw anheddiad yn un gair er mwyn gwahaniaethu rhwng aneddiadau (Nantperis, Cefncribwr) a nodweddion tirweddol (Nant Peris, Cefn Cribwr)''; adalwyd 10 Gorffennaf 2017.</ref> neu '''Cefn Cribwr'''. Lleolir tua 5 milltir o ganol tref [[Pen-y-bont ar Ogwr]]. Roedd poblogaeth o 1546 yn y pentref yn ystod [[cyfrifiad]] 2001.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.cefncribwrpri.bridgend.sch.uk/Village.htm| teitl=The Village of Cefn Cribwr}}</ref> Lleolir [[Ysgol Gynradd Cefn Cribwr]] yn y pentref.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.cefncribwrpri.bridgend.sch.uk/| teitl=Cefn Cribwr Primary School}}</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cefncribwr (pob oed) (1,481)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cefn Cribwr) (117)'''|red|8.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cefn Cribwr) (1300)'''|green|87.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cefn Cribwr) (247)'''|blue|38.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== *[[Caeau Cefn Cribwr]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Penybont}} [[Categori:Cefncribwr| ]] [[Categori:Cymunedau Pen-y-bont ar Ogwr]] [[Categori:Pentrefi Pen-y-bont ar Ogwr]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Pen-y-bont ar Ogwr (y DU)]] 12jhl521088xk9078s4ug7m63tg56ks 0 57492 14890381 10970704 2026-05-07T18:39:29Z Craigysgafn 40536 14890381 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata=ALL | suppressfields= gwladwriaeth}} {{amgylchedd}} [[Delwedd:Top of Atmosphere.jpg|bawd|180px|dde|Yn uchel yn y thermosffer (335 km).]] [[Delwedd:Atmosphere layers-en cy.svg|150px|bawd|dde|Haenau'r atmosffer]] Mantell o nwyon amddifynnol o amgylch [[y Ddaear]] yw '''atmosffer y ddaear''' (hefyd "atmosffêr") sy'n ein hynysu oddi wrth newidiadau tymheredd eithafol a fyddai'n digwydd hebddo. Mae tynfa disgyrchiant yn cynyddu'r dwysedd yn nês at arwynebedd y ddaear fel bod 80% o'r màs atmosfferig yn y 15&nbsp;km isaf. ==Tymheredd ac haenau'r atmosffer== Isod gweler rhestr o haenau'r [[atmosffer]] o wyneb y ddaear i fyny. ===Troposffer=== Cyfyngir tywydd y ddaear i'r haen gymharol denau sy'n ymestyn tua 8&nbsp;km uwchben y pegynnau a thua 15&nbsp;km uwch y gyhydedd. Mae'n cynnwys 85% o'r màs atmosfferig a'r anwedd dŵr i gyd bron. Mae tymheredd yr aer yn gostwng 1&nbsp;°C ymhob 165 m o gynydd mewn uchder. ===Stratosffer=== Haen yr awyrgylch sy'n cynnwys 90% o'r osôn yw'r stratosffer. Mae'r haen denau o osôn yn y stratosffer yn amsugno golau [[uwchfioled]] gan gynhyrchu gwres yn y broses. Amrywia'r tymheredd o tua -75&nbsp;°C yn y tropoffin yn y trofannau i tua 10&nbsp;°C yn y stratoffin uwchben pegyn yr hemisffer haf. Y tropoffin sy'n gwanhanu rhan yma'r atmosffer oddi wrth y Troposffer. ===Mesosffer=== Haen uwchben y stratoffin ydy'r mesosffer. Mae'r tymheredd yn gostwng gyda chynnydd mewn uchder. Gall tymheredd y mesoffin gyrraedd -130&nbsp;°C sef rhan oeraf yr awyrgylch; mae hyn yn digwydd uwchben pegyn yr hemisffer yn yr haf (nid gaeaf) oherwydd cylchrediad yr awyr. ===Thermosffer=== Mae'r thermosffer wedi ei leoli uwch y mesosffer ac is yr ecsosffer. Mae [[ymbelydredd]] uwch fioled yn achosi [[ïoneiddiad]] yma. Mae'r thermosffer yn dechrau tua 90&nbsp;km uwch y ddaear ac yn ymestyn tua 600&nbsp;km. ===Ecsosffer=== Mae'r ecsosffer yn ymdoddi i'r cyfrwng rhyngblanedol ac mae'n dechrau tua 600&nbsp;km uwch wyneb y ddaear. Prif gynnwys yr aer tenau yw swm bychan o [[ocsigen]] atomig i fyny at 600&nbsp;km a chyfran gyfartal o [[hydrogen]] ac [[heliwm]]. Mae yna fwy o [[hydrogen]] nag o [[heliwm]] y tu hwnt i 2400&nbsp;km. ==Carbon deuocsid yn atmosffer y Ddaear== {{Prif|Carbon deuocsid yn atmosffer y Ddaear}} Mae Carbon deuocsid ({{CO2}}) yn nwy hynod bwysig yn [[atmosffer]] [[y Ddaear]]. Mae'n 0.04% (400 rhan allan o filiwn) o'r atmosffer.<ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/environment/2015/may/06/global-carbon-dioxide-levels-break-400ppm-milestone |title=Global carbon dioxide levels break 400ppm milestone |work=The Guardian |date=6 Mai 2015 |accessdate=7 Mai 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/global.html |title=ESRL Global Monitoring Division - Global Greenhouse Gas Reference Network |work=NOAA |date=6 Mai 2015 |accessdate=7 Mai 2015}}</ref> Er mai cymharol isel yw'r cryodiad ohono yn yr atmosffer, fe all {{CO2}} weithredu fel [[Effaith tŷ gwydr|nwy tŷ gwydr]] ac mae iddo rôl bwysig iawn yn y broses o reoli tymheredd wyneb y Ddaear. Mae {{CO2}} yn amsugno ac yn allyru [[ymbelydredd]] [[isgoch]] ar [[tonfedd|donfedd]] o 4.26 [[µm]] (modd dirgrynol) a 14.99&nbsp;µm (modd dirgrynol a phlygiadol). Casglwyd gwybodaeth am grynodiadau a lefelau {{CO2}} ers blynyddoedd, a gwelir nad yw'n sefydlog. Mae'r data'n dangos ei fod wedi newid yn sylweddol gyda'r amrediad at ei uchaf tua 500 miliwn o flynyddoedd yn ôl (7,000 rha mewn miliwn) yn ystod y [[cyfnod (daeareg)|cyfnod]] [[Cambriaidd]] ac ar ei isaf (180 rhan mewn miliwn) yn ystod y [[Rhewlifiad cwaternaidd]], sef o 2.58 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol ([[CP]]) hyd at y presennol. ==Gweler hefyd== * [[Atmosffer]] * [[Disgyrchiant]] * [[Y gofod]] * [[Hinsawdd]] * [[Tywydd]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Atmosffer| ]] [[Categori:Y Ddaear]] [[Categori:Ecoleg]] [[Categori:Meteoroleg]] qxn2u5ixra2crxxm8zvhxbxdl0gz9l8 0 58522 14890614 14888548 2026-05-08T07:00:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890614 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Bronington'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bronington-wrexham-sj487394#.YZPeTS-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> ({{Sain|Bronington.ogg|ynganiad}}). Saif ar ochr ddwyreiniol [[afon Dyfrdwy]] ym [[Maelor Saesneg]], yn agos i'r ffin a Lloegr. Roedd y boblogaqeth yn [[2001]] yn 1,228. Dyddia'r eglwys o [[1836]]; cyn hynny roedd yr adeilad yn ysgubor degwm. I'r de-ddwyrain o'r pentref, mae Plas Iscoyd, a adeiladwyd tua 1740 a'i ymestyn yn y [[19g]]. I'r de o'r pentref, mae Fenn's Moss, ardal o fawnog sy'n ymestyn tros y ffin i [[Swydd Amwythig]]. Mae'n rhan o [[Gwarchodfa Natur Genedlaethol|Warchodfa Natur Genedlaethol]] [[Mawnogydd Fenn’s, Whixall a Bettisfield]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bronington (pob oed) (1,242)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bronington) (110)'''|red|9.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bronington) (395)'''|green|31.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Bronington) (143)'''|blue|29.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} [[Categori:Bronington| ]] [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 7kyt0sqqrja4ikq9zujpmadnpoagghu 0 58824 14890575 11800923 2026-05-08T06:17:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890575 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa sir | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} }} Llyn yn [[Sir y Fflint]] yw '''Llyn Helyg'''. Saif rhwng priffyrdd yr [[A55]] a'r [[A5151]], i'r gorllewin o dref [[Treffynnon]] (cyf. OS SJ113772). Mae arwynebedd y [[llyn]] yn 37 acer, a cheir coedwig o'i amgylch. Mae'n eiddo i Glwb Pysgota Treffynnon. ==Dolenni allanol== * [http://www.geograph.org.uk/photo/151614 Llun o'r llyn o www.geograph.org.uk] [[Categori:Llynnoedd Sir y Fflint|Helyg]] [[Categori:Treffynnon]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 5wxnkqnfu9izs82qvzkumbn8hovu795 0 59017 14890358 14883903 2026-05-07T18:00:41Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890358 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref yn Sir Gaerfyrddin, gweler [[Tŷ-croes]].'' "Pentref" gwledig bychan iawn yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Aberffraw]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Tŷ Croes'''. Mae 132.3 milltir (212.9&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 218.3 milltir (351.4&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Ceir tua hanner dwsin o dai a safle gorsaf reilffordd o'r un enw ar [[Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru|Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru]], ger [[Llanfaelog]]. Mae'n gorwedd ar groesffordd tua milltir i'r de-ddwyrain o Lanfaelog. ==Gorsaf== Lleolir yr orsaf rhwng gorsaf [[Rhosneigr]] i'r gorllewin a gorsaf [[Bodorgan]] i'r dwyrain. Mae'r orsaf yn arosfa ar gais yn unig. Dim ond rhai gwasanaethau trên sydd ar gael o'r orsaf. ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [http://www.nationalrail.co.uk/stations/index.html?a=findStation&station_query=TYC Yr orsaf ar wefan National Rail]{{Dolen marw|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Authority control}} [[Categori:Aberffraw]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ddkgsr675jmnx3j38r9pdefays3d864 0 59145 14890304 13090319 2026-05-07T17:54:34Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890304 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AC}} | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AS}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Pentrefelin]] (gwahaniaethu).'' [[Delwedd:Eglwys Pentrefelin Church - geograph.org.uk - 1204026.jpg|bawd|Eglwys Pentrefelin Church - geograph.org.uk - 1204026]] Pentref bychan ar gyrion [[Amlwch]], [[Ynys Môn]], yw '''Pentrefelin''' ({{Sain|Pentrefelin,Ynys Môn.ogg|ynganiad}}). Mae'n un o [[Pentrefelin|sawl lle o'r un enw]] yng [[Cymru|Nghymru]]. Lleolir y pentref ychydig i'r de o Amlwch ar y B5111. Fymryn i'r de-ddwyrain o Bentrefelin ceir [[Llyn Llaethdy]]. Tua milldir i'r de ceir [[Mynydd Parys]], un o ganolfannau mawr mwyngloddio [[copr]]. Mae campws [[Ysgol Syr Thomas Jones]] yn y pentref. {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Amlwch]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] i4ppbzj0v6bxcsnwmrkkk1h63o13z7q 14890364 14890304 2026-05-07T18:06:37Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890364 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AS}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Pentrefelin]] (gwahaniaethu).'' [[Delwedd:Eglwys Pentrefelin Church - geograph.org.uk - 1204026.jpg|bawd|Eglwys Pentrefelin Church - geograph.org.uk - 1204026]] Pentref bychan ar gyrion [[Amlwch]], [[Ynys Môn]], yw '''Pentrefelin''' ({{Sain|Pentrefelin,Ynys Môn.ogg|ynganiad}}). Mae'n un o [[Pentrefelin|sawl lle o'r un enw]] yng [[Cymru|Nghymru]]. Lleolir y pentref ychydig i'r de o Amlwch ar y B5111. Fymryn i'r de-ddwyrain o Bentrefelin ceir [[Llyn Llaethdy]]. Tua milldir i'r de ceir [[Mynydd Parys]], un o ganolfannau mawr mwyngloddio [[copr]]. Mae campws [[Ysgol Syr Thomas Jones]] yn y pentref. {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Amlwch]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] o0h7rfamj4fjx7oq9x46jgxy740bivo 0 59159 14890330 13090723 2026-05-07T17:57:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890330 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llangristiolus]], [[Ynys Môn]], yw '''Rhostrehwfa'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/rhostrehwfa-isle-of-anglesey-sh441748#.YbjDdi-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Rhostrehwfa.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir tua 2 filltir i'r de-orllewin o dref [[Llangefni]] a milltir i'r gogledd o [[Llangristiolus|Langristiolus]]. Gorwedd Rhostrehwfa ar hyd lôn y B4422 o'i chyffordd â'r [[A55]]. Mae'r enw yn hen ac yn tarddu o enw'r dreflan ganoloesol, Tre Hwfa. Roedd Hwfa yn bennaeth lleol yn yr Oesoedd Canol ac roedd nifer o deuluoedd mawr Môn yn ddisgynyddion iddo. [[Delwedd:Capel Pisgah, Rhostrehwfa 887538.jpg|250px|bawd|dim|Capel Pisgah (1875), Rhostrehwfa]] ==Hwfa Môn== Yn Rhostrehwfa y magwyd y bardd [[Rowland Williams]], sef [[Hwfa Môn]] (1823-1905), un o ffigyrau cyhoeddus mwyaf adnabyddus ei ddydd. Bu'n archdderwydd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru]] o 1895 hyd ei farwolaeth. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llangristiolus]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 1qqisfixh07c18onwmjwvxg4bhhst1n 0 59165 14890221 13088936 2026-05-07T17:42:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890221 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan gwledig a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddyfnan]], [[Ynys Môn]], yw '''Llangwyllog'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llangwyllog-isle-of-anglesey-sh437788#.YbfXRi-l1_g British Place Names]; adalwyd 13 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llangwyllog.ogg|ynganiad}}). Saif yng nghanol yr ynys 3 milltir i'r gogledd o dref [[Llangefni]] a 2 filltir o [[Llyn Cefni|Lyn Cefni]]. Cofnodir poblogaeth o 277 yn 1821, ond erbyn 1971 dim ond 75 o bobl oedd yn byw yno. Mae'r eglwys yn weddol hen gyda rhannau yn dyddio o'r 15g efallai. Yn ôl traddodiad cafodd ei sefydlu gan y [[Santes Cwyllog]] (Cywyllog) yn y 6g ar dir a roddwyd iddi gan y brenin [[Maelgwn Gwynedd]].<ref>T. D. Breverton, ''The Book of Welsh Saints'' (Caerdydd, 2000).</ref> [[Delwedd:Eglwys Cwyllog Sant from the east - geograph.org.uk - 1394818.jpg|bawd|dim|Eglwys Llangwyllog]] Yn yr Oesoedd Canol gorweddai'r plwyf yng nghwmwd [[Menai]]. Bu brwydr yn y cyffiniau yn y flwyddyn 1134 rhwng byddin [[Owain Gwynedd]], brenin [[Teyrnas Gwynedd]], a llu o Northmyn a Manawyr a geisiodd oresgyn yr ynys. Enillodd gwŷr Gwynedd y dydd. Rhoddodd y Tywysog [[Llywelyn ab Iorwerth]] Eglwys Gwyllog a'i degwm i [[Priordy Penmon|Briordy Penmon]].<ref>A. D. Carr, ''Medieval Anglesey'' (Llangefni, 1982), tud. 272</ref> Roedd gan [[Lein Amlwch]] (Rheilffordd Canolbarth Môn) [[Gorsaf Reilffordd Llangwyllog|orsaf]] yn Llangwyllog nes i'r lein gau yn 1993. Mae'n dŷ preifat heddiw. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} [[Categori:Llanddyfnan]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 2u2qeux5ksrukeutns8k9x56iz2ajun 0 60334 14890457 13090955 2026-05-07T19:53:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Aberconwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890457 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Aberconwy i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Eglwys-bach]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Tal-y-cafn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/tal-y-cafn-conwy-sh795715#.YZvDbi-l2G8 British Place Names]; adalwyd 22 Tachwedd 2021</ref> (hefyd '''Tal-y-Cafn'''). Saif ger y briffordd [[A470]], lle mae pont yn croesi [[Afon Conwy]] i gysylltu â'r ffordd B5106 ger [[Tyn-y-groes]] ar lan orllewinol yr afon. Mae ychydig i'r de o bentref [[Llansanffraid Glan Conwy]]. Dim ond dyrnaid o dai a geir yn y pentref ond ceir gorsaf ar [[Rheilffordd Dyffryn Conwy|Reilffordd Dyffryn Conwy]] gerllaw [[Bryn Castell]], sef hen [[mwnt a beili|domen]] amddiffynnol o'r [[Oesoedd Canol]]. Ceir [[Gardd Bodnant]] tua milltir i'r dwyrain. [[Delwedd:Tal y Cafn - geograph.org.uk - 52200.jpg|250px|bawd|dim|Gorsaf Tal-y-cafn a'r groesfan dros y rheilffordd]] ==Fferi Talycafn== Cyn codi’r bont dros yr afon yng Nghonwy roedd Fferi neu ysgraff Talycafn yn fodd bwysig o groesi i berfeddwlad Eryri. Ar un cyfnod cymerodd yr Iarll Londsdale, enw adnabyddus ym myd bocsio, ofal o’r fferi a digwyddodd ddamwain ddifrifol i un o’i weision pan yn croesi. Roedd rhaff wedi ei gosod ar draws yr afon er mwyn cario ‘windlass’ {{Interlanguage link multi|windlass|UK|3=windlass}} ar yr ysgraff. Daeth cwch mawr o gyfeiriad Conwy, cyffwrdd â’r rhaff a dragio’r cychwr i’r dŵr ac fe’i lladdwyd. Derbyniodd gweddw’r cychwr gini o iawndal gan yr Iarll a thraddododd Ficer Conwy bregeth i goffau amdano.<ref>Stan Wicklen yn Y Pentan Ebrill 2013 (gyda chaniatad)</ref><br /> Mae Stan Wicklen yn cyfeirio at ''windlass'', sef, yn ôl yr OED: :<small>''A mechanical contrivance working on the principle of the wheel and axle, on a horizontal axis (thus distinguished from a capstan); consisting of a roller or beam, resting on supports, round which a rope or chain is wound; used for various purposes, esp. on board ship for weighing the anchor or hauling upon a purchase, at the head of a mine-shaft for hoisting coal or other mineral, or for raising a bucket from a well.''</small> A dyma esbonio efallai y cofnod canlynol gan Y Parch. [[Hugh Davies]] (awdur [[Welsh Botanology]]) yn nodi mewn llythyr i’w gyfaill [[Thomas Pennant]] am y trafferthion a gafodd ar y 3 Rhagfyr 1794 wrth ddychwelyd o [[Sir y Fflint]] i’w gartref yn [[Abergwyngregyn]] ar noson stormus: :''I do not delay to let you know that I have survived the drefsing? [sic] [drenching?] I underwent on “Wednesday [3ydd Rhagfyr] by the continual rain. My hand is blistered in holding the bridle; the current of water at Talycafn was really frightful, and no line [windlass?] to conduct us across the river as usual! A tremendous gale of wind which continued about eight and forty hours and came on the next day after I came to Downing, has caused great losses in this neighbourhood, and in some part [sic] of Anglesea [sic]; many ricks of hay have been entirely swept away; fruit & other trees torn up; houses unroofed?i thank God by the activity of my servants and neighbours my little stack of hay was with difficulty saved.''<ref>Catalog archif cr2017/tp20/1 (Warwick Record Office 1983) Hugh Davies, Aber Dec 5th 1794</ref> ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Eglwys-bach]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0jldgvmmiccnhzc71r16vwuzmi0497n 0 60401 14890387 14778010 2026-05-07T18:47:10Z Craigysgafn 40536 14890387 wikitext text/x-wiki {{Pethau | suppressfields= Isgwmni isgwmni | logo = World Health Organization Logo.svg}} Asiantaeth dan y [[Cenhedloedd Unedig]] yw '''Sefydliad Iechyd y Byd''' ([[Ffrangeg]]: ''Organisation mondiale de la santé'', ''OMS''; [[Saesneg]]: ''World Health Organisation'', ''WHO'') sy'n gyfrifol am [[iechyd cyhoeddus]] rhyngwladol drwy gyfarwyddo a chyd-drefnu materion sy'n ymwenud ag [[iechyd]] ar draws y byd. Mae'n gyfrifol am roi arweiniad ar faterion iechyd byd-eang, gosod yr agenda ar gyfer ymchwil i iechyd, gosod safonau ac ymarferau, cynnig opsiynau polisi iechyd sy'n seiliedig ar dystiolaeth, rhoi cefnogaeth dechnolegol i wledydd y byd a monitro ac asesu tueddiadau iechyd.<ref>[http://www.who.int/about/en/ CIB: 'About Us']</ref> Gyda'i bencadlys yn [[Genefa|Genefa, y Swistir]], mae ganddo chwe swyddfa ranbarthol a 150 o swyddfeydd maes ledled y byd.<ref name="Jan 24">{{Cite web|url=https://www.kff.org/global-health-policy/fact-sheet/the-u-s-government-and-the-world-health-organization/|title=The U.S. Government and the World Health Organization|date=24 Ionawr 2019|website=The Henry J. Kaiser Family Foundation|language=en-US|access-date=18 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200318223306/https://www.kff.org/global-health-policy/fact-sheet/the-u-s-government-and-the-world-health-organization/|archivedate=18 Mawrth 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://apps.who.int/gb/bd/pdf_files/BD_49th-en.pdf#page=7|title=WHO Constitution, BASIC DOCUMENTS, Forty-ninth edition|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200401095256/https://apps.who.int/gb/bd/pdf_files/BD_49th-en.pdf#page=7|archivedate=1 Ebrill 2020}}</ref> Sefydlwyd Sefydliad Iechyd y Byd ar 7 Ebrill 1948.<ref name="conwho">{{Cite journal|title=CONSTITUTION OF THE WORLD HEALTH ORGANIZATION|journal=Basic Documents|date=October 2006|volume=Forty-fifth edition, Supplement|pages=20|url=https://www.who.int/governance/eb/who_constitution_en.pdf|publisher=World Health Organization|access-date=19 Mai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519024329/https://www.who.int/governance/eb/who_constitution_en.pdf|archive-date=19 Mai 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/about/who-we-are/history|title=History|website=www.who.int|language=en|access-date=18 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200322150616/https://www.who.int/about/who-we-are/history|archivedate=22 Mawrth 2020}}</ref> Cynhaliwyd cyfarfod cyntaf Cynulliad Iechyd y Byd '''(WHA)''', corff llywodraethu’r asiantaeth, ar 24 Gorffennaf y flwyddyn honno. Ymgorfforodd Sefydliad Iechyd y Byd asedau, personél, a dyletswyddau Sefydliad Iechyd [[Cynghrair y Cenhedloedd]] a'r {{Lang|fr|[[Office International d'Hygiène Publique]]}}, gan gynnwys y [[Dosbarthiad Rhyngwladol o Glefydau]] (ICD).<ref>{{Cite web|url=http://www.euro.who.int/en/about-us/organization/who-at-70/milestones-for-health-over-70-years|title=Milestones for health over 70 years|date=17 Mawrth 2020|website=www.euro.who.int|language=en|access-date=17 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200409092050/http://www.euro.who.int/en/about-us/organization/who-at-70/milestones-for-health-over-70-years|archivedate=9 Ebrill 2020}}</ref> Dechreuodd ei waith o ddifrif yn 1951 ar ôl chwistrelliad sylweddol o adnoddau ariannol a thechnegol.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/World-Health-Organization|title=World Health Organization {{!}} History, Organization, & Definition of Health|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=18 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200403063522/https://www.britannica.com/topic/World-Health-Organization|archivedate=3 Ebrill 2020}}</ref> Mae mandad Sefydliad Iechyd y Byd yn ceisio ac yn cynnwys: gweithio ledled y byd i hybu iechyd, cadw'r byd yn ddiogel, a gwasanaethu'r rhai sy'n agored i niwed. Mae’n argymell y dylai biliwn yn fwy o bobl gael: * cwmpas gofal iechyd cyffredinol, * ymgysylltu â monitro risgiau iechyd y cyhoedd, * cydlynu ymatebion i argyfyngau iechyd, a hybu iechyd a llesiant. <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/about/what-we-do|title=What we do|website=www.who.int|language=en|access-date=17 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200317145801/https://www.who.int/about/what-we-do|archivedate=17 Mawrth 2020}}</ref> Mae'n darparu cymorth technegol i wledydd, yn gosod safonau iechyd rhyngwladol, ac yn casglu data ar faterion iechyd byd-eang. Mae ei gyhoeddiad, ''Adroddiad Iechyd y Byd'', yn darparu asesiadau o bynciau iechyd byd-eang.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/whr/en/|title=WHO {{!}} World health report 2013: Research for universal health coverage|website=WHO|access-date=18 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200315231758/https://www.who.int/whr/en/|archivedate=15 Mawrth 2020}}</ref> Mae Sefydliad Iechyd y Byd hefyd yn gweithredu fel fforwm ar gyfer trafodaethau ar faterion iechyd.<ref name="Jan 24" /> Mae Sefydliad Iechyd y Byd wedi chwarae rhan flaenllaw mewn sawl maes, yn fwyaf nodedig, drwy gynorthwyo i ddileu’r [[frech wen]], ar fin dileu [[polio]], ac mae'n prysur ddatblygu [[Brech wen|brechlyn]] yn erbyn [[Ebola]] . Mae ei flaenoriaethau presennol yn cynnwys [[Haint|heintiau trosglwyddadwy]], yn enwedig [[AIDS|HIV/AIDS]], [[COVID-19]], [[malaria]] a'r [[Diciâu]] ([[Diciâu|twbercwlosis]]); clefydau anhrosglwyddadwy megis [[clefyd y galon]] a [[Canser|chanser]]; diet iach, [[Diet|maeth]], a diogelwch bwyd; iechyd galwedigaethol; a [[Camddefnyddio sylweddau|chamddefnyddio sylweddau]]. Mae ei chwaer brosiect, Cynulliad Iechyd y Byd, corff gwneud penderfyniadau'r asiantaeth, yn ethol ac yn cynghori bwrdd gweithredol sy'n cynnwys 34 o arbenigwyr iechyd. Mae'n dewis y cyfarwyddwr cyffredinol, yn gosod nodau a blaenoriaethau, ac yn cymeradwyo'r gyllideb a'r gweithgareddau. Y cyfarwyddwr cyffredinol yn 2022 oedd Tedros Adhanom Ghebreyesus o Ethiopia.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/mediacentre/news/releases/2017/tedros-director-general/en/|title=Dr Tedros takes office as WHO Director-General|date=1 Gorffennaf 2017|publisher=World Health Organization|access-date=6 Gorffennaf 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180418200413/http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2017/tedros-director-general/en/|archivedate=18 Ebrill 2018}}</ref> Mae Sefydliad Iechyd y Byd yn dibynnu ar gyfraniadau gan aelod-wladwriaethau (asesedig a gwirfoddol) a rhoddwyr preifat am gyllid. Roedd cyfanswm ei gyllideb yn 2020-2021 dros $7.2&nbsp;biliwn, gyda’r mwyafrif ohono'n gyfraniadau gwirfoddol gan aelod-wladwriaethau.<ref name="Jan 24" /><ref>{{Cite web|title=WHO {{!}} Programme Budget Web Portal|url=http://open.who.int/2020-21/budget-and-financing/gpw-overview|access-date=1 Chwefror 2021|website=open.who.int}}</ref> Asesir y cyfraniadau gan fformiwla sy'n cynnwys [[CMC]] y pen. Ymhlith y cyfranwyr mwyaf roedd yr Almaen (a gyfrannodd 12.18% o'r gyllideb), Sefydliad Bill a Melinda Gates (11.65%), a'r Unol Daleithiau (7.85%).<ref name="gmassess">{{Cite news|title=European governments working with U.S. on plans to overhaul WHO, health official says|url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-european-governments-working-with-us-on-plans-to-overhaul-who/|agency=Reuters|publisher=The Globe and Mail Inc|date=19 Mehefin 2020|access-date=19 Mehefin 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620000038/https://www.theglobeandmail.com/world/article-european-governments-working-with-us-on-plans-to-overhaul-who/|archive-date=20 Mehefin 2020}}</ref> Ers diwedd yr [[20g]], mae'r cynnydd mewn actorion newydd sy'n ymwneud ag iechyd byd-eang megis [[Banc y Byd]], y Bill a Melinda Gates Foundation, Cynllun Argyfwng Llywydd yr UD ar gyfer Rhyddhad AIDS (PEPFAR) a dwsinau o bartneriaethau cyhoeddus-preifat ar gyfer iechyd byd-eang wedi gwanhau rôl Sefydliad Iechyd y Byd fel cydlynydd ac arweinydd polisi yn y maes.<ref>Hanrieder, T (2020) "[https://brill.com/view/journals/gg/26/4/article-p534_2.xml?language=en&ebody=full%20html-copy1 Priorities, Partners, Politics: The WHO’s Mandate beyond the Crisis]" Global Governance. 26:534–543. DOI: https://doi.org/10.1163/19426720-02604008</ref> == Hanes == === Tarddiad === Roedd y Cynadleddau Glanweithdra Rhyngwladol (ISC), y cynhaliwyd y cyntaf ohonynt ar [[23 Mehefin]] [[1851]], yn gyfres o gynadleddau a gymerodd le hyd at 1938, cyfnod o tua 87 mlynedd.<ref name="SanCon">{{Cite book|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/62873/1/14549_eng.pdf|title=The scientific background of the International Sanitary Conferences, 1851–1938|last=Howard-Jones|first=Norman|chapter=Introduction|pages=9–11|publisher=World Health Organization|year=1974|access-date=3 Ionawr 2018}}</ref> Roedd y gynhadledd gyntaf, ym Mharis, yn ymwneud bron yn gyfan gwbl â [[Colera|cholera]], a fyddai'n parhau i fod yn glefyd o bryder mawr i'r ISC am y rhan fwyaf o'r [[19g]]. Gydag etioleg, hyd yn oed trosglwyddedd, llawer o glefydau epidemig yn dal yn ansicr ac yn fater o ddadl wyddonol, roedd yn anodd dod i gytundeb rhyngwladol ar fesurau priodol.<ref name="SanCon" /> Cynullwyd saith o'r cynadleddau rhyngwladol hyn, yn ymestyn dros 41 mlynedd, cyn i unrhyw un arwain at gytundeb rhyngwladol aml-wladwriaethol. Arweiniodd y seithfed gynhadledd, yn Fenis ym 1892, at gonfensiwn. Roedd yn ymwneud yn unig â rheolaeth lanweithiol llongau ar draws Camlas Suez, ac roedd yn ymdrech i atal mewnforio colera.<ref name="SanCon7">{{Cite book|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/62873/1/14549_eng.pdf|title=The scientific background of the International Sanitary Conferences, 1851–1938|last=Howard-Jones|first=Norman|chapter=The seventh conference: Venice, 1892|pages=58–65|publisher=World Health Organization|year=1974|access-date=3 January 2018}}</ref> Bum mlynedd yn ddiweddarach, ym 1897, llofnodwyd confensiwn ynghylch y [[Pla biwbonig|pla bubonig]] gan un ar bymtheg o'r 19 gwladwriaeth a fynychodd y gynhadledd yn Fenis. Er na lofnododd Denmarc, Sweden-Norwy, na'r UDA mo'r confensiwn hwn, cytunwyd yn unfrydol y dylid codeiddio gwaith y cynadleddau blaenorol a'i weithredu.<ref name="SanCon10">{{Cite book|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/62873/1/14549_eng.pdf|title=The scientific background of the International Sanitary Conferences, 1851–1938|last=Howard-Jones|first=Norman|chapter=The tenth conference: Venice, 1897|pages=78–80|publisher=World Health Organization|year=1974|access-date=3 Ionawr 2018}}</ref> Ehangodd cynadleddau dilynol, o 1902 hyd yr un olaf yn 1938, i gynnwys yr afiechydon a oedd yn peri pryder i'r ISC, a chafwyd trafodaeth ar ymatebion i'r [[Y dwymyn felen|dwymyn felen]], [[brwselosis]], [[gwahanglwyf]], [[Diciâu|twbercwlosis]], a [[Teiffoid|theiffoid]].<ref name="SanCon13">{{Cite book|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/62873/1/14549_eng.pdf|title=The scientific background of the International Sanitary Conferences, 1851–1938|last=Howard-Jones|first=Norman|chapter=The thirteenth and fourteenth conferences: Paris, 1926 and 1938|pages=93–98|publisher=World Health Organization|year=1974|access-date=3 Ionawr 2018}}</ref> Yn rhannol o ganlyniad i lwyddiannau'r Cynadleddau, sefydlwyd y Biwro Glanweithdra Pan-Americanaidd (1902), a'r {{Lang|fr|[[Office International d'Hygiène Publique]]}} (1907) yn fuan wedyn. Pan ffurfiwyd [[Cynghrair y Cenhedloedd]] ym 1920, sefydlon nhw Sefydliad Cynghrair Iechyd y Cenhedloedd. Ar ôl [[yr Ail Ryfel Byd]], amsugnodd y [[Y Cenhedloedd Unedig|Cenhedloedd Unedig]] yr holl sefydliadau iechyd eraill, i ffurfio Sefydliad Iechyd y Byd.<ref>{{Cite journal|last=McCarthy|first=Michael|date=October 2002|title=A brief history of the World Health Organization.|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2002-10-12_360_9340/page/1110|journal=[[The Lancet]]|volume=360|issue=9340|pages=1111–1112|doi=10.1016/s0140-6736(02)11244-x|pmid=12387972}}</ref> === Sefydliad === Yn ystod Cynhadledd y Cenhedloedd Unedig ar Sefydliad Rhyngwladol ym 1945, bu Szeming Sze, cynrychiolydd o [[Gweriniaeth Pobl Tsieina|Tsieina]], yn ymgynghori â chynadleddwyr o Norwy a Brasil ar y syniad o greu sefydliad iechyd rhyngwladol o dan adain y Cenhedloedd Unedig newydd. Ar ôl methu â chael penderfyniad ar y pwnc, argymhellodd Alger Hiss, ysgrifennydd cyffredinol y gynhadledd, ddefnyddio datganiad i greu sefydliad o'r fath. Bu Sze a chynrychiolwyr eraill yn lobïo dros hyn a phasiwyd datganiad yn galw am gynhadledd ryngwladol ar iechyd. Roedd y defnydd o'r gair "byd", yn hytrach na "rhyngwladol", yn pwysleisio natur wirioneddol fyd-eang yr hyn yr oedd y sefydliad yn ceisio ei gyflawni.<ref>{{Cite journal|title=World Health Organization|journal=The British Medical Journal|volume=2|date=7 August 1948|pages=302–303|jstor=25364565|doi=10.1136/bmj.2.4570.302|pmc=1614381}}</ref> Arwyddwyd cyfansoddiad Sefydliad Iechyd y Byd gan bob un o 51 gwlad y Cenhedloedd Unedig, a chan 10 gwlad arall, ar 22 Gorffennaf 1946.<ref name="chronicle_1947">{{Cite journal|title=The Move towards a New Health Organization: International Health Conference|journal=Chronicle of the World Health Organization|volume=1|issue=1–2|pages=6–11|url=http://whqlibdoc.who.int/hist/chronicles/chronicle_1947.pdf|year=1947|access-date=18 Gorffennaf 2007|archive-date=9 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070809031008/http://whqlibdoc.who.int/hist/chronicles/chronicle_1947.pdf}}</ref> Dyma felly oedd asiantaeth arbenigol gyntaf y Cenhedloedd Unedig y tanysgrifiodd pob aelod iddi.<ref name="shimkin">{{Cite journal|title=The World Health Organization|url=https://archive.org/details/sim_science_1946-09-27_104_2700/page/281|first=Michael B.|last=Shimkin|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=104|date=27 Medi 1946|pages=281–283|jstor=1674843|doi=10.1126/science.104.2700.281|pmid=17810349|bibcode=1946Sci...104..281S}}</ref> Daeth ei gyfansoddiad i rym yn ffurfiol ar Ddiwrnod Iechyd y Byd cyntaf ar 7 Ebrill 1948, pan gafodd ei gadarnhau gan y 26ain aelod-wladwriaeth.<ref name="chronicle_1947" /> Daeth cyfarfod cyntaf Cynulliad Iechyd y Byd i ben ar 24 Gorffennaf 1948, ar ôl sicrhau cyllideb o US$5 miliwn (£1.25 miliwn) ar gyfer y flwyddyn 1949. [[Andrija Štampar]] oedd llywydd cyntaf y Cynulliad, a phenodwyd G. Brock Chisholm yn gyfarwyddwr cyffredinol Sefydliad Iechyd y Byd, ar ôl gwasanaethu fel ysgrifennydd gweithredol yn ystod y camau cynllunio.<ref name="bmj1948">{{Cite journal|title=World Health Organization|journal=The British Medical Journal|volume=2|date=7 Awst 1948|pages=302–303|jstor=25364565|doi=10.1136/bmj.2.4570.302|pmc=1614381}} [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1614381 "World Health Organization"]. ''The British Medical Journal''. '''2''' (4570): 302–303. 7 Awst 1948. [[Adnabyddwr gwrthrychau digidol|doi]]:[[doi:10.1136/bmj.2.4570.302|10.1136/bmj.2.4570.302]]. [[JSTOR (dynodydd)|JSTOR]]&nbsp;[//www.jstor.org/stable/25364565 25364565]. [[PMC (dynodydd)|PMC]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1614381 1614381].</ref> Ei flaenoriaethau cyntaf oedd rheoli lledaeniad [[malaria]], [[Diciâu|twbercwlosis]] a [[Haint a drosglwyddir yn rhywiol|heintiau a drosglwyddir yn rhywiol]], a gwella iechyd mamau a phlant, maeth a hylendid amgylcheddol.<ref>{{Cite journal|title=Origins, history, and achievements of the World Health Organization|journal=BMJ|pmc=1985854|pmid=4869199|volume=2|issue=5600|year=1968|first=Charles|last=J|pages=293–296|doi=10.1136/bmj.2.5600.293}}</ref> Roedd ei weithred ddeddfwriaethol gyntaf yn ymwneud â chasglu ystadegau cywir ar ledaeniad a morbidrwydd afiechyd.<ref name="bmj1948" /> Mae logo Sefydliad Iechyd y Byd yn cynnwys [[gwialen Asclepius]] fel symbol iachâd.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.org.ph/|title=World Health Organization Philippines|publisher=WHO|access-date=27 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120425235921/http://www.who.org.ph/|archivedate=25 Ebrill 2012}}</ref> ==Y prif adeilad== <gallery mode="packed"> File:Stairwell_in_World_Health_Organization_headquarters,_Geneva,_1969.jpg|Grisiau tro, 1969 File:Patio_of_World_Health_Organization_headquarters_building,_1969.jpg|Y buarth mewnol, 1969 File:Reflecting_pool_and_women_walking_at_World_Health_Organization,_Geneva,_1969.jpg|Pwll, 1969 File:Women sunning selves at Geneva headquarters of World Health Organization, 1969.jpg|Tu allan, 1969 File:WHO HQ main building, Geneva from Southwest.JPG|Yr olygfa o'r De-orllewin, 2013 File:The entrance hall WHO HQ, Geneva.JPG|Cyntedd, 2013 File:World Health Organization Executive Board Room.JPG|Y prif stafell gynadledda, 2013 </gallery> === Gweithgareddau === ==== IAEA – Cytundeb WHA 12–40 ==== [[Delwedd:Alexei_Yablokov,_Rosa_Goncharova,_Vassili_Nesterenko.jpg|de|bawd| Alexey Yablokov (chwith) a Vassili Nesterenko (ar y dde bellaf) yn protestio o flaen pencadlys Sefydliad Iechyd y Byd yng Ngenefa, y Swistir yn 2008.]] [[Delwedd:Devant_OMS_5.jpg|de|bawd| Protest ar ddiwrnod [[trychineb Chernobyl]] ger swyddfeydd WHO yn [[Genefa]]]] Ym 1959, llofnododd Sefydliad Iechyd y Byd Gytundeb WHA 12-40 gyda'r [[Yr Asiantaeth Ynni Atomig Ryngwladol|Asiantaeth Ynni Atomig Ryngwladol]] (IAEA), sy'n dweud:<ref name=":0">{{Cite web|last=Independence for WHO|title=Appeal by Health Professionals for Independence of the World Health Organization|url=http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf|access-date=19 Ebrill 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726185407/http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf|archivedate=26 Gorffennaf 2011}}</ref> {{Dyfyniad| pryd bynnag y bydd y naill sefydliad neu'r llall yn bwriadu cychwyn rhaglen neu weithio ar bwnc y mae gan y sefydliad arall fuddiant sylweddol ynddo, '''rhaid i'r parti cyntaf ymgynghori â'r llall gyda golwg ar addasu'r mater trwy gytundeb ar y cyd''. }} Mae natur y datganiad hwn wedi arwain rhai grwpiau ac actifyddion gan gynnwys Merched yn Ewrop ar gyfer Dyfodol Cyffredin i honni bod Sefydliad Iechyd y Byd wedi'i gyfyngu yn ei allu i ymchwilio i effeithiau ymbelydredd a achosir gan y defnydd o [[ynni niwclear]] ac effeithiau parhaus yr ymbelydredd ar iechyd pobol. trychinebau niwclear yn [[Trychineb Chernobyl|Chernobyl]] a [[Trychineb Niwclear Fukushima|Fukushima]]. Maen nhw'n credu bod yn rhaid i WHO adennill yr hyn maen nhw'n ei weld fel annibyniaeth.<ref>{{Cite web|last=Independence for WHO|title=Appeal by Health Professionals for Independence of the World Health Organization|url=http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf|access-date=19 Ebrill 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726185407/http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf|archivedate=26 Gorffennaf 2011}} Independence for WHO. [http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf "Appeal by Health Professionals for Independence of the World Health Organization"] (PDF). [https://web.archive.org/web/20110726185407/http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf Archifwyd] (PDF) 26 Gorffennaf 2011. Adalwyd 19 Ebrill 2011.</ref><ref>{{Cite web|last=Women in Europe for a Common Future|title=Open letter on the WHO/IAEA Agreement of 1959|url=http://www.wecf.eu/download/2010/04/letterIAEA-WHO.pdf|access-date=19 Ebrill 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720173738/http://www.wecf.eu/download/2010/04/letterIAEA-WHO.pdf|archivedate=20 Gorffennaf 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.activistmagazine.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=703|title=World Health Organization {{Sic|Accomodates|nolink=y}} Atomic Agency|date=3 June 2007|website=Activist Magazine|access-date=27 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928232353/http://www.activistmagazine.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=703|archivedate=28 Medi 2007}}</ref> Cynhaliodd "WHO Annibynnol" wylnos wythnosol rhwng 2007 a 2017 o flaen pencadlys Sefydliad Iechyd y Byd.<ref>{{Cite web|url=http://independentwho.org/en/|title=The World Health Organisation (WHO) is failing in its duty to protect those populations who are victims of radioactive contamination.|date=2020|website=IndependentWHO|language=en-US|access-date=8 Ebrill 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200323034159/http://independentwho.org/en/|archivedate=23 Mawrth 2020}}</ref> Fodd bynnag, fel y nodwyd gan Foreman yng nghymal 2 mae’n rhoi'r hawl i WHO weithredu'n annibynnol. === Hanes gweithredol Sefydliad Iechyd y Byd === [[Delwedd:Directors_of_Global_Smallpox_Eradication_Program.jpg|bawd| Darllenodd tri chyn-gyfarwyddwr [[Brech wen|Rhaglen Dileu’r Frech Wen]] fyd-eang y newyddion bod y frech wen wedi cael ei dileu yn 1980]] '''1947:''' Sefydlodd Sefydliad Iechyd y Byd wasanaeth gwybodaeth epidemiolegol trwy telex.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}}</ref>  '''1950:''' Cychwyn ymgyrch brechu [[Diciâu|twbercwlosis]] torfol gan ddefnyddio'r brechlyn BCG.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Adalwyd 31 Mawrth 2012.</ref>: 8  '''1955:''' Lansiwyd y rhaglen dileu [[malaria]], er bod amcanion wedi'u haddasu'n ddiweddarach. (Yn y rhan fwyaf o feysydd, daeth nodau'r rhaglen yn ''reolaeth'' yn hytrach na'u ''dileu''.)<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Adalwyd 31 Mawrth 2012.</ref>: 9  '''1958:''' Galwodd Viktor Zhdanov, Dirprwy Weinidog Iechyd yr [[Yr Undeb Sofietaidd|Undeb Sofietaidd]] ar Gynulliad Iechyd y Byd i ymgymryd â menter fyd-eang i ddileu’r frech wen, gan arwain at Benderfyniad WHA11.54.<ref name="fenner3">{{Cite book|last=Fenner|title=Smallpox and its eradication|url=https://apps.who.int/iris/handle/10665/39485|page=vii|isbn=92-4-156110-6|location=Geneva|publisher=World Health Organization|date=1988|first5=Ivan Danilovich|first=Frank|last5=Ladnyi|first4=Zdenek|last4=Jezek|first3=Isao|last3=Arita|first2=Donald A|last2=Henderson|chapter=Foreword}}</ref><ref name="Fenner2">{{Cite book|last=Fenner|author-link2=Donald Henderson|url=https://apps.who.int/iris/handle/10665/39485|pages=364–419|isbn=92-4-156110-6|location=Geneva|publisher=World Health Organization|date=1988|title=Smallpox and its eradication|author-link3=Isao Arita|author-link=Frank Fenner|first=Frank|first5=Ivan Danilovich|last5=Ladnyi|first4=Zdenek|last4=Jezek|first3=Isao|last3=Arita|first2=Donald A|last2=Henderson|chapter=Development of the global smallpox eradication programme, 1958-1966}}</ref>: 366–371, 393, 399, 419  '''1965:''' Yr adroddiad cyntaf ar [[Diabetes|ddiabetes]] a chreu'r Asiantaeth Ryngwladol ar gyfer Ymchwil i Ganser.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhi [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 10–11  '''1966:''' Symudodd Sefydliad Iechyd y Byd ei bencadlys o adain Ariana ym Mhalas y Cenhedloedd i bencadlys newydd ei adeiladu mewn man arall yng Ngenefa.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/archives/exhibits/galleries/building/en/|title=Construction of the main WHO building|year=2016|website=who.int|publisher=WHO|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180611011659/http://www.who.int/archives/exhibits/galleries/building/en/|archivedate=11 June 2018|access-date=11 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>:12  '''1967:''' Dwyshaodd Sefydliad Iechyd y Byd yr ymgyrch i ddileu’r frech wen yn fyd-eang trwy gyfrannu $2.4&nbsp;miliwn yn flynyddol i'r ymdrech a mabwysiadu dull cadw golwg am afiechydon newydd,<ref>{{Cite journal|url=http://www1.szu.cz/svi/cejph/archiv/2010-1-10-full.pdf|first=Vladimír|last=Zikmund|title=Karel Raška and Smallpox|journal=Central European Journal of Public Health|volume=18|issue=1|pages=55–56|date=Mawrth 2010|pmid=20586232|access-date=11 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011215018/http://www1.szu.cz/svi/cejph/archiv/2010-1-10-full.pdf|archive-date=11 Hydref 2017}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://www1.szu.cz/svi/cejph/archiv/2010-1-11-full.pdf|last=Holland|first=Walter W.|title=Karel Raška – The Development of Modern Epidemiology. The role of the IEA|journal=Central European Journal of Public Health|volume=18|issue=1|pages=57–60|date=Mawrth 2010|pmid=20586233|access-date=11 Chwefror 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011215323/http://www1.szu.cz/svi/cejph/archiv/2010-1-11-full.pdf|archive-date=11 Hydref 2017}}</ref> ar adeg pan oedd 2 filiwn o bobl yn marw o'r frech wen y flwyddyn.<ref>{{Cite web|last=Greenspan|first=Jesse|title=The Rise and Fall of Smallpox|url=https://www.history.com/news/the-rise-and-fall-of-smallpox|website=History|access-date=26 Ionawr 2021|date=7 Mai 2015}}</ref> Y broblem gychwynnol a wynebodd tîm WHO oedd diffyg adroddiadau am yr achosion o'r frech wen. Sefydlodd WHO rwydwaith o ymgynghorwyr a gynorthwyodd wledydd i sefydlu gweithgareddau gwyliadwriaeth a chyfyngiant.<ref>{{Cite book|last=Orenstein|first=Walter A.|last2=Plotkin|first2=Stanley A.|title=Vaccines|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?highlight=smallpox&rid=vacc.section.45#47|publisher=W.B. Saunders Co|location=Philadelphia|year=1999|isbn=978-0-7216-7443-8|access-date=18 Medi 2017}}</ref> Helpodd Sefydliad Iechyd y Byd hefyd i gynnwys yr achosion Ewropeaidd diwethaf yn Iwgoslafia ym 1972.<ref>{{Cite web|first=Colette|last=Flight|date=17 Chwefror 2011|url=https://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/smallpox_03.shtml|title=Smallpox: Eradicating the Scourge|website=BBC History|access-date=24 Tachwedd 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090214152400/http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/smallpox_03.shtml|archivedate=14 Chwefror 2009}}</ref> Ar ôl dros ddau ddegawd o frwydro yn erbyn y frech wen, datganodd Comisiwn Byd-eang ym '''1979''' fod y clefyd wedi'i ddileu - y clefyd cyntaf mewn hanes i gael ei ddileu gan yr hil ddynol.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/mediacentre/multimedia/podcasts/2010/smallpox_20100618/en/|title=Anniversary of smallpox eradication|website=WHO Media Centre|date=18 Mehefin 2010|access-date=11 Chwefror 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617073353/http://www.who.int/mediacentre/multimedia/podcasts/2010/smallpox_20100618/en/|archivedate=17 Mehefin 2012}}</ref> '''1974:''' Cychwynwyd dwy raglen: Rhaglen Ehangu ar Imiwneiddio<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 13  a rhaglen reoli onchocerciasis, fel partneriaeth bwysig rhwng y Sefydliad Bwyd ac Amaethyddiaeth (FAO), Rhaglen Datblygu'r Cenhedloedd Unedig (UNDP), a [[Banc y Byd]]. '''1975:''' Lansiodd Sefydliad Iechyd y Byd y Rhaglen Arbennig ar gyfer Ymchwil a Hyfforddiant mewn Clefydau Trofannol (y TDR).<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 June 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 15  Roedd y rhaglen hwn wedi'i gyd-noddi gan [[UNICEF]], UNDP, a [[Banc y Byd]], ac fe'i sefydlwyd mewn ymateb i gais 1974 gan y WHA am ymdrech ddwys i ddatblygu rheolaeth well ar glefydau trofannol. Prif nodau'r TDR, yn gyntaf, oedd cefnogi a chydlynu ymchwil rhyngwladol i ddiagnosis, triniaeth a rheolaeth ar glefydau trofannol; ac, yn ail, cryfhau galluoedd ymchwil o fewn gwledydd endemig.<ref>{{Cite journal|last=WHO Division of Control of Tropical Diseases (CTD)|journal=Tropical Diseases|title=UNDP - World Bank - WHO Special Programme for Research and Training in Tropical Diseases (TDR)|url=http://www.ciesin.columbia.edu/docs/001-614/001-614.html|publisher=World Health Organization|access-date=11 Gorffennaf 2021|location=Geneva|id=TDR-CTD/HH 90.1|date=1990|archive-date=2021-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423152944/http://www.ciesin.columbia.edu/docs/001-614/001-614.html}}</ref> '''1976:''' Deddfodd y WHA benderfyniad ar atal [[anabledd]] ac adsefydlu (''rehabilitation'') gyda ffocws ar ofal gan y gymuned<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 16  '''1977''' a '''1978:''' Lluniwyd y rhestr gyntaf o feddyginiaethau hanfodol,<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}}[https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 17 a blwyddyn yn ddiweddarach cyhoeddwyd y nod uchelgeisiol “Iechyd i Bawb”. '''1986:''' Dechreuodd Sefydliad Iechyd y Byd ei raglen fyd-eang ar [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 June 2012}}[https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 June 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 20 Ddwy flynedd yn ddiweddarach rhoddwyd sylw i atal gwahaniaethu yn erbyn dioddefwyr, ac ym '''1996''' ffurfiwyd Rhaglen ar y Cyd y Cenhedloedd Unedig ar HIV/AIDS (UNAIDS). '''1988:''' Sefydlwyd y [[Menter Dileu Polio Fyd-eang|Fenter Dileu Polio Fyd-eang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 June 2012}}[https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 22  '''1995:''' Sefydlodd WHO Gomisiwn Rhyngwladol annibynnol ar gyfer Dileu Dracunculiasis (dileu clefyd llyngyr Guinea; ICCDE).<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 June 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 23  Mae'r ICCDE yn argymell i WHO pa wledydd sy'n bodloni gofynion yr ardystio (''certification''). Mae gan WHO hefyd rôl o ran cynghori ar y cynnydd a wnaed tuag at ddileu trosglwyddiad a phrosesau ar gyfer dilysu.<ref>{{Cite book|last=Division of Control of Tropical Disease|title=Criteria for the Certification of Dracunculiasis Eradication|date=1996|publisher=World Health Organization|location=Geneva|page=2|edition=Revised|url=https://www.who.int/dracunculiasis/resources/Criteria_for_certification_dracunculiasis_1996.pdf|id=[WHO reference:WHO/FIL/96.187 Rev.1]|access-date=11 Gorffennaf 2021}}</ref> '''1998:''' Amlygodd Cyfarwyddwr Cyffredinol WHO gamau bras mewn goroesiad plant, llai [[Marwolaethau babanod|o farwolaethau babanod]], cynnydd mewn disgwyliad oes a chyfraddau is o “blaod” fel y [[frech wen]] a [[Poliomyelitis|pholio]] - ar hanner can mlynedd ers sefydlu WHO. Roedd, fodd bynnag, yn derbyn bod yn rhaid gwneud mwy i gynorthwyo iechyd mamau a bod y cynnydd yn y maes hwn wedi bod yn araf. <ref>{{Cite web|url=http://whqlibdoc.who.int/hq/1998/WHD_98.1-13.pdf|title=World Health Day: Safe Motherhood|date=7 Ebrill 1998|publisher=WHO|page=1|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063313/http://whqlibdoc.who.int/hq/1998/WHD_98.1-13.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}}</ref> '''2000:''' Crëwyd y Bartneriaeth Atal y Diciâu (''Stop TB Partnership'') ynghyd â llunio Nodau Datblygu'r Mileniwm gan y Cenhedloedd Unedig.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}}[https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 24  '''2001:''' Ffurfiwyd menter y [[Brech goch|frech goch]], a chafodd WHO y clod am leihau marwolaethau byd-eang o'r clefyd 68% erbyn 2007.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 June 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 26  '''2002:''' Lluniwyd y Gronfa Fyd-eang i Ymladd AIDS, Twbercwlosis a Malaria i wella'r adnoddau sydd ar gael.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}}[https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf PDF] archifwyd 17 Mehefin 2012. Adalwyd 31 Mawrth 2012.</ref>: 27  '''2005:''' Diwygiwyd y Rheoliadau Iechyd Rhyngwladol (IHR) yn sgil bygythiadau iechyd a ddaeth i'r amlwg o'r epidemig SARS 2002/3, gan awdurdodi WHO i ddatgan bygythiad iechyd yn Argyfwng Iechyd Cyhoeddus o Bryder Rhyngwladol.<ref>Hanrieder T, Kreuder-Sonnen C (2014) "[https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0967010614535833 WHO decides on the exception? Securitization and emergency governance in global health]" Security Dialogue 45(4):331–348. DOI:10.1177/0967010614535833</ref> '''2016''': Yn dilyn methiant canfyddedig yr ymateb i’r [[Epidemig Ebola Gorllewin Affrica, 2013-16|achosion o Ebola yng Ngorllewin Affrica]], ffurfiwyd rhaglen Argyfyngau Iechyd y Byd, gan newid Sefydliad Iechyd y Byd o fod yn asiantaeth “normative” i un sy’n ymateb yn weithredol i argyfyngau iechyd.<ref>{{Cite web|title=Ebola then and now: Eight lessons from West Africa that were applied in the Democratic Republic of the Congo|url=https://www.who.int/news-room/feature-stories/detail/ebola-then-and-now|access-date=2021-10-12|website=www.who.int|language=en}}</ref> '''2020''' : Cynorthwyodd WHO i reoli'r achosion byd-eang o firws corona ([[covid-19]])  == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * {{eicon fr}} {{eicon en}} [http://www.who.int/ Gwefan swyddogol CIB] * {{eicon en}} [http://web.archive.org/20070729204207/www.euro.who.int/Document/Obs/wales_hit_rep.pdf Adroddiad CIB ar Iechyd yng Nghymru (2004)] (ffeil [[PDF]]) {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Iechyd bydol]] [[Categori:Iechyd cyhoeddus]] [[Categori:Asiantaethau]] [[Categori:Y Cenhedloedd Unedig]] [[Categori:Sefydliadau 1948]] 24oc1unfv0ki7i8lkcho7aheb2xpy9i 14890388 14890387 2026-05-07T18:53:33Z Craigysgafn 40536 14890388 wikitext text/x-wiki {{Pethau | suppressfields= Isgwmni isgwmni | logo = World Health Organization Logo.svg}} Asiantaeth dan y [[Cenhedloedd Unedig]] yw '''Sefydliad Iechyd y Byd''' ([[Ffrangeg]]: ''Organisation mondiale de la santé'', ''OMS''; [[Saesneg]]: ''World Health Organisation'', ''WHO'') sy'n gyfrifol am [[iechyd cyhoeddus]] rhyngwladol drwy gyfarwyddo a chyd-drefnu materion sy'n ymwenud ag [[iechyd]] ar draws y byd. Mae'n gyfrifol am roi arweiniad ar faterion iechyd byd-eang, gosod yr agenda ar gyfer ymchwil i iechyd, gosod safonau ac ymarferau, cynnig opsiynau polisi iechyd sy'n seiliedig ar dystiolaeth, rhoi cefnogaeth dechnolegol i wledydd y byd a monitro ac asesu tueddiadau iechyd.<ref>[http://www.who.int/about/en/ CIB: 'About Us']</ref> Gyda'i bencadlys yn [[Genefa|Genefa, y Swistir]], mae ganddo chwe swyddfa ranbarthol a 150 o swyddfeydd maes ledled y byd.<ref name="Jan 24">{{Cite web|url=https://www.kff.org/global-health-policy/fact-sheet/the-u-s-government-and-the-world-health-organization/|title=The U.S. Government and the World Health Organization|date=24 Ionawr 2019|website=The Henry J. Kaiser Family Foundation|language=en-US|access-date=18 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200318223306/https://www.kff.org/global-health-policy/fact-sheet/the-u-s-government-and-the-world-health-organization/|archivedate=18 Mawrth 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://apps.who.int/gb/bd/pdf_files/BD_49th-en.pdf#page=7|title=WHO Constitution, BASIC DOCUMENTS, Forty-ninth edition|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200401095256/https://apps.who.int/gb/bd/pdf_files/BD_49th-en.pdf#page=7|archivedate=1 Ebrill 2020}}</ref> Sefydlwyd Sefydliad Iechyd y Byd ar 7 Ebrill 1948.<ref name="conwho">{{Cite journal|title=CONSTITUTION OF THE WORLD HEALTH ORGANIZATION|journal=Basic Documents|date=Hydref 2006|volume=Forty-fifth edition, Supplement|pages=20|url=https://www.who.int/governance/eb/who_constitution_en.pdf|publisher=World Health Organization|access-date=19 Mai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519024329/https://www.who.int/governance/eb/who_constitution_en.pdf|archive-date=19 Mai 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/about/who-we-are/history|title=History|website=www.who.int|language=en|access-date=18 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200322150616/https://www.who.int/about/who-we-are/history|archivedate=22 Mawrth 2020}}</ref> Cynhaliwyd cyfarfod cyntaf Cynulliad Iechyd y Byd '''(WHA)''', corff llywodraethu’r asiantaeth, ar 24 Gorffennaf y flwyddyn honno. Ymgorfforodd Sefydliad Iechyd y Byd asedau, personél, a dyletswyddau Sefydliad Iechyd [[Cynghrair y Cenhedloedd]] a'r {{Lang|fr|[[Office International d'Hygiène Publique]]}}, gan gynnwys y [[Dosbarthiad Rhyngwladol o Glefydau]] (ICD).<ref>{{Cite web|url=http://www.euro.who.int/en/about-us/organization/who-at-70/milestones-for-health-over-70-years|title=Milestones for health over 70 years|date=17 Mawrth 2020|website=www.euro.who.int|language=en|access-date=17 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200409092050/http://www.euro.who.int/en/about-us/organization/who-at-70/milestones-for-health-over-70-years|archivedate=9 Ebrill 2020}}</ref> Dechreuodd ei waith o ddifrif yn 1951 ar ôl chwistrelliad sylweddol o adnoddau ariannol a thechnegol.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/World-Health-Organization|title=World Health Organization {{!}} History, Organization, & Definition of Health|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=18 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200403063522/https://www.britannica.com/topic/World-Health-Organization|archivedate=3 Ebrill 2020}}</ref> Mae mandad Sefydliad Iechyd y Byd yn ceisio ac yn cynnwys: gweithio ledled y byd i hybu iechyd, cadw'r byd yn ddiogel, a gwasanaethu'r rhai sy'n agored i niwed. Mae’n argymell y dylai biliwn yn fwy o bobl gael: * cwmpas gofal iechyd cyffredinol, * ymgysylltu â monitro risgiau iechyd y cyhoedd, * cydlynu ymatebion i argyfyngau iechyd, a hybu iechyd a llesiant. <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/about/what-we-do|title=What we do|website=www.who.int|language=en|access-date=17 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200317145801/https://www.who.int/about/what-we-do|archivedate=17 Mawrth 2020}}</ref> Mae'n darparu cymorth technegol i wledydd, yn gosod safonau iechyd rhyngwladol, ac yn casglu data ar faterion iechyd byd-eang. Mae ei gyhoeddiad, ''Adroddiad Iechyd y Byd'', yn darparu asesiadau o bynciau iechyd byd-eang.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/whr/en/|title=WHO {{!}} World health report 2013: Research for universal health coverage|website=WHO|access-date=18 Mawrth 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200315231758/https://www.who.int/whr/en/|archivedate=15 Mawrth 2020}}</ref> Mae Sefydliad Iechyd y Byd hefyd yn gweithredu fel fforwm ar gyfer trafodaethau ar faterion iechyd.<ref name="Jan 24" /> Mae Sefydliad Iechyd y Byd wedi chwarae rhan flaenllaw mewn sawl maes, yn fwyaf nodedig, drwy gynorthwyo i ddileu’r [[frech wen]], ar fin dileu [[polio]], ac mae'n prysur ddatblygu [[Brech wen|brechlyn]] yn erbyn [[Ebola]] . Mae ei flaenoriaethau presennol yn cynnwys [[Haint|heintiau trosglwyddadwy]], yn enwedig [[AIDS|HIV/AIDS]], [[COVID-19]], [[malaria]] a'r [[Diciâu]] ([[Diciâu|twbercwlosis]]); clefydau anhrosglwyddadwy megis [[clefyd y galon]] a [[Canser|chanser]]; diet iach, [[Diet|maeth]], a diogelwch bwyd; iechyd galwedigaethol; a [[Camddefnyddio sylweddau|chamddefnyddio sylweddau]]. Mae ei chwaer brosiect, Cynulliad Iechyd y Byd, corff gwneud penderfyniadau'r asiantaeth, yn ethol ac yn cynghori bwrdd gweithredol sy'n cynnwys 34 o arbenigwyr iechyd. Mae'n dewis y cyfarwyddwr cyffredinol, yn gosod nodau a blaenoriaethau, ac yn cymeradwyo'r gyllideb a'r gweithgareddau. Y cyfarwyddwr cyffredinol yn 2022 oedd Tedros Adhanom Ghebreyesus o Ethiopia.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/mediacentre/news/releases/2017/tedros-director-general/en/|title=Dr Tedros takes office as WHO Director-General|date=1 Gorffennaf 2017|publisher=World Health Organization|access-date=6 Gorffennaf 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180418200413/http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2017/tedros-director-general/en/|archivedate=18 Ebrill 2018}}</ref> Mae Sefydliad Iechyd y Byd yn dibynnu ar gyfraniadau gan aelod-wladwriaethau (asesedig a gwirfoddol) a rhoddwyr preifat am gyllid. Roedd cyfanswm ei gyllideb yn 2020-2021 dros $7.2&nbsp;biliwn, gyda’r mwyafrif ohono'n gyfraniadau gwirfoddol gan aelod-wladwriaethau.<ref name="Jan 24" /><ref>{{Cite web|title=WHO {{!}} Programme Budget Web Portal|url=http://open.who.int/2020-21/budget-and-financing/gpw-overview|access-date=1 Chwefror 2021|website=open.who.int}}</ref> Asesir y cyfraniadau gan fformiwla sy'n cynnwys [[CMC]] y pen. Ymhlith y cyfranwyr mwyaf roedd yr Almaen (a gyfrannodd 12.18% o'r gyllideb), Sefydliad Bill a Melinda Gates (11.65%), a'r Unol Daleithiau (7.85%).<ref name="gmassess">{{Cite news|title=European governments working with U.S. on plans to overhaul WHO, health official says|url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-european-governments-working-with-us-on-plans-to-overhaul-who/|agency=Reuters|publisher=The Globe and Mail Inc|date=19 Mehefin 2020|access-date=19 Mehefin 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620000038/https://www.theglobeandmail.com/world/article-european-governments-working-with-us-on-plans-to-overhaul-who/|archive-date=20 Mehefin 2020}}</ref> Ers diwedd yr [[20g]], mae'r cynnydd mewn actorion newydd sy'n ymwneud ag iechyd byd-eang megis [[Banc y Byd]], y Bill a Melinda Gates Foundation, Cynllun Argyfwng Llywydd yr UD ar gyfer Rhyddhad AIDS (PEPFAR) a dwsinau o bartneriaethau cyhoeddus-preifat ar gyfer iechyd byd-eang wedi gwanhau rôl Sefydliad Iechyd y Byd fel cydlynydd ac arweinydd polisi yn y maes.<ref>Hanrieder, T (2020) "[https://brill.com/view/journals/gg/26/4/article-p534_2.xml?language=en&ebody=full%20html-copy1 Priorities, Partners, Politics: The WHO’s Mandate beyond the Crisis]" Global Governance. 26:534–543. DOI: https://doi.org/10.1163/19426720-02604008</ref> == Hanes == === Tarddiad === Roedd y Cynadleddau Glanweithdra Rhyngwladol (ISC), y cynhaliwyd y cyntaf ohonynt ar [[23 Mehefin]] [[1851]], yn gyfres o gynadleddau a gymerodd le hyd at 1938, cyfnod o tua 87 mlynedd.<ref name="SanCon">{{Cite book|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/62873/1/14549_eng.pdf|title=The scientific background of the International Sanitary Conferences, 1851–1938|last=Howard-Jones|first=Norman|chapter=Introduction|pages=9–11|publisher=World Health Organization|year=1974|access-date=3 Ionawr 2018}}</ref> Roedd y gynhadledd gyntaf, ym Mharis, yn ymwneud bron yn gyfan gwbl â [[Colera|cholera]], a fyddai'n parhau i fod yn glefyd o bryder mawr i'r ISC am y rhan fwyaf o'r [[19g]]. Gydag etioleg, hyd yn oed trosglwyddedd, llawer o glefydau epidemig yn dal yn ansicr ac yn fater o ddadl wyddonol, roedd yn anodd dod i gytundeb rhyngwladol ar fesurau priodol.<ref name="SanCon" /> Cynullwyd saith o'r cynadleddau rhyngwladol hyn, yn ymestyn dros 41 mlynedd, cyn i unrhyw un arwain at gytundeb rhyngwladol aml-wladwriaethol. Arweiniodd y seithfed gynhadledd, yn Fenis ym 1892, at gonfensiwn. Roedd yn ymwneud yn unig â rheolaeth lanweithiol llongau ar draws Camlas Suez, ac roedd yn ymdrech i atal mewnforio colera.<ref name="SanCon7">{{Cite book|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/62873/1/14549_eng.pdf|title=The scientific background of the International Sanitary Conferences, 1851–1938|last=Howard-Jones|first=Norman|chapter=The seventh conference: Venice, 1892|pages=58–65|publisher=World Health Organization|year=1974|access-date=3 Ionawr 2018}}</ref> Bum mlynedd yn ddiweddarach, ym 1897, llofnodwyd confensiwn ynghylch y [[Pla biwbonig|pla bubonig]] gan un ar bymtheg o'r 19 gwladwriaeth a fynychodd y gynhadledd yn Fenis. Er na lofnododd Denmarc, Sweden-Norwy, na'r UDA mo'r confensiwn hwn, cytunwyd yn unfrydol y dylid codeiddio gwaith y cynadleddau blaenorol a'i weithredu.<ref name="SanCon10">{{Cite book|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/62873/1/14549_eng.pdf|title=The scientific background of the International Sanitary Conferences, 1851–1938|last=Howard-Jones|first=Norman|chapter=The tenth conference: Venice, 1897|pages=78–80|publisher=World Health Organization|year=1974|access-date=3 Ionawr 2018}}</ref> Ehangodd cynadleddau dilynol, o 1902 hyd yr un olaf yn 1938, i gynnwys yr afiechydon a oedd yn peri pryder i'r ISC, a chafwyd trafodaeth ar ymatebion i'r [[Y dwymyn felen|dwymyn felen]], [[brwselosis]], [[gwahanglwyf]], [[Diciâu|twbercwlosis]], a [[Teiffoid|theiffoid]].<ref name="SanCon13">{{Cite book|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/62873/1/14549_eng.pdf|title=The scientific background of the International Sanitary Conferences, 1851–1938|last=Howard-Jones|first=Norman|chapter=The thirteenth and fourteenth conferences: Paris, 1926 and 1938|pages=93–98|publisher=World Health Organization|year=1974|access-date=3 Ionawr 2018}}</ref> Yn rhannol o ganlyniad i lwyddiannau'r Cynadleddau, sefydlwyd y Biwro Glanweithdra Pan-Americanaidd (1902), a'r {{Lang|fr|[[Office International d'Hygiène Publique]]}} (1907) yn fuan wedyn. Pan ffurfiwyd [[Cynghrair y Cenhedloedd]] ym 1920, sefydlon nhw Sefydliad Cynghrair Iechyd y Cenhedloedd. Ar ôl [[yr Ail Ryfel Byd]], amsugnodd y [[Y Cenhedloedd Unedig|Cenhedloedd Unedig]] yr holl sefydliadau iechyd eraill, i ffurfio Sefydliad Iechyd y Byd.<ref>{{Cite journal|last=McCarthy|first=Michael|date=Hydref 2002|title=A brief history of the World Health Organization.|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2002-10-12_360_9340/page/1110|journal=[[The Lancet]]|volume=360|issue=9340|pages=1111–1112|doi=10.1016/s0140-6736(02)11244-x|pmid=12387972}}</ref> === Sefydliad === Yn ystod Cynhadledd y Cenhedloedd Unedig ar Sefydliad Rhyngwladol ym 1945, bu Szeming Sze, cynrychiolydd o [[Gweriniaeth Pobl Tsieina|Tsieina]], yn ymgynghori â chynadleddwyr o Norwy a Brasil ar y syniad o greu sefydliad iechyd rhyngwladol o dan adain y Cenhedloedd Unedig newydd. Ar ôl methu â chael penderfyniad ar y pwnc, argymhellodd Alger Hiss, ysgrifennydd cyffredinol y gynhadledd, ddefnyddio datganiad i greu sefydliad o'r fath. Bu Sze a chynrychiolwyr eraill yn lobïo dros hyn a phasiwyd datganiad yn galw am gynhadledd ryngwladol ar iechyd. Roedd y defnydd o'r gair "byd", yn hytrach na "rhyngwladol", yn pwysleisio natur wirioneddol fyd-eang yr hyn yr oedd y sefydliad yn ceisio ei gyflawni.<ref>{{Cite journal|title=World Health Organization|journal=The British Medical Journal|volume=2|date=7 Awst 1948|pages=302–303|jstor=25364565|doi=10.1136/bmj.2.4570.302|pmc=1614381}}</ref> Arwyddwyd cyfansoddiad Sefydliad Iechyd y Byd gan bob un o 51 gwlad y Cenhedloedd Unedig, a chan 10 gwlad arall, ar 22 Gorffennaf 1946.<ref name="chronicle_1947">{{Cite journal|title=The Move towards a New Health Organization: International Health Conference|journal=Chronicle of the World Health Organization|volume=1|issue=1–2|pages=6–11|url=http://whqlibdoc.who.int/hist/chronicles/chronicle_1947.pdf|year=1947|access-date=18 Gorffennaf 2007|archive-date=9 Awst 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070809031008/http://whqlibdoc.who.int/hist/chronicles/chronicle_1947.pdf}}</ref> Dyma felly oedd asiantaeth arbenigol gyntaf y Cenhedloedd Unedig y tanysgrifiodd pob aelod iddi.<ref name="shimkin">{{Cite journal|title=The World Health Organization|url=https://archive.org/details/sim_science_1946-09-27_104_2700/page/281|first=Michael B.|last=Shimkin|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=104|date=27 Medi 1946|pages=281–283|jstor=1674843|doi=10.1126/science.104.2700.281|pmid=17810349|bibcode=1946Sci...104..281S}}</ref> Daeth ei gyfansoddiad i rym yn ffurfiol ar Ddiwrnod Iechyd y Byd cyntaf ar 7 Ebrill 1948, pan gafodd ei gadarnhau gan y 26ain aelod-wladwriaeth.<ref name="chronicle_1947" /> Daeth cyfarfod cyntaf Cynulliad Iechyd y Byd i ben ar 24 Gorffennaf 1948, ar ôl sicrhau cyllideb o US$5 miliwn (£1.25 miliwn) ar gyfer y flwyddyn 1949. [[Andrija Štampar]] oedd llywydd cyntaf y Cynulliad, a phenodwyd G. Brock Chisholm yn gyfarwyddwr cyffredinol Sefydliad Iechyd y Byd, ar ôl gwasanaethu fel ysgrifennydd gweithredol yn ystod y camau cynllunio.<ref name="bmj1948">{{Cite journal|title=World Health Organization|journal=The British Medical Journal|volume=2|date=7 Awst 1948|pages=302–303|jstor=25364565|doi=10.1136/bmj.2.4570.302|pmc=1614381}} [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1614381 "World Health Organization"]. ''The British Medical Journal''. '''2''' (4570): 302–303. 7 Awst 1948. [[Adnabyddwr gwrthrychau digidol|doi]]:[[doi:10.1136/bmj.2.4570.302|10.1136/bmj.2.4570.302]]. [[JSTOR (dynodydd)|JSTOR]]&nbsp;[//www.jstor.org/stable/25364565 25364565]. [[PMC (dynodydd)|PMC]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1614381 1614381].</ref> Ei flaenoriaethau cyntaf oedd rheoli lledaeniad [[malaria]], [[Diciâu|twbercwlosis]] a [[Haint a drosglwyddir yn rhywiol|heintiau a drosglwyddir yn rhywiol]], a gwella iechyd mamau a phlant, maeth a hylendid amgylcheddol.<ref>{{Cite journal|title=Origins, history, and achievements of the World Health Organization|journal=BMJ|pmc=1985854|pmid=4869199|volume=2|issue=5600|year=1968|first=Charles|last=J|pages=293–296|doi=10.1136/bmj.2.5600.293}}</ref> Roedd ei weithred ddeddfwriaethol gyntaf yn ymwneud â chasglu ystadegau cywir ar ledaeniad a morbidrwydd afiechyd.<ref name="bmj1948" /> Mae logo Sefydliad Iechyd y Byd yn cynnwys [[gwialen Asclepius]] fel symbol iachâd.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.org.ph/|title=World Health Organization Philippines|publisher=WHO|access-date=27 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120425235921/http://www.who.org.ph/|archivedate=25 Ebrill 2012}}</ref> ==Y prif adeilad== <gallery mode="packed"> File:Stairwell_in_World_Health_Organization_headquarters,_Geneva,_1969.jpg|Grisiau tro, 1969 File:Patio_of_World_Health_Organization_headquarters_building,_1969.jpg|Y buarth mewnol, 1969 File:Reflecting_pool_and_women_walking_at_World_Health_Organization,_Geneva,_1969.jpg|Pwll, 1969 File:Women sunning selves at Geneva headquarters of World Health Organization, 1969.jpg|Tu allan, 1969 File:WHO HQ main building, Geneva from Southwest.JPG|Yr olygfa o'r De-orllewin, 2013 File:The entrance hall WHO HQ, Geneva.JPG|Cyntedd, 2013 File:World Health Organization Executive Board Room.JPG|Y prif stafell gynadledda, 2013 </gallery> === Gweithgareddau === ==== IAEA – Cytundeb WHA 12–40 ==== [[Delwedd:Alexei_Yablokov,_Rosa_Goncharova,_Vassili_Nesterenko.jpg|de|bawd| Alexey Yablokov (chwith) a Vassili Nesterenko (ar y dde bellaf) yn protestio o flaen pencadlys Sefydliad Iechyd y Byd yng Ngenefa, y Swistir yn 2008.]] [[Delwedd:Devant_OMS_5.jpg|de|bawd| Protest ar ddiwrnod [[trychineb Chernobyl]] ger swyddfeydd WHO yn [[Genefa]]]] Ym 1959, llofnododd Sefydliad Iechyd y Byd Gytundeb WHA 12-40 gyda'r [[Yr Asiantaeth Ynni Atomig Ryngwladol|Asiantaeth Ynni Atomig Ryngwladol]] (IAEA), sy'n dweud:<ref name=":0">{{Cite web|last=Independence for WHO|title=Appeal by Health Professionals for Independence of the World Health Organization|url=http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf|access-date=19 Ebrill 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726185407/http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf|archivedate=26 Gorffennaf 2011}}</ref> {{Dyfyniad| pryd bynnag y bydd y naill sefydliad neu'r llall yn bwriadu cychwyn rhaglen neu weithio ar bwnc y mae gan y sefydliad arall fuddiant sylweddol ynddo, '''rhaid i'r parti cyntaf ymgynghori â'r llall gyda golwg ar addasu'r mater trwy gytundeb ar y cyd''. }} Mae natur y datganiad hwn wedi arwain rhai grwpiau ac actifyddion gan gynnwys Merched yn Ewrop ar gyfer Dyfodol Cyffredin i honni bod Sefydliad Iechyd y Byd wedi'i gyfyngu yn ei allu i ymchwilio i effeithiau ymbelydredd a achosir gan y defnydd o [[ynni niwclear]] ac effeithiau parhaus yr ymbelydredd ar iechyd pobol. trychinebau niwclear yn [[Trychineb Chernobyl|Chernobyl]] a [[Trychineb Niwclear Fukushima|Fukushima]]. Maen nhw'n credu bod yn rhaid i WHO adennill yr hyn maen nhw'n ei weld fel annibyniaeth.<ref>{{Cite web|last=Independence for WHO|title=Appeal by Health Professionals for Independence of the World Health Organization|url=http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf|access-date=19 Ebrill 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726185407/http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf|archivedate=26 Gorffennaf 2011}} Independence for WHO. [http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf "Appeal by Health Professionals for Independence of the World Health Organization"] (PDF). [https://web.archive.org/web/20110726185407/http://www.ippnw-europe.org/commonFiles/pdfs/Atomenergie/appeal_healthprofessionals.pdf Archifwyd] (PDF) 26 Gorffennaf 2011. Adalwyd 19 Ebrill 2011.</ref><ref>{{Cite web|last=Women in Europe for a Common Future|title=Open letter on the WHO/IAEA Agreement of 1959|url=http://www.wecf.eu/download/2010/04/letterIAEA-WHO.pdf|access-date=19 Ebrill 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720173738/http://www.wecf.eu/download/2010/04/letterIAEA-WHO.pdf|archivedate=20 Gorffennaf 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.activistmagazine.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=703|title=World Health Organization {{Sic|Accomodates|nolink=y}} Atomic Agency|date=3 June 2007|website=Activist Magazine|access-date=27 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928232353/http://www.activistmagazine.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=703|archivedate=28 Medi 2007}}</ref> Cynhaliodd "WHO Annibynnol" wylnos wythnosol rhwng 2007 a 2017 o flaen pencadlys Sefydliad Iechyd y Byd.<ref>{{Cite web|url=http://independentwho.org/en/|title=The World Health Organisation (WHO) is failing in its duty to protect those populations who are victims of radioactive contamination.|date=2020|website=IndependentWHO|language=en-US|access-date=8 Ebrill 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200323034159/http://independentwho.org/en/|archivedate=23 Mawrth 2020}}</ref> Fodd bynnag, fel y nodwyd gan Foreman yng nghymal 2 mae’n rhoi'r hawl i WHO weithredu'n annibynnol. === Hanes gweithredol Sefydliad Iechyd y Byd === [[Delwedd:Directors_of_Global_Smallpox_Eradication_Program.jpg|bawd| Darllenodd tri chyn-gyfarwyddwr [[Brech wen|Rhaglen Dileu’r Frech Wen]] fyd-eang y newyddion bod y frech wen wedi cael ei dileu yn 1980]] '''1947:''' Sefydlodd Sefydliad Iechyd y Byd wasanaeth gwybodaeth epidemiolegol trwy telex.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}}</ref>  '''1950:''' Cychwyn ymgyrch brechu [[Diciâu|twbercwlosis]] torfol gan ddefnyddio'r brechlyn BCG.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Adalwyd 31 Mawrth 2012.</ref>: 8  '''1955:''' Lansiwyd y rhaglen dileu [[malaria]], er bod amcanion wedi'u haddasu'n ddiweddarach. (Yn y rhan fwyaf o feysydd, daeth nodau'r rhaglen yn ''reolaeth'' yn hytrach na'u ''dileu''.)<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Adalwyd 31 Mawrth 2012.</ref>: 9  '''1958:''' Galwodd Viktor Zhdanov, Dirprwy Weinidog Iechyd yr [[Yr Undeb Sofietaidd|Undeb Sofietaidd]] ar Gynulliad Iechyd y Byd i ymgymryd â menter fyd-eang i ddileu’r frech wen, gan arwain at Benderfyniad WHA11.54.<ref name="fenner3">{{Cite book|last=Fenner|title=Smallpox and its eradication|url=https://apps.who.int/iris/handle/10665/39485|page=vii|isbn=92-4-156110-6|location=Geneva|publisher=World Health Organization|date=1988|first5=Ivan Danilovich|first=Frank|last5=Ladnyi|first4=Zdenek|last4=Jezek|first3=Isao|last3=Arita|first2=Donald A|last2=Henderson|chapter=Foreword}}</ref><ref name="Fenner2">{{Cite book|last=Fenner|author-link2=Donald Henderson|url=https://apps.who.int/iris/handle/10665/39485|pages=364–419|isbn=92-4-156110-6|location=Geneva|publisher=World Health Organization|date=1988|title=Smallpox and its eradication|author-link3=Isao Arita|author-link=Frank Fenner|first=Frank|first5=Ivan Danilovich|last5=Ladnyi|first4=Zdenek|last4=Jezek|first3=Isao|last3=Arita|first2=Donald A|last2=Henderson|chapter=Development of the global smallpox eradication programme, 1958-1966}}</ref>: 366–371, 393, 399, 419  '''1965:''' Yr adroddiad cyntaf ar [[Diabetes|ddiabetes]] a chreu'r Asiantaeth Ryngwladol ar gyfer Ymchwil i Ganser.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhi [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 10–11  '''1966:''' Symudodd Sefydliad Iechyd y Byd ei bencadlys o adain Ariana ym Mhalas y Cenhedloedd i bencadlys newydd ei adeiladu mewn man arall yng Ngenefa.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/archives/exhibits/galleries/building/en/|title=Construction of the main WHO building|year=2016|website=who.int|publisher=WHO|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180611011659/http://www.who.int/archives/exhibits/galleries/building/en/|archivedate=11 June 2018|access-date=11 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>:12  '''1967:''' Dwyshaodd Sefydliad Iechyd y Byd yr ymgyrch i ddileu’r frech wen yn fyd-eang trwy gyfrannu $2.4&nbsp;miliwn yn flynyddol i'r ymdrech a mabwysiadu dull cadw golwg am afiechydon newydd,<ref>{{Cite journal|url=http://www1.szu.cz/svi/cejph/archiv/2010-1-10-full.pdf|first=Vladimír|last=Zikmund|title=Karel Raška and Smallpox|journal=Central European Journal of Public Health|volume=18|issue=1|pages=55–56|date=Mawrth 2010|pmid=20586232|access-date=11 Chwefror 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011215018/http://www1.szu.cz/svi/cejph/archiv/2010-1-10-full.pdf|archive-date=11 Hydref 2017}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://www1.szu.cz/svi/cejph/archiv/2010-1-11-full.pdf|last=Holland|first=Walter W.|title=Karel Raška – The Development of Modern Epidemiology. The role of the IEA|journal=Central European Journal of Public Health|volume=18|issue=1|pages=57–60|date=Mawrth 2010|pmid=20586233|access-date=11 Chwefror 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011215323/http://www1.szu.cz/svi/cejph/archiv/2010-1-11-full.pdf|archive-date=11 Hydref 2017}}</ref> ar adeg pan oedd 2 filiwn o bobl yn marw o'r frech wen y flwyddyn.<ref>{{Cite web|last=Greenspan|first=Jesse|title=The Rise and Fall of Smallpox|url=https://www.history.com/news/the-rise-and-fall-of-smallpox|website=History|access-date=26 Ionawr 2021|date=7 Mai 2015}}</ref> Y broblem gychwynnol a wynebodd tîm WHO oedd diffyg adroddiadau am yr achosion o'r frech wen. Sefydlodd WHO rwydwaith o ymgynghorwyr a gynorthwyodd wledydd i sefydlu gweithgareddau gwyliadwriaeth a chyfyngiant.<ref>{{Cite book|last=Orenstein|first=Walter A.|last2=Plotkin|first2=Stanley A.|title=Vaccines|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?highlight=smallpox&rid=vacc.section.45#47|publisher=W.B. Saunders Co|location=Philadelphia|year=1999|isbn=978-0-7216-7443-8|access-date=18 Medi 2017}}</ref> Helpodd Sefydliad Iechyd y Byd hefyd i gynnwys yr achosion Ewropeaidd diwethaf yn Iwgoslafia ym 1972.<ref>{{Cite web|first=Colette|last=Flight|date=17 Chwefror 2011|url=https://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/smallpox_03.shtml|title=Smallpox: Eradicating the Scourge|website=BBC History|access-date=24 Tachwedd 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090214152400/http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/smallpox_03.shtml|archivedate=14 Chwefror 2009}}</ref> Ar ôl dros ddau ddegawd o frwydro yn erbyn y frech wen, datganodd Comisiwn Byd-eang ym 1979 fod y clefyd wedi'i ddileu - y clefyd cyntaf mewn hanes i gael ei ddileu gan yr hil ddynol.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/mediacentre/multimedia/podcasts/2010/smallpox_20100618/en/|title=Anniversary of smallpox eradication|website=WHO Media Centre|date=18 Mehefin 2010|access-date=11 Chwefror 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617073353/http://www.who.int/mediacentre/multimedia/podcasts/2010/smallpox_20100618/en/|archivedate=17 Mehefin 2012}}</ref> '''1974:''' Cychwynwyd dwy raglen: Rhaglen Ehangu ar Imiwneiddio<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 13  a rhaglen reoli onchocerciasis, fel partneriaeth bwysig rhwng y Sefydliad Bwyd ac Amaethyddiaeth (FAO), Rhaglen Datblygu'r Cenhedloedd Unedig (UNDP), a [[Banc y Byd]]. '''1975:''' Lansiodd Sefydliad Iechyd y Byd y Rhaglen Arbennig ar gyfer Ymchwil a Hyfforddiant mewn Clefydau Trofannol (y TDR).<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 June 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 15  Roedd y rhaglen hwn wedi'i gyd-noddi gan [[UNICEF]], UNDP, a [[Banc y Byd]], ac fe'i sefydlwyd mewn ymateb i gais 1974 gan y WHA am ymdrech ddwys i ddatblygu rheolaeth well ar glefydau trofannol. Prif nodau'r TDR, yn gyntaf, oedd cefnogi a chydlynu ymchwil rhyngwladol i ddiagnosis, triniaeth a rheolaeth ar glefydau trofannol; ac, yn ail, cryfhau galluoedd ymchwil o fewn gwledydd endemig.<ref>{{Cite journal|last=WHO Division of Control of Tropical Diseases (CTD)|journal=Tropical Diseases|title=UNDP - World Bank - WHO Special Programme for Research and Training in Tropical Diseases (TDR)|url=http://www.ciesin.columbia.edu/docs/001-614/001-614.html|publisher=World Health Organization|access-date=11 Gorffennaf 2021|location=Geneva|id=TDR-CTD/HH 90.1|date=1990|archive-date=2021-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423152944/http://www.ciesin.columbia.edu/docs/001-614/001-614.html}}</ref> '''1976:''' Deddfodd y WHA benderfyniad ar atal [[anabledd]] ac adsefydlu (''rehabilitation'') gyda ffocws ar ofal gan y gymuned<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 16  '''1977''' a '''1978:''' Lluniwyd y rhestr gyntaf o feddyginiaethau hanfodol,<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}}[https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 17 a blwyddyn yn ddiweddarach cyhoeddwyd y nod uchelgeisiol “Iechyd i Bawb”. '''1986:''' Dechreuodd Sefydliad Iechyd y Byd ei raglen fyd-eang ar [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 June 2012}}[https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 June 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 20 Ddwy flynedd yn ddiweddarach rhoddwyd sylw i atal gwahaniaethu yn erbyn dioddefwyr, ac ym '''1996''' ffurfiwyd Rhaglen ar y Cyd y Cenhedloedd Unedig ar HIV/AIDS (UNAIDS). '''1988:''' Sefydlwyd y [[Menter Dileu Polio Fyd-eang|Fenter Dileu Polio Fyd-eang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 June 2012}}[https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 22  '''1995:''' Sefydlodd WHO Gomisiwn Rhyngwladol annibynnol ar gyfer Dileu Dracunculiasis (dileu clefyd llyngyr Guinea; ICCDE).<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 June 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 23  Mae'r ICCDE yn argymell i WHO pa wledydd sy'n bodloni gofynion yr ardystio (''certification''). Mae gan WHO hefyd rôl o ran cynghori ar y cynnydd a wnaed tuag at ddileu trosglwyddiad a phrosesau ar gyfer dilysu.<ref>{{Cite book|last=Division of Control of Tropical Disease|title=Criteria for the Certification of Dracunculiasis Eradication|date=1996|publisher=World Health Organization|location=Geneva|page=2|edition=Revised|url=https://www.who.int/dracunculiasis/resources/Criteria_for_certification_dracunculiasis_1996.pdf|id=[WHO reference:WHO/FIL/96.187 Rev.1]|access-date=11 Gorffennaf 2021}}</ref> '''1998:''' Amlygodd Cyfarwyddwr Cyffredinol WHO gamau bras mewn goroesiad plant, llai [[Marwolaethau babanod|o farwolaethau babanod]], cynnydd mewn disgwyliad oes a chyfraddau is o “blaod” fel y [[frech wen]] a [[Poliomyelitis|pholio]] - ar hanner can mlynedd ers sefydlu WHO. Roedd, fodd bynnag, yn derbyn bod yn rhaid gwneud mwy i gynorthwyo iechyd mamau a bod y cynnydd yn y maes hwn wedi bod yn araf. <ref>{{Cite web|url=http://whqlibdoc.who.int/hq/1998/WHD_98.1-13.pdf|title=World Health Day: Safe Motherhood|date=7 Ebrill 1998|publisher=WHO|page=1|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063313/http://whqlibdoc.who.int/hq/1998/WHD_98.1-13.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}}</ref> '''2000:''' Crëwyd y Bartneriaeth Atal y Diciâu (''Stop TB Partnership'') ynghyd â llunio Nodau Datblygu'r Mileniwm gan y Cenhedloedd Unedig.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}}[https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 24  '''2001:''' Ffurfiwyd menter y [[Brech goch|frech goch]], a chafodd WHO y clod am leihau marwolaethau byd-eang o'r clefyd 68% erbyn 2007.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 June 2012}} [https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf Archived] (PDF) from the original on 17 Mehefin 2012. Retrieved 31 Mawrth 2012.</ref>: 26  '''2002:''' Lluniwyd y Gronfa Fyd-eang i Ymladd AIDS, Twbercwlosis a Malaria i wella'r adnoddau sydd ar gael.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|title=WHO at 60|publisher=WHO|access-date=31 Mawrth 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf|archivedate=17 Mehefin 2012}}[https://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf "WHO at 60"] (PDF). WHO. [https://web.archive.org/web/20120617063811/http://www.who.int/who60/media/exhibition_brochure.pdf PDF] archifwyd 17 Mehefin 2012. Adalwyd 31 Mawrth 2012.</ref>: 27  '''2005:''' Diwygiwyd y Rheoliadau Iechyd Rhyngwladol (IHR) yn sgil bygythiadau iechyd a ddaeth i'r amlwg o'r epidemig SARS 2002/3, gan awdurdodi WHO i ddatgan bygythiad iechyd yn Argyfwng Iechyd Cyhoeddus o Bryder Rhyngwladol.<ref>Hanrieder T, Kreuder-Sonnen C (2014) "[https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0967010614535833 WHO decides on the exception? Securitization and emergency governance in global health]" Security Dialogue 45(4):331–348. DOI:10.1177/0967010614535833</ref> '''2016''': Yn dilyn methiant canfyddedig yr ymateb i’r [[Epidemig Ebola Gorllewin Affrica, 2013-16|achosion o Ebola yng Ngorllewin Affrica]], ffurfiwyd rhaglen Argyfyngau Iechyd y Byd, gan newid Sefydliad Iechyd y Byd o fod yn asiantaeth “normative” i un sy’n ymateb yn weithredol i argyfyngau iechyd.<ref>{{Cite web|title=Ebola then and now: Eight lessons from West Africa that were applied in the Democratic Republic of the Congo|url=https://www.who.int/news-room/feature-stories/detail/ebola-then-and-now|access-date=2021-10-12|website=www.who.int|language=en}}</ref> '''2020''' : Cynorthwyodd WHO i reoli'r achosion byd-eang o firws corona ([[covid-19]])  == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * {{eicon fr}} {{eicon en}} [http://www.who.int/ Gwefan swyddogol CIB] * {{eicon en}} [http://web.archive.org/20070729204207/www.euro.who.int/Document/Obs/wales_hit_rep.pdf Adroddiad CIB ar Iechyd yng Nghymru (2004)] (ffeil [[PDF]]) {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Iechyd bydol]] [[Categori:Iechyd cyhoeddus]] [[Categori:Asiantaethau]] [[Categori:Y Cenhedloedd Unedig]] [[Categori:Sefydliadau 1948]] hcii3nrxuunowxrzycbqh6djxv2k80k 0 60804 14890275 14878586 2026-05-07T17:50:18Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890275 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng nghymuned [[Llanddaniel Fab]] '''Moel-y-don''' ({{Sain|Moel-y-don.ogg|ynganiad}}) yn ne [[Ynys Môn]] ar lan [[Afon Menai]]. Er nad oes dim ond dyrnaid o dai yno heddiw bu'n lle prysur yn y gorffennol fel safle un o'r chwech o fferïau a gysylltai Môn ac [[Arfon]] dros y Menai. Mae 126 milltir (202.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 208.1 milltir (334.9&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Hanes== Llecyn nid nepell o [[Llanidan|Lanidan]], tua dwy filtir a hanner i'r de o [[Llanfair Pwllgwyngyll|Lanfair Pwllgwyngyll]] yw Moel-y-don. Am ganrifoedd lawer bu [[fferi]] yno i groesi'r Menai i'r [[Felinheli]], i'r de o [[Bangor|Fangor]].<ref>''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972).</ref> Yn yr Oesoedd Canol safai yng nghwmwd [[Menai]], cantref [[Rhosyr (cantref)|Rhosyr]]. Yn ôl traddodiadau Môn, dyma'r man lle croesodd y [[Rhufeiniaid]] pan ymosododd y Cadfridog [[Agricola]] ar yr ynys er mwyn dinistrio canolfan grym y [[Derwydd]]on; cododd bont o longau i groesi drosodd.<ref>J. Beverley Smith, ''Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru'' (Caerdydd, 1986), tud. 364.</ref> Ymladdwyd [[Brwydr Moel-y-don]] ar y 6ed o Dachwedd 1282 ar Afon Menai rhwng milwyr [[Edward I o Loegr]] a gwŷr [[Llywelyn ap Gruffudd]], [[Tywysog Cymru]]. Er mai fel 'Brwydr Moel-y-don' y cyfeirir ati yn gyffredinol, mae lle da i gredu mai ar [[Traeth Lafan|Draeth Lafan]] rhwng [[Llan-faes]], Môn a'r tir mawr yr ymladdwyd hi, yn hytrach na ger Moel-y-don ei hun. Fel pont Agricola deuddeg can mlynedd yn gynt, pont o longau oedd y bont hon hefyd, yn ôl pob tebyg.<ref>''Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru'', tud. 364.</ref> ==Cynrychiolaeth etholaethol== == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Llyfryddiaeth == * H. R. Davies, ''The Conway and Menai Ferries'' (Caerdydd, 1942) [[Categori:Afon Menai]] [[Categori:Hanes Ynys Môn]] [[Categori:Llanddaniel Fab]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] douzohtuwfppv2f487h33q1kfjmp85d 0 62246 14890165 14877410 2026-05-07T17:01:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890165 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Carmel]] (gwahaniaethau).'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llannerch-y-medd]] ar [[Ynys Môn]] yw '''Carmel''' ({{Sain|Carmel, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir ar y lôn B5112 tua dwy filltir a hanner i'r de-orllewin o [[Llannerch-y-medd|Lannerch-y-medd]]. Y pentref agosaf i gyfeiriad y de yw [[Trefor, Ynys Môn|Trefor]], hefyd ar y B5112. Mae 137.1 milltir (220.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 219.8 milltir (353.7&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Fel [[Carmel|sawl lle arall]] yng Nghymru, mae enw'r pentref yn tarddu o'r enw beiblaidd [[Mynydd Carmel]]. ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Enwau lleoedd yng Nghymru o darddiad Beiblaidd]] [[Categori:Llannerch-y-medd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 3uxaj64dlbyooolt2om6931iqzret02 0 62265 14890456 13645574 2026-05-07T19:53:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890456 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd‎ i enw'r AS}} }} :''Am leoedd a phethau eraill o'r un enw gweler [[Saron]] (tudalen wahaniaethu).'' Pentref bychan yn [[Sir Ddinbych]] yw '''Saron''' (weithiau '''Pentre Saron''' ({{Sain|Saron, Sir Ddinbych.ogg|ynganiad}}), er enghraifft ar fapiau'r [[Arolwg Ordnans]]). Saif ar ffordd gefn, i'r gogledd-orllewin o [[Rhuthun|Ruthun]] ac i'r de-orllewin o dref [[Dinbych]]. Mae yng nghymuned [[Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]]. ==Capel== Enwyd y pentref ar ôl y [[capel]] lleol, Capel Saron ([[Methodistiaid Calfinaidd]]), a godwyd yn 1826, gydag ysgoldy a thŷ capel wedi eu hychwanegu yn 1908.<ref name="Jones">[[Frank Price Jones]], ''Crwydro Gorllewin Dinbych'' ([[Cyfres Crwydro Cymru]], 1969).</ref> Yn 2014 roedd y capel yn dal i fynd.<ref>[https://www.sirddinbych.gov.uk/cy/preswyliwr/cymunedau-a-byw/clwbiau-a-chymdeithasau/organisation.aspx?ID=52F8B232925CB9298025680800319048 Capel Saron] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304230237/https://www.sirddinbych.gov.uk/cy/preswyliwr/cymunedau-a-byw/clwbiau-a-chymdeithasau/organisation.aspx?ID=52F8B232925CB9298025680800319048 |date=2016-03-04 }}, gwefan Cyngor Sir Ddinbych.</ref> ==Pobl o Saron== Roedd teulu'r awdur a newyddiadurwr [[Frank Price Jones]] ar ochr ei dad yn hanu o Saron.<ref name="Jones"/> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Enwau lleoedd yng Nghymru o darddiad Beiblaidd]] [[Categori:Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] edt09hpbuohix0tfuhewn7z3iypw6ss 0 62333 14890819 13295463 2026-05-08T10:30:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890819 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bychan gwledig yng [[Ceredigion|Ngheredigion]] yw '''Abermeurig'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 15 Hydref 2024</ref> ({{Sain|Abermeurig.ogg|ynganiad}}) (weithiau 'Aber-meurig' hefyd). Fe'i lleolir tua 4 milltir i'r gogledd o [[Llanbedr Pont Steffan|Lanbedr Pont Steffan]] (Llambed). Llifa [[Afon Aeron]] heibio i'r gogledd o'r pentref. Mae'n rhan o gymuned [[Nancwnlle]]. Y pentref agosaf yw [[Llundain-fach]], dros yr afon hanner milltir i'r gogledd-orllewin. Caiff ei enw o aber Nant Meurig yn Afon Aeron, ger y pentref. ==Enwogion== * [[Doreen Lewis]] (g. 1953), cantores, a aned yn [[Aberystwyth]] ond a fagwyd yn Abermeurig. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Nancwnlle]] [[Categori:Llanfihangel Ystrad]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] o3co9mcqerzw8au6xpz3nm6113gmpgb 0 62647 14890235 13088784 2026-05-07T17:44:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890235 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddaniel Fab]], [[Ynys Môn]], yw '''Llanedwen'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanedwen-isle-of-anglesey-sh510689#.YboUdi-l1_h British Place Names]; adalwyd 15 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llanedwen.ogg|ynganiad}}). Saif yn ne-orllewin yr ynys ar lan [[Afon Menai]]. Mae'n gasgliad o ychydig o dai ac eglwys (yn hytrach na phentref). ==Eglwys Edwen Sant== Saif yr eglwys, a gysegrwyd i'r santes [[Edwen]], ar ei phen ei hun yng nghanol caeau, ac mae'n nodedig o ran ei bod yn cael ei goleuo a chanhwyllau yn unig. Ail-adeiladwyd yr eglwys yng nghanol y [[19g]], gan ddefnyddio rhan o adeiladwaith yr hen eglwys. Mae [[Plas Newydd]] gerllaw, a cheir beddau sawl aelod o deulu [[Ardalydd Môn]] yn y fynwent; ceir hefyd fedd yr hynafiaethydd [[Henry Rowlands (hynafiaethydd)|Henry Rowlands]], awdur ''[[Mona Antiqua Restaurata]]'', a aned yn y plwyf. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{comin|St Edwen's Church, Llanedwen|Eglwys y Santes Edwen, Llanedwen}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanddaniel Fab]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] nqau7bdh9p045ej1584q6yf0sg720zi 0 62801 14890416 13088185 2026-05-07T19:41:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890416 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Betws-yn-Rhos]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Dolwen'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/dolwen-conwy-sh884745#.YZ6pky-l1_g British Place Names]; adalwyd 24 Tachwedd 2021</ref> Fe'i lleolir ar groesffordd lle mae'r B5383 o [[Bae Colwyn|Fae Colwyn]] yn cwrdd â'r B5381 sy'n cysylltu [[Llansanffraid Glan Conwy|Glan Conwy]], i'r gorllewin, a [[Llanelwy]] i'r dwyrain. Y dref agosaf yw Bae Colwyn, tua 4 milltir i'r gogledd. Llifa dwy o isafonydd [[Afon Dulas (Rhos)|Afon Dulas]] heibio i'r pentref ar ei ffordd o'r bryniau i aberu ym [[Môr Iwerddon]] ger [[Llanddulas]]. Yr enw ar un o'r isafonydd hyn ers talwm oedd Afon Dhôl Wen (c1700), sef tarddiad enw'r pentref.<ref>''Dictionary of Welsh Placenames'', gol. Hywel Wyn Owen a Richard Morgan (Gwasg Gomer, 2007)</ref> Cyfeirir at y pentref am y tro cyntaf mewn dogfen sy'n dyddio o 1546. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Betws-yn-Rhos]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 32b82t8vq6bz2ymat1rbz3afrwigz1x 0 62803 14890413 13088137 2026-05-07T19:39:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890413 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Betws-yn-Rhos]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Dawn'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dawn-conwy-sh863726#.YZ46dC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 24 Tachwedd 2021</ref> Fe'i lleolir ar groesffordd wledig tua 5 milltir i'r de o [[Bae Colwyn|Fae Colwyn]]. Y pentrefi agosaf yw [[Trofarth]] i'r de-orllewin a [[Dolwen]] i'r gogledd-ddwyrain, tra bod [[Llangernyw]] yn gorwedd tua 3 milltir i'r de. Ceir [[Mynydd Branar]] (324 m) ger y pentref. Llifa [[Afon Dulas (Rhos)|Afon Dulas]] trwy'r pentref ar ei ffordd o'r bryniau i aberu ym [[Môr Iwerddon]] ger [[Llanddulas]]. [[Delwedd:Bodlondeb - geograph.org.uk - 140606.jpg|250px|bawd|dim|Ffermdir ger Dawn]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Betws-yn-Rhos]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ge31q9rz2oz9pkja43s01gu95zduj2c 0 63820 14890916 14338721 2026-05-08T11:39:41Z Craigysgafn 40536 /* Prif ardaloedd */ 14890916 wikitext text/x-wiki {{Gwleidyddiaeth Cymru}} I bwrpas llywodraeth leol, ers 1 Ebrill 1996 rhennir [[Cymru]] yn 22 o [[awdurdodau unedol Cymru|awdurdodau unedol]] a elwir yn "[[Prif ardaloedd Cymru|brif ardaloedd]]". O fewn yr haen uchaf hwn, ceir sawl math o [[Sir|sir]] sefː sir, bwrdeistrefi sirol a [[dinas]]oedd (gyda statws sirol).<ref>Local Government (Wales) Act 1994</ref> Yn aml gelwir nhw o dan un enw - sir, er bod hyn yn dechnegol anghywir. Cynrychiolir yr awdurdodau lleol sy'n gweinyddu'r siroedd hyn gan [[Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru|Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru]]. Mae cynghorau etholedig yr awdurdodau hyn yn gyfrifol am ddarparu gwasanaethau o fewn eu [[Prif ardal Cymru|prif ardaloedd]]: addysg, gwaith cymdeithasol, cadwraeth yr amgylchedd a thraffyrdd. O dan yr haen hwn ceir [[Cyngor Cymuned|cynghorau cymuned]]; dirprwyir rhai cyfrifoldebau iddynt hwy, er enghraifft torri gwair, cynnal a chadw parciau lleol. Fe benodir [[Arglwydd Raglaw]] gan [[Elisabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig|Frenhines]] y DU, i'w chynrychioli yn yr wyth [[Siroedd cadwedig Cymru|Sir cadwedig]] sef yr ardaloedd cyfredol a ddefnyddir yng Nghymru at ddibenion seremonïol Rhaglawiaeth a Siryfiaeth. Yn Ebrill 2013 cyhoeddwyd fod Llywodraeth Cymru am gynnal [[Ad-drefnu Llywodraeth Leol yng Nghymru]] gyda'r bwriad o dorri'r nifer o siroedd o 22 i tua 12. == Dinasoedd == Saith [[dinas]] sydd yng Nghymru: yn ogystal â'r tri awdurdod unedol sydd â [[Statws dinas yn y Deyrnas Unedig|statws dinas]], mae gan [[cymuned (Cymru)|gymunedau]] [[Bangor]], [[Llanelwy]] a [[Tyddewi|Thyddewi]] statws dinas a gadarnheir gan [[breintlythyrau|freintlythyrau]]. * [[Abertawe]] * [[Bangor]] * [[Caerdydd]] * [[Casnewydd]] * [[Llanelwy]] * [[Tyddewi]] * [[Wrecsam]] Yn hanesyddol roedd [[Llanelwy]] yn ddinas, gan iddi fod yn [[Esgobaeth Llanelwy|ganolfan esgobaeth]], a chyfeirir ati fel dinas yn [[Encyclopædia Britannica]] 1911. Er hyn nid oedd statws dinas swyddogol gan Lanelwy. Pan roddwyd statws dinas i Dyddewi ym 1994 fe ymgeisiodd Cyngor Cymuned Llanelwy am yr un statws, trwy ddeiseb. Gwrthodwyd y ddeiseb gan nad oedd unrhyw dystiolaeth o siarter neu freintlythyrau yn cael eu rhoi i'r dref yn y gorffennol, fel yn achos Tyddewi. Aflwyddiannus oedd ceisiadau am statws dinas mewn cystadlaethau yn 2000 a 2002.<ref>{{dyf llyfr |teitl=City Status in the British isles, 1830 - 2002 |olaf=Beckett |cyntaf=J V |blwyddyn=2005 |cyhoeddwr=Ashgate Publishing |lleoliad=Aldershot |isbn=0754650677 |tud=133 - 135}}</ref> Ar 14 Mawrth 2012, fodd bynnag, croesawodd Ysgrifennydd Gwladol Cymru, [[Cheryl Gillan]], gyhoeddiad Llywodraeth y DU y byddai Llanelwy yn ennill statws dinas. Ymgeisiodd sawl tref, a dewiswyd Llanelwy "i gydnabod ei chyfoeth o hanes, ei chyfraniad diwylliannol a’i statws metropolitan fel canolbwynt ar gyfer technoleg, masnach a busnes."<ref>[https://www.gov.uk/government/news/st-asaph-a-new-diamond-city-for-north-wales.cy Gwefan www.gov.uk]; adalwyd 6 Ionawr 2014</ref> Enillodd Wrecsam gystadleuaeth i gael statws dinas yn 2022. Roedd hyn yn rhan o ddathliadau Jiwbilî Platinwm y Frenhines a gwobrwyd 8 tref ar draws y DU. Cafodd Wrecsam ei wneud yn ddinas yn swyddogol ar 1 Medi 2022.<ref>{{dyf newyddion|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wrexham-officially-becomes-wales-seventh-24897413|teitl=Wrexham officially becomes Wales' seventh city after Platinum Jubilee award|cyhoeddwr=WalesOnline|dyddiad=1 Medi 2022|dyddiadcyrchu=1 Medi 2022|iaith=en}}</ref> == Prif ardaloedd == {{prif|Prif ardaloedd Cymru}} {| class="wikitable" |- |{{Map ardaloedd Cymru}} || # [[Abertawe (prif ardal)|Abertawe]] # [[Castell-Nedd Port Talbot]] # [[Pen-y-bont ar Ogwr (prif ardal)|Pen-y-bont ar Ogwr]] # [[Bro Morgannwg]] # [[Caerdydd]] # [[Casnewydd (prif ardal)|Casnewydd]] # [[Rhondda Cynon Taf]] # [[Merthyr Tudful (prif ardal)|Merthyr Tudful]] # [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Caerffili]] # [[Torfaen]] # [[Blaenau Gwent]] | |[[Delwedd:Wales Administrative 2009 v5 Welsh.png|335px]] | |} == Cymunedau == {{prif|Cymuned (Cymru)|Rhestr cymunedau Cymru}} Cymuned yw'r uned leiaf o lywodraeth leol yng Nghymru. == Siroedd cadwedig == {{prif|Siroedd cadwedig Cymru}} Pan adrefnwyd llywodraeth leol yng Nghymru yn 1974 diddymwyd yr hen siroedd gweinyddol a chreuwyd wyth [[sir]] newydd yn eu lle. O'r siroedd hyn, mae [[Powys]] a [[Gwynedd]] yn dal i fodoli ond gyda newidiadau i'w ffiniau, yn enwedig yn achos Gwynedd a chollodd [[Ynys Môn]] ac a welodd yr ardaloedd gogledd-ddwyreiniol yn mynd yn rhan o [[Conwy (prif ardal)|Fwrdeistref Sirol Conwy]]. Mae siroedd 1974-1996 yn cael eu disgrifio'n swyddogol fel siroedd cadwedig ar gyfer rhai pwrpasau seremonïol ond heb unrhyw ran mewn llywodraeth leol. Dyma'r siroedd: *[[Clwyd]] *[[De Morgannwg]] *[[Dyfed]] *[[Gorllewin Morgannwg]] *[[Gwent]] *[[Gwynedd]] *[[Morgannwg Ganol]] *[[Powys]] ==Hanes "Siroedd" Cymru== Erbyn 1066 roedd Lloegr gyfan wedi cael ei rhannu'n [[Sir|siroedd]], ond nid oedd gan Gymru siroedd tan y 13g. Aberteifi a Chaerfyrddin a sefydlwyd yn gyntaf a hynny yn y 1240au. Ym 1284 rhannwyd "Tywysogaeth Gwynedd" yn dair sir: Môn, Caernarfon a Meirionnydd. Gellir edrych ar y drefn newydd hon felly fel trefn Seisnig a fwriwyd ar Gymru wedi syrthio'ryn ystod blynyddoedd olaf y Tywysog [[Llywelyn ap Gruffudd|Llywelyn II]]. Cyn diwedd y ganrif roedd y Fflint hithau wedi'i chlensio'n sir a olygai fod bron i hanner tiriogaeth Cymru o dan reolaeth coron Lloegr. [[Y Mers]] oedd yn weddill, a chafwyd gwared a nhw trwy ddefnyddio y [[Y Deddfau Uno 1536 a 1543|Ddeddf Uno1536]] gan greu Sir Benfro, Sir Drefaldwyn, Sir Ddinbych, Sir Faesyfed, Sir Forgannwg, Sir Frycheiniog a Sir Fynwy. Dyna gyfanswm o 13 sir. Y mwyaf oedd Sir Gaerfyrddin (246,168ha) a Sir y Fflint (65,975ha). Cawsant eu mapio gan [[John Speed]] ac eraill ac fe'u derbyniwyd yn frwd gan y Boneddigion. Yn 1974 diddymwyd yr 13 sir. Yn eu lle sefydlwyd y siroedd cadwedig uchod. ==NUTS gan Eurostat== O fewn [[Eurostat]]s yr [[Enwau Unedau Tiriogaethol at Ddibenion Ystadegaeth]](''Nomenclature of Territorial Units for Statistics'', NUTS), ystyrir Cymru yn rhanbarth lefel-1, gyda'r côd "UKL", ac a isrennir fel a ganlyn: {| class="wikitable" |- style="background-color:#ffd700;text-align:left;" ! NUTS 1 ! Côd ! NUTS 2 ! Côd ! NUTS 3 ! Côd |- | Cymru | UKL | rowspan=8 | [[Gorllewin Cymru]] a [[Cymoedd De Cymru|Chymoedd De Cymru]] | rowspan=8 | UKL1 | [[Ynys Môn]] | UKL11 |- | rowspan=11 colspan=2 align="center" | [[Delwedd:NUTS 3 regions of Wales map.svg|220px]] | [[Gwynedd]] | UKL12 |- | [[Conwy (prif ardal)|Conwy]] a [[Sir Ddinbych]] | UKL13 |- | [[De-orllewin Cymru]] ([[Ceredigion]], [[Sir Gaerfyrddin]], [[Sir Benfro]]) | UKL14 |- | Cymoedd Canol ([[Merthyr Tudful]], [[Rhondda Cynon Taf]]) | UKL15 |- | Cymoedd Gwent ([[Blaenau Gwent]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Caerffili]], [[Torfaen]]) | UKL16 |- | [[Pen-y-bont ar Ogwr (prif ardal)|Pen-y-bont ar Ogwr]] a [[Castell-nedd Port Talbot]] | UKL17 |- | [[Abertawe (prif ardal)|Abertawe]] | UKL18 |- | rowspan=4 | [[Dwyrain Cymru]] | rowspan=4 | UKL2 | [[Sir Fynwy]] a [[Casnewydd (prif ardal)|Chasnewydd]] | UKL21 |- | [[Caerdydd]] a [[Bro Morgannwg]] | UKL22 |- | [[Sir y Fflint]] a [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Wrecsam]] | UKL23 |- | [[Powys]] | UKL24 |- |} == Heddluoedd a gwasanaethau tân == === Heddluoedd === {{prif|Heddluoedd Cymru}} Ceir pedwar [[heddlu]] yng Nghymru: {| class="wikitable" |- |[[Delwedd:Wales Police Numbered.png|200px]] || # [[Heddlu Gogledd Cymru]] # [[Heddlu Dyfed-Powys]] # [[Heddlu De Cymru]] # [[Heddlu Gwent]] |} === Gwasanaethau tân ac achub === Ceir tri [[gwasanaeth tân ac achub]] yng Nghymru: {| class="wikitable" |- |[[Delwedd:Wales fire services numbered.png|200px]] || # [[Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru]] # [[Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru]] # [[Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru]] |} == Gweler hefyd == * [[Ad-drefnu Llywodraeth Leol yng Nghymru, 2015]] * [[Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru]] * [[Cymunedau Cymru]] (Trefi a Chymunedau Cymru) * [[Rhestr Siroedd a Dinasoedd Cymru yn ôl y canran o siaradwyr Cymraeg]] * [[Siroedd Cymru cyn ad-drefnu 1974]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Siroedd Cymru}} {{Cymru}} [[Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru| ]] [[Categori:Llywodraeth Cymru|Lleol]] 18p9j1psb9gbq4goj9soeimxd1saj2x 0 65373 14890121 13091985 2026-05-07T16:21:43Z BOT-Twm Crys 23034 Prawf Bot using [[Project:AWB|AWB]] 14890121 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} '''Abermenai''' yw pen gorllewinol [[Afon Menai]]. Ar ochr ogleddol y Fenai, ar [[Ynys Môn]], mae Pwynt Abermenai yn ymestyn tua'r de, gan adael dim ond darn cul o fôr rhwng pen deheuol y pwynt a [[Caer Belan|Chaer Belan]] ar ochr [[Arfon]] i'r Fenai. I'r dwyrain o Bwynt Abermenai, ceir Traeth Abermenai, hefyd Traeth Melynog, ardal helaeth o fwd sy'n ymestyn hyd aber [[afon Braint]]. I'r dwyrain o Gaer Belan ar yr ochr draw mae aber [[y Foryd]]. Saif yng nghymuned [[Rhosyr (cymuned)|Rhosyr]]. ==Hanes== Ceir sawl cyfeiriad at Abermenai yn hanes Cymru. Glaniodd [[Gruffudd ap Cynan]] yma yn [[1075]] wedi croesi o [[Dulyn|Ddulyn]] gyda mintai o filwyr hur o [[Llychlynwyr|Lychlynwyr]] i geisio hawlio [[teyrnas Gwynedd]]. Yn [[1144]] glaniodd [[Cadwaladr ap Gruffudd]], brawd [[Owain Gwynedd]], yma gyda llynges yr oedd wedi ei llogi gan y [[Daniaid]] o ddinas Dulyn. Y flwyddyn cynt, roedd Cadwaladr wedi ei yrru o'i diroedd gan Owain oherwydd ei ran yn llofruddiaeth [[Anarawd ap Gruffudd]], tywysog [[Deheubarth]], a bwriad Cadwaladr oedd defnyddio'r Daniaid i geisio gorfodi Owain i dychwelyd ei diroedd. Ymddengys i Gadwaladr adael y Daniaid a dod i gytundeb a'i frawd. Ceir cyfeiriad at Abermenai ym [[Pedair Cainc y Mabinogi|mhedwaredd cainc y Mabinogi]] hefyd. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Afon Menai]] [[Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn]] [[Categori:Pentiroedd Cymru]] [[Categori:Rhosyr]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] 2d9q6ajurlnvyqb8exeiqv51o52wehk 0 65493 14890881 14879234 2026-05-08T10:52:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890881 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:Golygfa Tresaith.JPG|bawd|Llun o Dre-saith neu Draeth-saith]] Pentref bychan yn ne [[Ceredigion]] yw '''Tre-saith''' (hefyd: '''Tresaith''').<ref>[https://britishplacenames.uk/tresaith-ceredigion-sn275515#.XflfcK2cZlc British Place Names]; adalwyd 17 Rhagfyr 2019</ref> Fe'i leolir ar lan [[Bae Ceredigion]] tua 8 milltir i'r gogledd-ddwyrain o dref [[Aberteifi]] a thua milltir a hanner o [[Aberporth]], i'r gorllewin. Mae Tre-saith yn gorwedd ym mhlwyf hanesyddol a chymuned gyfoes [[Penbryn]]. Cofnodir 'Traeth Saith' fel ffurf arall ar yr enw.<ref name="I. Ellis, 1953">T. I. Ellis, ''Crwydro Ceredigion'' (Cyfres Crwydro Cymru, 1953), tud. 89.</ref> Yn eglwys y plwyf ceir beddrod y nofelydd [[Allen Raine]] a fu'n adnabyddus ar droad yr 20g am ei nofelau Cymreig a Cheltaidd.<ref name="I. Ellis, 1953"/> Mae'r canwr a'r actor [[Dewi 'Pws' Morris]] yn byw yn y pentref. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Penbryn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 01lpu08jesqnqhj5tjk1t3sbs2r8396 0 66129 14890817 13409486 2026-05-08T10:29:26Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890817 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Yr Hafanau]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Aberllydan'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Broad Haven'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/broad-haven-pembrokeshire-sm860135#.YYk7uy-l0vI British Place Names]; adalwyd 8 Tachwedd 2021</ref> Fe'i lleolir yng ngorllewin y sir, ar lan [[Bae Sain Ffraid]], tua 6 milltir i'r gorllewin o dref [[Hwlffordd]]. [[Delwedd:Broad Haven beach - geograph.org.uk - 81901.jpg|250px|bawd|dim|Traeth Broad Haven]] Mae'n ganolfan gwyliau ers hanner cyntaf y 19eg ganrif ac yn boblogaidd gan ymwelwyr oherwydd y traeth llydan sydd rhynddo a phentref [[Aber-bach]], i'r de, traeth sydd wedi derbyn [[Traeth baner las|baner las]] yn ddiweddar oherwydd ei lendid.<ref>{{Cite web |url=http://www.blueflag.org/blueflag/2006/Wales/Wales/Broadhaven%20North |title=copi archif |access-date=2009-09-26 |archive-date=2012-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205065723/http://www.blueflag.org/blueflag/2006/Wales/Wales/Broadhaven%20North |url-status=dead }}</ref> Mae'n rhan o [[Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro|Barc Cenedlaethol Arfordir Penfro]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Eiddo'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yng Nghymru]] [[Categori:Yr Hafanau]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] a8kw1b5mq6rhtlw3hm8e9rt9jgrkei2 0 66661 14890280 13089825 2026-05-07T17:51:17Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890280 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Plasdy ym [[Môn]] oedd '''Mysoglen''' ('Maesoglan' ar fapiau heddiw) a fu'n un o brif ganolfannau nawdd [[Beirdd yr Uchelwyr]] ar yr ynys yn yr 16g.<ref>Enid Roberts, ''Tai Uchelwyr y Beirdd 1350-1600'' (Cyhoeddiadau Barddas, 1986), tud. 22.</ref> Erbyn heddiw mae'n ffermdy a elwir Maesoglan, tua milltir i'r de o bentref [[Llangaffo]] a thair i'r dwyrain o [[Rhosyr|Rosyr]] yn ne-orllewin yr ynys. Rhif yr OS SH 4505 6728. Canodd [[Dafydd Alaw]] i deulu plasdy Mysoglen yng nghyfnod Huw ap Rhys ap Hywel, a dyma [[englyn]] ganddo i simnai newydd fawr y plas: :Simnai wen Fysoglen fawr sôn—amdani, ::Lle denir cerddorion; : Eglurferch, fe'i gŵyl Arfon, : Pen-rhaith simneiau maith Môn.<ref>Enid Roberts, ''Tai Uchelwyr y Beirdd 1350-1600'', tud. 44.</ref> Roedd yn adnabyddus am yr ardd ffurfiol a grewyd yno hefyd. Yn ôl y bardd [[Robert ab Ifan]] (ail hanner yr 16g), roedd o siâp deimwnt ac yn llawn o berlysiau: :Gardd gwmpli heini hynod—yw ei gwedd, ::A'i gwaith yn urddasglod; : Llysiau o fil, lles yw fod, : Yn gyswllt yn eu gosod.<ref>Enid Roberts, ''Tai Uchelwyr y Beirdd 1350-1600'', tud. 26.</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Plasdai Ynys Môn]] [[Categori:Rhosyr]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ra5nenvt1lh71rb0qc71ytcfgdrw2e2 0 68162 14890824 14877217 2026-05-08T10:33:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890824 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Aber-porth]] yn ne [[Ceredigion]], [[Cymru]], yw '''Blaen-porth'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 30 Ebrill 2023</ref> ({{Sain|Blaenporth.ogg|ynganiad}}) (hefyd '''Blaenporth''').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/blaenporth-ceredigion-sn261486#.ZE6zly_MIvI British Place Names]; adalwyd 30 Ebrill 2023</ref> Fe'i leolir ar y briffordd [[A487]] tua 2 filltir i'r de o bentref [[Aber-porth]], rhwng pentrefi [[Blaenannerch]] a [[Sarnau, Ceredigion|Sarnau]]. Lleolir [[Ysgol Gynradd Blaenporth]] yn y pentref. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Aber-porth]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] tewr4z3btv8bkqi7uhj4odzefn6qnty 0 68411 14890684 14877319 2026-05-08T08:51:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Wrecsam i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890684 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gwersyllt]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Brynhyfryd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{Sain|Brynhyfryd, Wrecsam.ogg|ynganiad}}) (Saesneg: ''Summerhill'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/summerhill-wrexham-sj315535#.YZPeti-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> Fe'i lleolir tua 4 milltir i'r gogledd o ganol dinas [[Wrecsam]], rhwng [[Brymbo]] a [[Gwersyllt]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} [[Categori:Gwersyllt]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] k7nr8j39dmk1y05m63wgo65wl8mo8fx 0 68741 14890930 14212273 2026-05-08T11:50:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890930 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] }} Pentref bychan yng ngogledd-ddwyrain [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Babel'''.<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 15 Hydref 2025</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/babel-carmarthenshire-sn831356 British Place Names]; adalwyd 15 Hydref 2025</ref> Fe'i lleolir yng nghymuned [[Llanfair-ar-y-bryn]] tua 6 milltir i'r dwyrain o dref [[Llanymddyfri]] ar lôn fynydd sy'n dringo o'r [[A40]] trwy [[Pentre Tŷ-gwyn|Bentre Tŷ-gwyn]]. Ger y ffordd o Bentre Tŷ-gwyn i Fabel ceir ffermdy [[Pantycelyn]], cartref yr emynydd [[William Williams (Pantycelyn)]] (1717-1791). I'r gogledd ceir [[Mynydd Epynt]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Gaerfyrddin}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Llanfair-ar-y-bryn]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] 1fglxyaa7jdxsuxjmclwb2soedeptqg 0 68742 14890920 9841497 2026-05-08T11:46:45Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890920 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] }} Pentref bychan yng ngogledd-ddwyrain [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Abercrychan'''. Fe'i lleolir ar y ffordd [[A483]] tua 4 milltir i'r gogledd o dref [[Llanymddyfri]]. Enwir y pentref ar ôl Afon Crychan, ffrwd fechan sy'n llifo i mewn i Afon Brân, un o ledneintiau [[Afon Tywi]], ger y pentref. Ceir Coedwig Crychan ar y llethrau i'r dwyrain o Abercrychan. {{trefi Sir Gaerfyrddin}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] evmylsgut3t6cjs11xlxtbdeiufq1dv 0 68761 14890919 13091805 2026-05-08T11:46:22Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890919 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cynwyl Gaeo]], [[Sir Gaerfyrddin]], [[Cymru]], yw '''Aberbowlan'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Fe'i lleolir yng ngogledd y sir tua 8 milltir i'r gogledd-ddwyrain o dref [[Llanymddyfri]] ar ffordd sy'n cysylltu [[Pont Hafod]] ar yr A482 a [[Caio|Chaio]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Gaerfyrddin}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Cynwyl Gaeo]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] ryu7p0t1raltukq4gda5az1oy5b3oz8 0 68849 14890928 14277929 2026-05-08T11:49:20Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890928 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerfyrddin i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yn [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Alltwalis'''. Fe'i lleolir yng ngogledd canolbarth y sir ar y ffordd [[A485]] tuag 8 milltir i'r gogledd o dref [[Caerfyrddin]]. Mae'n rhan o blwyf eglwysig [[Llanfihangel-ar-Arth]]. {{trefi Sir Gaerfyrddin}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerfyrddin (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] 8vcrsbff486a61brzcky46er6lkj6lg 0 68854 14890932 9841502 2026-05-08T11:52:05Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890932 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] }} Pentref bychan yn [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Banc-y-ffordd''' (hefyd: '''Bancyffordd'''). Fe'i lleolir yng ngorllewin y sir tua 4 milltir i'r de o dref [[Llandysul]], ar ffordd wledig sy'n arwain i gyfeiriad [[Caerfyrddin]] i'r de. {{trefi Sir Gaerfyrddin}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] iiqw7i03nqjhrk0wryfiotltv7e22cq 0 69065 14890931 10841133 2026-05-08T11:51:30Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890931 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] }} Pentref bychan yn [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Bace''' ([[Saesneg]]: ''Backe''). Ymddengys mai o'r Saesneg mae'r enw yn tarddu. Ceir ansicrwydd ynglŷn â'r enw [[Cymraeg]] ac ar hyn o bryd nid yw [[Cyngor Sir Gaerfyrddin]] wedi penderfynu pa ffurf Gymraeg i'w mabwysiadu yn swyddogol.<ref>{{Cite web |url=http://online.carmarthenshire.gov.uk/agendas/cym/PCAD20000207/REP14.htm |title=Enwau Lleoedd Sir Gâr |access-date=2010-01-19 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724103904/http://online.carmarthenshire.gov.uk/agendas/cym/PCAD20000207/REP14.htm |url-status=dead }}</ref> Fe'i lleolir tua milltir a hanner i'r gorllewin o [[Sanclêr]], yn ne-orllewin y sir, ar lan ffrwd sy'n llifo i [[Afon Tâf (Sir Gaerfyrddin)|Afon Tâf]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Gaerfyrddin}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg]] [[Categori:Sanclêr]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] 7ryj0bcbk2k86ikvc0cdzvcl7l2pxn0 0 69091 14890918 13091787 2026-05-08T11:43:39Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890918 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Castellnewydd Emlyn]], [[Sir Gaerfyrddin]], [[Cymru]], yw '''Aberarad'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Aber-Arad'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/aber-arad-carmarthenshire-sn315403#.Yhd-bC-l0vI British Place Names]; adalwyd 24 Chwefror 2022</ref> Fe'i lleolir yng ngogledd-orllewin y sir ar ffordd yr B433 ger ei gyffordd â'r [[A484]], tua milltir i'r de-ddwyrain o dref Castellnewydd Emlyn. Llifa [[Afon Teifi]] heibio i'r gogledd o'r pentref, a enwir ar ôl [[aber]] ffrwd fechan afon Arad yn yr afon honno. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Gaerfyrddin}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Castellnewydd Emlyn]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] is8s4zre3x6a4f2nlrezwi0qckt52n0 0 69522 14890589 14878844 2026-05-08T06:23:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle, | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890589 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} :''Am y pentref o'r un enw ym Mhowys, gweler [[Pentrecelyn, Powys]].'' Pentref bychan yn [[Sir Ddinbych]] yw '''Pentrecelyn'''<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Canolfan Bedwyr]</ref> (hefyd '''Pentre-celyn'''). Fe'i lleolir yn ne-ddwyrain y sir ar y B5429 fymryn cyn ei gyffordd â'r [[A525]], tua 4 milltir i'r de o [[Rhuthun]]. Y pentref agosaf yw [[Graigfechan]], hanner milltir i'r gogledd ar y B5429. Mae'n bentref tawel mewn lleoliad gwledig o fewn yr Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol. Lleolir [[Coleg Llysfasi]] ar gyrion y pentref sydd yn rhan o [[Coleg Cambria|Goleg Cambria]] erbyn hyn. Mae'r coleg yn un o'r mwyaf yng Nghymru ac yn gwasanaethu dros 22,000 myfyriwr y flwyddyn a chyflogi 1,000 o staff, mae gan y coleg incwm blynyddol o £40 miliwn. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] t7bmo3ari0bqa91obhtgt7b0ydsi1cd 0 69536 14890297 13090198 2026-05-07T17:53:24Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890297 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] yn [[Ynys Môn]] yw '''Penmynydd a Star''', weithiau dim ond '''Penmynydd'''.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/uk/wales/admin/isle_of_anglesey/W04000872__penmynydd/ City Population]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> Fe'i lleolir yng nghanolbarth de'r ynys ac mae'n cynnwys pentrefi [[Penmynydd]] a [[Star, Ynys Môn|Star]], anneddle bychan ar gyrion [[Gaerwen]]. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Penmynydd (pob oed) (465)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Penmynydd) (333)'''|red|73.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Penmynydd) (354)'''|green|76.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Penmynydd) (51)'''|blue|28.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Penmynydd a Star| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] iym0s33pay3h6wji0wpjy7kpgyjic4t 0 69539 14890332 13090725 2026-05-07T17:58:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890332 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Mae'r erthygl yma'n trafod y gymuned fodern. Am ystyron eraill, gweler [[Rhosyr]] (gwahaniaethu).'' [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ar [[Ynys Môn]] yw '''Rhosyr'''. Fe'i lleolir yn ne-orllewin yr ynys. Fe'i henwir ar ôl [[Rhosyr (cantref)|Rhosyr]], un o gantrefi canoloesol yr ynys, lleoliad [[Llys Rhosyr]]. Yn yr [[Oesoedd Canol]] a chyn hynny yr oedd Cantref Rhosyr; [[Llys Rhosyr]] oedd canolfan y cantref hwnnw, un o lysoedd [[Tywysogion Gwynedd]], ac a ganfuwyd yn y [[1990au]] wedi iddo gael ei orchuddio gan dywod am ganrifoedd. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Rhosyr (cymuned) (pob oed) (2,226)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Rhosyr (cymuned)) (1,272)'''|red|59.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Rhosyr (cymuned)) (1414)'''|green|63.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Rhosyr (cymuned)) (425)'''|blue|43.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Rhosyr| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] jc950r2xdbgp7ccz41icmzay2tnh4m4 0 69603 14890550 3654835 2026-05-08T05:49:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890550 wikitext text/x-wiki {{Lle}} Ardal ar arfordir [[gogledd Cymru]] yn yr [[Oesoedd Canol]] oedd '''Eirias''' (amrywiad [[Cymraeg Canol]] tybiedig: '''''Eiryoes'''''). Ychydig a wyddys amdano gyda sicrwydd ond ymddengys ei bod yn ardal weinyddol o bwys strategol uchel o fewn [[cantref]] [[Rhos]]. Mae'n cyfateb yn fras i ardal tref [[Bae Colwyn]] yn [[Conwy (sir)|Sir Conwy]] heddiw. Mae'n goroesi mewn rhai enwau lleoedd, e.e. [[Parc Eirias]]. Yn draddodiadol, bu, ynghyd â phlwyf [[Llysfaen]], yn rhan o 'ynys' fach o diriogaeth [[Sir Gaernarfon]] wedi ei hamgylchynu â thir [[Sir Ddinbych]] nes i'r ffiniau gael eu newid ym 1922. Ceir y cyfeiriad cynharaf ar glawr mewn dogfen gyfreithiol o tua 1270 a luniwyd ar orchymyn [[Einion I, Esgob Llanelwy]] ac a geir yn [[Llyfr Coch Asaph]]. Mewn rhestr o bobl atebol i'r gyfraith cyfeirir at ''ballivus'' ([[rhaglaw]]) a ''preco'' ([[rhingyll]]) Eiryoes. Mae hynny'n awgrymu bod llys yn y lle, canolfan weinyddol. Does dim lle o'r enw 'Eiryoes' yn y rhan honno o'r [[Berfeddwlad]], ond credir fod 'Eirias' yn ffurf amgen neu ddiweddarach ar yr enw. Treflan (''vill'') ganoloesol rhwng Bae Colwyn a [[Llandrillo-yn-Rhos]] oedd Eirias. Yn y 14g, cofnodir deiseb gan Madog [[Gloddaeth]] ynglŷn â'i swydd fel rhaglaw [[Creuddyn (Rhos)|Creuddyn]] gyda ''bailiwick'' Penmaen-[[Llysfaen]] ac 'Evyas'. Ymddengys mai 'Eirias' a olygir a'i bod, gyda Penmaen-Llysfaen, yn ffurfio ardal arbennig o fewn cantref Rhos a oroesodd fel [[allglofan]] o'r [[Sir Gaernarfon]] newydd. Roedd cael swyddogion uchel fel rhagllaw a rhingyll - swyddogion [[cantref]]i fel rheol - ar gyfer uned mor fychan yn eithriad i'r drefn ac mae'n awgrymu statws arbennig. Credir mai pwys strategol yr ardal, sy'n rheoli'r mynediad ar hyd arfordir gogledd Cymru o'r dwyrain, llwybr arferol unrhyw oresgynwr, sy'n gyfrifol am hynny. Mae'n bosibl felly fod hanes Eirias fel uned yn mynd yn ôl i gyfnod cynnar yn hanes [[teyrnas Gwynedd]]. ==Ffynhonnell== *David Stephenson, ''The Governance of Gwynedd'' (Caerdydd, 1984). Atodiad VII: Eiryoes. ==Gweler hefyd== *[[Parc Eirias]] *[[Ysgol Uwchradd Eirias]] {{Wiciadur|{{PAGENAME}}}} [[Categori:Allglofannau]] [[Categori:Bae Colwyn]] [[Categori:Daearyddiaeth Conwy]] [[Categori:Hanes Conwy]] [[Categori:Teyrnas Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] qwdhm341u6j47g874lz5reg2ma0cp8y 0 69661 14890251 13088878 2026-05-07T17:46:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890251 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan a [[plwyf|phlwyf eglwysig]] ar [[Ynys Môn]] yw '''Llanfihangel-yn-Nhywyn''' ({{Sain|Llanfihangel-yn-Nhywyn.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir fymryn i'r de o'r briffordd [[A5]] yng ngogledd-orllewin yr ynys, tua 5 milltir i'r de-ddwyrain o dref [[Caergybi]]. Mae'n rhan o [[Cymuned (Cymru)|gymuned]] [[Llanfair-yn-Neubwll]]. ==Hanes a hynafiaethau== Yn [[yr Oesoedd Canol]] roedd eglwys Llanfihangel-yn-Nhywyn yn un o gapeli eglwys [[Gwenfaen]] ([[Rhoscolyn]]). Mae'n un o sawl eglwys yng Nghymru a enwir ar ôl Sant [[Mihangel]]. ==Natur== Ceir pedwar llyn bychan ger y pentref, sef [[Llyn Traffwll]], [[Llyn Penrhyn]], [[Llyn Treflesg]] a [[Llyn Dinam]], sy'n ffurfio gwarchodfa natur [[Gwlyptiroedd y Fali]]. Llyn Traffwll yw'r un agosaf i'r pentref gyda'r lan orllewinol yn dod o fewn canllath iddo. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanfair-yn-Neubwll]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 4wnbwyc11bpaubkde4d0qqmtrwii8e0 0 69665 14890249 13088847 2026-05-07T17:46:24Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890249 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | gwlad={{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Plwyf|Plwyf eglwysig]] ar [[Ynys Môn]] oedd '''Llanfihangel Dinsilwy'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (weithiau '''Llanfihangel Din Silwy''' neu '''Llanfihangel Tyn Sylwy'''). Mae'n gorwedd ar yr arfordir yn ne-ddwyrain yr ynys yng nghymuned [[Llanddona]], i'r gogledd o bentref Llanddona. Yn yr [[Yr Oesoedd Canol yng Nghymru|Oesoedd Canol]] bu'n rhan o gwmwd [[Dindaethwy]], cantref [[Rhosyr (cantref)|Rhosyr]]. Cyfeiria 'Dinsilwy' at dreflan ganoloesol Dinsilwy a enwyd ar ôl yr hen [[bryngaer|gaer]] o'r un enw, a adnabyddir heddiw fel '[[Bwrdd Arthur]]'. Ystyr yr enw yw "caer llwyth Sylwy".<ref>Melville Richards, 'Enwau lleoedd', ''Atlas Môn''.</ref> [[Delwedd:Llanfihangel Din Sylwy Church - geograph.org.uk - 799979.jpg|bawd|dim|Eglwys Sant Mihangel, Llanfihangel Dinsilwy]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn]] [[Categori:Hanes Ynys Môn]] [[Categori:Llanddona]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] aa54g4e2tlbv5738a0kw45grdrsv4pi 0 69679 14890797 14879222 2026-05-08T10:03:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890797 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Trawsfynydd''' ({{Sain|Trawsfynydd.ogg|ynganiad}}). Mae'n gorwedd ar lan ddwyreiniol [[Llyn Trawsfynydd]] ar ochr cefnffordd de-gogledd yr [[A470]]. Mae'n adnabyddus fel man geni y bardd [[Hedd Wyn]]. Mae 81.7% o'r pentrefwyr yn medru'r [[Gymraeg]]. Cyfanswm arwynebedd y plwyf yw 12,830 hectar gyda phoblogaeth o 1000 o bobl. Yr hen enw ar Drawsfynydd, hyd at y [[14g]] oedd '''Llanednowain''', ac ʼroedd Ednowain yn bennaeth ar un o 'Bymtheg Llwyth Gwynedd' yn ystod teyrnasiad [[Gruffydd ap Cynan]].<ref>[https://llafar-bro.blogspot.com/2018/07/ffermydd-bro-ffestiniog-5.html ''Llafar Bro''; adalwyd 25 Gorffennaf 2024.]</ref> Adeiladwyd [[Atomfa Trawsfynydd]] ar lannau'r llyn yn y chwedegau a daeth â llawer o waith i'r ardal. Mae hi bellach yn cael ei datgomisiynu ers ei chau ym 1992. O safbwynt gwleidyddol, mae'r pentref yn rhan o ward ehangach Trawsfynydd ac yn cael ei chynrychioli ar [[Gwynedd|Gyngor Gwynedd]] gan y Cynghorydd Thomas Ellis (Annibynnol). Mae ysgol gynradd yn y pentref o'r enw [[Ysgol Bro Hedd Wyn]], sy'n rhan o ddalgylch [[Ysgol y Moelwyn]], [[Blaenau Ffestiniog]]. Mae dwy dafarn yn y pentref o'r enw'r Cross Foxes a Rhiw Goch. Mae nifer o siopau yn y pentref gan gynnwys swyddfa bost, siop bapur, fferyllfa a chigydd. Mae dwy garej yn y pentref hefyd. Hefyd, mae canolfan treftadaeth, sy'n cynnwys hostel yn yr un adeilad. [[Delwedd:Trawsfynydd.jpg|250px|bawd|Trawsfynydd: Y pentref o gyfeiriad y Bala]] [[Delwedd:Cross Foxes, Trawsfynydd.jpg|250px|bawd|Canol Trawsfynydd: tafarn y Cross Foxes]] ==Eglwys== Mae eglwys Trawsfynydd wedi ei chysegru i Santes [[Madryn (santes)|Madryn]] (bl. 5g efallai). Yn ôl yr hanes, roedd hi'n teithio gyda'i morwyn Anhun ac arosasant yn Nhrawsfynydd. Pan syrthiasant i gysgu, cawsant ill dwy yr un freuddwyd yn eu gorchymyn i godi cell lleianod yno. Ac felly y gwnaed, a saif Eglwys Santes Madryn ar y llecyn heddiw.<ref>''The Book of Welsh Saints'', tud. 344.</ref> Mae adeilad yr eglwys bresennol yn dyddio o'r 16g yn bennaf.<ref>[http://www.churchinwales.org.uk/bangor/esgobaeth/plwyfi/ardudwy/stmadryn.html Esgobaeth Bangor]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Olion hynafol a chadwraeth== Ceir [[cylch cytiau caeëdig Dolbelydr|cylch cytiau caeedig Dolbelydr]] a [[Cylch cytiau caeëdig Ffridd Wen|Ffridd Wen]] gerllaw, sy'n dyddio yn ôl i [[Oes yr Efydd]]. Mae [[Afon Eden - Cors Goch Trawsfynydd]] wedi'i ddynodi'n [[Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig]]. ==Hedd Wyn== Roedd y bardd enwog [[Hedd Wyn]] a'r merthyr Catholig [[John Roberts (sant)|Sant John Roberts]] yn hanu o'r ardal. Mae cerflyn o [[Hedd Wyn]] yn sefyll yng nghanol y pentref ac mae arddangosfa yn adrodd ei hanes yng Nghanolfan Treftadaeth Llys Ednowain gerllaw. ==Ffliw Sbaen: pandemig 1918== Tra rydym ynghanol Covid19, y pandemig byd-eang diweddaraf, mae’n diddorol edrych yn ôl ar haint debyg ganrif yn ôl, sef y ffliw a elwid yn ffliw Sbaenaidd, a gweld pa effaith gafodd yr haint ar gymunedau trwy gofnodion prifathrawon yr ysgolion lleol.<br /> Cadwai pob ysgol lyfr lòg. Ond gan nad oedd rheolau pendant ynglŷn ag union gynnwys y cofnodion, byddai rhai prifathrawon yn manylu llawer mwy nag eraill. Er hynny, cofnododd mwyafrif yr ysgolion y rhesymau oedd yn cadw plant rhag mynychu’r ysgol. Cofnodwyd salwch a thywydd eithriadol: roedd eira, gwyntoedd cryfion a glaw trwm yn rhesymau dilys i gadw plant gartref. Byddai'r ysgolion yn cau ar gyfer digwyddiadau mawr yn y capeli ac ystyrid bod cadw plant hŷn gartref ar gyfer gwaith fferm yn ystod y cyfnodau mwyaf prysur yn beth rhesymol ac yn wahanol i ''mitsio''. ===Ysgol Trawsfynydd=== Gan gymryd Ysgol Trawsfynydd fel enghraifft, mae rhai ffactorau yn dylanwadu ar yr ysgol hon yn benodol. Roedd yn agos at wersyllfa milwrol, er nid mor agos ag Ysgol [[Bronaber]]. Teithiai o leiaf pedwar o’r chwech athro yno ar y rheilffordd, ac mae sawl cofnod o athrawon yn trosglwyddo i ysgol arall neu o ysgol arall pan fyddai prinder athrawon. Mae rhain i gyd yn ffactorau a fyddai wedi hybu trosglwyddo y [[firws]]. Nid yw’r arolwg hwn yn un gwyddonol; byddai'n rhaid cymharu sawl ysgol i weld a oedd gwahaniaethau rhyngddynt.<br /> Yn nhymor yr haf [[1918]], cofnodwyd bod nifer o blant yn absennol o Ysgol Trawsfynydd - unwaith yn unig rhoddir salwch fel rheswm, ddwywaith oherwydd gwaith fferm a theirgwaith oherwydd tywydd garw. Nodir hefyd bod un athrawes wedi bod yn absennol am wythnos oherwydd salwch ac un arall am ddiwrnod.<br /> Rhagflaenwyd y ffliw yn Ysgol Trawsfynydd gan haint arall, [[difftheria]]. Er nad oedd hyn yn unigryw i Ysgol Trawsfynydd, mae'n debyg ei fod wedi peri bod effeithiau y ffliw wedi bod yn waeth nag mewn sawl ysgol arall. Ar Medi 20fed, nodir bod plentyn o’r ysgol wedi marw o difftheria a bod llawer o salwch ymhlith y plant. Pedwar diwrnod yn ddiweddarach, gorchmynnodd meddyg bod rhaid i’r ysgol gau am dair wythnos. Yn ystod yr wythnos wedi i’r ysgol ailagor, yr oedd llawer o blant yn absennol oherwydd salwch, sefyllfa a barhaodd tan ddiwedd mis Hydref. Ceir y cofnod cyntaf o’r ffliw ar y 27ain Hydref pan gofnodwyd fod yr haint wedi ymweld â bron bob cartref yn yr ardal. Felly, mae’n amhosibl gwybod ai’r ffliw ynteu difftheria oedd achos absenoldeb y plant ym mis Hydref. Er hynny, caewyd yr ysgol am bum wythnos arall oherwydd y ffliw. Bu tair athrawes yn absennol am ddiwrnod yr un yn ystod yr cyfnod hwn yn ei gyfanrwydd.<br /> Ond nid dyma ddiwedd cyfnod y salwch. Ym mhythefnos cyntaf mis Ionawr, cyfeirir at nifer o blant yn absennol oherwydd salwch; sonnir fel arfer am anwyd neu beswch. Mae’r sefyllfa yn gwella ddechrau mis Chwefror, ond o’r 21ain ymlaen mae yna gyfeiriadau niferus at absenoldebau oherwydd anwyd a pheswch. Bu dechrau mis Mawrth yn wlyb a stormus, a chaewyd yr ysgol gan swyddog meddygol o’r 10fed tan y 24ain o’r Mis. Pan ail agorodd yr ysgol, yr oedd dwy athrawes yn absennol oherwydd salwch. Drannoeth, dychwelodd un ohonynt ond bu'r llall yn absennol am bum wythnos. Yn ystod mis Mawrth, mae yna un cyfeiriad arall at athrawes yn sâl ac un diwrnod o eira trwm.<br /> Wrth gymharu hyn gyda thri mis cyntaf 1918, gwelir dau gyfeiriad yn unig at salwch ymhlith y plant; tri diwrnod pan oedd plant yn absennol oherwydd tywydd garw a dwy athrawes i ffwrdd am wythnos yr un oherwydd salwch. Dros aeaf 1918-9, bu’r ysgol ar gau am 10 wythnos ac ar adegau eraill bu nifer uwch o blant nag arfer yn absennol. Gellid tybio bod y salwch wedi effeithio ar blant Trawsfynydd yn waeth yng ngwanwyn [[1919]] oherwydd eu bod eisoes wedi dioddef heintiau yr hydref blaenorol a heb gael cyfle digonol i wella a chryfhau.<ref>[https://www.llennatur.cymru/Llyfrgell Erthygl gan Rwth Tomos]</ref><ref>[https://www.llennatur.cymru/Y-Tywyddiadur?keywords=log%20A%20Trawsfynydd&currentpage=1&recordsperpage=25&dyddiadur=false&oriel=true&bwletinau=true#angori Cofnodion unigol Ysgol Trawsfynydd 1918]</ref> ===Ysgol Bronaber=== Yng nghyfnod pandemig 1918-20, roedd Ysgol Bronaber yn gwasanaethu plant milwyr Gwersyll Rhiwgoch, ac yn yr ysgol hon y disgwylid i effeithiau'r haint fod amlycaf.{{angen ffynhonnell}} ==Enwogion== *Ganwyd [[John Roberts (sant)|Sant John Roberts]] yn Rhiw Goch, Trawsfynydd. *Ganwyd [[Edmund David Jones]] addysgwr a llenor yn Nhrawsfynydd. *Ganwyd Ellis Humphrey Evans ([[Hedd Wyn]]), Bardd y Gadair Ddu ym mhentref Trawsfynydd. *Ganwyd y llenor a'r academydd [[John Rowlands|Yr Athro John Rowlands]] yn Nhrawsfynydd. *Magwyd y cerddor a'r actor [[Iwan "Iwcs" Roberts]] yn y pentref. *Magwyd yr awdur a'r bardd [[Dewi Prysor]] yng Nghwm Prysor, Trawsfynydd. ==Hen bennill== Am ryw reswm roedd y pellter i Drawsfynydd yn dipyn o ddihareb yn yr oes a fu. Dyma'r hen bennill, er enghraifft: <poem style="margin-left: 5em"> Hir yw'r ffordd a maith yw'r mynydd O Gwm Mawddwy i Drawsfynydd: Ond lle bo 'wyllus mab i fyned, Fe wêl y rhiw yn oriwaered.<ref>''[[Hen Benillion]]'', gol. [[T. H. Parry-Williams]], rhif 43.</ref> </poem> ==Cludiant== Mae gwasanaeth bws eithaf rheolaidd ar gael o'r pentref i [[Dolgellau|Ddolgellau]] a [[Blaenau Ffestiniog]] ac mae hefyd yn cael ei wasanaethu gan fysus y [[Trawscambria]] o [[Bangor|Fangor]] i [[Aberystwyth]]. Roedd rheilffordd o [[Blaenau Ffestiniog|Flaenau Ffestiniog]] i'r [[Y Bala|Bala]] yn pasio yma yn y gorffenol, ond fe'i caewyd yn 1961 o ganlyniad i [[Toriadau Beeching|doradau Beeching]]. Torrwyd llwybr y rheilffordd ym mhen y Bala yn 1965 gan gronfa ddŵr [[Llyn Celyn]] (gweler [[Boddi Tryweryn]]). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Trawsfynydd (pob oed) (973)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Trawsfynydd) (725)'''|red|76.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Trawsfynydd) (738)'''|green|75.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Trawsfynydd) (157)'''|blue|37.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://trawsfynydd.com/wp/?page_id=7 Gwefan y pentref] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150406163731/http://trawsfynydd.com/wp/?page_id=7 |date=2015-04-06 }} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Trawsfynydd| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 2h6287e4c2k0h3v0rm7zkjatmld2kms 0 69685 14890161 14877389 2026-05-07T16:59:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890161 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddyfnan]] [[Ynys Môn]] yw '''Capel Coch'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/capel-coch-isle-of-anglesey-sh458821#.YbXUOS-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Capel Coch.ogg|ynganiad}}). Saif yng nghanolbarth yr ynys ar ffordd gefn, i'r gogledd o dref [[Llangefni]] ac i'r gorllewin o [[Benllech]], ym mhlwyf eglwysig [[Llanfihangel Tre'r Beirdd]]. Ceir ysgol gynradd yno, [[Ysgol Tŷ Mawr]], yr ysgol leiaf ym Môn. Fymryn i'r dwyrain o'r pentref mae [[Cors Erddreiniog]], sy'n Warchodfa Natur Genedlaethol. ==Hanes a hynafiaethau== Ar gwr Capel Coch, wedi ei ymgorffori mewn wal ar ymyl y ffordd ar ôl i'r lôn gael ei lledu rhai blynyddoedd yn ôl, ceir [[maen hir]] Maen Addwyn. Ceir hefyd weddillion hen [[Melin wynt|felin wynt]], Melin Llidiart. ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanddyfnan]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] r2zhsl0nfht4bgtc8m418z26sy64fec 0 69689 14890269 14878497 2026-05-07T17:49:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890269 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddyfnan]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Maen-Addwyn''' ({{Sain|Maenaddfwyn.oga|ynganiad}}). Mae 136.6 milltir (219.8&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 216.7 milltir (348.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0cv3gp2rf3ghuzun8ys4nkv2oue0pa8 0 69707 14890162 14877395 2026-05-07T17:00:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890162 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bryngwran]] ar [[Ynys Môn]] yw '''Capel Gwyn'''. Fe'i lleolir yng ngorllewin yr ynys tua milltir i'r de o'r [[A5]] tua hanner ffordd rhwng [[Caergybi]] a [[Llangefni]]. Mae 134.1 milltir (215.8&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 219.4 milltir (353.1&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Tua 2 filltir i'r gorllewin ceir [[Gwlyptiroedd y Fali]]. ==Hanes a hynafiaethau== [[Delwedd:Derelict Chapel at Capel Gwyn - geograph.org.uk - 186729.jpg|250px|bawd|Yr hen gapel, Capel Gwyn]] Mae'r [[capel]] yn y pentref, a godwyd yn 1794,<ref>{{Cite web|title=Capel Gwyn (Baptist Chapel)|url=https://coflein.gov.uk/en/site/8823/|website=Coflein|access-date=2024-12-22|date=Mawrth 2010|language=en}}</ref> yn wag ac yn mynd yn adfail. Ceir [[Tŷ Newydd (siambr gladdu)|siambr gladdu Tŷ Newydd]] i'r de, ar y ffordd i [[Llanfaelog]]. ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bryngwran]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] esb8dd1qp5c7yijo2utaxbc5be8n9xl 0 69716 14890286 14878778 2026-05-07T17:51:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890286 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llaneilian]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Pengorffwysfa''' ({{Sain|Pengorffwysfa.ogg|ynganiad}}). Mae 141.1 milltir (227.1&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 219.3 milltir (352.9&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Saif [[Mynydd Eilian]] fymryn i'r dwyrain o'r pentref. Mae'n gorwedd i'r de o bentref Llaneilian ac i'r gogledd o bentref [[Penysarn]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llaneilian]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] fyoub36o4fknbktojxya0ib3dw2goex 0 69780 14890911 13798003 2026-05-08T11:31:01Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890911 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | gwlad={{banergwlad|Cymru}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]] yw '''Cefn''' Mawr. Mae'r pentrefi yn y gymuned yn cynnwys [[Cefn Mawr]] ac [[Acrefair]], a phentrefi bychain [[Pen-y-bryn, Wrecsam|Pen-y-bryn]], Newbridge, Plasmadog a [[Rhosymedre]]. Lleolir y gymuned ychydig i'r de o [[Rhiwabon|Riwabon]], ar lan ogleddol [[Afon Dyfrdwy]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cefn, Wrecsam (pob oed) (7,051)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cefn, Wrecsam) (757)'''|red|11.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cefn, Wrecsam) (5524)'''|green|78.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Cefn, Wrecsam) (1,273)'''|blue|43.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cefn, Wrecsam| ]] [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] eccx1gfjx7mi5l7dwdeolx0oejy7ud7 0 69793 14890638 14631652 2026-05-08T07:53:59Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890638 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | sir = [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]] |gwlad={{banergwlad|Cymru}}}} Plasdy ac ystâd yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Marchwiail]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]] yw '''Erddig'''. Saif rhyw ddwy filltir i'r de o ganol dinas [[Wrecsam]]. Mae yn awr yng ngofal yr [[Ymddiriedolaeth Genedlaethol]]. Fe'i adeiladwyd yn 1684–1687 ar gyfer [[Joshua Edisbury]], [[Siryfion Sir Ddinbych yn yr 17g|uchel siryf]] [[Sir Ddinbych]], a'i gynllunio gan [[Thomas Webb]]. Fe'i gwerthwyd i [[John Meller]] yn 1718, ac ehangwyd yr adeilad ganddo ef. Ar ei farwolaeth ef yn ddi-blant yn 1733, etifeddwyd y plasdy gan ei nai [[Simon Yorke]]. Bu yn eiddo i deulu Yorke hyd 1973, pan roddwyd ef i'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Y mwyaf adnabyddus o'r teulu oedd [[Philip Yorke]] (1743–1804), awdur ''The Royal Tribes of Wales''. Mae ystâd Erddig yn cynnwys gerddi, coedwigoedd a pharcdir eang gyda sawl nodwedd bensaernïol. [[Delwedd:WXM-SDSC0061.jpg|bawd|dim|Erddig dros y caeau]] {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Adeiladau rhestredig Gradd I Wrecsam]] [[Categori:Eiddo'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yng Nghymru]] [[Categori:Gerddi yng Nghymru]] [[Categori:Marchwiail]] [[Categori:Parciau Cymru]] [[Categori:Pensaernïaeth Sioraidd yng Nghymru]] [[Categori:Plasdai Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] jjd8bjn50244ku9swfp1nm9k6rohcus 0 69811 14890199 13088390 2026-05-07T17:40:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890199 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cwm Cadnant]], [[Ynys Môn]], yw '''Glyn Garth'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif yn ne'r ynys ar y briffordd [[A525]] rhwng [[Porthaethwy]] a [[Biwmares]]. Yn y Canol Oesoedd, yma roedd plasdy [[Esgob Bangor]], ac roedd y fferi rhwng Bangor a Glyn Garth yn cael eu hystyried y bwysicaf o'r fferïau rhwng Môn ag Arfon cyn adeiladu'r pontydd dros [[Afon Menai]]. Erbyn hyn, mae bloc mawr o fflatiau ar y safle lle'r oedd plasdy'r esgob. Gerllaw, mae gwesty'r Gazelle. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Cwm Cadnant]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] qcu8nwiez2tglmd4qinsryfmi6e11dn 0 70284 14890714 14877132 2026-05-08T09:26:10Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890714 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Dwyriw]], [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Adfa'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/adfa-powys-sj059010#.YcxQ7C-l1_g British Place Names]; adalwyd 29 Rhagfyr 2021</ref> Lleolir y pentref yn y bryniau tua 5 milltir i'r de-orlelwin o bentref [[Llanfair Caereinion]]. [[Llanllugan]], filltir i'r gogledd, yw'r pentref agosaf. Mae ffordd yn cysylltu Adfa gyda'r pentref hwnnw a gyda [[Llanwyddelan]] i'r dwyrain. Dwy filltir i'r de ceir Mynydd Clogau (402 m). Y [[papur bro]] yw ''[[Plu'r Gweunydd (papur bro)|Plu'r Gweunydd]]''. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Powys}} {{eginyn Powys}} [[Categori:Dwyriw]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] tjh8l94uacgkoqgk0aq5ao2qtji4yaq 0 70393 14890404 13087710 2026-05-07T19:37:45Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890404 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bae Colwyn]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Bryn-y-maen'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bryn-y-maen-conwy-sh836763#.YZleJy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Mae'n gorwedd yn y bryniau tua 3 milltir i'r de o dref [[Bae Colwyn]] ar ymyl ddwyreiniol [[Dyffryn Conwy]]. Mae'n bentref ar wasgar o gwmpas cyffordd wledig. Mae ffyrdd yn cysylltu'r pentref â'r [[A55]] ger [[Llansanffraid Glan Conwy|Glan Conwy]], [[Mochdre, Conwy|Mochdre]] a Bae Colwyn i'r gogledd, gyda [[Pentrefelin, Conwy|Pentrefelin]] i'r gorllewin, [[Betws yn Rhos]] i'r dwyrain a [[Llanrwst]] i'r de. I'r de-ddwyrain o'r pentref ceir Mynydd Llanelian (336 m). Mae Bryn-y-maen yn adnabyddus yn lleol fel lleoliad Gwarchodfa Achub Anifeiliaid yr [[RSPCA]]. [[Delwedd:Mynydd Llanelian - geograph.org.uk - 127741.jpg|250px|bawd|dim|Bryn-y-maen o Fynydd Llanelian]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Conwy}} [[Categori:Bae Colwyn]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] izfuld7fa6lydyh2t5d31ddjkaj9zl1 14890534 14890404 2026-05-08T05:28:20Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890534 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bae Colwyn]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Bryn-y-maen'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bryn-y-maen-conwy-sh836763#.YZleJy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Mae'n gorwedd yn y bryniau tua 3 milltir i'r de o dref [[Bae Colwyn]] ar ymyl ddwyreiniol [[Dyffryn Conwy]]. Mae'n bentref ar wasgar o gwmpas cyffordd wledig. Mae ffyrdd yn cysylltu'r pentref â'r [[A55]] ger [[Llansanffraid Glan Conwy|Glan Conwy]], [[Mochdre, Conwy|Mochdre]] a Bae Colwyn i'r gogledd, gyda [[Pentrefelin, Conwy|Pentrefelin]] i'r gorllewin, [[Betws yn Rhos]] i'r dwyrain a [[Llanrwst]] i'r de. I'r de-ddwyrain o'r pentref ceir Mynydd Llanelian (336 m). Mae Bryn-y-maen yn adnabyddus yn lleol fel lleoliad Gwarchodfa Achub Anifeiliaid yr [[RSPCA]]. [[Delwedd:Mynydd Llanelian - geograph.org.uk - 127741.jpg|250px|bawd|dim|Bryn-y-maen o Fynydd Llanelian]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Conwy}} [[Categori:Bae Colwyn]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] iuebuw3jt6qnxps1v53zdzxzdmhql5o 0 70448 14890263 13089055 2026-05-07T17:49:07Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890263 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Plwyf]] eglwysig ar [[Ynys Môn]] yw '''Llanwenllwyfo''', sy'n gorwedd ar yr arfordir yng ngogledd-ddwyrain ger [[Dulas, Ynys Môn]]. Enwir yr eglwys a'r plwyf ar ôl y santes leol Gwenllwyfo.<ref>Melville Richards, 'Enwau lleoedd', ''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972).</ref> Fel gweddill plwyfi'r ynys, mae'n rhan o [[Esgobaeth Bangor]]. [[Delwedd:Map Llanllwyfo o en.PNG|bawd|canol|350px|Map o gymuned Llaneilian, gan ddangos hen blwyf Llanwenllwyfo a lleoliadau'r eglwysi.]] Ni wyddys ddim o gwbl am y [[Gwenllwyfo|Santes Wenllwyfo]]. Dethlir ei gŵyl ar 30 Tachwedd.<ref>T. D. Berverton, ''The Book of Welsh Saints'' (Caerdydd, 2001).</ref> Mae'r hen eglwys yn adfail a dim ond rhannau isaf y muriau sy'n aros.<ref>{{Cite web |url=http://www.photosofchurches.com/anglesey-llanwenllwyfo-old-church.htm |title=Hen Eglwys Llanwenllwyfo |access-date=2010-02-17 |archive-date=2020-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805153737/http://www.photosofchurches.com/anglesey-llanwenllwyfo-old-church.htm |url-status=dead }}</ref> Saif yr eglwys newydd ger pentref bychan [[Dulas, Ynys Môn|Dulas]]. Yn yr Oesoedd Canol roedd y plwyf yn rhan o gwmwd [[Twrcelyn]] yng nghantref [[Cemais (cantref ym Môn)|Cemais]]. Cofnodir fod Llanwenllwyfo gyda [[Llanysgallog]] yn rhan o reithoriaeth [[Amlwch]] ac yn perthyn i [[Esgobaeth Bangor|Archddiacon Môn]] yn 1535.<ref>A. D. Carr, ''Medieval Anglesey'' (Llangefni, 191982), tud. 276.</ref> Roedd y llenor [[Lewis William Lewis]] (1831–1901) yn frodor o'r plwyf. Fe'i ganed ym [[Penysarn|Mhenysarn]] ar 31 Mawrth 1831. Cymerodd ei [[enw barddol]] "[[Llew Llwyfo]]" o enw'r plwyf. ==Lleoedd yn y plwyf== Pentrefi bychain: *[[Dulas, Ynys Môn|Dulas]] *Gadlas *[[Llaneuddog]] *[[Nebo, Ynys Môn|Nebo]] *[[Penysarn]] ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed" caption="Dwy eglwys Llanwenllwyfo"> The ruins of Eglwys Gwenllwyfo - geograph.org.uk - 392343.jpg|Adfeilion yr hen eglwys Llanwenllwyfo Church - geograph.org.uk - 232117.jpg|Yr eglwys newydd </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [http://www.photosofchurches.com/anglesey-llanwenllwyfo-old-church.htm Hen Eglwys Llanwenllwyfo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200805153737/http://www.photosofchurches.com/anglesey-llanwenllwyfo-old-church.htm |date=2020-08-05 }}; disgrifiad gyda lluniau. * {{eicon en}} [http://www.genuki.org.uk/big/wal/AGY/Amlwch/Amlwch12.html Rhestr plwyfolion Llanwenllwyfo yng Nghyfrifiad 1801], ar wefan genuki.org.uk [[Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn]] [[Categori:Llaneilian]] [[Categori:Hanes Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] oi5ujfs7ky4i0k763u1numta38gszmg 0 70756 14890292 13090138 2026-05-07T17:52:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890292 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfaelog]], [[Ynys Môn]], yw '''Pencarnisiog'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/pencarnisiog-isle-of-anglesey-sh350736#.YbkAJy-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Pencarnisiog.ogg|ynganiad}}) (hefyd: '''Pencaernisiog'''). Fe'i lleolir yng ngogledd-orllewin yr ynys ar yr [[A4080]] tua milltir i'r dwyrain o bentref [[Llanfaelog]] a thua 8 filltir i'r gorllewin o dref [[Llangefni]]. Ceir dwy ffordd o sillafu enw'r pentref. Yn yr Oesoedd Canol roedd treflan o'r enw "Conysiog" yno ("Tir Conws"). Tyfodd pentref bychan a galwyd y lle yn "Penconisiog". Tybid fod yr enw yn cynnwys y gair ''caer'' ac felly cafwyd yr enw "Pencaernisiog".<ref>Melville Richards, "Enwau lleoedd", ''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972)</ref> Yn ymyl y pentref ceir siambr gladdu neolithig [[Tŷ Newydd (siambr gladdu)|Tŷ Newydd]]. Lleolir [[Ysgol Pencarnisiog]] yn y pentref, ysgol gynradd sydd yn nhalgylch [[Ysgol Uwchradd Bodedern]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} [[Categori:Llanfaelog]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 30hwitzz2ha4f7z0q8w4y51xd8lstvq 0 71037 14890252 14878319 2026-05-07T17:46:41Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890252 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfaethlu]] ar [[Ynys Môn]] yw '''Llanfwrog''' ({{Sain|Llanfwrog, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}) a leolir yng ngogledd-orllewin yr ynys rhwng [[Llanfachraeth]] i'r de a [[Llanfaethlu]] i'r gogledd, tua 4 milltir i'r dwyrain o dref [[Caergybi]]. Saif y pentref ger yr arfordir tua milltir i'r dwyrain o Draeth y Gribin. Mae ffordd wledig yn ei gysylltu â'r [[A5025]], un filltir i'r dwyrain, a Llanfaethlu, tua 2.5 milltir i'r gogledd. Mae 140.1 milltir (225.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 224.7 milltir (361.7&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Hanes== Yn ôl traddodiad, sefydlwyd [[Llanfwrog]] gan Sant [[Mwrog]]. Yr unig le arall a gysylltir ag enw'r sant hwnnw yw [[Llanfwrog, Sir Ddinbych]]. Yn yr Oesoedd Canol roedd Llanfwrog yn blwyf yn gorwedd yng nghwmwd [[Talybolion]] yng nghantref [[Cemais (cantref ym Môn)|Cemais]]. Roedd yr eglwys yn gapel ('is-eglwys') yn perthyn i reithoriaeth plwyf Llanfaethlu erbyn y 18g.<ref>''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972), mapiau tt. 38, 76.</ref> ==Cynrychiolaeth etholaethol== == Dod o hyd i waywffon ''Zwlw''== Yn y 70au cafwyd hyd i'r waywffon "Zwlw" mewn waen perthyn i ffarm Plas Y Glyn gan Richard Hughes Morlais a fyddai yn arfer mynd i dorri coed helyg er mwyn ei defnyddio i gynnal y pys a'r ffa a fyddai yn dyfy yn ei ardd. Cafodd fynd i Brifysgol ym Mangor lle edrychwyd yn fanwl arni gan arbenigwyr yn y maes hwn ,'roeddant yn meddwl mae "Viking Spear" ydoedd a bu rhaid cysylltu ag Ymddiriedolaeth Archeolegol Gwynedd ac ar ôl llawer e-bost a lluniau fynd nol a mlaen rhyngddynt penderfynwyd cysylltu gyda Archifau Arfau Brenhinol yn Leeds lle anfonwyd y waywffon er mwyn cael gwneud profion arni ac ymhen ychydig o wythnosau cadarnhawyd mae "Iklwa" oedd hi, gwaywffon drywanu fer a phen hir, oedd yn pertẜhyn i'r Zwlŵaid. Y cwestiwn yn awr oedd, sut y daeth gwaywffon Affricanaidd i Lanfwrog? Yr ateb a gafwyd, oedd bod yn bosibl iawn mae trwy gysylltiad milwrol y daeth yma, oherwydd roedd nifer fawr o filwyr Cymru, yn cynnwys rhai o Ogledd Cymru, ymysg Catrawd Swydd Warwick a fu'n ymladd yn Ne Affrica yn bennaf ym mrwydr "Rorke's Drift" yn ystod rhyfel "Anglo - Zulu" 1879, daeth nifer ohonynt â gwaywffyn yn ôl fel troffi neu swfenir a bod yn bosibl iawn bod y waywffon yma yn un ohonynt. Mae'r "Rorke's Drift" ar lan afon "Byfflo" yn Ne Affrica ac yma cymerodd rhyfel Zwlw le ar y 22ain a'r 23ain o Ionawr 1879, ymosododd llu enfawr o Zwlwaid (4500) ar garsiwn bach o Brydain (139) ond cafodd ei ddiarddel yn y pen draw ar ôl mwy na 12 awr o ymladd chwerw. Yn 2012 bu'r waywffon yn cael ei harddangos gyda llawer o itemau eraill a oedd wedi cael eu darganfod ar Ynys Mon drost y blynyddoedd mewn arddanghosfa yn yr Oriel yn Llangefni. Mae'r waywffon yn 140 oed eleni. (2019) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanfaethlu]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] so1tt5zdbfmt3mr0feogxyhbl5r0831 0 71045 14890744 13088234 2026-05-08T09:52:49Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890744 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref yn ardal [[Dwyfor]], [[Gwynedd]] yw '''Efailnewydd''' ({{Sain|Efailnewydd.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir ar benrhyn [[Llŷn]] ar y ffordd [[A497]] tua 2 filltir i'r gogledd-orllewin o dref [[Pwllheli]]. {{trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Llannor]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] qhp9tvm5m84f1l113ufnf7hvmqtar2b 0 71069 14890148 13087699 2026-05-07T16:57:30Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890148 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad={{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} __NOTOC__ Stad a phlasdy gerllaw [[Biwmares]] ar [[Ynys Môn]] yw '''Bryn y Barwn''' (Saesneg: '''''Baron Hill'''''). Yma yr oedd prif breswylfa [[Bulkeley (teulu)|teulu Bulkeley]], a fu'n eithriadol o ddylanwadol ar yr ynys am rai canrifoedd. Daw'r enw o enw'r bryn lle saif y plasdy. Adeiladwyd y plasdy cyntaf yn [[1618]] gan [[Richard Bulkeley (bu farw 1621)|Syr Richard Bulkeley]]. Bu ym meddiant teulu Bulkeley, yn ddiweddarach Williams Bulkeley, hyd nes i gostau cynnal yr adeilad fynd yn ormod i'r teulu yn ystod y [[Rhyfel Byd Cyntaf]]. Yn ystod yr [[Ail Ryfel Byd]], defnyddiwed y plasdy gan garfan o'r Peirianwyr Brenhinol. Yn ddiweddarach, difrodwyd yr adeilad gan dân, a dim ond gweddillion sydd ar ôl. Yn Awst 2008, cyhoeddwyd cynlluniau i adfer yr adeilad a'i droi yn fflatiau moethus.<ref>[http://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/2008/08/16/multi-million-pound-bid-to-save-baron-hill-stately-home-55578-21543428/ North Wales Daily Post]</ref> ==Gweler hefyd== *[[William Bulkeley]] (4 Tachwedd 1691 – Hydref 1760), dyddiadurwr ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://www.welshruins.co.uk/photo2076816.html Cyflwr presennol yr adeilad] {{-}} ==Oriel== <gallery mode=packed heights=140px> The lodge gatehouses - geograph.org.uk - 171742.jpg|Y porthdai wrth y fynedfa Baron Hill, Beaumaris (geograph 4172553).jpg|Y plasdy ym 1982 Ruined Colonnade - Baron Hill.jpg|"Y Pulpud" </gallery> [[Categori:Biwmares]] [[Categori:Plasdai Ynys Môn]] [[Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 264jke8i2vcb5uqbbkmzpzf6tnrfh3u 0 71581 14890314 13694362 2026-05-07T17:56:45Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890314 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:Church Bay - geograph.org.uk - 38394.jpg|250px|bawd|chwith|Clogwynni a thraeth Porth Swtan]] [[Delwedd:The Last Thatched Cottage on the Isle of Anglesey - geograph.org.uk - 97395.jpg|250px|bawd|chwith|Bwthyn Swtan]] Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cylch-y-Garn]], [[Ynys Môn]], yw '''Porth Swtan''' ({{Sain|Porth-Swtan.ogg|ynganiad}}) ([[Saesneg]]: ''Church Bay''). Saif ar arfordir gogledd-orllewinol yr ynys tua milltir a hanner i'r gogledd-orllewin o bentref [[Llanfaethlu]]. Mae glannau'r [[bae]] yn greigiog ond ceir [[traeth]] tywodlyd hefyd sy'n boblogaidd gan ymwelwyr. Enwir Porth Swtan ar ôl afon Swtan, ffrwd fechan sy'n cyrraedd y môr tu isaf i Borth Swtan. Dichon mai enw'r pysgodyn 'swtan' ([[gwyniad môr]]) a geir yn yr enw, er bod yr hynafiaethydd [[John Leland]] yn ei ''Itinerary in Wales'' (1536-39) yn dweud mai "enw cawr" ydyw.<ref>[[R. J. Thomas]], ''Enwau Afonydd a Nentydd Cymru'' (Caerdydd, 1938), tud. 36.</ref> Ceir dyrniad o dai ger y traeth. Mae [[Llwybr Arfordirol Ynys Môn]] yn mynd ar hyd pen y clogwynni. Mae [[bwthyn]] yma o'r enw Swtan sy'n awr yn amgueddfa werin; dywedir mai hwn yw'r bwthyn to gwellt olaf ar yr ynys.<ref>[http://www.swtan.co.uk/default.htm Swtan]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Enillodd y bwthyn Gwobr Cymru Gwledig gan Ymgyrch Diogelu Cymru Wledig (YDCW) yn 2003. Mae yna hefyd adfeilion melin wynt, Melin Drylliau, a gofnodwyd gyntaf yn 1840 ag eu ddinistriwyd mewn tân yn 1914.<ref>{{Cite web|title=Melin Drylliau|url=https://www.anglesey-history.co.uk/windmills/MelinDrylliau/index.html|access-date=2021-10-04|website=www.anglesey-history.co.uk|archive-date=2021-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004224828/https://www.anglesey-history.co.uk/windmills/MelinDrylliau/index.html|url-status=dead}}</ref> Cafodd ei adeiladu a'i berchen gan y teulu Williams oedd yn berchen ar nifer o felinau ar draws yr ynys. Gellir cyrraedd Porth Swtan o gyfeiriad Llanfaethlu neu o bentref [[Rhydwyn]], i'r dwyrain, ar ôl dilyn y briffordd [[A5025]] o'r [[Fali]] neu o gyfeiriad [[Amlwch]]. Ceir maes parcio ger y traeth. Mae pentref [[Llanrhuddlad|Llanrhyddlad]] tua 2 filltir i fwrdd. Mae yna gaffi o'r enw Wavecrest Cafe ym Mhorth Swtan yn ogystal â bwyty o'r enw Lobster Pot. Mae gan y traeth 'ansawdd dŵr gwych' (5 seren). Mae'r traeth yn agored i ychydig o weithgareddau fel golff, pysgota, nofio/ymdrochi a hwylio == Pysgota == Mae Porth Swtan yn draeth tywodlyd ar y rhan mwyaf. Mae yna amrywiaeth fach o bysgod gwahanol yn cynnwys teirw, [[draenogiaid y môr]], cŵn bach, a llyfnhau yno i'w dal. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.swtan.co.uk/default.htm Swtan]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; gwefan yr amgueddfa werin. * [http://www.swtan.co.uk/information_links/pecynysgolion1900.pdf 'Swtan Nadolig 1900']{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, pecyn addysgol. [[Categori:Arfordir Ynys Môn]] [[Categori:Baeau Cymru]] [[Categori:Cylch-y-Garn]] [[Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] px8con5x6rzwmlxx926ahrsmeq68b9i 0 71665 14890262 14878430 2026-05-07T17:48:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890262 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Llantrisant]] (gwahaniaethu).'' Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tref Alaw]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Llantrisant'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llantrisant-isle-of-anglesey-sh363835#.YbjJYi-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llantrisant, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir ar gyffordd wledig tua hanner ffordd rhwng [[Llanfaethlu]] i'r gorllewin a [[Llannerch-y-medd]] i'r dwyrain yng ngogledd-orllewin yr ynys, tua 8 milltir i'r dwyrain o [[Caergybi|Gaergybi]]. Mae'n blwyf eglwysig yn ogystal. Mae 138.4 milltir (222.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 221.4 milltir (356.3&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Hanes a hynafiaethau== Cyfeiria'r enw at y ffaith fod eglwys y plwyf yn gysegredig i ''dri [[sant]]'', sef [[Afan]], [[Ieuan]] a [[Sannan]].<ref>''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972), tud. 158.</ref> Yn yr Oesoedd Canol roedd y [[llan]] yn rhan o gwmwd [[Llifon]], cantref [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]].<ref>''Atlas Môn'', tud. 37.</ref> ==Cadwraeth== Ar gwr gogleddol y pentref ceir Cors-y-bol, ardal o wlybtir a groesir gan ffrwd sy'n llifo i gronfa [[Llyn Alaw]]. Tua milltir i'r de ceir [[Llyn Llywenan]]. ==Cynrychiolaeth wleidyddol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Tref Alaw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 6q95ukc0kqrw3neyo55a4kdbc0x39l2 0 71787 14890143 13087641 2026-05-07T16:56:30Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890143 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad={{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Plwyf]] eglwysig ar [[Ynys Môn]] yw '''Bodwrog''', a leolir ger [[Gwalchmai]] yng nghanol Môn, i'r gogledd o dref Llangefni. Mae'n rhan o Ddeoniaeth Malltraeth yn [[Esgobaeth Bangor]]. ==Hanes== Yn yr Oesoedd Canol bu Bodwrog yn rhan o gwmwd [[Llifon]] yng nghantref [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]]. Yn ôl traddodiad, sefydlwyd yr eglwys gan [[Twrog]], sant o'r 6g efallai a gysylltir hefyd â [[Llandwrog]] yn [[Arfon]] a [[Maentwrog]] ym [[Meirionnydd]]. Mae'r eglwys bresennol (cyfeirnod AO: SH 401776) yn dyddio o ddiwedd y 15g; ychwanegwyd y clochdy yn 1668.<ref>[http://www.churchinwales.org.uk/bangor/esgobaeth/plwyfi/malltraeth/sttwrog.html Bodwrog]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ystyr yr enw 'Bodwrog' yw "trigfan Twrog" (''bod'' + ''Twrog''). Safai plasdy [[Bodychen]] ym mhlwyf Bodwrog. Un o uchelwyr Bodychen oedd [[Rhys ap Llywelyn]] (m. tua 1503-1504). Cofnodir iddo arwain mintai o wŷr Môn i ymladd ym myddin [[Harri Tudur]] ar [[Brwydr Bosworth|Faes Bosworth]] yn 1487. Cedwir sawl cerdd i deulu'r plas, yn cynnwys un gan gan [[Lewys Môn]] (bl. 1485-1527), un o feirdd mwyaf y cyfnod. Mae'r plasdy yn adfail heddiw. ==Cadwraeth== Mae [[Cors Bodwrog]] yn [[Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.churchinwales.org.uk/bangor/esgobaeth/plwyfi/malltraeth/sttwrog.html Bodwrog]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ar wefan Esgobaeth Bangor * [http://www.churchinwales.org.uk/bangor/esgobaeth/plwyfi/malltraeth/ Deoniaeth Malltraeth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607213857/http://www.churchinwales.org.uk/bangor/esgobaeth/plwyfi/malltraeth/ |date=2011-06-07 }} [[Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn]] [[Categori:Hanes Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Trewalchmai]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ojv9dnb0z3khk4wr6gyx12nenf9myo2 0 71902 14890879 14879298 2026-05-08T10:43:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890879 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:St. Michael Church - geograph.org.uk - 54226.jpg|220px|bawd|Eglwys Sant Mihangel, Tremain]] Pentref bychan yn ne-orllewin [[Ceredigion]] yw '''Tremain'''.<ref>[https://britishplacenames.uk/tremain-ceredigion-sn234486#.XRiJWq2ZNlc British Place Names]; adalwyd 30 Mehefin 2019</ref> Fe'i lleolir ar y ffordd [[A487]] tua 4 milltir i'r dwyrain o [[Aberteifi]], rhwng [[Penparc, Ceredigion|Penparc]] a [[Blaenannerch]]. Cysegrir yr eglwys leol i Sant [[Mihangel]] a'r Holl Angylion. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Y Ferwig]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 7iqs970sb4dlurbu9m66ynjpx9ge4f1 0 71903 14890862 14878799 2026-05-08T10:38:41Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890862 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} :''Erthygl am y pentref yng Ngheredigion yw hon. Am ddefnydd arall o'r enw gweler [[Penparc]].'' Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Y Ferwig]], [[Ceredigion]], [[Cymru]], yw '''Penparc'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/penparc-ceredigion-sn208478#.ZJG8pi_MIvI British Place Names]; adalwyd 20 Mehefin 2023</ref> Fe'i lleolir ar y ffordd [[A487]] tua 3 milltir i'r dwyrain o [[Aberteifi]]. Ymladdwyd brwydr rhwng y [[Cymry]] a'r [[Y Normaniaid yng Nghymru|Normaniaid]] ar lethrau bryn Banc y Warren, ar gyrion Penparc, yn 1144. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Y Ferwig]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] cf3qbayo476tbd8quvi4u1ucodby7if 0 74518 14890258 13088986 2026-05-07T17:48:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890258 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | gwlad={{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Plwyf]] eglwysig ar [[Ynys Môn]] yw '''Llanllibio'''. Fe'i lleolir yng ngogledd-orllewin yr ynys i'r gogledd o bentref [[Rhosneigr]]. Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o gwmwd [[Llifon]] yng nghantref [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]].<ref>''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972).</ref> Dyma fro '[[Madam Wen]]', y cymeriad rhamantus honno o'r 17g a bortreadir yn nofel [[William David Owen]], a aned yn y plwyf yn 1874. Cysylltir Madam Wen gydag ardal [[Llyn Traffwll]], i'r de o bentref bychan [[Bodedern]] ym mhlwyf [[Llanfihangel-yn-Nhywyn]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bodedern]] [[Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] rrsvj6wvkuj85cft841wc60c8ll04mi 0 74519 14890265 14878447 2026-05-07T17:49:13Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890265 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tref Alaw]], [[Ynys Môn]], yw '''Llechgynfarwy''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llechcynfarwy-isle-of-anglesey-sh381811#.YbpXuS-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Rhagfyr 2021</ref> weithiau '''Llechcynfarwy''' ({{Sain|Llechcynfarwy.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir yng ngogledd-orllewin yr ynys i'r dwyrain o'r [[Fali]]. Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o gwmwd [[Llifon]] yng nghantref [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]]. Ystyr yr enw yw "Maen Cynfarwy". Sant lleol oedd Cynfarwy (neu Cynfarwydd).<ref>''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972)</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Tref Alaw]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ccmftwehtt2rb7d00ykt94ydtmdn984 0 74520 14890319 13090668 2026-05-07T17:57:18Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890319 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Plwyf]] eglwysig a pentrefan ar [[Ynys Môn]] yw '''Rhodogeidio''' ({{Sain|Rhodogeidio.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir yng ngogledd-orllewin yr ynys i'r gogledd o'r [[Fali]]. Saif y pentrefan yng nghymuned [[Llannerch-y-medd]]. ==Hanes== Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o gwmwd [[Llifon]] yng nghantref [[Aberffraw (cantref)|Aberffraw]]. Ystyr yr enw yw 'Amddiffynfa Ceidio' (''rhodwydd'' 'amddiffynfa', cf. castell [[Tomen y Rhodwydd]]) a '''''Rhodwydd Geidio''''' yw'r enw llawn a geir mewn rhai dogfennau.<ref>''Atlas Môn'' (Llangefni, 1972).</ref> Sant lleol oedd Ceidio, sef Ceidio ap Caw (6g); ni wyddys rhagor na hynny amdano.<ref>T. D. Breverton, ''The Book of Welsh Saints'' (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000).</ref> ==Gweler hefyd== *[[Ceidio, Ynys Môn]], pentrefan arall gerllaw *[[Ceidio]] - pentref bychan ym Mhen Llŷn ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{comin|Category:Rhodogeidio|Rhodogeidio}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llannerch-y-medd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 4qh4am6y53r2f57ec15uvn8q01eme2k 0 75669 14890867 14878909 2026-05-08T10:39:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890867 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yn ne [[Ceredigion]] yw '''Pontgarreg'''. Fe'i lleolir ger [[Llangrannog]] tua milltir a hanner o arfordir [[Bae Ceredigion]] ar lôn sy'n cysylltu Llangrannog a'r [[A487]]. Mae'n rhan o gymuned Llangrannog. Caewyd [[Ysgol Gynradd Pontgarreg]], ysgol oedd yn gwasanaethu Llangrannog a'r cylch, pan agorwyd ysgol fro newydd, [[Ysgol T. Llew Jones]], ym [[Brynhoffnant|Mrynhoffnant]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Llangrannog]] [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] ajv81l3x4td20u78bkxyb4ewo8it3bm 0 75670 14890552 14877876 2026-05-08T05:50:58Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890552 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan yn [[Sir Ddinbych]] yw '''Gellifor'''({{Sain|Gellifor.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir tua 3 milltir i'r gogledd o dref [[Rhuthun]] ar ochr ddwyreiniol [[Dyffryn Clwyd]]. Mae'n rhan o blwyf eglwysig [[Llangynhafal]]. Ceir [[Moel Famau]], un o gopaon [[Bryniau Clwyd]], milltir a hanner i'r dwyrain o'r pentref. Gwasanaethir y pentref gan [[Ysgol Gellifor]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Llangynhafal]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] ip971u2v5khc6ofddhjuaaeqnkgh6m6 0 75713 14890731 14877465 2026-05-08T09:31:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890731 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} :''Am y pentref o'r un enw yn Ynys Môn, gweler [[Cemaes]].'' Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Glantwymyn]], [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Cemaes'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Cemais'''<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Cymru]</ref> (Saesneg: ''Cemmaes'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/cemmaes-powys-sh838060#.YcyLnC-l1_g British Place Names]; adalwyd 29 Rhagfyr 2021</ref> Saif yn ardal [[Maldwyn]] ar lan [[Afon Dyfi]] tua 5 milltir i'r gogledd-ddwyrain o dref [[Machynlleth]]. Mae'n gorwedd ar y briffordd [[A470]] rhwng [[Glantwymyn]] (''Cemmaes Road'') i'r de ac [[Aberangell]] i'r gogledd. Saif Eglwys Tydecho ar gyrion y pentref, eglwys sy'n nodedig am sawl ffenestr liw.<ref>[http://stainedglass.llgc.org.uk/site/462 Llyfrgell Genedlaethol Cymru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903225635/http://stainedglass.llgc.org.uk/site/462 |date=2014-09-03 }}; adalwyd 2015.</ref><ref>[http://www.coflein.gov.uk/cy/site/400342/details/ST+TYDECHO%27S+CHURCH%2C+CEMMAES/ www.coflein.gov.uk;]{{Dolen marw|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} adalwyd 2015</ref> [[Delwedd:Eglwys Sant Tydecho, Cemais, St Tydecho's Church, Cemais, Powys 04.jpg|280px|bawd|dim|Eglwys Sant Tydecho, Cemaes]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Powys}} {{eginyn Powys}} [[Categori:Glantwymyn]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] tamxw59ytbyj1kyiuxxz6w57rfpnzyn 0 75714 14890732 837689 2026-05-08T09:31:57Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890732 wikitext text/x-wiki Gallai '''Cemmaes''' gyfeirio at: *[[Cemais, Powys]] (''Cemmaes'') *[[Glantwymyn]], (''Cemmaes Road'') *[[Cemaes]], Môn ;Gweler hefyd *[[Cemais]] (gwahaniaethu) {{gwahaniaethu}} [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] rrapickg14l1stutybl7cuaraak121m 14890733 14890732 2026-05-08T09:32:39Z Llywelyn2000 796 dadwneud 14890733 wikitext text/x-wiki Gallai '''Cemmaes''' gyfeirio at: *[[Cemais, Powys]] (''Cemmaes'') *[[Glantwymyn]], (''Cemmaes Road'') *[[Cemaes]], Môn ;Gweler hefyd *[[Cemais]] (gwahaniaethu) {{gwahaniaethu}} hmvkommgktdhy0oz5if10kjb9t836c9 0 75738 14890795 14879186 2026-05-08T10:03:20Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890795 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanbryn-mair]], [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Talerddig'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/talerddig-powys-sh925000#.YdSjJy-l2G8 British Place Names]; adalwyd 4 Ionawr 2022</ref> Saif yn ardal [[Maldwyn]] ar groesffordd wledig ar briffordd yr [[A470]] rhwng [[Carno]] a [[Llanbryn-mair]]. Mae'n rhan o blwyf eglwysig Llanbrynmair.<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Cymru]</ref> Llifa [[Afon Twymyn]] heibio i'r pentref. O'r cyffordd mae lonydd yn dringo i [[Bont Dolgadfan]], i'r gorllewin, ac i bentref [[Llangadfan]] dros y bryniau i'r gogledd. Mae lein [[Rheilffordd Calon Cymru]] yn mynf trwy Dalerddig ond mae'r orsaf wedi cau a'i throi'n westy erbyn hyn. [[Delwedd:Station Guest House - geograph.org.uk - 166722.jpg|250px|bawd|dim|Hen orsaf Talerddig, sy'n westy erbyn hyn.]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Powys}} {{eginyn Powys}} [[Categori:Llanbryn-mair]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] qs9mfn36ag3b5103my9q9xj7m8qi8tu 0 75742 14890730 14877789 2026-05-08T09:31:10Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890730 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Glantwymyn]], [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Esgairgeiliog''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/esgairgeiliog-ceinws-powys-sh760058#.YdTRnS-l2G8 British Place Names]; adalwyd 4 Ionawr 2022</ref> a adnabyddir hefyd fel '''Ceinws''' yn lleol. Saif yn ardal [[Maldwyn]], ar bwys y briffordd [[A487]] tua 2 filltir i'r de o [[Corris|Gorris]], rhwng y pentref hwnnw a thref [[Machynlleth]], bron iawn ar y ffin sirol rhwng Powys a [[Gwynedd]]. Mae'n rhan o blwyf eglwysig [[Llanwrin]].<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Cymru]</ref> Llifa [[Afon Dulas (Powys)|Afon Dulas]] heibio i ymuno yn [[Afon Dyfi]] ger Machynlleth. Ceir gorsaf reilffordd ar lein [[Rheilffordd Corris]] yn y pentref. Tua milltir a hanner i'r de ceir [[Canolfan y Dechnoleg Amgen]]. [[Delwedd:Esgairgeiliog NLW3362798.jpg|bawd|dim|300x300px|Esgairgeiliog, c.1885]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{trefi Powys}} {{eginyn Powys}} [[Categori:Glantwymyn]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] qtdusskmifn1sbwo8qziwu7p2z1rye4 0 76489 14890282 14878655 2026-05-07T17:51:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890282 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Nebo]].'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llaneilian]] ar [[Ynys Môn]] yw '''Nebo''' ({{Sain|Nebo, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir yng ngogledd-ddwyrain yr ynys tua 3 milltir i'r de-ddwyrain o [[Amlwch]], tua hanner ffordd rhwng [[Penysarn]] i'r gorllewin a [[Dulas]] i'r de-ddwyrain. Mae 140.1 milltir (225.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 218.6 milltir (351.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Mae'n un o sawl lle yng Nghymru a enwir ar ôl y [[Nebo]] Feiblaidd. ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Enwau lleoedd yng Nghymru o darddiad Beiblaidd]] [[Categori:Llaneilian]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] pnid732coh3hsr55liogi01780ygxcf 0 76930 14890544 11018466 2026-05-08T05:37:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890544 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa sir | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} }} Mae '''Cyrn-y-Brain''' yn [[mynydd|gopa]] mynydd a geir ar [[Moel y Gamelin|Foel y Gamelin]], sy'n rhan o [[Mynyddoedd y Berwyn|fynyddoedd y Berwyn]] ger [[Llangollen]], [[Sir Ddinbych]]; {{gbmapping|SJ208488}}. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 403 [[metr]]: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf. Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn [[Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu|rhestri arbennig]] yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n [[Marilyn]] a [[Dewey]]. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.<ref>[http://www.hills-database.co.uk/downloads.html “Database of British and Irish hills”]</ref> Uchder y copa o lefel y môr ydy 565 metr (1854 [[troedfedd|tr]]). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001. ==Gweler hefyd== *[[Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu]] *[[Rhestr mynyddoedd Cymru]] *[[Rhestr o gopaon Cymru]] *[[Rhestr o gopaon dros 610m (2,000 troedfedd) yn yr Alban|Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000']] ==Dolennau allanol== *[http://www.clwbmynyddacymru.com/ Clwb Mynydda Cymru] *[http://www.streetmap.co.uk/newmap.srf?x=320817&y=348881&z=3&sv=320817,348881&st=4&tl=~&bi=~&lu=N&ar=y Lleoliad ar wefan Streetmap] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306193255/http://www.streetmap.co.uk/newmap.srf?x=320817&y=348881&z=3&sv=320817,348881&st=4&tl=~&bi=~&lu=N&ar=y |date=2016-03-06 }} *[http://getamap.ordnancesurvey.co.uk/getamap/frames.htm?mapAction=gaz&gazName=g&gazString=SJ208488 Lleoliad ar wefan Get-a-map]{{Dolen marw|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} [[Categori:Mynyddoedd a bryniau Sir Ddinbych]] [[Categori:Copaon Marilyn]] [[Categori:Copaon Dewey]] [[Categori:Llangollen]] 77g0plp9blpmx323lefuwdugzygeutc 0 77953 14890654 13800567 2026-05-08T08:09:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890654 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:The Gredington Arms, Llan-y-pwll - geograph.org.uk - 160658.jpg|bawd|Tafarn y ''Gredington Arms'', Llan-y-pwll]] Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Holt]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], yw '''Llan-y-pwll'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llan-y-pwll-wrexham-sj369518#.YsnSFC8w0vI British Place Names]; adalwyd 9 Gorffennaf 2022</ref> Fe'i lleolir tua 2 filltir i'r gogledd-ddwyrain o ganol [[Wrecsam]] ar bwys priffordd yr [[A534]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Holt]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Wrecsam (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] obj547e9z9euxiefoqagih6ekw0zlwe 0 78196 14890340 13090969 2026-05-07T17:59:08Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890340 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddyfnan]], [[Ynys Môn]], yw '''Talwrn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/talwrn-isle-of-anglesey-sh484774#.YbhxIC-l1_g British Place Names]; adalwyd 14 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Talwrn, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir yng nghanol yr ynys tua 2 filltir i'r gogledd-ddwyrain o dref [[Llangefni]]. Rhed y ffordd B5109 drwy'r pentref gan ei gysylltu â Llangefni i'r de ac â [[Llanddyfnan]] a [[Pentraeth]] i'r gogledd. Un capel sydd ar ôl yn y pentref, sef Capel Siloam (Annibynnol). Mae [[Capel Nyth Clyd, Talwrn|Capel Nyth Clyd]] (Presbyteriaid) wedi cau. Yma hefyd ceir [[Ysgol Talwrn]], ysgol gynradd leol sydd yn nalgylch [[Ysgol Gyfun Llangefni]] ac sydd dan fygythiad o gael ei chau am ei bod yn rhy fychan. [[Delwedd:Siloam Chapel in Talwrn - geograph.org.uk - 179629.jpg|bawd|dim|Capel Siloam, Talwrn]] Ar hen sgwâr y pentref, codwyd cofeb i [[Gruffudd ab yr Ynad Coch]].<ref>Ffotograph o'r cofeb: [https://www.flickr.com/photos/dogfael/229300851/in/photostream/ Flikr]</ref> Ar wal tŷ Bryn Chwilog ar ochr y lôn o Langefni mae cofeb i'r artist a'r cynllunydd [[Richard Huws|Richard Huws (1902 - 1980).]] Ei gynllun ef, y [[Triban]], oedd logo [[Plaid Cymru]] am flynyddoedd. I'r dwyrain o Dalwrn ceir Gwarchodfa Natur Genedlaethol [[Cors Bodeilio]]. Mae Talwrn yn rhan o [[Cymuned (Cymru)|gymuned]] [[Llanddyfnan]]. Yn ôl [[Cyfrifiad 2011]], roedd {{Siaradwyr Cymraeg 2011 Cymuned|COM11CD = W04000014}} o boblogaeth (3 oed a throsodd) Llanddyfnan yn gallu siarad Cymraeg ({{Canran Siaradwyr Cymraeg 2011 Cymuned|COM11CD = W04000014}} o'r boblogaeth {{Poblogaeth 3 oed+ 2011 Cymuned|COM11CD = W04000014}} oedd yn 3 oed neu'n hŷn).<ref>[http://www.nomisweb.co.uk/ Tabl KS207WA [[Cyfrifiad 2011]]]</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} [[Categori:Llanddyfnan]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] jcb7ha3sqrs5g14qj4h9hl2zpbcdk40 0 78211 14890885 14880761 2026-05-08T10:52:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890885 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion Preseli i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng ngogledd [[Ceredigion]] yw '''Ystumtuen'''. Fe'i lleolir tua 10 milltir i'r dwyrain o [[Aberystwyth]], yn y bryniau rhwng [[Ponterwyd]] a [[Pontarfynach|Phontarfynach]]. Fe gyrhaeddir ato naill ai trwy droi oddi ar yr A44 ger Nant-yr-Arian i gyfeiriad Bwa Drain, neu ar hyd allt serth yr Henriw. Mae'n rhan o gymuned [[Blaenrheidol]], gyda Ponterwyd. [[Delwedd:Track Beside Llyn-Yr-Oerfa, Ystumtuen - geograph.org.uk - 200077.jpg|bawd|chwith|[[Llyn yr Oerfa]], ger Ystumtuen.]] [[Delwedd:Post Office and Youth Hostel, Ystumtuen,Aberystwyth. SY23. 1986 - Flickr - sludgegulper.jpg|bawd|chwith|Canol y pentref.]] Bu cloddio sylweddol am blwm yn ardal Ystumtuen ers o leiaf canol y 1700au a bu Lewis Morris, un o Forysiaid Môn, yn gyfrifol am y gwaith am gyfnod fel dirprwy stiward maenorydd y Goron yn y cylch, a gwnaeth arolwg o'r gweithfeydd y pryd hynny. Caewyd y gwaith plwm olaf yn ystod y 1920au; y mwynwr olaf i gael ei gyflogi oedd David Mason, Ash Cottage, a barhaodd fel gofalwr y gwaith. Symudodd lawer o'r mwynwyr i'r maes glo, ac yn arbennig i bentref Ynyshir yn y Rhondda Fach. Cyfeiria enw'r pentref at dro (sef ''ystum'') yn Afon Tuen, nant sy'n codi ar gwr y pentref yn [[Llyn yr Oerfa]]. Llifa'r nant honno i [[Afon Rheidol]] hanner milltir i'r de o'r pentref. Cynigia'r arbenigwr ar enwau afonydd Cymru [[R. J. Thomas]] "nant yn rhedeg hyd lechwedd serth" fel ystyr yr enw ''Tuen'' (o'r bôn ''tu-'' "ochr", cf. 'tuedd').<ref>R. J. Thomas, ''Enwau afonydd a nentydd Cymru'' (Caerdydd, 1938), tud. 126.</ref> Capel Wesle oedd, ac yw, unig gapel y pentref a chwaraeodd ran bwysig ym mywyd y cylch. Cynhelid eisteddfod hynod o lewyrchus yno am flynyddoedd, ac roedd y capel yn ganolfan i gôr llwyddiannus yr ardal ar ddechrau'r 20g. Dyweder mai dyma un o ddim ond bedwar o gapeli Wesle ym Mhrydain gydag ymddiriedolwyr sydd yn gwbl annibynnol ar y gyfundeb Methodistaidd. Roedd yr ysgol hefyd yn perthyn i'r capel ac ar ôl iddi gau, trowyd yr adeilad yn hostel ieuenctid yn y 1950au. Roedd y capel yn brif gapel y gylchdaith (Cylchdaith Ystumtuen) a bu gweinidog yn byw yn y mans hyd at ganol y ganrif ddiwethaf. Codwyd nifer o weinidogion yn y capel, yn cynnwys rhai a fu'n gweinidogaethu o fewn cof megis y Parchedigion J Henriw Mason, David Arthur Morgan, Gwyn Jones a John Henry Griffiths. Mae'r capel yn dal yn agored gyda gwasanaethau (bellach yn ddwyieithog) yn cael eu cynnal unwaith y mis. Mae gan y capel fynwent sydd yn dal yn agored ar gyfer claddedigaethau. Ymysg y rhai y mae cofebion iddynt yno mae John Haulfryn Williams, ysgrifennydd mygedol Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion hyd 1980 a disgynnydd i deulu Masoniaid Brynheulog. Adroddir hanes y pentref mewn dau lyfr, ''Bro Annwyl y Bryniau'' (John Henry Griffiths) a ''Hapus Dyrfa'' (Trefor Griffiths). ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Blaenrheidol]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] ilkj7f3ll7f0lms0vquh9p16o5t25qa 0 78398 14890287 12867701 2026-05-07T17:52:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890287 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Crug crwn]] a godwyd gan bobl [[Oes yr Efydd]] fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy '''Pen y Morwyd''', yng nghymuned [[Mechell]], [[Ynys Môn]]; {{gbmapping|SH384912}}. Mae'n mesur 25 [[metr]] wrth 2.0m. Cofrestrwyd y crug hwn gan [[Cadw]] a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: AN110.<ref>[http://www.whatdotheyknow.com/request/15714/response/38315/attach/html/2/SAMs%20by%20UA.xls.html Cofrestr Cadw.]</ref> Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb. Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd [[Oes yr Efydd]] (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.<ref>{{Cite web |url=http://www.eng-h.gov.uk/mpp/mcd/jump3top.htm |title=English Heritage |access-date=2010-11-14 |archive-date=2012-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106234736/http://www.eng-h.gov.uk/mpp/mcd/jump3top.htm |url-status=dead }}</ref> ==Gweler hefyd== Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu: * [[Rhestr o grugiau crynion yng Nghymru]] * [[Beddrod siambr]] * [[Carnedd]] * [[Siambr gladdu hir]] ==Dolen allanol== * [http://www.coflein.gov.uk/cy/safle/302341/manylion/PEN-Y-MORWYDD%2C+BARROW/ Pen y Morwyd ar wefan Coflein (Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202802/http://www.coflein.gov.uk/cy/safle/302341/manylion/PEN-Y-MORWYDD%2C%20BARROW/ |date=2016-03-04 }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Crugiau crynion Cymru]] [[Categori:Safleoedd archaeolegol Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] l27bhjve3o7k7r4vc5c2i4nnvca0mrf 10 90506 14890511 14886722 2026-05-08T00:33:04Z Cyberbot I 19483 Diweddaru Ystadegau Gweinyddol ([[en:WP:PEACHY|Peachy 2.0 (alpha 8)]]) 14890511 wikitext text/x-wiki {{Adminstats/Core |edits=104443 |ed=107107 |created=2 |deleted=2470 |restored=29 |blocked=376 |protected=34 |unprotected=0 |rights=41 |reblock=29 |unblock=16 |modify=14 |rename=9 |import=0 |style={{{style|}}}}} j9ru9hjsvwkwqo0rg22ooubr1r6bufj 0 90669 14890130 13087552 2026-05-07T16:41:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]], removed: * {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} using [[Project:AWB|AWB]] 14890130 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | | fetchwikidata=ALL | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = * {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Bae bychan yng ngogledd-ddwyrain [[Ynys Môn]] yw '''Bae Dulas''', a leolir ychydig i'r dwyrain o bentref [[Dulas]]. Mae [[Afon Goch (Môn)|Afon Goch]] yn aberu yno ar ddiwedd ei chwrs 5 milltir o lethrau [[Mynydd Parys]]. [[Delwedd:Traeth Dulas from Yr Arwydd - geograph.org.uk - 422272.jpg|250px|chwith|bawd|Bae Dulas o'r Arwydd gyda Traeth Dulas yn amlwg.]] [[Delwedd:The outer estuary of Afon Goch at low tide - geograph.org.uk - 755566.jpg|250px|bawd|chwith|Afon Goch yn aberu ym Mae Dulas.]] Ceir 3 traeth oddi fewn i Fae Lligwy: * Traeth Dulas * Traeth Bach * Traeth yr Ora ==Gweler hefyd== * [[Din Lligwy]] {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Baeau Cymru|Dulas]] [[Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn]] [[Categori:Llaneilian]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] nckhtk21t9g566rk2xlov9mejs6rrjf 14890131 14890130 2026-05-07T16:42:23Z Llywelyn2000 796 dyblygiad a gwiro'r wybodlen 14890131 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | | fetchwikidata=ALL | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = * {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Bae bychan yng ngogledd-ddwyrain [[Ynys Môn]] yw '''Bae Dulas''', a leolir ychydig i'r dwyrain o bentref [[Dulas]]. Mae [[Afon Goch (Môn)|Afon Goch]] yn aberu yno ar ddiwedd ei chwrs 5 milltir o lethrau [[Mynydd Parys]]. [[Delwedd:The outer estuary of Afon Goch at low tide - geograph.org.uk - 755566.jpg|250px|bawd|chwith|Afon Goch yn aberu ym Mae Dulas.]] Ceir 3 traeth oddi fewn i Fae Lligwy: * Traeth Dulas * Traeth Bach * Traeth yr Ora ==Gweler hefyd== * [[Din Lligwy]] {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Baeau Cymru|Dulas]] [[Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn]] [[Categori:Llaneilian]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 7dmwawjhqjkbr7x5n98aj1pwx295lmw 0 90676 14890359 13091190 2026-05-07T18:00:52Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890359 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal tref-bost ar [[Ynys Môn]] yw '''Ty'n-y-Gongl''' neu '''Dynygongl'''. Mae'n cynnwys ardaloedd i'r gorllewin o [[Benllech|Fenllech]] tuag at [[Marian-glas|Farian-glas]] ac i'r dwyrain o [[Brynteg, Ynys Môn|Frynteg]].Pentref a thref bost yw Ty'n-y-gongl, ychydig i'r gorllewin o dref Benllech ac i'r dwyrain o Brynteg, {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanfair Mathafarn Eithaf]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] kiw3calv78l6pq7sy9cd25hj0phgyqh 0 90892 14890299 14278036 2026-05-07T17:53:46Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890299 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Plwyf eglwysig ac ardal ym [[Môn]] yw '''Penrhoslligwy''' ({{Sain|Penrhoslligwy.ogg|ynganiad}}) (hefyd '''Penrhos Lligwy'''). ==Hanes== Penrhoslligwy oedd maerdref Cwmwd [[Twrcelyn]], un o chwech cwmwd ar [[Ynys Môn]]. Nid oes olion o'r faerdref yn bodoli erbyn heddiw. Fel gweddill yr ynys, y prif alwedigaeth oedd gweithio'r tir, [[rhandir]]oedd yn cael eu rhannu rhwng y [[taeog]]ion gan y Tywysog neu ei swyddogion. Roedd yn rhaid i’r tenantiaid ddarparu bwyd, tanwydd, rhai nwyddau domestig, llafur a rhent i'r llys. Buasai y Tywysog yn gadael ei brif lys yn [[Aberffraw]] i dreulio'i amser yn ei faesdrefi teirgwaith y flwyddyn.<ref>A.D. Carr, ''Medieval Anglesey''. Anglesey Antiquarian Society, Llangefni, 1982.</ref> Ceir eglwys y plwyf ym Mhenrhoslligwy, sef Eglwys Sant Mihangel. ==Natur== Lleolir [[Mynydd Bodafon]] yn rhannol ym mhlwyf Mhenroslligwy. Dynodwyd rhan fawr o dir Penrhoslligwy yn ardal gadwraeth - gweler [[Penrhoslligwy (SoDdGA)]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Hanes Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] lp6odvmx1let9nrdk3bfkffzzzmoxtw 0 96172 14890642 14819362 2026-05-08T07:57:58Z Deb 7 14890642 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} [[Arlunydd]] ôl-argraffiadol o [[Ffrainc]] oedd '''Eugène Henri Paul Gauguin''' ([[7 Mehefin]] [[1848]]&nbsp;– [[8 Mai]] [[1903]]). Heb fod yn adnabyddus yn ystod ei fywyd, fe'i gydnabuwyd yn ddiweddarach am ei ddefnydd mentrus o liw ac am herio syniadaeth celf Ewropeaidd gyfoes tra'n gweithio yn y Caribî ac Ynys Tahiti.<ref name="biography.com">http://www.biography.com/people/paul-gauguin-9307741</ref> Bu'n ddylanwad mawr ar y genhedlaeth ganlynol o arlunwyr fel [[Henri Matisse]], [[Pablo Picasso]] a [[Georges Braque]] a mudiadau fel Fauve ac [[Mynegiadaeth]] Almaeneg (German Expressionism). ==Bywyd cynnar== Ganwyd i deulu rhyddfrydol a bu rhaid iddynt ddianc i [[Periw]] ym 1851 wedi ''[[coup d'etat]]'' [[Napoleon III, ymerawdwr Ffrainc|Napoleón III]] pan roedd Paul ond yn 18 mis oed. Pan ddychwelon i Ffrainc fe'i astudiodd yn yr ysgol yn [[Orleans]] rhwng 1859 a 1865 cyn fynd yn forwr yn 17 oed. Ym 1870 aeth i weithio yn y gyfnewidfa stoc ym Mharis ble fu'n dra llwyddiannus. Priododd â merch o [[Denmarc|Ddenmarc]], Mette-Sophie Gad, a chafodd y cwpl bump o blant gan fyw bywyd bourgeois, cyffyrddus.<ref name="biography.com"/> Dechreuodd Gauguin ymddiddori yn y byd celf, yn arbennig gwaith [[Argraffiadaeth]] (Ffrangeg: ''Impressionnisme'') a oedd yn arddull newydd cyffrous ym Mharis y cyfnod. Dechreuodd Gauguin wersi peintio gan arddangos gyda'r ''impressionnistes'' ac fe ddaeth i adnabod yr arlunwyr [[Édouard Manet|Manet]], [[Paul Cézanne|Cézanne]], [[Claude Monet|Monet]] a [[Camille Pissarro]].<ref name="biography.com"/> Yn 1882, fe'i gadawodd ei swydd i fod yn arlunydd llawn amser gan achosi problemau ariannol difrifol i'w deulu. Bu rhaid iddynt symud i fwy yng [[Copenhagen]] at deulu ei wraig cyn i Gauguin adael ei wraig a phlant yn llwyr i ddychwelyd i Ffrainc i beintio. ==Peintiwr== <gallery mode="packed-hover" heights="175"> File:Paul Gauguin 1891.png|Paul Gauguin ym 1891 File:Paul Gauguin 036.jpg|''Pedair Llydawes yn dawnsio'', 1888 Neue Pinakothek - Múnich. File:Paul Gauguin 106.jpg|''Marchogion ar y traeth'', 1902 File:Paul Gauguin 052.jpg|''Fatata Te Miti'' (ar lan y môr)'', 1892 </gallery> Bu ei brofiad o fyw fel plentyn yn ne America a'i deithiau fel morwr yn ddylanwad mawr arno ac ym 1887 fe aeth i fyw ym [[Panama]] gan symud ymlaen i Ynys [[Martinique]] yn y Caribî. Datblygodd Gauguin ymhellach ei arbrofion gyda lliwiau gan geisio adlewyrchu lliwiau llachar natur drofannol a chyfleu symbolaeth bywyd “cyntefig” y brodorion. Roedd syniadau rhamantaidd o ddianc rhag “gwareiddiad” dinasoedd budron i fywyd mwy naturiol ymhlith pobloedd a ystyriwyd yn “gyntefig” yn ennyn poblogrwydd ymhlith llawer o ysgrifenwyr ac arlunwyr Ewropeaidd y cyfnod. Roedd diddordeb mawr yng nghelf pobloedd “egsotig” frodorol Affrica ac Asia gyda masgiau, cherfluniau a phrintiau'n cael eu cludo yn ôl i Ewrop wedi i'r Ewropeaid gipio a choloneiddio eu tiroedd. Yn ddiweddarach adnabyddir Gauguin un o brif artistiaid y symudiad celfyddydol ''Primitivisme'' y cyfnod. Pan ddychwelodd i Ewrop bu'n byw gyda grŵp o arlunwyr arbrofol ym [http://br.wikipedia.org/wiki/Pont-Aven Mhont Aven], [[Llydaw]] rhwng 1886 a 1891. Ym 1888 peintiodd gyda [[Vincent van Gogh]] ond arweiniodd eu cyfeillgarwch i ddadl gyda chyllell rhwng y ddau.<ref>http://www.metmuseum.org/toah/hd/gaug/hd_gaug.htm</ref> Ym 1891 hwyliodd Gaugain i Ynys [[Tahiti]] ac wedyn ynysoedd eraill Polynesia i ddianc “popeth sydd yn ffug ac yn gonfensiynol”<ref>"The painter who invented his own brand of artistic license," Arifa Akbar, ''The Independent'', 20 Ebrill 2010.</ref>. Yno fe greodd rhai o'i luniau a cherfluniau mwyaf adnabyddus.<ref name="biography.com"/> Yn dilyn rhai blynyddoedd hapus ym Mholynesia cafodd amseroedd anodd - yn sâl gyda syffilis a heb arian. Cafodd broblemau gydag awdurdodau coloneiddiol Ffrangeg am ddadlau o blaid y bobl frodorol yr ynysoedd. Bu farw yn 1903.<ref>{{Cite web |url=http://www.gauguingallery.com/gauguins-health.aspx |title=copi archif |access-date=2014-09-25 |archive-date=2014-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108023356/http://www.gauguingallery.com/gauguins-health.aspx |url-status=dead }}</ref> Mae awydd Gauguin i ddarganfod delfryd amhosib ymhlith natur a bywyd pobl werin frodorol “syml ac egsotig” wedi'i feirniadu yn ddiweddarach fel esiamplau o agwedd hiliol a rhagfarnllyd pobl Ewropeaidd y cyfnod, yn arbennig y modd ecsbloetiodd Gauguin ferched ifanc Iawn am ei chwant rhywiol.<ref>S. Diamond, ''In Search of the Primitive'' (New Brunswick: Transaction Publishers, 1974)</ref> Bu farw yn 54 oed, yn yr [[Ynysoedd Marquesas]].<ref>{{cite book |last = Danielsson | first = Bengt |author-link=Bengt Danielsson |year=1965 |title=Gauguin in the South Seas |location=Efrog Newydd|language=en |publisher=Doubleday |url=https://books.google.com/books?id=u41CAAAAIAAJ |pages=265–276}}</ref> == Gwaith Gauguin == <gallery mode="packed" > Image:Paul_Gauguin_103.jpg|'''Y cerflunydd Aube a'i fab''', 1882, Amgueddfa'r Petit Palais, Paris File:I raro te Oviri - Gauguin.JPG|'''I Raro te Oviri''', 1891, Amgueddfa Celf Dallas Image:Paul_Gauguin_104.jpg|'''Vincent Van Gogh yn peintio blodau'r haul''', 1888, Amgueddfa Van Gogh, Amsterdam Image:Gauguin Il Cristo giallo.jpg|'''Y Crist Melyn''', 1889, Amgueddfa Albright-Knox, Buffalo Image:Paul_Gauguin_032.jpg|'''Tair merch Lydewig yn dawnsio''', 1888, Amgueddfa Cenedlaethol Washington </gallery> <gallery mode="packed" > Image:gauguin.swineherd.750pix.jpg|'''Y Bugail Moch Llydewig''', 1888, LACMA, Los Angeles image:nature_morte_paul_gauguin.jpg|'''Bywyd Llonydd''', Pont-Aven Image:Paul Gauguin 078.jpg|'''La Bella Angèle'''1889, Amgeuddfa Orsay, Paris Image:Paul_Gauguin_102.jpg|'''Portread Suzanne Bambridge''', 1891, Amgueddfa Celf Fodern, Brwsel Image:Paul Gauguin 001.jpg|'''Astudiaeth Noeth: Suzanne yn gwnïo''' Image:Gauguin young woman.jpg|'''Portread de Jeanne Goupil''' </gallery> <gallery mode="packed" > Image:Paul_Gauguin,_Interieur_du_peintre_Paris,_rue_Carcel_(1881)_-_01.jpg|'''Fflat Gauguin, rue Carcel''',1891 Image:Paul_Gauguin_040.jpg|'''Vahine no te Tiare''', 1891 Image:Paul_Gauguin_025.jpg|'''Manao tupapau''', 1892, Amgueddfa Albright-Knox, Buffalo Image:Paul_Gauguin_105.jpg|'''Marchogion ar y traeth''', 1902, Amgueddfa Folkwang, Essen Image:Paul_Gauguin_107.jpg|'''Rupe Rupe''', 1899, Amgueddfa Pushkin, Moscow </gallery> <gallery mode="packed" > Image:Paul_Gauguin_138.jpg|'''Nafea Faa Ipoipo?''' 1892 Image:Paul Gauguin 144.jpg|'''Merched Tahiti''', 1891, Amgueddfa Orsay, Paris Image:Paul_Gauguin_126.jpg|'''Vahine no te Vi''', 1892 Image:Paul_Gauguin_142.jpg|'''O ble rydyn ni'n dod? Beth ydyn ni? I ble rydyn ni'n mynd?''', 1897 </gallery> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Gauguin, Paul}} [[Categori:Arlunwyr o Ffrainc]] [[Categori:Broceriaid stoc]] [[Categori:Cerflunwyr o Ffrainc]] [[Categori:Genedigaethau 1848]] [[Categori:Marwolaethau 1903]] [[Categori:Morwyr o Ffrainc]] [[Categori:Ôl-argraffiadaeth]] [[Categori:Pobl fu farw o syffilis]] [[Categori:Pobl o Baris]] [[Categori:Seramegyddion]] bfqkfgn8ueso4vonjrchf1iewetbcog 0 96377 14890536 8522927 2026-05-08T05:29:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890536 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} }} Adeilad aml-ddefnydd yn [[Dinbych|Ninbych]], [[Sir Ddinbych]] ydy '''Canolfan Iaith Clwyd'''. Roedd yr adeilad arfer bod yn gartref i [[llyfrgell|lyfrgell]] y dref, ond heddiw mae'n bencadlys cwmni [[Popeth Cymraeg]] ==Llyfrgell Dinbych== [[Delwedd:Canolfan Iaith Clwyd - geograph.org.uk - 667543.jpg|300px|bawd|chwith|Canolfan Iaith Clwyd, Pwll y Grawys, Dinbych.]] ==Canolfan Iaith Clwyd== Gwnaethpwyd apêl yn Ebrill 1988 gan David Jones, maer Dinbych – a dysgwr Cymraeg - i sefydlu Canolfan Iaith yn y dref, i atal gostyngiad pellach yn niferoedd siaradwyr Cymraeg ardal Dinbych.<ref>Y Cymro 27/4/1988</ref> Cynhaliwyd cyfarfod cyhoeddus a siaradodd Elyn Rhys ac Ioan Talfryn. Sefydlwyd pwyllgor, ac erbyn mis Hydref, casglwyd mil o bunnau at y prosiect. Roedd llyfrgell Dinbych ar fin symud, felly awgrymwyd y byddai'r hen adeilad yn addas ar gyfer y ganolfan arfaethedig.<ref>Western Mail 27/10/1988</ref> Amcangyfrif y costau blynyddol oedd £30,000, a £40,000 yn y flwyddyn gyntaf. Cynigiwyd £1,500 gan Gyngor Tref Dinbych.<ref>Vale Advertiser 13/1/1989</ref> Roedd angen £100,000 i atgyweirio'r adeilad, a rhoddwyd £25,000 gan [[Glyndŵr (dosbarth)|Gyngor Bwrdeistref Glyndŵr]].<ref>Daily Post 27/4/1990</ref> Dechreuwyd cyrsiau WLPAN a chyrsiau ar gyfer y cyngor sir ym 1990.<ref>Vale Advertiser, 5/10/1990</ref> ac agorwyd y ganolfan yn swyddogol ar 19 Hydref 1991 gan [[Wyn Roberts|Syr Wyn Roberts]] AS.<ref>Y Cymro 16/10/1991</ref> Erbyn Medi 1993, roedd pumgwaith y nifer o ddysgwyr yn mynychu'r ganolfan, a datblygwyd cynllun i estyn yr adeilad.<ref>Y Cymro 29/9/1993</ref> Lansiwyd apêl ym Mawrth 1994<ref>Daily Post 5/3/1994</ref> ac erbyn Medi, derbyniwyd £187,300 o'r Cronfa Loteri.<ref>Vale Advertiser 5/9/1997</ref> Agorwyd yr estyniad gan [[Rhodri Morgan]] yn Hydref 2000.<ref>Vale Advertiser 13/10/2000</ref> ==Amgueddfa Gwefr Heb Wifrau== Yn 2008, agorodd [[John Davies|Dr John Davies]] [[Amgueddfa Gwefr Heb Wifrau]] yng Nghanolfan Iaith Clwyd, yn dangos hanes radio yng Nghymru. Mae'r arddangosfa yn cynnwys radios o gasgliad y diweddar David Jones gan bod radio yn un o'i brif ddiddordebau.<ref>[http://www.popethcymraeg.com Gwefan Popeth Cymraeg]</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Gweler hefyd== * [[Popeth Cymraeg]] * [[Amgueddfa Gwefr Heb Wifrau]] [[Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Sir Ddinbych]] [[Categori:Addysg yn Sir Ddinbych]] [[Categori:Addysg Gymraeg]] [[Categori:Dinbych]] [[Categori:Sefydliadau 1991]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] g56tv0cgjtwd8i9dxcqfdq5x89x63xw 0 97804 14890496 11844186 2026-05-07T21:26:52Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890496 wikitext text/x-wiki {{Rhyw a'r Gyfraith}} Ffurf ar [[camdrin plant|gamdrin plant]] yw '''camdrin plant yn rhywiol''' pan mae oedolyn neu berson yn ei arddegau yn defnyddio [[plentyn]] er cyffroad rhywiol.<ref name=medline2008>{{Cite web|url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/childsexualabuse.html |title=Child Sexual Abuse |work=Medline Plus|date = 2008-04-02 |publisher=U.S. National Library of Medicine,}}</ref><ref name="APA Guidelines">{{Cite journal|author= |title=Guidelines for psychological evaluations in child protection matters. Committee on Professional Practice and Standards, APA Board of Professional Affairs |url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1999-08_54_8/page/586|journal=The American Psychologist |volume=54 |issue=8 |pages=586–93 |year=1999 |month=August |pmid=10453704 |doi=10.1037/0003-066X.54.8.586 |quote='''Abuse, sexual (child)''': generally defined as contacts between a child and an adult or other person significantly older or in a position of power or control over the child, where the child is being used for sexual stimulation of the adult or other person.}}</ref> Mae ffurfiau ar gamdrin plant yn rhywiol yn cynnwys rhoi pwysau ar blentyn i gymryd rhan mewn gweithgareddau rhywiol (boed y plentyn yn gwneud hynny ai peidio), [[dinoethiad anweddus]] (sef dangos yr organau cenhedlu, tethau'r fenyw, ayyb.) o flaen plentyn er boddhad rhywiol neu i ddychryn neu i geisio sefydlu perthynas â'r plentyn er mwyn ei gamdrin (''grooming''), [[ymddygiad rhywiol dynol|gweithgareddau rhywiol]] corfforol gyda phlentyn, neu ddefnyddio plentyn i greu [[pornograffi plant]].<ref name=medline2008/><ref>{{Cite journal|author=Martin J, Anderson J, Romans S, Mullen P, O'Shea M |title=Asking about child sexual abuse: methodological implications of a two stage survey |journal=Child Abuse & Neglect |volume=17 |issue=3 |pages=383–92 |year=1993 |pmid=8330225 |doi=10.1016/0145-2134(93)90061-9}}</ref><ref name=nspcc/> Gall effeithiau camdrin plant yn rhywiol gynnwys [[iselder clinigol|iselder]],<ref name="Roosa">{{Cite journal|author=Roosa MW, Reinholtz C, Angelini PJ |title=The relation of child sexual abuse and depression in young women: comparisons across four ethnic groups |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-abnormal-child-psychology_1999-02_27_1/page/65 |journal=Journal of Abnormal Child Psychology |volume=27 |issue=1 |pages=65–76 |year=1999 |month=February |pmid=10197407}}</ref> [[anhwylder straen wedi trawma]],<ref name="widom">{{Cite journal|author=Widom CS |title=Posttraumatic stress disorder in abused and neglected children grown up |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=156 |issue=8 |pages=1223–9 |year=1999 |month=August |pmid=10450264 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10450264}}</ref> [[gorbryder]],<ref name="levitan">{{Cite journal|author=Levitan RD, Rector NA, Sheldon T, Goering P |title=Childhood adversities associated with major depression and/or anxiety disorders in a community sample of Ontario: issues of co-morbidity and specificity |journal=Depression and Anxiety |volume=17 |issue=1 |pages=34–42 |year=2003 |pmid=12577276 |doi=10.1002/da.10077}}</ref> tueddiad i ragor o [[fictimeiddio]] mewn oedolaeth,<ref name="Messman-Moore">{{Cite journal|doi=10.1177/088626000015005003 |title=Child Sexual Abuse and Revictimization in the Form of Adult Sexual Abuse, Adult Physical Abuse, and Adult Psychological Maltreatment |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-interpersonal-violence_2000-05_15_5/page/489 |year=2000 |last1=Messman-Moore |first1=T. L. |last2=Long |first2=P. J. |journal=Journal of Interpersonal Violence |volume=15 |pages=489|issue=5}}</ref> a niwed corfforol i'r plentyn, ymhlith problemau eraill.<ref name="dinw">{{Cite journal|author=Dinwiddie S, Heath AC, Dunne MP, ''et al.'' |title=Early sexual abuse and lifetime psychopathology: a co-twin-control study |url=https://archive.org/details/sim_psychological-medicine_2000-01_30_1/page/41 |journal=Psychological Medicine |volume=30 |issue=1 |pages=41–52 |year=2000 |month=January |pmid=10722174 |doi=10.1017/S0033291799001373}}</ref> Mae camdriniaeth rywiol gan aelod o'r teulu yn [[llosgach]], a gall achosi [[trawma seicolegol]] mwy ddifrifol a hir-dymor, yn enwedig mewn achos o losgach gan riant.<ref name=Courtois>{{Cite book|last=Courtois |first=Christine A. |title=Healing the incest wound: adult survivors in therapy |url=https://archive.org/details/healingincestwou00cour |publisher=Norton |location=New York |year=1988 |page=[https://archive.org/details/healingincestwou00cour/page/208 208] |isbn=0-393-31356-5}}</ref> Amcangyfrifir cyffredinrwydd byd-eang camdrin plant yn rhywiol yn 19.7% i fenywod a 7.9% i wrywod, yn ôl astudiaeth o 2009 a gyhoeddwyd yn ''Clinical Psychology Review'' gyda gwybodaeth o 65 o astudiaethau mewn 22 o wledydd. Yn ôl y data sydd ar gael, Affrica sydd â'r gyfradd cyffredinrwydd uchaf o gamdrin plant yn rhywiol (34.4%), yn bennaf oherwydd cyfraddau uchel yn Ne Affrica; Ewrop sydd â'r gyfradd cyffredinrwydd isaf (9.2%); mae gan yr Amerig ac Asia cyfraddau cyffredinrwydd rhwng 10.1% a 23.9%.<ref>{{cite web|url = http://journalistsresource.org/studies/government/criminal-justice/global-prevalence-child-sexual-abuse/ |title = Prevalence of Child Sexual Abuse in Community and Student Samples: A Meta-Analysis |publisher = Journalist's Resource.org }}</ref> Yn y gorffennol, cafodd 15% i 25% o fenywod a 5% i 15% o ddynion yng Ngogledd America eu camdrin yn rhywiol pan oeddynt yn blant.<ref name=Whealin/><ref name="Finkelhor1994">{{Cite journal |author=Finkelhor D |title=Current information on the scope and nature of child sexual abuse |journal=The Future of Children |volume=4 |issue=2 |pages=31–53 |year=1994 |pmid=7804768 |url=http://www.unh.edu/ccrc/pdf/VS75.pdf |doi=10.2307/1602522 |jstor=1602522 |access-date=2012-11-11 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013192224/http://www.unh.edu/ccrc/pdf/VS75.pdf }}</ref><ref name="Kevin M. Gorey and Donald R. Leslie 1997 pp391–398">{{Cite journal|author=Gorey KM, Leslie DR |title=The prevalence of child sexual abuse: integrative review adjustment for potential response and measurement biases |url=https://archive.org/details/sim_child-abuse-neglect_1997-04_21_4/page/391 |journal=Child Abuse & Neglect |volume=21 |issue=4 |pages=391–8 |year=1997 |month=April |pmid=9134267 |doi=10.1016/S0145-2134(96)00180-9}}</ref> Mae'r mwyafrif o gamdrinwyr yn adnabod eu dioddefwyr; mae tua 30% yn aelod o deulu'r plentyn, gan amlaf brodyr, tadau, ewythrod neu gefndryd; mae tua 60% yn gyfeillion i'r teulu, gwarchodwyr, cymdogion, ayyb.; ac mae tua 10% yn ddieithr i'r plentyn.<ref name=Whealin>{{Cite web|url=http://www.ptsd.va.gov/public/pages/child-sexual-abuse.asp |title=Child Sexual Abuse |author=Julia Whealin, Ph.D. |publisher=National Center for Post Traumatic Stress Disorder, US Department of Veterans Affairs |date=2007-05-22}}</ref> Dynion sy'n gyfriol am y mwyafrif o'r gamdriniaeth; mae menywod yn cyflawni 14% i 40% o'r achosion a riportiwyd yn erbyn bechgyn a 6% o'r achosion a riportiwyd yn erbyn merched.<ref name=Whealin/><ref name="Finkelhor1994"/><ref>{{Cite journal|author=Dube SR, Anda RF, Whitfield CL, ''et al.'' |title=Long-term consequences of childhood sexual abuse by gender of victim |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-preventive-medicine_2005-06_28_5/page/430 |journal=American Journal of Preventive Medicine |volume=28 |issue=5 |pages=430–8 |year=2005 |month=June |pmid=15894146 |doi=10.1016/j.amepre.2005.01.015}}</ref> [[Pedoffilia]]id yw'r mwyafrif o droseddwyr sy'n camdrin plant cyn y [[glasoed]] yn rhywiol,<ref name=mayoclinic>{{Cite journal|author=Hall RC, Hall RC |title=A profile of pedophilia: definition, characteristics of offenders, recidivism, treatment outcomes, and forensic issues |journal=Mayo Clinic Proceedings. Mayo Clinic |volume=82 |issue=4 |pages=457–71 |year=2007 |month=April |pmid=17418075 |doi=10.4065/82.4.457 }}</ref><ref name="ames">{{cite journal | doi = 10.1007/BF01541928 | last1 = Ames | first1 = A. | last2 = Houston | first2 = D. A. | year = 1990 | title = Legal, social, and biological definitions of pedophilia | url = http://www.springerlink.com/content/g8g66p6370731x85/ | journal = Archives of Sexual Behavior | volume = 19 | issue = 4 | pages = 333–342 | pmid = 2205170 }}{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ond nid yw rhai camdrinwyr yn bodloni'r safonau clinigol am ddiagnosis o bedoffilia.<ref name="barbaree-seto">{{Cite book|last= Laws|first=Dr. Richard |coauthors= William T. O'Donohue |year=1997 |title=''Sexual Deviance: Theory, Assessment, and Treatment'' |url= https://archive.org/details/sexualdevianceth0000unse|pages= [https://archive.org/details/sexualdevianceth0000unse/page/175 175]–193 |publisher=Guilford Press |isbn=1-57230-241-0|contribution=H. E.Barbaree, M. C.Seto }}</ref><ref name=Oxford>{{Cite book| last1 = Blaney | first1 = Paul H. | last2 = Millon | first2 = Theodore | title = Oxford Textbook of Psychopathology (Oxford Series in Clinical Psychology) |edition= 2nd | year= 2009 | publisher = Oxford University Press, USA | quote = Some cases of child molestation, especially those involving incest, are committed in the absence of any identifiable deviant erotic age preference. | isbn = 0-19-537421-5 | pages = 528}}</ref> Yn gyfreithiol, [[term mantell]] yw "camdrin plant yn rhywiol" sy'n disgrifio tramgwyddau troseddol a sifil pan mae oedolyn yn cymryd rhan mewn gweithgareddau rhywiol gyda [[plentyn dan oed|phlentyn dan oed]] neu yn ecsbloetio plentyn dan oed er boddhad rhywiol.<ref name=nspcc>[http://www.nspcc.org.uk/helpandadvice/whatchildabuse/sexualabuse/sexualabuse_wda36370.html Child sexual abuse definition from the [[NSPCC]]]</ref><ref>[http://www.sp2.upenn.edu/~restes/CSEC_Files/CSEC_Bib_August_2001.pdf The Sexual Exploitation of Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091122123053/http://www.sp2.upenn.edu/~restes/CSEC_Files/CSEC_Bib_August_2001.pdf |date=2009-11-22 }}, ''Chart 1: Definitions of Terms Associated With the Sexual Exploitation (SEC) and Commercial Sexual Exploitation of Children (CSEC)'' (p. 4), [[University of Pennsylvania]] Center for Youth Policy Studies, U.S. [[National Institute of Justice]], August 2001.</ref> Yn ôl [[y Gymdeithas Seiciatrig Americanaidd]] "ni all plant gydsynio i weithgareddau rhywiol gydag oedolion", ac "mae oedolyn sy'n cymryd rhan mewn gweithgareddau rhywiol gyda phlentyn yn weithred droseddol ac anfoesol, ni all byth gael ei hystyried yn ymddygiad normal neu'n dderbyniol gan gymdeithas".<ref name="delay">{{cite press release |title=APA Letter to the Honorable Rep. DeLay (R-Tx) |publisher=[[American Psychological Association]] |date=June 9, 1999 |archiveurl=https://web.archive.org/web/19991010055703/http://www.apa.org/releases/delay.html |archivedate=1999-10-10 |url=http://www.apa.org/releases/delay.html |accessdate=2009-03-08 }}</ref> == Gweler hefyd == * [[Camdrin plant yn rhywiol yn yr Eglwys Gatholig]] * [[Jimmy Savile]] * [[Sgandal camdrin plant yng Ngogledd Cymru]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau|2}} == Darllen pellach == *{{Cite book|author=Lew, Mike |title=Victims No Longer (Second Edition) : The Classic Guide for Men Recovering from Sexual Child Abuse |url=https://archive.org/details/victimsnolongerc00lewm |publisher=Perennial Currents |location= |year= 2004 |pages= |isbn=0-06-053026-X |oclc= |doi=}} *{{Cite book|author=Cynthia Crosson-Tower |title=Understanding child abuse and neglect |url=https://archive.org/details/understandingchi0000cros_h6e9 |publisher=Pearson/Allyn & Bacon |location=Boston |year=2008 |pages= |isbn=0-205-50326-8 |oclc= |doi= |accessdate=}} *{{Cite journal|author=Asa Don Brown |title=Posttraumatic stress disorder in childhood|url=http://family-marriage-counseling.com/mentalhealth/posttraumatic-stress-disorder-childhood.htm |publisher=Family and Marriage Counseling, FMC |location=New Orleans |year=2009}} *{{Cite journal| last = Lascaratos | first = J | coauthors = Ascaratos J; Poulakou-Rebelakou, E | year = 2000 | title = Child Sexual abuse: Historical cases in the Byzantine Empire (324–1453 A.D.) | journal = Child Abuse& Neglect | volume = 24 | issue = 8 | pages = 1085–1090 | doi = 10.1016/S0145-2134(00)00156-3 }} *{{Cite journal| last = Durkin | first = KF | coauthors = Clifton DB | year = 1999 | title = Propagandizing pederasty: A thematic analysis of the on-line exculpatory accounts of unrepentant pedophiles | journal = Deviant Behavior | volume = 20 | issue = 2 | pages = 103–127 | doi = 10.1080/016396299266524}} *{{Cite book|author=Zimring, Franklin E. |title=An American Travesty: Legal Responses to Adolescent Sexual Offending |url=https://archive.org/details/americantravesty0000zimr |publisher=University of Chicago Press |year=2009 |pages= |isbn=978-0-226-98358-5}} [[Categori:Camdrin plant yn rhywiol| ]] [[Categori:Camdrin plant|Rhywiol]] [[Categori:Camdriniaeth rywiol|Plant]] bfkli975fzmuf82mhuqmb16dvggrooe 14 105066 14890068 1496456 2026-05-07T15:11:10Z Craigysgafn 40536 14890068 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn yr Alban}} [[Categori:Bancio yn y Deyrnas Unedig| Alban, Yr]] [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Alban, Yr]] [[Categori:Economi'r Alban]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Alban]] 9ty3tlhn5h0g92kskhcg6devx4tbwcw 14890086 14890068 2026-05-07T15:16:53Z Craigysgafn 40536 14890086 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn yr Alban}} [[Categori:Bancio yn y Deyrnas Unedig|+Alban, Yr]] [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Alban, Yr]] [[Categori:Economi'r Alban]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Alban]] 8e9ccki556uu2kmd5fhvojev9oq67ij 14 105067 14890080 1453179 2026-05-07T15:14:57Z Craigysgafn 40536 14890080 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Lloegr}} [[Categori:Bancio yn y Deyrnas Unedig| Lloegr]] [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Lloegr]] [[Categori:Economi Lloegr]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Lloegr]] i7k0l0oetr7q6sm1si1xsifdl25tiie 14890088 14890080 2026-05-07T15:17:28Z Craigysgafn 40536 14890088 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Lloegr}} [[Categori:Bancio yn y Deyrnas Unedig|+Lloegr]] [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Lloegr]] [[Categori:Economi Lloegr]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Lloegr]] dgupvjo0ebxgfu5cqcqspkw1wdwwtnz 14 105068 14890073 1453178 2026-05-07T15:13:10Z Craigysgafn 40536 14890073 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yng Nghymru}} [[Categori:Bancio yn y Deyrnas Unedig| Cymru]] [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Cymru]] [[Categori:Economi Cymru]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Cymru]] 3z3st3vlo37l6qt8kj7gex5huzwddnu 14890087 14890073 2026-05-07T15:17:15Z Craigysgafn 40536 14890087 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yng Nghymru}} [[Categori:Bancio yn y Deyrnas Unedig|+Cymru]] [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Cymru]] [[Categori:Economi Cymru]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Cymru]] 202cz487j8eghpkycq4rcv772i9zr8d 14 105069 14890089 1496457 2026-05-07T15:18:00Z Craigysgafn 40536 14890089 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn yr Unol Daleithiau}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Unol Daleithiau]] [[Categori:Economi'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Bancio yng Ngogledd America yn ôl gwlad|Unol Daleithiau]] q9xg9ey4o4ddjxrjo6g0kscxww5namw 14 105070 14890072 1496458 2026-05-07T15:12:51Z Craigysgafn 40536 14890072 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yng Nghanada}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Canada]] [[Categori:Economi Canada]] [[Categori:Bancio yng Ngogledd America yn ôl gwlad|Canada]] jworc7n3d56p1qaw78f7uolkquyh9lg 0 105385 14890041 10879034 2026-05-07T12:05:26Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890041 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}}| suppressfields = cylchfa | ardal = {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P131|FETCH_WIKIDATA}} | gwlad = {{banergwlad|Lloegr}} | sir = [[Swydd Gaer]]<br />([[Siroedd seremonïol Lloegr|Sir seremonïol]]) }} Pentref a phlwyf sifil yn [[Siroedd seremonïol Lloegr|sir seremonïol]] [[Swydd Gaer]], [[Gogledd-orllewin Lloegr]], ydy '''Burton'''. Mae ganddo boblogaeth o oddeutu 50.<ref>[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316014926/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/index.html |date=2012-03-16 }} Gwefan ystadegau'r Cyfrifiad Cenedlaethol: [[Swyddfa Ystadegau Gwladol]]]; adalwyd 26/03/2013</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Eginyn Swydd Gaer}} [[Categori:Awdurdod unedol Gorllewin Swydd Gaer a Chaer]] [[Categori:Pentrefi Swydd Gaer]] [[Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaer]] b4v1tjau5abffzoijam6r2qp2n1heri 0 105388 14890481 10879035 2026-05-07T20:21:42Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890481 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}}| suppressfields = cylchfa | ardal = {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P131|FETCH_WIKIDATA}} | gwlad = {{banergwlad|Lloegr}} | sir = [[Swydd Gaer]]<br />([[Siroedd seremonïol Lloegr|Sir seremonïol]]) }} Pentref bychan yn [[Siroedd seremonïol Lloegr|sir seremonïol]] [[Swydd Gaer]], [[Gogledd-orllewin Lloegr]], ydy '''Caldecott'''. Mae ganddo boblogaeth o oddeutu 24.<ref>[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316014926/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/index.html |date=2012-03-16 }} Gwefan ystadegau'r Cyfrifiad Cenedlaethol: [[Swyddfa Ystadegau Gwladol]]]; adalwyd 26/03/2013</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Eginyn Swydd Gaer}} [[Categori:Awdurdod unedol Gorllewin Swydd Gaer a Chaer]] [[Categori:Pentrefi Swydd Gaer]] 897430sa80epx8vzyq8telkevsv3xcy 0 105390 14890818 11662461 2026-05-08T10:30:03Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890818 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}}| suppressfields = cylchfa | ardal = {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P131|FETCH_WIKIDATA}} | gwlad = {{banergwlad|Lloegr}} | sir = [[Swydd Gaer]]<br />([[Siroedd seremonïol Lloegr|Sir seremonïol]]) }} Cyn-blwyf sifil yn [[Siroedd seremonïol Lloegr|sir seremonïol]] [[Swydd Gaer]], [[Gogledd-orllewin Lloegr]], ydy '''Caughall'''. Yn 2015 daeth yn rhan o blwyf sifil [[Backford]]. Yng [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|Nghyfrifiad 2001]] roedd gan ganddo boblogaeth o 29.<ref>[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316014926/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/index.html |date=2012-03-16 }} Gwefan ystadegau'r Cyfrifiad Cenedlaethol: [[Swyddfa Ystadegau Gwladol]]]; adalwyd 26/03/2013</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Eginyn Swydd Gaer}} [[Categori:Awdurdod unedol Gorllewin Swydd Gaer a Chaer]] [[Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaer]] f8ajmbe6bve64nuhxre28ozdw3y7z5v 0 113692 14890912 14883504 2026-05-08T11:36:35Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890912 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]] ydy '''Cefn Fforest''' sy'n ffinio gyda maestref y [[Coed-duon]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cefn Fforest (pob oed) (3,894)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cefn Fforest) (358)'''|red|9.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cefn Fforest) (3574)'''|green|91.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cefn Fforest) (777)'''|blue|46.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cefn Fforest| ]] [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (y DU)]] i6adhp63f1jgnoeugdewx76craa4hs8 0 114028 14890666 14883440 2026-05-08T08:32:29Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890666 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Abertawe (prif ardal)|Sir Abertawe]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Abertawe i enw'r AC}} | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Abertawe i enw'r AS}} }} Mae '''Castell''' yn [[Cymuned (Cymru)|gymuned]] yn [[Abertawe (prif ardal)|Ninas a Sir Abertawe]]. Roedd y boblogaeth yn 2001 bron yn 12,000. Cyfeirnod grid: SS6593. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Castell (cymuned) (pob oed) (15,883)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Castell (cymuned)) (1,133)'''|red|7.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Castell (cymuned)) (9438)'''|green|59.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Castell (cymuned)) (4,029)'''|blue|48.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Abertawe}} [[Categori:Cymunedau Abertawe]] 92idz5pz923n42izasajdm0cys4vje1 0 114363 14890273 13089758 2026-05-07T17:49:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890273 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] yng ngogledd [[Ynys Môn]] yw '''Mechell'''. Saif rhwng [[Llyn Alaw]] a [[Bae Cemaes]]. Canolbwynt y gymuned ydy pentref bychan [[Llanfechell]]. Ceir cymdeithas hanes lewyrchus iawn yn yr ardal<ref>{{Cite web |url=http://www.cymdeithashanesmechell.co.uk/house.htm |title=Cymdeithas Hanes menter Mechell; adalwyd 30 Mai 2013 |access-date=2013-05-30 |archive-date=2012-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219034422/http://www.cymdeithashanesmechell.co.uk/house.htm |url-status=dead }}</ref> a ffair draddodiadol o'r enw Ffair Fechell. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Mechell (pob oed) (1,293)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Mechell) (768)'''|red|61.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Mechell) (780)'''|green|60.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Mechell) (217)'''|blue|39.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Cymunedau Ynys Môn]] [[Categori:Mechell| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 7x5fgx6lu9d7umh1mc3tteoo3a02e2q 0 114381 14890754 14878159 2026-05-08T09:56:30Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890754 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref bychan yn ne [[Gwynedd]] yw '''Llanaber''' ({{Sain|Llanaber.ogg|ynganiad}}). Saif ar briffordd yr [[A496]] tua 3 milltir i'r gogledd o [[Abermaw]] ac mae'n rhan o gymuned Aberffraw. Ceir [[Eglwys Llanaber|eglwys hynafol]] a gysegrir i Sant [[Bodfan]] a'r [[Forwyn Fair]] yn Llanaber. Yn yr eglwys, sy'n dyddio o'r 13g, ceir Maen Calixtus sy'n coffhau tywysog cynnar o'r enw ''Caelixtus''.<ref>[http://www.churchinwalesbarmouth.org.uk/index.php/en/history-of-st-mary Hanes Eglwys Llanaber (Saesneg)],</ref> Ceir [[Gorsaf reilffordd Llanaber]] ar linell [[Rheilffordd y Cambrian]] yn y pentref hefyd. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Gwynedd}} {{eginyn Gwynedd}} [[Categori:Abermaw]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] npz0ts6q9isu4ifah8sq4zhdypfodxn 10 116142 14890512 14881521 2026-05-08T00:33:06Z Cyberbot I 19483 Diweddaru Ystadegau Gweinyddol ([[en:WP:PEACHY|Peachy 2.0 (alpha 8)]]) 14890512 wikitext text/x-wiki {{Adminstats/Core |edits=8360 |ed=8591 |created=1 |deleted=398 |restored=3 |blocked=112 |protected=7 |unprotected=0 |rights=0 |reblock=0 |unblock=4 |modify=0 |rename=0 |import=0 |style={{{style|}}}}} 85d55ln625299myi6fffn037532919g 0 125922 14890542 10845770 2026-05-08T05:37:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890542 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} }} Mae '''Comin Helygain a Glaswelltiroedd Treffynnon''' wedi'i ddynodi'n [[Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig|Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru]] (SoDdGA neu ''SSSI'') ers 10 Rhagfyr 1986 fel ymgais [[cadwraeth|gadwraethol]] i amddiffyn a gwarchod y safle.<ref>[http://www.ccgc.gov.uk/landscape--wildlife/protecting-our-landscape/special-landscapes--sites/protected-landscape/sssis/current-sssis-in-wales.aspx?lang=cy-gb Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru');] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140101020259/http://www.ccgc.gov.uk/landscape--wildlife/protecting-our-landscape/special-landscapes--sites/protected-landscape/sssis/current-sssis-in-wales.aspx?lang=cy-gb |date=2014-01-01 }} adalwyd 25 Rhagfyr 2013</ref> Mae ei arwynebedd yn 698.83 hectar. [[Cyfoeth Naturiol Cymru]] yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle. ==Math o safle== Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis [[aderyn|adar]], [[Glöyn byw|gloynnod byw]], [[madfall]]od, [[ymlusgiad|ymlusgiaid]] neu [[trychfil|drychfilod]]. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol. ==Cyffredinol== Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} ==Gweler hefyd== * [[Gwarchodfa Natur Genedlaethol]] * [[Cymdeithas Edward Llwyd]] * [[Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol]] [[Categori:Helygain]] [[Categori:Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yn Sir y Fflint]] [[Categori:Treffynnon]] [[Categori:Llwybrau Byw]] tppj1vvbum83okgs21gp5mhicusq6r9 0 126184 14890227 13088685 2026-05-07T17:42:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890227 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Mae '''Llanbadrig - Dinas Gynfor''' yn ardal ar arfordir gogleddol [[Ynys Môn]], rhwng [[Llanbadrig]] a bryngaer [[Dinas Gynfor]], sydd wedi'i dynodi'n [[Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig|Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru]] (SoDdGA neu ''SSSI'') ers 01 Ionawr 1957 fel ymgais [[cadwraeth|gadwraethol]] i amddiffyn a gwarchod y safle.<ref>[http://www.ccgc.gov.uk/landscape--wildlife/protecting-our-landscape/special-landscapes--sites/protected-landscape/sssis/current-sssis-in-wales.aspx?lang=cy-gb Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru');] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140101020259/http://www.ccgc.gov.uk/landscape--wildlife/protecting-our-landscape/special-landscapes--sites/protected-landscape/sssis/current-sssis-in-wales.aspx?lang=cy-gb |date=2014-01-01 }} adalwyd 25 Rhagfyr 2013</ref> Mae ei arwynebedd yn 26.49 hectar. [[Cyfoeth Naturiol Cymru]] yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle. ==Math o safle== Dynodwyd y safle oherwydd agweddau [[daeareg]]ol arbennig o bwysigrwydd cenedlaethol. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys [[ffosil]]iau hynod o [[Fertebrat|greaduriaid asgwrn cefn]] neu ffosiliau o [[pryf|bryfaid]] neu blanhigion. Ceir dau fath o safle ddaearegol: rhai a ddaeth i’r wyneb drwy gloddio dyn a safleoedd naturiol bregus yn cynnwys ffurfiau tirweddol, haen bach o waddod neu ogof arbennig. ==Cyffredinol== Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} ==Gweler hefyd== * [[Gwarchodfa Natur Genedlaethol]] * [[Cymdeithas Edward Llwyd]] * [[Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol]] [[Categori:Arfordir Ynys Môn]] [[Categori:Llanbadrig]] [[Categori:Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yn Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 5oqt1jto81ufkzxlnwhrist0x17lije 0 127618 14890808 14879444 2026-05-08T10:05:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890808 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn a Glyndŵr i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Y Waun'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Chirk'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/chirk-wrexham-sj295375#.YZPZ9C-l2G8 British Place Names]; adalwyd 16 Tachwedd 2021</ref> Saif ar y ffin â [[Lloegr]]. Mae'n enwog fel lleoliad [[Castell y Waun]]. ==Hanes== Roedd yr hen blwyf yn cynnwys y trefgorddau '''Y Waun''', '''Bryncunallt''', '''Gwernospin''', '''Halchdyn''' a '''Phenyclawdd'''. Rhwng [[1282]] a'r 1540au, Y Waun oedd prif ganolfan arglwyddiaeth [[Swydd y Waun]], a oedd yn cynnwys hen gymydau [[Cynllaith]], [[Mochnant Is Rhaeadr]], a [[Nanheudwy]]. Daeth Y Waun yn rhan o'r hen [[Sir Ddinbych]] yn y 1540au, ac arosodd yn y sir honno tan 1974. Roedd yng [[Clwyd|Nghlwyd]] rhwng 1974 a 1996, ac mae ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]] ers 1996. Mae priffordd yr [[A5]], un o ffyrdd [[Thomas Telford]], yn mynd trwy'r Waun. Hefyd, mae [[Dyfrbont y Waun]] yn cario [[Camlas Undeb Swydd Amwythig]] dros [[Afon Ceiriog]]. Cyrhaeddodd y rheilffordd y dref yn 1884, yn cysylltu'r Waun ag [[Amwythig]] a [[Caer|Chaer]]. Fe adeiladwyd y bont rheilffordd yn uwch na'r draphont, oherwydd y cydymgais rhwng y rheilffyrdd a'r camlesydd. Tan y [[1960au]], roedd Y Waun yn dref lofaol gyda'r mwyafrif o'r pentrefwyr yn gweithio mewn pyllau glo lleol fel '''Parc Du''', '''Bryncunallt''' ac '''Ifton''' (dros y ffin yn [[Llanfarthin]]). Mae gorsaf yna ar y llinell [[Rheilffordd Amwythig i Gaer|Amwythig i Gaer]]. <gallery> Y_Waun_parish_church.jpg|Eglwys Santes Fair ChirkCastleFence.JPG|Pyrth [[Castell y Waun]] Y Waun AqueductWales.JPG|Camlas a Rheilffordd - yn edrych tua'r lan Gymreig. Y Santes Fair, yr Waun,Wrecsam; St Mary's Church, Chirk, Wrexham, Wales 86.JPG|Eglwys y Santes Fair Y Santes Fair, yr Waun,Wrecsam; St Mary's Church, Chirk, Wrexham, Wales 93.JPG|Beddrod teulu'r Myddletons yn Eglwys y Santes Fair Y Santes Fair, yr Waun,Wrecsam; St Mary's Church, Chirk, Wrexham, Wales 79.JPG|Tu fewn i'r eglwys Y Santes Fair, yr Waun,Wrecsam; St Mary's Church, Chirk, Wrexham, Wales 80.JPG|Cerflun o'r Oesoedd Canol o ferch yn dal calon </gallery> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Y Waun (pob oed) (4,468)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Y Waun) (461)'''|red|10.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Y Waun) (2934)'''|green|65.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Y Waun) (678)'''|blue|35.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Billy Meredith]] - pêl-droediwr gyda [[Manchester United]] a [[Manchester City]] ac chwaraewr rhyngwladol i [[Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru|Gymru]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.tlysau.org.uk/cy/item10/28687 Croglenni brodwaith Bryncunallt (LLGC)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060906081334/http://www.tlysau.org.uk/cy/item10/28687 |date=2006-09-06 }} {{Trefi Wrecsam}} {{DEFAULTSORT:Waun}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:Trefi Wrecsam]] [[Categori:Y Waun| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 6fz5aqob6fxzy8be0wad978k0jn4wx9 0 132121 14890450 14878958 2026-05-07T19:49:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890450 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Efenechtyd]], [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]] yw '''Pwll-glas'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 30 Mai 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/pwll-gls-denbighshire-sj118547#.ZHYqIS_MJ_g British Place Names]; adalwyd 30 Mai 2023</ref> ({{Sain|Pwll y Grawys.ogg|ynganiad}}). Saif 110.8 milltir (178.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 173.2 milltir (278.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Efenechtyd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] h7j4gbmchqm39ojlxr9qz87k2yjiktt 0 132123 14890532 14877287 2026-05-08T05:20:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890532 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw'r AS}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Dinbych]], [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]] yw '''Brwcws''' ({{Sain|Brwcws.ogg|ynganiad}}) (Saesneg: ''Brookhouse''). Saif 118 milltir (189.9&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 180.1 milltir (289.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Ceir "Melin Brwcws" yn y pentrefan hwn. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Dinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 9787alcsniouxthv9s56iy81fl74jb1 0 132148 14890559 14878127 2026-05-08T06:07:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890559 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Dinbych]], [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]] yw '''Lawnt''' ({{Sain|Lawnt, Sir Ddinbych.ogg|ynagniad}}). Saif 119.5 milltir (192.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 181.4 milltir (291.9&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Dinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] ob0c7py2bx02mfpg6wzaezbpvzggurj 0 132149 14890592 14878953 2026-05-08T06:25:23Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890592 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] }} Ardal o fewn i dref [[Dinbych]], [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Pwll y Grawys''' ({{Sain|Pwll y Grawys.ogg|ynganiad}}), sydd 118.1 milltir (190&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 181.1 milltir (291.4&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Dinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] bfsvnl74s60hi5hw48gdsvwe8vwqm0y 0 132153 14890435 14882969 2026-05-07T19:45:56Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890435 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]], [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]] yw '''Llwyn''' ({{Sain|Llwyn, Sir Ddinbych.ogg|ynganiad}}), sydd 116.9 milltir (188.1&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 178.8 milltir (287.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] rdve8ebm3xczbnmqeugjyfvstdg9u4r 0 132161 14890440 14878687 2026-05-07T19:47:34Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890440 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]], [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Pant Pastynog''' ({{Sain|Pant Pastynog.ogg|ynganiad}}) ('''Pant-pastynog''' ar fapiau'r [[Arolwg Ordnans]]; cofnodir hefyd y ffurf '''''Pantpystynnog'''''<ref name="Jones">[[Frank Price Jones]], ''Crwydro Gorllewin Dinbych'', [[Cyfres Crwydro Cymru]] (1969)</ref>). Saif 115.5 milltir (185.8&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 179.4 milltir (288.7&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] nl67e0840cm38myk4qwe9hkhekk8hi5 0 132163 14890586 14878747 2026-05-08T06:22:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890586 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw'r AS}} }} Ardal yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhuddlan]], [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]] yw '''Pen-y-ffordd''' ({{Sain|Pen-y-ffordd, Sir Ddinbych.ogg|ynganiad}}). Saif 125.9 milltir (202.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 187.1 milltir (301&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Rhuddlan]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] ma700d879vqtbq9oigd5schumhuyr2c 0 132166 14890590 14878884 2026-05-08T06:24:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890590 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw'r AS}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Dinbych]], [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]] yw '''Pont-Ystrad''' ({{Sain|Pont-Ystrad.ogg|ynganiad}}), sydd 117.2 milltir (188.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 180.1 milltir (289.9&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Saif tua chilometr i'r de o Ddinbych. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Dinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] gwvgqskdx6ysrwejfl7brri6hiajwyz 0 132173 14890312 14878936 2026-05-07T17:56:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890312 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Amlwch]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Porth Amlwch'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/porth-amlwch-isle-of-anglesey-sh449931#.YbUePi-l1_g British Place Names]; adalwyd 11 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Porth Amlwch.ogg|ynganiad}}). Mae 142.1 milltir (228.6&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 220.6 milltir (354.9&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] rq5jcb7ywdn574kl2y1eukwpy8z9j0n 0 132176 14890126 14889077 2026-05-07T16:30:26Z Llywelyn2000 796 cat 14890126 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llannerch-y-medd]], [[Ynys Môn]], yw '''Bachau'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bachau-isle-of-anglesey-sh430838#.YbpZ5C-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Bachau.ogg|ynganiad}}). Saif tua chilometr i'r dwyrain o bentref Llannerch-y-medd. ==Cynruchiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llannerch-y-medd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] gvxp2k42e2zg01r559flbfg2wgdug25 0 132177 14890154 14877334 2026-05-07T16:58:22Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890154 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Amlwch]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Burwen''' ({{Sain|Burwen.ogg|ynganiad}}). Mae 142.7 milltir (229.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 222 milltir (357.3&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Amlwch]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] jz447xqex5thjdeakuvsb6lxwt4c7t2 0 132178 14890158 14883419 2026-05-07T16:58:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890158 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Mechell]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Cafnan''' ({{Sain|Cafnan, Mechell.oga|ynganiad}}). Mae 144.3 milltir (232.2&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 225.8 milltir (363.4&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Mechell]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] gcko5drr7o0yffyldcma827vahbzm9x 0 132179 14890159 14877375 2026-05-07T16:59:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890159 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llangoed]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Caim''' ({{Sain|Caim, Penmon.ogg|ynganiad}}). Saif 131.6 milltir (211.8&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 207.4 milltir (333.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llangoed]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] fw38ekbgw2xrmf5ge6awu4a2alt5tas 0 132182 14890163 14883425 2026-05-07T17:00:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890163 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llangristiolus]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Capel Mawr''' ({{Sain|Capel Mawr.ogg|ynganiad}}). Mae 130.3 milltir (209.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 214.6 milltir (345.4&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llangristiolus]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] tqm0i1f6wz8zeg18zmpztohs93jhl0c 0 132184 14890186 14883661 2026-05-07T17:37:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890186 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Aberffraw]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Dothan''' ({{Sain|Dothan.ogg|ynganiad}}). Mae 132.9 milltir (213.8&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 217.8 milltir (350.5&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Aberffraw]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 92b34sf373tt93sb1cf3bckpm6avxqc 0 132185 14890187 14883668 2026-05-07T17:39:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890187 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Dulas''' ({{Sain|Dulas, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}) ([[Saesneg]]: ''City Dulas''). Mae 138.3 milltir (222.6&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 217.4 milltir (349.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Moelfre, Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] huaa8gynrotfqffb6ywkfg6o2z7v2ep 0 132186 14890190 14877782 2026-05-07T17:39:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890190 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tref Alaw]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Elim'''. Mae 139.3 milltir (224.2&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 222.3 milltir (357.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Tref Alaw]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Enwau lleoedd yng Nghymru o darddiad Beiblaidd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] h8kj8gium5v49dp2v3u28trtna1i3g6 0 132187 14890193 14882701 2026-05-07T17:40:32Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890193 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llaneilian]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Gadfa''' ({{Sain|Gadfa.ogg|ynganiad}}). Mae 140 milltir (225.3&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 218.8 milltir (352.1&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llaneilian]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] swtiyjxtohsihyofpdpyfgsdc1u8gfn 0 132188 14890195 14882722 2026-05-07T17:40:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890195 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan ac ardal yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tref Alaw]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Glan-alaw''' ({{Sain|Glan-alaw.oga|ynganiad}}). Mae 139.4 milltir (224.3&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 222.1 milltir (357.4&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Tref Alaw]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 7etwxg21jya81wk5h4k0cturvqk7z2t 0 132189 14890197 14882724 2026-05-07T17:40:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890197 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llangoed]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Glan-yr-afon''' ({{Sain|Glan-yr-afon.ogg|ynganiad}}). Mae 132 milltir (212.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 208.3 milltir (335.2&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llangoed]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 9nd0ola85fqsz22grjyllrkdufph41f 0 132190 14890196 14882723 2026-05-07T17:40:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890196 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodffordd]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Glan-yr-afon''' ({{Sain|Glan-yr-afon.ogg|ynganiad}}). Mae 135 milltir (217.3&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 218.1 milltir (351&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bodffordd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] pnig5h6mx3teh6rd79lvymuvww5sfg7 0 132191 14890201 14877961 2026-05-07T17:41:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890201 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddona]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Gorslwyd''' ({{Sain|Gorslwyd, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Mae 131.5 milltir (211.5&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 209.1 milltir (336.5&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanddona]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 8dn89jhdfiuzhypqf9i2b33kddyadxw 0 132192 14890205 14878034 2026-05-07T17:41:26Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890205 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Hebron (gwahaniaethu)]].'' Pentrefan ger [[Maenaddwyn]] yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddyfnan]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Hebron''' ({{Sain|Hebron,Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Mae 136.7 milltir (220&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 217 milltir (349.2&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Enwau lleoedd yng Nghymru o darddiad Beiblaidd]] [[Categori:Llanddyfnan]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] qbv2hx2zgukwqx5ujj0qlyhbs4d87q5 0 132193 14890213 14882862 2026-05-07T17:41:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890213 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw gweler [[Kingsland (gwahaniaethu)]].'' Ardal yn nhref [[Caergybi]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Kingsland''' ({{Sain|Kingsland.ogg|ynganiad}}). Mae 140 milltir (225.2&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 226.6 milltir (364.7&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] edei9nwbkydk6i4zdml51bmtgz7hb9a 0 132194 14890222 14878141 2026-05-07T17:42:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890222 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal yn nhref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] [[Caergybi]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Llaingoch'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/llaingoch-isle-of-anglesey-sh231826 British Place Names]; adalwyd 21 Gorffennaf 2023</ref> ({{Sain|Llaingoch 2.ogg|ynganiad}}). Saif 141 milltir (226.9&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 227.8 milltir (366.6&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Clustnodwyd pentref cyfagos Pentre-pella ar gyfer clirio slymiau ym 1936 gan blwyf gwledig Caergybi. Byddai'r pentref wedi ei boblogi gyda'r rhai oedd yn gweithio yn y chwarel morglawdd gerllaw. == Neuadd pentref == Roedd trigolion Llaingoch eisiau neuadd pentref, felly roedd pobol y pentref yn casglu arian tuag at y neuadd unwaith yr wythnos. Cawsant nhw neuadd pentref dros dro yn 1945 ac agorodd y Neuadd pentref yn swyddogol yn 1951. == Carnifal Llaingoch == Cafodd carnifal Llaingoch ei chynnal cyntaf yn 1953 a gafodd ei rhedeg gan Cledwyn Hughes MP. Roedd yn boblogaidd iawn trwy Llaingoch. Rhai o’r cystadleuaethau oedd: Y wisg orau (gwobr £1), gwisg gomig orau, ceffyl neu ferlen addurnedig orau (gwobr £2), Ras beic, ras tri coes, ras sach, [[naid hir]], ras cerdded a'r marathon. Aeth 100 o bobol o ardal LLaincoch i'r carnifal. Pob carnifal roedd merch yn ennill gwobr "Carnifal Queen" a dyma enwau rhai o’r genod wnaeth ei ennill yn ystod y cyfnod yma. Queen Margret, Queen Patricia a Queen Pamela. Gafodd pob un ohonynt pared lawr i draeth Newry trwy Llaingoch. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Caergybi]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 7t1p4di4acfzmxfpilvtooje80hhhyd 0 132195 14890253 14878286 2026-05-07T17:46:45Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890253 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Mechell]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Llanfflewyn''' ({{Sain|Llanfflewyn.ogg|ynganiad}}). Mae 141.9 milltir (228.3&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 224.1 milltir (360.6&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Mechell]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] tref328exqw63mlgavmt0e69nkzrnfw 0 132197 14890220 14878358 2026-05-07T17:42:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890220 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw yn Sir Ddinbych, gweler [[Llangwyfan, Sir Ddinbych]].'' Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Aberffraw]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Llangwyfan''' <ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ({{Sain|Llangwyfan, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Mae 130.8 milltir (210.6&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]]. Gerllaw ceir [[Eglwys Llangwyfan]], ar ynys fechan, sy'n adeilad Gradd II*. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Aberffraw]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] bgw20k156rdhdpr4wfg59f8yyy2yhd7 0 132199 14890268 14878482 2026-05-07T17:49:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890268 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodffordd]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Llynfaes''' ({{Sain|Llynfaes-2.ogg|ynganiad}}). Mae 134.3 milltir (216.1&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 217.2 milltir (349.5&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bodffordd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] k0ovshkoxna0sx54u85xfj3kla32e9q 0 132204 14890284 14883105 2026-05-07T17:51:43Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890284 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llangristiolus]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Paradwys''' ({{Sain|Paradwys, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Mae 130 milltir (209.3&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 214.2 milltir (344.7&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llangristiolus]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 6je7ccsmvnrsn76z2zy9hh0c3mmjz0l 0 132205 14890285 14878703 2026-05-07T17:51:46Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890285 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llaneugrad]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Parciau'''. Mae 136 milltir (218.9&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 215 milltir (346.1&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llaneugrad]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 60hfe51o3xtcir1vnkmq41cnc8tsfor 0 132206 14890305 14883180 2026-05-07T17:54:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890305 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhosybol]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Penygraigwen''' ({{Sain|Penygraigwen.ogg|ynganiad}}). Mae 138.9 milltir (223.6&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 218.5 milltir (351.6&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhosybol]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ltclnkiqdqrwgletsb8k8ojref180k5 0 132208 14890289 14883127 2026-05-07T17:52:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890289 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan ar lan gogleddol [[Llyn Llywenan]] yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodedern]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Pen-llyn''' ({{Sain|Pen-llyn.ogg|ynganiad}}). Mae 137.9 milltir (221.9&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 221.6 milltir (356.6&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bodedern]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 639knosqzqsm3pwcfy0fnnw8gsuspz4 0 132209 14890288 14883123 2026-05-07T17:52:07Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890288 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhosyr (cymuned)|Rhosyr]], [[Ynys Môn]], yw '''Pen-Lôn''' ({{Sain|Pen-Lôn.ogg|ynganiad}}). Saif tua hanner milltir i'r de o [[Niwbwrch]]. ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhosyr]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] noptl8noe9mi0wbok62j438a9fk6i3p 0 132210 14890290 14878751 2026-05-07T17:52:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890290 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Pentraeth]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Pen-y-garnedd''' ({{Sain|Pen-y-garnedd.ogg|ynganiad}}). Mae 130.6 milltir (210.2&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 210.1 milltir (338.2&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Pentraeth]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] mp12zgnfo644o8g3uctp03ascew4vrq 0 132211 14890295 14878788 2026-05-07T17:53:18Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890295 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Mechell, Ynys Môn|Mechell]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Penmorwdd''' ({{Sain|Penmorwdd.ogg|ynganiad}}) (neu weithiau '''Penymorwydd'''). Saif 142.4 milltir (229.1&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 223.1 milltir (359.1&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Mechell]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] lhk3xfixt2rl624bpgwrtidley4hnp1 0 132212 14890300 14878811 2026-05-07T17:53:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890300 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymund]] [[Amlwch]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Penrhyd Lastra'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/penrhyd-lastra-isle-of-anglesey-sh425915#.ZHYsii_MJ_g British Place Names]; adalwyd 30 Mai 2023</ref> ({{Sain|Penrhyd Lastra.ogg|ynganiad}}). Saif tua cilometr i'r de o bentref [[Amlwch]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Amlwch]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] jo3dixxvupdmp9c1cgyiwy4n789kike 0 132213 14890301 14878812 2026-05-07T17:53:56Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890301 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfair-yn-Neubwll]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Penrhyn''' ({{Sain|Penrhyn ,Ynys Môn.ogg|ynganiad}}). Mae 135.6 milltir (218.1&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 221.5 milltir (356.4&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanfair-yn-Neubwll]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] q60444z12jk1ltd1nnyz5uyesrragyt 0 132214 14890310 14878882 2026-05-07T17:56:22Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890310 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal yn nhref [[Caergybi]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Pont-Hwfa''' ({{Sain|Pont-Hwfa.ogg|ynganiad}}). Mae 140.8 milltir (226.6&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 227.5 milltir (366.1&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Caergybi]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] hcqw8vc6wty61sq03fa3m7err0nyqx8 0 132215 14890316 14878945 2026-05-07T17:56:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890316 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Caergybi]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Porthyfelin'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Porth-y-Felin'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/porth-y-felin-isle-of-anglesey-sh242832#.YgGC4y-l3OE British Place Names]; adalwyd 7 Chwefror 2022</ref> ({{Sain|Porth-y-Felin.ogg|ynganiad}}). Mae 141 milltir (226.9&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 227.4 milltir (365.9&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Caergybi]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] k0ubujmb4q1pmv60w0k6dqrscbq8kch 0 132216 14890318 14878963 2026-05-07T17:57:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890318 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan ar lan [[Afon Menai]] yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfair Pwllgwyngyll]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Pwllfanogl'''. Mae 127.4 milltir (205.1&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 208.5 milltir (335.5&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanfair Pwllgwyngyll]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 77q4y95tdnya4qv385bvxjk2r7ao7ti 0 132217 14890320 14879008 2026-05-07T17:57:21Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890320 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Pentraeth]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Rhos Cefn Hir'''. Mae 130.8 milltir (210.5&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 210.8 milltir (339.2&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Pentraeth]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] t7qye4zsok1t9tc15xflqnrajd72483 0 132218 14890324 14883751 2026-05-07T17:57:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890324 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ffermdy a phentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Mechell]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Rhosbeirio'''. Mae 142.2 milltir (228.8&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 222.7 milltir (358.3&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Mechell]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] pk3ioc6xae5pwek3bpto0fc7coktc96 0 132219 14890327 14879033 2026-05-07T17:57:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890327 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhosybol]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Rhosgoch''' ({{Sain|Rhosgoch.ogg|ynganiad}}). Mae 140.7 milltir (226.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 221.1 milltir (355.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhosybol]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] cusgxw13kepc3fxjrkuhl85s3ka8odt 0 132220 14890331 14879039 2026-05-07T17:57:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890331 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodedern]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Rhosydd''' ({{Sain|Rhosydd.ogg|ynganiad}}). Saif 136.6 milltir (219.8&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 221.7 milltir (356.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bodedern]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] diwcvbryvlysvm40mnmwejsskxv2h05 0 132235 14890334 14883802 2026-05-07T17:58:06Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890334 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddona]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Sling'''. Mae 130.4 milltir (209.8&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 208.1 milltir (334.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanddona]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] k8h60eg00wrkch46wyjntr39wewljbf 0 132236 14890337 14879151 2026-05-07T17:58:46Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890337 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfachraeth]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Stryd-y-Facsen'''. Saif 139.2 milltir (224&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 223.1 milltir (359.1&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] r8o5rhzhu455rinzsxmvv5wkm2dyh85 0 132237 14890338 14879172 2026-05-07T17:58:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890338 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanfihangel Ysgeifiog]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Tai-hirion'''. Mae 128.6 milltir (207&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 212 milltir (341.2&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanfihangel Ysgeifiog]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] nqyltqhqoxgezvcyt2rfamxvtojqifn 0 132238 14890341 14883839 2026-05-07T17:59:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890341 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Pentraeth]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Tan-y-graig''' ({{Sain|Tan-y-graig.ogg|ynganiad}}). Mae 132.3 milltir (213&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 211.3 milltir (340&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Mae'r ardal yn cymryd ei henw o hen fferm ar y safle.<ref>{{Cite web|title=Tan-y-graig - Recorded name - Historic Place Names of Wales|url=https://historicplacenames.rcahmw.gov.uk/placenames/recordedname/40d8f236-6c6f-46b2-a387-0edce4d6207f|website=historicplacenames.rcahmw.gov.uk|access-date=2023-11-21|archive-date=2023-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20231121104623/https://historicplacenames.rcahmw.gov.uk/placenames/recordedname/40d8f236-6c6f-46b2-a387-0edce4d6207f|url-status=dead}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Pentraeth]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ck8cg8o3tbhwzsmquufjltufzjdqr1m 0 132239 14890342 14879195 2026-05-07T17:59:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890342 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddona]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Tandinas''' ({{Sain|Tandinas.ogg|ynganiad}}). Mae 132.8 milltir (213.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 209.5 milltir (337.2&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanddona]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 6ohlbjz8jqkjo8f885javi2fbm4d56z 0 132240 14890345 14883861 2026-05-07T17:59:32Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890345 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Biwmares]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Tre-Castell'''. Mae 130.4 milltir (209.9&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 207.2 milltir (333.4&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Biwmares]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 684cfys1x8ztcmbgo0k527c6l2c2700 0 132243 14890355 14879283 2026-05-07T18:00:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890355 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanbadrig]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Tregynrig''' ({{Sain|Tregynrig.ogg|ynganiad}}). Mae 143.1 milltir (230.2&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 222.8 milltir (358.6&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanbadrig]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] n4ca5j475dc6y7knw59h116tly1fnaf 0 132249 14890164 14883426 2026-05-07T17:00:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890164 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhosybol]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Capel Parc''' ({{Sain|Capel Parc.ogg|ynganiad}}). Mae 138.6 milltir (223&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 218.4 milltir (351.5&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhosybol]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 1amrormggn7eobbfmm3wjocqghvzpst 0 132250 14890170 14883516 2026-05-07T17:02:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890170 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Penmynydd a Star]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Ceint'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/ceint-isle-of-anglesey-sh489748#.YbZhki-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Ceint, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Mae 130.6 milltir (210.2&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 212 milltir (341.1&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Penmynydd a Star]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] egbsqxn12egg8le2wfhosf45sk5elkd 0 132254 14890353 14883876 2026-05-07T18:00:32Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890353 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanddyfnan]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Tregaian''' ({{Sain|Tregaian.ogg|ynganiad}}). Mae 134.2 milltir (215.9&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 215.6 milltir (346.9&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Un o hynodion plwyf Tregaian yw'r hanes am ŵr a fu farw yno tua 1580 o'r enw William ap Hywel ab Iorwerth, yn gant a phump oed. Bu'n briod dair gwaith. O'r tair gwraig cafodd pedwar deg tri o blant. Roedd ei blentyn hynaf yn 81 mlwydd yn hyn na'r ieuangaf. Ar adeg ei farw roedd ganddo dros dri chant o ddisgynyddion.<ref>[[s:Hanes Sir Fôn/Plwyf Tre' Gaian|Hanes Sir Fôn, Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth); Plwyf Tre' Gaian]]</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llanddyfnan]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 36av0yfn5ihz5zssqz8jfc5xhskytsh 0 132255 14890173 14883522 2026-05-07T17:03:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890173 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llaneilian]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]]. yw '''Cerrig-mân''' ({{Sain|Cerrigman.ogg|ynganiad}}). Mae 140.9 milltir (226.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 219.7 milltir (353.5&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cynrychiolaeth etholaethol== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llaneilian]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] bth6zh4o5w9eatlxcm4w46s8jf3ltxx 0 132257 14890189 14883690 2026-05-07T17:39:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890189 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bryngwran]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Engedi''' ({{Sain|Engedi, Ynys Mon.ogg|ynganiad}}). Mae 134.1 milltir (215.9&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 218.9 milltir (352.3&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bryngwran]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] sqc1dyr048oc6nhw4a2ayha5l2ba2os 0 132260 14890206 14878036 2026-05-07T17:41:27Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890206 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cwm Cadnant]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Hen Bentref Llandegfan'''. Mae 128.9 milltir (207.5&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 207.8 milltir (334.3&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Saif ychydig i'r gogledd o [[Llandegfan|Landegfan]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Cwm Cadnant]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] n0akt5rl6089774sdzxzpev72o7g961 0 132261 14890212 14878102 2026-05-07T17:41:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890212 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Trearddur]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Isallt Bach'''. Saif 138.7 milltir (223.3&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 225.8 milltir (363.4&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Trearddur]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] q24p1dzbmltjsvl3hwl9d4gfzjrvqj9 0 132262 14890237 14882908 2026-05-07T17:44:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890237 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llaneilian]], [[Ynys Môn]], yw '''Llaneuddog'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llaneuddog-isle-of-anglesey-sh465885#.YbpYRy-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Rhagfyr 2021</ref> ({{Sain|Llaneuddog.ogg|ynganiad}}). Mae 138.8 milltir (223.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 217.8 milltir (350.6&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llaneilian]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 8vcu0pc6ebkcir0ho5snypioutve5a1 0 132264 14890278 14878593 2026-05-07T17:50:42Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890278 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Maestref yn nhref [[Caergybi]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Morawelon'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/mrawelon-isle-of-anglesey-sh254819#.ZK2szy_MIvI British Place Names]; adalwyd 11 Gorffennaf 2023</ref> ({{Sain|Morawelon.ogg|ynganiad}}). Saif 140.2 milltir (225.6&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 226.6 milltir (364.6&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Caergybi]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ti3lshx0uezd1gzpg8aghlwaqgl36q1 0 132265 14890298 14878809 2026-05-07T17:53:26Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890298 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Trearddur]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Penrhosfeilw''' ({{Sain|Penrhosfeilw.ogg|ynganiad}}). Mae 140.1 milltir (225.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 227.5 milltir (366.1&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Trearddur]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] i7g4oc9s2lm38i1jjux8hn41bssgmrx 0 132266 14890321 14883743 2026-05-07T17:57:23Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890321 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]], [[Ynys Môn]], yw '''Rhos Lligwy'''. Mae 137.5 milltir (221.2&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 216.3 milltir (348&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Moelfre, Ynys Môn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] hc9rrn4d3lvcsxj582rs7qhkl3kqmks 0 132267 14890357 14883888 2026-05-07T18:00:39Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn‎ i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890357 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bodffordd]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]] yw '''Tryfil''' ({{Sain|Tryfil.ogg|ynganiad}}). Mae 135.9 milltir (218.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 218.3 milltir (351.3&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Bodffordd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 6xtlzj6cqwvigyph3ekabnhhysgnkr8 0 133742 14890861 14878704 2026-05-08T10:38:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890861 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Aber-porth]], [[Ceredigion]], [[Cymru]] yw '''Parcllyn''' ({{Sain|Parcllyn.ogg|ynganiad}}), sydd 74.4 milltir (119.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 194.2 milltir (312.5&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Aber-porth]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 535c03bs6x6t8sku2ecfq3pwelfc8d4 0 133747 14890828 14877318 2026-05-08T10:33:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890828 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Penbryn]], [[Ceredigion]], [[Cymru]] yw '''Brynhoffnant''', sydd 70.4 milltir (113.3&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 189.1 milltir (304.3&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Penbryn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] f1m8n1nwayq26qhiqjg0fimkog0zoyr 0 133801 14890856 14878496 2026-05-08T10:36:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890856 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion i enw'r AS}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanllwchaearn, Ceredigion|Llanllwchaearn]], [[Ceredigion]], [[Cymru]] yw '''Maen-y-groes''', sydd 71 milltir (114.3&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 187 milltir (300.9&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llanllwchaearn, Ceredigion]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] cfj2v2p66pbwfy237g01sqrnj0q5mrt 0 134049 14890728 14877342 2026-05-08T09:30:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890728 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Aberhafesb]], [[Powys]], [[Cymru]] yw '''Bwlch-y-ffridd''', sydd 74.4 milltir (119.7&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 155.6 milltir (250.5&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{eginyn Powys}} [[Categori:Aberhafesb]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 46a6ais4qgsszyaqja55cttdnfy4pn1 0 134168 14890746 14877846 2026-05-08T09:54:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890746 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llandysilio]], [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Four Crosses''', sydd 88.4 milltir (142.2&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 152.3 milltir (245&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{eginyn Powys}} [[Categori:Llandysilio]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] tesijlg5mg8qpudumkyd5jbuq00v65b 0 134241 14890753 14878077 2026-05-08T09:56:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890753 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Pen-y-bont-fawr]], [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Hirnant'''. Saif 15 milltir i'r gogledd-orllewin o'r [[Amwythig]], 91.4 milltir (147.1&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 165.1 milltir (265.7&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. Saif Eglwys Sant Illog yng nghanol y pentref bychan hwn; mae'n hen eglwys a cheir cofnod iddi ym mhapurau trethu Norwich yn 1254. Caewyd y drysau i addolwyr yn Hydref 1994.<ref>[http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/montgom/16414.htm Gwefan CPAT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912025730/http://www.cpat.demon.co.uk/projects/longer/churches/montgom/16414.htm |date=2015-09-12 }}; adalwyd 14 Medi 2016.</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} {{eginyn Powys}} [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] 1gl339onvb34ozlt9hqz688vpzg6mua 0 136158 14890835 14877502 2026-05-08T10:34:22Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890835 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cas-wis]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Clarbeston Road'''. Saif 77.4 milltir (124.6&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 205 milltir (329.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Cas-wis]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] nvc6g1vv2mw9dk324i1yd7hyhzr2z2x 0 136204 14890865 14878816 2026-05-08T10:38:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14890865 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[East Williamston]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]] yw '''Pentlepoir'''.<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 28 Ebrill 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/pentlepoir-pembrokeshire-sn115061#.ZEwhcS_MJ_g British Place Names]; adalwyd 28 Ebrill 2023</ref> Saif 68.6 milltir (110.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 197.8 milltir (318.4&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:East Williamston]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 5hz0heteitxnyz1ovm18eq1qjg4893x 0 136252 14890863 14883148 2026-05-08T10:38:45Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890863 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanrhian]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]] yw '''Penparc''', sydd 89.7 milltir (144.3&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 216.4 milltir (348.2&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Llanrhian]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] hbh2a6cqtk3k36qof3g2tusudwcrzqq 0 136283 14890882 14879306 2026-05-08T10:52:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890882 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Nanhyfer]], [[Sir Benfro]], [[Cymru]] yw '''Trewyddel''',<ref>[https://britishplacenames.uk/trewyddel-pembrokeshire-sn118446#.YKO6ah0qQi4 British Place Names]; adalwyd 18 Mai 2021</ref> (Saesneg: ''Moylgrove''), sydd 78.5 milltir (126.4&nbsp;km) o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 201.2 milltir (323.8&nbsp;km) o [[Llundain|Lundain]]. ==Gweler hefyd== *[[Llwybr Arfordir Sir Benfro]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} {{eginyn Sir Benfro}} [[Categori:Nanhyfer]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] kk4dfqod2kjv5m5e8k2v8f1ngcih90o 0 136476 14890545 9841419 2026-05-08T05:38:46Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890545 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] }} Pentrefan ger [[Llangollen]] yn [[Sir Ddinbych]] yw '''Dinbren'''({{Sain|Dinbren.ogg|ynganiad}}). Darganfuwyd [[bwyell]] o'r [[oes Efydd]] yn yr ardal. Roedd yr ardal yn cael ei ffarmio yn y [[Canol Oesoedd]] a cheir yma sawl tydddyn sy'n dyddio'n ôl i'r 15g.<ref>[http://www.cpat.org.uk/projects/longer/histland/llangoll/1149.htm Gwefan CPAT]; adalwyd 15 Mai 2014.</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Llangollen]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llwybrau Byw]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] rofymuh88kddvro6g4gc8y5ptduyjy2 0 136779 14890394 14644576 2026-05-07T19:01:08Z Craigysgafn 40536 14890394 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Nathan Gill | honorific-suffix = | image = Nathan Gill AM.png | alt = | caption = | office1 = Aelod o [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Gynulliad Cenedlaethol Cymru]] dros [[Rhanbarth Gogledd Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Ranbarth Gogledd Cymru]] | predecessor1 = [[Aled Roberts]] | successor1 = [[Mandy Jones (gwleidydd)|Mandy Jones]] | term_start1 = 5 Mai 2016 | term_end1 = 27 Rhagfyr 2017 | office2 = Arweinydd [[Plaid Annibyniaeth y DU]] yng [[Cymru|Nghymru]] | leader2 = [[Nigel Farage]] | predecessor2 = ''Sefydlwyd y swydd'' | successor2 = [[Neil Hamilton]] | term_start2 = 6 Rhagfyr 2014 | term_end2 = 26 Medi 2016 | constituency_MP3 = [[Cymru (etholaeth Senedd Ewrop)|Gymru]] | parliament3 = Ewrop | majority3 = | term_start3 = 1 Gorffennaf 2014 | term_end3 = 31 January 2020 | predecessor3 = [[John Bufton]] | successor3 = ''diddymwyd yr etholaeth'' | party = | otherparty = [[Plaid Brexit|Reform UK]] (2019-2021)<br />[[Annibynnwr (gwleidydd)|Annibynnol]] (2018–2019)<br />[[Plaid Annibyniaeth y DU|UKIP]] (2004–2018)<br />[[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadwyr]] (cyn 2004) | birthname = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1973|7|6}} | birth_place = [[Kingston upon Hull]], Lloegr | nationality = | spouse = Jana<ref name=DP7171884/> | children = 5<ref name=SWAPwlly>{{cite web|url=http://www.southwalesargus.co.uk/li/member_of_parliament.in.Pwllypant,%20Caerphilly,%20Wales/|title=Mr Nathan Gill MEP (UKIP) – Members of Parliament in Pwllypant, Caerphilly, Wales|publisher=[[South Wales Argus]]|accessdate=30 June 2014}}</ref> | parents = | residence = [[Llangefni]], [[Ynys Môn]] | alma_mater = | occupation = Dyn busnes | religion = [[The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints|Mormon]]<ref name=DP7171884>{{cite web|url=http://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/ukip-tops-poll-conwy-denbighshire-7171884|title=UKIP tops poll in Conwy, Denbighshire, Flintshire and Wrexham|author=David Williamson|publisher=[[North Wales Daily Post]]|date=25 Mai 2014|accessdate=25 Mai 2014}}</ref> | website = <!-- {{URL|Example.com}} --> | awards = | education = [[Coleg Menai]] | known_for = | salary = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | relatives = }} Cyn-wleidydd o [[Cymru|Gymru]] a anwyd yn [[Lloegr]] yw '''Nathan Lee Gill''' (ganwyd [[6 Gorffennaf]] [[1973]]). Roedd yn [[Aelod Senedd Ewrop]] ([[ASE]]) dros etholaeth [[Cymru (etholaeth Senedd Ewrop)|Cymru]] (2014-2019) ar ran Plaid Brexit. Roedd yn aelod o [[Plaid Annibyniaeth y Deyrnas Unedig|UKIP]] hyd at 6 Rhagfyr 2018 ac roedd yn [[Aelod Cynulliad|aelod]] annibynnol o [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Gynulliad Cenedlaethol Cymru]] rhwng Mai 2016 a Rhagfyr 2017. Ym mis Medi 2025 plediodd Gill yn euog i wyth cyhuddiad o lwgrwobrwyo lle y talwyd ef i wneud datganiadau o blaid Rwsia yn Senedd Ewrop a'r cyfryngau. Ar 21 Tachwedd 2025 fe'i dedfrydwyd i ddeng mlynedd a hanner o garchar.<ref name=":2" /> ==Bywyd cynnar ac addysg== Ganwyd Gill yn [[Lloegr]] a symudodd y teulu i Gymru yn gynnar yn y 1980au. Cafodd ei addysg yng [[Coleg Menai|Ngholeg Menai]]. Ar ôl graddio ymunodd â chwmni preifat y teulu yng ngogledd ddwyrain Lloegr.<ref>{{cite web |url=http://www.ukipwales.org/who-we-are/nathan-gill/ |title=Nathan Gill |author=UKIP |accessdate=26 Mai 2014 |archive-date=2014-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140526034544/http://www.ukipwales.org/who-we-are/nathan-gill/ |url-status=dead }}</ref> == Gyrfa == Yn Mawrth 2004 sefydlodd Gill [[Burgill Ltd]] a'i redeg gyda'i fam Elaine. Cofrestwyd y cwmni yn [[Llangefni]] ond roedd y rhan fwyaf o weithgarwch y cwmni yn [[Hull]], gogledd-ddwyrain Lloegr. Roedd y cwmni yn darparu gwasanaeth gofal preswyl a chartref yn bennaf i Gyngor Dinas Hull. Roedd y cwmni yn cyflogi staff amrywiol, yn bennaf yn weithwyr o [[Dwyrain Ewrop|ddwyrain Ewrop]] a'r [[Pilipinas]], ac yr oedd yn cwmni yn rhoi dewis iddynt gael lle i fyw am dâl (math o fynciau). Methodd y cwmni ac fe'i rhoddwyd yn nwylo'r gweinyddwr gyda cholled o £116,000 ar ôl i'r prif fanciau [[HSBC]] alw fewn eu benthyciad. == Gwleidyddiaeth == Bu'n aelod o'r [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Blaid Geidwadol]] cyn iddo ymaelodi a UKIP yn 2005. Yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|Etholiad y Cynulliad, 2016]] enillodd Gill sedd yn cynrychioli [[Rhanbarth Gogledd Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|rhanbarth Gogledd Cymru]].<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/election/2016/wales/results/|title=Welsh Assembly election 2016 results|website=BBC News|access-date=2016-05-06|language=en}}</ref> Ymgeisiodd am swydd arweinydd grŵp UKIP yn y Cynulliad ond fe'i gurwyd gan y cyn-AS Ceidwadol [[Neil Hamilton]], gyda Gill yn disgrifio y digwyddiad yn "bizarre".<ref>{{cite web|last=Sculthorpe|first=Tim|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3582996/Cash-questions-ex-Tory-Neil-Hamilton-LEADER-Ukip-Welsh-Assembly-despite-living-England.html|title=Ukip descends into civil war just six weeks before Brexit vote after disgraced Neil Hamilton defeats Nigel Farage's candidate to seize party leadership in Welsh Assembly|publisher=Dailymail.co.uk|date=2016-05-10|accessdate=2016-07-15|language=en}}</ref> Yn dilyn hyn gadawodd Gill grŵp UKIP yn y Cynulliad ac eistedd fel aelod annibynnol, gan haeru fod gormod o ffraeo mewnol yn y blaid.<ref>{{Cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-36917327|title=UKIP MEP Nathan Gill told to quit as successor is 'ready'|last=|first=|date=29 July 2016|work=|newspaper=BBC News|language=en-GB|access-date=2016-10-28|via=}}</ref> Arhosodd fel aelod o'r blaid a'r arweinydd yng Nghymru, hyd nes i Neil Hamilton gael ei wneud yn arweinydd yn Medi 2016.<ref>{{Cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-37105782|title=Nathan Gill leaves UKIP assembly group to sit as independent|last=|first=|date=17 August 2016|work=|newspaper=BBC News|language=en-GB|access-date=2016-10-28|via=}}</ref> Ar 27 Rhagfyr 2017, cyhoeddodd y byddai yn ymddiswyddo fel aelod o'r Cynulliad a byddai'r dewis nesaf ar rhestr UKIP, [[Mandy Jones (gwleidydd)|Mandy Jones]], yn cymryd ei sedd.<ref>{{dyf newyddion|url=http://www.bbc.co.uk/cymrufyw/42493774|teitl=Nathan Gill yn ymddiswyddo fel AC|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw|dyddiad=27 Rhagfyr 2017}}</ref> Gadawodd plaid UKIP yn Rhagfyr 2018.<ref>{{dyf newyddion|url=http://www.bbc.co.uk/newyddion/46471649|teitl=ASE Cymru, Nathan Gill yn dweud ei fod yn gadael UKIP|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw|dyddiad=6 Rhagfyr 2018}}</ref> Safodd Gill yng [[Caerffili (etholaeth seneddol y DU)|Nghaerffili]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|etholiad cyffredinol 2019]], a daeth yn bedwerydd gyda 11.2% o'r bleidlais.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/politics/constituencies/W07000076|title=Caerphilly parliamentary constituency – Election 2019|work=BBC News|access-date=31 Mawrth 2020}}</ref> Ar 26 Mawrth 2021 cyhoeddwyd Gill yn Arweinydd Cymru dros [[Reform UK]].<ref>{{cite tweet|user=reformukwales|author=Reform UK Wales|number=1375379315144196097|title=After almost a quarter of a century of one party rule it's time to reform Wales<br />Nathan was a leading figure in the fight to ensure UK laws are created by politicians accountable to us Now it's time to reform those laws<br />@NathanGillMEP<br />#Senedd21 #Wales2021 #ReformUK|accessdate=27 Mawrth 2021}}</ref> Roedd Gill yn ymgeisydd rhestr ranbarthol yn [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]] ar gyfer r[[Gogledd Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|hanbarth etholiadol Gogledd Cymru]]<ref>{{cite web|title=2021 Senedd Election North Wales Region Statement of Persons Nominated.|url=https://www.flintshire.gov.uk/en/PDFFiles/Elections-and-Electoral-Registration/Notice-of-elections-2021/Senedd-SOPN-and-NOP-North-Wales-Region-WE.pdf|access-date=2025-10-03|archive-date=2021-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210409162124/https://www.flintshire.gov.uk/en/PDFFiles/Elections-and-Electoral-Registration/Notice-of-elections-2021/Senedd-SOPN-and-NOP-North-Wales-Region-WE.pdf|url-status=dead}}</ref> ond ni chafodd ei ethol.<ref>{{cite news|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/senedd-election-2021-north-wales-20532194|title=Senedd election 2021 result for North Wales|first=Ruth|last=Mosalski|date=7 Mai 2021|website=WalesOnline}}</ref> Gadawodd Reform UK yn fuan wedyn.<ref>{{cite news|url=https://nation.cymru/news/reform-uk-wales-leader-nathan-gill-stopped-being-a-member-of-the-party-straight-after-the-senedd-election/|title=Reform UK Wales leader Nathan Gill stopped being a member of the party straight after the Senedd election|date=16 Mawrth 2022|work=Nation.Cymru}}</ref> == Cysylltiadau Rwsia a dedfryd o lwgrwobrwyaeth == Ym mis Mawrth 2023, datgelodd ''[[Nation.Cymru]]'' fod Gill wedi cael sawl cyfarfod gydag arweinwyr o blaid Rwsia yn yr Wcráin a Moldofa rhwng mis Mai a mis Tachwedd 2018. Trefnwyd y cyfarfodydd gan ddynion a gyhuddwyd o fod yn asiantau Kremlin.<ref name=":0">{{cite news|url=https://nation.cymru/news/welsh-politician-linked-to-men-accused-of-being-kremlin-agents/|title=Welsh politician linked to men accused of being Kremlin agents|date=20 Mawrth 2023|work=Nation.Cymru|accessdate=20 Mawrth 2023}}</ref> Ar ôl dychwelyd o'r teithiau hyn, daeth hefyd yn aelod o fwrdd 112 Ukraine a News One, asiantaethau newyddion a gafodd eu cau lawr gan lywodraeth Wcráin.<ref name=":0" /> Ym mis Chwefror 2025 mynychodd Gill y llys i wynebu wyth cyhuddiad o [[Llwgrwobrwyaeth|lwgrwobrwyo]] ac un cyhuddiad o gynllwynio i gyflawni llwgrwobrwyo, yn dilyn ymchwiliad gan Reolaeth Gwrthderfysgaeth [[Heddlu Metropolitan]] i ddatganiadau a wnaeth yn senedd Ewrop ac i'r cyfryngau newyddion am Wcráin. I ddechrau, gwadodd y cyhuddiadau. Ymddangosodd yn yr Old Bailey ar 14 Mawrth 2025 lle nododd ei fargyfreithiwr amddiffyn Clare Ashcroft fod Gill yn bwriadu pledio'n ddieuog.<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.com/news/articles/cvgw83w1vj1o/|title= Ex-Reform UK Wales leader to stand trial over Russia-linked bribes |date=14 Mawrth 2025|work=BBC News|accessdate=10 Ebrill 2025}}</ref> Ar 26 Medi 2025 plediodd Gill yn euog i bob un o'r wyth cyhuddiad o lwgrwobrwyo rhwng 6 Rhagfyr 2018 a 18 Gorffennaf 2019, ond gwadodd un cyhuddiad o gynllwynio i gyflawni lwgrwobrwyo.<ref name=":1">{{Cite web|title=Y cyn-wleidydd Nathan Gill yn cyfaddef cyhuddiadau llwgrwobrwyo|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c7019d1e133o|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-09-26|access-date=2025-10-03|language=cy}}</ref> Clywodd y llys, ar o leiaf wyth achlysur, fod y gwleidydd o blaid y Kremlin Oleg Voloshyn wedi ei gyfarwyddo i gyhoeddi datganiadau penodol a fyddai'n "elwa Rwsia ynghylch digwyddiadau yn yr Wcráin" yn gyfnewid am daliad, yn Senedd Ewrop ac i ffynonellau newyddion o blaid Rwsia yn yr Wcráin.<ref name=":1" /> Roedd erlynwyr yn honni, rhwng 1 Ionawr 2018 ac 1 Chwefror 2020, fod Gill wedi gweithio gyda Voloshyn ac eraill mewn cynllun i gyflawni llwgrwobrwyo, gan dderbyn "symiau o arian parod" yn ystod y cyfnod hwnnw.<ref name=":1" /><ref name="guardianguilty">{{cite web |title=Reform UK’s ex-leader in Wales Nathan Gill pleads guilty to bribery charges |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2025/sep/26/reform-uk-ex-leader-wales-nathan-gill-pleads-guilty-bribery-charges |website=The Guardian |access-date=26 Medi 2025}}</ref> Roedd y cyfanswm o arian a dderbyniodd tua £40,000.<ref name=":2" /> Ar 21 Tachwedd 2025, cafodd Gill ei ddedfrydu i ddeng mlynedd a hanner yn y carchar am dderbyn llwgrwobrwyon gan Rwsia.<ref name=":2">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/c6252w325njo|title=Carcharu Nathan Gill am dros 10 mlynedd am lwgrwobrwyo|website=BBC Cymru Fyw|date=21 Tachwedd 2025|access-date=21 Tachwedd 2025}}</ref> == Bywyd personol == Mae'n byw yn [[Llangefni]], [[Ynys Môn]] gyda'i wraig a'i bump o blant. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Gill, Nathan Lee}} [[Categori:Aelodau Senedd Ewrop]] [[Categori:Aelodau 8fed Senedd Ewrop]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Loegr]] [[Categori:Pobl fusnes o Loegr]] [[Categori:Pobl fusnes o Gymru]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol David Hughes]] [[Categori:Pobl o Gymru o dras Seisnig]] dhtl8t6ajm9cg4s6jyb0zm3xswmmjw7 0 138272 14890386 14385938 2026-05-07T18:45:30Z Craigysgafn 40536 14890386 wikitext text/x-wiki [[Image:Capitole Toulouse - Salle des Illustres - Toulouse coopérant à la défense nationale 1897 - Jean-André Rixens.jpg|bawd|dde|250px|Paentiadau ar nenfwd gan [[Jean-André Rixens]]. ''Salle des Illustres, Le Capitole'', [[Toulouse|Toulouse, France]].]] [[Delwedd:MURLUN Y LOLFA.gif|bawd|dde|250px|Murlun ar swyddfa [[Y Lolfa]] yn Nhal-y-bont, Ceredigion.]] [[Peintiad]] ar [[mur|fur]] neu [[nenfwd]] yw '''murlun'''.<ref>''[[Geiriadur Prifysgol Cymru]]'', [murlun].</ref> Yn aml mae elfennau pensaernïol o'r wal neu'r nenfwd yn cael eu cymhathu i mewn i'r llun. Ar adegau peintir y llun ar [[canfas|ganfas]] mawr a roddir yn sownd ar y wal e.e. ''marouflage''. Mae peth dadlau fodd bynnag a yw ''marouflage'' yn furlun ond mae'r dechneg ar gael ers diwedd y 19g.<ref name="Willsdon2000">{{cite book|author=Clare A. P. Willsdon|title=Mural Painting in Britain 1840-1940: Image and Meaning|url=http://books.google.com/books?id=oNJo8VKfBmkC&pg=PA273|accessdate=7 Mai 2012|year=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-817515-5|page=394}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{eginyn celfyddyd}} [[Categori:Murluniau| ]] [[Categori:Muriau]] [[Categori:Peintiadau]] 6yml45uaizrihube5aaic4wkfi8qlnj 0 138744 14890272 13089744 2026-05-07T17:49:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890272 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:Houses at Mariandyrys - geograph.org.uk - 435479.jpg|250px|bawd|Tai ym Mariandyrys]] Pentrefan yn [[Ynys Môn]] yw '''Mariandyrys''' ({{Sain|Mariandyrys.ogg|ynganiad}}). Fe'i lleolir tua milltir i'r gogledd o bentref [[Llangoed]] yng nghymuned Llangoed ar ben de-ddwyreiniol yr ynys tua hanner milltir o'r môr.<ref>Map OS 1:50,000 Landranger 114 Môn.</ref> ==Gweler hefyd== * [[Mariandyrys (SoDdGA)]] ([[Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig]] ger Mariandyrys ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llangoed]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 46nbwx2lwd4dhluht3dtpjwv52qpaqu 0 149429 14890523 14492810 2026-05-08T04:08:46Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890523 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen Gwleidydd |rhagddodiad_anrhydeddus= Yr Athro |enw=Carme Forcadell i Lluís |olddodiad_anrhydeddus= |delwedd=Via Catalana Barcelona Plaça Catalunya 62 (cropped).jpg |pennawd=Carmen Forcadell yn traddodi araith yn y ''Plaza de Catalonia'', Barcelona |trefn= |swydd=Llywydd Llywodraeth Catalwnia |dechrau_tymor=26 Hydref 2015 |diwedd_tymor= |rhagflaenydd= Núria de Gispert |swydd2=Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Catalunia<br /><small>(''Assemblea Nacional Catalana'')</small> |dechrau_tymor2= 2012–2015 |teyrn= |is-arlywydd= Lluís Corominas i Díaz<br />José María Espejo-Saavedra Conesa |Dirprwy Brif Weinidog= |dirprwy= |is-gapten= |penodwyd= |arlywydd= |prifweinidog= |llywodraethwr= |arweinydd= |olynydd= |dyddiad_geni= [[1956]] |lleoliad_geni= [[Xerta]], [[Baix Ebre]] |dyddiad_marw= |lleoliad_marw= |cenedligrwydd= [[Catalwnia]] |etholaeth=Sabadell ( 2003 - 2007) |rhanbarth= |plaid=[[Esquerra Republicana de Catalunya]] |plaid_arall= [[Junts pel Sí]] |priod= |plant= |cartref= |alma_mater= Prifysgol Barcelona |galwedigaeth= Athro Prifysgol mewn iaith a llenyddiaeth; awdures |crefydd= |gwefan= [http://www.carmeforcadell.cat/ carmeforcadell.cat] |llofnod= |nodiadau= }} '''Carme Forcadell i Lluís''' (ganwyd yn [[Xerta]], [[Baix Ebre]] yn [[1956]]) yw Llywydd [[Cynulliad Cenedlaethol Catalwnia]] o'i sefydlu yn 2012 hyd at Mai 2015.<ref name=ccma>{{cite news|title=Jordi Sànchez, nou president de l'Assemblea Nacional Catalana|url=http://www.ccma.cat/324/jordi-sanchez-nou-president-de-lassemblea-nacional-catalana/noticia/2665346/|accessdate=15 Gorffennaf 2015|publisher=CCMA.cat|date=16 Mai 2015}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Bataller|first1=Marc|title=L'actitud hostil d'Espanya ens ajudarà a tenir estat|journal=El Punt Avui|date=30 Ebrill 2012|url=http://www.elpuntavui.cat/article/3-politica/17-politica/534594-lactitud-hostil-despanya-ens-ajudara-a-tenir-estat.html|accessdate=15 Gorffennaf 2015|language=Catalan}}</ref> . Mae'n awdures nifer o lyfrau, yn bennaf am iaith ac addysg.<ref>[http://www.elpuntavui.cat/noticia/article/3-politica/17-politica/534594-lactitud-hostil-despanya-ens-ajudara-a-tenir-estat.html ''“L'actitud hostil d'Espanya ens ajudarà a tenir estat” Entrevista a Carme Forcadell'']; adalwyd 30 Ebrill 2012</ref> Yn [[2015]] fe'i hetholwyd ar sedd yn [[Llywodraeth Catalwnia]] fel rhan o'r glymblaid [[Junts pel Sí]] ('Annibyniaeth Gyda'n Gilydd').<ref>{{cite journal|title=Diputats electes|journal=El Punt Avui|url=http://www.elpuntavui.cat/canals/politica/eleccions-plebiscitaries-27s2015/electes.html|accessdate=11 Hydref 2015|language=Catalan}}</ref> Yna, ar 26 Hydref 2015 etholwyd hi'n Llywydd Llywodraeth Catalwnia. Yn Hydref 2016 bu'n rhaid iddi ymddangos o flaen Tribiwnlys Cyfansoddiadol Sbaen am iddi ganiatáu i'r [[Refferendwm Catalwnia 2014|Refferendwm dros Annibyniaeth]] gael ei gynnal. Penderfynodd y Tribiwnlys y byddai Carme'n cael ei herlyn mewn llys barn. Dywedodd wrth y Llys, ar 16 Rhagfyr 2016 iddi ganiatáu'r bleidlais gan i ddwy blaid ofyn amdano, ac y byddai'n gwneud yr un penderfyniad eilwaith. Dywedodd fod y Tribiwnlys,a wysiwyd gan Lywodraeth Sbaen, yn fodd i sensro a thawelu llais pobl Catalwnia.<ref>[http://catalanmonitor.com/2016/10/07/carme-forcadell-theyre-trying-to-restrict-parliament/ catalanmonitor.com;]{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} adalwyd 16 Rhagfyr 2016.</ref> ==Addysg a gyrfa== Derbyniodd Carme radd mewn [[athroniaeth]] o [[Prifysgol Barcelona|Brifysgol Barcelona]] a gradd Meistr mewn Athroniaeth Catalan o'r un coleg. Am beth amser wedyn gweithiodd yn y cyfryngau, gan gynnwys TVE rhwng 1979 a 1982. Ers 1985 bu'n aelod o Adran Addysg y Llywodraeth ac mae wedi cyhoeddi nifer o lyfrau ar iaith ac addysg yn ogystal â geiriadur. ==Gwleidyddiaeth a gwaith== Mae'n aelod o 'Gomisiwn Dros Urddas' a'r 'Llwyfan Dros yr Hawl i Benderfynu' sy'n rhan o Bwyllgor y Cyfryngau. Yn wleidyddol mae'n perthyn i asgell chwith y Gweriniaethwyr ac yn aelod o [[Esquerra Republicana de Catalunya]]; bu'n Gynghorydd Tref [[Sabadell]] rhwng 2003 a 2007.<ref>[http://carmeforcadell.cat/?page_id=11 Currículum a la seva pàgina web]</ref><ref>[http://politica.elpais.com/politica/2014/10/13/actualidad/1413198034_697640.html] ''La madrina del independentismo''; El País</ref>. Yn haf 2012 roedd yn gyfrifol am gydlynnu'r 'Orymdaith Dros Annibyniaeth' yng Nghatalunia yn ogystal â bod yn Llywydd y Cynulliad. Roedd hefyd yn lladmerydd yn yr ymgyrchoedd ''Catalunya, nou estat d'Europa'' (Catalonia, Gwladwriaeth newydd Ewrop) a 'Via Catalana' (Y ffordd Catalunaidd). Gwobrwywyd Carme yn 2014 pan enillodd Wobr John White yn nhref [[Perpignan]], am ei gwaith dros ei gwlad, ac am amddiffyn ei hunaniaeth a'i [[diwylliant]]. <gallery> CarmeForcadell HemFetHistoria 20121218 (2).JPG|2012 Carme Forcadell voting, 9N2014 01.JPG|Carme'n pleidleisio yn [[Refferendwm Catalwnia 2014]] Via Catalana Barcelona Plaça Catalunya 73.jpg|Ail o'r chwith gyda [[Artur Mas i Gavarró]] ar y chwith eithaf </gallery> ==Gweler hefyd== *[[Cenedlaetholdeb Catalanaidd]] *[[Artur Mas i Gavarró]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.carmeforcadell.cat/ Gwefan swyddogol] {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Forcadell Lluis, Carme}} [[Categori:Pobl o Gatalwnia]] [[Categori:Cenedlaetholdeb Catalanaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1956]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif]] 57ubk2pbukm6lkezembm9ctkmsfpnfu 0 152249 14890376 14850082 2026-05-07T18:36:25Z Craigysgafn 40536 14890376 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Arlunydd, cerflunydd, llenor a chwaraewr gwyddbwyll o [[Ffrainc]] a'r [[Unol Daleithiau America|Unol Daleithiau]] oedd '''Marcel Duchamp''' ([[28 Gorffennaf]] [[1887]] – [[2 Hydref]] [[1968]]). Un o arloeswyr pwysicaf celfyddyd fodern hanner cyntaf yr 20g, yn gysylltiedig gyda [[Dada]], [[Dyfodoliaeth]] (Futurism), [[Swrealaeth]] a Chelf Ddamcaniaethol (conceptual art).<ref>Ian Chilvers & John Glaves-Smith, ''A Dictionary of Modern and Contemporary Art''. Oxford University Press, p. 203</ref><ref>{{cite web|url=http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=1634 |title=Francis M. Naumann, '&#39;Marcel Duchamp'&#39;, Grove Art Online, Oxford University Press, MoMA, 2009 |publisher=Moma.org |date= |accessdate=2014-05-11}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.theartstory.org/artist-duchamp-marcel.htm |title=Marcel Duchamp |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=TheArtStory.org |publisher= |accessdate=8 Mai 2013}}</ref> Gyda [[Pablo Picasso]] ac [[Henri Matisse]] mae Duchamp yn cael ei gyfrif fel un o'r tri artist arloesol a ddiffiniodd y newidiadau chwyldroadol yn y byd celf yn ystod degawdau cyntaf yr [[20g]]. <ref>{{cite web|url=http://www.tate.org.uk/audio-arts/volume-2/number-4 |title=Tate Modern: Matisse Picasso |publisher=Tate.org.uk |accessdate=13 February 2010}}</ref><ref>{{cite news|author=Adrian Searle |url=http://www.guardian.co.uk/culture/2002/may/07/artsfeatures |title=Searle, Adrian, ''A momentous, tremendous exhibition'', ''The Guardian'', 7 Mai 2002 |work=Guardian |location=UK |date= 7 Mai 2002|accessdate=13 Chwefror 2010 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matisse.html |title=Trachtman, Paul, ''Matisse & Picasso'', Smithsonian, February 2003 |publisher=Smithsonianmag.com |accessdate=13 Chwefror 2010 |archive-date=2010-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100508203807/http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matisse.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4059997.stm| title=Duchamp's urinal tops art survey |publisher=news.bbc.co.uk|accessdate=10 Rhagfyr 2010|date=1 Rhagfyr 2004}}</ref> Er dim mor enwog â Picasso, bu gwaith arloesol Duchamp yn hynod o bwysig i gelfyddyd avant garde. Gwrthododd Duchamp waith Matisse a llawer o arlunwyr eraill fel rhywbeth a oedd ond ar gyfer y llygaid yn lle'r meddwl.<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/hd/duch/hd_duch.htm] Marcel Duchamp (1887–1968) at [[Metropolitan Museum of Art]]</ref> ==Bywyd cynnar== [[Delwedd:Marcel Duchamp, Jacques Villon, Raymond Duchamp-Villon in the garden of Villon's studio, Puteaux, France, c.1913.jpg|bawd|300px|dde|Brodyr Duchamp: Marcel, Jacques Villon a Raymond Duchamp-Villon yn nghardd stiwdio Jacques Villon, 1914]] Ganwyd yn Blainville-Crevon, [[Normandi]], [[Ffrainc]]. Yn fab i beintiwr, mewn teulu diwylliedig a oedd yn arfer darlunio, darllen a chwarae cerddoriaeth a gwyddbwyll gyda'i gilydd. O saith plentyn y teulu bu farw un yn ifanc ac fe ddaeth bedwar arall yn arlunwyr llwyddiannus. Enillodd wobrau am fathemateg a chelf tra'n ysgol. Dysgodd technegau arlunio o dan athro a geisiodd ei ddylanwadu i ffwrdd o [[Argraffiadaeth]] (Impressionism) a chelfydd avant garde arall. Astuddiodd mewn coleg celf ym [[Paris|Mharis]] rhwng 1904 a 1905 ond roedd well ganddo chwarae biliards na fynychu’r dosbarthiadau. Yn ystod y cyfnod yma fe werthodd gartwnau a oedd yn dangos ei hiwmor digywilydd. Bu llawer o'r cartwnau yn chwarae gweledol ar eiriau, bu'r chwarae rhwng symbolau a geiriau'n amlwg yn ei waith ddiweddarach. Yn dilyn ei wasanaeth milwrol fe weithiodd i argraffydd yn [[Rouen]] ble dysgodd teipograffi a sgiliau argraffu, rhywbeth a ddefnyddiodd yn nes ymlaen. Diolch i'w frawd Jaques Villon a oedd yn aelod o'r ''Académie royale de peinture et de sculpture'' dylanwadol fe gafodd waith Duchamp ei gynnwys mewn arddangosfeydd pwysig ym 1908 a ddaeth yn gyfaill gyda'r arlunydd Francis Picabia a'i gyflwynodd i fywyd crand a cheir cyflym. Ym 1911, yng nghartref ei frawd Jaques, cynhaliwyd sesiynau trafod gydag arlunwyr Ciwbaidd yn cynnwys [[Robert Delaunay]], [[Fernand Léger]] a [[Jean Metzinger]]. Er i Duchamp peidio ag ymuno llawer yn y sgyrsiau, fe ddechreuodd ddefnyddio arddull Ciwbaidd yn ei waith ond yn hefyd yn ceisio cyfleu symudiad. ==Gwaith cynnar== Gwaith nodweddiadol cyntaf Duchamp oedd ''Nu descendant un escalier'', 1912, sef peintiad o berson noeth yn cerdded i lawr grysau. Mae'r darlun yn cyfleu symudiad mecanyddol y ffigwr gan gyfuno elfennau tameidiog Ciwbiaeth a symudiad deinamig Dyfodoliaeth (Futurism). Cafodd y gwaith ei ddylanwadu gan waith ffotograffig arloesol cynnar, a oedd am y tro cyntaf, yn gallu dangos symudiadau wedi'u dal yn gwbl llonydd. Yn ddiweddarach ym 1912 fe beintiodd ei ddarlun olaf i gynnwys elfennau Ciwbiaeth ac yn araf trodd i arddull mwy technegol. Ym 1913, fe ddechreuodd waith fel lyfrgellydd er mwyn cael cyflog byw ac i ganolbwyntio ar ei astudiaethau a oedd yn gyfuniadau o gelfyddyd a gwyddoniaeth. Ar ddechrau'r [[Rhyfel Byd Cyntaf]] fe lwyddodd osgoi gael ei recriwtio i'r fyddin ac yn y flwyddyn canlynol symudodd i'r [[Unol Daleithiau America|Unol Daleithiau]]. Er mawr ei syndod, fe ddarganfuwyd ei fod yn 'celebrity' wrth gyrraedd Efrog Newydd ble ddaeth yn gyfaill gyda'r ffotograffydd [[Man Ray]] ac yn denu clych o gefnogwyr cyfoethog.<ref>[http://www.artdaily.org/index.asp?int_sec=11&int_new=63436#.UcujCm28M6s "Icons of twentieth century photography come to Edinburgh for major Man Ray exhibition"], [[ArtDaily]]. Accessed 15 December 2013. "In 1915, whilst at Ridgefield artist colony in New Jersey, he [Man Ray] met the French artist Marcel Duchamp and together they tried to establish a New York outpost of the Dada movement."</ref> Gyda [[Man Ray]] a'r patron Katherine Dreier fe sefydlodd y ''Société Anonyme'' ym 1920 yn casglu ac yn deilio gyda gweithiau ac yn arddangos celf trwy'r 1930au. ==Dada a chelf barod ''(Readymades)''== [[Delwedd:Duchamp Fountaine.jpg|bawd|chwith|280px|''Fountaine (Pistyll)'', Marcel Duchamp, 1917]] Roedd [[Dada]] yn fudiad gelf Ewropead a sefydlwyd yn [[Zürich]], y [[Swistir]] ym 1916 gan ledu i [[Berlin]] ac [[Efrog Newydd]] yn ddiweddarach.<ref>de Micheli, Mario(2006). ''Las vanguardias artísticas del siglo XX.'' Alianza Forma. pp.135&ndash;137</ref> Tyfodd syniadau Dada fel ymateb i erchylltra'r Rhyfel Byd Cyntaf wrth iddi ymddangos bod y byd wedi mynd o'i gof. Ceisiodd arlunwyr a beirdd yn gysylltiedig â'r clwb nos [[Cabaret Voltaire]] droi synnwyr a rhesymeg wyneb i waered i herio 'synnwyr cyffredin' a chonfensiwn wrth greu gwaith a pherfformiadau a oedd yn ymddangos yn lol a gwallgof. [[Delwedd:Hugo Ball Cabaret Voltaire.jpg|bawd|150px|Hugo Ball yn perfformio yn y clwb Cabaret Voltaire]] Fe denodd y fudiad arlunwyr a llenorion ifanc, galluog ac fe ledodd waith a dylanwad Dada o'r celfyddydau weledol a pherfformio i lenyddiaeth, barddoniaeth a theatr. Ysgrifennwyd y grŵp maniffestos a datblygwyd theorïau radicalaidd, wrth sefydliadol. Cyfraniad mwyaf adnabyddus Duchamp i Dada oedd ei ymgais i gynnwys wrinal a brynwyd mewn siop plymwr, a lofnododd gyda'r enw 'R. Mutt', fel cerflun mewn arddangosfa gelf pwysig ym 1917. Gwrthodwyd y 'cerflun' am iddo 'beidio bod yn gelf'. Union bwriad Duchamp oedd i brofocio, greu helynt ac i herio'r syniadau confensiynol o beth yw gelf, pwy sydd yn penderfynu ei gwerth a'i phisiau.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=ieVw3Mey5GQ</ref> Wrth i Duchamp symud i ffwrdd o beintio ar gynfas arferai Duchamp cyflwyno pethau pob dydd fel olwyn beic neud rac dal boteli gwin fel darnau o gelf. Mewn cyfweliad teledu BBC gyda Joan Bakewell ym 1966 dywedodd:<ref>Interview with Joan Bakewell BBC TV, 1966 https://www.youtube.com/watch?v=Bwk7wFdC76Y</ref> <blockquote> ''My idea was to choose an object that wouldn't attract me, either by its beauty or by its ugliness. To find a point of indifference in my looking at it, you see.''</blockquote> Ym 1919 creodd barodi o'r ''[[Mona Lisa]]'' trwy brynu copi masnachol rhad o siop a'i arwyddo gyda'r llythrennau ''L.H.O.O.Q.'' - a oedd yn chwarae ar eiriau, mae'r llythrennau'n swnio fel y geiriau Ffrangeng ''"Elle a chaud au cul"''. (Mae ganddi dîn boeth).<ref name="asrl">{{cite web|url=http://www.artscienceresearchlab.org/articles/panorama.htm|title=Mona Lisa: Who is Hidden Behind the Woman with the Mustache?|accessdate=27 Ebrill 2008|publisher=Art Science Research Laboratory|year=2003|author=Marting, Marco De|archive-date=2008-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080320203734/http://www.artscienceresearchlab.org/articles/panorama.htm|url-status=dead}}</ref> Fe gollodd Duchamp ddiddordeb yn Dada pan ddychwelodd i Baris ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf, gan unwaith eto symudodd ymlaen i feysydd newydd. ==''Y Gwydr Mawr''== [[Image:Label for the Belle Haleine cropped.png|bawd|upright|Marcel Duchamp fel ei ''alter-ego'' Rrose Sélavy]] Rhwng 1915 a 1923 fe weithiodd ar ''Y briodferch wedi'i thynnu'n noeth gan ei hen lanciau, Hyd yn oed (Y Gwydr Mawr)'' -teitl gwreiddiol ''La Mariée mise à nu par ses célibataires, même (Le Grand Verre).'' Gwaith cymhleth a wnaethpwyd o ddau ddarn o wydr mawr gydag elfennau eraill fel wifr ffiws a llwch, pethau wedi'u darganfod a darnau o astudiaethau llafurus. Cyhoeddodd nodiau ''Y Bocs Gwyrdd'' i gyd fynd a'r profiad gweledol er bod y nodiadau'n ychwanegu at y cymhlethdod yn hytrach na'i egluro. Cyhoeddodd Duchamp fod y gwaith 'heb ei orffen' ym 1923. Ar y ffordd adref o'i ymddangosiad gyntaf fe gafodd y gwydr ei gracio, Duchamp yn derbyn yr elfennau newydd fel cyfraniad i'r darn yn hytrach na difrod. ==Gwaith cinetig== Gweler diddordeb Duchamp yn waith cinetig (symudiad) yn ei nodiadau cynnar ar gyfer ''Y Gwydr Mawr''. Ym 1920 gyda chymorth ei ffrind [[Man Ray]] creuwyd cerflun gydag elfennau'n symud gyda chymorth modur. Ar ôl iddo ddychwelyd i Baris ym 1923, yn dilyn perswâd [[André Breton]], fe greodd teclyn gweledol. ''Rotative Demisphère, optique de précision'' (Hanner-sffêr, cylchdro, optegol manwl) yn glôb wedi'i dorri yn ei hanner, gyda chylchoedd duon wedi'u peintio arno, wrth iddo gael ei droelli roedd y cylchoedd yn ymddangos i symud ymlaen ac yn ôl. Aeth Duchamp ymlaen i greu nifer o ''Rotoreliefs'', patrymau wedi'u peintio ar ddarnau o gardfwrdd crwn a drowyd ar chwaraewr recordiau. Ffilmiwyd rhai o'r ''Rotoreliefs'' gan Man Ray. Awgrymodd Duchamp y gair ''mobile'' am o waith 3 dimensiwn gyda darnau symudiol wrth y cerflunydd Alexander Calder a defnyddir yr enw hyd heddiw.<ref>Tomkins, Calvin: Duchamp: The World of Marcel Duchamp 1887–, Time, Inc., 1966. ISBN 158334148X</ref> ==O gelf i gwyddbwyll== Ym 1918, gadawodd Duchamp byd celfyddydol Efrog Newydd am gyfnod, gan stopio ei waith ar y ''Gwydr Mawr'' i fynd i [[Buenos Aires]] i chwarae gwyddbwyll am naw mis. Erbyn 1923 nid celf ond gwyddbwyll oedd ei brif ddiddordeb mewn bywyd. Cymerodd ran yng nghystadlaethau gwyddbwyll fawr Ffrainc trwy'r 1920au a 1930au gan ennill y teitl 'Meistr'. Roedd ei wraig mor anhapus gyda'i obsesiwn gludodd y darnau i'r bwrdd. Erbyn canol y 1930au cyrhaeddodd Duchamp uchafbwynt ei alluoedd mewn gwyddbwyll a sylweddolodd nad oedd yn debygol o fod yn chwaraewr lefel uchaf un. Canolbwyntiodd ar ysgrifennu newyddiadurol am wddbywll. Tra roedd llawer o'i ffrindiau'n gwerthu eu gweithiau celf i gyfoethogion dywedodd Duchamp; ''Rwyf yn ddioddefwr gwyddbwyll, mae ganddi holl harddwch celf – a llawer mwy. Does dim modd ei ddifetha gyda masnach. Mae gwyddbwyll yn fwy pur na chelf''<ref>Time Magazine. 10 Mawrth 1952</ref> ac ''Os ddaw [[Bobby Fischer]] ataf am gyngor, yn bendant buaswn i ddim ceisio i'w troi i ffwrdd o wyddbwyll – na fyddai'n bosib – ond fuaswn ddweud yn gwbl glir wnaeth fyth ennill arian o wyddbwyll, gan fyw fel mynach ac yn cael ei wrthod yn fwy nac unrhyw arlunydd gobeithiol wrth drio ennill enw a chael ei dderbyn''<ref>Brady, Frank: ''Bobby Fischer: profile of a prodigy'', Courier Dover Publications, 1989; p. 207.</ref> ==Rhan mewn celf yn ddiweddarach== Er i Duchamp peidio cael ei ystyried fel arlunydd gweithgar o'r 1930au ymlaen, fe gyd weithiodd hyd ddiwedd ei fywyd. Teithiodd rhwng Ffranc a'r [[Unol Daleithiau]] gan ymgartrefu yn Greenwich Village, ardal Bohemaidd o [[Efrog Newydd]] ym 1942. Cydweithiodd gyda Swrealwyr fel [[Max Ernst]], er iddo beidio ag ymaelodi a'r mudiad er gwaethaf anogaeth [[André Breton]]. Bu'n olygydd y cylchgrawn Swrealaeth ''VVV'' a fu'n olygydd cynorthwyol cylchgrawn ''View''. Yn y 1950au bu'n gymorth i ddarganfod arlunwyr ifanc fel [[Robert Rauschenberg]] a [[Jasper Johns]] a chyd sylfaenydd y grŵp llenyddol ''Oulipo'' ym 1960. Yn ystod y 1960au cynhaliwyd nifer o arddangosfeydd o'i waith cynnar gan nifer o orielau mawr y byd gan bwysleisio ei le allweddol mewn celf yr 20g. ==Nodiadau== {{Reflist|30em}} ==Cyfeiriadau== *Tomkins, Calvin: ''Duchamp: A Biography'', Henry Holt and Company, Inc., 1996. ISBN 0-8050-5789-7 *Tomkins, Calvin: ''Duchamp: The World of Marcel Duchamp 1887–'', Time, Inc., 1966. ISBN 158334148X *Ian Chilvers & John Glaves-Smith: ''A Dictionary of Modern and Contemporary Art''. Oxford University Press, pp.&nbsp;202–205 *Seigel, Jerrold: ''The Private Worlds of Marcel Duchamp'', University of California Press, 1995. ISBN 0-520-20038-1 *Hulten, Pontus (editor): ''Marcel Duchamp: Work and Life'', The MIT Press, 1993. ISBN 0-262-08225-X *Yves Arman: ''Marcel Duchamp plays and wins'', ''Marcel Duchamp joue et gagne'', Marval Press, 1984 *Cabanne, Pierre: ''Dialogs with Marcel Duchamp'', Da Capo Press, Inc., 1979 (1969 in French), ISBN 0-306-80303-8 *Gammel, Irene: [http://ryerson.ca/mlc/inside29.html ''Baroness Elsa: Gender, Dada and Everyday Modernity'']. Cambridge, MA: MIT Press, 2002. * {{Wayback |date=20080618192849 |url=http://www.toutfait.com/duchamp.jsp?postid=866 |title=Duchamp Bottles Belle Greene: Just Desserts For His Canning}} Bonnie Jean Garner) *Gibson, Michael: Duchamp-Dada, (in French, Nouvelles Editions Françaises-Casterman, 1990) International Art Book Award of the Vasari Prize in 1991. *Sanouillet, Michel and Peterson, Elmer: ''The Writings of Marcel Duchamp''. NY: Da Capo Press, 1989. ISBN 0-306-80341-0 *Sanouillet, Michel and Matisse, Paul: ''Marcel Duchamp : Duchamp du signe'' suivi de ''Notes'', Flammarion, 2008. ISBN 978-2-08-011664-2 *Catherine Perret: Marcel Duchamp, le manieur de gravité, Ed. CNDP, Paris, 1998 *Banz, Stefan (ed): ''Marcel Duchamp and the Forestay Waterfall'', JRP-Ringier, Zürich, 2010. ISBN 978-3-03764-156-9 == Llyfryddiaeth == *Arturo Schwarz, ''The Complete Works of Marcel Duchamp'', Delano Greenidge Editions, 1995 *Linda Dalrymple Henderson, ''Duchamp in Context: Science and Technology in the Large Glass and Related Works'', Princeton University Press, Princeton, 1998 *Paola Magi, ''Caccia al tesoro con Marcel Duchamp'', Edizioni Archivio Dedalus, Milano, 2010, ISBN 978-88-904748-0-4 *Paola Magi: ''Treasure Hunt With Marcel Duchamp'', Edizioni Archivio Dedalus, Milano, 2011, ISBN 978-88-904748-7-3 *Marc Décimo: ''Marcel Duchamp mis à nu. A propos du processus créatif'' (''Marcel Duchamp Stripped Bare. Apropos of the creative Act''), Les presses du réel, Dijon (France), 2004 ISBN 978-2-84066-119-1. *Marc Décimo:''The Marcel Duchamp Library'', perhaps (''La Bibliothèque de Marcel Duchamp, peut-être''), Les presses du réel, Dijon (France), 2002. * Marc Décimo, ''Le Duchamp facile'', Les presses du réel, coll. "L'écart absolu / Poche", Dijon, 2005 * Marc Décimo (dir.), ''Marcel Duchamp et l'érotisme'', Les presses du réel, coll. « L'écart absolu / Chantier », Dijon, 2008 *T.J. Demos, ''The Exiles of Marcel Duchamp'', Cambridge, MIT Press, 2007. *Lydie Fischer Sarazin-Levassor, ''A Marriage in Check. The Heart of the Bride Stripped by her Bachelor, even'', Les presses du réel, Dijon (France), 2007. *J-T. Richard, "M. Duchamp mis à nu par la psychanalyse, même" (M. Duchamp stripped bare even by psychoanalysis), éd. L'Harmattan, Paris (France), 2010. ==Dolenni allanol== ===Gwaith Duchamp=== *Amgueddfa Gelf Philadelphiagyda chasgliad Walter Conrad Arensberg o waith Duchamp. ([http://www.philamuseum.org/ Gwefan]) *Eglurhad o "Roue de bicyclette" gan Duchamp ([http://www.the3graces.info/random_duchamp.htm website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303170849/http://www.the3graces.info/random_duchamp.htm |date=2016-03-03 }}) *[http://www.centrepompidou.fr/education/ressources/ENS-Duchamp_en/ENS-duchamp_en.html Dossier : Marcel Duchamp, Centre Pompidou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004024543/http://www.centrepompidou.fr/education/ressources/ENS-Duchamp_en/ENS-duchamp_en.html |date=2008-10-04 }} <!--The works of Marcel Duchamp are copyrighted in the U.S. until at least 2039--> * ''[http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51446.html Amgeudda Gelf Philadelphia Portread Chwaraewyr Gwyddbwll(Portrait de joueurs d'échecs)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210501064328/http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51446.html |date=2021-05-01 }}'' (1911). * ''[http://www.toutfait.com/popup/articles/wallis/popup24.htm Philadelphia Museum of Art The Green Box]''. Nodiadau ac asutiaethau ar gyfer ''The Bride Stripped Bare by Her Bachelors, Even''. (1915–1923) * ''[http://www.ubu.com/film/duchamp.html Anémic Cinéma]'' ffilm (1926) * [http://cdm15264.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p16075coll3/id/14 Marcel Duchamp "Apropos of Myself" Amgueaddfa Gelf Baltimore, 1963 Accessed 26 Mehefin 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130522022737/http://cdm15264.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p16075coll3/id/14 |date=2013-05-22 }} ===Traethodau Duchamp=== * Marcel Duchamp: ''The Creative Act'' (1957) [http://www.ubu.com/aspen/aspen5and6/audio5E.html Audio] ===Adnoddau eraill=== *[http://www.toutfait.com/ Toutfait: The Marcel Duchamp Studies Online Journal] *[http://www.npg.si.edu/exhibit/duchamp/ Inventing Marcel Duchamp: The Dynamics of Poraiture] – arddangosfa ar lein o'r Smithsonian Institution. *[http://www.aaa.si.edu/collections/interviews/oral-history-interview-eve-babitz-12164 Cyfweliad gyda Eve Babitz, Smithsonian Archives of American Art ] ===Fideo a sain=== *[http://www.ltmrecordings.com/marcelduchamp.html Duchamp audio CD ''Musical Erratum + In Conversation'' at [[LTM Recordings|LTM]]] *[http://www.ubu.com/sound/duchamp.html] Marcel Duchamp: Cyfwelidadau a datganiadau ar Ubuweb *[http://www.ltmrecordings.com/fdrcat.html ''Voices of Dada'', ''Futurism & Dada Reviewed'' a ''Surrealism Reviewed''] – darlleniadau Duchamp ar CDs *[http://www.ubu.com/film/duchamp.html] Ffilmiau Marcel Duchamp ar Ubuweb *[http://www.tate.org.uk/onlineevents/archive/duchamp_legacy.htm ''Duchamp's Legacy''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090910153828/http://www.tate.org.uk/onlineevents/archive/duchamp_legacy.htm |date=2009-09-10 }} gyda [[Richard Hamilton (arlynydd)|Richard Hamilton]] a Sarat Maharaj o Oriel y Tate. {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Duchamp, Marcel}} [[Categori:Arlunwyr o Ffrainc]] [[Categori:Chwaraewyr gwyddbwyll o Ffrainc]] [[Categori:Cerflunwyr o Ffrainc]] [[Categori:Genedigaethau 1887]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Ffrainc]] [[Categori:Llenorion Ffrangeg]] [[Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Ffrainc]] [[Categori:Marwolaethau 1968]] [[Categori:Pobl o Seine-Maritime]] d2t1c4ibdn4blmwxdv6gjnr0bvyj0fq 0 159031 14890175 13087946 2026-05-07T17:03:25Z BOT-Twm Crys 23034 /* Cyfeiriadau */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890175 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} [[Delwedd:View east towards Clorach Fawr, with the hamlet of Hebron in the background - geograph.org.uk - 1361283.jpg|250px|bawd|chwith|Clorach (Clorach Fawr) heddiw, gyda pentrefan Hebron yn y cefndir.]] Plasty ym [[Môn]] yw '''Clorach''', a fu'n gyrchfan y beirdd am ganrifoedd. Mae'r adeilad yn ffermdy heddiw, a elwir "Clorach Fawr" er mwyn gwahaniaethu rhyngddo a ffermdy llai "Clorach Fach" gerllaw, ac a leolir tua milltir a hanner i'r dwyrain o bentref [[Llannerch-y-medd]]. ==Hanes== Bu Clorach yn gartref i [[Gwilym ap Tudur]] ac yn gyrchfa i'r [[Beirdd yr Uchelwyr|beirdd]] yn yr [[Yr Oesoedd Canol Diweddar yng Nghymru|Oesoedd Canol Diweddar]]. Roedd Gwilym yn fab i [[Tudur Fychan]], arglwydd [[Penmynydd]]. Cofnodir iddo fod yng ngosgordd bersonol [[Rhisiart II, brenin Lloegr]] am gyfnod. Ymunodd a gwrthryfel Glyn Dŵr, ac ar [[Dydd Gwener y Groglith|ddydd Gwener y Groglith]] [[1401]] cipiodd ef a'i frawd [[Rhys ap Tudur]] [[Castell Conwy|gastell Conwy]]. Wedi i'r gwrthryfel ddirwyn i ben, rhoddwyd pardwn i Gwilym yn [[1413]], ond collodd lawer o'i diroedd. ==Chwedl== Yn ôl traddodiad [[llên gwerin Cymru|llên gwerin]] - a ysbrydolodd gerdd adnabyddus gan Syr [[John Morris-Jones]]<ref>John Morris-Jones, ''Caniadau'' (Rhydychen, 1907).</ref> - arferai'r seintiau cynnar '[[Seiriol|Seiriol Wyn]]' a '[[Cybi|Chybi Felyn]]' gyfarfod bob wythnos yng Nghlorach am ei fod yn union yng nghanol yr ynys. Y bardd a hynafiaethydd [[Lewis Morris]] yw'r cyntaf i sôn am hynny, yn y 18g. Gan fod Seiriol yn cerdded â'r haul ar ei gefn yno ac yn ôl arhosodd ei wyneb yn wyn, ond y gwrthwyneb yn achos Cybi gan droi ei wyneb yn felyn.<ref>[[A. D. Carr]], 'Seiriol a Chybi' yn, [[Bedwyr Lewis Jones]] (gol.), ''Gwŷr Môn'' (Cyngor Gwlad Gwynedd, 1979).</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llannerch-y-medd]] [[Categori:Plasdai Ynys Môn]] [[Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] q0c8zdah5ehjmx9kn0s244ub4zuwx7j 0 159033 14890169 13087896 2026-05-07T17:02:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890169 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw yng Ngwynedd gweler [[Ceidio]].'' Pentrefan yng nghymuned [[Llannerch-y-medd]], [[Ynys Môn]] yw '''Ceidio'''. Saif i'r de o [[Llyn Alaw|Lyn Alaw]] yng nghanol Ynys Môn.<ref>Map OS 1:50,000 Ynys Môn.</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{comin|Category:Ceidio, Anglesey|Ceidio}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llannerch-y-medd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] h0yx069v08zq55qiii5q5lhmsb5729n 0 159738 14890336 13090904 2026-05-07T17:58:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890336 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Star, Sir Benfro]], a [[Star]] (gwahaniaethu).'' Pentrefan yng [[cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Penmynydd a Star]], [[Ynys Môn]], yw '''Star'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/star-isle-of-anglesey-sh512721#.YbZfrS-l1_g British Place Names]; adalwyd 12 Rhagfyr 2021</ref> Fe'i lleolir ar gyrion [[Gaerwen]] yn ne'r ynys. Magwyd y canwr a'r perfformiwr Cymraeg, [[Derek Boote]] yn y pentref. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Penmynydd a Star]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 38nrh12aym55otbdir1q84vnx37jkfs 0 166937 14890475 11039883 2026-05-07T20:11:08Z Craigysgafn 40536 14890475 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata=ALL | suppressfields= gwladwriaeth}} [[Delwedd:Co2-1990-2012cy.svg|bawd|350px|Chwith: Cyfanswm allyriadau gwledydd y byd: y 40 gwlad uchaf eu hallyriadau. Dde: allyriadau yn ôl nifer y bobl yn y gwledydd hynny.]] [[Delwedd:Allyriant blynyddol.gif|bawd|dde|350px|1. UDA a Chanada 2. Gorllewin Ewrop 3. Dwyrain Asia Gomiwnyddol 4. Dwyrain Ewrop a Chyn-daleithiau Sofietaidd 5. India a de-ddwyrain Asia 6. Awstralia, Japan a Thaleithiau'r Môr Tawel 7. Canol a de America 8. y Dwyrain Canol 9. Affrica]] [[Delwedd:Graff nwyon ty gwydr hyd at 2004 gif.gif|bawd|350px|dde|Y 5 prif Nwy Tŷ Gwydr, a sut maen nhw wedi cynyddu ers ddechrau'r 80au.]] Mae '''Carbon deuocsid''' ({{CO2}}) yn nwy hynod bwysig yn '''[[atmosffer]] [[y Ddaear]]'''. Mae'n 0.04% (400 rhan allan o filiwn) o'r atmosffer.<ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/environment/2015/may/06/global-carbon-dioxide-levels-break-400ppm-milestone |title=Global carbon dioxide levels break 400ppm milestone |work=The Guardian |date=6 Mai 2015 |accessdate=7 Mai 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/global.html |title=ESRL Global Monitoring Division - Global Greenhouse Gas Reference Network |work=NOAA |date=6 Mai 2015 |accessdate=7 Mai 2015}}</ref> Er mai cymharol isel yw'r cryodiad ohono yn yr atmosffer, fe all {{CO2}} weithredu fel [[Effaith tŷ gwydr|nwy tŷ gwydr]] ac mae iddo rôl bwysig iawn yn y broses o reoli tymheredd wyneb y Ddaear. Mae {{CO2}} yn amsugno ac yn allyru [[ymbelydredd]] [[isgoch]] ar [[tonfedd|donfedd]] o 4.26 [[µm]] (modd dirgrynol) a 14.99&nbsp;µm (modd dirgrynol a phlygiadol). Casglwyd gwybodaeth am grynodiadau a lefelau {{CO2}} ers blynyddoedd, a gwelir nad yw'n sefydlog. Mae'r data'n dangos ei fod wedi newid yn sylweddol gyda'r amrediad at ei uchaf tua 500 miliwn o flynyddoedd yn ôl (7,000 rhan mewn miliwn) yn ystod y [[cyfnod (daeareg)|cyfnod]] [[Cambriaidd]] ac ar ei isaf (180 rhan mewn miliwn) yn ystod y [[Rhewlifiad cwaternaidd]], sef o 2.58 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol ([[CP]]) hyd at y presennol. Mae [[carbon deuocsid]] yn rhan hanfodol o'r [[cylch carbon]], cylch daeargemegol byw, ble mae'r [[carbon]] yn cael ei gyfnewid rhwng [[cefnfor]]oedd y byd, y [[pridd]] a'r biosffer cyfan. Mae'r biosffer presennol yn ddibynol ar {{CO2}} atmosfferig: mae [[planhigyn|planhigion]] ac eraill yn defnyddio ynni'r [[haul]] i gynhyrchu [[carbohydrad]] allan o garbon deuocsid atmosfferig a dŵr, drwy'r broses a elwir yn [[ffotosynthesis]]. Yn ei dro, bwyteir y planhigion gan [[anifail|anifeiliaid]] ac [[organebau byw]] eraill: a dyma yw prif ffynhonnell eu hynni. ==Y crynodiad presennol== Ers cychwyn y [[Chwyldro Diwydiannol]] mae'r crynodiad o {{CO2}} atmosfferig wedi cynyddu o 280 i 400 rhan mewn miliwn, ac mae'r lefel hon yn parhau i gynyddu. Dyma'r hyn a elwir yn "[[Cynhesu byd eang|gynhesu byd eang]]", ffenomenom a achoswyd gan fodau dynol.<ref>{{citation | year=2013 | author=IPCC AR5 WG1 | editor=Stocker, T.F. | title=Climate Change 2013: The Physical Science Basis. Working Group 1 (WG1) Contribution to the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) 5th Assessment Report (AR5) | url=http://www.ipcc.ch/report/ar5/wg1/ | publisher=Cambridge University Press | ref=harv |display-editors=etal}} [http://www.climatechange2013.org/ Climate Change 2013 Working Group 1 website.]</ref> Mae crynodiad cyfartalog {{CO2}} atmosffer y Ddaear ar hyn o bryd yn 0.04%<ref>''Earth System Research Laboratory Pablo es lindo Global Monitoring Division''>{{cite web | url=http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/index.html | title=Trends in Atmospheric Carbon Dioxide}}</ref> sef 400 rhan o filiwn, mewn cyfaint.<ref name="Carbon Trends">{{cite web | url=http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/ | title=Trends in Carbon Dioxide | author=Tans, Pieter | publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]/[[Earth System Research Laboratory|ESRL]] | accessdate=2009-12-11}}</ref><ref>{{cite web | url=http://co2unting.com | title=Current atmospheric {{CO2}} concentration at http://co2unting.com | access-date=2021-02-19 | archive-date=2012-07-12 | archive-url=https://www.webcitation.org/696JCzQfX?url=http://co2unting.com/ | url-status=dead }}</ref> Ceir amrywrywiadau blynyddol o tua 3-9 rhan mewn miliwn ac mae iddo gydberthyniad (negyddol) gyda thymor tyfu cnydau a phlanhigion eraill yn [[Hemisffer y Gogledd]]. Mae Hemisffer y Gogledd, felly'n dominyddu'r cylch {{CO2}} blynyddol oherwydd fod yma fwy o dir i dyfu planhigion, ac felly mwy o blanhigion nag a geir yn [[Hemisffer y De]].<ref>{{cite web |title=Frequently Asked Questions |publisher=Carbon Dioxide Information Analysis Center (CDIAC) |url=http://cdiac.ornl.gov/pns/faq.html |access-date=2015-11-29 |archive-date=2011-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110817044713/http://cdiac.ornl.gov/pns/faq.html |url-status=dead }}</ref> ==Crynodiad o {{CO2}} yn y gorffennol== Mae'r crynodiad o {{CO2}} wedi amrywio cryn dipyn ers i'r Ddaear gael ei chre 4.54 biliwn o flynyddoedd yn ôl. Cred [[daeareg]]wyr fod {{CO2}} wedi bodoli yn atmosffer cyntaf y Ddaear, bron yn syth ar ôl iddo gael ei greu. Cafwyd gostyngiad sylweddol yn lefel y {{CO2}} atmosfferig - o 7,000 rhan mewn miliwn 500 miliwn o flynyddoedd yn ôl i 180 rhan mewn miliwn heddiw. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} ==Gweler hefyd== *[[Effaith tŷ gwydr]] *[[Cynhesu byd eang]] *[[Cytundeb Kyoto]] [[Categori:Carbon deuocsid]] [[Categori:Atmosffer]] a5i2jwrkzw6gcvhimkurg97oui91qd8 0 167355 14890371 14629335 2026-05-07T18:25:02Z Craigysgafn 40536 14890371 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen Ffilm | enw = Mission: Impossible - Ghost Protocol | delwedd = Mission_impossible_ghost_protocol.jpg | pennawd = Poster y ffilm | cyfarwyddwr = Brad Bird | cynhyrchydd = [[Tom Cruise]]<br />[[J. J. Abrams]]<br />Bryan Burk | ysgrifennwr = '''Ysgrifennwyd gan:'''<br />Josh Appelbaum<br />André Nemec<br />'''Seiliedig ar:'''<br />''Mission: Impossible''<br />gan Bruce Geller | serennu = Tom Cruise<br />[[Jeremy Renner]]<br />[[Simon Pegg]]<br />Paula Patton | cerddoriaeth = Michael Giacchino | sinematograffeg = Robert Elswit | golygydd = Paul Hirsch | cwmni_cynhyrchu = Bad Robot Production<br />TC Productions<br />FilmWorks<br />Skydance Productions<br />Stillking Productions<br />Paramount Pictures | rhyddhad = [[7 Rhagfyr]], [[2011]] (Gŵyl Ffilmiau Ryngwladol Dubai)<br />[[21 Rhagfyr]] [[2011]] (Yr Unol Daleithiau | amser_rhedeg = 133 munud<!--Theatrical runtime: 133:00--><ref>{{cite web | url=http://bbfc.co.uk/releases/mission-impossible-ghost-protocol-2011-1 | title=''MISSION: IMPOSSIBLE - GHOST PROTOCOL'' (12A) | work=[[British Board of Film Classification]] | date= 7 Rhagfyr 2011 | accessdate= 2 Awst 2015}}</ref> | gwlad = [[Yr Unol Daleithiau]] | iaith = [[Saesneg]] | gwefan = }} Mae'' '''Mission: Impossible 4: Ghost Protocol''''' yn ffilm ysbïo acsiwn o'r [[Unol Daleithiau]] 2010 a'r bedwaredd yng nghyfres y ffilmiau ''[[Mission: Impossible (ffilm)|Mission: Impossible]].'' Cyfarwyddwyd y ffilm gan Brad Bird, ei ffilm acsiwn fyw gyntaf.<ref name="Director">{{Cite web|url = http://www.slashfilm.com/2010/05/07/brad-bird-confirmed-for-mission-impossible-4/|title = Brad Bird Confirmed for Mission: Impossible 4|author = Peter Sciretta|date = 7 Mai 2010|publisher = /Film|accessdate = 28 Medi 2010|archive-date = 11 Gorffennaf 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20100711113407/http://www.slashfilm.com/2010/05/07/brad-bird-confirmed-for-mission-impossible-4/|url-status = dead}}</ref> Dychwela [[Tom Cruise]] at ei rôl fel yr asiant IMF Ethan Hunt, gyda [[Jeremy Renner]], [[Simon Pegg]], a Paula Patton yn ei dîm cefnogol. Ysgrifennwyd ''Ghost Protocol'' gan André Nemec a Josh Appelbaum, a fe'i chynhyrchwyd gan Cruise, [[J. J. Abrams]] (cyfarwyddywr [[Mission Impossible III|y drydedd ffilm]]) a Bryan Burk. Dychwelodd olygydd Paul Hirsch a goruchwyliwr effeithiau gweledol [[Mission: Impossible (ffilm)|y ffilm gyntaf]] John Knoll. Hon yw'r ffilm gyntaf ''Mission: Impossible'' a ffilmir yn rhannol gyda chamerâu IMAX. Fe'i rhyddhawyd yng Ngogledd America gan [[Paramount Pictures]] ar 16 Rhagfyr 2011, gyda llwyddiant beirniadol a masnachol. ''Ghost Protocol ''yw'r ffilm yn y gyfres sydd wedi ennill y mwyaf o arian,<ref>{{Cite web|url = http://www.boxofficemojo.com/franchises/chart/?id=missionimpossible.htm|title = Box office collections of "Mission: Impossible" films|accessdate = 3 Mawrth 2013}}</ref> a'r ffilm sydd wedi ennill y mwyaf o arian sy'n serennu Cruise.<ref>{{Cite web|url = http://www.hollywoodreporter.com/news/mission-impossible-4-tom-cruise-highest-grossing-film-287044|title = 'Mission: Impossible 4' Becomes Tom Cruise's Top-Grossing Film|accessdate = 3 Mawrth 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://www.businessinsider.com/tom-cruises-top-10-highest-grossing-films-of-all-time-2012-2?op=1|title = Tom Cruise's Top 10 Highest Grossing Films Of All Time|accessdate = 3 Mawrth 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3364&p=.htm|title = Around-the-World Roundup: 'M:I-4' Passes $600 Million Worldwide|accessdate = 3 Mawrth 2013}}</ref> Yn ogystal â'r bedwaredd ffilm hon, cynhwysa'r gyfres y ffilmiau canlynol: [[Mission: Impossible (ffilm)|''Mission: Impossible'']] (1995), ''[[Mission: Impossible II]]'' (1997), ''[[Mission Impossible III|Mission: Impossible III]]'' (2006), ''[[Mission: Impossible - Rogue Nation|Mission: Impossible – Rogue Nation]]'' (2015), a ''[[Mission: Impossible - Fallout]]'' (2017). ==Cast== {{div col}} * [[Tom Cruise]] fel Ethan Hunt, arweinydd y tîm IMF. * [[Jeremy Renner]] fel William Brandt, dadnsoddwr IMF a chyn-asiant IMF. * [[Simon Pegg]] fel Benjamín "Benji" Dunn, asiant technegol IMF ar dîm Hunt. * Paula Patton fel Jane Carter, asiant IMF ac aelod tîm Hunt. * Michael Nyqvist fel Kurt Hendricks, hefyd a adnabyddir fel "Cobalt", strategwr niwclear Swedaidd. * Vladimir Mashkov fel Anatoly Sidorov, asiant gwybodaeth Rwsiaidd sy'n dilyn Hunt. * Samuli Edelmann fel Marius Wistrom, cymhorthiad Hendricks.<ref>{{cite web|title=Simon Pegg Interview for 'Mission: Impossible – Ghost Protocol'|url=http://www.flicksandbits.com/2011/12/08/simon-pegg-interview-for-mission-impossible-%E2%80%93-ghost-protocol/18801/|date=December 8, 2011|publisher=FlicksAndBits.com|accessdate= 15 Rhagfyr 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190821201000/http://www.flicksandbits.com/2011/12/08/simon-pegg-interview-for-mission-impossible-%25E2%2580%2593-ghost-protocol/18801/|archivedate=2019-08-21|deadurl=no|url-status=dead}}</ref> * Ivan Shvedoff fel Leonid Lisenker, arebnigwr côd niwclear. * Anil Kapoor fel Brij Nath, teicŵn y cyfryngau Indiaidd. * Léa Seydoux fel Sabine Moreau, asasin Ffrengig. * Josh Holloway fel Trevor Hanaway, asiant IMF. * Pavel Kříž fel Marek Stefanski. * Miraj Grbić fel Bogdan, carcharor Rwsiaidd a rhyddhawyd gan Hunt. * Ilia Volok fel y Fog, gwerthwr arfau sydd hefyd yn gefnder i Bogdan. * Tom Wilkinson (''di-gredyd'') fel yr Ysgrifennydd yr IMF.<ref>{{cite news | url = http://www.nytimes.com/2011/12/16/movies/mission-impossible-ghost-protocol-review.html | title= Movie Review: ''Mission: Impossible — Ghost Protocol'': Falling Off Skyscrapers Sometimes Hurts a Bit| first=Manohla |last=Dargis | work =[[The New York Times]] | date= 15 Rhagfyr 2011| accessdate= 10 Mai 2015}}</ref> * Ving Rhames (''cameo di-gredyd'') fel Luther Stickell, cydweithiwr Hunt.<ref>{{cite news| url = http://www.fwweekly.com/2011/12/14/film-shorts-ii-138/ | title= Film Shorts > Opening: ''Mission: Impossible — Ghost Protocol''| first=Kristian|last=Lin| work= [[Fort Worth Weekly]] | location = Texas| date= 14 Rhagfyr 2011| accessdate= 10 Mai 2015| archivedate= 15 Rhagfyr 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121215105712/http://www.fwweekly.com/2011/12/14/film-shorts-ii-138/| deadurl=no}}</ref> * Michelle Monaghan (''cameo di-gredyd'') fel Julia Meade-Hunt, gwraig Hunt.<ref>{{cite web| url = http://www.cinemablend.com/new/Chris-Evans-Michelle-Monaghan-Sign-Anti-Romantic-Comedy-Many-Splintered-Thing-32818.html | title=Chris Evans And Michelle Monaghan Sign On For Anti-Romantic Comedy A Many Splintered Thing| date= 6 Medi 2012 | first=: Eric |last=Eisenberg | publisher= CinemaBlend.com | archivedate= 23 Rhagfyr 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121223074642/http://www.cinemablend.com/new/chris-evans-michelle-monaghan-sign-anti-romantic-comedy-many-splintered-thing-32818.html | deadurl=no |quote=Monaghan, who last appeared in an uncredited role in ''Mission: Impossible - Ghost Protocol''....}}</ref> {{div col end}} == Acolâdau == {| class="wikitable" style="width: 99%; margin-bottom: 10px;" ! style="width:20%;" |Gwobr ! style="width:25%;" |Categori ! style="width:15%;" |Derbynyddion a dewisddynion ! style="width:10%;" |Canlyniad |- | Cynghrair Newyddiadurwyr Ffilm y Merched<ref>{{Cite news|url = http://moviecitynews.com/2011/12/nominees-for-alliance-of-women-film-journalists-2011-awfj-eda-awards/|title = Alliance of Women Film Journalists Awards 2011|publisher = Movie City News|access-date = 2016-01-03|archive-date = 2013-08-16|archive-url = https://web.archive.org/web/20130816082925/http://moviecitynews.com/2011/12/nominees-for-alliance-of-women-film-journalists-2011-awfj-eda-awards/|url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite news|url = http://awfj.org/eda-awards/2011-eda-award-winners/|title = Alliance of Women Film Journalists Awards 2011 winners|publisher = AWFJ.org}}</ref> | Gwobr 'Kick Ass' ar gyfer y Seren Acsiwn Fenywaidd Orau | Paula Patton |- | Gwobrau'r Ril Aur<ref>{{Cite news|url = http://www.awardscircuit.com/2012/01/20/mpse-sound-editors-nominees/|title = 2011 Golden Reel Awards nominations|publisher = The Award Circuit|access-date = 2016-01-03|archive-date = 2012-01-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20120124235300/http://www.awardscircuit.com/2012/01/20/mpse-sound-editors-nominees/|url-status = dead}}</ref> |Golygu Sain Gorau: Effeithiau Sain Gorau mewn Prif Ffilm | ''Mission: Impossible – Ghost Protocol'' |- | Gwobrau Dewis y Plant | Hoff 'Buttkicker' | [[Tom Cruise]] |- | rowspan="2" | Gwobrau Ffilmiau MTV<ref name="AccoMTV2">{{Cite news|first = Rachel|last = Ford|url = http://www.hollywoodreporter.com/news/mtv-movie-awards-winners-list-332467|title = MTV Movie Awards: Complete Winners List|publisher = Prometheus Global Media|work = Hollywood Reporter|date = 3 Mehefin 2012|accessdate = 4 Mehefin 2012|archiveurl = https://www.webcitation.org/68B0HViXq?url=http://www.hollywoodreporter.com/news/mtv-movie-awards-winners-list-332467|archivedate = 2012-06-04|deadurl = no|url-status = live}}</ref> | Ymladd Gorau | Tom Cruise yn erbyn Michael Nyqvist |- | Perfformiad 'Gut-Wrenching' Gorau | Tom Cruise |- | rowspan="6" | Gwobrau Saturn<ref>{{Cite web|url = http://www.saturnawards.org/|title = RISE OF THE PLANET OF THE APES and SUPER 8 lead Saturn Awards with 3 awards each.|date = July 26, 2012|work = saturnawards.org|accessdate = July 27, 2012}}</ref> |Ffilm Acsiwn neu Antur Orau | ''Mission: Impossible – Ghost Protocol'' |- | Cyfarwyddwr Gorau | Brad Bird |- | Actor Gorau | Tom Cruise |- | Actores Gefnogol Orau | Paula Patton |- | Cerddoriaeth Orau | Michael Giacchino |- | Golygu Gorau | Paul Hirsch |- | rowspan="3" | Gwobrau Dewis y Plant yn eu harddegau<ref name="AccoTeenChoice">{{Cite web|url = http://teenchoiceawards.com/pdf/TEENCHOICE2012WaveOneNoms.pdf|title = First Wave of "Teen Choice 2012" Nominees Announced|publisher = [[Teen Choice Awards]]|date = 18 Mai 2012|accessdate = 18 Mai 2012|archiveurl = https://www.webcitation.org/67lBFxFbN?url=http://teenchoiceawards.com/pdf/TEENCHOICE2012WaveOneNoms.pdf|archivedate = 2012-05-18|deadurl = no|url-status = dead}}</ref> | Ffilm Ddewis: Acsiwn | ''Mission Impossible – Ghost Protocol'' |- | Actor Ffilm Ddewis: Acsiwn | Tom Cruise |- | Actores Ffilm Ddewis: Acsiwn | Paula Patton |- | Gwobrau'r Gymdeithas Effeithiau Gweledol | Modelau Rhagorol mewn Prif Ffilm | John Goodson, Paul Francis Russell a Victor Schutz |- | Gwobrau Styntiau'r Byd | Cydgysylltwr Styntiau Gorau a/neu Gyfarwyddwr yr 2ail Uned | Pavel Cajzl, Dan Bradley, Russell Solberg, Gregg Smrz ac Owen Walstrom |} == Cyfeiriadau == {{Reflist|colwidth = 30em}} [[Categori:Ffilmiau 2011]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau sy'n seiliedig ar raglenni teledu]] k9xufnbc1eiel5gmec3nppaysicmb2o 14890372 14890371 2026-05-07T18:27:22Z Craigysgafn 40536 14890372 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen Ffilm | enw = Mission: Impossible - Ghost Protocol | delwedd = Mission_impossible_ghost_protocol.jpg | pennawd = Poster y ffilm | cyfarwyddwr = Brad Bird | cynhyrchydd = [[Tom Cruise]]<br />[[J. J. Abrams]]<br />Bryan Burk | ysgrifennwr = '''Ysgrifennwyd gan:'''<br />Josh Appelbaum<br />André Nemec<br />'''Seiliedig ar:'''<br />''Mission: Impossible''<br />gan Bruce Geller | serennu = Tom Cruise<br />[[Jeremy Renner]]<br />[[Simon Pegg]]<br />Paula Patton | cerddoriaeth = Michael Giacchino | sinematograffeg = Robert Elswit | golygydd = Paul Hirsch | cwmni_cynhyrchu = Bad Robot Production<br />TC Productions<br />FilmWorks<br />Skydance Productions<br />Stillking Productions<br />Paramount Pictures | rhyddhad = [[7 Rhagfyr]], [[2011]] (Gŵyl Ffilmiau Ryngwladol Dubai)<br />[[21 Rhagfyr]] [[2011]] (Yr Unol Daleithiau | amser_rhedeg = 133 munud<!--Theatrical runtime: 133:00--><ref>{{cite web | url=http://bbfc.co.uk/releases/mission-impossible-ghost-protocol-2011-1 | title=''MISSION: IMPOSSIBLE - GHOST PROTOCOL'' (12A) | work=[[British Board of Film Classification]] | date= 7 Rhagfyr 2011 | accessdate= 2 Awst 2015}}</ref> | gwlad = [[Yr Unol Daleithiau]] | iaith = [[Saesneg]] | gwefan = }} Mae'' '''Mission: Impossible 4: Ghost Protocol''''' yn ffilm ysbïo acsiwn o'r [[Unol Daleithiau]] 2010 a'r bedwaredd yng nghyfres y ffilmiau ''[[Mission: Impossible (ffilm)|Mission: Impossible]].'' Cyfarwyddwyd y ffilm gan Brad Bird, ei ffilm acsiwn fyw gyntaf.<ref name="Director">{{Cite web|url = http://www.slashfilm.com/2010/05/07/brad-bird-confirmed-for-mission-impossible-4/|title = Brad Bird Confirmed for Mission: Impossible 4|author = Peter Sciretta|date = 7 Mai 2010|publisher = /Film|accessdate = 28 Medi 2010|archive-date = 11 Gorffennaf 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20100711113407/http://www.slashfilm.com/2010/05/07/brad-bird-confirmed-for-mission-impossible-4/|url-status = dead}}</ref> Dychwela [[Tom Cruise]] at ei rôl fel yr asiant IMF Ethan Hunt, gyda [[Jeremy Renner]], [[Simon Pegg]], a Paula Patton yn ei dîm cefnogol. Ysgrifennwyd ''Ghost Protocol'' gan André Nemec a Josh Appelbaum, a fe'i chynhyrchwyd gan Cruise, [[J. J. Abrams]] (cyfarwyddywr [[Mission Impossible III|y drydedd ffilm]]) a Bryan Burk. Dychwelodd olygydd Paul Hirsch a goruchwyliwr effeithiau gweledol [[Mission: Impossible (ffilm)|y ffilm gyntaf]] John Knoll. Hon yw'r ffilm gyntaf ''Mission: Impossible'' a ffilmir yn rhannol gyda chamerâu IMAX. Fe'i rhyddhawyd yng Ngogledd America gan [[Paramount Pictures]] ar 16 Rhagfyr 2011, gyda llwyddiant beirniadol a masnachol. ''Ghost Protocol ''yw'r ffilm yn y gyfres sydd wedi ennill y mwyaf o arian,<ref>{{Cite web|url = http://www.boxofficemojo.com/franchises/chart/?id=missionimpossible.htm|title = Box office collections of "Mission: Impossible" films|accessdate = 3 Mawrth 2013}}</ref> a'r ffilm sydd wedi ennill y mwyaf o arian sy'n serennu Cruise.<ref>{{Cite web|url = http://www.hollywoodreporter.com/news/mission-impossible-4-tom-cruise-highest-grossing-film-287044|title = 'Mission: Impossible 4' Becomes Tom Cruise's Top-Grossing Film|accessdate = 3 Mawrth 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://www.businessinsider.com/tom-cruises-top-10-highest-grossing-films-of-all-time-2012-2?op=1|title = Tom Cruise's Top 10 Highest Grossing Films Of All Time|accessdate = 3 Mawrth 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3364&p=.htm|title = Around-the-World Roundup: 'M:I-4' Passes $600 Million Worldwide|accessdate = 3 Mawrth 2013}}</ref> Yn ogystal â'r bedwaredd ffilm hon, cynhwysa'r gyfres y ffilmiau canlynol: [[Mission: Impossible (ffilm)|''Mission: Impossible'']] (1995), ''[[Mission: Impossible II]]'' (1997), ''[[Mission Impossible III|Mission: Impossible III]]'' (2006), ''[[Mission: Impossible - Rogue Nation|Mission: Impossible – Rogue Nation]]'' (2015), a ''[[Mission: Impossible - Fallout]]'' (2017). ==Cast== {{div col}} * [[Tom Cruise]] fel Ethan Hunt, arweinydd y tîm IMF. * [[Jeremy Renner]] fel William Brandt, dadnsoddwr IMF a chyn-asiant IMF. * [[Simon Pegg]] fel Benjamín "Benji" Dunn, asiant technegol IMF ar dîm Hunt. * Paula Patton fel Jane Carter, asiant IMF ac aelod tîm Hunt. * Michael Nyqvist fel Kurt Hendricks, hefyd a adnabyddir fel "Cobalt", strategwr niwclear Swedaidd. * Vladimir Mashkov fel Anatoly Sidorov, asiant gwybodaeth Rwsiaidd sy'n dilyn Hunt. * Samuli Edelmann fel Marius Wistrom, cymhorthiad Hendricks.<ref>{{cite web|title=Simon Pegg Interview for 'Mission: Impossible – Ghost Protocol'|url=http://www.flicksandbits.com/2011/12/08/simon-pegg-interview-for-mission-impossible-%E2%80%93-ghost-protocol/18801/|date=December 8, 2011|publisher=FlicksAndBits.com|accessdate= 15 Rhagfyr 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190821201000/http://www.flicksandbits.com/2011/12/08/simon-pegg-interview-for-mission-impossible-%25E2%2580%2593-ghost-protocol/18801/|archivedate=2019-08-21}}</ref> * Ivan Shvedoff fel Leonid Lisenker, arebnigwr côd niwclear. * Anil Kapoor fel Brij Nath, teicŵn y cyfryngau Indiaidd. * Léa Seydoux fel Sabine Moreau, asasin Ffrengig. * Josh Holloway fel Trevor Hanaway, asiant IMF. * Pavel Kříž fel Marek Stefanski. * Miraj Grbić fel Bogdan, carcharor Rwsiaidd a rhyddhawyd gan Hunt. * Ilia Volok fel y Fog, gwerthwr arfau sydd hefyd yn gefnder i Bogdan. * Tom Wilkinson (''di-gredyd'') fel yr Ysgrifennydd yr IMF.<ref>{{cite news | url = http://www.nytimes.com/2011/12/16/movies/mission-impossible-ghost-protocol-review.html | title= Movie Review: ''Mission: Impossible — Ghost Protocol'': Falling Off Skyscrapers Sometimes Hurts a Bit| first=Manohla |last=Dargis | work =[[The New York Times]] | date= 15 Rhagfyr 2011| accessdate= 10 Mai 2015}}</ref> * Ving Rhames (''cameo di-gredyd'') fel Luther Stickell, cydweithiwr Hunt.<ref>{{cite news| url = http://www.fwweekly.com/2011/12/14/film-shorts-ii-138/ | title= Film Shorts > Opening: ''Mission: Impossible — Ghost Protocol''| first=Kristian|last=Lin| work= Fort Worth Weekly| date= 14 Rhagfyr 2011| accessdate= 10 Mai 2015| archivedate= 15 Rhagfyr 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121215105712/http://www.fwweekly.com/2011/12/14/film-shorts-ii-138/}}</ref> * Michelle Monaghan (''cameo di-gredyd'') fel Julia Meade-Hunt, gwraig Hunt.<ref>{{cite web| url = http://www.cinemablend.com/new/Chris-Evans-Michelle-Monaghan-Sign-Anti-Romantic-Comedy-Many-Splintered-Thing-32818.html | title=Chris Evans And Michelle Monaghan Sign On For Anti-Romantic Comedy A Many Splintered Thing| date= 6 Medi 2012 | first=: Eric |last=Eisenberg | publisher= CinemaBlend.com | archivedate= 23 Rhagfyr 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121223074642/http://www.cinemablend.com/new/chris-evans-michelle-monaghan-sign-anti-romantic-comedy-many-splintered-thing-32818.html }}</ref> {{div col end}} == Acolâdau == {| class="wikitable" style="width: 99%; margin-bottom: 10px;" ! style="width:20%;" |Gwobr ! style="width:25%;" |Categori ! style="width:15%;" |Derbynyddion a dewisddynion ! style="width:10%;" |Canlyniad |- | Cynghrair Newyddiadurwyr Ffilm y Merched<ref>{{Cite news|url = http://moviecitynews.com/2011/12/nominees-for-alliance-of-women-film-journalists-2011-awfj-eda-awards/|title = Alliance of Women Film Journalists Awards 2011|publisher = Movie City News|access-date = 2016-01-03|archive-date = 2013-08-16|archive-url = https://web.archive.org/web/20130816082925/http://moviecitynews.com/2011/12/nominees-for-alliance-of-women-film-journalists-2011-awfj-eda-awards/|url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite news|url = http://awfj.org/eda-awards/2011-eda-award-winners/|title = Alliance of Women Film Journalists Awards 2011 winners|publisher = AWFJ.org}}</ref> | Gwobr 'Kick Ass' ar gyfer y Seren Acsiwn Fenywaidd Orau | Paula Patton |- | Gwobrau'r Ril Aur<ref>{{Cite news|url = http://www.awardscircuit.com/2012/01/20/mpse-sound-editors-nominees/|title = 2011 Golden Reel Awards nominations|publisher = The Award Circuit|access-date = 2016-01-03|archive-date = 2012-01-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20120124235300/http://www.awardscircuit.com/2012/01/20/mpse-sound-editors-nominees/|url-status = dead}}</ref> |Golygu Sain Gorau: Effeithiau Sain Gorau mewn Prif Ffilm | ''Mission: Impossible – Ghost Protocol'' |- | Gwobrau Dewis y Plant | Hoff 'Buttkicker' | [[Tom Cruise]] |- | rowspan="2" | Gwobrau Ffilmiau MTV<ref name="AccoMTV2">{{Cite news|first = Rachel|last = Ford|url = http://www.hollywoodreporter.com/news/mtv-movie-awards-winners-list-332467|title = MTV Movie Awards: Complete Winners List|publisher = Prometheus Global Media|work = Hollywood Reporter|date = 3 Mehefin 2012|accessdate = 4 Mehefin 2012|archiveurl = https://www.webcitation.org/68B0HViXq?url=http://www.hollywoodreporter.com/news/mtv-movie-awards-winners-list-332467|archivedate = 2012-06-04}}</ref> | Ymladd Gorau | Tom Cruise yn erbyn Michael Nyqvist |- | Perfformiad 'Gut-Wrenching' Gorau | Tom Cruise |- | rowspan="6" | Gwobrau Saturn<ref>{{Cite web|url = http://www.saturnawards.org/|title = RISE OF THE PLANET OF THE APES and SUPER 8 lead Saturn Awards with 3 awards each.|date = 26 Gorffennaf 2012|work = saturnawards.org|accessdate = 27 Gorffennaf 2012}}</ref> |Ffilm Acsiwn neu Antur Orau | ''Mission: Impossible – Ghost Protocol'' |- | Cyfarwyddwr Gorau | Brad Bird |- | Actor Gorau | Tom Cruise |- | Actores Gefnogol Orau | Paula Patton |- | Cerddoriaeth Orau | Michael Giacchino |- | Golygu Gorau | Paul Hirsch |- | rowspan="3" | Gwobrau Dewis y Plant yn eu harddegau<ref name="AccoTeenChoice">{{Cite web|url = http://teenchoiceawards.com/pdf/TEENCHOICE2012WaveOneNoms.pdf|title = First Wave of "Teen Choice 2012" Nominees Announced|publisher = Teen Choice Awards|date = 18 Mai 2012|accessdate = 18 Mai 2012|archiveurl = https://www.webcitation.org/67lBFxFbN?url=http://teenchoiceawards.com/pdf/TEENCHOICE2012WaveOneNoms.pdf|archivedate = 2012-05-18}}</ref> | Ffilm Ddewis: Acsiwn | ''Mission Impossible – Ghost Protocol'' |- | Actor Ffilm Ddewis: Acsiwn | Tom Cruise |- | Actores Ffilm Ddewis: Acsiwn | Paula Patton |- | Gwobrau'r Gymdeithas Effeithiau Gweledol | Modelau Rhagorol mewn Prif Ffilm | John Goodson, Paul Francis Russell a Victor Schutz |- | Gwobrau Styntiau'r Byd | Cydgysylltwr Styntiau Gorau a/neu Gyfarwyddwr yr 2ail Uned | Pavel Cajzl, Dan Bradley, Russell Solberg, Gregg Smrz ac Owen Walstrom |} == Cyfeiriadau == {{Reflist|colwidth = 30em}} [[Categori:Ffilmiau 2011]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau sy'n seiliedig ar raglenni teledu]] iolbdopn25vmxgl3vu6rjp2c1h9x21y 0 169509 14890476 13341899 2026-05-07T20:12:26Z Craigysgafn 40536 14890476 wikitext text/x-wiki {{about|y cyflwynydd tywydd|y cyflwynydd a gohebydd newyddion|Sian Lloyd (cyflwynydd newyddion)}} {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Cymru}} | dateformat = dmy}} Cyflwynydd teledu a meteorolegydd o [[Cymru|Gymru]] yw '''Siân Lloyd''' (ganed [[3 Gorffennaf]] [[1958]]).<ref>{{Cite web|url=http://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/sin-lloyd-proud-welsh-2780163|publisher=Daily Post|title=Siân Lloyd proud to be Welsh|date=8 August 2009|accessdate=2 July 2015}}</ref> Hi yw'r cyflwynydd tywydd benywaidd hiraf yn ei swydd yn y Deyrnas Unedig, ar ôl ymddangos ar Dywydd ITV am 24 mlynedd, o 1990 hyd 2014.<ref name="sianleavesitv">[http://www.dailymail.co.uk/news/article-2719722/Why-Sian-Lloyd-left-ITV-Mystery-56-year-old-weathergirl-quietly-moves-no-announcement-24-years.html Why has Sian Lloyd left ITV?]</ref> == Bywgraffiad == Ganwyd Siân ym [[Maesteg]], [[Sir Forgannwg|Morgannwg]], yn ferch i  athrawon. Mynychodd [[Ysgol Gyfun Ystalyfera]],<ref>{{Cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/education/never-fear-what-other-people-think-of-you-sian-lloyd-tells-pupils-9800988.html|last=Quine|first=Oscar|title='Never fear what other people think of you,' Sian Lloyd tells pupils|publisher=[[The Independent]]|date=17 Hydref 2014|accessdate=1 Ionawr 2015}}</ref> ac yn 1975 perfformiodd yn [[Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd]] ble enillodd y Goron.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.uk/books?id=sJQcDonjEY0C&pg=PA137&lpg=PA137&dq=%22Urdd+eisteddfod%22+%22Si%C3%A2n+Lloyd%22+crown&source=bl&ots=pZgcJrVBhi&sig=pMgbfIgN3e47S6F7Y46G-3x_Cvo&hl=cy&sa=X&ved=0ahUKEwjahMv3iYnKAhVFVBQKHcjFCRkQ6AEIIzAB#v=onepage&q=%22Urdd%20eisteddfod%22%20%22Si%C3%A2n%20Lloyd%22%20crown&f=false|last=Williams|first=Iolo Wyn|title=Our Children's Language: The Welsh-medium Schools of Wales 1939-2000|page=137|publisher=[[Y Lolfa]]|location=Talybont|year=2003|isbn=0 86243 704 0|accessdate=1 Ionawr 2015}}</ref> Graddiodd gydag anrhydedd dosbarth cyntaf o Goleg y Brifysgol, Caerdydd (nawr [[Prifysgol Caerdydd]]), cyn mynd ymlaen i [[Coleg yr Iesu, Rhydychen|Goleg yr Iesu, Rhydychen]] lle y dechreuodd weithio ar gyfer gradd ôl-raddedig B. Litt. mewn [[Astudiaethau Celtaidd]], ond gadawodd ar ôl blwyddyn heb raddio.<ref>{{Cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20070510/ai_n19066003|last=Sale|first=Jonathan|title=I'm the world's best crammer|publisher=[[The Independent]] (at Findarticles.com)|date=10 Mai 2007|accessdate=22 Gorffennaf 2008}}</ref> Mae ganddi gymwysterau meteoroleg gan Goleg y Swyddfa Dywydd, ac yn aml yn ymddangos mewn rhaglenni dogfen am y tywydd. Cychwynnodd Siân ei gyrfa ym maes y cyfryngau fel ymchwilydd ar gyfer y rhaglen newyddion nosweithiol ''[[BBC Wales Today]]'', wedi ymateb i hysbyseb yn nhudalennau cyfryngau ''[[The Guardian]]''.<ref>{{Cite web|author=British Broadcasting Corporation|url=http://www.bbc.co.uk/wales/justthejob/takeitfromme/star_sianl.shtml|title=BBC Online – Just the Job – Take it from me|publisher=Bbc.co.uk|date=|accessdate=2 Chwefror 2011}}</ref> Yna daeth yn gyhoeddwr rhaglenni ar y sgrîn ar gyfer [[S4C]]. Yn ystod dangosiad cyntaf y ffilm ''The Avengers'' roedd hi'n gwisgo catsuit croen-dynn du, ac enillodd wobr am y wisg orau.<ref>{{Cite news|url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qn4161/is_200411/ai_n12909115#continue|work=Sunday Mirror|title=MY PAP PICS: SIAN LLOYD: 'I never wanted to be a weathergirl'|date=14 Tachwedd 2004|access-date=2016-05-06|archive-date=2006-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20060326224141/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qn4161/is_200411/ai_n12909115#continue|url-status=dead}}</ref> Tra oedd yn gweithio i Worldwide Television News yn Llundain, gofynnwyd iddi weithio gyda'r Swyddfa Dywydd ar raglenni dogfen am y tywydd. Yna fe wnaeth prawf sgrin ar gyfer y Tywydd ITV yn 1990 a churodd 200 o bobl i'r swydd. Enillodd Sian y wobr am y cyflwynydd tywydd gorau ar deledu gan Glwb Diwydiannau Teledu a Radio yn 2005 a 2007.<ref>[http://www.southwalesonline.net/news.asp?1536 The UK loves Sian Lloyd – official!:southwalesonline.net] [https://web.archive.org/web/20070929114209/http://www.southwalesonline.net/news.asp?1536 Archived] 29 Medi 2007 at the Wayback Machine.</ref> Am gyfnod, roedd hi hefyd yn cyflwyno rhagolygon y tywydd ar ITV News London. Ym mis Chwefror 2014 gadawodd ei swydd yn ITV i "ganlyn cyfleoedd newydd".<ref name="sianleavesitv"/> Yn falch o fod yn Gymraes tra'n byw yn Llundain, sefydlodd y clwb cymdeithasol SWS ("Social, Welsh and Sexy") yn y Groucho Club mewn partneriaeth a'r diddanwr Stifyn Parri. Mae [[Bryn Terfel]] a [[Siân Phillips]] yn noddwyr. Yn 2007, enillodd Siân wobr "Pen-ôl y Flwyddyn", gan ei gwneud y fenyw hynaf i ennill y teitl. Serennodd hefyd fel y seleb 'cudd' enwog mewn pennod o sioe CBBC  ''Hider in the House''. Bu Siân hefyd yn cefnogi Cymdeithas Sense-National Deafblind a Rwbela, ac yn 2007 roedd yn bresennol yn y lansiad ymgyrch Fill in the Gaps.<ref>[http://www.sense.org.uk/campaigns/older_people/] [https://web.archive.org/web/20090422081704/http://www.sense.org.uk/campaigns/older_people/ Archived] 22 Ebrill 2009 at the Wayback Machine.</ref> Ym mis Mawrth 2008, cyhoeddodd Siân ei hunangofiant, dan y teitl ''A Funny Kind of Love''.<ref>A Funny Kind of Love, 2008, [[:en:Special:BookSources/9781844545315|ISBN 978-1-84454-531-5]]</ref> Yng ngwanwyn 2010, cyflwynodd Siân y gyfres gyntaf o 'The Great Cake Bake' ar Wedding TV. Ymddangosodd Siân yn sioe realaeth ITV ''I'm a Celebrity... Get Me out of Here!'', ond hi oedd y seleb cyntaf i'w gael eu harddel gan bleidlais y cyhoedd. Cymerodd ran yn fersiwn enwogion y sioe deledu Total Wipeout'' a'' ddarlledwyd ar 18 Medi 2010. == Bywyd personol == Tra ym [[Prifysgol Caerdydd|Mhrifysgol Caerdydd]], cyfarfu Mark Cavendish, perthynas i Ddug a Duges Dyfnaint ac yn awr yn ddyn busnes. Roeddent gyda'i gilydd am 14 o flynyddoedd, ac yn aml yn ymweld â sedd y teulu yn Chatsworth House. O 2002 bu Siân mewn perthynas â [[Lembit Öpik]], yr [[Aelod Seneddol|AS]] ar gyfer [[Maldwyn (etholaeth seneddol)|Sir Drefaldwyn]], ac roedd wedi dyweddio iddo o 2004 i fis Hydref 2006. Roeddent yn byw mewn tŷ a brynwyd gyda'i gilydd yn etholaeth Öpik tu allan i'r Drenewydd, [[Powys]], ac roeddent i fod i briodi yn 2006. Cyfarfu'r ddau mewn sesiwn yng nghynhadledd y [[Y Democratiaid Rhyddfrydol|Democratiaid Rhyddfrydol]] lle'r oedd y wasg yn cwrdd ag ASau, lle cafodd y ddwy sgwrs ac fe gollodd Siân fodrwy. Daeth Öpik o hyd iddo, ac yna ei golli ei hun, ac yna dod o hyd eto dwy flynedd yn ddiweddarach, gan ei galw hi, roedd ganddi docyn sbâr i fynd i'r Proms, ac wedi hynny cychwynnodd y berthynas.<ref>{{Cite web|url=http://www.thisislondon.co.uk/showbiz/article-23297139-details/'I+never+wanted+marriage'|title=Showbiz|publisher=This is London|date=|accessdate=2 Chwefror 2011}}{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|author=Wales on Sunday|url=http://icwales.icnetwork.co.uk/0100news/0200wales/tm_objectid=14203271&method=full&siteid=50082&headline=sian-and-lembit-to-wed-name_page.html|title=Sian and Lembit to wed – icWales|publisher=Icwales.icnetwork.co.uk|date=2 Mai 2004|accessdate=2 Chwefror 2011}}</ref> Ymddangosodd gyda Öpik ar ''Celebrity Who Wants To Be A Millionaire?''  ar 15 Ebrill 2006, gan ennill £64,000 ar gyfer elusen. Mae hi wedi datgan ei bod yn un o gefnogwyr [[Plaid Cymru]]<ref>[http://www.dailypost.co.uk/2010/04/19/weathergirl-sian-lloyd-backs-plaid-cymru-campaign-55578-26269211]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ym mis Rhagfyr 2006 datgelwyd bod berthynas wedi dod i ben.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/6188147.stm|work=BBC News|title=Opik and presenter Lloyd separate|date=17 Rhagfyr 2006|accessdate=23 Mai 2010}}</ref> Cyfarfu Siân yr entrepreneur rasio modur rasio Jonathan Ashman mewn parti [[Dydd Gŵyl Dewi]] yn 2007 a gynhaliwyd gan [[Ysgrifennydd Gwladol Cymru]], [[Peter Hain]] ym [[Palas San Steffan|Mhalas San Steffan]]. Gofynnodd Ashman i'w phriod ym mis Rhagfyr 2007, ar wyliau, wrth droed [[Kilimanjaro|Mount Kilimanjaro]] yn Tanzania.<ref>[http://icwales.icnetwork.co.uk/news/wales-news/2007/12/10/tv-presenter-si-n-lloyd-to-wed-millionaire-91466-20227605/ TV presenter Siân Lloyd to wed millionaire] IC Wales</ref> Priododd y cwpl ar 30 Rhagfyr 2007 yng [[Portmeirion|Ngwesty Portmeirion]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]].<ref>[http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/showbiz/showbiznews.html?in_article_id=505640&in_page_id=1773 Sian's Welsh winter wedding: Weathergirl ties the knot after whirlwind romance], ''Daily Mail'', 2 Ionawr 2008</ref> == Gyrfa == * [[Red Dragon|Cardiff Broadcasting Company]] (1980-2) * [[BBC Wales Today]], ymchwilydd (1982-84) * Bwrdd Datblygu Cymru Wledig, swyddog y wasg (1984-86) * [[S4C]], cyhoeddwr (1986-88) * Worldwide TV News (1988-90) * Tywydd ITV (1990-2014) * Cyflwynydd How 2 (1997) * The Apprentice UK (Ymddangosiad byr, mewn hysbysebion ymgyrch;<ref>Renaissance's [http://www.youtube.com/watch?v=EVCKueF13mI&feature=user "I Love My Tissues" advert] at YouTube</ref> 2008) * Yswiriant Car Churchill fel y wraig yn bwydo selsig i'r ci.<ref name="Churchill 1">{{Cite web|title=Churchill dog returns with Sian Lloyd in WCRS ad|url=http://www.campaignlive.co.uk/news/825823/Churchill-dog-returns-Sian-Lloyd-WCRS-ad/|accessdate=7 Mai 2009|publisher=Haymarket|date=30 Mehefin 2008|work=Campaign Livewebsite}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau|2}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Lloyd, Sian}} [[Categori:Cyflwynwyr teledu o Gymru]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caerdydd]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg yr Iesu, Rhydychen]] [[Categori:Genedigaethau 1958]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Gyfun Ystalyfera]] [[Categori:Pobl o Faesteg]] ms4w8qhmhej1y81c0hmlqfygjax92g0 0 169515 14890620 13447697 2026-05-08T07:22:36Z Craigysgafn 40536 /* Dyraniad */ 14890620 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata = ALL}} System ar gyfer rhoi seddi i ymgeiswyr mewn etholiadau rhestrau plaid [[cynrychiolaeth gyfrannol]] yw '''dull D'Hondt'''. == Defnydd yng Nghymru == Mabwysiadwyd y dull gan Gymru ar gyfer etholiadau [[Senedd Cymru]] a [[Senedd Ewrop]]<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-27187434 bbc.co.uk;] adalwyd 6 Mai 2016.</ref>. == O gwmpas y byd == Mabwysiadwyd y dull gan sawl gwlad eraill, gan gynnwys, Yr Ariannin, Awstria, Gwlad Belg, Bwlgaria, Chile, Colombia, Croatia, Tsiecia, Denmarc, Ecwador, Ffindir, Hwngari, Israel, Japan, Macedonia, Yr Iseldiroedd, Gogledd Iwerddon, Paragwái, Gwlad Pwyl, Portiwgal, Yr Alban, Slofenia, Serbia, Sbaen, Y Swistir, Twrci, Gwlad yr Iâ ac Wrwgwái. Mae addasiad o system D'Hondt yn cael ei defnyddio ar gyfer etholiadau i Gynulliad Llundain, Lloegr. == Dyraniad == Ar ôl i'r holl bleidleisiau cael eu cyfrif, mae cyfres o gyniferyddion yn cael eu cyfrif fesul plaid. Dyma fformiwla ar gyfer cyniferydd:<ref name="lijphart">Arend Lijphart, "Degrees of proportionality of proportional representation formulas", yn ''Electoral Laws and their Political Consequences'', cyf.1, gol. Bernard Grofman ag Arend Lijphart (Algora Publishing, 2003). Gweler yr adran "Sainte-Lague" yn enwedig, [https://books.google.com/books?id=o1dqas0m8kIC&pg=PA174 pp. 174–175]</ref> :: <math>\text{cyniferydd} = \frac{P}{s+1}</math> lle mai: * {{mvar|P}} yw cyfanswm nifer o bleidleisiau mae'r blaid wedi derbyn * {{mvar|s}} yw nifer o seddi mae'r blaid wedi cyfrif hyd yn hyn, 0 i bob plaid ar ddechrau'r broses ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Systemau etholiadol|Dhondt]] ipev0h7pctgwmd9yqwbu9c8yudorvs6 0 182383 14890904 14862869 2026-05-08T11:18:34Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890904 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Aerodramus salangana'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Apodiformes | familia = Apodidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Corgoblyn nyth mwsoglyd''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: corgoblynnod nyth mwsoglyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Aerodramus salangana'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Mossy swiftlet''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Coblynnod ([[Lladin]]: ''Apodidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Apodiformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''A. salangana'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r corgoblyn nyth mwsoglyd yn perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: ''Apodidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q26617 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn Awstralia]] | p225 = Aerodramus terraereginae | p18 = [[Delwedd:AustralianSwiftlet.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn Cefnfor India]] | p225 = Aerodramus francicus | p18 = [[Delwedd:Mascarene Swiftlet.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn German]] | p225 = Aerodramus germani | p18 = [[Delwedd:GermansSwiftlet 048.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn Lowe]] | p225 = Aerodramus maximus | p18 = [[Delwedd:AerodramusMaximus.Wokoti.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn Marquesas]] | p225 = Aerodramus ocistus }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn Maÿr]] | p225 = Aerodramus orientalis }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn Molwcaidd]] | p225 = Aerodramus infuscatus }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn mynydd]] | p225 = Aerodramus hirundinaceus }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn Papwa]] | p225 = Aerodramus papuensis }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn Schrader]] | p225 = Aerodramus nuditarsus }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn tinwyn]] | p225 = Aerodramus spodiopygius | p18 = [[Delwedd:Whiterumpedswiftlet.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn Ynysoedd Cook]] | p225 = Aerodramus sawtelli | p18 = [[Delwedd:Kopeka.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corgoblyn Ynysoedd Marianas]] | p225 = Aerodramus bartschi }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Apodidae]] 30zqu1c4dxemetan0nhqkm6i9lrobnx 0 184823 14890697 14870766 2026-05-08T09:14:08Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890697 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Dendropicos abyssinicus'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Piciformes | familia = Picidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Cnocell fantell aur''' (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: cnocellau mantell aur) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Dendropicos abyssinicus'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Gold-mantled woodpecker''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Cnocellod ([[Lladin]]: ''Picidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Piciformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''D. abyssinicus'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r cnocell fantell aur yn perthyn i deulu'r Cnocellod (Lladin: ''Picidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q25439 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell dalcen fraith]] | p225 = Veniliornis frontalis | p18 = [[Delwedd:Dot-fronted Woodpecker.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell dingoch]] | p225 = Veniliornis kirkii | p18 = [[Delwedd:Red-Rumped Woodpecker (Veniliornis kirkii).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell dorchfelen]] | p225 = Veniliornis affinis | p18 = [[Delwedd:Veniliornis affinis Red-stained Woodpecker (male); Porto Seguro, Bahia, Brazil (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell dribys]] | p225 = Picoides tridactylus | p18 = [[Delwedd:Three-toed Woodpecker - Finlandia 0005 (3).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell eurdorchog]] | p225 = Veniliornis cassini | p18 = [[Delwedd:Veniliornis cassini - Golden-collared Woodpecker (male).JPG|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell fannog felynwerdd]] | p225 = Veniliornis spilogaster | p18 = [[Delwedd:Veniliornis spilogaster male.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell fechan]] | p225 = Veniliornis passerinus | p18 = [[Delwedd:Little Woodpecker (Veniliornis passerinus).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell Gabon]] | p225 = Dendropicos gabonensis | p18 = [[Delwedd:DendropicusKeulemans.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell gorun aur]] | p225 = Dendropicos xantholophus | p18 = [[Delwedd:Golden-crowned Woodpecker - Kakamega Kenya 06 2536 (16224262859).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell lwyd fach]] | p225 = Dendropicos elachus | p18 = [[Delwedd:Dendropicus minutus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ18700187 (cropped).tif|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell resog Affrica]] | p225 = Dendropicos fuscescens | p18 = [[Delwedd:Cardinalwoodpecker.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cnocell waedliw]] | p225 = Veniliornis sanguineus | p18 = [[Delwedd:Blood-colored woodpeckers (11294614053).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Sugnwr torfelyn]] | p225 = Sphyrapicus varius | p18 = [[Delwedd:Yellow-bellied sapsucker in CP (40484).jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Picidae]] 4zm0h5cq9hf52ytvzhf9wg7cc5nm4vk 0 186366 14890890 14872189 2026-05-08T10:55:35Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890890 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Illadopsis cleaveri'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Timaliidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Brych-breblyn penddu''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: brych-breblynnod penddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Illadopsis cleaveri'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Blackcap thrush babbler''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Preblynnod ([[Lladin]]: ''Timaliidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''I. cleaveri'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r brych-breblyn penddu yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: ''Timaliidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q408457 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[preblyn crymanbig bron rhibiniog]] | p225 = Pomatorhinus ruficollis | p18 = [[Delwedd:Streak-breasted Scimitar-Babbler cropped.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn crymanbig cefnwinau]] | p225 = Pomatorhinus montanus | p18 = [[Delwedd:Chestnut-backed Scimitar-Babbler - Ijen - East Java MG 7601 (29801735266).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[preblyn crymanbig India]] | p225 = Pomatorhinus horsfieldii | p18 = [[Delwedd:Indian Scimitar Babbler - Flickr - Sai Adikarla.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn crymanbig penddu]] | p225 = Pomatorhinus ferruginosus | p18 = [[Delwedd:Coral-billed Scimitar Babbler Eaglenest WLS Arunachal Pradesh India March 2019.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn crymanbig penfrown]] | p225 = Pomatorhinus ochraceiceps | p18 = [[Delwedd:Red-billed Scimitar Babbler 0A2A9191 (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn crymanbig penllwyd]] | p225 = Pomatorhinus schisticeps | p18 = [[Delwedd:White-browed Scimitar Babbler 0A2A6068 (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn gylfinhir]] | p225 = Pomatorhinus superciliaris | p18 = [[Delwedd:Slender-billed Scimitar Babbler.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Timaliidae]] gv2ti3fh6p1vx7irqcgx53f769n3zse 0 186901 14890741 14879999 2026-05-08T09:49:20Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890741 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Macronous ptilosus'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = NT | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Timaliidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Corbreblyn cefndaen''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: corbreblynnod cefndaen) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Macronous ptilosus'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Fluffy-backed tit-babbler''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Preblynnod ([[Lladin]]: ''Timaliidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''M. ptilosus'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r corbreblyn cefndaen yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: ''Timaliidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q408457 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[preblyn crymanbig bron rhibiniog]] | p225 = Pomatorhinus ruficollis | p18 = [[Delwedd:Streak-breasted Scimitar-Babbler cropped.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn crymanbig cefnwinau]] | p225 = Pomatorhinus montanus | p18 = [[Delwedd:Chestnut-backed Scimitar-Babbler - Ijen - East Java MG 7601 (29801735266).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[preblyn crymanbig India]] | p225 = Pomatorhinus horsfieldii | p18 = [[Delwedd:Indian Scimitar Babbler - Flickr - Sai Adikarla.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn crymanbig penddu]] | p225 = Pomatorhinus ferruginosus | p18 = [[Delwedd:Coral-billed Scimitar Babbler Eaglenest WLS Arunachal Pradesh India March 2019.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn crymanbig penfrown]] | p225 = Pomatorhinus ochraceiceps | p18 = [[Delwedd:Red-billed Scimitar Babbler 0A2A9191 (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn crymanbig penllwyd]] | p225 = Pomatorhinus schisticeps | p18 = [[Delwedd:White-browed Scimitar Babbler 0A2A6068 (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn gylfinhir]] | p225 = Pomatorhinus superciliaris | p18 = [[Delwedd:Slender-billed Scimitar Babbler.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau bron dan fygythiad yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Timaliidae]] m9zoztytm5qxzngm5oi9rzt56jnmhpt 0 186958 14890896 14875559 2026-05-08T11:02:05Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890896 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Malimbus flavipes'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = VU | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Ploceidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Malimbe melyngoes''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: malimbeaid melyngoes) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Malimbus flavipes'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Yellow-legged malimbe''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Golfanod ([[Lladin]]: ''Ploceidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''M. flavipes'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r malimbe melyngoes yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: ''Ploceidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q211601 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Gwehydd mawr picoch]] | p225 = Bubalornis niger | p18 = [[Delwedd:Red-billed Buffalo Weaver.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Gwehydd mawr pigwyn]] | p225 = Bubalornis albirostris | p18 = [[Delwedd:White-billed Buffalo-Weaver - Baringo - Kenya NH8O0246 (22432169758).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Malimbe copog]] | p225 = Malimbus malimbicus | p18 = [[Delwedd:Crested Malimbe - Kakum - Ghana S4E1412 (22229307983).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Malimbe corun coch]] | p225 = Malimbus coronatus | p18 = [[Delwedd:MalimbusCoronatusKeulemans.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Malimbe Gray]] | p225 = Malimbus nitens | p18 = [[Delwedd:Blue-billed malimbe (Malimbus nitens) Ankasa.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Malimbe gyddfddu]] | p225 = Malimbus cassini | p18 = [[Delwedd:Malimbus cassini 1876.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Malimbe Ibadan]] | p225 = Malimbus ibadanensis | p18 = [[Delwedd:Differences - Malimbus cassini and ibadanensis.JPG|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Malimbe pengoch]] | p225 = Malimbus rubricollis | p18 = [[Delwedd:Redheadedmalimbe.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Malimbe Rachel]] | p225 = Malimbus racheliae }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Malimbe Tai]] | p225 = Malimbus ballmanni }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Malimbe tingoch]] | p225 = Malimbus scutatus | p18 = [[Delwedd:Malimbus rubropersonatus Keulemans.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Malimbe torgoch]] | p225 = Malimbus erythrogaster }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau bregus yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Ploceidae]] kdjsvmygm798nur56mj6wpdtmj4tlen 0 187369 14890704 14863345 2026-05-08T09:22:23Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890704 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Molothrus badius'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Icteridae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Delwedd:Agelaioides badius - Greyish Baywing XC203986.mp3|bawd]] [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Aderyn gwartheg adeinwinau''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar gwartheg adeinwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Molothrus badius'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Bay-winged cowbird''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Tresglod ([[Lladin]]: ''Icteridae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''M. badius'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r aderyn gwartheg adeinwinau yn perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: ''Icteridae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q748159 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Bobolinc]] | p225 = Dolichonyx oryzivorus | p18 = [[Delwedd:Male Bobolink in Full Breeding Plummage at Lake Woodruff - Flickr - Andrea Westmoreland.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Casig pigfelyn]] | p225 = Amblycercus holosericeus | p18 = [[Delwedd:Amblycercus holosericeus.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tresglen Bonaparte|Leistes superciliaris]] | p225 = Leistes superciliaris | p18 = [[Delwedd:Ejempar de Leistes superciliaris en Uruguay.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tresglen benfelen]] | p225 = Xanthocephalus xanthocephalus | p18 = [[Delwedd:Male Yellow-headed Blackbird.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tresglen Bolifia]] | p225 = Oreopsar bolivianus | p18 = [[Delwedd:Bolivian Blackbird Oreopsar bolivianus, Narciso Campero, Bolivia 1.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tresglen Brewer]] | p225 = Euphagus cyanocephalus | p18 = [[Delwedd:Brewers Blackbird Esquimalt Lagoon.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tresglen drilliw]] | p225 = Agelaius tricolor | p18 = [[Delwedd:Blackbird tricolored male summer california monte-m-taylor.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Icteridae]] nnp7ual7mek56yyhmsypv6lpr8guoy0 0 187610 14890779 14855138 2026-05-08T10:01:01Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890779 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Myiozetetes luteiventris'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Tyrannidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Gwybedog brondywyll''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion brondywyll) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Myiozetetes luteiventris'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Dusky-chested flycatcher''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Teyrn-wybedogion ([[Lladin]]: ''Tyrannidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''M. luteiventris'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r gwybedog brondywyll yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: ''Tyrannidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q217478 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Gwybedog bronwinau’r Gogledd]] | p225 = Aphanotriccus capitalis | p18 = [[Delwedd:Aphanotriccus capitalis.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Gwybedog pigddu]] | p225 = Aphanotriccus audax | p18 = [[Delwedd:Aphanotriccus audax 58380546.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Monjita llwyd|Nengetus cinereus]] | p225 = Nengetus cinereus | p18 = [[Delwedd:Xolmis cinereus -Fazenda Campo de Ouro, Piraju, Sao Paulo, Brasil-8 (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Teyrn gwinau mawr]] | p225 = Attila cinnamomeus | p18 = [[Delwedd:Attila cinnamomeus - Cinnamon Attila; Caxias, Maranhão, Brazil.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Teyrn gwrychog amryliw]] | p225 = Pogonotriccus poecilotis | p18 = [[Delwedd:Variegated Bristle-Tyrant - Colombia S4E9894 (16251007584).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Teyrn gylfingam y De]] | p225 = Oncostoma olivaceum | p18 = [[Delwedd:Southern Bentbill.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Teyrn gylfingam y Gogledd]] | p225 = Oncostoma cinereigulare | p18 = [[Delwedd:Northern Bentbill (Oncostoma cinereigulare) (5771914809).jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Tyrannidae]] 39b99hqtfjgmdmj35nlp9ngfuwyknjs 0 188277 14890693 11683697 2026-05-08T08:57:12Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890693 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Pachycephala soror'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Pachycephalidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Chwibanwr Sclater''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: chwibanwyr Sclater) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Pachycephala soror'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Sclater’s whistler''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Chwibanwyr ([[Lladin]]: ''Pachycephalidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''P. soror'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r chwibanwr Sclater yn perthyn i deulu'r Chwibanwyr (Lladin: ''Pachycephalidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q518502 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Aderyn rhisgl]] | p225 = Falcunculus frontatus | p18 = [[Delwedd:Falcunculus frontatus -Royal Botanic Gardens, Cranbourne, Australia-8.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Chwibanwr cefnwinau]] | p225 = Coracornis raveni | p18 = [[Delwedd:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.130040 1 - Pachycephala raveni (Riley, 1918) - Pachycephalidae - bird skin specimen.jpeg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pitohwi coch|Colluricincla ferruginea]] | p225 = Pseudorectes ferrugineus | p18 = [[Delwedd:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.130620 1 - Pitohui ferrugineus leucorhynchus (Gray, 1862) - Pachycephalidae - bird skin specimen.jpeg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pitohwi du|Melanorectes nigrescens]] | p225 = Melanorectes nigrescens | p18 = [[Delwedd:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.130681 1 - Pitohui nigrescens nigrescens (Schlegel, 1871) - Pachycephalidae - bird skin specimen.jpeg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pitohwi bronfrith]] | p225 = Pseudorectes incertus | p18 = [[Delwedd:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.130600 1 - Pitohui incertus van Oort, 1909 - Pachycephalidae - bird skin specimen.jpeg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Pachycephalidae]] 7h12ocjkpqvpxu5urnwlrkj6jey8u94 0 190736 14890933 13457633 2026-05-08T11:53:59Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890933 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Teledromas fuscus'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Rhinocryptidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Galito'r tywod''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: galitos y tywod) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Teledromas fuscus'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Sandy gallito''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Tapacwlos ([[Lladin]]: ''Rhinocryptidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''T. fuscus'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn [[De America|Ne America]]. <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r galito'r tywod yn perthyn i deulu'r Tapacwlos (Lladin: ''Rhinocryptidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q390189 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Dryw’r bambŵ]] | p225 = Psilorhamphus guttatus | p18 = [[Delwedd:Psilorhamphus guttatus - Spotted bamboowren.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Galito copog]] | p225 = Rhinocrypta lanceolata | p18 = [[Delwedd:Crested Gallito (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = Galito'r tywod | p225 = Teledromas fuscus | p18 = [[Delwedd:Teledromas fuscus 1874.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Hwet-hwet gwinau]] | p225 = Pteroptochos castaneus | p18 = [[Delwedd:Hued Hued Castaño, Refugio Cayala 28feb16.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tapacwlo aelarian]] | p225 = Scytalopus argentifrons | p18 = [[Delwedd:Silvery-fronted Tapaculo - Central Highlands - Costa Rica (26423533410).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tapacwlo Brasilia]] | p225 = Scytalopus novacapitalis | p18 = [[Delwedd:Scitalopus novacapitalis - Brasilia Tapaculo.JPG|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tapacwlo gyddfwyn]] | p225 = Scelorchilus albicollis | p18 = [[Delwedd:Scelorchilus albicollis 1847.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tapacwlo llwyd]] | p225 = Myornis senilis | p18 = [[Delwedd:Myornis senilis - Ash-colored Tapaculo.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tapacwlo mannog]] | p225 = Acropternis orthonyx | p18 = [[Delwedd:Ocellated Tapaculo (Acropternis orthonyx).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tapacwlo torchgoch]] | p225 = Liosceles thoracicus | p18 = [[Delwedd:Liosceles thoracicus Rusty-belted Tapaculo; Amazonia National Park, Itaituba, Pará, Brazil (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tapacwlo torwinau]] | p225 = Eugralla paradoxa | p18 = [[Delwedd:Eugralla paradoxa by Heinrich von Kittlitz.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tapacwlo tywyll]] | p225 = Scytalopus magellanicus | p18 = [[Delwedd:Scytalopus magellanicus - Magellanic tapaculo.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Tapacwlo ystlyswinau]] | p225 = Eleoscytalopus psychopompus | p18 = [[Delwedd:Eleoscytalopus psychopompus.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Rhinocryptidae]] [[Categori:Adar De America]] pzrfrnypmiu56qp1805zeiyysovs5vl 0 190938 14890698 14489552 2026-05-08T09:14:35Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890698 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Timeliopsis griseigula'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Meliphagidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Melysor pigsyth yr iseldir''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: melysorion pigsyth yr iseldir) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Timeliopsis griseigula'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Lowland straight-billed honeyeater''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Melysorion ([[Lladin]]: ''Meliphagidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''T. griseigula'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r melysor pigsyth yr iseldir yn perthyn i deulu'r Melysorion (Lladin: ''Meliphagidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q211670 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Aderyn cloch Seland Newydd]] | p225 = Anthornis melanura | p18 = [[Delwedd:Anthornis melanura -New Zealand-8.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor bronddu Samoa]] | p225 = Gymnomyza samoensis | p18 = [[Delwedd:USFWS Gymnomyza samoensis R. Stirnemann (21868973260).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor bronfrith y mynydd]] | p225 = Meliphaga orientalis | p18 = [[Delwedd:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.133925 1 - Meliphaga orientalis facialis Rand, 1936 - Meliphagidae - bird skin specimen.jpeg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor cefnfrown]] | p225 = Ramsayornis modestus | p18 = [[Delwedd:Brown-backed Honeyeater (Ramsayornis modestus).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor cefngoch]] | p225 = Ptiloprora guisei }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor cefngrwm]] | p225 = Meliphaga aruensis | p18 = [[Delwedd:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.133970 1 - Meliphaga aruensis sharpei (Rothschild & Hartert, 1903) - Meliphagidae - bird skin specimen.jpeg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor gwyrdd]] | p225 = Gymnomyza viridis | p18 = [[Delwedd:Giant Forest Honeyeater DeVoeux.JPG|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor Huon]] | p225 = Melipotes ater | p18 = [[Delwedd:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.148362 1 - Melipotes ater Rothschild & Hartert, 1911 - Meliphagidae - bird skin specimen.jpeg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor Lewin]] | p225 = Meliphaga lewinii | p18 = [[Delwedd:Lewins Honeyeater kobble apr06.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor yr Ynysoedd Louisiade]] | p225 = Meliphaga vicina }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor ystlysgoch]] | p225 = Ptiloprora erythropleura | p18 = [[Delwedd:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.134740 1 - Ptiloprora erythropleura erythropleura (Salvadori, 1876) - Meliphagidae - bird skin specimen.jpeg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Meliphagidae]] pdrft716zs4kwqwkhmk3gd2b0ntugxv 0 190959 14890892 14888052 2026-05-08T10:57:10Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890892 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Tockus gingalensis'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = | status_system = | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Coraciiformes | familia = Bucerotidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Cornbig Sri Lanka''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cornbigau Sri Lanka) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Tockus gingalensis'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Sri Lanka grey hornbill''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Cornbigau ([[Lladin]]: ''Bucerotidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Coraciiformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''T. gingalensis'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn [[Asia]]. <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r cornbig Sri Lanka yn perthyn i deulu'r Cornbigau (Lladin: ''Bucerotidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q26773 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig arianfochog]] | p225 = Bycanistes brevis | p18 = [[Delwedd:Bycanistes brevis (pair) Lagos Zoo -Portugal-8.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig Blyth]] | p225 = Rhyticeros plicatus | p18 = [[Delwedd:Hornbillfemale39.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig bochblaen]] | p225 = Rhyticeros subruficollis | p18 = [[Delwedd:A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXXVI) BHL38534653.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig bochfrown]] | p225 = Bycanistes cylindricus | p18 = [[Delwedd:Bycanistes cylindricus A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXX) BHL38534629.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig codrychog]] | p225 = Rhyticeros undulatus | p18 = [[Delwedd:Bird Wreathed Hornbill Rhyticeros undulatus DSCN9018 13.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig cribog]] | p225 = Berenicornis comatus | p18 = [[Delwedd:Bucerotidae - Berenicornis comatus.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig helmfrith]] | p225 = Bycanistes subcylindricus | p18 = [[Delwedd:Black-and-White Casqued Hornbill - Kakamega Kenya 06 1778 (16407565342).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig llwyd India]] | p225 = Ocyceros birostris | p18 = [[Delwedd:Indian Grey Hornbill I IMG 4048.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig Malabar]] | p225 = Ocyceros griseus | p18 = [[Delwedd:Ocyceros griseus -India-6-4c.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig Narcondam]] | p225 = Rhyticeros narcondami | p18 = [[Delwedd:Narcondam Hornbill DSCN1242 15.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = Cornbig Sri Lanka | p225 = Ocyceros gingalensis | p18 = [[Delwedd:Sri Lanka Grey Hornbill.JPG|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cornbig Swmba]] | p225 = Rhyticeros everetti | p18 = [[Delwedd:Pejantan Julang Sumba.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Bucerotidae]] [[Categori:Adar Asia]] qg287yyixlshxa6326ru8193we2p935 0 191557 14890899 14880369 2026-05-08T11:15:33Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890899 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Zosterops metcalfii'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Zosteropidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Llygadwyn gyddf-felyn''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygaidwynion gyddf-felyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Zosterops metcalfii'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Yellow-throated white-eye''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Llygadwynion ([[Lladin]]: ''Zosteropidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''Z. metcalfii'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r llygadwyn gyddf-felyn yn perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: ''Zosteropidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q371086 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Llygadwyn gyddfgoch]] | p225 = Madanga ruficollis | p18 = [[Delwedd:Madanga ruficollis, Buru, Indonesia.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Llygadwyn Seram]] | p225 = Tephrozosterops stalkeri | p18 = [[Delwedd:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.133498 1 - Tephrozosterops stalkeri (Ogilvie-Grant, 1910) - Zosteropidae - bird skin specimen.jpeg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Melysor Ynys Bonin]] | p225 = Apalopteron familiare | p18 = [[Delwedd:Bonin white-eye cropped.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn coed bach]] | p225 = Dasycrotapha plateni | p18 = [[Delwedd:Mindanao Pygmy-Babbler.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn coed ysblennydd]] | p225 = Dasycrotapha speciosa | p18 = [[Delwedd:DasycrotaphaSpeciosaSmit.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Zosteropidae]] l4gysjcu5p3oafib91bl3ejy2khzit5 0 201952 14890893 14889813 2026-05-08T10:57:24Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890893 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Mae '''Ulrika Manns''' (ganwyd: 1965) yn [[Botaneg|fotanegydd]] a aned yn [[Sweden]].<ref>[http://www.ipni.org/ipni/authorsearchpage.do Gellir canfod gwybodaeth am y botanegydd yma ar y Cyfeiriadur Rhyngwladol ar Enwau Planhigion]. Adalwyd 1 Rhagfyr 2016.</ref> <!--WD cadw lle 22 --> <!--WD cadw lle 33 --> Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar [http://www.ipni.org/ipni/advAuthorSearch.do?navig=Show+%3A&chunk_size=100&start_row=0&find_abbreviation=Colden&find_surname=&find_forename=&output_format=normal Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion] (''International Plant Names Index'') yw '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P586|{{{IPNI author ID|FETCH_WIKIDATA}}}}}'''. Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P428|{{{IPNI author ID|FETCH_WIKIDATA}}}}}'''. <!--WD cadw lle 44 --> ==Anrhydeddau== <!-- {{#invoke:Wikidata|getValue|P463|{{{focal_length|FETCH_WIKIDATA}}}}} --> ==Botanegwyr benywaidd eraill== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P21 wd:Q6581072. ?item wdt:P106 ?occ. ?occ wdt:P279* wd:Q2374149 } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Enw,p569:Dyddiad geni,p570:Marwolaeth,p27:Gwlad <br /><small>(yn ôl pasport)</small>,p18:Delwedd |thumb=100 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! Enw ! Dyddiad geni ! Marwolaeth ! Gwlad <br /><small>(yn ôl pasport)</small> ! Delwedd |- | [[Anne Elizabeth Ball]] | data-sort-value="1808" | 1808 | data-sort-value="1872" | 1872 | [[Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon]] | [[Delwedd:Q17672.jpg|center|100px]] |- | [[Asima Chatterjee]] | data-sort-value="1917" | 1917-09-23 | data-sort-value="2006" | 2006-11-22 | [[Y Raj Prydeinig|yr oruchwyliaeth Brydeinig yn India]]<br/>[[India]] | [[Delwedd:Asima Chatterjee - Calcutta 1993-03-29 35.tif|center|100px]] |- | [[Emilie Snethlage]] | data-sort-value="1868" | 1868-04-13 | data-sort-value="1929" | 1929-11-25 | [[Yr Almaen]] | [[Delwedd:Emilie-Snethlage.png|center|100px]] |- | [[Harriet Margaret Louisa Bolus]] | data-sort-value="1877" | 1877-07-31 | data-sort-value="1970" | 1970-04-05 | [[De Affrica]] | [[Delwedd:Harriet Margaret Louisa Bolus.jpg|center|100px]] |- | [[Helen Porter]] | data-sort-value="1899" | 1899-11-10 | data-sort-value="1987" | 1987-12-07 | [[y Deyrnas Unedig]]<br/>[[Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon]] | [[Delwedd:Helen Kemp Archbold Porter (1899-1987).jpg|center|100px]] |- | [[Hildegard von Bingen]] | data-sort-value="1098" | 1098 | data-sort-value="1179" | 1179-09-17 | [[yr Ymerodraeth Lân Rufeinig]] | [[Delwedd:Hildegard von Bingen.jpg|center|100px]] |- | [[Loki Schmidt]] | data-sort-value="1919" | 1919-03-03 | data-sort-value="2010" | 2010-10-21 | [[Yr Almaen]] | [[Delwedd:Bundesarchiv B 145 Bild-F055066-0024, Köln, SPD-Parteitag, Schmidt mit Ehefrau Loki cropped.jpg|center|100px]] |- | [[Maria Sibylla Merian]] | data-sort-value="1647" | 1647-04-02 | data-sort-value="1717" | 1717-01-13 | [[Gweriniaeth yr Iseldiroedd|Gwladwriaeth yr Iseldiroedd]]<br/>[[Yr Almaen]] | [[Delwedd:Bildnis der Maria Sibylla Merian, 1679.jpg|center|100px]] |- | [[y Dywysoges Therese o Fafaria]] | data-sort-value="1850" | 1850-11-12 | data-sort-value="1925" | 1925-09-19 | [[Yr Almaen]] | [[Delwedd:Princess Theresa of Bavaria.jpg|center|100px]] |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{wikispecies|Ulrika Manns}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Manns, Ulrika}} [[Categori:Botanegwyr benywaidd o Sweden]] [[Categori:Genedigaethau 1965]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif o Sweden]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif o Sweden]] cro5z0r2upiqsedpsd69wzda87nt491 0 203699 14890914 14385949 2026-05-08T11:38:25Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890914 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Arlunydd benywaidd a anwyd y Deyrnas Unedig oedd '''Agnes Augusta Talboys''' ([[1863]] &ndash; [[1941]]).<ref>[http://www.theartofpainting.be/AOP-Female_Painters.htm Gwefan theartofpainting.be;] adalwyd Rhagfyr 2016.</ref>{{Cyfs personol}} <!--WD dros dro 1--> <!--WD Cadw lle 2--> ==Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P106 wd:Q1028181 . ?item wdt:P569 ?time0 . FILTER ( ?time0 >= "1780-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?time0 <= "1782-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime ) } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Erthygl,P569,P19,P570,P20,P106,P101,P22,P25,P26,P27 |thumb=60 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! Erthygl ! dyddiad geni ! man geni ! dyddiad marw ! man marw ! galwedigaeth ! maes gwaith ! tad ! mam ! priod ! gwlad y ddinasyddiaeth |- | [[Caroline Bardua]] | data-sort-value="1781" | 1781-11-11 | ''[[:d:Q50886|Ballenstedt]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-06-02 | ''[[:d:Q50886|Ballenstedt]]'' | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q3068305|perchennog salon]]'' | | | | | ''[[:d:Q16550783|Duchy of Anhalt]]'' |- | [[Fanny Charrin]] | data-sort-value="1781" | 1781 | [[Lyon]] | data-sort-value="1854" | 1854-07-05 | [[Paris]] | [[arlunydd]] | | | | | [[Ffrainc]] |- | [[Hannah Cohoon]] | data-sort-value="1781" | 1781-02-01 | [[Williamstown, Massachusetts|Williamstown]] | data-sort-value="1864" | 1864-01-07 | [[Hancock, Massachusetts|Hancock]] | [[arlunydd]] | [[Peintio|paentio]] | | | | [[Unol Daleithiau America]] |- | [[Lucile Messageot]] | data-sort-value="1780" | 1780-09-13 | [[Lons-le-Saunier]] | data-sort-value="1803" | 1803-05-23 | | [[arlunydd]]<br/>[[bardd]]<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]] | | | | ''[[:d:Q739712|Jean-Pierre Franque]]'' | [[Ffrainc]] |- | [[Lulu von Thürheim]] | data-sort-value="1788" | 1788-03-14<br/>1780-05-14 | ''[[:d:Q456550|Tienen]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-05-22 | ''[[:d:Q267360|Döbling]]'' | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>[[arlunydd]] | | ''[[:d:Q94524285|Joseph Wenzel Franz Thürheim]]'' | | | |- | [[Margareta Helena Holmlund]] | data-sort-value="1781" | 1781 | | data-sort-value="1821" | 1821 | | [[arlunydd]] | | | | | [[Sweden]] |- | [[Maria Margaretha van Os]] | data-sort-value="1780" | 1780-11-01 | [[Den Haag]] | data-sort-value="1862" | 1862-11-17 | [[Den Haag]] | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q15296811|drafftsmon]]'' | [[Peintio|paentio]] | ''[[:d:Q2242467|Jan van Os]]'' | ''[[:d:Q18701628|Susanna de La Croix]]'' | | ''[[:d:Q29999|Brenhiniaeth yr Iseldiroedd]]'' |- | [[Mariana De Ron]] | data-sort-value="1782" | 1782 | [[Weimar]] | data-sort-value="1840" | 1840-10-06 | [[Paris]] | [[arlunydd]] | | ''[[:d:Q18018983|Carl von Imhoff]]'' | ''[[:d:Q14906870|Louise Francisca Sophia Imhof]]'' | | [[Sweden]] |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Arlunydd]] *[[Rhestr celf a chrefft]] *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolennau allanol== *[http://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female Gwefan biography.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423210938/https://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female |date=2019-04-23 }} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Talboys, Agnes Augusta}} [[Categori:Merched y 19eg ganrif]] [[Categori:Arlunwyr benywaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1863]] [[Categori:Marwolaethau 1941]] 4whl1zode7s54fni8r79bo7kesg72pw 0 205063 14890891 14395720 2026-05-08T10:56:22Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890891 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Arlunydd benywaidd a anwyd yn [[Wcráin]] oedd '''Kazimiera Adamska-Rouba''' ([[1896]] &ndash; [[2 Ebrill]] [[1941]]).<ref>[http://www.theartofpainting.be/AOP-Female_Painters.htm Gwefan theartofpainting.be;] adalwyd Rhagfyr 2016.</ref>{{Cyfs personol}} <!--WD dros dro 1--> <!--WD Cadw lle 2--> Bu farw yn [[Vilnius]] ar 2 Ebrill 1941. ==Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P106 wd:Q1028181 . ?item wdt:P569 ?time0 . FILTER ( ?time0 >= "1780-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?time0 <= "1782-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime ) } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Erthygl,P569,P19,P570,P20,P106,P101,P22,P25,P26,P27 |thumb=60 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! Erthygl ! dyddiad geni ! man geni ! dyddiad marw ! man marw ! galwedigaeth ! maes gwaith ! tad ! mam ! priod ! gwlad y ddinasyddiaeth |- | [[Caroline Bardua]] | data-sort-value="1781" | 1781-11-11 | ''[[:d:Q50886|Ballenstedt]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-06-02 | ''[[:d:Q50886|Ballenstedt]]'' | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q3068305|perchennog salon]]'' | | | | | ''[[:d:Q16550783|Duchy of Anhalt]]'' |- | [[Fanny Charrin]] | data-sort-value="1781" | 1781 | [[Lyon]] | data-sort-value="1854" | 1854-07-05 | [[Paris]] | [[arlunydd]] | | | | | [[Ffrainc]] |- | [[Hannah Cohoon]] | data-sort-value="1781" | 1781-02-01 | [[Williamstown, Massachusetts|Williamstown]] | data-sort-value="1864" | 1864-01-07 | [[Hancock, Massachusetts|Hancock]] | [[arlunydd]] | [[Peintio|paentio]] | | | | [[Unol Daleithiau America]] |- | [[Lucile Messageot]] | data-sort-value="1780" | 1780-09-13 | [[Lons-le-Saunier]] | data-sort-value="1803" | 1803-05-23 | | [[arlunydd]]<br/>[[bardd]]<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]] | | | | ''[[:d:Q739712|Jean-Pierre Franque]]'' | [[Ffrainc]] |- | [[Lulu von Thürheim]] | data-sort-value="1788" | 1788-03-14<br/>1780-05-14 | ''[[:d:Q456550|Tienen]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-05-22 | ''[[:d:Q267360|Döbling]]'' | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>[[arlunydd]] | | ''[[:d:Q94524285|Joseph Wenzel Franz Thürheim]]'' | | | |- | [[Margareta Helena Holmlund]] | data-sort-value="1781" | 1781 | | data-sort-value="1821" | 1821 | | [[arlunydd]] | | | | | [[Sweden]] |- | [[Maria Margaretha van Os]] | data-sort-value="1780" | 1780-11-01 | [[Den Haag]] | data-sort-value="1862" | 1862-11-17 | [[Den Haag]] | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q15296811|drafftsmon]]'' | [[Peintio|paentio]] | ''[[:d:Q2242467|Jan van Os]]'' | ''[[:d:Q18701628|Susanna de La Croix]]'' | | ''[[:d:Q29999|Brenhiniaeth yr Iseldiroedd]]'' |- | [[Mariana De Ron]] | data-sort-value="1782" | 1782 | [[Weimar]] | data-sort-value="1840" | 1840-10-06 | [[Paris]] | [[arlunydd]] | | ''[[:d:Q18018983|Carl von Imhoff]]'' | ''[[:d:Q14906870|Louise Francisca Sophia Imhof]]'' | | [[Sweden]] |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Arlunydd]] *[[Rhestr celf a chrefft]] *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female Gwefan biography.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423210938/https://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female |date=2019-04-23 }} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Adamska-Rouba, Kazimiera}} [[Categori:Merched y 19eg ganrif]] [[Categori:Arlunwyr benywaidd o Wcráin]] [[Categori:Genedigaethau 1896]] [[Categori:Marwolaethau 1941]] mm70qktskxjdrq6k630zvag1fdek48k 0 205971 14890738 14876352 2026-05-08T09:44:30Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890738 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} [[Arlunydd]] benywaidd o [[Ffrainc]] yw '''Marjorie Bernadac''' ([[1977]]).<ref>[http://www.theartofpainting.be/AOP-Female_Painters.htm Gwefan theartofpainting.be;] adalwyd Rhagfyr 2016.</ref>{{Cyfs personol}} Fe'i ganed yn [[Nice]] a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn [[Ffrainc]]. <!--WD dros dro 2-->Bu'n briod i Bruno Robilliard.<!--WD Cadw lle 2--> ==Anrhydeddau== * {{Anrhydeddau WD |onlysourced=no}} <includeonly>Cadw lle i'r bot</includeonly> ==Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P106 wd:Q1028181 . ?item wdt:P569 ?time0 . FILTER ( ?time0 >= "1975-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?time0 <= "1980-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime ) } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Erthygl,P569,P19,P570,P20,P106,P101,P22,P25,P26,P27 |thumb=60 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! Erthygl ! dyddiad geni ! man geni ! dyddiad marw ! man marw ! galwedigaeth ! maes gwaith ! tad ! mam ! priod ! gwlad y ddinasyddiaeth |- | [[Alyssa Monks]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-27 | [[Ridgewood, New Jersey|Ridgewood]] | | | [[arlunydd]] | | | | | [[Unol Daleithiau America]] |- | [[Julia Schmidt]] | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q685939|Wolfen]]'' | | | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q3391743|artist]]'' | | | | | [[Yr Almaen]] |- | [[Oda Jaune]] | data-sort-value="1979" | 1979-11-13 | [[Sofia]] | | | [[arlunydd]] | | | | | [[Bwlgaria]] |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Arlunydd]] *[[Rhestr celf a chrefft]] *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolennau allanol== *[http://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female Gwefan biography.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423210938/https://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female |date=2019-04-23 }} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Bernadac, Marjorie}} [[Categori:Merched a aned yn y 1970au]] [[Categori:Arlunwyr benywaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1977]] [[Categori:Arlunwyr Ffrengig]] b79rmsjc8fj8x5lp2sags5jwppnledn 0 208277 14890889 14887828 2026-05-08T10:54:54Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890889 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} [[Arlunydd]] benywaidd o [[Ffrainc]] oedd '''Annick Gendron''' ([[1939]] - [[22 Hydref]] [[2008]]).<ref>[http://www.theartofpainting.be/AOP-Female_Painters.htm Gwefan theartofpainting.be;] adalwyd Rhagfyr 2016.</ref>{{Cyfs personol}} Fe'i ganed yn [[Châtin]] a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn [[Ffrainc]]. <!--WD dros dro 2--><!--WD Cadw lle 2--> Bu farw yn [[Saint-Cloud]]. ==Anrhydeddau== * {{Anrhydeddau WD |onlysourced=no}} <includeonly>Cadw lle i'r bot</includeonly> ==Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P106 wd:Q1028181 . ?item wdt:P569 ?time0 . FILTER ( ?time0 >= "1920-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?time0 <= "1940-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime ) } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Erthygl,P569,P19,P570,P20,P106,P101,P22,P25,P26,P27 |thumb=60 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! Erthygl ! dyddiad geni ! man geni ! dyddiad marw ! man marw ! galwedigaeth ! maes gwaith ! tad ! mam ! priod ! gwlad y ddinasyddiaeth |- | [[Atsuko Tanaka.]] | data-sort-value="1932" | 1932-02-10 | [[Osaka]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-03 | [[Nara]]<br/>''[[:d:Q752397|Asuka]]'' | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q10774753|artist sy'n perfformio]]''<br/>''[[:d:Q1281618|cerflunydd]]''<br/>''[[:d:Q15296811|drafftsmon]]''<br/>''[[:d:Q18074503|artist gosodwaith]]'' | [[Peintio|paentio]] | | | | [[Japan]]<br/>[[Ymerodraeth Japan]] |- | [[Carolyn Cassady]] | data-sort-value="1923" | 1923-04-28 | [[Lansing, Michigan|Lansing]] | data-sort-value="2013" | 2013-09-20 | [[Bracknell]] | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>[[arlunydd]] | | | | ''[[:d:Q167518|Neal Cassady]]'' | [[Unol Daleithiau America]] |- | [[Eva Hesse]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-11 | [[Hamburg]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-29 | [[Dinas Efrog Newydd]] | ''[[:d:Q1281618|cerflunydd]]''<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q15296811|drafftsmon]]''<br/>''[[:d:Q10694573|artist tecstiliau]]''<br/>[[Celfyddydwr|arlunydd]]<br/>''[[:d:Q22343478|gludweithiwr]]'' | [[cerfluniaeth]] | | | ''[[:d:Q56033705|Tom Doyle]]'' | [[Yr Almaen]]<br/>[[Unol Daleithiau America]] |- | [[Jacqueline Roque]] | data-sort-value="1926" | 1926-02-24 | ''[[:d:Q187153|14ydd arrondissement Paris]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-10-15 | ''[[:d:Q220673|Mougins]]'' | ''[[:d:Q2490358|coreograffydd]]''<br/>[[arlunydd]]<br/>[[model]] | | | | [[Pablo Picasso]] | [[Ffrainc]] |- | [[Mimi Parent]] | data-sort-value="1924" | 1924-09-08 | [[Montréal]]<br/>''[[:d:Q139088|Mount Royal]]'' | data-sort-value="2005" | 2005-06-14 | ''[[:d:Q674237|Villars-sur-Ollon]]'' | [[Celfyddydwr|arlunydd]]<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q3391743|artist]]''<br/>''[[:d:Q11569986|gwneuthurwr printiau]]'' | [[Peintio|paentio]]<br/>''[[:d:Q2921001|arlunio]]'' | ''[[:d:Q3265664|Lucien Parent]]'' | | | [[Canada]] |- | [[Traudl Junge]] | data-sort-value="1920" | 1920-03-16 | [[München]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-10 | [[München]] | ''[[:d:Q11774156|bywgraffydd]]''<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q80687|ysgrifennydd]]'' | | | | ''[[:d:Q2835707|Hans Hermann Junge]]'' | [[Yr Almaen]] |- | [[Ultra Violet]] | data-sort-value="1935" | 1935-09-06 | ''[[:d:Q1017260|La Tronche]]'' | data-sort-value="2014" | 2014-06-14 | [[Dinas Efrog Newydd]] | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>[[actor]]<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q10800557|actor ffilm]]''<br/>''[[:d:Q15253558|ymgyrchydd]]''<br/>''[[:d:Q3391743|artist]]'' | | | | | [[Unol Daleithiau America]] |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Arlunydd]] *[[Rhestr celf a chrefft]] *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolennau allanol== *[http://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female Gwefan biography.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423210938/https://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female |date=2019-04-23 }} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Gendron, Annick}} [[Categori:Merched a aned yn y 1930au]] [[Categori:Arlunwyr benywaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1939]] [[Categori:Marwolaethau 2008]] [[Categori:Arlunwyr Ffrengig]] cc4abm65v0f5i9cdbtu6zi99nz3h3cf 0 210229 14890900 14887583 2026-05-08T11:15:59Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890900 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Cymru}} | dateformat = dmy}} Cantores yw '''Sian Evans''' (ganwyd [[9 Hydref]] [[1971]]). Cafodd ei geni yng [[Caerffili|Nghaerffili]]. Mae hi'n enwog am ganu gyda'r band Kosheen yn y 2000au. ==Cantorion cerddoriaeth boblogaidd eraill o Gymru== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P106 wd:Q177220 . ?item wdt:P19/wdt:P131* wd:Q25 . ?item wdt:P136 wd:Q37073 . } LIMIT 10 |sort=label |columns=number:#,label:enw,P18,P569,P19,P136,item:eitem ar WD |thumb=50 |links=all |section=136 |min_section=3 }} == cerddoriaeth boblogaidd == {| class='wikitable sortable' ! # ! enw ! delwedd ! dyddiad geni ! man geni ! genre ! eitem ar WD |- | style='text-align:right'| 1 | [[Duffy]] | [[Delwedd:Duffy 2010 erdoedy.jpg|center|50px]] | data-sort-value="1984" | 1984-06-23 | [[Bangor]] | ''[[:d:Q37073|cerddoriaeth boblogaidd]]''<br/>[[cerddoriaeth yr enaid]]<br/>[[rhythm a blŵs]]<br/>[[y felan]] | [[:d:Q192587|Q192587]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Lisa Scott-Lee]] | [[Delwedd:Nottingham Pride MMB 11c Lisa Scott-Lee.jpg|center|50px]] | data-sort-value="1975" | 1975-11-05<br/>1976-11-05 | [[Y Rhyl]] | ''[[:d:Q37073|cerddoriaeth boblogaidd]]'' | [[:d:Q2782424|Q2782424]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Nicky Stevens]] | [[Delwedd:Nicky Stevens.jpg|center|50px]] | data-sort-value="1949" | 1949-12-03 | [[Cymru]] | ''[[:d:Q37073|cerddoriaeth boblogaidd]]'' | [[:d:Q16150554|Q16150554]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Shaheen Jafargholi]] | [[Delwedd:Shaheen Jafargholi 2016.jpg|center|50px]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-23 | [[Abertawe]]<br/>[[Cymru]] | ''[[:d:Q37073|cerddoriaeth boblogaidd]]'' | [[:d:Q2989336|Q2989336]] |- | style='text-align:right'| 8 | Sian Evans | [[Delwedd:Kosheen Sian Evans Wien2008.jpg|center|50px]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-09 | [[Caerffili]] | ''[[:d:Q37073|cerddoriaeth boblogaidd]]''<br/>''[[:d:Q316930|cerddoriaeth ddawns]]''<br/>''[[:d:Q205560|trip hop]]''<br/>''[[:d:Q188994|drum and bass]]''<br/>''[[:d:Q183504|roc indie]]''<br/>''[[:d:Q43343|canu gwerin]]''<br/>''[[:d:Q1298934|synthpop]]''<br/>''[[:d:Q20474|dubstep]]''<br/>''[[:d:Q217597|electro]]''<br/>[[Cerddoriaeth trans]]<br/>[[jazz]] | [[:d:Q1686156|Q1686156]] |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! enw ! delwedd ! dyddiad geni ! man geni ! genre ! eitem ar WD |- | style='text-align:right'| 2 | [[Elin Fflur]] | [[Delwedd:Dim Gair, album cover.jpg|center|50px]] | data-sort-value="1984" | 1984 | [[Ynys Môn]] | ''[[:d:Q484641|roc poblogaidd]]''<br/>''[[:d:Q43343|canu gwerin]]''<br/>''[[:d:Q37073|cerddoriaeth boblogaidd]]'' | [[:d:Q5361081|Q5361081]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Karl Wallinger]] | [[Delwedd:Karl Wallinger.jpg|center|50px]] | data-sort-value="1957" | 1957-10-19 | [[Prestatyn]] | [[cerddoriaeth roc]]<br/>''[[:d:Q37073|cerddoriaeth boblogaidd]]''<br/>''[[:d:Q205049|cerddoriaeth y byd]]'' | [[:d:Q1302516|Q1302516]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Mary Hopkin]] | [[Delwedd:Mary Hopkin 1969.JPG|center|50px]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-03 | [[Ystradgynlais]]<br/>[[Pontardawe]] | [[Canu gwerin|cerddoriaeth werin]]<br/>''[[:d:Q37073|cerddoriaeth boblogaidd]]''<br/>''[[:d:Q49451|roc blaengar]]'' | [[:d:Q230594|Q230594]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Spencer Davis]] | [[Delwedd:Spencer Davis 08072006 NSU 01.JPG|center|50px]] | data-sort-value="1939" | 1939-07-17 | [[Abertawe]] | [[cerddoriaeth roc]]<br/>''[[:d:Q37073|cerddoriaeth boblogaidd]]'' | [[:d:Q2144018|Q2144018]] |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Evans, Sian}} [[Categori:Cantorion benywaidd o Gymru]] [[Categori:Genedigaethau 1971]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif]] [[Categori:Prosiect Wicipop]] b147puhh29kaddka3tk8vndivjkmgz1 0 211296 14890568 13511220 2026-05-08T06:08:39Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dyffryn Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890568 wikitext text/x-wiki {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dyffryn Clwyd‎ i enw'r AS}} }} Ystyrir '''Eglwys y Santes Marchell''' (hefyd '''yr Eglwys Wen''' neu '''Llanfarchell''') yn un o'r 'eglwysi plwyf canoloesol godidocaf yn Sir Ddinbych'; fe'i cofrestrwyd gan Cadw yn Radd I ar 24 Hydref 1950.<ref>[http://medieval-wales.com/cy/site_31_denbigh_welsh.php medieval-wales.com;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817040904/http://medieval-wales.com/cy/site_31_denbigh_welsh.php |date=2016-08-17 }} adalwyd 28 Mawrth 2017.</ref> Cofnodwyd bod ei nawddsant, [[Marchell Forwyn]], wedi dewis man ger ffynnon sanctaidd yma yn y [[7g]], ystyrid hi'n lleian arbennig o gysegredig. Llanfarchell fu eglwys plwyf Dinbych erioed a'i heglwys cyntaf; ni ddatblygodd Dinbych ryw lawer hyd at ddiwedd y [[13g]]. Dymchwelwyd y gwreiddiol ac fe'i hailgodwyd ar ffurf eglwys ddau gorff ar ddiwedd y [[15g]], gyda thŵr trawiadol a ffenestri perpendicwlar mawr, rhai o'r [[Oesoedd Canol]]. Mae'r eglwys yn ffinio gydag [[Afon Clwyd]], oddeutu 1.5&nbsp;km i'r de-ddwyrain o dref Dinbych, i gyfeiriad [[Bryniau Clwyd]], ar lawr gwastad Dyffryn Clwyd. Yn 1254 cyfeirir ati fel ''L(l)annvarcell''.<ref>[http://www.cpat.org.uk/ycom/denbigh/llanfarchell.pdf Adroddiad gan CPAT cpat.org.uk;] adalwyd 28 Mawrth 2017.</ref> Yn ôl rhai, dyma un o'r eglwysi plwyf mwyaf urddasol o'r [[Oesoedd Canol]] cynnar, ac fel llawer o eglwysi Dyffryn Clwyd mae ganddi ddau gorff. Ceir ffenestri lliw hefyd o'r Canol Oesoedd a chofebau i fawrion Sir Ddinbych gan gynnwys [[Humphrey Llwyd]] (m.1568) a [[Richard Myddelton]] (m.1575). Roedd yma ar un adeg [[ffynnon]] sanctaidd a phoblogaidd iawn, sydd bellach o dan cylchdro'r ffyrdd, ar y ffordd i [[Rhuthun|Ruthun]].<ref>[http://medieval-wales.com/site_31_denbigh.php medieval-wales.com;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170325101105/http://medieval-wales.com/site_31_denbigh.php |date=2017-03-25 }} adalwyd 28 Mawrth 2017.</ref> Yma hefyd mae bedd [[Twm o'r Nant]]. Ceir santes arall, ar wahân i Farchell sant o'r enw ''Marcellus''. Ni cymysgu'r eglwys hon chwaith, gydag [[Ystrad Marchell]], [[cwmwd]] ym [[Powys Wenwynwyn|Mhowys Wenwynwyn]]. ==Pensaernïaeth a chofebau== Ceir pileri canolog main a bwâu wedi eu mowldio'n gain y tu fewn i'r eglwys ac mae'r rhain yn codi i'r nenfwd fesul pâr o doeon trawstiau gordd, sydd wedi eu panelu a'u haddurno ag angylion. Maent yn gorwedd ar gorbelau o garreg gyda bwystfilod a rhagor o angylion cerfiedig. Ceir ffris o garreg sydd wedi ei addurno'n gain â blodau a phennau a grotesgu – bachgen yn tynnu cynffon asyn, llwynog ac ysgarfarnog. Ar yr ochr ogleddol, mae [[Humphrey Lhuyd]] yn penlinio mewn teml Glasurol, gydag angylion yn dal glôb, a deial i gynrychioli [[daeareg|fforiwr]]. Gerllaw i gofeb Lhuyd mae cofeb bres (sy'n brin yng Nghymru) yn portreadu Richard Myddelton (bu farw ym 1565) gyda'i wraig a'i 16 o blant, saith ohonynt yn ferched sydd wedi'u gwisgo'n ffasiynol a naw mab. Daeth un o'r rhain, Syr [[Thomas Myddelton]], yn Arglwydd Faer Llundain yn ddiweddarach a sefydlodd linach [[Castell Y Waun]]; bu mab arall, gof aur ac ''entrepreneur'', Syr Hugh, yn gyfrifol am drawsnewid cyflenwad dŵr Llundain, gyda'i brosiect 'Afon Newydd'. Bu'r allor ddeheuol, ar un adeg, yn gapel preifat i deulu grymus Salesbury – dyma sy'n cyfrif am geinder ei bwrdd cymun cerfiedig a'i rheiliau allor. Yma y saif y gofeb alabastr beintiedig ysblennydd o Syr [[John Salusbury]] (bu farw ym 1578) a'i wraig, y Fonesig Jane (Myddelton arall). Mae'n gorwedd mewn arfwisg, gyda'i gleddyf a'i gyllell hela – ac yn ei gwain ceir cyllell a fforc bychan: mae ei draed yn gorffwys ar anifail rhyfedd – nid ei filgi na'r ‘Bwystfil Caledfryn' mytholegol, ond, yn syml, llew sydd wedi ei gerfio'n wael. Mae'r Fonesig Jane yn gwisgo'i ffrog weddw gyda'i rwff uchel, a'i thraed yn ymddangos o dan ei pheisiau stiff. O'u cwmpas saif eu naw mab (pob yn gwisgo arfwisg ac eithrio offeiriad mewn gwn du) a phedair merch; dangosir dwy a fu farw'n fabanod wedi eu rhwymo mewn cadachau. <gallery mode=packed> Yr Eglwys Wen St Macella denbigh Dinbych 20.JPG|Cofeb [[Humphrey Lhuyd]] Yr Eglwys Wen St Macella denbigh Dinbych 18.JPG|Cofeb bres Richard Myddelton yn darlunio 7 o'i ferched Yr Eglwys Wen St Macella denbigh Dinbych 24.JPG|Cofeb alabastr beintiedig Syr [[John Salusbury (m. 1578)]] a'i wraig Jane Yr Eglwys Wen St Macella denbigh Dinbych 36.JPG|Un o'r bwystfilod ceriedig Yr Eglwys Wen St Macella denbigh Dinbych 28.JPG|Hen gloch yr eglwys </gallery> ==Marchell== {{Prif|Marchell ferch Hawystl Gloff}} [[Rhestr o seintiau Cymru|Santes]] o'r [[7g]] oedd Marchell, ei henw llawn oedd Marchell ferch Hawystl Gloff a chofnodir ei hanes yn y traethodyn achyddol ''[[Bonedd y Saint]]''. Cyfeirir ati fel arfer fel 'Marchell' a [[Lladin|Ladineiddiwyd]] yn ddiweddarach i '''''Marcella'''''. Ceir eglwys o'r un enw yn [[Llanrwst]]. Nid oes gofnod o ba bryd mae ei gwylmabsant a cheir dau ddyddiad yn y calendrau Cymreig i santes arall o'r enw ''Marcellus''. Ni ddylid ei chymysgu chwaith, gydag [[Ystrad Marchell]], [[cwmwd]] ym [[Powys Wenwynwyn|Mhowys Wenwynwyn]]. Cyfeirir ati fel morwyn. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Adeiladau rhestredig Gradd I Sir Ddinbych]] [[Categori:Dinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 8w7byegxpmdqst4cncmpcxp8wyudmtk 0 213541 14890344 13091034 2026-05-07T17:59:29Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890344 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | | fetchwikidata=ALL | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Traeth cerrig mân a chreigiau ar arfordir [[Ynys Mon]], [[Cymru]], yw '''Traeth y Newry'''. Fe'i lleolir yng [[Caergybi|Nghaergybi]]. ==Cyfleusterau== Mae cae chwarae yno, llwybr beicio, gardd y synhwyrau, [[tŷ bach]] ac [[amgueddfa]] forwrol. O'r cae chwarae ceir cipolwg dros yr [[harbwr]]. Mae mynediad i'r traeth, ar hyd llwybr tarmac, am ddim. ==Datblygu== Yn 2017 cafwyd cais cynllunio amlinellol gan cwmni Conygar Stena i ddatblygu'r ardal, a sefydlwyd Ymgyrch Traeth y Newry (''Newry Beach Holyhead Action Group'') i'w wrthwynebu. Roedd y cais yn cynnwys marina gyda 500 angorfa, 380 o fflatiau a thai tref, gwesty a thros 43, 000 tr sg o swyddfeydd a chyfleusterau hamdden ac adwerthu. Barn yr ymgyrchwyr yw y byddai'r datblygiad yn dinistrio'r arfordir. Mae'r ardal sydd dan sylw ar yr arfordir o'r Amgueddfa Forwrol ar draeth y Newry yn holl ffordd at ddechrau'r Morglawdd ger Pwynt Soldiwrs.<ref>[http://newrybeachholyhead.co.uk/?page_id=2&lang=cy newrybeachholyhead.co.uk;] adalwyd 30 Mehefin 2017.</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{-}} ==Galeri== <gallery heights="180px" mode="packed"> File:Newry Beach, Holyhead (3).jpg|bawd| File:Newry Beach - geograph.org.uk - 926879.jpg|bawd| File:Boat repair yard at Newry Beach with the HSS in the background - geograph.org.uk - 1415266.jpg|bawd| </Gallery> [[Categori:Caergybi]] [[Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn]] [[Categori:Traethau Cymru]] [[Categori:Prosiect Wici Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] jpxqj5f91iu8mw6ar264wc63qvttlb8 0 225790 14890160 13674068 2026-05-07T16:59:05Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890160 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Mae '''Canolfan Thomas Telford''' wedi ei lleoli ym mhentref [[Porthaethwy]], [[Ynys Môn]]. [[Amgueddfa]] yw hi sy'n rhannu gwybodaeth am y ddwy bont ar draws y [[Afon Menai|Fenai]]. ==Cefndir== Mae Canolfan Thomas Telford yn brosiect cymunedol sy'n canolbwyntio ar [[Pont y Borth|Bont y Borth]], a adeiladwyd gan [[Thomas Telford]] a [[Pont Britannia|Phont Britannia]] a adeiladwyd gan [[Robert Stephenson]]. Mae hi'n amgueddfa drwyddiedig ac mae'r ganolfan yn cynnwys arteffactau hanesyddol, lluniau, ffilmiau, cwisiau ac arweinwyr profiadol i dywys y cyhoedd o gwmpas ardal [[Porthaethwy]]. ==Yr ysgol== Cynlluniodd pensaer o [[Bangor|Fangor]] sef [[Harry Kennedy]], [[eglwys]] ac ysgol newydd ym Mhorthaethwy. Roedd yr adeilad yn cynnwys iard a chartref i'r prifathro. Gosodwyd yr eglwys mewn man uwchben y ffordd at y bont newydd. Arianwyd yr holl beth gan [[Ardalydd Môn]] ac agorwyd yr ysgol yn [[1854]]. Yn yr [[20g]] ychwanegwyd dysgu [[mathemateg]], [[llenyddiaeth]] a [[daearyddiaeth]] ond yn wreiddiol roedd yr ysgol am ganolbwyntio ar addysg Feiblaidd. Darparwyd addysg gan yr Eglwys ac roedd yr ysgol yn perthyn i'r Ysgolion Cenedlaethol.<ref>{{Cite web|url=http://menaibridges.co.uk/?lang=cy|title=Treftadaeth Menai|date=09/04/18|access-date=09/04/18|website=Treftadaeth Menai|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref> Erbyn hyn mae'r ganolfan wedi ei hadnewyddu. Mae'r hen ysgol nawr yn swyddfeydd ac arddangosfa Treftadaeth y Fenai (ers [[2007]]) Mae Canolfan Telford ar agor yn dymhorol. [[Delwedd:Pont MenaiLB01.JPG|bawd|Pont Menai]] ==Pont y Borth== Cyn adeiladu’r bont, dim ond ar y dŵr y gellid teithio rhwng yr Ynys a’r tir mawr. Roedd fferi Bangor i Borthaethwy y pennaf ohonynt, ac mae cofnod i [[Elisabeth I o Loegr]] osod yr hawl i un John Williams yn [[1594]]. Roedd Undeb [[Prydain Fawr]] gydag [[Iwerddon]] wedi creu galw am gryfhau’r cysylltiad ymarferol rhwng [[Llundain]] a [[Dulyn]]. Wedi sefydlu pwyllgor seneddol, comisiynwyd [[Thomas Telford]], nid yn unig i adeiladu’r bont hon, ond i wella safon y ffyrdd yr holl ffordd o [[Llundain|Lundain]] i [[Caergybi|Gaergybi]]. Gan mai ffyrdd tyrpeg yn nwylo preifat oedd yn y wlad bryd hynny, hwn oedd y tro cyntaf i arian cyhoeddus gyllido adeiladu ffyrdd ym Mhrydain ers oes y [[Ymerodraeth Rhufeinig|Rhufeiniaid]]. [[Delwedd:Britannia Bridge Train crossing 3.jpg|bawd|Pont Britannia]] ==Pont Britannia== Y bont yma sydd yn cysylltu Ynys Môn gyda’r tir mawr, gan gludo’r rheilffordd a’r [[A55]] dros [[Afon Menai]]. Enw cywir y bont yw ''Pont Llanfair''. Daw’r enw o bentref cyfagos [[Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch|Llanfairpwll]], ond credir i'r bont gael ei cham-enwi yn Pont Britannia o gam-gyfieithiad o enw'r graig y saif colofn canol y bont arni - Carreg y Frydain. Mae gwraidd y gair 'Frydain' yn dod o'r gair 'brwd,' ac yn enw disgrifiadol sy'n cyfeirio at natur wyllt y Fenai. Adeiladwyd y bont yn wreiddiol ar gyfer y rheilffordd yn unig, rhan o Rheilffordd Caer a Chaergybi. Rhoddwyd y gwaith i’r peiriannydd Robert Stephenson ac, fel Pont Y Borth o’i blaen, adeiladwyd pont tebyg (ond llai) gan yr un periannydd ar draws [[Afon Conwy]] yr un pryd. Fel Pont Y Borth, ‘roedd rhaid i’r bont fod yn ddigon uchel i ganiatau mynediad tani i longau hwylio. Strwythur y bont wreiddiol oedd tiwbiau o haearn, gyda dau prif ran o 460 troedfedd (140m) o hyd, ac yn pwyso 1800 tunell. Gyda chysylltidau llai o 230 troeddfedd (70m) y naill ochr, roedd hyd y tiwb gyfan yn 1511 troedfedd (461m). Wedi cychwn ar y gwaith adeiladu ym [[1846]], agorwyd y bont ar [[5 Mawrth]], [[1850]]. Roedd bellach yn bosibl cyrraedd Caergybi ar y reilffordd mewn naw awr o gymharu a rhyw ddeugain awr ar y goets. Adnabyddwyd y bont wreiddiol yn gymaint fel ‘Y Tiwb’ â’r enw swyddogol. ==Gweler hefyd== *[[Pont y Borth]] *[[Pont Britannia]] *[[Porthaethwy]] *[[Robert Stephenson]] *[[Thomas Telford]] *[[Afon Menai]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://menaibridges.co.uk/ Gwefan yr amgueddfa] [[Categori:Adeiladau ac adeiladwaith 1846]] [[Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Ynys Môn]] [[Categori:Amgueddfeydd Cymru]] [[Categori:Porthaethwy]] [[Categori:Sefydliadau 1854]] [[Categori:Sefydliadau 2007]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Prosiect Wici Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] h31gspciu6vdlvrxd17fa6dw1wmr0mc 0 228928 14890244 13088831 2026-05-07T17:45:01Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890244 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng nghymuned [[Rhosyr (cymuned)|Rhosyr]], [[Ynys Môn]], yw '''Llanfair-y-Cwmwd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Llanfair-yn-y-Cwmwd'''. Saif rhwng pentrefi [[Llangaffo]] (i'r gogledd) a [[Dwyran]] (i'r de). Rhoddodd yr eglwys [[Oesoedd Canol|Canoloesol]] leol, sef Santes Fair ei henw i'r ardal.<ref>[https://britishlistedbuildings.co.uk/300005513-church-of-st-mary-llanfair-yn-cwmwd-rhosyr#.W46MXcBjOUk britishlistedbuildings.co.uk;] chwiliwy 4 Medi 2018.</ref> Mae ei waliau'n mynd nôl i'r [[15g]], ond ceir darnau diweddarach, a diweddarwyd hi yng nghanol y [[19g]]. roedd yma eglwys cyn y 15g a cheir yma hen fedyddfaen o'r [[12g]] a charreg fedd o'r [[13g]]; gosodwyd y gloch yn ei lle yn 1582. [[Delwedd:St Mary's Church, Llanfair-yn-y-Cwmwd, Anglesey, Wales. 01.jpg|bawd|dim|Eglwys y Santes Fair, Llanfair-y-Cwmwd]] {{-}} <gallery heights="160px" mode="packed"> A frame of trees and St Mary's Church, Llanfair-yn-y-Cwmwd, Anglesey, Wales. 09.jpg Back end of St Mary's Church, Llanfair-yn-y-Cwmwd, Anglesey, Wales. 04.jpg Coffin Lid, Llanfair-yn-y-Cwmwd, Anglesey.jpg|Carreg fedd o'r 12g Stone belltower of St Mary's Church, Llanfair-yn-y-Cwmwd, Anglesey, Wales. 06.jpg Two windows at St Mary's Church, Llanfair-yn-y-Cwmwd, Anglesey, Wales. 05.jpg </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{comin|St Mary's Church, Llanfair-yn-y-Cwmwd|Llanfair-yn-y-Cwmwd}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Rhosyr]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] otsa8mq8xguzj4avuj1ynmthsx38x5b 10 230517 14890176 14889030 2026-05-07T17:07:49Z Llywelyn2000 796 prawf 3 14890176 wikitext text/x-wiki {{infobox |name = |bodystyle = |abovestyle = background:#ddf |subheaderstyle = <!-- Lliw'r Header (Pennawd ee Gwleidyddiaeth) yn dilyn --> |headerstyle = background:#ddf; | child = {{{child|no}}} | title = {{#if:{{{child|}}}||{{{name|{{#if:{{#invoke:Wikidata|ViewSomething|labels|cy|value}}|{{#invoke:Wikidata|ViewSomething|labels|cy|value}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}} | header1 = {{#if:{{{child|}}}|{{{name|{{#invoke:WikidataIB |getLabel |{{{qid|}}}}}}}}}} | image1 = {{#if:{{{child|}}}||{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#invoke:WikidataIB |getPreferredValue |P18 |name=image |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|<noinclude>image</noinclude>}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{image|}}}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=280px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption1 = {{#if:{{{child|}}}||{{#if:{{{image|}}}|{{{caption|}}}|{{If first display both|{{{caption|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|qid={{{qid|}}}|FETCH_WIKIDATA}}}}}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P18}} }} }} }}}} | label1 = | data1 = {{{enw_brodorol|}}} | label2 = | data2 = {{{banergwlad|}}} | label3 = | data3 = {{{Baner|}}} <!-- arfbais --> | image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#invoke:WikidataIB |getPreferredValue |P94 |name=logo |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{logo|}}}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=100px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{logo_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption4 = {{{logo_caption|}}} | label5 = Arwyddair | data5 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1451|name=arwyddair|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arwyddair|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1451}} }} }} | label6 = Math | data6 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P31|name=math_o_le|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{math_o_le|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P31}} }} }} | label7 = Enwyd&nbsp;ar&nbsp;ôl | data7 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P138|name=namedafter|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{namedafter|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P138}} }} }} | label8 = <!--Ynganiad--> | data8 = <div class="center">{{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P443|name=ynganiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ynganiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P443}} }} }}</div> | label9 = Ardal&nbsp;weinyddol <!-- Ardaloedd yn lloegr ayb --> | data9 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P0|name=ardal|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ardal|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P0}} }} }} | label10 = Prifddinas | data10 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P36|name=prifddinas|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{prifddinas|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P36}} }} }} | label11 = Dinas fwyaf | data11 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P13574|name=dinas_fwyaf|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dinas_fwyaf|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P13574}} }} }} | label12 = Agoriad&nbsp;swyddogol | data12 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1619|name=agoriad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{agoriad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1619}} }} }} | label13 = Cysylltir&nbsp;gyda | data13 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2789|name=cysylltir|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cysylltir|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2789}} }} }} | label14 = Poblogaeth | data14 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1082|name=poblogaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{poblogaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1082}} }} }} | label15 = Sefydlwyd | data15 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P571|name=sefydlwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|qual=ALL|unitabbr=true|list=ubl|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sefydlwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571}} }} }} <!-- Needed on all relevant countries: 1. Declaration of independence date 2. Independence from (country name) 3. Recognition (date) 4. Independence Day (Commemoration) See: https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion_module:Wikidata#Test_(Sandbox_2) The call getValueByQual will look among the best values for 'inception' (P571) for any that have the qualifier 'criterion used' (P1013) equal to 'declaration of independence' (Q1464916). Hopefully there is only one. The following should show only the date of declaration of independence: ---> | label16 = Datganiad&nbsp;o&nbsp;annibynniaeth | data16 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getValueByQual|P571|qualID=P1013|qvalue=Q1464916|rank=best|name=datganiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datganiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|yes}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571|showqualifiers=P805|qualifier=P1013|qualifiervalue=Q1464916}} }} }} <!-- C O F I O Felly, o dan 'Dechreuwyd' (P571) rhaid cael: P807 - daeth yn annibynnol oddi wrth a Q3624078 - gwladwriaeth ---> | label17 = Annibynniaeth oddi&nbsp;wrth | data17 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getValueByQual|P571|qualID=P807|qvalue=Q3624078|rank=best|name=datganiad_oddi_wrth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datganiad_oddi_wrth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|yes}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571|showqualifiers=P805|qualifier=P807|qualifiervalue=Q3624078}} }} }} | label18 = Anthem | data18 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P85|name=anthem|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{anthem|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P85}} }} }} | label19 = | data19 = {{{Anthemau answyddogol|}}} | label20 = Pennaeth&nbsp;llywodraeth | data20 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P6|name=pennaethll|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaethll|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P6}} }} }} | label21 = Cylchfa&nbsp;amser | data21 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P421|name=cylchfa|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cylchfa|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P421}} }} }} | label22 = Gefeilldref/i | data22 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P190|name=gefeilldref|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|collapse=3|{{{gefeilldref|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P190}} }} }} | label23 = Nawddsant | data23 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P417|name=nawddsant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nawddsant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P417}} }} }} | label24 = Iaith/Ieithoedd<br />&nbsp;&nbsp;swyddogol | data24 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P37|name=ieithoedd_swyddogol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ieithoedd_swyddogol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P37}} }} }} | label25 = Nifer&nbsp;a&nbsp;laddwyd | data25 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1120|name=nifer_a_laddwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_a_laddwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1120}} }} }} <!-- B A N E R --> | header26 = Daearyddiaeth | label27 = Ardal&nbsp;warchodol | data27 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3018|name=ardal_warchodol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ardal_warchodol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3018}} }} }} | label28 = Rhan&nbsp;o'r&nbsp;canlynol | data28 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P361|name=rhan|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{rhan|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P361}} }} }} | label29 = Lleoliad | data29 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P276|name=lleoliad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{lleoliad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P276}} }} }} | label30 = Sir | data30 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P131|name=sir|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sir|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P131}} }} }} | label31 = Gwlad | data31 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P17|name=gwlad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gwlad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P17}} }} }} | label32 = Arwynebedd | data32 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2046|name=arwynebedd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|unitabbr=true|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arwynebedd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2046}} }} }} | label33 = Talaith | data33 = {{{talaith|}}} | label34 = Uwch y môr | data34 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2044|name=uchder|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{uchder|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2044}} }} }} | label35 = Gerllaw | data35 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P206|name=gerllaw|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gerllaw|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P206}} }} }} | label36 = Yn&nbsp;ffinio&nbsp;gyda | data36 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P47|name=ffin|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ffin|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P47}} }} }} | label37 = Cyfesurynnau | data37 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P625|format=dec|name=cyfesurynnau|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfesurynnau|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P625}} }} }} | label38 = Cod&nbsp;SYG | data38 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P836|name=cod_syg|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_syg|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P836}} }} }} | label39 = Cod OS | data39 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P613|name=ps|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{os|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P613}} }} }} | label40 = Cod&nbsp;post | data40 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P281|name=cod_post|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_post|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P281}} }} }} | labe41 = Cod ISO | data41 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P300|name=ISO|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ISO|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P300}} }} }} | label42 = Tarddiad | data42 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P885|name=tarddiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{tarddiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P885}} }} }} | label43 = Aber | data43 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P403|name=aber|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{aber|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P403}} }} }} | label44 = Llednentydd | data44 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P974|name=llednentydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llednentydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P974}} }} }} | label45 = Dalgylch | data45 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2053|name=dalgylch|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dalgylch|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2053}} }} }} | label47 = Hyd | data47 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2043|name=hyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{hyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2043}} }} }} | label48 = Arllwysiad | data48 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2225|name=arllwysiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arllwysiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2225}} }} }} | label49 = Llynnoedd | data49 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P469|name=llynnoedd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llynnoedd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P469}} }} }} <!-- RH E I L FF O R DD --> <!-- B A N E R RH E I L FF O R DD --> | header60 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P81|name=rheilffordd |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{rheilffordd|}}}}}|Rheilffordd}} | label60 = Llinell | data60 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P81|name=llinell|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llinell|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P81}} }} }} | label61 = Nifer&nbsp;y&nbsp;platfformau | data61 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1103|name=sawl_platfform|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sawl_platfform|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1103}} }} }} | label62 = Nifer&nbsp;y&nbsp;teithwyr | data62 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3872|name=nifer_teithwyr|qual=P582|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_teithwyr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3872}} }} }} | label63 = Côd&nbsp;yr&nbsp;orsaf <!--Gwledydd Prydain yn unig --> | data63 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4755|name=cod_gorsaf|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_gorsaf|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4755}} }} }} | label64 = Rheolir&nbsp;gan | data64 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P137|name=gweithredwr|qual=P137|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gweithredwr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3872}} }} }} <!-- A R A LL (gwag - i'w lenwi yn yr erthygl) --> | label665 = Dolennau | data665 = {{{dolennau|}}} <!-- M Y N Y DD O E DD --> | header72 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P3137 |name=header44 |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{header44|}}}}}|Manylion}} | label73 = Amlygrwydd | data73 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2660|name=amlygrwydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{amlygrwydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2660}} }} }} | label74 = Cyfnod&nbsp;daearegol | data74 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2348|name=cyfnod_daearegol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfnod_daearegol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2348}} }} }} | label76 = Rhiant&nbsp;gopa | data76 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3137|name=rhiant_gopa|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{rhiant_gopa|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3137}} }} }} | label77 = Cadwyn&nbsp;fynydd | data77 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4552|name=cadwyn_fynydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cadwyn_fynydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4552}} }} }} <!-- B A N E R Gwleidyddiaeth --> | header59 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P194 |name=gwleidyddiaeth |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{gwleidyddiaeth|}}}}}|Gwleidyddiaeth}} <!-- | label81 = Annibynniaeth&nbsp;oddi&nbsp;wrth | data81 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P208|name=annibynniaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{annibynniaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P208}} }} }} --> | label82 = Corff&nbsp;gweithredol | data82 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P208|name=corff_gweithredol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{corff_gweithredol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P208}} }} }} | label83 = Corff deddfwriaethol | data83 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P194|name=corff_deddfwriaethol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{corff_deddfwriaethol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P194}} }} }} | label84 = Swydd&nbsp;pennaeth<br />&nbsp;&nbsp;y&nbsp;wladwriaeth | data84 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1906|name=pennaeth3|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaeth3|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1906}} }} }} | label87 = Pennaeth&nbsp;y&nbsp;wladwriaeth | data87 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P35|name=pennaeth2|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaeth2|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P35}} }} }} | label88 = Swydd&nbsp;pennaeth<br />&nbsp;&nbsp;y&nbsp;Llywodraeth | data88 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1313|name=swydd_pen_llywodraeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{swydd_pen_llywodraeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1313}} }} }} | label89 = Pennaeth&nbsp;y&nbsp;Llywodraeth | data89= {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P6|name=pen_llywodraeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pen_llywodraeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P6}} }} }} <!-- nifer myfyrwyr (P2196) --> | label90 = Niferoedd | data90 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2196|name=nifer_myfyrwyr|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_myfyrwyr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2196}} }} }} | label102 = Etholaeth Senedd Cymru | data102 = <br />{{{etholaeth_cymru|}}} | label103 = [[Aelod Seneddol|AS/au y DU]] | data103 = {{{aelod_y_DU|}}} <!-- M A P B Y W COFIO: zoom=15 yn fap manwl iawn; zoom=3 yn Ewrop gyfan. --> |data105 = {{#if:{{#Property:P625}}|{{Dylunio map|width=280|height=250|zoom=8|frameless=s|align=center|marker-symbol={{Mapa marraztu/ikonoa}}|marker-color=#1E90FF| title={{PAGENAME}}| image={{#invoke:Wikidata|getValue|P18|FETCH_WIKIDATA}} |geotype2=geoshape|ids2={{#invoke:Wikidata|pageId}}| stroke-width2=0.5|fill2=#F5A9A9|opacity2=0.33|title2={{PAGENAME}}|geotype3=geoshape|fill-opacity3=0.13| ids3={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P131|1|mainsnak|datavalue|value|id}}| stroke-width3=0.8|fill3=#FFFFE0|title3={{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}} |latitude={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P625|1|mainsnak|datavalue|value|latitude}} |longitude={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P625|1|mainsnak|datavalue|value|longitude}} }} }} | label106 = | data106 = {{{map lleoliad|}}} <!-- B A N E R Adeiladau --> | header119 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P1435 |name=baner59 |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{baner59|}}}}}|Manylion}} | label111 = Cyfnod | data111 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P585|name=cyfnod|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfnod|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P585}} }} }} | label112 = Arddull&nbsp;pensaernïol | data112 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P149|name=arddull|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arddull|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P149}} }} }} | label114 = Perchnogaeth | data114 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P127|name=perchnogaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{perchnogaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P127}} }} }} | label115 = Statws&nbsp;treftadaeth | data115 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1435|name=statws_t|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{statws_t|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1435}} }} }} | label116 = Sefydlwydwyd&nbsp;gan | data116 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P112|name=sylfaenwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sylfaenwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P112}} }} }} | label117 = Cysegrwyd&nbsp;i | data117 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P825|name=cysegriad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cysegriad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P825}} }} }} | label118 = Cost | data118 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2130|name=cost|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cost|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2130}} }} }} | label119 = Crefydd/Enwad | data119 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P140|name=crefydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{crefydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P140}} }} }} | label120 = Deunydd | data120 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P186|name=deunydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{deunydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P186}} }} }} | label121 = Dynodwr&nbsp;Cadw | data121 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3007|name=dynodwr|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dynodwr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3007}} }} }} | label122 = Esgobaeth | data122 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P708|name=esgobaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{esgobaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P708}} }} }} <!-- B A N E R Gwledydd - os yw GDP yn bresennol--> | header125 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P2131 |name=ariannol |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{ariannol|}}}}}|Ariannol}} <!-- C O D I O Mae'r cod canlynol: rank=b |fwd=ALL |osd=n |scale=6 |uabbr=y yn label 76 a label 77. Ma'n cynnwys codio i leihau'r nifer o ddigidau sy'n ymddangos, drwy dalgrynnu'r rhif i'r miliwn agosaf. Gweler: https://en.wikipedia.org/wiki/Module_talk:WikidataIB/sandbox/testing#Scaling_quantities --> | label126 = [[Cynnyrch mewnwladol crynswth|Cyfanswm&nbsp;CMC&nbsp;(''GDP'')]] | data126 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2131|rank=b |fwd=ALL |scale=6 |uabbr=y |name=gdp|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gdp|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2131}} }} }} | label127 = [[Rhestr gwledydd yn nhrefn CMC (PGP) y pen|CMC&nbsp;y&nbsp;pen]] | data127 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2132|rank=b |fwd=ALL |scale=A |uabbr=y |name=gdp2|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gdp2|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2132}} }} }} | label128 = Arian | data128 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P38|name=arian|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arian|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P38}} }} }} <!-- | label129 = Chwyddiant | data129 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1279|name=chwyddiant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{chwyddiant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1279}} }} }} --> | label135 = Wrth gefn | data135 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2134|name=wrthgefn|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{wrthgefn|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2134}} }} }} | label137 = Canran&nbsp;y&nbsp;diwaith | data137 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1198|name=diweithdra|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{diweithdra|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1198}} }} }} | label138 = Cyfartaledd&nbsp;plant | data138 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4841|name=plant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{plant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4841}} }} }} | label140 = [[Mynegai Datblygiad Dynol|Mynegai&nbsp;Datblygiad&nbsp;Dynol]] | data140 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1081|name=datblygiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datblygiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1081}} }} }} <!-- COFIO: | labelZZZZZ = Unrhyw deitl | dataZZZZZ = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|PPPPP|name=XXXXX|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{XXXXX|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|PPPPP}} }} }} Gorffen ychwanegu / cloi --> <!-- | label190 = Gwefan | data190 = {{{gwefan|{{#if:{{#property:P856|from={{{qid|}}}}}|{{If first display both|{{Url|1={{#invoke:Wikidata|getValue|P856|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|FETCH_WIKIDATA}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P856}} }}{{EditAtWikidata|pid=P856|qid={{{qid|}}} }} }} }} }}} --> | header195 = {{{nrhp|{{{embedded|{{{module|}}}}}}}}} | data196 = <div style="text-align: center;">{{#if:{{#invoke:Wikidata|getValue|P373|qid={{{qid|}}}|{{{commons|FETCH_WIKIDATA}}} }} | {{icon|Commons}} [[Commons:{{#if:{{{commons|}}} | {{{commons}}} | Category:{{#invoke:Wikidata|getValue|P373|qid={{{qid|}}}|FETCH_WIKIDATA}} }} |Ffeiliau perthnasol ar Comin]]}}</div> | below = {{#if:{{{child|}}}||{{EditOnWikidata}}}} }} <includeonly>{{main other|{{#if:{{safesubst:#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=1|preview=1|fetchwikidata|onlysourced|dateformat}}|<!-- Check for locally-defined parameters could go here-->|[[Categori:Erthyglau gyda gwybodlen yn gyfan gwbl o Wicidata]]}}}}</includeonly> <includeonly>{{main other |[[Categori:Erthyglau sy'n defnyddio Nodyn Gwybodlen lle Wicidata]]}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}}</noinclude> n53arencc7who6sdnosobr60cf16w8c 14890177 14890176 2026-05-07T17:12:56Z Llywelyn2000 796 prawf 4 14890177 wikitext text/x-wiki {{infobox |name = |bodystyle = |abovestyle = background:#ddf |subheaderstyle = <!-- Lliw'r Header (Pennawd ee Gwleidyddiaeth) yn dilyn --> |headerstyle = background:#ddf; | child = {{{child|no}}} | title = {{#if:{{{child|}}}||{{{name|{{#if:{{#invoke:Wikidata|ViewSomething|labels|cy|value}}|{{#invoke:Wikidata|ViewSomething|labels|cy|value}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}} | header1 = {{#if:{{{child|}}}|{{{name|{{#invoke:WikidataIB |getLabel |{{{qid|}}}}}}}}}} | image1 = {{#if:{{{child|}}}||{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#invoke:WikidataIB |getPreferredValue |P18 |name=image |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|<noinclude>image</noinclude>}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{image|}}}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=280px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption1 = {{#if:{{{child|}}}||{{#if:{{{image|}}}|{{{caption|}}}|{{If first display both|{{{caption|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|qid={{{qid|}}}|FETCH_WIKIDATA}}}}}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P18}} }} }} }}}} | label1 = | data1 = {{{enw_brodorol|}}} | label2 = | data2 = {{{banergwlad|}}} | label3 = | data3 = {{{Baner|}}} <!-- arfbais --> | image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#invoke:WikidataIB |getPreferredValue |P94 |name=logo |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{logo|}}}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=100px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{logo_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption4 = {{{logo_caption|}}} | label5 = Arwyddair | data5 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1451|name=arwyddair|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arwyddair|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1451}} }} }} | label6 = Math | data6 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P31|name=math_o_le|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{math_o_le|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P31}} }} }} | label7 = Enwyd&nbsp;ar&nbsp;ôl | data7 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P138|name=namedafter|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{namedafter|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P138}} }} }} | label8 = <!--Ynganiad--> | data8 = <div class="center">{{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P443|name=ynganiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ynganiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P443}} }} }}</div> | label9 = Ardal&nbsp;weinyddol <!-- Ardaloedd yn lloegr ayb --> | data9 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P0|name=ardal|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ardal|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P0}} }} }} | label10 = Prifddinas | data10 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P36|name=prifddinas|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{prifddinas|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P36}} }} }} | label11 = Dinas fwyaf | data11 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P13574|name=dinas_fwyaf|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dinas_fwyaf|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P13574}} }} }} | label12 = Agoriad&nbsp;swyddogol | data12 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1619|name=agoriad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{agoriad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1619}} }} }} | label13 = Cysylltir&nbsp;gyda | data13 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2789|name=cysylltir|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cysylltir|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2789}} }} }} | label14 = Poblogaeth | data14 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1082|name=poblogaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{poblogaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1082}} }} }} | label15 = Sefydlwyd | data15 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P571|name=sefydlwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|qual=ALL|unitabbr=true|list=ubl|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sefydlwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571}} }} }} <!-- Needed on all relevant countries: 1. Declaration of independence date 2. Independence from (country name) 3. Recognition (date) 4. Independence Day (Commemoration) See: https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion_module:Wikidata#Test_(Sandbox_2) The call getValueByQual will look among the best values for 'inception' (P571) for any that have the qualifier 'criterion used' (P1013) equal to 'declaration of independence' (Q1464916). Hopefully there is only one. The following should show only the date of declaration of independence: ---> | label16 = Datganiad&nbsp;o&nbsp;annibynniaeth | data16 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getValueByQual|P571|qualID=P1013|qvalue=Q1464916|rank=best|name=datganiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datganiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|yes}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571|showqualifiers=P805|qualifier=P1013|qualifiervalue=Q1464916}} }} }} <!-- C O F I O Felly, o dan 'Dechreuwyd' (P571) rhaid cael: P807 - daeth yn annibynnol oddi wrth a Q3624078 - gwladwriaeth ---> | label17 = Annibynniaeth oddi&nbsp;wrth | data17 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getValueByQual|P571|qualID=P807|qvalue=Q3624078|rank=best|name=datganiad_oddi_wrth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datganiad_oddi_wrth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|yes}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571|showqualifiers=P805|qualifier=P807|qualifiervalue=Q3624078}} }} }} | label18 = Anthem | data18 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P85|name=anthem|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{anthem|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P85}} }} }} | label19 = | data19 = {{{Anthemau answyddogol|}}} | label20 = Pennaeth&nbsp;llywodraeth | data20 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P6|name=pennaethll|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaethll|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P6}} }} }} | label21 = Cylchfa&nbsp;amser | data21 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P421|name=cylchfa|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cylchfa|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P421}} }} }} | label22 = Gefeilldref/i | data22 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P190|name=gefeilldref|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|collapse=3|{{{gefeilldref|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P190}} }} }} | label23 = Nawddsant | data23 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P417|name=nawddsant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nawddsant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P417}} }} }} | label24 = Iaith/Ieithoedd<br />&nbsp;&nbsp;swyddogol | data24 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P37|name=ieithoedd_swyddogol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ieithoedd_swyddogol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P37}} }} }} | label25 = Nifer&nbsp;a&nbsp;laddwyd | data25 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1120|name=nifer_a_laddwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_a_laddwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1120}} }} }} <!-- B A N E R --> | header26 = Daearyddiaeth | label27 = Ardal&nbsp;warchodol | data27 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3018|name=ardal_warchodol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ardal_warchodol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3018}} }} }} | label28 = Rhan&nbsp;o'r&nbsp;canlynol | data28 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P361|name=rhan|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{rhan|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P361}} }} }} | label29 = Lleoliad | data29 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P276|name=lleoliad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{lleoliad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P276}} }} }} | label30 = Sir | data30 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P131|name=sir|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sir|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P131}} }} }} | label31 = Gwlad | data31 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P17|name=gwlad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gwlad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P17}} }} }} | label32 = Arwynebedd | data32 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2046|name=arwynebedd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|unitabbr=true|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arwynebedd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2046}} }} }} | label33 = Talaith | data33 = {{{talaith|}}} | label34 = Uwch y môr | data34 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2044|name=uchder|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{uchder|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2044}} }} }} | label35 = Gerllaw | data35 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P206|name=gerllaw|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gerllaw|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P206}} }} }} | label36 = Yn&nbsp;ffinio&nbsp;gyda | data36 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P47|name=ffin|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ffin|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P47}} }} }} | label37 = Cyfesurynnau | data37 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P625|format=dec|name=cyfesurynnau|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfesurynnau|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P625}} }} }} | label38 = Cod&nbsp;SYG | data38 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P836|name=cod_syg|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_syg|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P836}} }} }} | label39 = Cod OS | data39 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P613|name=ps|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{os|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P613}} }} }} | label40 = Cod&nbsp;post | data40 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P281|name=cod_post|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_post|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P281}} }} }} | labe41 = Cod ISO | data41 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P300|name=ISO|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ISO|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P300}} }} }} | label42 = Tarddiad | data42 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P885|name=tarddiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{tarddiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P885}} }} }} | label43 = Aber | data43 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P403|name=aber|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{aber|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P403}} }} }} | label44 = Llednentydd | data44 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P974|name=llednentydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llednentydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P974}} }} }} | label45 = Dalgylch | data45 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2053|name=dalgylch|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dalgylch|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2053}} }} }} | label47 = Hyd | data47 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2043|name=hyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{hyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2043}} }} }} | label48 = Arllwysiad | data48 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2225|name=arllwysiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arllwysiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2225}} }} }} | label49 = Llynnoedd | data49 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P469|name=llynnoedd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llynnoedd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P469}} }} }} <!-- RH E I L FF O R DD --> <!-- B A N E R RH E I L FF O R DD --> | header60 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P81|name=rheilffordd |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{rheilffordd|}}}}}|Rheilffordd}} | label60 = Llinell | data60 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P81|name=llinell|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llinell|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P81}} }} }} | label61 = Nifer&nbsp;y&nbsp;platfformau | data61 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1103|name=sawl_platfform|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sawl_platfform|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1103}} }} }} | label62 = Nifer&nbsp;y&nbsp;teithwyr | data62 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3872|name=nifer_teithwyr|qual=P582|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_teithwyr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3872}} }} }} | label63 = Côd&nbsp;yr&nbsp;orsaf <!--Gwledydd Prydain yn unig --> | data63 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4755|name=cod_gorsaf|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_gorsaf|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4755}} }} }} | label64 = Rheolir&nbsp;gan | data64 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P137|name=gweithredwr|qual=P137|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gweithredwr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3872}} }} }} <!-- A R A LL (gwag - i'w lenwi yn yr erthygl) --> | label665 = Dolennau | data665 = {{{dolennau|}}} <!-- M Y N Y DD O E DD --> | header72 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P3137 |name=header44 |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{header44|}}}}}|Manylion}} | label73 = Amlygrwydd | data73 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2660|name=amlygrwydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{amlygrwydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2660}} }} }} | label74 = Cyfnod&nbsp;daearegol | data74 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2348|name=cyfnod_daearegol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfnod_daearegol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2348}} }} }} | label76 = Rhiant&nbsp;gopa | data76 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3137|name=rhiant_gopa|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{rhiant_gopa|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3137}} }} }} | label77 = Cadwyn&nbsp;fynydd | data77 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4552|name=cadwyn_fynydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cadwyn_fynydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4552}} }} }} <!-- B A N E R Gwleidyddiaeth --> | header59 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P194 |name=gwleidyddiaeth |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{gwleidyddiaeth|}}}}}|Gwleidyddiaeth}} <!-- | label81 = Annibynniaeth&nbsp;oddi&nbsp;wrth | data81 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P208|name=annibynniaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{annibynniaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P208}} }} }} --> | label82 = Corff&nbsp;gweithredol | data82 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P208|name=corff_gweithredol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{corff_gweithredol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P208}} }} }} | label83 = Corff deddfwriaethol | data83 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P194|name=corff_deddfwriaethol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{corff_deddfwriaethol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P194}} }} }} | label84 = Swydd&nbsp;pennaeth<br />&nbsp;&nbsp;y&nbsp;wladwriaeth | data84 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1906|name=pennaeth3|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaeth3|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1906}} }} }} | label87 = Pennaeth&nbsp;y&nbsp;wladwriaeth | data87 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P35|name=pennaeth2|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaeth2|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P35}} }} }} | label88 = Swydd&nbsp;pennaeth<br />&nbsp;&nbsp;y&nbsp;Llywodraeth | data88 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1313|name=swydd_pen_llywodraeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{swydd_pen_llywodraeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1313}} }} }} | label89 = Pennaeth&nbsp;y&nbsp;Llywodraeth | data89= {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P6|name=pen_llywodraeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pen_llywodraeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P6}} }} }} <!-- nifer myfyrwyr (P2196) --> | label90 = Niferoedd | data90 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2196|name=nifer_myfyrwyr|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_myfyrwyr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2196}} }} }} | label102 = Etholaeth Senedd Cymru | data102 = {{{etholaeth_cymru|}}} | label103 = [[Aelod Seneddol|AS/au y DU]] | data103 = {{{aelod_y_DU|}}} <!-- M A P B Y W COFIO: zoom=15 yn fap manwl iawn; zoom=3 yn Ewrop gyfan. --> |data105 = {{#if:{{#Property:P625}}|{{Dylunio map|width=280|height=250|zoom=8|frameless=s|align=center|marker-symbol={{Mapa marraztu/ikonoa}}|marker-color=#1E90FF| title={{PAGENAME}}| image={{#invoke:Wikidata|getValue|P18|FETCH_WIKIDATA}} |geotype2=geoshape|ids2={{#invoke:Wikidata|pageId}}| stroke-width2=0.5|fill2=#F5A9A9|opacity2=0.33|title2={{PAGENAME}}|geotype3=geoshape|fill-opacity3=0.13| ids3={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P131|1|mainsnak|datavalue|value|id}}| stroke-width3=0.8|fill3=#FFFFE0|title3={{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}} |latitude={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P625|1|mainsnak|datavalue|value|latitude}} |longitude={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P625|1|mainsnak|datavalue|value|longitude}} }} }} | label106 = | data106 = {{{map lleoliad|}}} <!-- B A N E R Adeiladau --> | header119 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P1435 |name=baner59 |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{baner59|}}}}}|Manylion}} | label111 = Cyfnod | data111 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P585|name=cyfnod|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfnod|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P585}} }} }} | label112 = Arddull&nbsp;pensaernïol | data112 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P149|name=arddull|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arddull|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P149}} }} }} | label114 = Perchnogaeth | data114 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P127|name=perchnogaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{perchnogaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P127}} }} }} | label115 = Statws&nbsp;treftadaeth | data115 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1435|name=statws_t|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{statws_t|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1435}} }} }} | label116 = Sefydlwydwyd&nbsp;gan | data116 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P112|name=sylfaenwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sylfaenwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P112}} }} }} | label117 = Cysegrwyd&nbsp;i | data117 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P825|name=cysegriad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cysegriad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P825}} }} }} | label118 = Cost | data118 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2130|name=cost|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cost|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2130}} }} }} | label119 = Crefydd/Enwad | data119 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P140|name=crefydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{crefydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P140}} }} }} | label120 = Deunydd | data120 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P186|name=deunydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{deunydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P186}} }} }} | label121 = Dynodwr&nbsp;Cadw | data121 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3007|name=dynodwr|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dynodwr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3007}} }} }} | label122 = Esgobaeth | data122 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P708|name=esgobaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{esgobaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P708}} }} }} <!-- B A N E R Gwledydd - os yw GDP yn bresennol--> | header125 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P2131 |name=ariannol |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{ariannol|}}}}}|Ariannol}} <!-- C O D I O Mae'r cod canlynol: rank=b |fwd=ALL |osd=n |scale=6 |uabbr=y yn label 76 a label 77. Ma'n cynnwys codio i leihau'r nifer o ddigidau sy'n ymddangos, drwy dalgrynnu'r rhif i'r miliwn agosaf. Gweler: https://en.wikipedia.org/wiki/Module_talk:WikidataIB/sandbox/testing#Scaling_quantities --> | label126 = [[Cynnyrch mewnwladol crynswth|Cyfanswm&nbsp;CMC&nbsp;(''GDP'')]] | data126 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2131|rank=b |fwd=ALL |scale=6 |uabbr=y |name=gdp|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gdp|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2131}} }} }} | label127 = [[Rhestr gwledydd yn nhrefn CMC (PGP) y pen|CMC&nbsp;y&nbsp;pen]] | data127 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2132|rank=b |fwd=ALL |scale=A |uabbr=y |name=gdp2|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gdp2|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2132}} }} }} | label128 = Arian | data128 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P38|name=arian|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arian|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P38}} }} }} <!-- | label129 = Chwyddiant | data129 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1279|name=chwyddiant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{chwyddiant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1279}} }} }} --> | label135 = Wrth gefn | data135 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2134|name=wrthgefn|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{wrthgefn|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2134}} }} }} | label137 = Canran&nbsp;y&nbsp;diwaith | data137 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1198|name=diweithdra|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{diweithdra|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1198}} }} }} | label138 = Cyfartaledd&nbsp;plant | data138 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4841|name=plant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{plant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4841}} }} }} | label140 = [[Mynegai Datblygiad Dynol|Mynegai&nbsp;Datblygiad&nbsp;Dynol]] | data140 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1081|name=datblygiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datblygiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1081}} }} }} <!-- COFIO: | labelZZZZZ = Unrhyw deitl | dataZZZZZ = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|PPPPP|name=XXXXX|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{XXXXX|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|PPPPP}} }} }} Gorffen ychwanegu / cloi --> <!-- | label190 = Gwefan | data190 = {{{gwefan|{{#if:{{#property:P856|from={{{qid|}}}}}|{{If first display both|{{Url|1={{#invoke:Wikidata|getValue|P856|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|FETCH_WIKIDATA}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P856}} }}{{EditAtWikidata|pid=P856|qid={{{qid|}}} }} }} }} }}} --> | header195 = {{{nrhp|{{{embedded|{{{module|}}}}}}}}} | data196 = <div style="text-align: center;">{{#if:{{#invoke:Wikidata|getValue|P373|qid={{{qid|}}}|{{{commons|FETCH_WIKIDATA}}} }} | {{icon|Commons}} [[Commons:{{#if:{{{commons|}}} | {{{commons}}} | Category:{{#invoke:Wikidata|getValue|P373|qid={{{qid|}}}|FETCH_WIKIDATA}} }} |Ffeiliau perthnasol ar Comin]]}}</div> | below = {{#if:{{{child|}}}||{{EditOnWikidata}}}} }} <includeonly>{{main other|{{#if:{{safesubst:#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=1|preview=1|fetchwikidata|onlysourced|dateformat}}|<!-- Check for locally-defined parameters could go here-->|[[Categori:Erthyglau gyda gwybodlen yn gyfan gwbl o Wicidata]]}}}}</includeonly> <includeonly>{{main other |[[Categori:Erthyglau sy'n defnyddio Nodyn Gwybodlen lle Wicidata]]}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}}</noinclude> ilivh1vqlcvl5me4xry0cr0jcwpluur 14890178 14890177 2026-05-07T17:16:34Z Llywelyn2000 796 Etholaeth y Senedd - Cymru yw'r default / term diofyn 14890178 wikitext text/x-wiki {{infobox |name = |bodystyle = |abovestyle = background:#ddf |subheaderstyle = <!-- Lliw'r Header (Pennawd ee Gwleidyddiaeth) yn dilyn --> |headerstyle = background:#ddf; | child = {{{child|no}}} | title = {{#if:{{{child|}}}||{{{name|{{#if:{{#invoke:Wikidata|ViewSomething|labels|cy|value}}|{{#invoke:Wikidata|ViewSomething|labels|cy|value}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}} | header1 = {{#if:{{{child|}}}|{{{name|{{#invoke:WikidataIB |getLabel |{{{qid|}}}}}}}}}} | image1 = {{#if:{{{child|}}}||{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#invoke:WikidataIB |getPreferredValue |P18 |name=image |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|<noinclude>image</noinclude>}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{image|}}}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=280px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption1 = {{#if:{{{child|}}}||{{#if:{{{image|}}}|{{{caption|}}}|{{If first display both|{{{caption|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|qid={{{qid|}}}|FETCH_WIKIDATA}}}}}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P18}} }} }} }}}} | label1 = | data1 = {{{enw_brodorol|}}} | label2 = | data2 = {{{banergwlad|}}} | label3 = | data3 = {{{Baner|}}} <!-- arfbais --> | image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#invoke:WikidataIB |getPreferredValue |P94 |name=logo |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{logo|}}}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=100px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{logo_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption4 = {{{logo_caption|}}} | label5 = Arwyddair | data5 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1451|name=arwyddair|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arwyddair|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1451}} }} }} | label6 = Math | data6 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P31|name=math_o_le|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{math_o_le|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P31}} }} }} | label7 = Enwyd&nbsp;ar&nbsp;ôl | data7 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P138|name=namedafter|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{namedafter|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P138}} }} }} | label8 = <!--Ynganiad--> | data8 = <div class="center">{{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P443|name=ynganiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ynganiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P443}} }} }}</div> | label9 = Ardal&nbsp;weinyddol <!-- Ardaloedd yn lloegr ayb --> | data9 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P0|name=ardal|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ardal|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P0}} }} }} | label10 = Prifddinas | data10 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P36|name=prifddinas|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{prifddinas|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P36}} }} }} | label11 = Dinas fwyaf | data11 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P13574|name=dinas_fwyaf|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dinas_fwyaf|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P13574}} }} }} | label12 = Agoriad&nbsp;swyddogol | data12 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1619|name=agoriad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{agoriad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1619}} }} }} | label13 = Cysylltir&nbsp;gyda | data13 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2789|name=cysylltir|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cysylltir|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2789}} }} }} | label14 = Poblogaeth | data14 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1082|name=poblogaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{poblogaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1082}} }} }} | label15 = Sefydlwyd | data15 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P571|name=sefydlwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|qual=ALL|unitabbr=true|list=ubl|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sefydlwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571}} }} }} <!-- Needed on all relevant countries: 1. Declaration of independence date 2. Independence from (country name) 3. Recognition (date) 4. Independence Day (Commemoration) See: https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion_module:Wikidata#Test_(Sandbox_2) The call getValueByQual will look among the best values for 'inception' (P571) for any that have the qualifier 'criterion used' (P1013) equal to 'declaration of independence' (Q1464916). Hopefully there is only one. The following should show only the date of declaration of independence: ---> | label16 = Datganiad&nbsp;o&nbsp;annibynniaeth | data16 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getValueByQual|P571|qualID=P1013|qvalue=Q1464916|rank=best|name=datganiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datganiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|yes}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571|showqualifiers=P805|qualifier=P1013|qualifiervalue=Q1464916}} }} }} <!-- C O F I O Felly, o dan 'Dechreuwyd' (P571) rhaid cael: P807 - daeth yn annibynnol oddi wrth a Q3624078 - gwladwriaeth ---> | label17 = Annibynniaeth oddi&nbsp;wrth | data17 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getValueByQual|P571|qualID=P807|qvalue=Q3624078|rank=best|name=datganiad_oddi_wrth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datganiad_oddi_wrth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|yes}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571|showqualifiers=P805|qualifier=P807|qualifiervalue=Q3624078}} }} }} | label18 = Anthem | data18 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P85|name=anthem|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{anthem|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P85}} }} }} | label19 = | data19 = {{{Anthemau answyddogol|}}} | label20 = Pennaeth&nbsp;llywodraeth | data20 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P6|name=pennaethll|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaethll|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P6}} }} }} | label21 = Cylchfa&nbsp;amser | data21 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P421|name=cylchfa|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cylchfa|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P421}} }} }} | label22 = Gefeilldref/i | data22 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P190|name=gefeilldref|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|collapse=3|{{{gefeilldref|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P190}} }} }} | label23 = Nawddsant | data23 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P417|name=nawddsant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nawddsant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P417}} }} }} | label24 = Iaith/Ieithoedd<br />&nbsp;&nbsp;swyddogol | data24 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P37|name=ieithoedd_swyddogol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ieithoedd_swyddogol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P37}} }} }} | label25 = Nifer&nbsp;a&nbsp;laddwyd | data25 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1120|name=nifer_a_laddwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_a_laddwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1120}} }} }} <!-- B A N E R --> | header26 = Daearyddiaeth | label27 = Ardal&nbsp;warchodol | data27 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3018|name=ardal_warchodol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ardal_warchodol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3018}} }} }} | label28 = Rhan&nbsp;o'r&nbsp;canlynol | data28 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P361|name=rhan|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{rhan|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P361}} }} }} | label29 = Lleoliad | data29 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P276|name=lleoliad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{lleoliad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P276}} }} }} | label30 = Sir | data30 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P131|name=sir|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sir|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P131}} }} }} | label31 = Gwlad | data31 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P17|name=gwlad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gwlad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P17}} }} }} | label32 = Arwynebedd | data32 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2046|name=arwynebedd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|unitabbr=true|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arwynebedd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2046}} }} }} | label33 = Talaith | data33 = {{{talaith|}}} | label34 = Uwch y môr | data34 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2044|name=uchder|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{uchder|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2044}} }} }} | label35 = Gerllaw | data35 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P206|name=gerllaw|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gerllaw|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P206}} }} }} | label36 = Yn&nbsp;ffinio&nbsp;gyda | data36 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P47|name=ffin|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ffin|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P47}} }} }} | label37 = Cyfesurynnau | data37 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P625|format=dec|name=cyfesurynnau|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfesurynnau|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P625}} }} }} | label38 = Cod&nbsp;SYG | data38 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P836|name=cod_syg|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_syg|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P836}} }} }} | label39 = Cod OS | data39 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P613|name=ps|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{os|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P613}} }} }} | label40 = Cod&nbsp;post | data40 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P281|name=cod_post|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_post|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P281}} }} }} | labe41 = Cod ISO | data41 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P300|name=ISO|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ISO|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P300}} }} }} | label42 = Tarddiad | data42 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P885|name=tarddiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{tarddiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P885}} }} }} | label43 = Aber | data43 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P403|name=aber|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{aber|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P403}} }} }} | label44 = Llednentydd | data44 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P974|name=llednentydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llednentydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P974}} }} }} | label45 = Dalgylch | data45 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2053|name=dalgylch|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dalgylch|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2053}} }} }} | label47 = Hyd | data47 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2043|name=hyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{hyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2043}} }} }} | label48 = Arllwysiad | data48 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2225|name=arllwysiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arllwysiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2225}} }} }} | label49 = Llynnoedd | data49 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P469|name=llynnoedd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llynnoedd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P469}} }} }} <!-- RH E I L FF O R DD --> <!-- B A N E R RH E I L FF O R DD --> | header60 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P81|name=rheilffordd |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{rheilffordd|}}}}}|Rheilffordd}} | label60 = Llinell | data60 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P81|name=llinell|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llinell|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P81}} }} }} | label61 = Nifer&nbsp;y&nbsp;platfformau | data61 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1103|name=sawl_platfform|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sawl_platfform|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1103}} }} }} | label62 = Nifer&nbsp;y&nbsp;teithwyr | data62 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3872|name=nifer_teithwyr|qual=P582|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_teithwyr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3872}} }} }} | label63 = Côd&nbsp;yr&nbsp;orsaf <!--Gwledydd Prydain yn unig --> | data63 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4755|name=cod_gorsaf|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_gorsaf|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4755}} }} }} | label64 = Rheolir&nbsp;gan | data64 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P137|name=gweithredwr|qual=P137|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gweithredwr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3872}} }} }} <!-- A R A LL (gwag - i'w lenwi yn yr erthygl) --> | label665 = Dolennau | data665 = {{{dolennau|}}} <!-- M Y N Y DD O E DD --> | header72 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P3137 |name=header44 |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{header44|}}}}}|Manylion}} | label73 = Amlygrwydd | data73 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2660|name=amlygrwydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{amlygrwydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2660}} }} }} | label74 = Cyfnod&nbsp;daearegol | data74 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2348|name=cyfnod_daearegol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfnod_daearegol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2348}} }} }} | label76 = Rhiant&nbsp;gopa | data76 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3137|name=rhiant_gopa|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{rhiant_gopa|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3137}} }} }} | label77 = Cadwyn&nbsp;fynydd | data77 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4552|name=cadwyn_fynydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cadwyn_fynydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4552}} }} }} <!-- B A N E R Gwleidyddiaeth --> | header59 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P194 |name=gwleidyddiaeth |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{gwleidyddiaeth|}}}}}|Gwleidyddiaeth}} <!-- | label81 = Annibynniaeth&nbsp;oddi&nbsp;wrth | data81 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P208|name=annibynniaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{annibynniaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P208}} }} }} --> | label82 = Corff&nbsp;gweithredol | data82 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P208|name=corff_gweithredol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{corff_gweithredol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P208}} }} }} | label83 = Corff deddfwriaethol | data83 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P194|name=corff_deddfwriaethol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{corff_deddfwriaethol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P194}} }} }} | label84 = Swydd&nbsp;pennaeth<br />&nbsp;&nbsp;y&nbsp;wladwriaeth | data84 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1906|name=pennaeth3|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaeth3|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1906}} }} }} | label87 = Pennaeth&nbsp;y&nbsp;wladwriaeth | data87 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P35|name=pennaeth2|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaeth2|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P35}} }} }} | label88 = Swydd&nbsp;pennaeth<br />&nbsp;&nbsp;y&nbsp;Llywodraeth | data88 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1313|name=swydd_pen_llywodraeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{swydd_pen_llywodraeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1313}} }} }} | label89 = Pennaeth&nbsp;y&nbsp;Llywodraeth | data89= {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P6|name=pen_llywodraeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pen_llywodraeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P6}} }} }} <!-- nifer myfyrwyr (P2196) --> | label90 = Niferoedd | data90 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2196|name=nifer_myfyrwyr|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_myfyrwyr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2196}} }} }} | label102 = Etholaeth&nbsp;y&nbsp;Senedd | data102 = {{{etholaeth_cymru|}}} | label103 = [[Aelod Seneddol|AS/au y DU]] | data103 = {{{aelod_y_DU|}}} <!-- M A P B Y W COFIO: zoom=15 yn fap manwl iawn; zoom=3 yn Ewrop gyfan. --> |data105 = {{#if:{{#Property:P625}}|{{Dylunio map|width=280|height=250|zoom=8|frameless=s|align=center|marker-symbol={{Mapa marraztu/ikonoa}}|marker-color=#1E90FF| title={{PAGENAME}}| image={{#invoke:Wikidata|getValue|P18|FETCH_WIKIDATA}} |geotype2=geoshape|ids2={{#invoke:Wikidata|pageId}}| stroke-width2=0.5|fill2=#F5A9A9|opacity2=0.33|title2={{PAGENAME}}|geotype3=geoshape|fill-opacity3=0.13| ids3={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P131|1|mainsnak|datavalue|value|id}}| stroke-width3=0.8|fill3=#FFFFE0|title3={{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}} |latitude={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P625|1|mainsnak|datavalue|value|latitude}} |longitude={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P625|1|mainsnak|datavalue|value|longitude}} }} }} | label106 = | data106 = {{{map lleoliad|}}} <!-- B A N E R Adeiladau --> | header119 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P1435 |name=baner59 |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{baner59|}}}}}|Manylion}} | label111 = Cyfnod | data111 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P585|name=cyfnod|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfnod|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P585}} }} }} | label112 = Arddull&nbsp;pensaernïol | data112 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P149|name=arddull|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arddull|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P149}} }} }} | label114 = Perchnogaeth | data114 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P127|name=perchnogaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{perchnogaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P127}} }} }} | label115 = Statws&nbsp;treftadaeth | data115 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1435|name=statws_t|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{statws_t|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1435}} }} }} | label116 = Sefydlwydwyd&nbsp;gan | data116 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P112|name=sylfaenwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sylfaenwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P112}} }} }} | label117 = Cysegrwyd&nbsp;i | data117 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P825|name=cysegriad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cysegriad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P825}} }} }} | label118 = Cost | data118 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2130|name=cost|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cost|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2130}} }} }} | label119 = Crefydd/Enwad | data119 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P140|name=crefydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{crefydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P140}} }} }} | label120 = Deunydd | data120 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P186|name=deunydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{deunydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P186}} }} }} | label121 = Dynodwr&nbsp;Cadw | data121 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3007|name=dynodwr|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dynodwr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3007}} }} }} | label122 = Esgobaeth | data122 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P708|name=esgobaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{esgobaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P708}} }} }} <!-- B A N E R Gwledydd - os yw GDP yn bresennol--> | header125 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P2131 |name=ariannol |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{ariannol|}}}}}|Ariannol}} <!-- C O D I O Mae'r cod canlynol: rank=b |fwd=ALL |osd=n |scale=6 |uabbr=y yn label 76 a label 77. Ma'n cynnwys codio i leihau'r nifer o ddigidau sy'n ymddangos, drwy dalgrynnu'r rhif i'r miliwn agosaf. Gweler: https://en.wikipedia.org/wiki/Module_talk:WikidataIB/sandbox/testing#Scaling_quantities --> | label126 = [[Cynnyrch mewnwladol crynswth|Cyfanswm&nbsp;CMC&nbsp;(''GDP'')]] | data126 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2131|rank=b |fwd=ALL |scale=6 |uabbr=y |name=gdp|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gdp|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2131}} }} }} | label127 = [[Rhestr gwledydd yn nhrefn CMC (PGP) y pen|CMC&nbsp;y&nbsp;pen]] | data127 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2132|rank=b |fwd=ALL |scale=A |uabbr=y |name=gdp2|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gdp2|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2132}} }} }} | label128 = Arian | data128 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P38|name=arian|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arian|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P38}} }} }} <!-- | label129 = Chwyddiant | data129 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1279|name=chwyddiant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{chwyddiant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1279}} }} }} --> | label135 = Wrth gefn | data135 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2134|name=wrthgefn|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{wrthgefn|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2134}} }} }} | label137 = Canran&nbsp;y&nbsp;diwaith | data137 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1198|name=diweithdra|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{diweithdra|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1198}} }} }} | label138 = Cyfartaledd&nbsp;plant | data138 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4841|name=plant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{plant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4841}} }} }} | label140 = [[Mynegai Datblygiad Dynol|Mynegai&nbsp;Datblygiad&nbsp;Dynol]] | data140 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1081|name=datblygiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datblygiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1081}} }} }} <!-- COFIO: | labelZZZZZ = Unrhyw deitl | dataZZZZZ = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|PPPPP|name=XXXXX|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{XXXXX|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|PPPPP}} }} }} Gorffen ychwanegu / cloi --> <!-- | label190 = Gwefan | data190 = {{{gwefan|{{#if:{{#property:P856|from={{{qid|}}}}}|{{If first display both|{{Url|1={{#invoke:Wikidata|getValue|P856|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|FETCH_WIKIDATA}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P856}} }}{{EditAtWikidata|pid=P856|qid={{{qid|}}} }} }} }} }}} --> | header195 = {{{nrhp|{{{embedded|{{{module|}}}}}}}}} | data196 = <div style="text-align: center;">{{#if:{{#invoke:Wikidata|getValue|P373|qid={{{qid|}}}|{{{commons|FETCH_WIKIDATA}}} }} | {{icon|Commons}} [[Commons:{{#if:{{{commons|}}} | {{{commons}}} | Category:{{#invoke:Wikidata|getValue|P373|qid={{{qid|}}}|FETCH_WIKIDATA}} }} |Ffeiliau perthnasol ar Comin]]}}</div> | below = {{#if:{{{child|}}}||{{EditOnWikidata}}}} }} <includeonly>{{main other|{{#if:{{safesubst:#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=1|preview=1|fetchwikidata|onlysourced|dateformat}}|<!-- Check for locally-defined parameters could go here-->|[[Categori:Erthyglau gyda gwybodlen yn gyfan gwbl o Wicidata]]}}}}</includeonly> <includeonly>{{main other |[[Categori:Erthyglau sy'n defnyddio Nodyn Gwybodlen lle Wicidata]]}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}}</noinclude> 1d337g61eudhnkh5x0sw3klp23gef2a 14890541 14890178 2026-05-08T05:36:06Z Llywelyn2000 796 Etholaeth y DU (UK) 14890541 wikitext text/x-wiki {{infobox |name = |bodystyle = |abovestyle = background:#ddf |subheaderstyle = <!-- Lliw'r Header (Pennawd ee Gwleidyddiaeth) yn dilyn --> |headerstyle = background:#ddf; | child = {{{child|no}}} | title = {{#if:{{{child|}}}||{{{name|{{#if:{{#invoke:Wikidata|ViewSomething|labels|cy|value}}|{{#invoke:Wikidata|ViewSomething|labels|cy|value}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}} | header1 = {{#if:{{{child|}}}|{{{name|{{#invoke:WikidataIB |getLabel |{{{qid|}}}}}}}}}} | image1 = {{#if:{{{child|}}}||{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#invoke:WikidataIB |getPreferredValue |P18 |name=image |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|<noinclude>image</noinclude>}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{image|}}}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=280px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption1 = {{#if:{{{child|}}}||{{#if:{{{image|}}}|{{{caption|}}}|{{If first display both|{{{caption|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|qid={{{qid|}}}|FETCH_WIKIDATA}}}}}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P18}} }} }} }}}} | label1 = | data1 = {{{enw_brodorol|}}} | label2 = | data2 = {{{banergwlad|}}} | label3 = | data3 = {{{Baner|}}} <!-- arfbais --> | image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#invoke:WikidataIB |getPreferredValue |P94 |name=logo |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{logo|}}}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=100px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{logo_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption4 = {{{logo_caption|}}} | label5 = Arwyddair | data5 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1451|name=arwyddair|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arwyddair|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1451}} }} }} | label6 = Math | data6 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P31|name=math_o_le|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{math_o_le|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P31}} }} }} | label7 = Enwyd&nbsp;ar&nbsp;ôl | data7 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P138|name=namedafter|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{namedafter|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P138}} }} }} | label8 = <!--Ynganiad--> | data8 = <div class="center">{{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P443|name=ynganiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ynganiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P443}} }} }}</div> | label9 = Ardal&nbsp;weinyddol <!-- Ardaloedd yn lloegr ayb --> | data9 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P0|name=ardal|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ardal|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P0}} }} }} | label10 = Prifddinas | data10 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P36|name=prifddinas|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{prifddinas|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P36}} }} }} | label11 = Dinas fwyaf | data11 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P13574|name=dinas_fwyaf|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dinas_fwyaf|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P13574}} }} }} | label12 = Agoriad&nbsp;swyddogol | data12 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1619|name=agoriad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{agoriad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1619}} }} }} | label13 = Cysylltir&nbsp;gyda | data13 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2789|name=cysylltir|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cysylltir|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2789}} }} }} | label14 = Poblogaeth | data14 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1082|name=poblogaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{poblogaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1082}} }} }} | label15 = Sefydlwyd | data15 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P571|name=sefydlwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|qual=ALL|unitabbr=true|list=ubl|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sefydlwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571}} }} }} <!-- Needed on all relevant countries: 1. Declaration of independence date 2. Independence from (country name) 3. Recognition (date) 4. Independence Day (Commemoration) See: https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion_module:Wikidata#Test_(Sandbox_2) The call getValueByQual will look among the best values for 'inception' (P571) for any that have the qualifier 'criterion used' (P1013) equal to 'declaration of independence' (Q1464916). Hopefully there is only one. The following should show only the date of declaration of independence: ---> | label16 = Datganiad&nbsp;o&nbsp;annibynniaeth | data16 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getValueByQual|P571|qualID=P1013|qvalue=Q1464916|rank=best|name=datganiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datganiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|yes}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571|showqualifiers=P805|qualifier=P1013|qualifiervalue=Q1464916}} }} }} <!-- C O F I O Felly, o dan 'Dechreuwyd' (P571) rhaid cael: P807 - daeth yn annibynnol oddi wrth a Q3624078 - gwladwriaeth ---> | label17 = Annibynniaeth oddi&nbsp;wrth | data17 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getValueByQual|P571|qualID=P807|qvalue=Q3624078|rank=best|name=datganiad_oddi_wrth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datganiad_oddi_wrth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|yes}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P571|showqualifiers=P805|qualifier=P807|qualifiervalue=Q3624078}} }} }} | label18 = Anthem | data18 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P85|name=anthem|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{anthem|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P85}} }} }} | label19 = | data19 = {{{Anthemau answyddogol|}}} | label20 = Pennaeth&nbsp;llywodraeth | data20 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P6|name=pennaethll|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaethll|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P6}} }} }} | label21 = Cylchfa&nbsp;amser | data21 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P421|name=cylchfa|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cylchfa|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P421}} }} }} | label22 = Gefeilldref/i | data22 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P190|name=gefeilldref|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|collapse=3|{{{gefeilldref|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P190}} }} }} | label23 = Nawddsant | data23 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P417|name=nawddsant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nawddsant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P417}} }} }} | label24 = Iaith/Ieithoedd<br />&nbsp;&nbsp;swyddogol | data24 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P37|name=ieithoedd_swyddogol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ieithoedd_swyddogol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P37}} }} }} | label25 = Nifer&nbsp;a&nbsp;laddwyd | data25 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1120|name=nifer_a_laddwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_a_laddwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1120}} }} }} <!-- B A N E R --> | header26 = Daearyddiaeth | label27 = Ardal&nbsp;warchodol | data27 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3018|name=ardal_warchodol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ardal_warchodol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3018}} }} }} | label28 = Rhan&nbsp;o'r&nbsp;canlynol | data28 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P361|name=rhan|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{rhan|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P361}} }} }} | label29 = Lleoliad | data29 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P276|name=lleoliad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{lleoliad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P276}} }} }} | label30 = Sir | data30 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P131|name=sir|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sir|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P131}} }} }} | label31 = Gwlad | data31 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P17|name=gwlad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gwlad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P17}} }} }} | label32 = Arwynebedd | data32 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2046|name=arwynebedd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|unitabbr=true|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arwynebedd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2046}} }} }} | label33 = Talaith | data33 = {{{talaith|}}} | label34 = Uwch y môr | data34 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2044|name=uchder|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{uchder|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2044}} }} }} | label35 = Gerllaw | data35 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P206|name=gerllaw|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gerllaw|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P206}} }} }} | label36 = Yn&nbsp;ffinio&nbsp;gyda | data36 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P47|name=ffin|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ffin|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P47}} }} }} | label37 = Cyfesurynnau | data37 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P625|format=dec|name=cyfesurynnau|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfesurynnau|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P625}} }} }} | label38 = Cod&nbsp;SYG | data38 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P836|name=cod_syg|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_syg|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P836}} }} }} | label39 = Cod OS | data39 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P613|name=ps|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{os|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P613}} }} }} | label40 = Cod&nbsp;post | data40 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P281|name=cod_post|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_post|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P281}} }} }} | labe41 = Cod ISO | data41 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P300|name=ISO|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{ISO|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P300}} }} }} | label42 = Tarddiad | data42 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P885|name=tarddiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{tarddiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P885}} }} }} | label43 = Aber | data43 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P403|name=aber|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{aber|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P403}} }} }} | label44 = Llednentydd | data44 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P974|name=llednentydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llednentydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P974}} }} }} | label45 = Dalgylch | data45 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2053|name=dalgylch|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dalgylch|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2053}} }} }} | label47 = Hyd | data47 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2043|name=hyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{hyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2043}} }} }} | label48 = Arllwysiad | data48 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2225|name=arllwysiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arllwysiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2225}} }} }} | label49 = Llynnoedd | data49 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P469|name=llynnoedd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llynnoedd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P469}} }} }} <!-- RH E I L FF O R DD --> <!-- B A N E R RH E I L FF O R DD --> | header60 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P81|name=rheilffordd |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{rheilffordd|}}}}}|Rheilffordd}} | label60 = Llinell | data60 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P81|name=llinell|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{llinell|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P81}} }} }} | label61 = Nifer&nbsp;y&nbsp;platfformau | data61 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1103|name=sawl_platfform|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sawl_platfform|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1103}} }} }} | label62 = Nifer&nbsp;y&nbsp;teithwyr | data62 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3872|name=nifer_teithwyr|qual=P582|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_teithwyr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3872}} }} }} | label63 = Côd&nbsp;yr&nbsp;orsaf <!--Gwledydd Prydain yn unig --> | data63 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4755|name=cod_gorsaf|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cod_gorsaf|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4755}} }} }} | label64 = Rheolir&nbsp;gan | data64 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P137|name=gweithredwr|qual=P137|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gweithredwr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3872}} }} }} <!-- A R A LL (gwag - i'w lenwi yn yr erthygl) --> | label665 = Dolennau | data665 = {{{dolennau|}}} <!-- M Y N Y DD O E DD --> | header72 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P3137 |name=header44 |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{header44|}}}}}|Manylion}} | label73 = Amlygrwydd | data73 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2660|name=amlygrwydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{amlygrwydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2660}} }} }} | label74 = Cyfnod&nbsp;daearegol | data74 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2348|name=cyfnod_daearegol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfnod_daearegol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2348}} }} }} | label76 = Rhiant&nbsp;gopa | data76 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3137|name=rhiant_gopa|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{rhiant_gopa|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3137}} }} }} | label77 = Cadwyn&nbsp;fynydd | data77 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4552|name=cadwyn_fynydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cadwyn_fynydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4552}} }} }} <!-- B A N E R Gwleidyddiaeth --> | header59 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P194 |name=gwleidyddiaeth |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{gwleidyddiaeth|}}}}}|Gwleidyddiaeth}} <!-- | label81 = Annibynniaeth&nbsp;oddi&nbsp;wrth | data81 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P208|name=annibynniaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{annibynniaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P208}} }} }} --> | label82 = Corff&nbsp;gweithredol | data82 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P208|name=corff_gweithredol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{corff_gweithredol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P208}} }} }} | label83 = Corff deddfwriaethol | data83 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P194|name=corff_deddfwriaethol|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{corff_deddfwriaethol|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P194}} }} }} | label84 = Swydd&nbsp;pennaeth<br />&nbsp;&nbsp;y&nbsp;wladwriaeth | data84 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1906|name=pennaeth3|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaeth3|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1906}} }} }} | label87 = Pennaeth&nbsp;y&nbsp;wladwriaeth | data87 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P35|name=pennaeth2|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pennaeth2|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P35}} }} }} | label88 = Swydd&nbsp;pennaeth<br />&nbsp;&nbsp;y&nbsp;Llywodraeth | data88 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1313|name=swydd_pen_llywodraeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{swydd_pen_llywodraeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1313}} }} }} | label89 = Pennaeth&nbsp;y&nbsp;Llywodraeth | data89= {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P6|name=pen_llywodraeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{pen_llywodraeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P6}} }} }} <!-- nifer myfyrwyr (P2196) --> | label90 = Niferoedd | data90 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2196|name=nifer_myfyrwyr|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{nifer_myfyrwyr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2196}} }} }} | label102 = Etholaeth&nbsp;y&nbsp;Senedd | data102 = {{{etholaeth_cymru|}}} | label103 = Etholaeth&nbsp;y&nbsp;DU | data103 = {{{aelod_y_DU|}}} <!-- M A P B Y W COFIO: zoom=15 yn fap manwl iawn; zoom=3 yn Ewrop gyfan. --> |data105 = {{#if:{{#Property:P625}}|{{Dylunio map|width=280|height=250|zoom=8|frameless=s|align=center|marker-symbol={{Mapa marraztu/ikonoa}}|marker-color=#1E90FF| title={{PAGENAME}}| image={{#invoke:Wikidata|getValue|P18|FETCH_WIKIDATA}} |geotype2=geoshape|ids2={{#invoke:Wikidata|pageId}}| stroke-width2=0.5|fill2=#F5A9A9|opacity2=0.33|title2={{PAGENAME}}|geotype3=geoshape|fill-opacity3=0.13| ids3={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P131|1|mainsnak|datavalue|value|id}}| stroke-width3=0.8|fill3=#FFFFE0|title3={{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}} |latitude={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P625|1|mainsnak|datavalue|value|latitude}} |longitude={{#invoke:Wikidata|ViewSomething|claims|P625|1|mainsnak|datavalue|value|longitude}} }} }} | label106 = | data106 = {{{map lleoliad|}}} <!-- B A N E R Adeiladau --> | header119 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P1435 |name=baner59 |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{baner59|}}}}}|Manylion}} | label111 = Cyfnod | data111 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P585|name=cyfnod|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cyfnod|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P585}} }} }} | label112 = Arddull&nbsp;pensaernïol | data112 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P149|name=arddull|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arddull|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P149}} }} }} | label114 = Perchnogaeth | data114 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P127|name=perchnogaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{perchnogaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P127}} }} }} | label115 = Statws&nbsp;treftadaeth | data115 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1435|name=statws_t|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{statws_t|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1435}} }} }} | label116 = Sefydlwydwyd&nbsp;gan | data116 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P112|name=sylfaenwyd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{sylfaenwyd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P112}} }} }} | label117 = Cysegrwyd&nbsp;i | data117 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P825|name=cysegriad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cysegriad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P825}} }} }} | label118 = Cost | data118 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2130|name=cost|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{cost|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2130}} }} }} | label119 = Crefydd/Enwad | data119 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P140|name=crefydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{crefydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P140}} }} }} | label120 = Deunydd | data120 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P186|name=deunydd|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{deunydd|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P186}} }} }} | label121 = Dynodwr&nbsp;Cadw | data121 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P3007|name=dynodwr|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{dynodwr|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P3007}} }} }} | label122 = Esgobaeth | data122 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P708|name=esgobaeth|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{esgobaeth|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P708}} }} }} <!-- B A N E R Gwledydd - os yw GDP yn bresennol--> | header125 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |P2131 |name=ariannol |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}} |onlysourced=no |noicon=yes|{{{ariannol|}}}}}|Ariannol}} <!-- C O D I O Mae'r cod canlynol: rank=b |fwd=ALL |osd=n |scale=6 |uabbr=y yn label 76 a label 77. Ma'n cynnwys codio i leihau'r nifer o ddigidau sy'n ymddangos, drwy dalgrynnu'r rhif i'r miliwn agosaf. Gweler: https://en.wikipedia.org/wiki/Module_talk:WikidataIB/sandbox/testing#Scaling_quantities --> | label126 = [[Cynnyrch mewnwladol crynswth|Cyfanswm&nbsp;CMC&nbsp;(''GDP'')]] | data126 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2131|rank=b |fwd=ALL |scale=6 |uabbr=y |name=gdp|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gdp|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2131}} }} }} | label127 = [[Rhestr gwledydd yn nhrefn CMC (PGP) y pen|CMC&nbsp;y&nbsp;pen]] | data127 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2132|rank=b |fwd=ALL |scale=A |uabbr=y |name=gdp2|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{gdp2|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2132}} }} }} | label128 = Arian | data128 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P38|name=arian|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{arian|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P38}} }} }} <!-- | label129 = Chwyddiant | data129 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1279|name=chwyddiant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{chwyddiant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1279}} }} }} --> | label135 = Wrth gefn | data135 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P2134|name=wrthgefn|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{wrthgefn|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P2134}} }} }} | label137 = Canran&nbsp;y&nbsp;diwaith | data137 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1198|name=diweithdra|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{diweithdra|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1198}} }} }} | label138 = Cyfartaledd&nbsp;plant | data138 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P4841|name=plant|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{plant|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P4841}} }} }} | label140 = [[Mynegai Datblygiad Dynol|Mynegai&nbsp;Datblygiad&nbsp;Dynol]] | data140 = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|P1081|name=datblygiad|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{datblygiad|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P1081}} }} }} <!-- COFIO: | labelZZZZZ = Unrhyw deitl | dataZZZZZ = {{If first display both|{{#invoke:WikidataIB|getPreferredValue|PPPPP|name=XXXXX|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|no}}}|{{{XXXXX|}}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|PPPPP}} }} }} Gorffen ychwanegu / cloi --> <!-- | label190 = Gwefan | data190 = {{{gwefan|{{#if:{{#property:P856|from={{{qid|}}}}}|{{If first display both|{{Url|1={{#invoke:Wikidata|getValue|P856|qid={{{qid|}}}|suppressfields={{{suppressfields|}}}|FETCH_WIKIDATA}} }}|{{#ifeq:{{{refs|no}}}|yes|{{wikidata|references|normal+|{{{qid|}}}|P856}} }}{{EditAtWikidata|pid=P856|qid={{{qid|}}} }} }} }} }}} --> | header195 = {{{nrhp|{{{embedded|{{{module|}}}}}}}}} | data196 = <div style="text-align: center;">{{#if:{{#invoke:Wikidata|getValue|P373|qid={{{qid|}}}|{{{commons|FETCH_WIKIDATA}}} }} | {{icon|Commons}} [[Commons:{{#if:{{{commons|}}} | {{{commons}}} | Category:{{#invoke:Wikidata|getValue|P373|qid={{{qid|}}}|FETCH_WIKIDATA}} }} |Ffeiliau perthnasol ar Comin]]}}</div> | below = {{#if:{{{child|}}}||{{EditOnWikidata}}}} }} <includeonly>{{main other|{{#if:{{safesubst:#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=1|preview=1|fetchwikidata|onlysourced|dateformat}}|<!-- Check for locally-defined parameters could go here-->|[[Categori:Erthyglau gyda gwybodlen yn gyfan gwbl o Wicidata]]}}}}</includeonly> <includeonly>{{main other |[[Categori:Erthyglau sy'n defnyddio Nodyn Gwybodlen lle Wicidata]]}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}}</noinclude> 5ewbgy80k3mlx1m4jr694pywn1gar58 0 232969 14890574 14878459 2026-05-08T06:17:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890574 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Delyn i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Chwitffordd]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Lloc'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/lloc-flintshire-sj140767#.YeCaVS-l1_g British Place Names]; adalwyd 13 Ionawr 2022</ref> I'r de, gwelir [[Bryniau Clwyd]] ac i'r gorllewin, ceir y ffin rhwng Sir y Fflint a [[Sir Ddinbych]]. Tarddiad enw'r pentref yw "corlan" i gadw anifeiliaid. Yn y pentref mae capel Sïon, sy'n adnabyddus am gynnal gwasanaeth y [[Y Plygain|Plygain]], ar fore dydd [[Nadolig]]. Mae'r capel yn perthyn i enwad y [[Wesleiaid]] ac fe'i codwyd ym 1810 a'i addasu ym 1829. Caewyd y capel yn 2021. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Chwitffordd]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 7ljex1degcmc04itykhh98gl3skm4iu 0 235347 14890367 13459585 2026-05-07T18:19:38Z Craigysgafn 40536 14890367 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Cerddor ac actor o'r [[Unol Daleithiau America|Unol Daleithiau]] oedd '''Peter Halsten Thorkelson'''<ref>{{cite news | url=https://pqasb.pqarchiver.com/dailypress/access/82314124.html?dids=82314124:82314124&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+07%2C+1999&author=SAM+MCDONALD+Daily+Press&pub=Daily+Press&desc=LOCAL+INDY+BAND+LUCKY+TOWN+COASTS+TO+RADIO&pqatl=google | work=Daily Press | first=Sam | last=Mcdonald | title=Local Indy Band Lucky Town Coasts To Radio | date= 7 Mai 1999 }}{{Dolen marw|date=Hydref 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ([[13 Chwefror]] [[1942]] – [[21 Chwefror]] [[2019]]), yn fwy adnabyddus fel '''Peter Tork'''. Roedd yn aelod o'r band [[the Monkees]]. Fe'i ganwyd yn [[Washington, D.C.]], yn fab i Virginia Hope (née Straus) a Halsten John Thorkelson, athro ym Mhrifysgol Connecticut. Cafodd ei addysg yn Windham High School, [[E. O. Smith High School]] ac yng [[Coleg Carleton|Ngholeg Carleton]]. Roedd yn briod bedair gwaith ac roedd ganddo dri o blant. Bu farw o ganser. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Tork, Peter}} [[Categori:Genedigaethau 1942]] [[Categori:Marwolaethau 2019]] [[Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Actorion teledu o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Cantorion roc o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Cerddorion o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Cyfansoddwyr caneuon o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Gitaryddion roc o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Pianyddion o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Pobl a aned yn Washington, D.C.]] [[Categori:Pobl fu farw yn Connecticut]] [[Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Swedaidd]] ifp7xx7uwiko7ae7rt54w6tvkecleib 0 240725 14890048 14580197 2026-05-07T12:29:37Z Deb 7 14890048 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | dateformat = dmy}} Actores ac aelod o [[Teulu Brenhinol y Deyrnas Unedig|Deulu Brenhinol y Deyrnas Unedig]] yw '''Rachel Meghan Markle''' (ganwyd [[4 Awst]] [[1981]]). Mae'n wraig i'r [[Y Tywysog Harri|Tywysog Harri]] a chafodd y teitl Duges Sussex pan briododd. Fe'i ganed yn [[Los Angeles]], Califfornia a chafodd ei haddysg ym [[Prifysgol Northwestern|Mhrifysgol Northwestern]]. Roedd yn un o sêr y gyfres deledu ''[[Suits (cyfres deledu)|Suits]]'' rhwng 2011 a 2017. Er bod Markle wedi ysgaru, caniataodd yr Eglwys Anglicanaidd iddi briodi'r Tywysog Harry yng Nghapel San Siôr, [[Castell Windsor]], ar 19 Mai 2018, gyda [[Justin Welby]], [[Archesgob Caergaint]], yn gwasanaethu.<ref>{{Cite web |last=Ruffini |first=Karen |year=2018 |title=Who's Officiating The Royal Wedding? Justin Welby Is The Archbishop Of Canterbury |url=https://www.elitedaily.com/p/whos-officiating-the-royal-wedding-justin-welby-is-the-archbishop-of-canterbury-9020990 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180520055125/https://www.elitedaily.com/p/whos-officiating-the-royal-wedding-justin-welby-is-the-archbishop-of-canterbury-9020990 |archive-date=20 Mai 2018|language=en |access-date=19 Mai 2018 |publisher=Elite Daily}}</ref> Rhoddodd Meghan enedigaeth i'w mab, [[Archie Mountbatten-Windsor]], ym mis Mai 2019.<ref>{{cite news |last1=Barry |first1=Ellen |last2=Karasz |first2=Palko |url=https://www.nytimes.com/2019/05/06/world/europe/meghan-markle-baby-boy.html |title=Meghan, Duchess of Sussex, gives birth to a boy |work=The New York Times |date=6 May 2019|language=en|access-date=6 Mai 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506135908/https://www.nytimes.com/2019/05/06/world/europe/meghan-markle-baby-boy.html |archive-date=6 Mai 2019 |url-status=live |url-access=limited }}</ref> Teithiodd y teulu i Dde Affrica yn hydref 2019. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Markle, Meghan}} [[Categori:Genedigaethau 1981]] [[Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Seisnig]] [[Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig]] [[Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig]] [[Categori:Teulu Mountbatten-Windsor]] [[Categori:Dugesau]] fe69fhngbrqj0zexfjys70x3kus704d 0 241244 14890365 14606916 2026-05-07T18:16:20Z Craigysgafn 40536 14890365 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata=ALL | suppressfields= gwladwriaeth |image=File:Safety Pin.jpg}} [[File:Safety pin2.jpg|thumb|250px|Pin cau, ar gau]] Addasiad ar y pin cyffredin yw'r '''pin cau'''<ref>{{cite web |url=http://termau.cymru/#safety%20pin |title=Safety Pin |publisher=Termau.Cymru |access-date=23 Medi 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://twitter.com/VaughanRoderick/status/1135454282520698881 |title=Fi'n defnyddio 'pin cau' ond dydw i ddim yn siwr o ble mae hynny wedi dod! |publisher=Cyfrif Twitter @VaughanRoderick |date=3 Mehefin 2019}}</ref> ceir hefyd ar lafar, '''pin clwt''' a '''pin babi''' <ref>{{cite web |url=https://twitter.com/hughes_llion/status/1135501133168947206 |publisher=Cyfrif Twitter @hughes_llion |title=Pin clwt neu pin babi dwi di galw nhw rioed |date=3 Mehefin 2019}}</ref> (Saesneg: Safety Pin). Fel mae'r enw Cymraeg yn awgrymu, mae'n cynnwys mecanwaith [[sbring]] syml a clöig (clasp). Mae dau bwrpas i'r clöig: ffurfio dolen gaeedig a thrwy hynny glymu'r pin i ba bynnag beth y caiff ei ddefnyddio, ac i orchuddio pen y pin i amddiffyn y defnyddiwr rhag y pwynt miniog. ==Defnydd cyffredin== Defnyddir pinnau cau yn aml i gau darnau o ffabrig neu ddillad gyda'i gilydd. Defnyddir pinnau cau, neu fersiwn arbennig fel arfer gyda gorchudd diogel ychwanegol, o'r enw pin [[cewyn]] (''nappy pin''), yn helaeth i glymu [[cewyn|cewynnau]] brethyn, gyda clöig diogelwch, i atal y babi neu'r person rhag cael ei bigo. Yn yr un modd, gellir eu defnyddio i ddodi dillad wedi'u rhwygo neu eu difrodi. Gellir defnyddio pinnau cau hefyd gyda gemwaith, fel [[clustdlws|clustdlysau]], cadwyni, mwclis a breichledi. Weithiau cânt eu defnyddio i atodi darn wedi'i frodio. Defnyddir Maint 3 yn aml mewn cwiltio a gellir ei labelu i'w brynu fel "pin cwiltio". Efallai y gelwir maint 4 a mwy yn “binnau blanced” ac ystyrir eu bod yn dderbyniol fel pinnau anffurfiol ar gyfer [[cilt]], yn dibynnu ar ddyluniad ac ymddangosiad. ==Rhagflaenydd cynnar== Dyfeisiwyd y ''fibula'', math o [[broetsh|froetsh]], gan wareiddiad y Myceaneaniaid ar benrhyn y Peloponnese, [[Gwlad Groeg]] rhwng y 14g a'r 13g CC, ac fe'i hystyrir yn rhagflaenydd cynnar i'r pin cau gan iddynt gael eu defnyddio mewn modd tebyg. Defnyddiwyd Fibulae gan fenywod a dynion Groeg i helpu i sicrhau [[tiwnig]].<ref>{{Cite news|url=https://fashion-history.lovetoknow.com/fashion-accessories/brooches-pins|title=Brooches and Pins {{!}} LoveToKnow|work=LoveToKnow|access-date=2018-05-06|language=en}}</ref> ==Dyfeisio'r pin cau gyfoes== [[File:Patent 6281.jpg|right|250px|thumb|Patent Hunt yn 1849 ar gyfer y pin cau (patent UDA #6,281)]] Ystyrir y peiriannydd o'r Unol Daleithiau, Walter Hunt, yn ddyfeisiwr y pin cau sy'n debyg i'r rhai a ddefnyddir heddiw. Roedd y pin cau yn cynnwys clöig a oedd yn gorchuddio'r pwynt ac yn ei gadw rhag ei ​​agor, a thro cylchol yn y tro i weithredu fel sbring a'i ddal yn ei le.<ref>{{cite web|title=Walter Hunt|publisher=National Inventors Hall of Fame|url=http://www.invent.org/hall_of_fame/279.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070714122852/http://www.invent.org/hall_of_fame/279.html|archive-date=2007-07-14}}</ref> Cafodd Charles Rowley (Birmingham, Lloegr) batent tebyg rhai misoedd wedyn, yn annibynnol yn Hydref 1849,<ref>{{cite web|title=Charles Rowley|publisher=Charles Rowley|url=http://www.charlesrowley.co.uk/about-us.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20091026062101/http://www.charlesrowley.co.uk/about-us.html|archive-date=2009-10-26|df=}}</ref> er nad yw'r cwmni bellach yn gwneud y rhain. Gwnaeth Hunt y ddyfais er mwyn talu dyled $15 i ffrind. Defnyddiodd ddarn o wifren [[efydd]] tua 8 modfedd o hyd a gwnaeth coil yng nghanol y wifren fel y byddai'n agor pan gaiff ei ryddhau. Dyfeisiwyd y clöig ar un pen er mwyn cuddio'r ymyl miniog oddi ar y defnyddiwr.<ref>{{Cite news|url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2016/11/three-millennia-of-safety-pins/507629/|title=Three Millennia of Safety Pins|last=Caballar|first=Rina|work=The Atlantic|access-date=2018-05-05|language=en-US}}</ref> [[File:Silver safety pin.JPG|thumb|upright=0.8|250px|Pin cau fel addurn]] Ar ôl cael patent U.S28 #6,281 ar 10 Ebrill 1849,<ref>{{cite web|title=Walter Hunt|publisher=United States Patent and Trademark Office|url=http://www.google.com/patents?id=4vBEAAAAEBAJ&printsec=abstract#v=onepage&q&f=false}}</ref> gwerthodd Hunt y patent i W. R. Grace and Company am $400 (tua $ 12,000 yn ddoleri 2018). Gan ddefnyddio'r arian hwnnw, talodd Hunt y $15 a oedd yn ddyledus i ffrind a chadw'r swm sy'n weddill o $385 iddo'i hun. Yr hyn na lwyddodd Hunt i sylweddoli yw y byddai W.R. Grace a Company yn y blynyddoedd i ddilyn yn gwneud miliynau o ddoleri mewn elw o'i ddyfais.<ref>{{Cite web|url=http://lileks.com/bleats/archive/17/1017/100317.html|title=LILEKS (James) :: The Bleat 2017 TUESDAY|website=lileks.com|access-date=2018-05-05}}</ref><ref>{{Cite journal |first=Ufuk |last=Akcigit |first2=Murat Alp |last2=Celik |first3=Jeremy |last3=Greenwood |year=2016 |title=Buy, Keep, or Sell: Economic Growth and the Market for Ideas |journal=[[Econometrica]] |volume=84 |issue=3 |pages=943–984 |doi=10.3982/ECTA12144 }}</ref> ==Perygl meddygol== Er y ceir defnydd di-ben-draw o'r pin cau, ceir hefyd perygl o blant yn eu llyncu. Dyfeisiodd Dr. Chevalier Jackson offerynnau arbennig ar gyfer cael gwared ar binnau cau oedd wedi eu llyncu. Gan fod plant bach yn aml yn eu llyncu ac y gellid rhoi pinnau agored yn beryglus yn eu gwddf, galwodd Jackson hwy yn “binnau peryglus” ac weithiau roeddent yn dangos trefniadau'r rhai yr oedd wedi eu tynnu. ==Diwylliant== [[File:Ear-safetypin.jpg|thumb|upright=0.8|250px|Pin cau fel clustdlws]] [[File:Giant Safety Pin @ De Young Museum (2597685794).jpg|thumb|250px|Pin cau anferthol yn Amgueddfa De Young, San Fransico]] Yn ystod dyfodiad cerddoriaeth [[pync]] yn yr 1970au hwyr, daeth pinnau cau yn gysylltiedig â'r genre, ei dilynwyr a'i ffasiwn.<ref>[https://books.google.com/books?id=5CrUGq8t77kC&pg=PA53&dq=punk+fashion+safety+pins&hl=en&sa=X&ei=KeuwUInDC6mF4ATm6oG4CQ&ved=0CEAQ6AEwBg#v=onepage&q=punk%20fashion%20safety%20pins&f=false Punks: A Guide to an American Subculture], p53, Sharon M. Hannon, ABC-CLIO, 2010</ref> Gwnaed hyn er mwyn torri ar arferion gwisg confensiynol a hefyd i ddal darnau o ddilladach at ei gilydd. Ymysg y gwisgwyr pin cau pync mwyaf enwog oedd [[Johnny Rotten]].<ref>[https://www.rollingstone.com/music/pictures/inside-the-mets-new-exhibit-punk-chaos-to-couture-20130507/pin-it-down-0787285 Inside the Met's New Exhibit, 'Punk: Chaos to Couture'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170210135041/http://www.rollingstone.com/music/pictures/inside-the-mets-new-exhibit-punk-chaos-to-couture-20130507/pin-it-down-0787285 |date=10 Chwefror 2017 }}. ''Rolling Stone'', 7 Mai 2013.</ref> ==Traddodiad== Mae pinnau cau yn dal gwerth mewn rhai diwylliannau a thraddodiadau. Yn India cedwir pinnau dros genedlaethau a'u trosglwyddo i ferched. Yn [[Wcráin]] mae pinnau yn cael eu yn defnyddio fel ffordd o atal ysbrydion drwg wrth eu cysylltu â dillad plant. Mewn gwledydd eraill mae pin cau yn fath o lwc dda.<ref>{{Cite news|url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2016/11/three-millennia-of-safety-pins/507629/|title=Three Millennia of Safety Pins|last=Caballar|first=Rina|work=The Atlantic|access-date=2018-05-05|language=en-US}}</ref> ==Gwleidyddol== Wedi ethol [[Donald Trump]] yn Arlywydd yr Unol Daleithiau yn 2016 dechreuodd rhai pobl wisgo pin cau fel symbol wleidyddol. Gwnaethpwyd hyn i ddangos cefnogaeth i bobl oedd wedi dioddef gwatwar hiliol, homoffobig neu grefyddol. Dilynodd arfer a ddechreuwyd ym Mhrydain am yr un pryderon wedi'r bleidlais [[Brexit]] yno ychydig fisoedd ynghynt yn 2016.<ref>https://www.bbc.co.uk/news/election-us-2016-37948762</ref> Roedd yr arfer yn chwarae ar y gair "safety" yn y term Saesneg, 'safety pin'.<ref>https://www.vox.com/culture/2016/11/17/13636156/safety-pins-backlash-trump-brexit</ref> ==Gweler hefyd== * [[Pin bawd]] * [[Clip papur]] *[[Styffylwr]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau|2}} ==Dolenni allanol== * [http://museumofeverydaylife.org/exhibitions-collections/current-exhibitions/a-visual-history-of-the-safety-pin "A Visual History of the Safety Pin" Museum of Everyday Life]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.weirdca.com/location.php?address_id=315 Pin cau anferthol Amgueddfa De Young] [[Categori:Caewyr dillad]] [[Categori:Dyfeisiau o'r Unol Daleithiau]] 4ndvdhfu5gwwxf7hohpld4a804rzgk3 0 241458 14890474 13469248 2026-05-07T20:10:08Z Craigysgafn 40536 14890474 wikitext text/x-wiki [[File:Mette Frederiksen - 2009.jpg|thumb|[[Mette Frederiksen]] bydd Prif Weinidog nesaf Denmarc]] Cynhaliwyd '''etholiadau cyffredinol''' yn [[Denmarc|Nenmarc]] ar 5 Mehefin 2019 i ethol pob un o'r 179 aelod o Llyodraeth Denmarc (Y Folketing) <ref>[https://www.reuters.com/article/us-denmark-election/denmarks-prime-minister-calls-election-to-be-held-on-june-5-idUSKCN1SD180 "Denmark's prime minister calls election to be held on June 5"], Reuters, 7 Mai 2019</ref> 175 yn Nenmarc, dau yn [[Ynysoedd Ffaro]] a dau yn yr [[Yr Ynys Las|Ynys Las]]. Cynhaliwyd yr etholiadau ddeng niwrnod ar ôl etholiadau Senedd Ewrop.<ref>{{Cite news|url=https://www.dr.dk/nyheder/politik/ep-valg/ep-spidskandidater-uenige-er-folketingsvalgkamp-godt-eller-skidt-eu-debatten|title=EP-spidskandidater uenige: Er Folketingsvalgkamp godt eller skidt for EU-debatten?|last=Lindqvist|first=Andreas|date=7 Mai 2019|work=DR|language=Danish|access-date=7 Mai 2019}}</ref> Arweiniodd yr etholiadau at fuddugoliaeth i'r "bloc coch", sydd yn cynnwys partïon sydd yn cefnogi Mette Frederiksen arweinydd y Democratiaid Cymdeithasol fel ymgeisydd ar gyfer y Prif Weinidog. Enillodd y "bloc coch" 93 o'r 179 sedd, gan sicrhau mwyafrif seneddol. Yn y cyfamser, gostyngwyd y glymblaid lywodraethol bresennol i 76 sedd. Ar 6 Mehefin 2019 cyflwynodd y Prif Weinidog Lars Løkke Rasmussen ei ymddiswyddiad i'r Frenhines [[Margrethe II, brenhines Denmarc|Margrethe II]], gan ganiatáu iddi benodi Frederiksen i ffurfio llywodraeth newydd. <ref>{{Cite news|url=https://www.cbc.ca/news/world/denmark-election-fallout-1.5164534|title=Denmark's PM Lars Loekke Rasmussen resigns after election disappointment|date=6 Mehefin 2019|work=CBC|access-date=6 Mehefin 2019}}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} [[Categori:Gwleidyddiaeth Denmarc]] [[Categori:Etholiadau 2019]] 5jv5408cqlwqqabmkcxukp05wzkyg8w 0 244004 14890325 8843583 2026-05-07T17:57:46Z ConfusedAlbatross 77487 cywiro sillafu (egalitatriaeth > egalitariaeth) 14890325 wikitext text/x-wiki Athrawiaeth [[cymdeithaseg|gymdeithasegol]] neu ysgol feddwl yn [[athroniaeth wleidyddol]] yw '''egalitariaeth''' neu '''gydraddoliaeth''' sy'n gosod [[cydraddoldeb]] yn nod ar gyfer cyfundrefn [[cymdeithas]]. Gallai gymhwyso cydraddoldeb o ran amodau cymdeithasol, canlyniadau economaidd, gwobrwyon, neu freintiau.<ref>{{eicon en}} "[https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/sociology-and-social-reform/sociology-general-terms-and-concepts/egalitarianism#1O88egalitarianism Egalitarianism]" yn ''A Dictionary of Sociology'' (Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1998). Adalwyd ar 12 Awst 2019.</ref> Er enghraifft, yn achos [[mudoledd cymdeithasol]], nod egalitariaeth yw sicrhau'r cyfle i bob unigolyn allu gwella ei [[statws economaidd-gymdeithasol]], neu i'r unigolyn ennill ei le yn y gymdeithas o ganlyniad i'w ddoniau, y drefn a elwir [[meritocratiaeth]]. Yn gyffredinol, mae egalitariaeth yn un o daliadau'r [[adain chwith]], ac yn nodwedd bwysig o ideolegau [[sosialaeth|sosialaidd]] megis [[democratiaeth gymdeithasol]], [[comiwnyddiaeth]], a [[Marcsiaeth]]. Cofleddir dealltwriaethau amgen o egalitariaeth gan safbwyntiau eraill ar y [[sbectrwm gwleidyddol]]. Mae [[rhyddfrydiaeth|rhyddfrydwyr]] ac [[unigolyddiaeth|unigolwyr]] yn tueddu i ddadlau dros gyfleoedd cyfartal i bawb, ond nid o reidrwydd yn gwneud iawn am annhegwch drwy achos genedigaeth, megis cyfoeth teuluol. == Gweler hefyd == * [[Cyfiawnder cymdeithasol]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} [[Categori:Egalitariaeth| ]] [[Categori:Moeseg]] [[Categori:Theorïau gwleidyddol]] qmtpt9h1s3lgj8eiw1bn1dvfnz7rrix 0 244165 14890133 14777182 2026-05-07T16:44:19Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890133 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = STM Sports| fullname = STM Sports Associaton Football Club| nickname = | founded = 2007<ref name='daisports'>{{cite web|title=STM Sports Plan On Going Home To St Mellons|url=http://www.dai-sport.com/23552-2/|date=6 Ebrill 2018|work=Dai Sports|first=Terry|last=Phillips|access-date=2019-08-16|archive-date=2019-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514163302/http://www.dai-sport.com/23552-2/|url-status=dead}}</ref> | dissolved = 2020 | ground = | capacity = | chairman = | manager = | league = | season = | position = | website = | }} Roedd '''C.P.D. STM Sports''' (Saesneg: ''STM Sports A.F.C.'') yn glwb [[pêl-droed]] a oedd wedi'i lleoli yn [[Llaneirwg]], [[maestref]] yn nwyrain [[Caerdydd]]. Roedd y clwb yn chwarae ar feysydd chwarae [[Prifysgol Caerdydd]] yn [[Llanrhymni]].<ref>{{Cite web |url=https://www.cardiff.ac.uk/cy/sport/facilities/sports-fields |title=copi archif |access-date=2019-08-16 |archive-date=2019-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816181734/https://www.cardiff.ac.uk/cy/sport/facilities/sports-fields |url-status=dead }}</ref> Roedden yn un o'r clybiau a chwaraeoedd yn nhymor gyntaf [[Cymru South]] sef, ail lefel system byramid [[Cymdeithas Bêl-droed Cymru]] yn 2019-20. Roedd STM yn sefyll am ''St Mellons'', enw Saesneg ar Llaneirwg, ardal cartref y clwb.<ref>https://twitter.com/stmsportsafc/status/1162437277768921089</ref> ==Hanes== ===Cynghreiriau rhanbarthol=== Chwaraeodd y clwb yn wreiddiol yn Uwch Gynghrair Cyfuniad Caerdydd, cyn symud i Gynghrair Amatur De Cymru ar gyfer tymor 2010–11 lle cawsant eu coroni’n bencampwyr Adran Dau ar eu hymgais gyntaf. Y tymor canlynol yn Adran Un, gorffennodd y clwb yn 7fed, tra y flwyddyn ganlynol fe wnaethant orffen yn 5ed a hefyd ennill Cwpan Hŷn Cymdeithas Pêl-droed De Cymru. Yn nhymor tymor 2013–14 fe orffennon nhw yn 4ydd, gyda dyrchafiad i Cynghrair Cymru (Y De) ar ddiwedd tymor 2014–15, gan orffen fel pencampwyr. Bu’n rhaid i’r clwb gyflwyno apêl gyda Chymdeithas Bêl-droed Cymru i sicrhau dyrchafiad ac yna trechu Pontlottyn 4-1 yn Stadiwm Dinas Caerdydd mewn gêm ail gyfle ar gyfer dyrchafiad.<ref>https://www.walesonline.co.uk/sport/football/amateur-football/stm-sports-earn-welsh-league-9473338</ref><ref name='WFLplayoff'>{{cite web|title=STM into Welsh League after play-off drama|url=https://www.welsh-football.net/blog/item/177-stm-into-welsh-league-after-play-off-drama|date=21 Mehefin 2015|work=Welsh Football - The National Football Magazine of Wales|access-date=2019-08-16|archive-date=2019-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190607082336/https://www.welsh-football.net/blog/item/177-stm-into-welsh-league-after-play-off-drama|url-status=dead}}</ref> Roedd yr ornest hefyd yn cynnwys sefyllfa anarferol gan i un o chwaraewyr y clwb gael ei arestio yn ystod yr ornest gan swyddogion heddlu am gyhuddiad blaenorol o ymosod a methu ag ateb i'r llys.<ref name='arrest'>{{cite web |title=Footballer arrested for assault during vital match after walking off pitch to change his boots|url=https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/footballer-arrested-assault-during-vital-5921754|date=21 Mehefin 2015|work=Daily Mirror|first=James|last=McCarthy}}</ref> ===Cynghrair Cymru (Y De)=== Yn eu tymor cyntaf yn [[Cynghrair Cymru (Y De)|Cynghrair Cymru (Y De)]], yn Adran Tri, gorffennodd y clwb yn y 4ydd safle cyn gwella ar hynny ar gyfer tymor 2016-17, gan orffen yn 2il y tu ôl i [[C.P.D. Llanilltud Fawr|Lanilltud Fawr]] ac ennill dyrchafiad i Adran Dau.<ref name='div3promote'>{{cite web |title=Bircham and Lewis share delight as STM and Major are promoted|url=https://clwbpeldroed.org/2017/04/24/bircham-lewis-share-delight-stm-major-promoted/|date=24 Ebrill 2017|work=Y Clwb Pel-Droed|first=Matt|last=Hemsley}}</ref> Yn eu tymor cyntaf yn Adran Dau gorffennodd y clwb yn 4ydd, cyn dod yn bencampwyr Adran Dau yn nhymor 2018–19.<ref name='fawpromote'>{{cite web |title=STM Sports promoted to the FAW Championship|date=2 Mai 2019|url=https://clwbpeldroed.org/2019/05/02/stm-sports-promoted-faw-championship/|work=Y Clwb Pel-Droed|first=Jorden|last=Jones }}</ref> Roedd y tymor yn cynnwys y fuddugoliaeth mwyaf erioed o 20–0 yng Nghwpan Cynghrair Cymru (y De) dros Gaerau a welodd pum chwaraewr STM Sports yn sgorio hat-triciau.<ref>name='RecordWin'>{{cite web |title=The unprecedented Welsh League football match which finished 20-0 as FIVE players score hat-tricks|date=30 Awst 2018 |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/football/unprecedented-welsh-league-football-match-15089596|work=Wales Online}}</ref> Cyrhaeddodd y tîm rownd gynderfynol Tlws CBDC hefyd cyn colli mewn amser ychwanegol i Cefn Albion mewn gêm a gafodd ei difetha gan honiadau o hiliaeth gan gefnogwyr Cefn Albion tuag at ddau o chwaraewr STM Sports.<ref name='FATsemi'>{{cite web |title=Police and Welsh football chiefs launch probe into claims of racism at cup semi-final|date=11 Ebrill 2019 |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/football/police-welsh-football-chiefs-launch-16117163|work=Wales Online}}</ref> Yn ddiweddarach cyhuddwyd y ddau glwb gan y Gymdeithas Bêl-droed o droseddau posib mewn perthynas â'r ornest.<ref>name='BBC48225954'>{{cite web |title=Football clubs charged after FAW Trophy racism probe|date=10 May 2019|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-48225954|work=BBC Sport}}</ref> ==Pencampwriaeth CBDC== Fel pencampwyr Adran Dau, roedd y clwb yn gymwys i gael dyrchafiad i [[Cymru South]], sef yr ail haen ar ei newydd wedd. Hysbyswyd y clwb gan y Gymdeithas Bêl-droed ym mis Mai 2019 na ddyfarnwyd ardystiad Haen 2 iddynt i fod yn gymwys i chwarae ar y lefel honno, a rhoddwyd yr hawl iddynt apelio.<ref name='FAWT2'>{{cite web |title=FAW Tier 2 First Instance Body Decision - 43 Clubs Successful |publisher=Football Association of Wales |date=8 May 2019 |url=https://www.faw.cymru/en/news/faw-tier-2-first-instance-body-decision-43-clubs-successful/?back=/en/news/&pos=3 |access-date=2019-08-16 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806222520/https://www.faw.cymru/en/news/faw-tier-2-first-instance-body-decision-43-clubs-successful/?back=/en/news/&pos=3 |url-status=dead }}</ref> Enillodd y clwb eu hapêl yn ddiweddarach ym mis Mai.<ref>name='FAWT2appeal'>{{cite web |title=FAW Tier 2 appeals body decisions |publisher=Football Association of Wales |date=22 Mai 2019 |url=https://www.faw.cymru/en/news/faw-tier-2-appeals-body-decisions/}}</ref> ==Uchelgais== Mewn cyfweliad gyda gwefan Dai Sports yn 2019, dywedodd y cadeirydd, Geza Hajgato, cyn hyfforddwr gyda [[Chelsea F.C.]] a [[C.P.D. Dinas Caerdydd|Dinas Caerdydd]], fod gan y pwyllgor gynlluniau mawr a dywedodd wrth bodlediad JD Sports Welsh Premier League: “Mewn naw tymor ers ffurfio STM, a dim ond unwaith yr ydym wedi colli allan ar ddyrchafiad. “Cyrraedd Uwch Gynghrair Cymru yw'r nôd, ond mae honno’n ffordd bell iawn i ffwrdd i ni. “Mae wedi bod yn wych ar y cae, ond mae’r llwyddiant hwnnw wedi costio i ni mewn ffyrdd eraill. “Rydyn ni'n chwarae ar dir rhent, er enghraifft, ac mae gennym ni gynlluniau mawr ar gyfer maes newydd. Mae hynny dair blynedd i ffwrdd, ond mae penseiri wedi gwneud eu gwaith ac mae'r cyngor ar ein hochr ni.<ref>{{Cite web |url=http://www.dai-sport.com/23552-2/ |title=copi archif |access-date=2019-08-16 |archive-date=2019-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514163302/http://www.dai-sport.com/23552-2/ |url-status=dead }}</ref> ==Cit== * Cartref - Crys gwyn a gwyrdd; siorts gwyrdd; sannau gwyn * Oddi Cartref - Crys, siorts a sannau gwyrdd i gyd <ref>{{Cite web |url=http://wfleague.co.uk/teams/view/103 |title=copi archif |access-date=2019-08-16 |archive-date=2019-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514101545/http://wfleague.co.uk/teams/view/103 |url-status=dead }}</ref> ===Y clwb yn dod i ben=== Ar 27 Gorffennaf 2020 cyhoeddwyd na fyddai'r clwb yn chwarae yn nhymor 2020–21, ac y byddai'n cael ei ddiddymu.<ref>{{cite web |last1=Jones |first1=Jordan |title=Nathaniel MG Cup finalists STM Sports announce they are to fold |url=https://clwbpeldroed.org/2020/07/27/stm-sports-fold/ |publisher=Y Clwb Pel-Droed |accessdate=27 July 2020}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau|2}} ==Dolenni allanol== * [http://wfleague.co.uk/teams/view/103 Welsh Football League Club profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514101545/http://wfleague.co.uk/teams/view/103 |date=2019-05-14 }} * [https://twitter.com/stmsportsafc?ref_src=twsrc%5Egoogle%7Ctwcamp%5Eserp%7Ctwgr%5Eauthor Twitter @stmsportsafc] * [http://www.dai-sport.com/23552-2/ Erthygl ar wefan Dai Sport, 6 Ebrill 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514163302/http://www.dai-sport.com/23552-2/ |date=2019-05-14 }} * [http://www.wfda.co.uk/league_mwl_index.php Canlyniadau pob tymor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141103214819/http://wfda.co.uk/league_mwl_index.php |date=2014-11-03 }} * [https://www.faw.cymru/en/about-faw/domestic/pyramid-review/ Adolygiad o system byramid cynghreiriau pêl-droed Cymru] {{eginyn pêl-droed}} [[Categori:Cynghreiriau pêl-droed Cymru]] [[Categori:Chwaraeon yng Nghaerdydd]] [[Categori:Timau pêl-droed Cymru|STM Sports]] [[Categori:Prifysgol Caerdydd]] ta5obt9yxxyq8rvhkcnbybq3682obqt 2 245225 14890486 14835773 2026-05-07T20:45:15Z Craigysgafn 40536 14890486 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ * [[Defnyddiwr:Craigysgafn/Pwll Tywod/2]] * [[Defnyddiwr:Craigysgafn/Pwll Tywod/3]] * [[Defnyddiwr:Craigysgafn/Pwll Tywod/4]] * [[Defnyddiwr:Craigysgafn/Pwll Tywod/5]] [[Delwedd:Wales2026SeneddConstituencies labelled map.svg|bawd|canol|600px|Map o 16 etholaethau Senedd Cymru. Daeth y rhain i rym gydag etholiadau Mai 2026]] Etholaeth Senedd Cymru * [[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] * [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] * [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] * [[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)|Brycheiniog Tawe Nedd]] * [[Caerdydd Ffynnon Taf (etholaeth Senedd)|Caerdydd Ffynnon Taf]] * [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] * [[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]] * [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] * [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] * [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] * [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] * [[Gŵyr Abertawe (etholaeth Senedd)|Gŵyr Abertawe]] * [[Pen-y-bont Bro Morgannwg (etholaeth Senedd)|Pen-y-bont Bro Morgannwg]] * [[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)|Pontypridd Cynon Merthyr]] * [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] * [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] 5qj44eta60dnabqo4f42rvgm3gd5ibk 14 248034 14890070 9539802 2026-05-07T15:11:53Z Craigysgafn 40536 14890070 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn yr Ariannin}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Ariannin, Yr]] [[Categori:Economi'r Ariannin]] [[Categori:Bancio yn Ne America yn ôl gwlad|Ariannin]] 129mun05fvrygppamq5wbt01g6mweqh 0 248341 14890395 12970850 2026-05-07T19:02:00Z Craigysgafn 40536 14890395 wikitext text/x-wiki {{Person|fetchwikidata=ALL|onlysourced=no|suppressfields=dinasyddiaeth|nationality={{banergwlad|Yr Almaen}}|dateformat=dmy}} [[Awdur]]es o'r [[Yr Almaen|Almaen]] yw '''Judith Schalansky''' (ganwyd [[20 Medi]] [[1980]]) sy'n cael ei hystyried yn nodedig am ei gwaith fel [[awdur]], [[golygydd]] a [[dylunydd graffig]]. Ganwyd Judith Schalansky yn Greifswald, [[yr Almaen]]. Mae'n awdur, dylunydd llyfrau a chyhoeddwr. Mae gan Schalansky radd mewn hanes celf a dylunio cyfathrebu. Cyhoeddodd bum cyfrol hyd yma, yn Almaeneg ac yn Saesneg. Enillodd ei chyfrol ''Atlas of Remote Islands'' wobr am lyfr Almaenaidd prydferthaf y flwyddyn yn 2009. Derbyniodd ei chyfrol ''The Giraffe's Neck'' yr un wobr ddwy flynedd yn ddiweddarach. Cafodd ''asteroid 95247 Schalansky'' ei henwi ar ei hôl yn 2011. Mae'n byw ar hyn o bryd yn [[Berlin]] gyda'i phartner, yr actores Bettina Hoppe.<ref>{{cite web|url=https://www.sueddeutsche.de/kultur/eklat-um-rede-von-sibylle-lewitscharoff-ungeheuerliche-hetze-1.1907457|title=Ungeheuerliche Hetze|first=Ein Gastbeitrag von Judith|last=Schalansky|date=7 Mai 2019|publisher=|accessdate=7 Mai 2019|via=Sueddeutsche.de}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Schalansky, Judith}} [[Categori:Prosiect WiciLlên]] [[Categori:Genedigaethau 1980]] [[Categori:Merched a aned yn y 1980au]] [[Categori:Nofelwyr benywaidd yr 21ain ganrif o'r Almaen]] [[Categori:Nofelwyr Almaeneg o'r Almaen]] [[Categori:Nofelwyr Saesneg o'r Almaen]] q3i2x6sm04m577t77np3u4kd8ixufim 0 249443 14890683 14847453 2026-05-08T08:51:31Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890683 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Lactarius porninsis'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw 1 delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | regnum = [[Ffwng|Fungi]] | classis = Basidiomycota | ordo = Russulales | familia = Russulaceae | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | binomial_authority = {{#invoke:Wikidata|getValue|P6507|{{{awdurdod|FETCH_WIKIDATA}}}}} | synonyms_ref = | synonyms = }} Math a [[rhywogaeth]] o [[ffwng]] yn [[teulu (bioleg)|nheulu]]'r ''Russulaceae'' yw'r '''Cap llaeth llarwydd''' ([[Lladin]]: '''''Lactarius porninsis'''''; [[Saesneg]]: ''Larch Milkcap'').<ref>[https://llennatur.cymru/Y-Bywiadur Gwefan ''y Bywiadur'';] CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.</ref> 'Y Capiau Llaeth' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Mae'r gair 'llaeth; (neu lefrith) yma'n cyfeirio at ddiferion o latecs, neu sudd gwyn a welir yn crynhoi oddi tan degyll y fadarchen. Mae'r teulu ''Russulaceae'' yn gorwedd o fewn [[urdd (bioleg)|urdd]] y Russulales. Defnyddir y ffwng hwn wedi'i goginio mewn bwydydd a gellir ei fwyta'n amrwd. Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn [[Ewrop]] ac [[Asia]]. <!--Cadw lle 1--> {{Ffyngau (disgrifiad)}} <!-- Mae'r Nodyn yma (Ffyngau (disgrifiad)) yn tynnu llif o wybodaeth o Wicidata. Gallwch ddileu'r Nodyn (templad) yma ac ychwanegu disgrifiad lawnach os hoffwch. --> ==Ffyngau== Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr [[anifail|anifeiliaid]] nag at [[planhigyn|blanhigion]].<ref>Erthygl ''Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species'' gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr ''Microbiology Spectrum'', cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6</ref> Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r [[Iaith Roeg|Groeg]] μύκης (''mykes'') sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis [[Carolus Linnaeus]], [[Christiaan Hendrik Persoon]] ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae [[tacson]] y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.<ref>[http://palaeos.com/fungi/fungi.html Gwefan palaeos.com;] adalwyd 21 Chwefror 2020.</ref> Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain. ==Aelodau eraill o deulu'r Russulaceae == Mae gan '''Cap llaeth llarwydd''' ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q831743 } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108332286|Russula chamaeleontina]]'' | p225 = Russula chamaeleontina }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108332287|Russula changbaiensis]]'' | p225 = Russula changbaiensis }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108332289|Russula chichuensis]]'' | p225 = Russula chichuensis }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108332293|Russula chiui]]'' | p225 = Russula chiui }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108332295|Russula chlora]]'' | p225 = Russula chlora }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108332299|Russula chlorineolens]]'' | p225 = Russula chlorineolens }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108332300|Russula chlorinosma]]'' | p225 = Russula chlorinosma }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108332302|Russula choptae]]'' | p225 = Russula choptae }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108332309|Russula chrysodacryoides]]'' | p225 = Russula chrysodacryoides }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108332310|Russula chrysodacryon]]'' | p225 = Russula chrysodacryon }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] *[[Llên Natur]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} {{Gofal gyda madarch}} [[Categori:Russulales]] [[Categori:Y Capiau Llaeth]] [[Categori:Ffyngau bwytadwy]] [[Categori:Ffyngau Asia]] [[Categori:Ffyngau Ewrop]] 37xkm1ur4czn6y7k7ut1vzqwr5l2m0l 0 249804 14890886 14882541 2026-05-08T10:53:56Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890886 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Macrotyphula fistulosa'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw 1 delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | regnum = [[Ffwng|Fungi]] | classis = Basidiomycota | ordo = Agaricales | familia = Clavariaceae | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | binomial_authority = {{#invoke:Wikidata|getValue|P6507|{{{awdurdod|FETCH_WIKIDATA}}}}} | synonyms_ref = | synonyms = }} Math a [[rhywogaeth]] o [[ffwng]] yn [[teulu (bioleg)|nheulu]]'r ''Clavariaceae'' yw'r '''Pastwn hir''' ([[Lladin]]: '''''Macrotyphula fistulosa'''''; [[Saesneg]]: ''Pipe Club'').<ref>[https://llennatur.cymru/Y-Bywiadur Gwefan ''y Bywiadur'';] CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.</ref> 'Ffyngau'r Pastynnau' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Lluosog y gair 'pastwn' yw 'pastynnau'. Mae'n perthyn I'r grwp 'Ffyngau Cwrel' ac edrych fel sbageti. Mae'r teulu ''Clavariaceae'' yn gorwedd o fewn [[urdd (bioleg)|urdd]] yr Agaricales. <!--Cadw lle 1--> {{Ffyngau (disgrifiad)}} <!-- Mae'r Nodyn yma (Ffyngau (disgrifiad)) yn tynnu llif o wybodaeth o Wicidata. Gallwch ddileu'r Nodyn (templad) yma ac ychwanegu disgrifiad lawnach os hoffwch. --> ==Ffyngau== Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr [[anifail|anifeiliaid]] nag at [[planhigyn|blanhigion]].<ref>Erthygl ''Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species'' gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr ''Microbiology Spectrum'', cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6</ref> Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r [[Iaith Roeg|Groeg]] μύκης (''mykes'') sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis [[Carolus Linnaeus]], [[Christiaan Hendrik Persoon]] ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae [[tacson]] y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.<ref>[http://palaeos.com/fungi/fungi.html Gwefan palaeos.com;] adalwyd 21 Chwefror 2020.</ref> Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain. ==Aelodau eraill o deulu'r Clavariaceae == Mae gan '''Pastwn hir''' ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q76910 } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107570535|Clavaria braunii]]'' | p225 = Clavaria braunii }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107570541|Clavaria brondaei]]'' | p225 = Clavaria brondaei }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107570543|Clavaria brunaudii]]'' | p225 = Clavaria brunaudii }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107570548|Clavaria brunnea]]'' | p225 = Clavaria brunnea }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107570553|Clavaria bulbosa]]'' | p225 = Clavaria bulbosa }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107570558|Clavaria byssacea]]'' | p225 = Clavaria byssacea }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107570565|Clavaria byssiseda]]'' | p225 = Clavaria byssiseda }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107570569|Clavaria calabrica]]'' | p225 = Clavaria calabrica }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107570573|Clavaria californica]]'' | p225 = Clavaria californica }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107570576|Clavaria caloceriformis]]'' | p225 = Clavaria caloceriformis }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] *[[Llên Natur]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Agaricales]] [[Categori:Ffyngau'r Pastynnau]] mi1szxpo78ld7uix7xi8t5madrjgltd 0 252492 14890880 14656422 2026-05-08T10:49:08Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890880 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r dudalen? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu, a dechreuwch olygu! Dim probs! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> Sir yn nhalaith {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, [[{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}]] yw '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P1705|FETCH_WIKIDATA}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}} ||Sefydlwyd {{PAGENAMEBASE}} ym |}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P36|FETCH_WIKIDATA}}||a sedd weinyddol y sir (a elwir weithiau'n 'dref sirol' neu'n 'brifddinas y sir') yw|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Arwynebedd a phoblogaeth--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P166 |qual=P2927}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2927|P585}} ||Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis [[llyn]]noedd ac [[afon]]ydd, yw |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf, mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y sir yw:|. Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 2--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae'r sir hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb|henebion]] ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y sir yn: '' |''.}}<!-- Cadw lle 3--> <!--Dwy ddelwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) --> {{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA|150px}}|sep=]}}]]|| [[Delwedd:Illinois in United States.svg|265px]] |- | Map o leoliad y sir<br /> o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} || Lleoliad {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}<br /> o fewn UDA |} Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys: *[[Richland County, De Carolina]] *[[Richland County, Gogledd Dakota]] *[[Richland County, Illinois]] *[[Richland County, Montana]] *[[Richland County, Ohio]] *[[Richland County, Wisconsin]] *[[Richland Parish, Louisiana]] <!-- Beth am ychwanegu paragraff byr neu bennod cyfan yma ar Hanes y Sir, neu Ddaearyddiaeth y sir ayb? --> ==Trefi mwyaf== Mae gan y sir yma boblogaeth o tua {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?population WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q490966; wdt:P1082 ?population. { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q486972. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q1093829. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q3957. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q17343829. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } ORDER BY DESC (?population) LIMIT 15 |links=local, text |references=all |columns=label:Tref neu gymuned,P1082:Poblogaeth,P2046:Arwynebedd |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! Tref neu gymuned ! Poblogaeth ! Arwynebedd |- | ''[[:d:Q7088467|Olney Township]]'' | 9980<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 48.08 square mile |- | [[Olney, Illinois|Olney]] | 8701<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 18.569392 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q7045799|Noble Township]]'' | 1436<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 41.27 square mile |- | ''[[:d:Q7242012|Preston Township]]'' | 1176<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 41.53 square mile |- | ''[[:d:Q5126342|Claremont Township]]'' | 852<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 44.12 square mile |- | ''[[:d:Q8000607|Madison Township]]'' | 786<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 40.85 square mile |- | [[Noble, Illinois|Noble]] | 633<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 1.02 square mile |- | ''[[:d:Q4942567|Bonpas Township]]'' | 428<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 37.53 square mile |- | ''[[:d:Q5249302|Decker Township]]'' | 418<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 35.26 square mile |- | ''[[:d:Q5259794|Denver Township]]'' | 409<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 35.41 square mile |- | ''[[:d:Q5551281|German Township]]'' | 328<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 37.84 square mile |- | [[Parkersburg, Illinois|Parkersburg]] | 186<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.82 square mile |- | [[Calhoun, Illinois|Calhoun]] | 164<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.92 square mile |- | [[Claremont, Illinois|Claremont]] | 161<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.8 square mile |- | ''[[:d:Q5314745|Dundas]]'' | 146<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol Q30 = Unol Daleithiau America--> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd (a phrif drefi) o fewn talaith {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1204}}<!--Enw'r DALAITH--> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Richland County, Illinois| ]] [[Categori:Siroedd Illinois]] j56wq4wcgr3xvpqekc2e3nyviovw0ys 0 254200 14890910 14633995 2026-05-08T11:30:14Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890910 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r dudalen? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu, a dechreuwch olygu! Dim probs! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> Sir yn nhalaith {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, [[{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}]] yw '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P1705|FETCH_WIKIDATA}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}} ||Sefydlwyd {{PAGENAMEBASE}} ym |}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P36|FETCH_WIKIDATA}}||a sedd weinyddol y sir (a elwir weithiau'n 'dref sirol' neu'n 'brifddinas y sir') yw|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Arwynebedd a phoblogaeth--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P166 |qual=P2927}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2927|P585}} ||Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis [[llyn]]noedd ac [[afon]]ydd, yw |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf, mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y sir yw:|. Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 2--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae'r sir hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb|henebion]] ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y sir yn: '' |''.}}<!-- Cadw lle 3--> <!--Dwy ddelwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) --> {{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA|150px}}|sep=]}}]]|| [[Delwedd:Texas in United States.svg|265px]] |- | Map o leoliad y sir<br /> o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} || Lleoliad {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}<br /> o fewn UDA |} <!-- Beth am ychwanegu paragraff byr neu bennod cyfan yma ar Hanes y Sir, neu Ddaearyddiaeth y sir ayb? --> ==Trefi mwyaf== Mae gan y sir yma boblogaeth o tua {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?population WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q110760; wdt:P1082 ?population. { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q486972. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q1093829. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q3957. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q17343829. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } ORDER BY DESC (?population) LIMIT 15 |links=local, text |references=all |columns=label:Tref neu gymuned,P1082:Poblogaeth,P2046:Arwynebedd |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! Tref neu gymuned ! Poblogaeth ! Arwynebedd |- | [[Eldorado, Texas|Eldorado]] | 1574<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 3.607082 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>3.607084 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol Q30 = Unol Daleithiau America--> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd (a phrif drefi) o fewn talaith {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1439}}<!--Enw'r DALAITH--> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Schleicher County, Texas| ]] [[Categori:Siroedd Texas]] tgqr460u1ejefv0ex1t3s9294lntd4k 0 255012 14890516 14680040 2026-05-08T02:44:48Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890516 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Capron, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Boone County, Illinois]] 8vrwsykiw9uoceba4zcmyogrsljkvb5 0 255076 14890639 14684521 2026-05-08T07:55:29Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890639 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn [[St. Clair County, Illinois|St. Clair County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Caseyville, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi St. Clair County, Illinois]] aqs0296ewdes8aef910831pr87fq8mw 0 255166 14890626 14684255 2026-05-08T07:44:12Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890626 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[McHenry County, Illinois|McHenry County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cary, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi McHenry County, Illinois]] db4wfxhsl9477tm520molakbrlr09uc 0 255269 14890489 14679625 2026-05-07T21:03:43Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890489 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Camargo, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Douglas County, Illinois]] bzn0hqip7aryk7tiy3dqbayy9kcm3qv 0 255350 14890488 14679581 2026-05-07T20:58:18Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890488 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Calumet Park, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Cook County, Illinois]] qxqe49pg1lti64ixm0trp6luq9lqihy 0 255369 14890362 14679299 2026-05-07T18:02:19Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890362 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Ford County, Illinois|Ford County]] a [[Kankakee County, Illinois|Kankakee County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cabery, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Ford County, Illinois]] [[Categori:Pentrefi Kankakee County, Illinois]] pl3ud9pnbnn3b48687ys8a5z0dbvmlj 0 255381 14890739 14635783 2026-05-08T09:44:30Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890739 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Missouri]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Missouri]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Bellerive, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q498034. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q6253949|John R. Musick]]'' | | [[cyfreithiwr]]<br/>''[[:d:Q6625963|nofelydd]]''<br/>[[bardd]]<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]]<ref name="ref_ca80f6a31529e570100ce9f874f67a3f7af9b9f4a4a9e02fae9ff49b3b6d5963">''[[:d:Q19098835|Library of the World's Best Literature]]''</ref> | [[St. Louis County, Missouri|St. Louis County]] | 1849 | 1901 |- | ''[[:d:Q89244433|W. R. Pickering]]'' | [[Delwedd:William Russell Pickering (1849–1927).png|center|128px]] | ''[[:d:Q6606110|diwydiannwr]]'' | [[St. Louis County, Missouri|St. Louis County]]<ref name="ref_31a8845b4ddb7a764815f30e247887f9f909abaa0e59099446a833c60bb571f2">https://books.google.com/books?id=f-w8AQAAIAAJ&pg=PA130&ci=113%2C657%2C395%2C93</ref> | 1849 | 1927 |- | ''[[:d:Q89517817|Samuel H. Fullerton]]'' | | ''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | [[St. Louis County, Missouri|St. Louis County]] | 1852 | 1939 |- | ''[[:d:Q59630187|Richard Standish Sylvester]]'' | | [[hanesydd]]<ref name="ref_2d0dc5aefa13d7b80b0bc217f093ce7956154638c0c37978b943feb64919b28f">''[[:d:Q19938912|ffeil awdurdod y BnF]]''</ref> | [[St. Louis County, Missouri|St. Louis County]]<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> | 1926 | 1978 |- | ''[[:d:Q63253407|Irene Treppler]]'' | | [[gwleidydd]] | [[St. Louis County, Missouri|St. Louis County]] | 1926 | 2012 |- | ''[[:d:Q8012566|William Howard Arnold]]'' | | ''[[:d:Q16742096|gwyddonydd niwclear]]'' | [[St. Louis County, Missouri|St. Louis County]] | 1931 | 2015 |- | ''[[:d:Q6166681|Jay Hankins]]'' | | ''[[:d:Q10871364|chwaraewr pêl fas]]''<ref name="ref_27ee60f78082e1d4dd9eca84acc4ff01b4e1cb3d6adf2c8cd5bedd9ece8294cc">''[[:d:Q863769|Baseball Reference]]''</ref> | [[St. Louis County, Missouri|St. Louis County]] | 1935 | 2020 |- | ''[[:d:Q6831396|Michael J. Devlin]]'' | | ''[[:d:Q2159907|troseddwr]]'' | [[St. Louis County, Missouri|St. Louis County]] | 1965 | |- | ''[[:d:Q6212404|Joe Smith]]'' | | [[gwleidydd]] | [[St. Louis County, Missouri|St. Louis County]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q96154886|Cameron Gellman]]'' | | ''[[:d:Q10798782|actor teledu]]''<br/>''[[:d:Q10800557|actor ffilm]]''<ref name="ref_d5362cec7e7db523248cba036f1521c64f980ebfcaacb393617ff0eaa4b4dbfd">https://bellomag.com/ux-portfolio/cameron-gellman/</ref> | [[Clayton, Missouri|Clayton]]<br/>[[St. Louis County, Missouri|St. Louis County]]<br/>[[Missouri]] | 1998 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Missouri | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi St. Louis County, Missouri]] adr75yrshk3vgnmhtk78emwovp5ztp7 0 255407 14890490 14679649 2026-05-07T21:16:15Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890490 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Williamson County, Illinois|Williamson County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cambria, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Williamson County, Illinois]] 52pv0escncjwt1s87qctk7sa2kf03ea 0 255446 14890044 14677986 2026-05-07T12:13:13Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890044 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Williamson County, Illinois|Williamson County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Bush, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Williamson County, Illinois]] 8s6x0us65k3925ifj2prmcstmxun4kc 0 255565 14890619 14683741 2026-05-08T07:22:07Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890619 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Saline County, Illinois|Saline County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Carrier Mills, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Saline County, Illinois]] 8nxx1w577qvz7b8dhyswjxmmd2suex6 0 255751 14890495 14679677 2026-05-07T21:25:05Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890495 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Ohio]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Ohio]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Camden, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q2668408. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q47034965|Lucy Browne Johnston]]'' | [[Delwedd:Lucy Browne Johnston.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27532437|ymgyrchydd dros bleidlais i ferched]]''<ref name="ref_305807d63b6906880e13e919c585d5d546d5e13c04ed521da8acc9c14b0ce3ca">''[[:d:Q66663817|Online Biographical Dictionary of the Woman Suffrage Movement in the United States]]''</ref> | Camden | 1846 | 1937 |- | ''[[:d:Q94282953|Oscar Taylor Corson]]'' | [[Delwedd:Ohio Wesleyan in education, 1909-10 (1909) (14779472244).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1622272|academydd]]''<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]] | Camden<ref name="ref_f39b7b5beb0472f306eb2ba1f7851e8c4b482c64115d5864a6d0ed2fc702f9c3">''[[:d:Q3066228|FamilySearch]]''</ref> | 1857 | 1928 |- | ''[[:d:Q2164175|Rollin R. Rees]]'' | [[Delwedd:Rollin R. Rees (Kansas Congressman).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | Camden | 1865 | 1935 |- | ''[[:d:Q233898|Sherwood Anderson]]'' | [[Delwedd:Sherwood Anderson Stieglitz portrait Theatre Magazine 1928.jpg|center|128px]] | [[Ysgrifennwr|llenor]]<ref name="ref_a2970288df4c6974c3c3d45d8067ec6e541bbfcda51fdd09a69467d982bd3409">''[[:d:Q28924058|Nouveau Dictionnaire des auteurs de tous les temps et de tous les pays]]''</ref><br/>[[bardd]]<br/>''[[:d:Q15949613|awdur storiau byrion]]''<ref name="ref_a2970288df4c6974c3c3d45d8067ec6e541bbfcda51fdd09a69467d982bd3409">''[[:d:Q28924058|Nouveau Dictionnaire des auteurs de tous les temps et de tous les pays]]''</ref><br/>''[[:d:Q6625963|nofelydd]]''<ref name="ref_a2970288df4c6974c3c3d45d8067ec6e541bbfcda51fdd09a69467d982bd3409">''[[:d:Q28924058|Nouveau Dictionnaire des auteurs de tous les temps et de tous les pays]]''</ref><br/>''[[:d:Q1930187|newyddiadurwr]]''<ref name="ref_a2970288df4c6974c3c3d45d8067ec6e541bbfcda51fdd09a69467d982bd3409">''[[:d:Q28924058|Nouveau Dictionnaire des auteurs de tous les temps et de tous les pays]]''</ref> | Camden<ref name="ref_a2970288df4c6974c3c3d45d8067ec6e541bbfcda51fdd09a69467d982bd3409">''[[:d:Q28924058|Nouveau Dictionnaire des auteurs de tous les temps et de tous les pays]]''</ref> | 1876 | 1941 |- | ''[[:d:Q115188123|Mabel Edith Gardner]]'' | | ''[[:d:Q13638192|obstetrydd]]''<ref name="ref_203e47ab7b207cf32dd5c5be1f296d7205369d03ad0b216294a6018fc364e1a9">{{Cite web |url=https://www.premierhealth.com/docs/default-source/default-document-library/100th-anniversary-book.pdf?sfvrsn=bccea8b2_2 |title=copi archif |access-date=2023-02-02 |archive-date=2022-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113015847/https://www.premierhealth.com/docs/default-source/default-document-library/100th-anniversary-book.pdf?sfvrsn=bccea8b2_2 |url-status=dead }}</ref> | Camden<ref name="ref_203e47ab7b207cf32dd5c5be1f296d7205369d03ad0b216294a6018fc364e1a9"/> | 1883 | 1969 |- | ''[[:d:Q4330678|Lee Oras Overholts]]'' | | ''[[:d:Q2487799|mycolegydd]]''<br/>''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]''<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | Camden<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | 1890 | 1946 |- | ''[[:d:Q16014178|Myron Scott]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]''<br/>[[dyfeisiwr]] | Camden | 1907 | 1998 |- | ''[[:d:Q7836258|Travis Gregg]]'' | | [[peiriannydd]] | Camden | 1978 | |- | ''[[:d:Q19818512|Tim Cannon]]'' | | ''[[:d:Q183888|datblygwr meddalwedd]]'' | Camden | 1979 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Ohio | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Preble County, Ohio]] g7r56w2f6a8gvgs4wramrrgh5mx63ya 0 255764 14890809 14684935 2026-05-08T10:19:02Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890809 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Catlin, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Vermilion County, Illinois]] soqjztsl5du6ayne8ywcbo853v3rey8 0 255844 14890907 14685153 2026-05-08T11:21:33Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890907 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cedarville, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Stephenson County, Illinois]] 850u4mg52hz4uo0k7aztireplg8ofrc 0 255865 14890823 14684989 2026-05-08T10:31:50Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890823 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Hardin County, Illinois|Hardin County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cave-In-Rock, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Hardin County, Illinois]] 7gk9ho1l8mnpamyjuzca9ki75co5ba0 0 255867 14890905 14685150 2026-05-08T11:20:23Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890905 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[LaSalle County, Illinois|LaSalle County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cedar Point, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi LaSalle County, Illinois]] r4iy0nm5ybfbklr9i7oj34wnazfh1oe 0 255868 14890518 14680066 2026-05-08T03:03:51Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890518 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Rock Island County, Illinois|Rock Island County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Carbon Cliff, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Rock Island County, Illinois]] l2bfpiwfl6lak3lmttd4yv1238t47n6 0 256532 14890485 14679497 2026-05-07T20:32:29Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890485 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Calhoun, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Richland County, Illinois]] aq5qombnccqc0sj7ct4in936busdu4a 0 256563 14890501 14679709 2026-05-07T22:00:52Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890501 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Kane County, Illinois|Kane County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Campton Hills, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Kane County, Illinois]] 6lc2wxvv0qtdk46eoe5xblvt90ngh38 0 256573 14890492 14701080 2026-05-07T21:19:48Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890492 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cambridge, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Henry County, Illinois]] mql6jr5c1jymb3zb9gt24k1rh0g4px3 0 256750 14890483 14679494 2026-05-07T20:28:06Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 2 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890483 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Ohio]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Ohio]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Caledonia, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q683507. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q75766827|Abigail Victoria Harding]]'' | [[Delwedd:The President's Daughter (1927) 1.png|center|128px]] | | Caledonia | 1875 | 1935 |- | ''[[:d:Q106457720|Susan Thew Parks]]'' | [[Delwedd:Susan Thew Parks (cropped).jpg|center|128px]] | [[fforiwr]]<ref name="ref_adccdb14fdb776421f5d21e1495ceac139bb6017ac6c81aa24659e039b305124">https://www.nps.gov/people/susan-thew.htm</ref><br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_dcfd4038a6f5533035080c9cacbe039f2c01866604cd3dbd4914ab0f2c7fca11">''[[:d:Q59611233|Harvard Index of Botanists]]''</ref><ref name="ref_b6540a4c705abeaba9ee611a4257a2140b831c4b93b682b356f938814793f97a">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/85714c48-f762-11e1-a439-00145eb45e9a |title=copi archif |access-date=2025-10-26 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324034245/https://bionomia.net/dataset/85714c48-f762-11e1-a439-00145eb45e9a |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_a67aa03141bc976ca784da1c51329b14d76eb700800b2958f78ca75214a41d51">https://bionomia.net/dataset/4ce8e3f9-2546-4af1-b28d-e2eadf05dfd4{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_d890af78cd4f8e63e5be5981d332309c99c93229abb28ee1cf9c9ee3e7970d4c">https://bionomia.net/dataset/42301ebf-d36a-4e4f-a061-d37d778c2365{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_a0a93be825b5cf5123303ca4655895719b67cbdaf22432bd0b7e9968411b8d2d">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/b5cdf794-8fa4-4a85-8b26-755d087bf531 |title=copi archif |access-date=2025-10-26 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324230352/https://bionomia.net/dataset/b5cdf794-8fa4-4a85-8b26-755d087bf531 |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_ed8d1f05d33ed82f1c0094b54670a465ab099bc8cee17a0ff3ab9bc51310a1c0">https://bionomia.net/dataset/b740eaa0-0679-41dc-acb7-990d562dfa37{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref><br/>[[amgylcheddwr]]<ref name="ref_adccdb14fdb776421f5d21e1495ceac139bb6017ac6c81aa24659e039b305124"/><ref name="ref_1edf30833645a4f537a5975f9c36561b90128633f7a75170c158c1aa3cad31d6">https://soundcloud.com/bigblendradio/photographer-and-conservationist-susan-thew</ref><br/>''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]''<ref name="ref_adccdb14fdb776421f5d21e1495ceac139bb6017ac6c81aa24659e039b305124"/><ref name="ref_156e28b80f1504c27a903fb80662bfc9cc53441c319d7182ddd401549fe3b303">https://www.nps.gov/seki/learn/historyculture/susan-thew.htm</ref><br/>''[[:d:Q98544732|casglwr gwyddonol]]''<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | Caledonia<ref name="ref_96ef75c829092248229248c6706b3a29c9bde62b8894d5101c613ea7026b7260">https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:X6ZS-2PX</ref> | 1878 | 1968 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Ohio | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Marion County, Ohio]] np11lpho4995u2jj3um3oi8g5rxjpt6 0 256955 14890500 14679713 2026-05-07T21:57:47Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890500 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Jackson County, Illinois|Jackson County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Campbell Hill, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Jackson County, Illinois]] 0dmlfqn4bda2lkmyi3j3fn9lv9fwndh 0 258880 14890810 14816681 2026-05-08T10:19:57Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890810 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Kansas]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: ''unincorporated community'') yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Kansas]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cato, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q376616. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q22059201|Minnie J. Grinstead]]'' | [[Delwedd:Minnie J. Grinstead (circa 1920).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>''[[:d:Q27532437|ymgyrchydd dros bleidlais i ferched]]''<ref name="ref_305807d63b6906880e13e919c585d5d546d5e13c04ed521da8acc9c14b0ce3ca">''[[:d:Q66663817|Online Biographical Dictionary of the Woman Suffrage Movement in the United States]]''</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1869 | 1925 |- | ''[[:d:Q27954427|Dan B. Shields]]'' | | | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1878 | 1970 |- | ''[[:d:Q355502|Lee Allen]]'' | [[Delwedd:Lee Allen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12800682|chwaraewr sacsoffon]]''<br/>''[[:d:Q15981151|cerddor jazz]]''<ref name="ref_3f27188907a420026d83154bbf06214d807464de90894c2fd3a7a7bbc7ba30de">http://tulprimo.hosted.exlibrisgroup.com/tref:books+:TUL_VOYAGER966417{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1926 | 1994 |- | ''[[:d:Q3809739|Johnny Orr]]'' | [[Delwedd:Johnny Orr.png|center|128px]] | ''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]''<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref><br/>''[[:d:Q5137571|hyfforddwr pêl-fasged]]''<ref name="ref_e323167fbf437e752f1fecf70e13d1ca80f15c10ccf02ba7d9d49c3460126694">''[[:d:Q100311335|College Basketball at Sports-Reference.com]]''</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1927 | 2013 |- | ''[[:d:Q4910727|Bill Russell]]'' | [[Delwedd:1971 Ticketron Bill Russell.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11336312|professional baseball player]]''<ref name="ref_a65c3fc3b5693fec6b4313a0db12f6649ff1792a823984ca002bf177353cfbe9">''[[:d:Q5324256|ESPN Major League Baseball]]''</ref><br/>''[[:d:Q139301532|shortstop]]'' | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1948 | |- | ''[[:d:Q3036017|Donald Farmer]]'' | | [[cyfarwyddwr ffilm]]<br/>[[actor]]<br/>[[sgriptiwr]] | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1954 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Kansas | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Cymunedau Crawford County, Kansas]] 1hukikzph6693xtn2zae2e44jnyag8i 0 258940 14890513 14808932 2026-05-08T02:24:41Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890513 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Kansas]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: ''unincorporated community'') yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Kansas]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Capaldo, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q376616. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q22059201|Minnie J. Grinstead]]'' | [[Delwedd:Minnie J. Grinstead (circa 1920).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>''[[:d:Q27532437|ymgyrchydd dros bleidlais i ferched]]''<ref name="ref_305807d63b6906880e13e919c585d5d546d5e13c04ed521da8acc9c14b0ce3ca">''[[:d:Q66663817|Online Biographical Dictionary of the Woman Suffrage Movement in the United States]]''</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1869 | 1925 |- | ''[[:d:Q27954427|Dan B. Shields]]'' | | | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1878 | 1970 |- | ''[[:d:Q355502|Lee Allen]]'' | [[Delwedd:Lee Allen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12800682|chwaraewr sacsoffon]]''<br/>''[[:d:Q15981151|cerddor jazz]]''<ref name="ref_3f27188907a420026d83154bbf06214d807464de90894c2fd3a7a7bbc7ba30de">http://tulprimo.hosted.exlibrisgroup.com/tref:books+:TUL_VOYAGER966417{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1926 | 1994 |- | ''[[:d:Q3809739|Johnny Orr]]'' | [[Delwedd:Johnny Orr.png|center|128px]] | ''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]''<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref><br/>''[[:d:Q5137571|hyfforddwr pêl-fasged]]''<ref name="ref_e323167fbf437e752f1fecf70e13d1ca80f15c10ccf02ba7d9d49c3460126694">''[[:d:Q100311335|College Basketball at Sports-Reference.com]]''</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1927 | 2013 |- | ''[[:d:Q4910727|Bill Russell]]'' | [[Delwedd:1971 Ticketron Bill Russell.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11336312|professional baseball player]]''<ref name="ref_a65c3fc3b5693fec6b4313a0db12f6649ff1792a823984ca002bf177353cfbe9">''[[:d:Q5324256|ESPN Major League Baseball]]''</ref><br/>''[[:d:Q139301532|shortstop]]'' | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1948 | |- | ''[[:d:Q3036017|Donald Farmer]]'' | | [[cyfarwyddwr ffilm]]<br/>[[actor]]<br/>[[sgriptiwr]] | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1954 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Kansas | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Cymunedau Crawford County, Kansas]] 5yll5tqxks8bj99hgwpqsww85269evj 0 260421 14890040 14677918 2026-05-07T12:00:02Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890040 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Rhode Island]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Rhode Island]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Burrillville, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1016937. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q4887292|Benedict Lapham]]'' | [[Delwedd:Benedict Lapham (1816–1883).png|center|128px]] | ''[[:d:Q6606110|diwydiannwr]]''<br/>''[[:d:Q12362622|dyngarwr]]'' | Burrillville<ref name="ref_379db8ae7f9ba673e2a5f33b4a5518aadbb5d37d77750aa0b7ea9189fb2a9d00">https://books.google.com/books?id=rZklAQAAMAAJ&pg=PA391</ref> | 1816 | 1883 |- | ''[[:d:Q17321453|Enos Lapham]]'' | | [[gwleidydd]] | Burrillville | 1821 | 1894 |- | ''[[:d:Q18911728|Henry Francis Walling]]'' | | ''[[:d:Q1734662|mapiwr]]''<ref name="ref_da75ae01a4f60435a044d696aad8f8723868982951b98d8b82096fb4a5f8b0bd">https://www.geographicus.com/P/RareMaps/walling</ref><br/>''[[:d:Q294126|syrfewr tir]]''<ref name="ref_27baa680082f94ac301d6748eaf99a02325a8a2f2d37f94cb1f0816e6149a2a0">''[[:d:Q55121122|Tooley's dictionary of mapmakers, Rev. ed., 1999-2004]]''</ref><br/>''[[:d:Q13582652|peiriannydd sifil]]''<ref name="ref_27baa680082f94ac301d6748eaf99a02325a8a2f2d37f94cb1f0816e6149a2a0">''[[:d:Q55121122|Tooley's dictionary of mapmakers, Rev. ed., 1999-2004]]''</ref><br/>''[[:d:Q2516866|cyhoeddwr]]'' | Burrillville<ref name="ref_27baa680082f94ac301d6748eaf99a02325a8a2f2d37f94cb1f0816e6149a2a0">''[[:d:Q55121122|Tooley's dictionary of mapmakers, Rev. ed., 1999-2004]]''</ref><br/>[[Providence, Rhode Island|Providence]]<ref name="ref_da75ae01a4f60435a044d696aad8f8723868982951b98d8b82096fb4a5f8b0bd"/> | 1825 | 1888<br/>1889 |- | ''[[:d:Q97105484|Rhoda A. Esten]]'' | [[Delwedd:Rhoda Esten 1895.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<ref name="ref_dcfd4038a6f5533035080c9cacbe039f2c01866604cd3dbd4914ab0f2c7fca11">''[[:d:Q59611233|Harvard Index of Botanists]]''</ref><br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_dcfd4038a6f5533035080c9cacbe039f2c01866604cd3dbd4914ab0f2c7fca11">''[[:d:Q59611233|Harvard Index of Botanists]]''</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref><br/>''[[:d:Q110861666|herbarium curator]]''<ref name="ref_09900b068226e92ca1d32d4d95861bb70fc3667fa9428bfe0fb02679416545da">https://www.biodiversitylibrary.org/page/30090869</ref><ref name="ref_4f8f892f335f36da17c2e578e3a39d1eabbb6f2b0999ed8d6cb06f24a564ad41">https://www.biodiversitylibrary.org/page/52072937</ref><br/>''[[:d:Q21281706|gweinyddwr academig]]''<ref name="ref_d67c3689035e48540e961acf32327034f58e66fcfc587a40ac68d83e9cf53283">{{Cite web |url=https://amphora.asu.edu/mbl-data/person/32494/ |title=copi archif |access-date=2020-07-12 |archive-date=2020-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711081945/https://amphora.asu.edu/mbl-data/person/32494/ |url-status=dead }}</ref><br/>[[athro]]<ref name="ref_d7b5566512f6094e7e8576ba244876217197ed9f5084e969fcee72d95a420e00">https://archive.org/details/annualmeetingpr09instgoog/page/n28</ref><br/>''[[:d:Q98544732|casglwr gwyddonol]]''<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | Burrillville<ref name="ref_d7b5566512f6094e7e8576ba244876217197ed9f5084e969fcee72d95a420e00"/> | 1834 | 1901 |- | ''[[:d:Q917391|Oscar Lapham]]'' | [[Delwedd:Oscar Lapham (Rhode Island Congressman).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]] | Burrillville | 1837 | 1926 |- | ''[[:d:Q17423653|Gilbert F. Robbins]]'' | [[Delwedd:Gilbert F. Robbins Mayor of Providence RI.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | Burrillville | 1838 | 1889 |- | ''[[:d:Q17386369|George Menard]]'' | | ''[[:d:Q11774891|chwaraewr hoci iâ]]''<ref name="ref_51b237d7ef06fa2940c3bc5a450c39dda9768f11084b4967e218f1662f072271">''[[:d:Q10481575|Elite Prospects]]''</ref> | Burrillville | 1927 | 1990 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Rhode Island | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Providence County, Rhode Island]] 860iumfqq53feup53zaetoexzrqa73q 0 260471 14890710 14684750 2026-05-08T09:24:30Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890710 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Washington]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Washington]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Castle Rock, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1023555. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q17321562|Everett J. Nelson]]'' | | ''[[:d:Q4964182|athronydd]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | Castle Rock<ref name="ref_23d1a39d0d330b02825ede6d49dc0b087f62b28d3b01fef6f94b830896301205">{{Cite web |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/everett-j-nelson/ |title=copi archif |access-date=2021-03-26 |archive-date=2021-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607154331/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/everett-j-nelson/ |url-status=dead }}</ref> | 1900 | 1988 |- | ''[[:d:Q4889525|Benji Radach]]'' | | ''[[:d:Q11607585|MMA]]''<ref name="ref_5795c069c63ae62e46fb612d59ef7c5f0e6dc15b7e3f09ce0db88de41a97a0f0">''[[:d:Q2663560|Sherdog]]''</ref> | Castle Rock | 1979 | 2024 |- | ''[[:d:Q2899769|Alec Greven]]'' | | [[Ysgrifennwr|llenor]] | Castle Rock | 2000 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Washington | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Cowlitz County, Washington]] 19d2zy6vx2bdma74kino0vjhsb7043t 0 260492 14890623 14683755 2026-05-08T07:33:22Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 3 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890623 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Michigan]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Michigan]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Carson City, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1045455. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q7104157|Orson Baldwin]]'' | | ''[[:d:Q10871364|chwaraewr pêl fas]]'' | Carson City | 1881 | 1942 |- | ''[[:d:Q726241|Truman G. Yuncker]]'' | [[Delwedd:Truman G. Yuncker.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]]<ref name="ref_2e577811c86d2b9b8c2eb7319738885054676ba57fdf5ed26a120bde07e1aa8b">''[[:d:Q117272481|Indiana Authors and Their Books, 1917–1966]]''</ref><br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_0e55190deac80d646b2113a9d7eebba50d42a37d8567c75dbe6dd6acc9053ba8">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/bf2a4bf0-5f31-11de-b67e-b8a03c50a862 |title=copi archif |access-date=2025-10-25 |archive-date=2021-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616200718/https://bionomia.net/dataset/bf2a4bf0-5f31-11de-b67e-b8a03c50a862 |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_546ae9ae3f4a47e7cfa9def49c410279dddf01c726bc92e5299cc950cd9d8bd9">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/83ae84cf-88e4-4b5c-80b2-271a15a3e0fc |title=copi archif |access-date=2025-10-25 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205042418/https://bionomia.net/dataset/83ae84cf-88e4-4b5c-80b2-271a15a3e0fc |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_a67aa03141bc976ca784da1c51329b14d76eb700800b2958f78ca75214a41d51">https://bionomia.net/dataset/4ce8e3f9-2546-4af1-b28d-e2eadf05dfd4{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_a0a93be825b5cf5123303ca4655895719b67cbdaf22432bd0b7e9968411b8d2d">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/b5cdf794-8fa4-4a85-8b26-755d087bf531 |title=copi archif |access-date=2025-10-25 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324230352/https://bionomia.net/dataset/b5cdf794-8fa4-4a85-8b26-755d087bf531 |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_c64fd56e1a3d94b871f74572c1afcb907aa081b339800c40396de20cfc071872">https://bionomia.net/dataset/cd6e21c8-9e8a-493a-8a76-fbf7862069e5{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref><br/>''[[:d:Q98544732|casglwr gwyddonol]]''<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | Carson City<ref name="ref_5c30500f18edc0e0e7b3cc4a68c0671bc5a4b3f9db49a10a43596a6b09987ed8">https://www.nybg.org/library/finding_guide/archv/yuncker_ppb.html</ref> | 1891 | 1964 |- | ''[[:d:Q115620332|Raymond W. Waggoner]]'' | | ''[[:d:Q211346|seiciatrydd]]''<ref name="ref_1d270701296daa2a7c770ca9606cb945452056f7efbb320d756fdd111f50a37a">https://ps.psychiatryonline.org/doi/abs/10.1176/ps.20.6.57a?journalCode=ps</ref> | Carson City<ref name="ref_82618da6a5ef6b39b69cf80e0d13e5bcb2acd0e8d68763570d0fa05a0e648742">https://quod.lib.umich.edu/b/bhlead/umich-bhl-85454?view=text</ref> | 1901 | 2000 |- | ''[[:d:Q7792052|Thomas M. Kavanagh]]'' | [[Delwedd:Thomas M. Kavanagh.png|center|128px]] | [[cyfreithiwr]]<br/>[[gwleidydd]]<br/>[[barnwr]] | Carson City | 1909 | 1975 |- | ''[[:d:Q8006342|William C. Lawe]]'' | | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | Carson City | 1910 | 1942 |- | ''[[:d:Q4909766|Bill Knott]]'' | | [[bardd]] | Carson City | 1940 | 2014 |- | ''[[:d:Q529413|Daniel Henney]]'' | [[Delwedd:'젠틀한 남자' 다니엘 헤니 (1).jpg|center|128px]] | [[actor]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[model]]<br/>''[[:d:Q10800557|actor ffilm]]''<br/>''[[:d:Q2405480|actor llais]]''<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]'' | Carson City | 1979 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Michigan | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Montcalm County, Michigan]] h1bh3fx45yjplee448628wk7c23bfw4 0 261019 14890621 14683709 2026-05-08T07:22:56Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890621 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Iowa]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Iowa]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Carroll, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1903180. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q7367494|Roscoe Bowman]]'' | | ''[[:d:Q13381863|ffensiwr]]'' | Carroll | 1900 | 1964 |- | ''[[:d:Q92224365|Violet Nash]]'' | | ''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_d8acdd83628f60de7e459d4f5868f135edf5d9e1456d1f5c98a893763bb9c08e">https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/AS19350225.2.115</ref><ref name="ref_546ae9ae3f4a47e7cfa9def49c410279dddf01c726bc92e5299cc950cd9d8bd9">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/83ae84cf-88e4-4b5c-80b2-271a15a3e0fc |title=copi archif |access-date=2025-10-26 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205042418/https://bionomia.net/dataset/83ae84cf-88e4-4b5c-80b2-271a15a3e0fc |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_a67aa03141bc976ca784da1c51329b14d76eb700800b2958f78ca75214a41d51">https://bionomia.net/dataset/4ce8e3f9-2546-4af1-b28d-e2eadf05dfd4{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref><br/>''[[:d:Q98544732|casglwr gwyddonol]]''<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | Carroll<ref name="ref_d0c3e96ed5c532eb874c6cde9ba4c4a8a0c6b6270d3dae95602a55665ddc7ec1">https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSJK-K3WG-S</ref> | 1905 | 1980 |- | ''[[:d:Q6387777|Ken Henderson]]'' | [[Delwedd:Ken Henderson Giants.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10871364|chwaraewr pêl fas]]''<ref name="ref_27ee60f78082e1d4dd9eca84acc4ff01b4e1cb3d6adf2c8cd5bedd9ece8294cc">''[[:d:Q863769|Baseball Reference]]''</ref> | Carroll | 1946 | |- | ''[[:d:Q88512824|Mary Arnold]]'' | | ''[[:d:Q3089940|swyddog gweithredol cerddoriaeth]]''<br/>[[canwr]] | Carroll | 1947 | |- | ''[[:d:Q6780181|Mary Lundby]]'' | [[Delwedd:Mary A. Lundby - Official Portrait - 82nd GA.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | Carroll | 1948 | 2009 |- | ''[[:d:Q6212388|Joe Slade White]]'' | [[Delwedd:Joe Slade White.jpg|center|128px]] | | Carroll | 1950 | |- | ''[[:d:Q7150577|Paul Fairchild]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | Carroll | 1961 | |- | ''[[:d:Q89461296|Ben Nuckels]]'' | | | Carroll | 1979 | |- | ''[[:d:Q6395940|Kevin Burns]]'' | | ''[[:d:Q11607585|MMA]]''<ref name="ref_5795c069c63ae62e46fb612d59ef7c5f0e6dc15b7e3f09ce0db88de41a97a0f0">''[[:d:Q2663560|Sherdog]]''</ref><br/>''[[:d:Q13382533|athletwr taekwondo]]'' | Carroll | 1980 | |- | ''[[:d:Q6276424|Jordan Carstens]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]''<ref name="ref_a4a335d555ff6a090eeb1b972baac850c2247fe103f5427365c83243adc625cb">''[[:d:Q7246590|Pro Football Reference]]''</ref> | Carroll | 1981 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Iowa | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Carroll County, Iowa]] cdfrpgk48cibwq11o38h86kam1ecghe 0 262242 14890047 14699053 2026-05-07T12:23:54Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890047 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Gogledd Dakota]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Gogledd Dakota]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Buxton, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q2379488. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q26898089|Lila Morris O'Neale]]'' | | ''[[:d:Q4773904|anthropolegydd]]''<ref name="ref_71bc521caab761f1e2ea80aca87690404c5a15687603b229229e51a47b05051a">''[[:d:Q78226017|Women Anthropologists: A Biographical Dictionary]]''</ref><br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]''<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>''[[:d:Q674426|curadur]]''<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>''[[:d:Q30131998|anthropolegydd diwylliannol]]'' | Buxton<ref name="ref_4ff08f24e1574cd069110cdb26b8f090422e3b2b06fd89ffca9fc6d82be7cf96">{{Cite web |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/lila-morris-oneale/ |title=copi archif |access-date=2020-12-07 |archive-date=2020-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001184555/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/lila-morris-oneale/ |url-status=dead }}</ref> | 1886 | 1948 |- | ''[[:d:Q137926906|Ada L. Olson]]'' | | ''[[:d:Q3055126|pryfetegwr]]''<ref name="ref_834e8a5083b4f9a448bf9604e5b3138e13e7ea50f409474f9573a4ecae34616c">https://quod.lib.umich.edu/cgi/p/pod/dod-idx/museum-of-zoology.pdf?c=bicentennial;idno=13950886.0002.066;format=pdf</ref><ref name="ref_5cf1b5f58e8b9223d9c3dbe0ed40c4ecf85e91ddebc9c6a85c004588e917b8c5">https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:33S7-9RHX-S42</ref> | Buxton<ref name="ref_78a5d67832fecf8dbcd3cfeb6c889f9544dd8e119e996b4089fad762b550e90e">''[[:d:Q94509406|FamilySearch Family Tree]]''</ref> | 1897 | 1986 |- | ''[[:d:Q62555863|Carol A. Niemeier]]'' | | [[gwleidydd]] | Buxton | 1934 | 2021 |- | ''[[:d:Q66162357|Brent Vigen]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]''<br/>''[[:d:Q42331263|American football coach]]'' | Buxton | 1975 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Gogledd Dakota | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Traill County, Gogledd Dakota]] i7t9rlrnermlju4xxjtadkdo2yqp3gd 0 263089 14890903 14797912 2026-05-08T11:18:28Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890903 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Utah]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Utah]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cedar City, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q487212. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q8013106|Helen Foster Snow]]'' | [[Delwedd:Helen Foster Snow.png|center|128px]] | ''[[:d:Q1930187|newyddiadurwr]]''<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | Cedar City<ref name="ref_1a9846470b60962a5b83dcf8587d0468148b0c51c617da809120f4510d96e94e">{{Cite web |url=http://www.deseretnews.com/article/705394806/Life-of-Utah-humanitarian-celebrated-in-The-Dream-of-Helen.html?pg=all |title=copi archif |access-date=2020-04-12 |archive-date=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207085109/https://www.deseretnews.com/article/705394806/Life-of-Utah-humanitarian-celebrated-in-The-Dream-of-Helen.html?pg=all |url-status=dead }}</ref> | 1907 | 1997 |- | ''[[:d:Q38267538|LaMar Clark]]'' | | ''[[:d:Q11338576|paffiwr]]''<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | Cedar City | 1934 | 2006 |- | ''[[:d:Q6813959|Melvin Dummar]]'' | | | Cedar City | 1944 | 2018 |- | ''[[:d:Q91435905|Neil Roberts]]'' | | ''[[:d:Q5137571|hyfforddwr pêl-fasged]]''<br/>''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]''<ref name="ref_e323167fbf437e752f1fecf70e13d1ca80f15c10ccf02ba7d9d49c3460126694">''[[:d:Q100311335|College Basketball at Sports-Reference.com]]''</ref><br/>''[[:d:Q3246315|prif hyfforddwr]]''<ref name="ref_2a9b8c53cdd6cf7aa38886a5a478a8f0ac5db8de2b761b5cb5f0822520d2f18b">''[[:d:Q100895357|NCAA Statistics]]''</ref> | Cedar City | 1945 | |- | ''[[:d:Q879432|Mike Leavitt]]'' | [[Delwedd:Mike Leavitt.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>[[economegydd]]<br/>''[[:d:Q662729|person cyhoeddus]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blogiwr]]''<br/>''[[:d:Q62836368|elector]]'' | Cedar City | 1951 | |- | ''[[:d:Q7372515|Roy Allen Smith]]'' | | [[cyfarwyddwr ffilm]]<br/>''[[:d:Q266569|animeiddiwr]]''<br/>[[cynhyrchydd ffilm]]<br/>''[[:d:Q578109|cynhyrchydd teledu]]'' | Cedar City | 1954 | |- | ''[[:d:Q437370|Ally Condie]]'' | [[Delwedd:Ally Condie at LA Times Festival of Books 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>''[[:d:Q6625963|nofelydd]]''<br/>''[[:d:Q18844224|awdur ffuglen wyddonol]]''<br/>''[[:d:Q4853732|awdur plant]]'' | Cedar City | 1971 | |- | ''[[:d:Q7384527|Ryan Singer]]'' | [[Delwedd:Ryan singer dine.jpg|center|128px]] | [[arlunydd]] | Cedar City | 1973 | |- | ''[[:d:Q486952|Mitch Talbot]]'' | [[Delwedd:Mitch Talbot on May 20, 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10871364|chwaraewr pêl fas]]''<ref name="ref_a65c3fc3b5693fec6b4313a0db12f6649ff1792a823984ca002bf177353cfbe9">''[[:d:Q5324256|ESPN Major League Baseball]]''</ref> | Cedar City | 1983 | |- | ''[[:d:Q7334203|Riley Griffiths]]'' | | [[actor]]<br/>''[[:d:Q10800557|actor ffilm]]'' | Cedar City | 1997 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Utah | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Iron County, Utah]] pyo37cexrv24ymty0x25exfjwu666w5 0 264220 14890521 14680093 2026-05-08T03:52:39Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890521 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Arkansas]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Arkansas]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Carlisle, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q79508. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q3093467|G Dallas Hanna]]'' | | ''[[:d:Q16271261|malacolegydd]]''<br/>''[[:d:Q3055126|pryfetegwr]]''<br/>''[[:d:Q1662561|paleontolegydd]]''<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>''[[:d:Q674426|curadur]]''<ref name="ref_d80b3ffb4135a93c634161f50c0506b89d65f2563e3e32797459b040426d8f06">https://archives.datapages.com/data/bull_memorials/055/055005/pdfs/757.htm</ref><br/>''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_c64fd56e1a3d94b871f74572c1afcb907aa081b339800c40396de20cfc071872">https://bionomia.net/dataset/cd6e21c8-9e8a-493a-8a76-fbf7862069e5{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref><br/>''[[:d:Q98544732|casglwr gwyddonol]]''<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | Carlisle<ref name="ref_c4a7c6d6cc851a19b5843f59943d782b100d1020f37ee36136ccc2373e87974d">https://fr.findagrave.com/memorial/95549456/g-dallas-hanna</ref> | 1887 | 1970 |- | ''[[:d:Q15372374|Maurice Britt]]'' | | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]''<br/>[[gwleidydd]] | Carlisle | 1919 | 1995 |- | ''[[:d:Q1939475|Mitch Petrus]]'' | [[Delwedd:MitchPetrus.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | Carlisle | 1987 | 2019 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Arkansas | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Lonoke County, Arkansas]] rro3x432ncre0pz8bzdt9nx2sc6cwfv 0 265356 14890494 14679673 2026-05-07T21:24:03Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890494 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Missouri]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Missouri]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Camden, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q967867. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q5079219|Charles Hugh Smiley]]'' | | ''[[:d:Q11063|seryddwr]]'' | Camden<ref name="ref_735b0a55b62b1072679133fbfa816ca903388c689c3460a938091e9070b4d30b">{{Cite web |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/charles-h-smiley/ |title=copi archif |access-date=2021-03-15 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419194428/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/charles-h-smiley/ |url-status=dead }}</ref> | 1903 | 1977 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Missouri | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Ray County, Missouri]] 0pfak427i2oxpjb2qyxhroyy3n5m8zy 0 266439 14890499 14679704 2026-05-07T21:55:03Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890499 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Adams County, Illinois|Adams County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Camp Point, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Adams County, Illinois]] kgtfsv4f03ig3cpdcgrdcxg4ye9xlj8 0 266447 14890468 14679462 2026-05-07T20:02:45Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890468 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cahokia, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi St. Clair County, Illinois]] m9ftwpvxqlb71j2gt2ormgj0p6ie71i 0 266466 14890616 14683697 2026-05-08T07:08:14Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890616 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Carpentersville, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Kane County, Illinois]] l1p702af5uzlul2nuofho033byh0hpl 0 266482 14890482 14679493 2026-05-07T20:27:43Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890482 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Caledonia, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Boone County, Illinois]] n8lm9r8gq2qqpqumz459qbavvqb6ch7 0 266484 14890491 14679663 2026-05-07T21:19:00Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890491 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Efrog Newydd]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Efrog Newydd]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cambridge, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q11151861. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q96208156|Mercy King Thornton]]'' | | [[ffermwr]] | Cambridge<ref name="ref_25f4cf47097f91193d680daafaca7b30705336c19379aab008f4df478a98b460">https://www.findagrave.com/memorial/79128815/mercy_king</ref> | 1757 | 1824 |- | ''[[:d:Q96208139|William Alexander Robertson]]'' | | [[ffermwr]] | Cambridge<ref name="ref_a0f516963926dcb1f2c6169eff404c3e7aca811e9f9a8a7602520d2ed7018285">https://www.findagrave.com/memorial/15084229/william_alexander_robertson</ref> | 1783 | 1838 |- | ''[[:d:Q96208141|Sarah King]]'' | | [[ffermwr]] | Cambridge | 1786 | 1872 |- | ''[[:d:Q96288306|Elvin Hunt]]'' | | | Cambridge | 1791 | 1871 |- | ''[[:d:Q95917006|Orsemus Morrison]]'' | [[Delwedd:Orsemus Morrison (1).png|center|128px]] | [[gwleidydd]] | Cambridge<ref name="ref_9b678e85a427a2513c13de269a307aed45ecbe618c55eea51b8e9801aa543622">https://books.google.com/books?id=Y8wsAQAAMAAJ&pg=PA440</ref> | 1807 | 1864 |- | ''[[:d:Q96208137|Russell King Robertson]]'' | | [[ffermwr]] | Cambridge<ref name="ref_314912b72d6c86c0a918e9ccfe3bb30419a1ace2703d4593adf72a92eebd5740">https://www.findagrave.com/memorial/42158471/russell_king_robertson</ref> | 1820 | 1909 |- | ''[[:d:Q94290071|Charles H. Ashton]]'' | [[Delwedd:Charles Hamilton Ashton (1866–1936).png|center|128px]] | [[mathemategydd]]<br/>''[[:d:Q29182003|mathematics teacher]]''<ref name="ref_56bcbfb71b0fb5372b08cb7e67f89281bb14229b5da62927975817abbdaed4f0">https://archives.lib.ku.edu/repositories/3/resources/12</ref> | Cambridge<ref name="ref_71fb4b0fbc2733324024b28bbf0310d8c5e289e5473059b4cbae5ac91d501f80">https://archive.org/details/universitiesandt02cham/page/137/mode/1up</ref> | 1866 | 1936 |- | ''[[:d:Q99204026|Lionel Danforth Edie]]'' | | [[economegydd]] | Cambridge<ref name="ref_5ad10812c3b8e7569ba3dffb208bf9f29ceface11c76bf69374fbe1569da6e8d">{{Cite web |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/lionel-d-edie/ |title=copi archif |access-date=2020-11-17 |archive-date=2020-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001131359/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/lionel-d-edie/ |url-status=dead }}</ref> | 1893 | 1962 |- | ''[[:d:Q95889744|Hildur T. Stanton]]'' | | ''[[:d:Q7234072|gweithiwr post]]''<ref name="ref_68e03e3c2ff3e09b8cd60a9b4a5bccf1a5a65decd8d3a6d36f20c9a6c3e0990e">https://www.legacy.com/obituaries/timesunion-albany/obituary.aspx?pid=196168162</ref> | Cambridge<ref name="ref_68e03e3c2ff3e09b8cd60a9b4a5bccf1a5a65decd8d3a6d36f20c9a6c3e0990e"/> | 1928 | 2020 |- | ''[[:d:Q85426975|Richard D. Taylor]]'' | | ''[[:d:Q16308156|Saesnegydd]]''<ref name="ref_7d2be0d41e3e070d322e3e74db28dc07788157999622a6f219686a488170ede0">''[[:d:Q23833686|Catalog of the German National Library]]''</ref> | Cambridge<ref name="ref_02e52a19231b82fc9c13909d7d871d28c2e7cfb750ad40b8be37cbd51a48d5de">https://www.anglistik.uni-bayreuth.de/de/lehrende/richard-taylor/index.php</ref> | 1935 | 2021 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Efrog Newydd | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Washington County, Efrog Newydd]] mw32s5ejnzmasyh80epmqfdr0tl0o3w 0 266757 14890604 14683679 2026-05-08T06:29:38Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890604 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Carol Stream, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi DuPage County, Illinois]] 75fl38bgxjdujl266fi5lcc6z8577fq 0 266775 14890510 14679869 2026-05-08T00:01:31Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890510 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Sangamon County, Illinois|Sangamon County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cantrall, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Sangamon County, Illinois]] ox7j2m9rr9zd2cmmcjnbc4vieoc03hb 0 266792 14890045 14677999 2026-05-07T12:16:47Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890045 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Butler, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Montgomery County, Illinois]] 059v45dty6shrys6kxbz10ul8bkx655 0 266825 14890519 14680067 2026-05-08T03:04:57Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890519 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn [[Grundy County, Illinois|Grundy County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Carbon Hill, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Grundy County, Illinois]] 4fgqe04gskqzmtpdlxo1absihje0lbc 0 266861 14890503 14679711 2026-05-07T22:01:53Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890503 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Campus, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Livingston County, Illinois]] 5c4y0xq5787p0nt11bj92felk9mppu3 0 266929 14890522 14682705 2026-05-08T03:55:06Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890522 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[McLean County, Illinois|McLean County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Carlock, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi McLean County, Illinois]] iwzteqxqczn1d8m96imukzogamljgrh 0 267211 14890625 14684216 2026-05-08T07:37:07Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890625 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Tennessee]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Tennessee]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Carthage, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1193949. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q2157950|Robert L. Caruthers]]'' | [[Delwedd:Robert-caruthers-grand-lodge.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]]<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]''<br/>[[barnwr]] | Carthage | 1800 | 1882 |- | ''[[:d:Q16030265|William Brown Cooper]]'' | | [[arlunydd]]<ref name="ref_34a8d05cd161c94c3f52a81fe94b9e2e94eaa7666f12232a2bf408070bc0312c">''[[:d:Q2494649|Union List of Artist Names]]''</ref><ref name="ref_3a508a7eee5ca92b69a581e18c10a6875cf10a3b9d9c887c026d1d0ecdea2821">''[[:d:Q122311102|Kentucky Ante-Bellum Portraiture]]''</ref> | Carthage | 1811 | 1900 |- | ''[[:d:Q66698763|Daisy Oliver Aust]]'' | | ''[[:d:Q27532437|ymgyrchydd dros bleidlais i ferched]]''<ref name="ref_305807d63b6906880e13e919c585d5d546d5e13c04ed521da8acc9c14b0ce3ca">''[[:d:Q66663817|Online Biographical Dictionary of the Woman Suffrage Movement in the United States]]''</ref> | Carthage | 1875 | 1959 |- | ''[[:d:Q19935869|John William Petty]]'' | | ''[[:d:Q43845|person busnes]]''<br/>[[gwleidydd]] | Carthage | 1918 | 2005 |- | ''[[:d:Q4956951|Brandon Maggart]]'' | | [[actor]]<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]'' | Carthage | 1933 | |- | ''[[:d:Q5569090|Glenn S. Anderson]]'' | [[Delwedd:Glenn S. Anderson 2024.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | Carthage | 1954 | |- | ''[[:d:Q6131602|James Comer]]'' | [[Delwedd:2025 James Comer (cropped).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<ref name="ref_8f065d647d301015731c42f71c45649e5c825c5480e6ae4ab72649bd9fff3413">''[[:d:Q1150348|Biographical Directory of the United States Congress]]''</ref><ref name="ref_6f9a6ef33d5279994bc0145615654ef28fff78e35ddcc1f5e7345788921c23ea">{{Cite web |url=https://www.workwithdata.com/person/james-comer-1972 |title=copi archif |access-date=2024-09-30 |archive-date=2024-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127071128/https://www.workwithdata.com/person/james-comer-1972 |url-status=dead }}</ref><br/>[[ffermwr]]<ref name="ref_c010f456450bc7c02f43023e4838e19c69e3f7d8ec75fda6d30b366d31c566bc">http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=C001108</ref><br/>''[[:d:Q43845|person busnes]]''<ref name="ref_c010f456450bc7c02f43023e4838e19c69e3f7d8ec75fda6d30b366d31c566bc"/> | Carthage<ref name="ref_c010f456450bc7c02f43023e4838e19c69e3f7d8ec75fda6d30b366d31c566bc"/> | 1972 | |- | ''[[:d:Q600415|Kristin Gore]]'' | [[Delwedd:Kristin gore 2007.jpg|center|128px]] | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>''[[:d:Q6625963|nofelydd]]''<br/>[[sgriptiwr]]<br/>[[cyfarwyddwr ffilm]] | Carthage | 1977 | |- | ''[[:d:Q73269739|Keith Habersberger]]'' | | [[actor]]<br/>[[digrifwr]] | Carthage | 1987 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Tennessee | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Smith County, Tennessee]] 149x1ase5fx3rocfzetdqk0sgmwqtyu 0 268196 14890473 10226470 2026-05-07T20:08:56Z Craigysgafn 40536 14890473 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} }} Mae '''[[gorsaf reilffordd]] Tref Glyn Ebwy''' ('''[[Saesneg]]''': ''Ebbw Vale Town'') yn un o ddwy orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu tref [[Glyn Ebwy]] ym [[Blaenau Gwent|Mlaenau Gwent]], [[Cymru]]. Mae ar [[Rheilffordd Cwm Ebwy]]. Agorwyd yr orsaf ar y 17 Mai 2015<ref>https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/32756487</ref> pan ddechreuodd gwasanaethau i [[Gorsaf reilffordd Caerdydd Canolog|Gaerdydd Canolog]] ac yn ôl ar ôl 46 mlynedd o fod yn llinell cludo nwyddau yn unig. Mae cynlluniau'r dyfodol yn cynnwys gwasanaethau bob awr i [[Gorsaf reilffordd Casnewydd|Gasnewydd]]. ==Cynllunio ac agor== Yn Strategaeth Defnyddio Llwybrau [[Network Rail]], 2008, nodwyd y bwriad i greu cysylltiad rhwng Glyn Ebwy a Chasnewydd i'w weithredu yn y cyfnod 2009-2018. Ym mis Mai 2013, cyhoeddodd [[Llywodraeth Cymru]] y byddai llinell Glyn Ebwy yn cael ei hymestyn o'r derfynfa dros dro yn Mharcffordd Glyn Ebwy i'r orsaf newydd yn Nhref Glyn Ebwy. Cytunwyd ar gyfanswm o £11.5 miliwn i ariannu'r orsaf, estyniad llinell a thirlunio cysylltiedig ar gyfer yr ardal gyfagos. Bythefnos yn ddiweddarach, cytunwyd ar gyllid hefyd ar gyfer [[Gorsaf reilffordd Pye Corner]], ar y llinell.<ref>{{cite web|url=http://www.southwalesargus.co.uk/news/10403726.__11_5m_for_train_station_in_Ebbw_Vale_town_centre/|title= £11.5m for train station in Ebbw Vale town centre|publisher=South Wales Argus|date=7 Mai 2013|accessdate=22 Mehefin 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sewta.gov.uk/news/sewta-welcomes-15m-ebbw-valley-line-investment|title=SEWTA Welcomes £15M Ebbw Valley Line Investment|publisher=SEWTA|date=17 Mai 2013|accessdate=22 Mehefin 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130807230213/http://sewta.gov.uk/news/sewta-welcomes-15m-ebbw-valley-line-investment|archive-date=7 Awst 2013|url-status=dead}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn gorsaf reilffordd}} [[Categori:Gorsafoedd rheilffordd ym Mlaenau Gwent|Glyn Ebwy]] m1md04julbe0wnbyk9soiqmea42pzgi 0 268435 14890622 14683722 2026-05-08T07:30:42Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890622 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Mississippi]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Mississippi]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Carrollton, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q2276201. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q89589354|Joseph Reid Bingham]]'' | | ''[[:d:Q43845|person busnes]]''<ref name="ref_0c5bb2550376067a5e964b7a63a6f79ef570a8beaee64784bdfe3928830f3b2b">http://pid.emory.edu/ark:/25593/8z0dv{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | Carrollton<ref name="ref_0c5bb2550376067a5e964b7a63a6f79ef570a8beaee64784bdfe3928830f3b2b"/> | 1861 | 1933 |- | ''[[:d:Q19975216|Walter H. Simmons]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]''<br/>''[[:d:Q774306|llawfeddyg]]'' | Carrollton | 1879 | |- | ''[[:d:Q7334236|Riley Smith]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | Carrollton | 1911 | 1999 |- | ''[[:d:Q5363538|Elizabeth Spencer]]'' | | [[Ysgrifennwr|llenor]]<ref name="ref_067364d4becebb7b359d3f2ae4445f7f477a68ac45ba3fcfbbc95a010b630bb1">''[[:d:Q88012245|The International Who's Who of Women 2006]]''</ref><ref name="ref_338676830c8d82c73a9aea281b36739e25551883a60dae5f396fd860f34a15c5">''[[:d:Q106787730|American Women Writers]]''</ref><br/>''[[:d:Q6625963|nofelydd]]''<ref name="ref_41e13f9e6adb07474ff22c00e5754dcdfa4814cbd471b2263761b3161cd1be3f">''[[:d:Q18328141|The Feminist Companion to Literature in English]]''</ref><br/>''[[:d:Q15949613|awdur storiau byrion]]''<ref name="ref_41e13f9e6adb07474ff22c00e5754dcdfa4814cbd471b2263761b3161cd1be3f">''[[:d:Q18328141|The Feminist Companion to Literature in English]]''</ref><br/>[[sgriptiwr]] | Carrollton<ref name="ref_41e13f9e6adb07474ff22c00e5754dcdfa4814cbd471b2263761b3161cd1be3f">''[[:d:Q18328141|The Feminist Companion to Literature in English]]''</ref><ref name="ref_6640732983adb520769e1f30f69ae6e6313c3f48d2fda9c6f14e092d916efc30">https://www.nytimes.com/2019/12/23/arts/elizabeth-spencer-dead.html</ref> | 1921 | 2019 |- | ''[[:d:Q6217877|John A. Pittman]]'' | [[Delwedd:John A Pittman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | Carrollton | 1928 | 1995 |- | ''[[:d:Q5512323|G. L. Crockett]]'' | | [[canwr]] | Carrollton | 1929<br/>1928 | 1967 |- | ''[[:d:Q4913101|Billy Nichols]]'' | | [[cerddor]] | Carrollton | 1940 | 2025 |- | ''[[:d:Q4020214|Willie Norwood]]'' | | ''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]''<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref><ref name="ref_99983cc74c5b73610a83fbe2ebe3297e43972667bef0e486b171ca0047bb0aa4">''[[:d:Q21901366|nasljerseys.com]]''</ref> | Carrollton | 1947 | |- | ''[[:d:Q95880820|Roger Liddell]]'' | | ''[[:d:Q107363294|hospital worker]]''<ref name="ref_e988768364f3271900472a49c9263285d01ee4181621813b9862c2bb272c1b78">https://www.mlive.com/news/flint/2020/04/mclaren-flint-employee-who-died-of-coronavirus-remembered-as-being-full-of-joy.html</ref><br/>''[[:d:Q15627169|undebwr llafur]]''<ref name="ref_e988768364f3271900472a49c9263285d01ee4181621813b9862c2bb272c1b78"/> | Carrollton<ref name="ref_ae1e63ce71867814b43f055bf17470319bed4973e1469cc4ffc585500f4efd5e">https://www.lawrenceemoonfuneralhome.com/m/obituaries/Roger-Liddell/Memories</ref><br/>[[Mississippi (talaith)|Mississippi]]<ref name="ref_e988768364f3271900472a49c9263285d01ee4181621813b9862c2bb272c1b78"/> | 1955 | 2020 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Mississippi | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Carroll County, Mississippi]] hwg5gh7chhiifsomx2pvwph9l6ztusz 0 271680 14890043 14677959 2026-05-07T12:08:24Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890043 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Burton Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Adams County, Illinois]] 5shzd7igciqrzr629dep44xgmydud4b 0 271681 14890484 14679495 2026-05-07T20:28:40Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890484 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Caledonia Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Boone County, Illinois]] j9swdmu705u12se9opp1wdy5nla1gh4 0 271849 14890502 14679712 2026-05-07T22:01:19Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890502 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Campton Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Kane County, Illinois]] 6fs7s4u94n5ueldkcg8kic4ljrjfpav 0 271904 14890455 14789959 2026-05-07T19:53:30Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890455 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Caernarvon Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q142369. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q978343|William Smith]]'' | [[Delwedd:William Smith (NYPL NYPG97-F85-424590) (cropped).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1728 | 1814 |- | ''[[:d:Q76338817|Charles Polk]]'' | | | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1732 | 1821 |- | ''[[:d:Q8014424|William Lee Davidson]]'' | [[Delwedd:William Lee Davidson.jpg|center|128px]] | [[milwr]] | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1746 | 1781 |- | ''[[:d:Q75766592|Elizabeth Speer Buchanan]]'' | | | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_60eff1d8010e228bb535322c7a52150c730b2ac70a31ea8c43ee4796853fed0b">''[[:d:Q19847326|Genealogics]]''</ref> | 1767 | 1833 |- | ''[[:d:Q8004159|William Addams]]'' | | [[gwleidydd]]<ref name="ref_17e86f0e3410d95f044735dcab116d478459ed9237a34bfe084b6d0d62328861">http://hdl.handle.net/10427/005073</ref><br/>[[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1777 | 1858 |- | ''[[:d:Q96475325|Sarah Paxon Moore Cooper]]'' | | ''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<ref name="ref_dcfd4038a6f5533035080c9cacbe039f2c01866604cd3dbd4914ab0f2c7fca11">''[[:d:Q59611233|Harvard Index of Botanists]]''</ref><br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_909ee1ba873e15d619d4c323eaf0dd33542d2c604af390f48cbe41f843f0b06d">''[[:d:Q28956898|Women Who Studied Plants in the Pre-Twentieth Century United States and Canada]]''</ref><ref name="ref_289341c660175f0fc3438c62ad40228b6016b379430be4a5afee088c04451c80">https://www.biodiversitylibrary.org/page/41742474</ref><ref name="ref_546ae9ae3f4a47e7cfa9def49c410279dddf01c726bc92e5299cc950cd9d8bd9">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/83ae84cf-88e4-4b5c-80b2-271a15a3e0fc |title=copi archif |access-date=2025-10-20 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205042418/https://bionomia.net/dataset/83ae84cf-88e4-4b5c-80b2-271a15a3e0fc |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_b6540a4c705abeaba9ee611a4257a2140b831c4b93b682b356f938814793f97a">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/85714c48-f762-11e1-a439-00145eb45e9a |title=copi archif |access-date=2025-10-20 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324034245/https://bionomia.net/dataset/85714c48-f762-11e1-a439-00145eb45e9a |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1824 | 1908 |- | ''[[:d:Q80464154|Amos Kling]]'' | | ''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1833 | 1913 |- | ''[[:d:Q99526084|Louis Blaul]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_011a2b3f836de90a2e905b0a7dc9473c5168c55cd74c8f13d8e41396418ea0bf">https://cabinetcardphotographers.blogspot.com/2017/10/blaul.html</ref> | 1854 | 1909 |- | ''[[:d:Q78246989|Kiehl Newswanger]]'' | | [[arlunydd]]<ref name="ref_e86e8b1ab2b1831fb2168b0e737612b5ddaa4dc1d4440f260b31d22650d6ab8c">https://lancasteronline.com/features/entertainment/plain-life-as-seen-by-a-complicated-artist/article_0f6029f7-10ff-5516-b374-d85482f784d5.html</ref> | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_e86e8b1ab2b1831fb2168b0e737612b5ddaa4dc1d4440f260b31d22650d6ab8c"/> | 1900 | |- | ''[[:d:Q94533376|J. Daniel Hess]]'' | | ''[[:d:Q1622272|academydd]]''<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | 1937 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Lancaster County, Pennsylvania]] 4jmdg4vt73vm92rx6jbotdrqlt2d5uy 0 271909 14890662 14684573 2026-05-08T08:22:36Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890662 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cass Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q494207. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q5545636|George W. Harris]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1835 | 1920 |- | ''[[:d:Q133863396|James Blair]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> | 1841 | |- | ''[[:d:Q16043649|Charles Brown]]'' | | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]''<ref name="ref_de9d9be5d6be64951e2bdce65264f69dcfabf4ae8b70f34b17b516e6c74f936a">''[[:d:Q7889463|United States Army Center of Military History]]''</ref> | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1841 | 1919 |- | ''[[:d:Q89808139|Henry Clay Bowden]]'' | | [[milwr]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc">http://pid.emory.edu/ark:/25593/8z178{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br/>[[ffermwr]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc"/> | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc"/> | 1842 | 1924 |- | ''[[:d:Q96380770|Henry Hill]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1843 | 1908 |- | ''[[:d:Q21810160|Harry Leslie Hoffman]]'' | [[Delwedd:Harry L. Hoffman - NARA - 20807370 (cropped).jpg|center|128px]] | [[arlunydd]] | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1871 | 1964 |- | ''[[:d:Q15437116|Will J. White]]'' | | [[actor]]<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]'' | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_e0e6ebe48b01d0b378a34949a300fddfc3970f854f325964aef871716de8d922">''[[:d:Q15241312|Freebase Data Dumps]]''</ref> | 1925 | 1992 |- | ''[[:d:Q321368|George Joulwan]]'' | [[Delwedd:George Joulwan, official military photo, 1991.JPEG|center|128px]] | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1939 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Huntingdon County, Pennsylvania]] tqa6lmky8k0y57dfyh3rt2s2mj44dqj 0 272201 14890487 14679602 2026-05-07T20:48:05Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890487 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620101839/https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year |date=2018-06-20 }} adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Caln Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q27840. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q96143854|Ann Mendenhall]]'' | | | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1703 | 1789 |- | ''[[:d:Q883460|Thomas Wharton Jr.]]'' | [[Delwedd:Thomas Wharton (1735 - 1778), by Charles Willson Peale (1741 - 1827).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1735 | 1778 |- | ''[[:d:Q886916|Caleb P. Bennett]]'' | [[Delwedd:CalebBennett.png|center|128px]] | [[gwleidydd]] | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1758 | 1836 |- | ''[[:d:Q87903833|Anthony Van Leer]]'' | | ''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1783 | 1863 |- | ''[[:d:Q96414238|Sarah Coates Harris]]'' | | ''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_909ee1ba873e15d619d4c323eaf0dd33542d2c604af390f48cbe41f843f0b06d">''[[:d:Q28956898|Women Who Studied Plants in the Pre-Twentieth Century United States and Canada]]''</ref><br/>[[meddyg]]<ref name="ref_fad1b1e2d0f2f6b939151fdc749778634725fd8609c125c43be90d80f8f67178">https://researchworks.oclc.org/archivegrid/collection/data/898366602</ref><br/>''[[:d:Q18805|naturiaethydd]]''<ref name="ref_fad1b1e2d0f2f6b939151fdc749778634725fd8609c125c43be90d80f8f67178"/><br/>''[[:d:Q27532437|ymgyrchydd dros bleidlais i ferched]]''<ref name="ref_1b5b0a3b42f97fe5089274e23e40e93a71a28b38151b1fa305fdbd4ec8e96a24">http://archives.tricolib.brynmawr.edu/repositories/7/resources/6930</ref><ref name="ref_34ea854270ae43c15308ed4a281a11bbf984769d12c3e53fefa518cceb01c089">{{Cite web |url=https://www.galenahistory.org/research/galena-history/timeline-of-galena-history/ |title=copi archif |access-date=2024-03-16 |archive-date=2020-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200820113508/http://www.galenahistory.org/research/galena-history/timeline-of-galena-history/ |url-status=dead }}</ref><br/>''[[:d:Q64161987|mineral collector]]''<ref name="ref_7060c3cff00034b61c37d5053097ac5a4dbe17237b1b47ed2d9135c7a553abf6">https://www.mindat.org/a/ac_merchant</ref> | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]]<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_85a82bcb20ed3596f37561c35a842c121ac7d3441714ce106abf8cd4ba49426c">https://img2.newspapers.com/clip/50505826/mrs-dr-sarah-coates-harris-obit/</ref> | 1824 | 1886 |- | ''[[:d:Q97094236|Ann Alice Gheen]]'' | | | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]]<ref name="ref_76be33b0c5b5bc9c2d8a96ea575ec838db638e7be6dcef6912586ae247201338">{{Cite web |url=http://nauvoo.byu.edu/ViewPerson.aspx?ID=28416 |title=copi archif |access-date=2024-03-16 |archive-date=2021-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208210249/http://nauvoo.byu.edu/ViewPerson.aspx?ID=28416 |url-status=dead }}</ref> | 1827 | 1879 |- | ''[[:d:Q889403|Isaac P. Gray]]'' | [[Delwedd:Isaacpuseygrayindiana.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q193391|diplomydd]]''<br/>[[gwleidydd]] | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1828 | 1895 |- | ''[[:d:Q94540958|William Smedley]]'' | [[Delwedd:William Smedley (1836–1926).png|center|128px]] | ''[[:d:Q27349|deintydd]]'' | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]]<ref name="ref_f32bb4158e2229ec7e15bb3e32056fbd9368af43d14bdffc70a930b79f40b9bf">https://archive.org/details/historycolorado02ston/page/175/mode/1up</ref><ref name="ref_e764052ffbff1208fceae2e07c058de544766afa0bdb5e1836a708f1d4673603">https://www.newspapers.com/article/daily-local-news-dr-william-smedley/188832402/</ref> | 1836 | 1926 |- | ''[[:d:Q8019347|William Thomas Smedley]]'' | [[Delwedd:Portrait of William Thomas Smedley.jpg|center|128px]] | [[arlunydd]] | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1858 | 1920 |- | ''[[:d:Q984604|Harold Barron]]'' | [[Delwedd:Harold Barron 1920.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11513337|cystadleuydd yn y Gemau Olympaidd]]'' | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1894 | 1978 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Chester County, Pennsylvania]] hm7eukaxeash6xklxhx06ic2lksgu74 0 272517 14890046 14678005 2026-05-07T12:19:05Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890046 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Butler Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q494207. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q5545636|George W. Harris]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1835 | 1920 |- | ''[[:d:Q133863396|James Blair]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> | 1841 | |- | ''[[:d:Q16043649|Charles Brown]]'' | | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]''<ref name="ref_de9d9be5d6be64951e2bdce65264f69dcfabf4ae8b70f34b17b516e6c74f936a">''[[:d:Q7889463|United States Army Center of Military History]]''</ref> | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1841 | 1919 |- | ''[[:d:Q89808139|Henry Clay Bowden]]'' | | [[milwr]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc">http://pid.emory.edu/ark:/25593/8z178{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br/>[[ffermwr]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc"/> | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc"/> | 1842 | 1924 |- | ''[[:d:Q96380770|Henry Hill]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1843 | 1908 |- | ''[[:d:Q21810160|Harry Leslie Hoffman]]'' | [[Delwedd:Harry L. Hoffman - NARA - 20807370 (cropped).jpg|center|128px]] | [[arlunydd]] | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1871 | 1964 |- | ''[[:d:Q15437116|Will J. White]]'' | | [[actor]]<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]'' | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_e0e6ebe48b01d0b378a34949a300fddfc3970f854f325964aef871716de8d922">''[[:d:Q15241312|Freebase Data Dumps]]''</ref> | 1925 | 1992 |- | ''[[:d:Q321368|George Joulwan]]'' | [[Delwedd:George Joulwan, official military photo, 1991.JPEG|center|128px]] | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1939 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Butler County, Pennsylvania]] g8cm0zfw7rzsc0sibq052plzz37ags9 0 282991 14890397 13816033 2026-05-07T19:09:23Z Craigysgafn 40536 14890397 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Cymru}} | dateformat = dmy }} Actores o Gymru yw '''Rakie Olufunmilayo Ayola''' (ganwyd Mai [[1968]]). Daeth i amlygrwydd gyntaf yn rôl arweiniol y ffilm [[Jeanette Winterson]] ''Great Moments in Aviation'' yn 1993 ac mae fwyaf adnabyddus am ei rôl fel Kyla Tyson yn nrama feddygol y [[BBC]] ''Holby City''. Mae Ayola wedi gweithio ym myd y theatr, ffilm a theledu, gan ymddangos mewn nifer o berfformiadau theatraidd o waith [[William Shakespeare|Shakespeare]], ffilmiau [[Hollywood]] ''The i Inside'' a ''Sahara'', ac amryw o sioeau teledu, gan gynnwys ''Soldier Soldier'', ''[[EastEnders]]'', ''Sea of Souls'' a ''[[Doctor Who]]''. Ymddangosodd yn yr wythfed i'r unfed gyfres ar ddeg o ''Holby City'', rhwng 2006 a 2008, ac yn 2009 bu’n serennu yng nghomedi gerddorol CBBC ''My Near Famous Family''. Yn 2017 cymerodd Ayola rôl Hermione Granger yng nghynhyrchiad y West End o Harry Potter and the Cursed Child. Mae Ayola wedi galw am fwy o gynrychiolaeth ethnig yn y diwydiant adloniant, ac yn 2001 sefydlodd ei chwmni cynhyrchu ei hun, gan gynhyrchu'r ffilm fer ''Persephone's Playground ar'' gyfer [[Gŵyl Ffilm Cannes|gŵyl ffilm Cannes]] er mwyn hyrwyddo ei hymgyrch. Yn 2006, roedd Ayola ar y rhestr fer ar gyfer y wobr 'Perfformiad Benywaidd mewn Teledu' yng Ngwobrau Screen Nation, a derbyniodd wobr Soniad Anrhydeddus yn yr un categori yn 2007 ac enwebiad pellach ar y rhestr fer yn 2008. Mae'n briod â'i chyd-actor Adam Smethurst ac mae ganddynt ddau o blant. == Bywyd cynnar == Ganwyd Ayola yng [[Caerdydd|Nghaerdydd]] ym mis Mai 1968 i fam a ddoi'n wreiddiol o [[Sierra Leone]] a thad o [[Nigeria]].<ref name="takeiteasy">{{Citation|last=Tate|first=Alex|title=I thought I was diabetic - but I was pregnant|url=http://www.rakieayola.com/18.html|pages=28, 29|publication-date=7 Mai 2006|periodical=Take it Easy|access-date=7 Tachwedd 2008|archive-date=2014-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140309024908/http://www.rakieayola.com/18.html}}</ref> Cafodd ei magu gan gefnder ei mam a'i wraig yn [[Trelái|Nhrelái, Caerdydd]].<ref name="family">{{Citation|title=Actress shines in sitcom|url=https://www.questia.com/read/1G1-87071074|publication-date=8 Mehefin 2002|periodical=South Wales Echo|access-date=7 Tachwedd 2008}}{{Dolen marw|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mae Ayola yn Yoruba trwy ddisgynyddiaeth, er nad yw'n siarad yr iaith. Astudiodd Ayola yn Ysgol Gynradd Windsor Clive ac Ysgol Uwchradd Glan Ely, ac roedd yn aelod o Theatr Ieuenctid Orbit, Theatr Ieuenctid [[De Morgannwg]], Côr Ieuenctid De Morgannwg a Theatr Ieuenctid Genedlaethol Cymru.<ref name="fellowship">{{Citation|title=Education: Actress honoured with fellowship|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-105040322.html|publication-date=10 Gorffennaf 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022075018/http://www.highbeam.com/doc/1G1-105040322.html|periodical=Western Mailaccess-date=7 Tachwedd 2008|archive-date=22 Hydref 2012}}</ref> Gadawodd yr ysgol uwchradd cyn sefyll ei [[TAG Safon Uwch|Lefel A]] er mwyn dilyn ei huchelgais o fod yn actores. Aeth ymlaen i astudio yng [[Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru|Ngholeg Cerdd a Drama Brenhinol Cymru]], gan dreulio tair blynedd yn astudio ar gyfer diploma actio. Cafodd ei phrofiad cyntaf o actio yn chwarae rhan boneddiges breswyl yn llys y [[Y Brenin Arthur|Brenin Arthur]] ar lwyfan yr [[Eisteddfod]] pan oedd yn yr ysgol gynradd.<ref name="Soldier">{{Citation|last=Tibballs|first=Geoff|title=Soldier Soldier|pages=74–76|year=1993|place=Llundain|publisher=Boxtree}}</ref> Dywed Ayola mai perfformiad Barbra Streisand yn ''[[Hello, Dolly! (ffilm)|Hello, Dolly!]]'' a'i hysbrydolodd i actio pan yn blentyn, er ei bod yn rhoi'r diolch i'w mam maeth am ei hannog i actio'n broffesiynol. Swydd gyntaf Ayola oedd gwerthu jîns ym Marchnad Ffordd Bessemer yng Nghaerdydd.<ref name="mirror1997">{{Citation|title=I froze in font of my first audience|url=https://www.questia.com/read/1G1-61072758|publication-date=29 August 1997|periodical=Daily Mirror|access-date=7 Tachwedd 2008}}{{Dolen marw|date=Awst 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bu'n gweithio fel morwyn siambr tra oedd yn yr ysgol ddrama a, chwe wythnos cyn iddi raddio, cafodd gynnig swydd gyda'r cwmni theatr 'Made in Wales' a'i galluogodd i gael ei cherdyn undeb. == Gyrfa == Dechreuodd Ayola ei gyrfa yn y theatr, gan berfformio mewn nifer o ddramâu [[William Shakespeare|Shakespearaidd]] gan gynnwys ''[[Nos Ystwyll (drama)|Twelfth Night]]'', ''A Midsummer Night's Dream'', ''[[Y Dymestl|The Tempest]]'', ''[[Marsiandwr Fenis|The Merchant of Venice]]'' a ''[[Macbeth (drama)|Macbeth]]''.<ref name="newrole">{{Citation|last=Price|first=Karen|title=Rakie's new role|url=http://www.rakieayola.com/12.html|publication-date=15 October 2004|periodical=WalesOnline|publisher=Media Wales|access-date=7 Tachwedd 2008|archive-date=2014-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308220507/http://www.rakieayola.com/12.html}}</ref> Gwnaeth Ayola ei hymddangosiad ffilm cyntaf yn ''Great Moments in Aviation'' (1993), a ysgrifennwyd gan [[Jeanette Winterson]], lle bu’n serennu ochr yn ochr â [[Jonathan Pryce]] a [[John Hurt]]. Ymddangosodd hefyd yn y ffilm gomedi rhamantus ''The Secret Laughter of Women a oedd'' wedi'i gosod yn Nigeria ac yn serennu [[Colin Firth]],<ref name="mercury">{{Citation|title=To be but not to be - the 'perfect' Hamlet pairing|url=https://www.questia.com/read/1G1-60746398|publication-date=6 September 1998|periodical=Sunday Mercury|access-date=7 Tachwedd 2008}}{{Dolen marw|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> y ffilm gyffro ''The i Inside'' a ffilmwyd yn Ysbyty Sully, Caerdydd,<ref name="pause">{{Citation|last=Hill|first=Claire|title=Rakie stops for a pregnant pause|url=https://www.questia.com/read/1G1-97581301|publication-date=13 February 2003|periodical=Western Mail|access-date=7 Tachwedd 2008}}{{Dolen marw|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> a ''Sahara'', a ffilmiwyd ym [[Moroco]] tra oedd Ayola yn feichiog gyda'i phlentyn cyntaf.<ref name="dune">{{Citation|title=Dark Side Of The Dune|url=https://www.questia.com/read/1G1-141692631|publication-date=5 Chwefror 2006|periodical=Wales on Sunday|access-date=7 Tachwedd 2008}}{{Dolen marw|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Rôl deledu doreithiog gyntaf Ayola oedd ei rhan fel Bernie Roberts yng nghyfres [[ITV]] ''Soldier Soldier.'' Aeth ymlaen i ymddangos yn ''Scarlett'', dilyniant i ''Gone With the Wind,'' ac yn opera sebon Cymru ''Tiger Bay''.<ref name="tiger">{{Citation|title=Feeling broody|url=https://www.questia.com/read/1G1-87911627|publication-date=23 June 2002|periodical=Wales on Sunday|access-date=7 Tachwedd 2008}}{{Dolen marw|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bu hefyd yn actio ochr yn ochr â Pauline Quirke yn ''Maisie Raine'' a ''Being April.'' Ym 1996 ymddangosodd Ayola yn y Theatr Genedlaethol mewn addasiad gan Helen Edmundson o ''War and Peace'' [[Lev Tolstoy|Leo Tolstoy]]. Yn 2001, daeth yn gyflwynydd rhaglen gelf [[BBC Cymru|BBC]] ''Yellow Double Double'', ochr yn ochr â'r bardd [[Owen Sheers]] a'r artist perfformio Mark Rees.<ref name="doubleyellow">{{Citation|last=Bibbings|first=Jennie|title=My Axed Show Anger - Star Rakie blasts Beeb|date=23 June 2002|url=https://www.questia.com/read/1G1-87911626|periodical=Wales on Sunda|access-date=7 Tachwedd 2008}}{{Dolen marw|date=Awst 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mae ymddangosiadau teledu nodedig eraill Ayola yn cynnwys ffilm gyffro seicolegol y BBC ''Green-Eyed Monster'' (2001),<ref name="green">{{Citation|last=Evans|first=Richard|title=Green and Broody|url=https://www.questia.com/read/1G1-78113986|publication-date=9 September 2001|periodical=Wales on Sunday|access-date=7 Tachwedd 2008}}{{Dolen marw|date=Awst 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> opera sebon ''[[EastEnders]]'' (2001),<ref name="mirror2001">{{Citation|last=Mather|first=David|title=Sexy brief's soap role fits like a glove|url=https://www.questia.com/read/1G1-76890827|publication-date=1 August 2001|periodical=Daily Mirror|access-date=7 Tachwedd 2008}}{{Dolen marw|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''Waking the Dead'' (2001), ''London's Burning'' (2001), ''Offenders'' (2002),<ref name="mirror2002">{{Citation|last=Leask|first=Annie|title=I was just a baby but mum left me behind; TV sitcom star Rakie Ayola on her traumatic childhood|url=https://www.questia.com/read/1G1-87831628|publication-date=27 Mehefin 2002|periodical=Daily Mirror|access-date=7 Tachwedd 2008}}{{Dolen marw|date=Awst 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''Murder in Mind'' (2003), ''[[The Canterbury Tales]]'' (2003) a ''Sea of Souls'' (2004). Rhwng 7 Chwefror 2006 a 9 Rhagfyr 2008, bu Ayola yn serennu yn nrama feddygol y BBC ''Holby City'' fel nyrs Kyla Tyson. Yn 2008 hefyd, ymddangosodd Ayola yn y bennod ''[[Doctor Who]]'' "Midnight" ochr yn ochr â'r Degfed Doctor [[David Tennant]].<ref name="doctorwho">{{Citation|title=Doctor's daughter joins Series Four cast|issue=390|pages=6|publication-date=9 Ionawr 2008|periodical=Doctor Who Magazine}}</ref> Ym mis Mai 2021, ymddangosodd yn y gyfres ddrama ''The Pact'' ar [[BBC One]], stori gyffro wedi ei leoli mewn bragdy yng Nghymru.<ref>{{dyf gwe|url=https://www.radiotimes.com/tv/drama/the-pact-cast-bbc-one/|teitl=Meet the cast of BBC One drama The Pact|cyhoeddwr=Radio Times|dyddiad=17 Mai 2021|dyddiadcyrchu=18 Mai 2021}}</ref> Yng ngwobrau BAFTA 2021, enillodd y wobr Actores Gynorthwyol Orau am chwarae cymeriad y fam yn y ffilm ''Anthony'', oedd yn adrodd hanes go iawn llofruddiaeth Anthony Walker, llanc croenddu o Lerpwl.<ref>{{dyf newyddion|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2053780-gwobrau-bafta-actores-gaerdydd-gynhyrchiad|teitl= Gwobrau BAFTA UK i actores o Gaerdydd ac i gyd-gynhyrchiad S4C |cyhoeddwr=Golwg360|dyddiad=6 Mehefin 2021|dyddiadcyrchu=7 Mehefin 2021}}</ref> == Ffilmyddiaeth == === Rhannau ffilm === {| class="wikitable" ! Blwyddyn ! Teitl ! Rôl |- | rowspan="1" | 1993 | ''Great Moments in Aviation'' | Angel Gabriel |- | rowspan="1" | 1998 | ''The Secret Laughter of Women'' | Drwm Siarad |- | rowspan="1" | 2003 | ''The I Inside'' | Nyrs Clayton |- | rowspan="1" | 2005 | ''Sahara'' | Mrs Nwokolo |- | rowspan="2" | 2012 | ''Now is Good'' | Phillippa |- | ''Dredd'' | Prif Farnwr |- | 2018 | ''Been So Long'' | Martina |} === Rhannau teledu === {| class="wikitable" ! Blwyddyn ! Teitl ! Rôl ! Nodiadau |- | rowspan="3" | 1993 | ''Nightshift'' | | |- | ''Soldier Soldier'' | Bernie Roberts | Cyfres 3 |- | ''Mynd o dan y ddaear: Bywyd Gwell Na Fi'' | Lauren | |- | rowspan="1" | 1994 | ''Scarlett'' | Pansy | Cyfres fer |- | rowspan="1" | 1997 | ''Tiger Bay'' | Helen Jarrett | 8 pennod |- | rowspan="2" | 1998 | ''[[Casualty (cyfres deledu)|Casualty]]'' | Karen Goddard | " Trapped ", cyfres 13 pennod 19 |- | ''Maisie Raine'' | DC Helen Tomlin | 12 pennod |- | rowspan="6" | 2001 | ''London's Burning'' | Nina | Cyfres 13 pennod 1 |- | ''Waking the Dead'' | Pauline | Pennod "Aberth Syml" rhannau 1 a 2 |- | ''The Green-Eyed Monster'' | Leila | |- | ''[[EastEnders]]'' | Miss French | |- | ''The Armando Iannucci Shows'' | | 3 phennod |- | ''Double Yellow'' | Cyflwynydd | |- | rowspan="2" | 2002 | ''Being April'' | Taneshia | 6 phennod |- | ''Offenders'' | Tyla | 6 phennod |- | rowspan="3" | 2003 | ''Holby City'' | Marianne Lawson | " By Any Other Name ", cyfres 5 pennod 32 |- | ''Murder in Mind'' | Cally | Pennod "Stalkers" |- | ''The Canterbury Tales'' | Cwnstabl Nicky | Pennod "Hanes Dyn y Gyfraith" |- | rowspan="1" | 2004 | ''Sea of Souls'' | Yemi Adeoya | Pennod "That Old Black Magic" rhannau 1 a 2 |- | rowspan="2" | 2006 | ''The Window'' | Mojisola | |- | ''Holby City'' | Kyla Tyson | Cyfres 8-11 |- | rowspan="2" | 2008 | ''[[Doctor Who]]'' | Hostess | " Midnight ", cyfres 4 pennod 10 |- | ''Bargain Hunt Famous Finds'' | Hunan | Cyfres 1, pennod 8, gyda Jack Smethurst |- | rowspan="1" | 2009 | ''My Almost Famous Family'' | Shalondra Swann | |- | rowspan="1" | 2011 | ''[[Black Mirror]]'' | Shelly | "The National Anthem" |- | rowspan="2" | 2012 | ''Stella'' | Hilary | Pennod 9 |- | ''Silent Witness'' | Annie Farmer | Pennod "Paradise Lost" |- | rowspan="1" | 2015 | ''[[Midsomer Murders]]'' | Alice Yn Ennill | Pennod 17.3 "The Ballad of Midsomer County" |- | rowspan="1" | 2017 | ''No Offence'' | Nora Attah | Cyfres 2 |- | rowspan="1" | 2019 | ''Shetland'' | Olivia Lennox | Cyfres 5 |- | rowspan="1" | 2020 | ''Anthony'' | Gee Walker | Ffilm deledu yn seiliedig ar lofruddiaeth Anthony Walker |- | rowspan="1" | 2021 | ''Grace'' | Assistant Chief Constable Vosper |- | rowspan="1" | 2021 | ''[[The Pact]]'' | DS Holland |} == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau|2}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Ayola, Rakie}} [[Categori:Cymry Du]] [[Categori:Pobl o Gymru o dras Nigeriaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1968]] [[Categori:Actorion benywaidd o Gymru]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru]] 2sar1091577ydeyvfvqrloalu1uu56a 0 283061 14890373 14597185 2026-05-07T18:31:21Z Craigysgafn 40536 14890373 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no}} Actores a model [[Unol Daleithiau America|Americanaidd]] yw '''Brooke Christa Shields''' (ganwyd [[31 Mai]] [[1965]]). Dechreuodd fodelu pan oedd yn blentyn ac enillodd glod beirniaid ffilm pan oedd yn ddim ond 12 oed am ei rôl arweiniol yn ffilm Louis Malle, ''[[Pretty Baby]]'' (1978), lle chwaraeodd ran [[putain]] yn [[New Orleans]] ar ddechrau'r [[20g]]. Daeth Shields i enwogrwydd byd-eang yn y rôl yma, a pharhaodd i fodelu ac actio drwy ei harddegau a serennodd mewn sawl drama yn yr [[1980au]], gan gynnwys ''The Blue Lagoon'' (1980), ac ''Endless Love'' (1981) [[Franco Zeffirelli]]. Yn 1983, gohiriodd Shields ei gyrfa fel model ac actores i fynd i [[Prifysgol Princeton|Brifysgol Princeton]], lle graddiodd gyda [[gradd baglor]] mewn [[Rhamantiaeth|Ieithoedd Rhamant]]. Yn y [[1990au]], dychwelodd Shields i'r byd actio ac ymddangos mewn mân rolau mewn amryw o ffilmiau. Serenodd hefyd yn [[NBC|sitcom]] [[NBC]] ''Suddenly Susan'' (1996–2000), a derbyniodd ddau enwebiad [[Golden Globes|Golden Globe]] am ei gwaith, ac yna ''Lipstick Jungle'' (2008-2009). Yn 2017, dychwelodd Shields at yr NBC mewn rôl fawr yn ''Law & Order: Special Victims Unit'' yn 19eg tymor y sioe. Er 2014, mae Shields wedi lleisio Beverly Goodman yn y gyfres animeiddiedig ''Mr Pickles'' a'i spinoff ''Momma Named Me Sheriff''. == Bywyd cynnar == Ganed Brooke Christa Shields ym [[Manhattan|Manhattan, Efrog Newydd]] ar 31 Mai 1965, yn ferch i'r actores a'r model Teri Shields ( ''g.'' Schmon; 1933–2012) a'r dyn busnes Frank Shields (1941-2003). Roedd ei mam o dras Gymreig, [[Saeson|Seisnig]], [[Almaenwyr|Almaeneg]] ac Albanaidd-Gwyddelig,<ref>{{Cite news|title=Meeting the ancestors|url=http://www.rte.ie/ten/2010/0705/blog_tv_tvwatch.html|archive-url=https://archive.today/20130217201624/http://www.rte.ie/ten/2010/0705/blog_tv_tvwatch.html|archive-date=17 Chwefror 2013}}</ref> tra bod gan ei thad o dras Seisnig, [[Ffrancod|Ffr]]<nowiki/>engig, [[Gwyddelod|Gwyddelig]] ac Eidalaidd. Yn ôl ymchwil gan William Addams Reitwiesner, mae gan Shields gysylltiadau hynafol â nifer o deuluoedd bonheddig o'r Eidal, yn enwedig o [[Genova|Genoa]] a [[Rhufain]] e.e. y teuluoedd Gattilusi - Palaiologos - Savoy, Grimaldi, Imperiali, Carafa, Doria, Doria-Pamphili-Landi, Chigi-Albani, a'r Torlonia. Roedd ei mam-gu ar ochr ei thad yn ferch fonheddig i Marina Torlonia di Civitella-Cesi, Eidalaidd a oedd yn ferch i dywysog Eidalaidd. Pan gyhoeddodd Teri ei bod yn feichiog, talodd teulu Frank swm iddi i ddod â'r beichiogrwydd i ben. Cymerodd Teri yr arian, ond fe aeth yn groes i'r cytundeb a rhoddodd enedigaeth i Shields.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/interactive/2012/12/30/magazine/the-lives-they-lived-2012.html|title=The Lives They Lived|work= New York Times|access-date= 30 Rhagfyr 2012|date= 28 Rhagfyr 2012}}</ref> Priododd Frank â Teri, ond cawsant ysgariad pan oedd Shields yn bum mis oed.<ref>[http://www.people.com/people/article/0,,20645378,00.html#disqus_thread "Brooke Shields's Mother, Teri Shields, Dies at 79"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160828205610/http://www.people.com/people/article/0,,20645378,00.html#disqus_thread |date=2016-08-28 }}. ''People''. November 6, 2012.</ref> Mae gan Brooke Shields ddwy lysferch a thair hanner chwaer.<ref>{{Cite book|last=Shields|first=B|title=Welcome to Your World, Baby|url=https://archive.org/details/welcometoyourwor0000shie|publisher=HarperCollins|year=2008|page=6}}</ref> Pan oedd Shields yn ddim ond pum niwrnod oed, nododd ei mam yn agored ei bod am iddi fod yn weithgar yn y byd actio a modelu, gan ddweud, "Hi yw'r plentyn harddaf ac rydw i'n mynd i'w helpu gyda'i gyrfa." <ref>{{Cite book|last=Conner|first=Floyd|title=Hollywood's Most Wanted|page=[https://archive.org/details/hollywoodsmostwa0000conn/page/107 107]|url=https://archive.org/details/hollywoodsmostwa0000conn|quote=...Her beauty was going to contribute to mankind.|year=2002|publisher=Brassey's|isbn=1-57488-480-8}}</ref> Wrth dyfu i fyny, cymerodd Shields wersi piano, bale a [[Marchogyddiaeth|marchogaeth]]. Magwyd Shields yn y ffydd [[Yr Eglwys Gatholig Rufeinig|Gatholig]].<ref>{{Cite news|url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800014914/bio|title=Brooke Shields|publisher=Yahoo! Movies|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628225921/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800014914/bio|archive-date=June 28, 2011}}</ref> Yn 10 oed, cymerodd yr enw " Camille". Mynychodd yr ysgol uwchradd yn [[Haworth, New Jersey]], ar draws Pont George Washington o Manhattan.<ref>Rondinaro, Gene. [https://www.nytimes.com/1986/01/26/realestate/if-you-re-thinking-of-living-in-haworth.html "If You Think Of Living In; Haworth"], ''[[The New York Times]]'', 26 Ionawr 1986. Accessed 19 Chwefror 2007.</ref> Dywedodd iddi gyfarfod â'r paparazzi, am y tro cyntaf, yn y Grand Ballroom yn y Waldorf Astoria Efrog Newydd pan oedd yn 12 oed, gan nodi ei bod "wedi sefyll fel cerflun yn pendroni pam y cawsant i gyd eu cyflogi i dynnu ei llun." <ref>{{Cite book|last=Morehouse|first=Ward, III|title=The Waldorf Astoria: America's Gilded Dream|url=https://archive.org/details/waldorfastoriaam00more|year=1991|publisher=M. Evans|isbn=978-1-4134-6504-4|pages=[https://archive.org/details/waldorfastoriaam00more/page/254 254]–255}}</ref> Mynychodd Shields Ysgol New Lincoln tan yr wythfed radd.<ref>[http://www.people.com/people/archive/article/0,,20072596,00.html ''People.com: Brooke Shields''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160829011804/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20072596,00.html |date=2016-08-29 }} Retrieved June 28, 2011</ref> Graddiodd o Ysgol Dwight-Englewood yn [[Englewood, New Jersey]], ym 1983. Symudodd i [[Prifysgol Princeton|Brifysgol Princeton]] i ddilyn ei [[gradd baglor]] mewn llenyddiaeth Ffrangeg, lle graddiodd ym 1987. Yn Princeton, siaradodd Shields yn agored am ei rhywioldeb a'i morwyndod. Roedd hi'n aelod o Glwb Triongl Princeton a'r Clwb Cap a Gŵn. Cyhoeddwyd ei hunangofiant, ''On Your Own'', ym 1985. Teitl ei thraethawd ymchwil uwch yn 1987 oedd "The Initiation: From Innocence to Experience: The Pre-Adolescent / Adolescent Journey in the Films of Louis Malle, ''[[Pretty Baby]]'' a ''Lacombe Lucien''."<ref>{{Cite journal|last=Shields|first=Brooke Christa|date=1987|title=The Initiation: From Innocence to Experience: The Pre-Adolescent/Adolescent Journey in the Films of Louis Malle, "Pretty Baby" and "Lacombe Lucien"|url=http://dataspace.princeton.edu/jspui/handle/88435/dsp01qr46r1433|journal=|access-date=2020-07-19|archive-date=2020-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625153546/https://dataspace.princeton.edu/jspui/handle/88435/dsp01qr46r1433}}</ref> == Gyrfa == === Gwaith cynnar === [[Delwedd:Feb1991_Brooke_Shields_on_Sally_Jesse_Raphael.jpg|bawd|Shields gyda Band Tapio Prifysgol Princeton yn sioe Sally Jessy Raphael yn Chwefror 1991]] Dechreuodd Shields ei gyrfa fel model pan oedd yn 11 mis oed ym 1966. Ei swydd gyntaf oedd ar gyfer Ivory Soap, a saethwyd gan Francesco Scavullo. Parhaodd fel plentyn-fodel llwyddiannus gyda'r asiant-modelu Eileen Ford, a nododd, yn ei bywgraffiad ''Lifetime Network'', iddi ddechrau adran blant oherwydd Shields. Gweithiodd Shields gyda'r cyfarwyddwr [[Woody Allen]] yn ei ffilm ''Annie Hall'' ym 1977, ond torrwyd ei rôl allan o'r ffilm derfynol. Yn 1978, pan oedd hi'n 12 oed, chwaraeodd Shields rol [[Puteindra|putain]]-blentyn yn y ffilm ''[[Pretty Baby]]''. Dywedodd Eileen Ford, sylfaenydd Asiantaeth Modelu Ford, am Brooke Shields: "Mae hi'n blentyn proffesiynol ac yn unigryw. Mae hi'n edrych fel oedolyn ac yn meddwl fel un hefyd."<ref>{{Cite book|last=Handel|first=Gerald|title=Childhood socialization|page=37|year=2006|publisher=Aldine Transaction|isbn=0-202-30641-0}}</ref> Yn 1980, roedd Shields yn 14 oed a hi oedd y model-ffasiwn ieuengaf erioed i ymddangos ar glawr [[Vogue (cylchgrawn)|''Vogue'']]. Yn yr un flwyddyn, ymddangosodd Shields mewn hysbysebion dadleuol mewn print a theledu ar gyfer [[jins]] [[Calvin Klein]]. Roedd yr hysbyseb deledu yn ei chynnwys yn dweud y linelll enwog, "Ydych chi eisiau gwybod beth sy'n dod rhyngof i a'm Calvins? Dim byd!"<ref>[http://www.style.com/beauty/icon/121407 Style.com ''Brooke Shields'']</ref> Roedd hysbysebion Brooke Shields yn help enfawr i ddatblygu'r cwmni Klein ar lefel byd-eang.<ref>{{Cite book|last=Hall|first=Ann C.|title=Delights, desires and dilemmas: essays on women and the media|page=xii|url=https://books.google.com/books?id=MD2mUa5dxYsC&pg=PR12&cd=58#v=onepage|year=1998|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=0-275-96156-7}}</ref> Rhwng 1981 a 1983, bu Shields, ei mam, a'r ffotograffydd Garry Gross, a Playboy Press ben-ben a'i gilydd yn llysoedd barn [[Dinas Efrog Newydd]] ynghylch hawliau ffotograffau yr oedd ei mam wedi'u trosglwyddo (drwy gytundeb ysgrifenedig) i Gross. Wrth ddelio â modelau sy'n blant dan oed, roedd yn ofynol i'r rhiant neu warcheidwad cyfreithiol lofnodi ffurflen rhyddhau hawliau o 'r fath. Roedd Gary Gross wedi tynnu (gyda chydsyniad ei mam, Teri Shields) set o ffotograffau o Brooke Shields yn [[noeth]] yn 1975, pan oedd hi'n 10 oed. Y bwriad oedd eu cyhoeddi yn un o gyhoeddiadau [[Playboy]], sef ''Sugar 'n' Spice''. Mae'r delweddau'n portreadu Shields yn [[noethlymun]], yn sefyll ac yn eistedd mewn bath, yn gwisgo colur ac wedi'i gorchuddio ag olew. Dyfarnodd y llysoedd o blaid y ffotograffydd oherwydd fod Brooke Shields yn cael ei ystyried yn fodel yn hytrach nag yn berfformiwr. Oherwydd penderfyniad y llys, cafodd y lluniau eu cyhoeddi, o'r diwedd, yn ''Sugar 'n' Spice''.<ref>{{Cite book|last=Siegel|first=Paul|title=Communication Law in America|pages=193–194|url=https://books.google.com/books?id=_hhqXPqqjOsC&pg=PA193&cd=59#v=onepage|year=2007|isbn=978-0-7425-5387-3}}</ref> === Ffilm === [[Delwedd:Brooke_Shields_Cannes.jpg|chwith|bawd|Brooke Shields yng Ngŵyl Ffilm Cannes 1998]] Rôl ffilm gyntaf Brooke Shields oedd fel prif actores y ffilm ''[[Pretty Baby]]'' (1978) a gynhyrchwyd gan Louis Malle, ffilm lle chwaraeodd blentyn o'r enw Violet a oedd yn byw mewn puteindy; ymddangosodd Shields, yn ddim ond 12 oed, mewn nifer o olygfeydd noethlymun. Dim ond 12 oed oedd hi pan ryddhawyd y ffilm, a chododd dadl mewn rhai mannau ynghylch pornograffi plant.<ref>McMurran, Kristen. [http://www.people.com/people/archive/article/0,,20070948,00.html "Pretty Brooke"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160925180107/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20070948,00.html |date=2016-09-25 }}, ''People'', 29 Mai 1978</ref><ref>Canby, Vincent. [https://movies.nytimes.com/movie/review?&res=EE05E7DF173EE573BC4D53DFB2668383669EDE&partner=Rotten%20Tomatoes "Critic's Pick: Pretty Baby,"] ''The New York Times'', 5 Ebrill 1978</ref><ref name="Ebert">Ebert, Roger.[http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19780601/REVIEWS/51012001/1023 "''Pretty Baby'',"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121010145502/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19780601%2FREVIEWS%2F51012001%2F1023 |date=10 Hydref 2012 }} ''Chicago Sun-Times'', 1 Mehefin 1978</ref> Fodd bynnag, dim ond rhai taleithiau yng Nghanada a'r Ariannin a ataliodd y ffilm. Dilynwyd hyn gan ffilm ychydig yn llai dadleuol a llai nodedig, ''Wanda Nevada'' (1979). Gellir dadlau mai ei ffilmiau mwyaf adnabyddus yw ''The Blue Lagoon'' (1980), a oedd eto'n cynnwys golygfeydd noethlymun rhwng cariadon yn eu [[Glasoed|harddegau]], a ''Endless Love'' (1981). I ddechrau, rhoddodd yr tysgrif X i ''Endless Love'' ond wedi ei hail olygu cafodd dystysgrif R. Enillodd Wobr Dewis y Bobl yng nghategori Hoff Berfformiwr Ifanc mewn pedair blynedd yn olynol rhwng 1981 a 1984. Yn 1998, chwaraeodd Shields lesbiad o'r enw Lily, yn ''The Misadventures of Margaret''.<ref>{{Cite book|title=The Advocate|date= 23 Rhagfyr 1997|url=https://books.google.com/books?id=lWMEAAAAMBAJ&pg=PT11&cd=38#v=onepage|publisher=Here}}</ref> Yn 2001, darlledodd yn y ffilm ''What Makes a Family'', gan serennu Shields a Cherry Jones mewn stori wir am gwpl [[Lesbiaeth|lesbiaidd]] a frwydrodd gyfreithiau mabwysiadu [[Florida]].<ref>{{Cite book|title=The Advocate|pages=28–30|date=31 Ionawr 2001|quote='I really believe that if you are against gays and lesbians adopting and you watch this movie,' you will never feel that way again, promises executive producer [[Craig Zadan]].|url=https://books.google.com/books?id=sWMEAAAAMBAJ&pg=PA28&cd=17#v=onepage|publisher=Here}}</ref> [[Delwedd:Brooke_Shields_1991Jan.jpg|bawd|Shields ar fwrdd yr USS  Midway   (CV-41) yn ystod taith USO ar 1 Ionawr 1991.]] == Bywyd personol == Yn blentyn, roedd hi'n byw gyda'i mam ar yr Ochr Ddwyreiniol Uchaf.<ref name="Thurman">{{Cite news|last=Thurman|first=Judith|title=Brooke Shields's House in New York City|url=https://www.architecturaldigest.com/story/brooke-shields-new-york-city-townhouse-article|access-date=23 Mawrth 2019|publisher=Architectural Digest|date= 29 Gorffennaf 2017}}</ref> Yn rhifyn Mehefin 2009 o’r cylchgrawn ''Health'', nododd Shields iddi golli ei morwyndod yn 22 oed i’r actor Dean Cain tra roeddent yn canlyn yn Princeton. Yn y [[1990au]], hyrwyddodd Shields ffitrwydd corfforol fel estyniad o fenyweidd-dra, gan honni bod benyweidd-dra ac athletau yn gydnaws.<ref>{{Cite book|last=Jeynes|first=William|title=American educational history: school, society and the common good|url=https://archive.org/details/americaneducatio0000jeyn|page=[https://archive.org/details/americaneducatio0000jeyn/page/270 270]|year=2007|publisher=SAGE|isbn=978-1-4129-1421-5|quote=Several female athletes demonstrated that femininity and athleticism were consistent.}}</ref><ref>{{Cite book|title=American Educational History: School, Society, and the Common Good|year=2007|page=270|url=https://books.google.com/books?id=FL2WYw0ve-0C&pg=PA270&lpg=PA270#v=onepage|isbn=9781412914215|last=Jeynes|first=William}}</ref> Mae Shields yn [[Figaniaeth|figan]] <ref>{{Cite news|title=A Vegan Meat Locker with a Heartbeat|url=https://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/05/13/artifacts-a-vegan-meat-locker-with-a-heartbeat/?|work= New York Times|first=Linda|last=Yablonsky|date= 13 Mai 2010}}</ref> ac yn actifydd hawliau anifeiliaid. Fodd bynnag, er gwaethaf dod allan yn erbyn y diwydiant ffwr ym 1989,<ref>{{Cite news|title=Activists Aim to Skin the Fur Industry|url=https://articles.latimes.com/1989-04-30/news/mn-3137_1_anti-fur-fur-free-furriers/2|work=Los Angeles Times|first=Robert W.|last=Gibson|date=30 Ebrill 1989}}</ref> aeth Shields ymlaen yn ddiweddarach i greu ei chôt ffwr minc ei hun yn Kopenhagen Fur. Mae Shields wedi bod yn briod ddwywaith. Rhwng 1997 a 1999, roedd hi'n briod â'r chwaraewr tenis Andre Agassi; roedd y cwpl wedi bod gyda'i gilydd er 1993. Yn dilyn ei hysgariad oddi wrth Agassi, priododd yr awdur Chris Henchy yn 2001, ar ôl iddynt gwrdd ym 1999.<ref>[https://web.archive.org/web/20110122010653/http://today.msnbc.msn.com/id/7748616/page/2/ "Brooke Shields battles postpartum depression"]. ''MSNBC'', 7 Mai 2009. Adalwyd 20 Mehefin 2010.</ref> Mae ganddyn nhw ddwy ferch <ref>{{Cite book|last=Shields|first=Brooke|title=Down Came the Rain: My Journey Through Postpartum Depression|url=https://archive.org/details/downcamerain00shie|page=[https://archive.org/details/downcamerain00shie/page/63 63]|year=2005|publisher=Hyperion|isbn=1-4013-0189-4|quote=Rowan Francis}}</ref> ac maen nhw'n byw yn [[Greenwich Village]], [[Manhattan]], [[Dinas Efrog Newydd]]. == Ffilmyddiaeth == === Ffilm === {| class="wikitable sortable" !Year !Title !Role ! class="unsortable" |Notes |- |1976 |''Alice, Sweet Alice'' |Karen Spages | |- |1978 |''[[Pretty Baby]]'' |Violet | |- |1978 |''King of the Gypsies'' |Tita | |- |1979 |''Tilt'' |Tilt | |- |1979 |''Wanda Nevada'' |Wanda Nevada | |- |1979 |''Just You and Me, Kid'' |Kate | |- |1980 |''The Blue Lagoon'' |Emmeline Lestrange | |- |1981 |''Endless Love'' |Jade Butterfield | |- |1983 |''Sahara'' |Dale | |- |1984 |''The Muppets Take Manhattan'' |Customer | |- |1989 |''Speed Zone'' |Stewardess | |- |1989 |''Brenda Starr'' |Brenda Starr | |- |1990 |''Backstreet Dreams'' |Stevie | |- |1992 |''Running Wild'' |Christine Shaye | |- |1993 |''Freaked'' |Skye Daley | |- |1994 |''The Postgraduate'' |Fantasy Wife | |- |1994 |''The Seventh Floor'' |Kate Fletcher | |- |1996 |''Freeway'' |Mimi Wolverton | |- |1998 |''The Misadventures of Margaret'' |Lily | |- |1999 |''The Weekend'' |Nina | |- |1999 |''Black and White'' |Sam Donager | |- |1999 |''The Bachelor'' |Buckley Hale-Windsor | |- |1999 |''The Disenchanted Forest'' |Herself | |- |2000 |''After Sex'' |Kate | |- |2004 |''Our Italian Husband'' |Charlene Taylor | |- |2004 |''The Easter Egg Adventure'' |Horrible Harriet Hare |Voice |- |2005 |''Bob the Butler'' |Anne Jamieson | |- |2007 |''National Lampoon's Bag Boy'' |Mrs. Hart | |- |2008 |''Justice League: The New Frontier'' |Carol Ferris |Voice; Direct-to-DVD release |- |2008 |''The Midnight Meat Train'' |Susan Hoff | |- |2008 |''Unstable Fables: Goldilocks &amp;amp; 3 Bears Show'' |Ruby Bear |Voice |- |2009 |''Hannah Montana: The Movie'' |Susan Stewart |Uncredited |- |2010 |''Furry Vengeance'' |Tammy Sanders | |- |2010 |''The Other Guys'' |Herself | |- |2011 |''Chalet Girl'' |Caroline | |- |2011 |''The Greening of Whitney Brown'' |Joan Brown | |- |2013 |''The Hot Flashes'' |Beth Humphrey | |- |2013 |''A Monsterous Holiday'' |Betsy |Voice |- |2014 |''Under Wraps'' |Jean |Voice |- |2014 |''Adventure Planet'' | |Voice |- |2017 |''Daisy Winters'' |Sandy Winters | |} == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Shields, Brooke}} [[Categori:Genedigaethau 1965]] [[Categori:Actorion ifanc]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Princeton]] [[Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Llenorion plant o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Pobl a aned ym Manhattan]] [[Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig]] [[Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Gymreig]] [[Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Ffrengig]] [[Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig]] [[Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Seisnig]] g9elrbl17s636obt8tlcyz8yb8fkwwi 0 284272 14890527 13818163 2026-05-08T05:19:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890527 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} }} [[File:Deeside Halt 01LB.jpg|bawd|chwith|250px|Royal Scot yn cyrraedd yr arhosfa]] [[File:Glandyfrdwy03LB.jpg|bawd|250px]] [[File:Glandyfrdwy02LB.jpg|bawd|chwith|250px|Foxcote Manor yn cyrraedd yr arhosfa]] Mae '''Arhosfa Glandyfrdwy''' yn arhosfa ar gais ar [[Rheilffordd Llangollen]] rhwng [[Gorsaf reilffordd Berwyn]] a [[Gorsaf reilffordd Glyndyfrdwy]]<ref>[http://www.heritage-railways.com/lr.php Gwefan heritage-railways.com]</ref>. Mae’n agos at yr afon. Mae llwybr yn arwain at yr arhosfan o’r ffordd [[A5]]. Nid oedd arhosfa yma yn nyddiau [[Rheilffordd Brydeinig]]. Hyd at 1992, roedd terminus Rheilffordd Llangollen yno, felly adeiladwyd platfform.<ref>[http://www.llangollen-railway.org.uk/deesidehalt.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121083334/http://www.llangollen-railway.org.uk/deesidehalt.html |date=2021-01-21 }} Gwefan Rheilffordd Llangollen].</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [http://www.llangollen-railway.co.uk Gwefan y rheilffordd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210501164538/https://www.llangollen-railway.co.uk/ |date=2021-05-01 }} * {{eicon en}} [http://www.llangollen-railway.org.uk/ Gwefan Aelodaeth Rheilffordd Llangollen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101173559/http://www.llangollen-railway.org.uk/ |date=2020-11-01 }} [[Categori:Rheilffordd Llangollen]] [[Categori:Gorsafoedd rheilffordd yn Sir Ddinbych|Glyndyfrdwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] t35t64imanrot2wpbiymhzgmakkl1l4 0 285318 14890366 13580852 2026-05-07T18:18:57Z Craigysgafn 40536 14890366 wikitext text/x-wiki {{Pethau|image=Instagram logo 2016.svg}} Mae '''Instagram''' (a dalfyrrir yn gyffredin i '''IG''' neu '''Insta''' ) <ref>{{Cite book|last=Edwards|first=Erica B.|last2=Esposito|first2=Jennifer|chapter=Reading social media intersectionally|title=Intersectional Analysis as a Method to Analyze Popular Culture: Clarity in the Matrix|url=https://books.google.com/books?id=XXzADwAAQBAJ|series=Futures of Data Analysis in Qualitative Research|location=Abingdon|publisher=Routledge|date=2019|isbn=9780429557002|access-date= 7 Mai 2020|quote=Instagram (IG) is a photo sharing app created in October of 2010 allowing users to share photos and videos.}}</ref> yn wasanaeth [[rhwydweithio cymdeithasol]] Americanaidd sydd yn galluogi ei ddefnyddwyr i rannu lluniau a fideos. Mae'r gwasanaeth hwn yn eiddo i [[Facebook]] ac fe'i grewyd gan Kevin Systrom a Mike Krieger. Lansiwyd yn wreiddiol ar iOS ym mis Hydref 2010. Cyhoeddwyd y fersiwn [[Android (system weithredu)|Android]] ym mis Ebrill 2012, ac yna i ddilyn yn Nhachwedd 2012 cyhoeddwyd rhyngwyneb gwe â nodweddion cyfyngedig. Ym mis Mehefin 2014, daeth yr ap Fire OS, ac yna ap ar gyfer [[Microsoft Windows|Windows]] 10 ym mis Hydref 2016. Mae'r ap yn caniatáu i ddefnyddwyr uwchlwytho cyfryngau y gellir eu golygu â hidlwyr a'u trefnu gan ddefnyddio hashnodau a thagio daearyddol. Gellir rhannu postiau yn gyhoeddus neu â dilynwyr sydd wedi eu cymeradwyo eisoes. Gall defnyddwyr bori cynnwys defnyddwyr eraill drwy ddefnyddio tagiau a lleoliadau a gweld cynnwys poblogaidd. Gall defnyddwyr hoffi lluniau a dilyn defnyddwyr eraill i ychwanegu cynnwys i'w ffrwd. Ymddengys fod y nodwedd hwn wedi dod i ben fis Medi 2020. Yn wreiddiol, roedd Instagram yn adnabyddus am y nodwedd o fframio lluniau mewn cymhareb agwedd sgwar (1:1) yn unig gyda 640 picsel i gyd-fynd â lled sgrin [[iPhone]] ar y pryd. Yn 2015 cafodd y cyfyngiadau eu llacio, gan gynyddu swm y picseli i 1080. Ychwanegodd y gwasanaeth nodwedd anfon negeseuon yn ogystal â'r gallu i gynnwys nifer o lluniau o fideos mewn un post. Ychwanegwyd nodwedd Storiau - yn debyg iawn i'w brif wrthwynebydd sef [[Snapchat]] - sydd yn caniatáu i ddefnyddwyr bostio lluniau a fideos i'w ffrwd. Mae bob un post ar gael i eraill am 24 awr. Ym mis Ionawr 2019 cyfrifwyd bod y nodwedd Storiau yn cael ei ddefnyddio gan 500 miliwn o ddefnyddwyr yn ddyddiol. == Hanes == Ar ôl ei lansio yn 2010, daeth Instagram yn gynyddol boblogaidd, gyda miliwn o ddefnyddwyr wedi'u cofrestru o fewn dau fis, 10 miliwn mewn blwyddyn, a 1 biliwn ym Mehefin 2018. Yn Ebrill 2012, prynodd Facebook y gwasanaeth am oddeutu US $1 biliwn o arian parod a stoc. O fis Hydref 2015, roedd dros 40 biliwn o luniau wedi'u huwchlwytho. Er iddo gael ei ganmol am ei ddylanwad, mae Instagram wedi bod yn destun beirniadaeth, yn fwyaf arbennig am newidiadau polisi a rhyngwyneb, honiadau o sensoriaeth, a chynnwys anghyfreithlon neu amhriodol a uwchlwythwyd gan ddefnyddwyr. Datblygwyd Instagram yn y lle cyntaf yn [[San Francisco]] fel Burbn, ap nodi lleoliad symudol a grëwyd gan Kevin Systrom a Mike Krieger.<ref name="inc2011">{{Cite web|url=http://www.inc.com/30under30/2011/profile-kevin-systrom-mike-krieger-founders-instagram.html|title=Kevin Systrom and Mike Krieger, Founders of Instagram|last=Lagorio|first=Christine|date=27 Mehefin 2011|website=[[Inc. (magazine)|Inc.]]|access-date=4 Hydref 2011}}</ref> Gan sylweddoli bod Burbn yn rhy debyg i [[Foursquare]], canolbwyntiodd Systrom a Krieger eu ap ar rannu lluniau, a oedd wedi dod yn nodwedd boblogaidd ymhlith defnyddwyr Burbn.<ref name="NYT history">{{Cite news|first=Somini|last=Sengupta|first2=Nicole|last2=Perlroth|first3=Jenna|last3=Wortham|title=Behind Instagram's Success, Networking the Old Way|url=https://www.nytimes.com/2012/04/14/technology/instagram-founders-were-helped-by-bay-area-connections.html|work=New York Times|date=13 Ebrill 2012|access-date=12 Ebrill 2017}}</ref> Fe wnaethant ailenwi ap Instagram gan ddefnyddio cyfuniad o'r geiriau "''instant camera''" a "''telegram''". == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} [[Categori:Meddalwedd ar ddyfeisiau symudol]] [[Categori:Meddalwedd iOS]] [[Categori:Meddalwedd BlackBerry]] [[Categori:Meddalwedd Android]] 1tggro7vqjmqr2b6rkyan1qq36bk9tn 0 287985 14890380 14512739 2026-05-07T18:38:53Z Craigysgafn 40536 14890380 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician |honorific-prefix= |occupation= |otherparty=[[Ceidwadwyr Cymreig]] (tan Ionawr 2026) |spouse= |relations= |children= |residence= |alma_mater= |profession=Ffarmwr |nationality= |cabinet= |committees= |portfolio= |religion= |signature= |signature_alt= |website= |party=[[Annibynnwr (gwleidydd)|Annibynnol]] |birthname= |name=James Evans |majority=3,820 |honorific-suffix=[[Aelod o'r Senedd|AS]] |image=James-evans.jpg |imagesize= |alt= |caption= |office=[[Aelod o'r Senedd]] <br> for [[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth Senedd Cymru)|Frycheiniog a Sir Faesyfed]] |term_start=7 Mai 2021 |restingplace= |term_end= |predecessor=[[Kirsty Williams]] |successor= |birth_date= |birth_place= |death_date= |death_place= |footnotes=}} Mae '''James Evans''' yn wleidydd Annibynnol o [[Cymru|Gymru]] sydd wedi gwasanaethu fel Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] (AS) dros etholaeth [[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth Senedd Cymru)|Aberhonddu a Sir Faesyfed]] ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]]. Enillodd y sedd gan [[Democratiaid Rhyddfrydol Cymru|Ddemocratiaid Rhyddfrydol Cymru]], gan ddod yr AS cyntaf i ddal yr etholaeth hon dros Blaid Geidwadol Cymru.<ref>{{Cite news|title=Liberal Democrats nearly wiped out in Wales after losing only constituency seat to Conservatives|url=https://www.itv.com/news/wales/2021-05-07/liberal-democrats-wiped-out-of-wales-after-losing-only-seat-to-conservatives|access-date=8 Mai 2021|work=ITV News|date=8 Mai 2021}}</ref><ref>{{Cite news|title=Tory James Evans wins Brecon and Radnorshire seat as Lib Dem vote collapses|url=https://www.brecon-radnor.co.uk/article.cfm?id=113240|access-date=7 Mai 2021|work=The Brecon & Radnor Express|date=7 Mai 2021}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ar 20 Ionawr 2026 diswyddwyd Evans o'r cabinet cysgodol a tynnwyd y chwip Ceidwadol yn ôl, gan ei wneud yn AS annibynnol. Gwnaed hyn arweinydd y Ceidwadwyr Darren Millar am fod Evans wedi "parhau i ymgysylltu â chynrychiolwyr Reform ynghylch y posibilrwydd o adael y blaid". == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym/sen}} {{bocs olyniaeth | cyn=[[Kirsty Williams]] | teitl=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth Cynulliad)|Frycheiniog a Sir Faesyfed]]| blynyddoedd=[[2021]] – | ar ôl=''deiliad'' }} {{Teitl Dil|swydd}} {{diwedd-bocs}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Evans, James}} [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Geidwadol (DU)]] tcwwovnyy6jsfq452ijtkyuq175m1yv 0 287993 14890471 12623969 2026-05-07T20:07:28Z Craigysgafn 40536 14890471 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician |honorific-prefix= |occupation= |otherparty= |spouse= |relations= |children= |residence= |alma_mater= |profession= |nationality={{banergwlad|Cymru}} |cabinet= |committees= |portfolio= |religion= |signature= |signature_alt= |website= |party=[[Plaid Cymru]] |birthname=|name=Sioned Williams |majority= |honorific-suffix=[[Aelod o'r Senedd|AS]] |image=Sioned-williams.jpg |imagesize= |alt= |caption= |office=[[Aelod o'r Senedd]] <br> dros [[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]] |term_start=7 Mai 2021 |restingplace= |term_end= |predecessor=[[Dai Lloyd]] |successor= |birth_date= |birth_place= |death_date= |death_place= |footnotes=}} Mae '''Sioned Williams''' yn wleidydd o Gymraes ac yn [[Aelod o'r Senedd]] (AS) yn rhanbarth [[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]] dros [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]] ers 2021.<ref name="WalesOnline">{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|last2=Burkitt|first2=Sian|title=Plaid Cymru and Conservatives take two Senedd seats each in South Wales West region|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/south-wales-west-regional-senedd-20532489|access-date=8 Mai 2021|agency=WalesOnline|date=7 Mai 2021}}</ref> Mae hi'n gyn newyddiadurwr gyda'r BBC, a gweithiodd yn ddiweddarach ym [[Prifysgol Abertawe|Mhrifysgol Abertawe yn]] trefnu digwyddiadau cyhoeddus a chyrsiau cymunedol ar hanes, diwylliant a llenyddiaeth Cymru.<ref name="WalesOnline"/> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Williams, Sioned}} [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Pobl o Gwmbrân]] h39lw5gjk137mc3g336rayhrf9wwcaz 0 288054 14890377 14240094 2026-05-07T18:37:16Z Craigysgafn 40536 14890377 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician |honorific-prefix= |otherparty= |website={{URL|www.samuelkurtz.wales}} |signature_alt= |signature= |religion= |portfolio= |committees= |cabinet= |profession= |occupation= |alma_mater= |residence= |children= |relations= |spouse=|party=[[Ceidwadwyr Cymreig]] |name=Samuel Kurtz |majority= |honorific-suffix=[[Aelod o'r Senedd|AS]] |image=Samuel-kurtz.jpg |imagesize= |alt= |caption=|office=[[Aelod o'r Senedd]] <br /> dros [[Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro]] |term_start=7 Mai 2021 |nationality= |term_end= |predecessor=[[Angela Burns]] |successor= |birth_date= |birth_place= |birthname= |footnotes= }} Gwleidydd o [[Cymru|Gymru]] yw '''Samuel''' '''Kurtz''' (a elwir fel arfer yn '''Sam Kurtz'''). Mae'n aelod o'r [[Ceidwadwyr Cymreig]] ac yn [[Aelod o'r Senedd|Aelod o’r Senedd]] (AS) dros [[Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro (etholaeth Senedd Cymru)|Orllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro]] ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]]. Etholwyd Kurtz i [[Cyngor Sir Benfro|Gyngor Sir Penfro]] yn 2017 i gynrychioli ward Scleddau, gan drechu'r aelod Annibynnol. Ym mis Mai 2021, olynodd [[Angela Burns]], a safodd i lawr.<ref>{{Cite news|title=Carmarthen West & Pembrokeshire South|url=https://www.bbc.co.uk/news/election/2021/wales/constituencies/W09000016|access-date=7 Mai 2021|agency=BBC News|date=7 Mai 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Jenkins|first=Katy|date=7 Mai 2021|title=Senedd 2021: Sam Kurtz, Conservative, takes Carmarthen West and South Pembrokeshire seat|work=Western Telegraph|url=https://www.westerntelegraph.co.uk/news/19287834.senedd-2021-sam-kurtz-conservative-takes-carmarthen-west-south-pembrokeshire-seat/|access-date=8 Mai 2021}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Kurtz, Samuel}}  [[Categori:Pobl o Sir Benfro]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] [[Categori:Gwleidyddion Ceidwadol]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] d7wqbceigbys9z0u447elt19okf8nnt 0 288072 14890469 12623955 2026-05-07T20:06:08Z Craigysgafn 40536 14890469 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician|honorific-prefix=|occupation=|otherparty=|spouse=|relations=|children=|residence=|alma_mater=[[Prifysgol Caerdydd]]|profession=|nationality=|cabinet=|committees=|portfolio=|religion=|signature=|signature_alt=|website=|party=[[Plaid Cymru]]|birthname=|name=Luke Fletcher|majority=|honorific-suffix=[[Aelod o'r Senedd|AS]]|image=Luke-fletcher.jpg|imagesize=|alt=|caption=|office=[[Aelod o'r Senedd]] <br> dros [[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]]|term_start=7 Mai 2021|restingplace=|term_end=|predecessor=|successor=|birth_date=|birth_place=[[Pencoed]]|death_date=|death_place=|footnotes=}} Gwleidydd o Gymro yw '''Luke Fletcher''' ac aelod o [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]]. Mae wedi bod yn [[Aelod o'r Senedd]] (AS) dros ranbarth [[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]] [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|er 2021]]. <ref name="WalesOnline">{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|last2=Burkitt|first2=Sian|title=Plaid Cymru and Conservatives take two Senedd seats each in South Wales West region|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/south-wales-west-regional-senedd-20532489|access-date=8 Mai 2021|agency=WalesOnline|date=7 Mai 2021}}</ref> Ganwyd ym [[Pen-coed|Mhencoed]] ac enillodd radd a gradd meistr o [[Prifysgol Caerdydd|Brifysgol Caerdydd]]. Bu’n gweithio mewn bar am bum mlynedd cyn iddo ddechrau gweithio fel ymchwilydd economi a chyllid.<ref name="WalesOnline"/> Safodd fel ymgeisydd seneddol Plaid Cymru yn [[Ogwr (etholaeth seneddol)|Ogwr]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|etholiad cyffredinol 2019]] gan ddod yn bedwerydd.<ref>{{Cite web|title=Ogmore|url=https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/W07000074|website=BBC News|access-date=8 Mai 2021}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Fletcher, Luke}} [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caerdydd]] 0ryx4uro5lua6mu7za2rsx0kx1dnffj 0 288073 14890384 12908212 2026-05-07T18:43:00Z Craigysgafn 40536 14890384 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician|honorific-prefix=|occupation=|otherparty=|spouse=|relations=|children=|residence=|alma_mater=|profession=|nationality=|cabinet=|committees=|portfolio=|religion=|signature=|signature_alt=|website=|party=[[Llafur Cymru|Llafur]]|birthname=|name=Sarah Murphy|majority=4,064 (13.7%)|honorific-suffix=[[Aelod o'r Senedd|AS]]|image=Sarah-murphy (cropped).jpg|imagesize=|alt=|caption=Llun swyddogol, 2024|office=[[Aelod o'r Senedd]] <br /> dros [[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth Senedd Cymru)|Ben-y-bont ar Ogwr]]|term_start=7 Mai 2021|restingplace=|term_end=|predecessor=[[Carwyn Jones]]|successor=|birth_date=|birth_place=|death_date=|death_place=|footnotes=}} Gwleidydd o Gymraes yw '''Sarah Murphy''' ac aelod o'r Blaid Lafur. Mae'n Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros etholaeth [[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth Senedd Cymru)|Pen-y-bont ar Ogwr]] ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]].<ref>{{Cite web|last=Bellis|first=Katie|last2=Burkitt|first2=Sian|date=7 Mai 2021|title=The full Senedd election 2021 result for Bridgend|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/senedd-election-2021-candidates-bridgend-20515873|access-date=8 Mai 2021|website=WalesOnline|language=en}}</ref> Graddiodd o Brifysgol Caerdydd gyda gradd meistr yn y Cyfryngau Digidol. Bu'n gweithio fel Cynghorydd Ymchwil a Pholisi. {{Cabinet Llywodraeth Cymru}} == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Murphy, Sarah}}  [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caerdydd]] jqbg2d7f4lkhkxxl4pijrzkg3mvopkv 0 288081 14890472 12623958 2026-05-07T20:08:01Z Craigysgafn 40536 14890472 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician|honorific-prefix=|occupation=|otherparty=|spouse=|relations=|children=|residence=|alma_mater=|profession=|nationality=|cabinet=|committees=|portfolio=|religion=|signature=|signature_alt=|website=|party=[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]]|birthname=|name=Tom Giffard|majority=|honorific-suffix=[[Aelod o'r Senedd|AS]]|image=Tom-giffard.jpg|imagesize=|alt=|caption=|office=[[Aelod o'r Senedd]] <br> dros [[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]]|term_start=7 Mai 2021|restingplace=|term_end=|predecessor=|successor=|birth_date=|birth_place=|death_date=|death_place=|footnotes=}} Gwleidydd o Gymro yw '''Tom Giffard''' ac aelod o'r blaid [[Ceidwadwyr Cymreig|Geidwadol]]. Mae wedi bod yn [[Aelod o'r Senedd]] (AS) dros ranbarth [[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]] ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|Etholiad 2021]].<ref name="WalesOnline">{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|last2=Burkitt|first2=Sian|title=Plaid Cymru and Conservatives take two Senedd seats each in South Wales West region|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/south-wales-west-regional-senedd-20532489|access-date=8 Mai 2021|agency=WalesOnline|date=7 Mai 2021}}</ref> Ef yw arweinydd y grŵp Ceidwadol ar Gyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Giffard, Tom}}  [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] [[Categori:Gwleidyddion Ceidwadol]] ovi9ww9b1bzou5ev63nc2dfq5u8b22m 0 288085 14890379 11097336 2026-05-07T18:38:01Z Craigysgafn 40536 14890379 wikitext text/x-wiki {{Infobox AM |honorific-prefix = |name = Gareth Davies |honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] |image = GarethDaviesMS-Castle.jpg |imagesize = |alt = |caption = |office = [[Aelod o'r Senedd]] <br /> dros [[Dyffryn Clwyd (etholaeth Senedd Cymru)|Dyffryn Clwyd]] |majority = 366 |term_start = 7 Mai 2021 |term_end = |predecessor = [[Ann Jones]] |successor = |birth_date = Llanelwy |birth_place = |death_date = |death_place = |restingplace = |birthname = |nationality = |party = [[Ceidwadwyr Cymreig]] |otherparty = |spouse = |relations = |children = |residence = |alma_mater = |occupation = |profession = |cabinet = |committees = |portfolio = |religion = |signature = |signature_alt= |website = |footnotes = }} Gwleidydd o Gymro yw '''Gareth Lloyd Davies''' (ganwyd 1979/1980) ac aelod o'r blaid [[Ceidwadwyr Cymreig|Geidwadol]]. Mae'n [[Aelod o'r Senedd]] (AS) dros [[Dyffryn Clwyd (etholaeth Senedd Cymru)|Fro Clwyd]] ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad 2021]]. Ef yw'r Ceidwadwr Cymreig cyntaf i ddal y sedd hon ers ei sefydlu ym 1999.<ref>{{Cite news|title=Welsh election results 2021: Labour edges closer to victory|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-57009547|access-date=7 Mai 2021|work=BBC News|date=7 Mai 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Senedd election 2021 result in the Vale of Clwyd: Conservatives take seat from Labour|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/senedd-election-2021-result-vale-20531783|access-date=7 Mai 2021|work=WalesOnline|date=7 Mai 2021}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Davies, Gareth}} [[Categori:Genedigaethau'r 1980au]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] [[Categori:Gwleidyddion Ceidwadol]] p4bnzikb33xil6jvx8wn38287ufdfn3 0 289513 14890479 13285701 2026-05-07T20:14:55Z Craigysgafn 40536 14890479 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata = ALL}} '''Pastitsio''' ( {{Iaith-el|παστίτσιο}}) yw dysgl [[pasta]] wedi'i bobi o [[Gwlad Groeg|Wlad Roeg]] gyda [[briwgig]] a saws béchamel. Ceir amrywiadau o'r ddysgl mewn gwledydd eraill ym [[Môr y Canoldir]]. == Enw a tharddiad == [[Delwedd:Pastitsio.jpg|bawd| Pastitsio]] Mae Pastitsio yn cymryd ei enw o'r ''pasticcio'' [[Yr Eidal|Eidalaidd]], teulu mawr o basteiod sawrus wedi'u pobi a allai fod yn seiliedig ar gig, pysgod neu basta. Roedd nifer o ryseitiau wedi'u dogfennu o ddechrau'r 16eg ganrif,<ref>[[Bartolomeo Scappi]], ''Opera'', 1570, [https://www.google.com/books/edition/Opera_di_Bartolomeo_Scappi/xgFUAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=pasticcio ''passim'']: 43 recipes</ref> ac yn parhau hyd heddiw. Mae fersiynau Eidaleg yn cynnwys [[crwst]] ar y top; mae rhai yn cynnwys béchamel.<ref>Accademia Italiana della Cucina, ''La Cucina: The Regional Cooking of Italy'', pp. 310–313</ref><ref>Pellegrino Artusi, ''La scienza in cucina e l'arte di mangiar bene'', 1983 reprint, first edition 1891: 10 recipes</ref><ref>Vincenzo Buonassisi, ''Piccolo Codice della Pasta'', Rizzoli 1973: 11 recipes</ref><ref>Vincenzo Buonassisi, ''Il Nuovo Codice della Pasta'', Rizzoli 1985 {{ISBN|8817110388}}: 41 recipes</ref><ref>Touring Club Italiano, ''Guida all'Italia Gastronomica'', 1931: 2 recipes; 1984 edition: 3 recipes</ref><ref>Luigi Carnacina, Luigi Veronelli, ''La cucina rustica regionale'' = ''La buona vera cucina italiana'', Rizzoli, 1966: 3 recipes</ref><ref>{{Cite news|last=Στοΐλη|first=Μελίσσα|date=September 25, 2012|title=Το αυθεντικό παστίτσιο|work=Το Βήμα ([[To Vima]])|location=Athens|language=el|url=https://www.tovima.gr/2012/09/25/afieromata/to-aythentiko-pastitsio/|access-date=November 13, 2020}}</ref> Erbyn yr 16eg ganrif defnyddir y gair ''pasticcio'' ar gyfer unrhyw fath o basti neu bei<ref>[[John Florio]], ''A Worlde of Wordes: Or Most copious and exact Dictionarie in Italian and English'', London, 1598 [https://www.google.com/books/edition/A_World_of_Wordes/YdFaAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22pasticcio%22 p. 261]</ref> ac mae'n dod o'r gair [[Lladin Llafar|Lladin llafar]] ''pastīcium''<ref>{{Cite web|title=Pasticcio|url=http://www.treccani.it/vocabolario/pasticcio/|website=Vocabolario della lingua italiana|publisher=Treccani|access-date=5 March 2014}}</ref> sy'n deillio o ''basta'', ac mae'n golygu "pei". Yng [[Nghyprus]] a [[Thwrci]], fe'i gelwir yn "macaroni ffwrn" ([[Groeg (iaith)|Groeg]]: μακαρόνια του φούρνου, ''makarónia tou foúrnou'', [[Tyrceg|Twrceg]]: fırında makarna).<ref>{{Cite web|title=Μακαρόνια του φούρνου|url=http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/parsintages/civitem/2156|website=foodmuseum.cs.ucy.ac.cy|publisher=Cyprus Food Virtual Museum|access-date=26 November 2015|language=el|archive-date=2021-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210726233902/http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/parsintages/civitem/2156|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chef´s Choice – Cypriot Recipes – Baked Macaroni (Pastitsio / Fırında Makarna)|url=https://cyprusscene.com/2015/02/01/chefs-choice-cypriot-recipes-baked-macaroni-pastitsio-firinda-makarna/|access-date=16 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|title=Traditional Dishes of Cyprus|url=http://www.moa.gov.cy/moa/da/da.nsf/All/FD2BF9249FCF864EC2257A4100295CCA/$file/2TraditionalDishes.pdf?OpenElement|publisher=Cyprus Ministry of Agriculture Natural Resources and Environment|access-date=16 December 2018|archive-date=2021-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831051524/http://www.moa.gov.cy/moa/da/da.nsf/All/FD2BF9249FCF864EC2257A4100295CCA/$file/2TraditionalDishes.pdf?OpenElement|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=KIBRIS USULÜ FIRINDA MAKARNA|url=http://www.kibrisortam.com/kibris-usulu-firinda-makarna/|publisher=Kıbrıs Ortam|access-date=16 December 2018|language=tr}}</ref> Yn yr Aifft, fe'i gelwir yn macarona béchamel. == Gwlad Groeg == [[Delwedd:Greek_pastitsio.jpg|bawd| Pastitsio Gwlad Groeg]] Dyfeisiwyd yr amrywiad cyfoes mwyaf diweddar a mwyaf poblogaidd o pastitsio gan Nikolaos Tselementes, cogydd Groegaidd a hyfforddwyd yn Ffrainc ar ddechrau'r 20fed ganrif. Cyn fe, roedd gan pastitsio lenwad o basta, afu, cig, wyau, a chaws, nid oedd yn cynnwys béchamel, ac roedd wedi'i lapio mewn ffilo, yn debyg i'r rhan fwyaf o ryseitiau pasticcio Eidalaidd, a oedd wedi'u lapio mewn crwst: "fe newidiodd y ddysgl yn llwyr a'i wneud yn fath o ''au gratin''".<ref name="Kremezi 1995">Aglaia Kremezi, "Nikolas Tselementes", ''Cooks and Other People'', Proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cookery, [https://play.google.com/books/reader?id=lpOqTUucwhUC&printsec=frontcover&pg=GBS.PA168 p. 168]</ref> Mae gan fersiwn Tselementes - sydd bellach ym mhobman<ref name="Kremezi 1995"/> - haen waelod o ''bucatini'' neu basta tiwbaidd arall, gyda chaws neu wy fel rhwymwr; haen ganol o friwgig eidion, neu gymysgedd o friwgig eidion a briwgig mochyn, gyda saws [[tomato]] , sinamon a chlofs . Defnyddir sbeisys eraill fel [[Cneuen yr India|nytmeg]] neu ''allspice'' yn yr haen uchaf o saws béchamel neu saws ''mornay'' . Yn aml bydd caws gafr wedi'i gratio ar ei ben. Mae pastitsio yn ddysgl gyffredin, ac yn aml mae'n cael ei weini fel prif gwrs, gyda salad. == Cyprus == Yng [[Cyprus|Nghyprus]], mae'n ddysgl bwysig yn ystod priodasau a dathliadau fel y [[Pasg]], lle mae'n cael ei weini ynghyd â chig wedi'i rostio. Mae ryseitiau'n amrywio, ond fel arfer mae'r saws cig yn y canol wedi'i wneud o borc, cig eidion neu gig oen; dim ond weithiau y defnyddir tomatos, ac ychwanegir mintys, [[persli]] neu [[sinamon]] (canel) am flas. Ar y top mae caws [[halloumi]] wedi'i gratio neu gaws ''anari'', er weithiau caiff caws ei ychwanegu at y saws gwyn yn unig.<ref name="CFVM">{{Cite web|title=Μακαρόνια του φούρνου|url=http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/parsintages/civitem/2156|website=foodmuseum.cs.ucy.ac.cy|publisher=Cyprus Food Virtual Museum|access-date=26 November 2015|language=el|archive-date=2021-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210726233902/http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/parsintages/civitem/2156|url-status=dead}} [[Categori:CS1 Greek-language sources (el)]]</ref><ref>{{Cite web |url=http://thursdayfordinner.com/2008/11/irenes-pastitsio/ |title=Greek Mediterranean Cuisine |access-date=2021-07-26 |archive-date=2019-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205171010/http://thursdayfordinner.com/2008/11/irenes-pastitsio/ |url-status=dead }}</ref> Mae fersiwn Cyprus Twrcaidd o'r rysáit hon ([[Tyrceg|Twrceg]] : bol peynirli makarna fırında) sy'n amnewid dau fath o gaws, ''kaşar peyniri'' a ''beyaz peyniri'', yn lle'r cig.<ref>{{Cite web|title=Bol Peynirli Fırın Makarna|url=https://www.mynet.com/bol-peynirli-firin-makarna-1175404-myyemek|publisher=Mynet Yemek|access-date=16 December 2018|language=tr}}</ref> == Yr Aifft == Enw'r fersiwn Aifft yw {{Lang|arz|مَكَرونَة بَشَّمَل}} ''makarōna beshamel'' yn Arabeg yr Aifft, h.y. "macaroni gyda béchamel". Fel arfer caiff ei wneud o basta penne neu facaroni, saws briwgig gyda thomato a nionyn, a saws gwyn yn aml wedi'i gyfoethogi â chaws Rumi. Gellir hefyd pobi wy neu gaws ar ei ben. Cyflwynwyd y ddysgl i'r Aifft gan fewnfudwyr Groegaidd ac Eidaleg yn yr 19eg ganrif.<ref>{{Cite book|first=Mark|last=McWilliams|title=Food and Communication: Proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cookery 2015|url=https://books.google.com/books?id=yjZlDwAAQBAJ&pg=PT15|publisher=Oxford Symposium|date=7 Mai 2016|isbn=9781909248496}}</ref> Ym [[Malta]], caiff ''timpana'' (mae'r enw mae'n debyg yn deillio o ''timballo'', dysgl pasta wedi'i bobi arall) ei wneud trwy daflu macaroni lledferwi mewn saws tomato sy'n gynnwys ychydig bach o friwgig eidion neu gorn-bîff, wedi'i rwymo â chymysgedd o wy a chaws wedi'i gratio. Weithiau ychwanegir wyau wedi'u berwi'n galed neu ymennydd defaid. Yna caiff y macaroni ei amgáu mewn cas crwst neu gaead cyn ei bobi. <ref>{{Cite book|first=Sean|last=Sheehan|title=Malta|url=https://books.google.com/books?id=LRGrRy7S750C&pg=PA120|pages=120|publisher=Marshall Cavendish|date=2000|isbn=9780761409939}}</ref> <ref>{{Cite web|access-date=2019-10-29|title=Maltese Timpana|url=https://www.sbs.com.au/food/recipes/timpana|website=SBS Food}}</ref> Dysgl debyg heb y casin crwst yw ''imqarrun''. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} [[Categori:Bwyd a diod yng Ngwlad Groeg]] 95o8rnr9tx2m5lh5uy246zgld1v94r0 0 290771 14890660 13804605 2026-05-08T08:11:26Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890660 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] }} Pentref bach yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Brychdyn, Wrecsam|Brychdyn]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Pentre Broughton'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Mae'n ffinio â phentrefi cyfagos sef [[Brychdyn, Wrecsam|Moss]] a [[Brynteg, Wrecsam|Brynteg]]. Daw enw'r pentref o'r gair Cymraeg ''pentre'' ("village") ynghyd â Brychdyn. Enw maestref plwyf Wrecsam yw Brychdyn ( [[Brymbo|Brymbo yn]] ddiweddarach) ac yma y lleolir y pentref. Mae'r enw Saesneg "Broughton" yn ymddangos yn [[Llyfr Dydd y Farn|arolwg Llyfr Dydd y Farn]] o'r ardal ac mae'n debyg mai'r ystyr yw "brook town".<ref name="palmer245">A. N. Palmer ac E. Owen, ''A History of Ancient Tenures of Land in North Wales and the Marches'', 2il arg. (1910), t.245</ref> Ei enw gwreiddiol oedd ''Pentre Cerni''.<ref>{{Cite book|title=Hanes Methodistiaeth Sir Fflint|url=http://worldcat.org/oclc/1118107913|publisher=Cyfarfodydd Misol Dwyrain Dinbych a Fflint|date=1914|oclc=1118107913|first=Owen, Griffith,|last=1841-1910.}}</ref> Mae llawer o'r pentref yn dyddio o ddiwedd 19g, ar ôl ehangu diwydiannol yn yr ardal, ond mae'n ymddangos yn [[Arolwg Ordnans]] [[Sir Ddinbych (hanesyddol)|1873 o Sir Ddinbych]] fel "Pentre" a "Phentre isaf" ("lower village"). Mae enwau'r lleoedd hyn, yn hytrach na "Pentre Broughton" yn ymddangos ar fapiau tan ail hanner yr 20fed ganrif, ac yn aml cyfeirir at y pentref yn syml fel "Pentre" gan drigolion lleol. Adeiladwyd eglwys St Paul ym Mhentre Broughton, ym 1888-89, er na chafodd ei chysegru tan 1909, ychydig cyn i Frychdyn gael ei wneud yn blwyf ar wahân ynddo'i hun.<ref name="genuki">[http://www.genuki.org.uk/big/wal/DEN/Broughton/ Broughton, St. Paul], [[GENUKI]]</ref> Dyluniwyd yr eglwys gan y pensaer Howel Davies o Wrecsam.<ref name="cpo">[https://web.archive.org/web/20040626001123/http://www.churchplansonline.org/show_full_image.asp?resource_id=09226.tif St Paul's, Broughton], Church Plans Online</ref> Roedd llawer o drigolion y pentref yn gweithio ym maes cloddio glo, neu yng Ngwaith Dur Brymbo a oedd, hyd nes iddo gau yn 1990, yn dominyddu golygfa gogledd y pentref.Yn gynt, Y ''Cross Foxes'' ar stryd fawr Pentre oedd man cyfarfod undebau gweithwyr glo'r ardal; ac mewn un cyfarfod o'r 19eg ganrif, ymgasglodd dros 6000 o bobl yno ar gyfer gwrthdystiad.<ref name="nwm">[http://northwalesminers.com/minecoal/crossfoxes/crossfoxes.htm Cross Foxes], North Wales Miners Association Trust</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} [[Categori:Brychdyn, Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] igk3757cemnyw9vepi9ypkmjyiyatvr 0 290876 14890874 13091052 2026-05-08T10:41:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890874 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion i enw'r AS}} }} :''Am y pentref o'r un enw yn Sir Benfro, gweler [[Tre-groes, Sir Benfro]].'' Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llandysul]], [[Ceredigion]], [[Cymru]], yw '''Tre-groes'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Tregroes'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/tregroes-ceredigion-sn407447#.YWym7S8w0vI British Place Names]; adalwyd 17 Hydref 2021</ref> ==Enwogion== * [[Christmas Evans]] (1766–1838), gweinidog gyda'r Bedyddwyr * [[D. Jacob Davies]] (1816–74), gweinidog, darlledwr, llenor a newyddiadurwr ==Gweler hefyd== * [[Waffl]], am rywfaint o wybodaeth am gwmni Waffls Tregroes ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} {{eginyn Ceredigion}} [[Categori:Pentrefi Ceredigion]] [[Categori:Llandysul]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] bj3wtt8sume3qz3c8rx49vx19wk2uo3 0 290941 14890707 13091023 2026-05-08T09:23:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)||Gwynedd Maldwyn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890707 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Brithdir a Llanfachreth]], [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Abergeirw'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/abergeirw-gwynedd-sh765283#.YXKFDi8w0vI British Place Names]; adalwyd 22 Hydref 2021</ref> Saif ar gyrion [[Coed y Brenin]] ar lan Afon Ceirw, tua 7 milltir (11&nbsp;km) i'r gogledd-ddwyrain o dref [[Dolgellau]]. Ar 19 Rhagfyr 2008 cysylltodd National Grid plc y pentrefan â [[Grid Trydan Cenedlaethol (gwledydd Prydain)|Grid Trydan Cenedlaethol y DU]], gan ei wneud y pentref olaf yng Nghymru i gael prif gyflenwad trydan.<ref>{{cite web|url=http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/2008/12/19/remote-village-is-the-last-to-get-electricity-91466-22511898/|title=Remote village is the last to get electricity|publisher=Walesonline|date=2008-12-19|access-date=2008-12-19| archive-url= https://web.archive.org/web/20081222063615/http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/2008/12/19/remote-village-is-the-last-to-get-electricity-91466-22511898/| archive-date= 22 Rhagfyr 2008 | url-status= live}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Brithdir a Llanfachreth]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] h51pwkinmr0jbis68gnmr4ail5k5ntq 0 290942 14890922 13091869 2026-05-08T11:47:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890922 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw'r AS}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanllwni]], [[Sir Gaerfyrddin]], [[Cymru]], yw '''Abergiâr'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/aber-gir-carmarthenshire-sn503410#.YXLBJS8w0vI British Place Names]; adalwyd 22 Hydref 2021</ref> Saif tua 1.3 milltir (2.2&nbsp;km) i'r gogledd-ddwyrain o bentref Llanllwni. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Llanllwni]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] j6frdwayctef59e315l0l28vlb9gm8k 0 290978 14890685 14278000 2026-05-08T08:52:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890685 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | aelod_y_DU = {{Swits Wrecsam i enw'r AS}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gwersyllt]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Sydallt'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/sydallt-wrexham-sj311552#.YXaqMy8w0vI British Place Names]; adalwyd 25 Hydref 2021</ref> Yng [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011|Nghyfrifiad 2011]] roedd gan ardal adeiledig Sydallt boblogaeth o 422.<ref>[https://www.nomisweb.co.uk/reports/localarea?compare=W38000041 "Sydallt Built-up area sub division"], Nomis, [[Swyddfa Ystadegau Gwladol]]; adalwyd 25 Hydref 2021</ref> Ym 1877 agorwyd Glofa Llay Hall yn y pentref,<ref>[https://coflein.gov.uk/cy/safle/33434/ "Llay Hall Colliery, Sydallt"], Coflein; adalwyd 25 Hydref 2021</ref> ac yn ddiweddarach sefydlwyd gwaith brics wrth ei ymyl i ddefnyddio'r clai o'r gwythiennau glo isaf. Roedd y pwll glo mewn perchnogaeth breifat nes iddo gael ei wladoli ym 1947, ond fe gaeodd yn fuan wedi hynny oherwydd ffrwydrad tanddaearol difrifol. Erys nifer o adeiladau pwll glo. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Gwersyllt]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 0cs19xhtcvdozhp8xy96lrguu49ep6u 0 291550 14890461 13091174 2026-05-07T19:54:21Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890461 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Betws-yn-Rhos]], [[Conwy (sir)|bwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Trofarth'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/trofarth-conwy-sh855717#.YZ48JC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 24 Tachwedd 2021</ref> Saif tua 4 milltir i'r de o [[Bae Colwyn|Fae Colwyn]]. Y pentref agosaf yw [[Dawn, Conwy|Dawn]] i'r gogledd-ddwyrain. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} {{eginyn Conwy}} [[Categori:Betws-yn-Rhos]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] rol62y4o8xpangcxjfgz2fof5b9p4ip 0 291664 14890279 13290644 2026-05-07T17:51:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890279 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | gwlad={{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Mechell, Ynys Môn|Mechell]], [[Ynys Môn]], yw '''Mynydd Mechell'''.<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 3 Medi 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/mynydd-mechell-isle-of-anglesey-sh357897 British Place Names]; adalwyd 3 Medi 2023</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Mechell]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 22nsharw05bz13clcagitofo8hzy1uo 0 291913 14890097 11011736 2026-05-07T15:29:11Z Deb 7 14890097 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Lloegr}} | dateformat = dmy}} [[Seicotherapi|Seicotherapydd]] ac awdures Seisnig yw '''Philippa Perry''' (née '''Fairclough;''' ganwyd [[1957]]). Ganwyd Philippa ei geni yn [[Warrington]], [[Swydd Gaer]] . Cafodd ei addysg yn Ysgol Abbots Bromley i Ferched, mewn ysgol orffen yn y Swistir <ref name="cook">{{Cite news|last=Cooke|first=Rachel|author-link=Rachel Cooke|url=https://www.theguardian.com/theobserver/2010/apr/18/philippa-parry-couch-fiction-interview|title=I love Susie Orbach and Harvey Pekar comics – so I wrote Couch Fiction, a comic book about psychotherapy|page=13|work=[[The Observer]]|date=18 Ebrill 2010|location=Llundain|language=en}}</ref>, ac wedyn ym Mholytechnig Middlesex. Cyfarfu â'i gwr, yr arlunydd [[Grayson Perry]] ym 1986.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2003/sep/21/art|title=Frock tactics|date=21 Medi 2003|author=Jessica Berens|website=Guardian|access-date=7 Rhagfyr 2021|language=en}}</ref> ==Llyfryddiaeth== *''Shrink Solves Murder'' (nofel)<ref>{{cite news|url=https://www.breakingnews.ie/lifestyle/5-new-books-to-read-this-week-224-1896358.html|title=Five new books to read this week|website=breakingnews.ie|date=6 Mai 2026|language=en|access-date=7 Mai 2026}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Perry, Philippa}} [[Categori:Genedigaethau 1957]] [[Categori:Llenorion Seisnig]] 2ihwn91e8yrj95vqbfy4r9296dsf9su 14890099 14890097 2026-05-07T15:30:00Z Deb 7 14890099 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Lloegr}} | dateformat = dmy}} [[Seicotherapi|Seicotherapydd]] ac awdures Seisnig yw '''Philippa Perry''' (née '''Fairclough;''' ganwyd [[1957]]). Ganwyd Philippa Perry ei geni yn [[Warrington]], [[Swydd Gaer]], fel Philippa Fairclough. Cafodd ei addysg yn Ysgol Abbots Bromley i Ferched, mewn ysgol orffen yn y Swistir <ref name="cook">{{Cite news|last=Cooke|first=Rachel|author-link=Rachel Cooke|url=https://www.theguardian.com/theobserver/2010/apr/18/philippa-parry-couch-fiction-interview|title=I love Susie Orbach and Harvey Pekar comics – so I wrote Couch Fiction, a comic book about psychotherapy|page=13|work=[[The Observer]]|date=18 Ebrill 2010|location=Llundain|language=en}}</ref>, ac wedyn ym Mholytechnig Middlesex. Cyfarfu â'i gwr, yr arlunydd [[Grayson Perry]] ym 1986.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2003/sep/21/art|title=Frock tactics|date=21 Medi 2003|author=Jessica Berens|website=Guardian|access-date=7 Rhagfyr 2021|language=en}}</ref> ==Llyfryddiaeth== *''Shrink Solves Murder'' (nofel)<ref>{{cite news|url=https://www.breakingnews.ie/lifestyle/5-new-books-to-read-this-week-224-1896358.html|title=Five new books to read this week|website=breakingnews.ie|date=6 Mai 2026|language=en|access-date=7 Mai 2026}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Perry, Philippa}} [[Categori:Genedigaethau 1957]] [[Categori:Llenorion Seisnig]] a5ou7b1v298op6xfzvpo9mle93ey61d 14890100 14890099 2026-05-07T15:31:45Z Deb 7 /* Llyfryddiaeth */ 14890100 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Lloegr}} | dateformat = dmy}} [[Seicotherapi|Seicotherapydd]] ac awdures Seisnig yw '''Philippa Perry''' (née '''Fairclough;''' ganwyd [[1957]]). Ganwyd Philippa Perry ei geni yn [[Warrington]], [[Swydd Gaer]], fel Philippa Fairclough. Cafodd ei addysg yn Ysgol Abbots Bromley i Ferched, mewn ysgol orffen yn y Swistir <ref name="cook">{{Cite news|last=Cooke|first=Rachel|author-link=Rachel Cooke|url=https://www.theguardian.com/theobserver/2010/apr/18/philippa-parry-couch-fiction-interview|title=I love Susie Orbach and Harvey Pekar comics – so I wrote Couch Fiction, a comic book about psychotherapy|page=13|work=[[The Observer]]|date=18 Ebrill 2010|location=Llundain|language=en}}</ref>, ac wedyn ym Mholytechnig Middlesex. Cyfarfu â'i gwr, yr arlunydd [[Grayson Perry]] ym 1986.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2003/sep/21/art|title=Frock tactics|date=21 Medi 2003|author=Jessica Berens|website=Guardian|access-date=7 Rhagfyr 2021|language=en}}</ref> ==Llyfryddiaeth== *''Couch Fiction: a Graphic Tale of psychotherapy.'' Palgrave Macmillan, 2010. *''How to Stay Sane.'' Pan Macmillan, 2012. Golygydd [[Alain de Botton]]<ref>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/books/2011/apr/06/alain-de-botton-philosophical-self-help | location=London | work=[[The Guardian]] | first=Benedicte | last=Page | title=Alain de Botton launches series of 'philosophical' self-help books | date=6 April 2011}}</ref> *''The Book You Wish Your Parents Had Read (and Your Children Will be Glad That You Did).'' [[Penguin Books|Penguin]], 2019.<ref>{{cite news|access-date=2019-04-13|title=Philippa Perry: The most important thing for parents to know|url=https://www.ft.com/content/574de956-3fa0-11e9-9bee-efab61506f44|website=Financial Times|date=8 Mawrth 2019|language=en }}</ref> *''The Book You Want Everyone You Love* To Read *and maybe a few don't'' Cornerstone Press, 2023. *''Shrink Solves Murder'' (nofel)<ref>{{cite news|url=https://www.breakingnews.ie/lifestyle/5-new-books-to-read-this-week-224-1896358.html|title=Five new books to read this week|website=breakingnews.ie|date=6 Mai 2026|language=en|access-date=7 Mai 2026}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Perry, Philippa}} [[Categori:Genedigaethau 1957]] [[Categori:Llenorion Seisnig]] 3bkoawgqlqz4kreioxfg0im9jpo6nef 0 291946 14890168 12867582 2026-05-07T17:02:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: |aelodcynulliad={{Swits Ynys Môn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890168 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle|suppressfields=cylchfa |ynganiad={{wikidata|property|P443}} |gwlad={{banergwlad|Cymru}} |gwleidyddiaeth=Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] |aelodseneddol={{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng nghymuned [[Penmynydd]], [[Ynys Môn]] yw '''Castellior'''. Saif 129.1 milltir o Gaerdydd a 208.9 milltir o Lundain. ==Hanes== Daeth archeolegwyr o hyd i dystiolaeth o gaead o'r cyfnod Rhufeinig-Brydeinig ar Fferm Castellior.<ref>{{cite journal|url=https://archaeologydataservice.ac.uk/library/browse/details.xhtml?recordId=3072545&recordType=Journal|author1=P. Muckle|author2=D. Longley|year=2004|title=Excavations at Castellior, Anglesey|journal=Archaeology Wales|volume=44|pages=33-42|language=en}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] fhjsgqgn08sin8btk70fxhkdhx9flmb 0 291982 14890144 13087642 2026-05-07T16:56:35Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890144 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cylch-y-Garn]], [[Ynys Môn]], yw '''Bodwyn'''. Saif ar ffordd fach i'r gogledd o'r [[A5025]] rhwng [[Llanfaethlu]] a [[Llanrhuddlad]]. {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Cylch-y-Garn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] cserv809nriv32qfksx0as2mkeuwceh 0 292225 14890204 14878014 2026-05-07T17:41:24Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890204 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llannerch-y-medd]], [[Ynys Môn]], [[Cymru]], yw '''Gwredog'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/gwredog-isle-of-anglesey-sh405865#.YcZKXi-l1_g British Place Names]; adalwyd 24 Rhagfyr 2021</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * [https://www.genuki.org.uk/big/wal/AGY/Gwredog "Gwredog"], Genuki {{Trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Llannerch-y-medd| ]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] nvo2tgw6alu228nnkxo73r5nrz5vbt0 0 292645 14890582 14878819 2026-05-08T06:20:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890582 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r enw "New Brighton", gweler [[New Brighton]] (gwahaniaethu).'' Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Argoed, Sir y Fflint|Argoed]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Pentre Cythraul''',<ref>{{Cite web|title=Not just Snowdon - 31 places in North Wales whose original names have been eroded by English|url=https://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/not-just-snowdon-31-places-20555024|website=North Wales Live|date=2021-05-09|access-date=2023-11-15|language=en|first=Andrew|last=Forgrave}}</ref> (Saesneg: ''New Brighton'').<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/new-brighton-flintshire-sj254654#.Yd_-Vy-l1_g British Place Names]; adalwyd 13 Ionawr 2022</ref> Saif ar ffin ddwyreiniol [[yr Wyddgrug]]. Mae wedi bod ymdrech yn yr ardal i gael cydnabyddiaeth swyddogol i'r enw "Pentre Cythraul" fel y ffurf Gymraeg. Mae'n debyg bod "Pentre Cythraul" yn deillio o "Bentre Catherall" - ar ôl y diwydiannwr [[Josiah Catherall]] a adeiladodd resiad o dai yno yn y 19g. Fodd bynnag, mae swyddfa [[Comisiynydd y Gymraeg]] wedi dweud nad yw’n bwriadu caniatáu defnyddio’r enw ar hyn o bryd.<ref>[https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/49967538 "Ymdrech i ddefnyddio enw Cymraeg ar bentref yn Sir y Fflint"], BBC Cymru Fyw, 8 Hydref 2019; adalwyd 13 Ionawr 2022</ref> <ref>[https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2162216-ystyried-cymraeg-newydd], “Ystyried enw Cymraeg newydd ar bentref yn Sir y Fflint”, BBC Cymru Fyw, 18 Hydref 2024; adalwyd 18 Hydref 2024</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{eginyn Sir y Fflint}} [[Categori:Argoed, Sir y Fflint]] [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 5pu6o7w3s6q9402cgjr592v4j9iryeg 0 292697 14890558 14878081 2026-05-08T05:56:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Delyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14890558 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Delyn i enw'r AS}} }} Ystad tai yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Treffynnon]], [[Sir y Fflint]], [[Cymru]], yw '''Holway'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/holway-flintshire-sj174765#.YeMe7C-l1_g British Place Names]; adalwyd 15 Ionawr 2022</ref> Saif tua hanner milltir i'r gogledd-orllewin o dref [[Treffynnon]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir y Fflint}} {{eginyn Sir y Fflint}} [[Categori:Pentrefi Sir y Fflint]] [[Categori:Treffynnon]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 3zs584adolp0c0ix2nl0ia45ff9ir1x 0 292727 14890335 12867658 2026-05-07T17:58:09Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: |aelodcynulliad={{Swits Ynys Môn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890335 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle |suppressfields=cylchfa |ynganiad={{wikidata|property|P443}} |gwlad={{banergwlad|Cymru}} |gwleidyddiaeth=Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] |aelodseneddol={{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng nghymuned [[Aberffraw]], [[Ynys Môn]] yw '''Soar'''. Saif tua 190 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]]<ref>{{Cite web|title=Cardiff to Soar|url=https://www.google.com/maps/dir/Cardiff/Soar,+Bodorgan+LL62+5DB/@52.3950094,-5.430325,7z/data=!3m1!4b1!4m13!4m12!1m5!1m1!1s0x486e02d434ec53f5:0x143406db6586670e!2m2!1d-3.17909!2d51.481581!1m5!1m1!1s0x4865b22a83ab9c9b:0x730a4a98c7ba709f!2m2!1d-4.41948!2d53.222675?hl=en|website=Cardiff to Soar|access-date=2021-12-30|language=en}}</ref> a 280 milltir o [[Llundain|Lundain]].<ref>{{Cite web|title=London to Soar|url=https://www.google.com/maps/dir/London/Soar,+Bodorgan+LL62+5DB/@52.3340895,-6.7480373,6z/data=!3m1!4b1!4m13!4m12!1m5!1m1!1s0x47d8a00baf21de75:0x52963a5addd52a99!2m2!1d-0.1275862!2d51.5072178!1m5!1m1!1s0x4865b22a83ab9c9b:0x730a4a98c7ba709f!2m2!1d-4.41948!2d53.222675?hl=en|website=London to Soar|access-date=2021-12-30|language=en}}</ref> == Cyfeiriadau == <references /> {{Trefi Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 3q02r1ykjf2777931wz4cexw2ym5m3h 0 292763 14890181 12867590 2026-05-07T17:21:40Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: |aelodcynulliad={{Swits Ynys Môn i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890181 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle |ynganiad={{wikidata|property|P443}} |gwlad={{Banergwlad|Cymru}} |gwleidyddiaeth=Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal yng nghymuned [[Llangoed]], [[Ynys Môn]] yw '''Cornelyn'''. Saif 131.2 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a 207.4 milltir o [[Llundain|Lundain]]. Mae enw'r ardal yn tarddu o Cornelyn Manor. Ar un adeg roedd hon yn ystâd fawr a oedd yn eiddo i William Massey, bargyfreithiwr o Swydd Gaer yn y 1860au. {{Trefi Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] j112l4nojl5jybygadizn59et5sx36x 0 292786 14890210 13599299 2026-05-07T17:41:46Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890210 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal yng nghymuned [[Llanddyfnan]], [[Ynys Môn]], yw '''Hirdre-Faig'''. Saif tua 180 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]]<ref>{{Cite web|title=Google Maps|url=https://www.google.com/maps/dir/53.247896%C2%B0N+4.278557%C2%B0W/Cardiff/@52.3901911,-5.7219358,7z/data=!3m1!4b1!4m11!4m10!1m3!2m2!1d-4.278557!2d53.247896!1m5!1m1!1s0x486e02d434ec53f5:0x143406db6586670e!2m2!1d-3.17909!2d51.481581?hl=en|website=Google Maps|access-date=2022-01-21|language=en}}</ref> a 270 milltir o [[Llundain|Lundain]].<ref>{{Cite web|title=Google Maps|url=https://www.google.com/maps/dir/53.247896%C2%B0N+4.278557%C2%B0W/London/@52.3425049,-6.7011313,6z/data=!3m1!4b1!4m11!4m10!1m3!2m2!1d-4.278557!2d53.247896!1m5!1m1!1s0x47d8a00baf21de75:0x52963a5addd52a99!2m2!1d-0.1275862!2d51.5072178?hl=en|website=Google Maps|access-date=2022-01-21|language=en}}</ref> Roedd arglwyddi'r faenor, y teulu Lloyd, yn disgyn o [[Bleddyn ap Cynfyn]]<ref>{{cite book | last = Nicholas | first = Thomas | title = Annals and antiquities of the counties and county families of Wales | url = https://archive.org/details/annalsantiquitie0002nich | publisher = Genealogical Pub. Co | location = Baltimore | year = 1991 | isbn = 9780806313146 | page=28| language=en}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Môn}} [[Categori:Llanddyfnan]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] c7kr9sdwwg075dr9xhoroft6085sl5z 0 292886 14890350 13091083 2026-05-07T18:00:19Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Ynys Môn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890350 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref yng nghymuned [[Llanidan]], [[Ynys Môn]] yw '''Trefarthen'''. Fe lleolir dros 180 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]]<ref name="Cardiff">{{Cite web|title=Llanidan to Cardiff|url=https://www.google.co.uk/maps/dir/Llanidan/Cardiff/@52.3901391,-5.7038811,7z/data=!3m1!4b1!4m13!4m12!1m5!1m1!1s0x4865aedf2f147d5d:0x50d8b23d498c9a0!2m2!1d-4.2733745!2d53.1792653!1m5!1m1!1s0x486e02d434ec53f5:0x143406db6586670e!2m2!1d-3.17909!2d51.481581?hl=en|website=Llanidan to Cardiff|access-date=27 Ionawr 2022|language=en}}</ref> a 270 milltir o Lundain.<ref name="Cardiff"/> Daw gyfeiriad at y pentrefan hwn mewn cofnodion hanesyddol mor gynnar â 1294.<ref name=":0">{{Cite web|title=Listed Buildings - Full Report - HeritageBill Cadw Assets - Reports|url=https://cadwpublic-api.azurewebsites.net/reports/listedbuilding/FullReport?id=19872|website=cadwpublic-api.azurewebsites.net|access-date=31 Ionawr 2022}}</ref> Mae'r ardal yn rhannu ei henw â phlasty rhestredig Gradd II o'r enw Trefarthen.<ref name=":0" /><ref>{{cite web|url=https://coflein.gov.uk/en/site/15897/|title=Trefarthen|website=Coflein|access-date=14 Chwefror 2022|language=en}}</ref> == Cyfeiriadau == <references /> {{Trefi Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llanidan]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 5i63bgvevtmgawero21edmkzq2cna0s 0 293466 14890477 13016686 2026-05-07T20:13:23Z Craigysgafn 40536 14890477 wikitext text/x-wiki {{Person|fetchwikidata=ALL|onlysourced=no|suppressfields=dinasyddiaeth|nationality={{banergwlad|Lloegr}}|dateformat=dmy}} Canwr-gyfansoddwr a pianydd o [[Lloegr|Loegr]] oedd '''Gary Brooker''' MBE ([[29 Mai]] [[1945]] &ndash; [[19 Chwefror]] [[2022]]), yn fwy adnabyddus fel sylfaenydd a phrif leisydd y band Procol Harum . Cafodd Brooker ei eni yn Ysbyty Hackney, Dwyrain Llundain,<ref>{{Cite web|url=http://www.procolharum.com/procolgb.htm|title=Gary Brooker, MBE|access-date=7 Mai 2016|publisher=Procol Harum}}</ref> yn fab i'r cerddor Harry Brooker. Cafodd ei fagu yn Hackney, Bush Hill Park ac Edmonton. {{Sfn|Scott-Irvine|2012}} Ym 1954 symudodd y teulu i dref glan môr [[Southend-on-Sea]], Essex, lle mynychodd Brooker Ysgol Uwchradd Westcliff i Fechgyn . {{Sfn|Johansen|2000}} Bu farw ei dad o drawiad ar y galon pan oedd Gary yn 11 oed.<ref name="Telegraph">{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/personalfinance/fameandfortune/12112920/Gary-Brooker-Whiter-Shade-of-Pale-legal-battle-probably-cost-me-1m-in-fees-alone.html|title=Gary Brooker: 'Whiter Shade of Pale legal battle probably cost me £1m in fees alone'|last=Wright|first=John|date=24 Ionawr 2016|website=The Telegraph|access-date=21 Mai 2017|language=en}}</ref> Ar ôl gadael yr ysgol, aeth ymlaen i Goleg Bwrdeistrefol Southend i astudio sŵoleg a botaneg. Gyda'i ffrind, y gitarydd Robin Trower, sefydlodd Brooker y Paramounts ym 1962. Ym mis Gorffennaf 1968, priododd Brooker â Françoise Riedo ("Franky") o'r Swistir. Nid oedd gan y cwpl unrhyw blant.<ref>{{Cite news|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=The 'blushing bride' gets a whiter shade of pale|url=http://www.procolharum.com/99/gb_fb_wedding_680714.htm|work=Sunday Mirror|location=Llundain|date=14 Gorffennaf 1968|access-date=26 Mai 2017|language=en}}</ref> Bu farw Brooker o ganser yn ei gartref yn Surrey, yn 76 oed. <ref name="Pareles">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2022/02/23/arts/music/gary-brooker-dead.html|title=Gary Brooker, Singer for Procol Harum, Dies at 76|work=[[The New York Times]]|date=23 Chwefror 2022|access-date=23 Chwefror 2022|last=Pareles|first=Jon|language=en}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Brooker, Gary}} [[Categori:Aelodau Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig]] [[Categori:Genedigaethau 1945]] [[Categori:Marwolaethau 2022]] [[Categori:Pianyddion o Loegr]] rrmud3ifi4v0uic4e07xxcrcch6cal0 0 293839 14890389 11647492 2026-05-07T18:54:41Z Craigysgafn 40536 14890389 wikitext text/x-wiki {{Pethau|suppressfields=|fetchwikidata=ALL}} Mae '''anghydraddoldeb iechyd meddwl''' yn cyfeirio at y gwahaniaethau yn yr ansawdd, y mynediad, a'r gofal-iechyd y mae gwahanol gymunedau a phoblogaethau yn eu derbyn gan y gwasanaeth [[iechyd meddwl]]. Yn fyd-eang, mae [[Sefydliad Iechyd y Byd]] yn amcangyfrif bod [[Iselder ysbryd|anhwylderau iselder]] yn effeithio ar 350 miliwn o bobl bob dydd.<ref>{{Cite journal|title=Uncovering the hidden impacts of inequality on mental health: a global study|journal=Translational Psychiatry|volume=8|issue=1|pages=98|date=Mai 2018|pmid=29777100|pmc=5959880|doi=10.1038/s41398-018-0148-0}}</ref> Gellir diffinio iechyd meddwl fel lles yr unigolyn ac absenoldeb [[Afiechyd meddwl|salwch meddwl]], a ddiffinnir yn glinigol.<ref>World Health Organization (2003) Investing in mental health. Geneva, World Health Organization (<nowiki>https://www.who.int/mental_health/media/investing_mnh.pdf</nowiki> ).</ref> Gall anghydraddoldebau a all ddigwydd mewn gofal iechyd meddwl gynnwys statws yr iechyd meddwl, y mynediad at ofal ac ansawdd y gofal hwnnw, a chanlyniadau iechyd meddwl, a all amrywio ar draws poblogaethau o [[hil]], ac ar draws [[Grŵp ethnig|ethnigrwydd gwahanol]], [[cyfeiriadedd rhywiol]], [[Rhywedd|rhyw]], [[Statws economaidd-gymdeithasol|statws economaidd gymdeithasol]], [[Addysg|lefel addysg]], a lleoliad daearyddol y person. Mae penderfynyddion cymdeithasol (neu ragfynegyddion) [''determinants (or predictors)''] iechyd a all ddylanwadu ar dueddiad unigolyn i ddatblygu anhwylderau a salwch meddwl yn cynnwys statws economaidd, lefel addysg, emograffeg, lleoliad daearyddol a geneteg.<ref>{{Cite web|url=https://www.health.nsw.gov.au/hsnsw/Publications/classifications-project.pdf|title=Public health determinants of health}}</ref> == Gwahaniaethau o ran mynediad ac ansawdd gofal iechyd meddwl == Mae angen cynyddol am wasanaethau [[iechyd meddwl]] a thegwch yn ansawdd y gwasanaethau hyn. Er bod y gwasanaethau hyn yn aml yn hysbysebu eu hunain fel ''system gefnogi'' ac fel ''gofalwyr'' ar gyfer unrhyw un a phawb sydd angen triniaeth neu gefnogaeth, yn aml bydd rhai agweddau ar fywyd unigolyn, megis hil, ethnigrwydd, a chyfeiriadedd rhywiol, yn pennu mynediad ac ansawdd y gofal maent yn cael eu rhoi. Ystyrir y gwahaniaethau hyn yn annheg. Oherwydd lefel gynyddol o anghydraddoldeb economaidd-gymdeithasol ymhlith hiliau, mae Americanwyr Affricanaidd yn llai tebygol o gael gofal iechyd meddwl ac yn fwy tebygol o gael gofal o ansawdd salach pan fyddant yn llwyddo i'w gael.<ref>{{Cite journal|date=December 2007|title=Measuring trends in mental health care disparities, 2000 2004|journal=Psychiatric Services|volume=58|issue=12|pages=1533–40|doi=10.1176/ps.2007.58.12.1533|pmid=18048553|url=http://ps.psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/ps.2007.58.12.1533}}</ref> Mae Americanwyr Affricanaidd a Sbaenaidd yn fwy tebygol o fod heb yswiriant neu gael <nowiki><i>Medicaid</i></nowiki>, gan gyfyngu ar faint a'r math o fynediad sydd ganddynt. Mewn un astudiaeth, o'r holl bobl a dderbyniodd ofal iechyd meddwl, adroddodd poblogaethau lleiafrifol lefel uwch o anghenion a oedd heb eu diwallu ac anfodlonrwydd gyda'r gwasanaethau a roddwyd iddynt. O'r rhain a holwyd, roedd 12.5% yn wyn, 25.4% yn Americanwyr Affricanaidd, a 22.6% yn Sbaenaidd ymhlith y rhai a oedd wedi cael profiadau o ofal gwael.<ref>{{Cite journal|date=December 2001|title=Ethnic disparities in unmet need for alcoholism, drug abuse, and mental health care|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2001-12_158_12/page/2027|journal=The American Journal of Psychiatry|volume=158|issue=12|pages=2027–32|doi=10.1176/appi.ajp.158.12.2027|pmid=11729020}}</ref> Yn ogystal, mae salwch meddwl yn aml yn cael ei dan-ddiagnosio a thros-ddiagnosio ymhlith gwahanol grwpiau lleiafrifol, am wahanol resymau. Er enghraifft, mae [[sgitsoffrenia]] yn aml yn cael ei or-ddiagnosio mewn Americanwyr Affricanaidd, tra bod anhwylderau hwyliau, iselder ysbryd a phryder yn cael eu tanddiagnosio.<ref name=":9">{{Cite web|url=http://www.medscape.com/viewarticle/707963#vp_2|title=Disparities in Access to Mental Health Services by African Americans: An Expert Interview With Annelle B. Primm, MD, MPH|last=Barclay|first=Laurie|date=August 26, 2009|website=www.medscape.com|access-date=2017-04-02}}</ref> Mae hyn yn enghraifft o sut mae grwpiau lleiafrifol yn yr Unol Daleithiau, fel Americanwyr Affricanaidd, mewn perygl o gael diagnosis yn seiliedig ar [[stereoteip]] a heb eu hasesu na'u trin yn briodol ar gyfer cyflyrau iechyd meddwl. === Gwahaniaethau mewn statws economaidd-gymdeithasol === Gall diffyg adnoddau economaidd-gymdeithasol arwain at ddatblygu profiadau trawmatig sy'n arwain at anhwylderau iechyd meddwl.<ref>{{Cite journal|title=Are the Brown and Harris "vulnerability factors" risk factors for depression?|journal=Journal of Psychiatry & Neuroscience|volume=16|issue=5|pages=267–71|date=December 1991|pmid=1797101|pmc=1188364}}</ref> Er enghraifft, gall peidio â chael cyflogaeth neu fod â mynediad cyfyngedig at adnoddau ddylanwadu ar gwrs datblygu rhai o’r anhwylderau iechyd meddwl mwyaf cyffredin, fel [[iselder]], [[Anhwylder gorbryder|gorbryder]], [[anhwylder deubegynol]], a straen seicolegol.<ref>{{Cite news|url=https://www.webmd.com/mental-health/mental-health-types-illness#1|title=Types of Mental Illness|work=WebMD|access-date=2018-10-14|language=en-US}}</ref> Gallai byw gydag anhwylder iechyd meddwl effeithio ar statws economaidd yr unigolyn, a all hefyd arwain at ansawdd eu hiechyd meddwl yn ogystal â disgwyliad oes.<ref>{{Cite journal|title=Mental Health of Children and Young People in Great Britain, 2004|doi=10.1037/e557702010-001|date=2005}}</ref> Ffactor economaidd-gymdeithasol arall a all arwain at rwystrau ac anghydraddoldebau wrth gael mynediad at wasanaethau gofal iechyd meddwl yw cyfyngiadau ariannol. Bu cynnydd yn y gost i unigolion heb yswiriant wrth gael mynediad at wasanaethau gofal iechyd meddwl o'i gymharu ag unigolion sydd ag yswiriant preifat neu gyhoeddus.<ref>{{Cite journal|title=Access and cost barriers to mental health care, by insurance status, 1999-2010|journal=Health Affairs|volume=32|issue=10|pages=1723–30|date=October 2013|pmid=24101061|pmc=4236908|doi=10.1377/hlthaff.2013.0133}}</ref> === Gwahaniaethau addysg === Gellir diffinio gwahaniaethau addysgol fel gwahaniaethau anghyfiawn neu annheg mewn canlyniadau addysgol a all fod o ganlyniad i wahaniaeth yn y modd y caiff grwpiau lleiafrifol penodol eu trin mewn ysgolion, statws economaidd-gymdeithasol amrywiol, ac anghenion addysgol amrywiol.<ref name=":6">{{Cite web|year=2012|title=Ethnic and Racial Disparities in Education: Psychology's Contributions to Understanding and Reducing Disparities|url=http://www.apa.org/ed/resources/racial-disparities.pdf|publisher=American Psychological Association}}</ref> Gall y gwahaniaethau hyn mewn addysg arwain yn y pen draw at broblemau iechyd meddwl. Ceir gwahaniaethau rhwng adnoddau o un wlad i'r llall hefyd. Mae'r gwahaniaethau hyn fel arfer yn targedu cymunedau sydd wedi'u hallgáu'n gymdeithasol ac sydd ag incwm isel.<ref>{{Cite web|url=https://www.brookings.edu/articles/unequal-opportunity-race-and-education/|title=Unequal Opportunity: Race and Education|date=2001-11-30}}</ref> Defnyddir ystadegau wrth fesur graddau, GPA, sgoriau profion, a chyfraddau ''dropouts'' i bennu llwyddiant y myfyrwyr.<ref>{{Cite journal|title=Race, School &. Achievement|url=https://archive.org/details/sim_review-of-educational-research_2007-09_77_3/page/310|journal=Review of Educational Research|volume=77|issue=3|pages=310–333|doi=10.3102/003465430303947|year=2007|last=Wiggan|first=Greg}}</ref> Gall creu system na all person byth lwyddo ynddi barhau'r anghydraddoldebau, yn enwedig y rhai sy’n dioddef o iechyd meddwl. === Gwahaniaethau gofodol (lleoliad daearyddol) === Gall gwahaniaethau gofodol gynnwys lle mae'r person yn byw, lle mae'n derbyn y rhan fwyaf o'i adnoddau, a lle mae'r person yn derbyn ei addysg. Er enghraifft, mae hiliau lleiafrifol sy'n byw mewn cymdogaethau tlodi uwch yn wynebu risg uwch o straen ychwanegol ac anhwylderau iechyd meddwl eraill. Er hynny, dangoswyd bod y boblogaeth hon yn profi mwy o anawsterau wrth gael mynediad at wasanaethau iechyd meddwl. O ystyried y cylch hwn o angen gofal ond methu â chael gofal, mae’n debygol y bydd anghydraddoldeb oherwydd lleoliad gofodol yn parhau ac yn parhau i gyfyngu ar fynediad at ofal iechyd meddwl. === Gwahaniaethau ethnig a hiliol === Mae anghydraddoldeb hefyd yn bodoli o ran mynediad at ofal iechyd meddwl ar gyfer gwahanol hil ac ethnigrwydd. Dengys yr astudiaethau bod gan leiafrifoedd ag incwm isel lai o fynediad at ofal iechyd meddwl na phobl wyn incwm isel nad ydynt yn Latino.<ref name=":7">{{Cite journal|title=Inequalities in use of specialty mental health services among Latinos, African Americans, and non-Latino whites|url=https://archive.org/details/sim_psychiatric-services_2002-12_53_12/page/1547|journal=Psychiatric Services|volume=53|issue=12|pages=1547–55|date=Rhagfyr 2002|pmid=12461214|doi=10.1176/appi.ps.53.12.1547}}</ref> Yn ogystal â diffyg mynediad, roedd lleiafrifoedd yr Unol Daleithiau yn fwy tebygol o dderbyn ansawdd gwael mewn gofal a thriniaeth iechyd meddwl o gymharu ag unigolion gwyn nad oeddent yn Latino, gan arwain at lawer o leiafrifoedd yn oedi neu'n methu triniaeth.<ref>{{Cite journal|title=New evidence regarding racial and ethnic disparities in mental health: policy implications|journal=Health Affairs|volume=27|issue=2|pages=393–403|date=Mawrth 2008|pmid=18332495|pmc=3928067|doi=10.1377/hlthaff.27.2.393}}</ref> Mae astudiaethau wedi dangos bod gan Americanwyr Affricanaidd lai o fynediad at wasanaethau iechyd meddwl a gofal iechyd meddwl o'i gymharu ag Americanwyr gwyn nad ydynt yn Latino.<ref name=":7" /> Mae llawer o leiafrifoedd yn cael anhawster dod o hyd i ofal ar gyfer gwasanaethau iechyd meddwl. Ar ôl cynnal arolwg o unigolion o wahanol hiliau, dangosodd yr astudiaeth bod Americanwyr Affricanaidd, Sbaenaidd, ac Americanwyr Asiaidd yn cael llai o fynediad i'r un math o wasanaethau meddwl ag y mae pobl wyn nad ydynt yn lleiafrifol yn cael mynediad iddynt.<ref name=":8">{{Cite journal|title=Racial/ethnic disparities in the use of mental health services in poverty areas|journal=American Journal of Public Health|volume=93|issue=5|pages=792–7|date=Mai 2003|pmid=12721146|pmc=1447841|doi=10.2105/ajph.93.5.792}}</ref> === Rhyw a gwahaniaethau a rhagfynegyddion rhyw === Er bod gwahaniaethau rhyw ymhlith y rhai ag anhwylderau iechyd meddwl yn faes astudiaeth sydd yn ei fabandod, mae agweddau rhyw-benodol yn achosi gwahaniaethau. Mae rhyw yn aml yn benderfynydd faint o bŵer sydd gan rywun dros ffactorau yn eu bywyd, megis statws economaidd-gymdeithasol a safle cymdeithasol, a'r straenwyr sy'n cyd-fynd â'r ffactorau hyn. Gall lleoliad rhyw o fewn y lluniad (neu'r strata) cymdeithasol benderfynu maint y risgiau o ran anhwylderau iechyd meddwl. Gall y gwahaniaethau hyn mewn rhyw gydberthyn i'r gwahaniaethau yn y mathau o anhwylderau iechyd meddwl sydd gan unigolion. Er bod pob rhyw mewn peryg o afiechydon iechyd meddwl, mae rhai afiechydon ac anhwylderau yn fwy cyffredin ymhlith un rhyw nag un arall. Mae menywod ddwywaith yn fwy tebygol na dynion o gael diagnosis o fathau o [[iselder]] gan fod anhwylderau iselder yn cyfrif am bron i 41.9% o anabledd anhwylderau niwroseiciatrig ymhlith menywod o'i gymharu â 29.3% ymhlith dynion. Ar y llaw arall, mae dynion deirgwaith yn fwy tebygol o gael diagnosis o [[anhwylder gorbryder]] cymdeithasol na menywod.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.who.int/mental_health/prevention/genderwomen/en/|title=WHO {{!}} Gender and women's mental health|website=www.who.int|access-date=2017-03-30}}</ref> Mae rhyw y person hefyd yn chwarae rhan flaenllaw mewn agweddau eraill eraill o iechyd meddwl. Gall amser cychwyn y symptomau fod yn wahanol, yn dibynnu ar eich rhyw. Mae menywod yn fwy tebygol o ddangos arwyddion o salwch meddwl, fel iselder, yn gynharach ac yn iau na dynion. Cred llawer bod hyn yn mynd law-yn-llaw gyda chychwyn y cyfnod [[glasoed]]. O ganlyniad i stigmas cymdeithasol a stereoteipiau o fewn cymdeithas, mae menywod hefyd yn fwy tebygol o gael [[Meddyginiaeth|meddyginiaethau]] sy'n newid hwyliau ar bresgripsiwn, tra bod dynion yn fwy tebygol o gael meddyginiaethau ar bresgripsiwn ar gyfer [[dibyniaeth]].<ref>>{{Cite web|url=https://www.who.int/mental_health/prevention/genderwomen/en/|title=WHO {{!}} Gender and women's mental health|website=www.who.int|access-date=2017-03-30}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.who.int/mental_health/prevention/genderwomen/en/ "WHO | Gender and women's mental health"]. ''www.who.int''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2017-03-30</span></span>.</cite></ref> Mae angen ymchwil pellach ar y gwahaniaethau iechyd meddwl rhwng rhyw a rhyw er mwyn cael gwybodaeth ddyfnach o ragfynegyddion iechyd meddwl a'r gwahaniaethau posibl mewn triniaethau. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Iechyd meddwl]] qqmk3yscmxmb61w6vyeivlfidur4re1 14890390 14890389 2026-05-07T18:55:29Z Craigysgafn 40536 14890390 wikitext text/x-wiki {{Pethau|suppressfields=|fetchwikidata=ALL}} Mae '''anghydraddoldeb iechyd meddwl''' yn cyfeirio at y gwahaniaethau yn yr ansawdd, y mynediad, a'r gofal-iechyd y mae gwahanol gymunedau a phoblogaethau yn eu derbyn gan y gwasanaeth [[iechyd meddwl]]. Yn fyd-eang, mae [[Sefydliad Iechyd y Byd]] yn amcangyfrif bod [[Iselder ysbryd|anhwylderau iselder]] yn effeithio ar 350 miliwn o bobl bob dydd.<ref>{{Cite journal|title=Uncovering the hidden impacts of inequality on mental health: a global study|journal=Translational Psychiatry|volume=8|issue=1|pages=98|date=Mai 2018|pmid=29777100|pmc=5959880|doi=10.1038/s41398-018-0148-0}}</ref> Gellir diffinio iechyd meddwl fel lles yr unigolyn ac absenoldeb [[Afiechyd meddwl|salwch meddwl]], a ddiffinnir yn glinigol.<ref>World Health Organization (2003) Investing in mental health. Geneva, World Health Organization (<nowiki>https://www.who.int/mental_health/media/investing_mnh.pdf</nowiki> ).</ref> Gall anghydraddoldebau a all ddigwydd mewn gofal iechyd meddwl gynnwys statws yr iechyd meddwl, y mynediad at ofal ac ansawdd y gofal hwnnw, a chanlyniadau iechyd meddwl, a all amrywio ar draws poblogaethau o [[hil]], ac ar draws [[Grŵp ethnig|ethnigrwydd gwahanol]], [[cyfeiriadedd rhywiol]], [[Rhywedd|rhyw]], [[Statws economaidd-gymdeithasol|statws economaidd gymdeithasol]], [[Addysg|lefel addysg]], a lleoliad daearyddol y person. Mae penderfynyddion cymdeithasol (neu ragfynegyddion) [''determinants (or predictors)''] iechyd a all ddylanwadu ar dueddiad unigolyn i ddatblygu anhwylderau a salwch meddwl yn cynnwys statws economaidd, lefel addysg, emograffeg, lleoliad daearyddol a geneteg.<ref>{{Cite web|url=https://www.health.nsw.gov.au/hsnsw/Publications/classifications-project.pdf|title=Public health determinants of health}}</ref> == Gwahaniaethau o ran mynediad ac ansawdd gofal iechyd meddwl == Mae angen cynyddol am wasanaethau [[iechyd meddwl]] a thegwch yn ansawdd y gwasanaethau hyn. Er bod y gwasanaethau hyn yn aml yn hysbysebu eu hunain fel ''system gefnogi'' ac fel ''gofalwyr'' ar gyfer unrhyw un a phawb sydd angen triniaeth neu gefnogaeth, yn aml bydd rhai agweddau ar fywyd unigolyn, megis hil, ethnigrwydd, a chyfeiriadedd rhywiol, yn pennu mynediad ac ansawdd y gofal maent yn cael eu rhoi. Ystyrir y gwahaniaethau hyn yn annheg. Oherwydd lefel gynyddol o anghydraddoldeb economaidd-gymdeithasol ymhlith hiliau, mae Americanwyr Affricanaidd yn llai tebygol o gael gofal iechyd meddwl ac yn fwy tebygol o gael gofal o ansawdd salach pan fyddant yn llwyddo i'w gael.<ref>{{Cite journal|date=Rhagfyr 2007|title=Measuring trends in mental health care disparities, 2000 2004|journal=Psychiatric Services|volume=58|issue=12|pages=1533–40|doi=10.1176/ps.2007.58.12.1533|pmid=18048553|url=http://ps.psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/ps.2007.58.12.1533}}</ref> Mae Americanwyr Affricanaidd a Sbaenaidd yn fwy tebygol o fod heb yswiriant neu gael Medicaid, gan gyfyngu ar faint a'r math o fynediad sydd ganddynt. Mewn un astudiaeth, o'r holl bobl a dderbyniodd ofal iechyd meddwl, adroddodd poblogaethau lleiafrifol lefel uwch o anghenion a oedd heb eu diwallu ac anfodlonrwydd gyda'r gwasanaethau a roddwyd iddynt. O'r rhain a holwyd, roedd 12.5% yn wyn, 25.4% yn Americanwyr Affricanaidd, a 22.6% yn Sbaenaidd ymhlith y rhai a oedd wedi cael profiadau o ofal gwael.<ref>{{Cite journal|date=December 2001|title=Ethnic disparities in unmet need for alcoholism, drug abuse, and mental health care|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2001-12_158_12/page/2027|journal=The American Journal of Psychiatry|volume=158|issue=12|pages=2027–32|doi=10.1176/appi.ajp.158.12.2027|pmid=11729020}}</ref> Yn ogystal, mae salwch meddwl yn aml yn cael ei dan-ddiagnosio a thros-ddiagnosio ymhlith gwahanol grwpiau lleiafrifol, am wahanol resymau. Er enghraifft, mae [[sgitsoffrenia]] yn aml yn cael ei or-ddiagnosio mewn Americanwyr Affricanaidd, tra bod anhwylderau hwyliau, iselder ysbryd a phryder yn cael eu tanddiagnosio.<ref name=":9">{{Cite web|url=http://www.medscape.com/viewarticle/707963#vp_2|title=Disparities in Access to Mental Health Services by African Americans: An Expert Interview With Annelle B. Primm, MD, MPH|last=Barclay|first=Laurie|date=August 26, 2009|website=www.medscape.com|access-date=2017-04-02}}</ref> Mae hyn yn enghraifft o sut mae grwpiau lleiafrifol yn yr Unol Daleithiau, fel Americanwyr Affricanaidd, mewn perygl o gael diagnosis yn seiliedig ar [[stereoteip]] a heb eu hasesu na'u trin yn briodol ar gyfer cyflyrau iechyd meddwl. === Gwahaniaethau mewn statws economaidd-gymdeithasol === Gall diffyg adnoddau economaidd-gymdeithasol arwain at ddatblygu profiadau trawmatig sy'n arwain at anhwylderau iechyd meddwl.<ref>{{Cite journal|title=Are the Brown and Harris "vulnerability factors" risk factors for depression?|journal=Journal of Psychiatry & Neuroscience|volume=16|issue=5|pages=267–71|date=December 1991|pmid=1797101|pmc=1188364}}</ref> Er enghraifft, gall peidio â chael cyflogaeth neu fod â mynediad cyfyngedig at adnoddau ddylanwadu ar gwrs datblygu rhai o’r anhwylderau iechyd meddwl mwyaf cyffredin, fel [[iselder]], [[Anhwylder gorbryder|gorbryder]], [[anhwylder deubegynol]], a straen seicolegol.<ref>{{Cite news|url=https://www.webmd.com/mental-health/mental-health-types-illness#1|title=Types of Mental Illness|work=WebMD|access-date=2018-10-14|language=en-US}}</ref> Gallai byw gydag anhwylder iechyd meddwl effeithio ar statws economaidd yr unigolyn, a all hefyd arwain at ansawdd eu hiechyd meddwl yn ogystal â disgwyliad oes.<ref>{{Cite journal|title=Mental Health of Children and Young People in Great Britain, 2004|doi=10.1037/e557702010-001|date=2005}}</ref> Ffactor economaidd-gymdeithasol arall a all arwain at rwystrau ac anghydraddoldebau wrth gael mynediad at wasanaethau gofal iechyd meddwl yw cyfyngiadau ariannol. Bu cynnydd yn y gost i unigolion heb yswiriant wrth gael mynediad at wasanaethau gofal iechyd meddwl o'i gymharu ag unigolion sydd ag yswiriant preifat neu gyhoeddus.<ref>{{Cite journal|title=Access and cost barriers to mental health care, by insurance status, 1999-2010|journal=Health Affairs|volume=32|issue=10|pages=1723–30|date=October 2013|pmid=24101061|pmc=4236908|doi=10.1377/hlthaff.2013.0133}}</ref> === Gwahaniaethau addysg === Gellir diffinio gwahaniaethau addysgol fel gwahaniaethau anghyfiawn neu annheg mewn canlyniadau addysgol a all fod o ganlyniad i wahaniaeth yn y modd y caiff grwpiau lleiafrifol penodol eu trin mewn ysgolion, statws economaidd-gymdeithasol amrywiol, ac anghenion addysgol amrywiol.<ref name=":6">{{Cite web|year=2012|title=Ethnic and Racial Disparities in Education: Psychology's Contributions to Understanding and Reducing Disparities|url=http://www.apa.org/ed/resources/racial-disparities.pdf|publisher=American Psychological Association}}</ref> Gall y gwahaniaethau hyn mewn addysg arwain yn y pen draw at broblemau iechyd meddwl. Ceir gwahaniaethau rhwng adnoddau o un wlad i'r llall hefyd. Mae'r gwahaniaethau hyn fel arfer yn targedu cymunedau sydd wedi'u hallgáu'n gymdeithasol ac sydd ag incwm isel.<ref>{{Cite web|url=https://www.brookings.edu/articles/unequal-opportunity-race-and-education/|title=Unequal Opportunity: Race and Education|date=2001-11-30}}</ref> Defnyddir ystadegau wrth fesur graddau, GPA, sgoriau profion, a chyfraddau ''dropouts'' i bennu llwyddiant y myfyrwyr.<ref>{{Cite journal|title=Race, School &. Achievement|url=https://archive.org/details/sim_review-of-educational-research_2007-09_77_3/page/310|journal=Review of Educational Research|volume=77|issue=3|pages=310–333|doi=10.3102/003465430303947|year=2007|last=Wiggan|first=Greg}}</ref> Gall creu system na all person byth lwyddo ynddi barhau'r anghydraddoldebau, yn enwedig y rhai sy’n dioddef o iechyd meddwl. === Gwahaniaethau gofodol (lleoliad daearyddol) === Gall gwahaniaethau gofodol gynnwys lle mae'r person yn byw, lle mae'n derbyn y rhan fwyaf o'i adnoddau, a lle mae'r person yn derbyn ei addysg. Er enghraifft, mae hiliau lleiafrifol sy'n byw mewn cymdogaethau tlodi uwch yn wynebu risg uwch o straen ychwanegol ac anhwylderau iechyd meddwl eraill. Er hynny, dangoswyd bod y boblogaeth hon yn profi mwy o anawsterau wrth gael mynediad at wasanaethau iechyd meddwl. O ystyried y cylch hwn o angen gofal ond methu â chael gofal, mae’n debygol y bydd anghydraddoldeb oherwydd lleoliad gofodol yn parhau ac yn parhau i gyfyngu ar fynediad at ofal iechyd meddwl. === Gwahaniaethau ethnig a hiliol === Mae anghydraddoldeb hefyd yn bodoli o ran mynediad at ofal iechyd meddwl ar gyfer gwahanol hil ac ethnigrwydd. Dengys yr astudiaethau bod gan leiafrifoedd ag incwm isel lai o fynediad at ofal iechyd meddwl na phobl wyn incwm isel nad ydynt yn Latino.<ref name=":7">{{Cite journal|title=Inequalities in use of specialty mental health services among Latinos, African Americans, and non-Latino whites|url=https://archive.org/details/sim_psychiatric-services_2002-12_53_12/page/1547|journal=Psychiatric Services|volume=53|issue=12|pages=1547–55|date=Rhagfyr 2002|pmid=12461214|doi=10.1176/appi.ps.53.12.1547}}</ref> Yn ogystal â diffyg mynediad, roedd lleiafrifoedd yr Unol Daleithiau yn fwy tebygol o dderbyn ansawdd gwael mewn gofal a thriniaeth iechyd meddwl o gymharu ag unigolion gwyn nad oeddent yn Latino, gan arwain at lawer o leiafrifoedd yn oedi neu'n methu triniaeth.<ref>{{Cite journal|title=New evidence regarding racial and ethnic disparities in mental health: policy implications|journal=Health Affairs|volume=27|issue=2|pages=393–403|date=Mawrth 2008|pmid=18332495|pmc=3928067|doi=10.1377/hlthaff.27.2.393}}</ref> Mae astudiaethau wedi dangos bod gan Americanwyr Affricanaidd lai o fynediad at wasanaethau iechyd meddwl a gofal iechyd meddwl o'i gymharu ag Americanwyr gwyn nad ydynt yn Latino.<ref name=":7" /> Mae llawer o leiafrifoedd yn cael anhawster dod o hyd i ofal ar gyfer gwasanaethau iechyd meddwl. Ar ôl cynnal arolwg o unigolion o wahanol hiliau, dangosodd yr astudiaeth bod Americanwyr Affricanaidd, Sbaenaidd, ac Americanwyr Asiaidd yn cael llai o fynediad i'r un math o wasanaethau meddwl ag y mae pobl wyn nad ydynt yn lleiafrifol yn cael mynediad iddynt.<ref name=":8">{{Cite journal|title=Racial/ethnic disparities in the use of mental health services in poverty areas|journal=American Journal of Public Health|volume=93|issue=5|pages=792–7|date=Mai 2003|pmid=12721146|pmc=1447841|doi=10.2105/ajph.93.5.792}}</ref> === Rhyw a gwahaniaethau a rhagfynegyddion rhyw === Er bod gwahaniaethau rhyw ymhlith y rhai ag anhwylderau iechyd meddwl yn faes astudiaeth sydd yn ei fabandod, mae agweddau rhyw-benodol yn achosi gwahaniaethau. Mae rhyw yn aml yn benderfynydd faint o bŵer sydd gan rywun dros ffactorau yn eu bywyd, megis statws economaidd-gymdeithasol a safle cymdeithasol, a'r straenwyr sy'n cyd-fynd â'r ffactorau hyn. Gall lleoliad rhyw o fewn y lluniad (neu'r strata) cymdeithasol benderfynu maint y risgiau o ran anhwylderau iechyd meddwl. Gall y gwahaniaethau hyn mewn rhyw gydberthyn i'r gwahaniaethau yn y mathau o anhwylderau iechyd meddwl sydd gan unigolion. Er bod pob rhyw mewn peryg o afiechydon iechyd meddwl, mae rhai afiechydon ac anhwylderau yn fwy cyffredin ymhlith un rhyw nag un arall. Mae menywod ddwywaith yn fwy tebygol na dynion o gael diagnosis o fathau o [[iselder]] gan fod anhwylderau iselder yn cyfrif am bron i 41.9% o anabledd anhwylderau niwroseiciatrig ymhlith menywod o'i gymharu â 29.3% ymhlith dynion. Ar y llaw arall, mae dynion deirgwaith yn fwy tebygol o gael diagnosis o [[anhwylder gorbryder]] cymdeithasol na menywod.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.who.int/mental_health/prevention/genderwomen/en/|title=WHO {{!}} Gender and women's mental health|website=www.who.int|access-date=2017-03-30}}</ref> Mae rhyw y person hefyd yn chwarae rhan flaenllaw mewn agweddau eraill eraill o iechyd meddwl. Gall amser cychwyn y symptomau fod yn wahanol, yn dibynnu ar eich rhyw. Mae menywod yn fwy tebygol o ddangos arwyddion o salwch meddwl, fel iselder, yn gynharach ac yn iau na dynion. Cred llawer bod hyn yn mynd law-yn-llaw gyda chychwyn y cyfnod [[glasoed]]. O ganlyniad i stigmas cymdeithasol a stereoteipiau o fewn cymdeithas, mae menywod hefyd yn fwy tebygol o gael [[Meddyginiaeth|meddyginiaethau]] sy'n newid hwyliau ar bresgripsiwn, tra bod dynion yn fwy tebygol o gael meddyginiaethau ar bresgripsiwn ar gyfer [[dibyniaeth]].<ref>>{{Cite web|url=https://www.who.int/mental_health/prevention/genderwomen/en/|title=WHO {{!}} Gender and women's mental health|website=www.who.int|access-date=2017-03-30}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.who.int/mental_health/prevention/genderwomen/en/ "WHO | Gender and women's mental health"]. ''www.who.int''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2017-03-30</span></span>.</cite></ref> Mae angen ymchwil pellach ar y gwahaniaethau iechyd meddwl rhwng rhyw a rhyw er mwyn cael gwybodaeth ddyfnach o ragfynegyddion iechyd meddwl a'r gwahaniaethau posibl mewn triniaethau. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Iechyd meddwl]] p27cv29nzrr4athblaidny4qecin57c 0 296119 14890392 14777930 2026-05-07T18:57:31Z Craigysgafn 40536 14890392 wikitext text/x-wiki {{teitl italig}} {{Pethau| fetchwikidata=ALL | suppressfields= }} Opera un act gan [[Richard Strauss]] yw '''''Elektra'''.'' Ysgrifennwyd y libreto Almaeneg gan Hugo von Hofmannsthal, a wnaeth ei addasu o'i ddrama ''Elektra'' (1903).<ref>Richard Strauss; Hugo von Hoffmannsthal (1909). ''Elektra: Tragic Opera in One Act'' (libretto). Translated by Charles T. Mason. London; New York: Adolph Fürstner; Galaxy Music.</ref> Roedd yr opera'n un o nifer o brosiectau rhwng Strauss a Hofmannsthal. Cafodd ei berfformio am y tro gyntaf yn Königliches Opernhaus yn Dresden ar 25 Ionawr 1909. Cafodd ei gyflwyno i'w ffrindiau Natalie a Willy Levin.<ref>Horst Weber, ''Hugo von Hofmannsthal: Bibliographie'' (Walter de Gruyter, 2020), t.288. Adalwyd 26 Ionawr 2020.</ref> == Hanes == Mae'r opera wedi'i seilio ar hen chwedlau Groeg, yn benodol trychineb ''[[Electra (Soffocles)|Electra]]''. Mae'r opera yn fodernaidd yn ei steil ac yn defnyddio elfennau mynegiannaeth. Mae addasiad Hofmannsthal a Struass o'r stori yn ffocysu ar Elektra, gan ddatblygu ei chymeriad gan fynegi ei hemosiynau a'i seicoleg pan mae'n cwrdd â chymeriadau eraill, gan amlaf un ar y tro. (Mae trefn y sgyriau yn dilyn drama Sophocles). Mae'r cymeriadau eraill yn cynnwys Klytaemnestra, ei mam ac un o lofruddwyr ei thad Agamemnon; ei chwaer, Chrysothemis; ei brawd, Orestes; a chariad Klytaemnestra, Aegisthus. Mae rhai agweddau o'r chwedl yn cael eu lleihau i'r cefndir fel y gallai cymeriad Elektra a'i obsesiwn dod i'r blaen. Mae agweddau eraill o'r stori hynafol yn cael eu heithrio'n gyfan gwbl, yn enwedig abrthiad Agamenon o'i ferch gyda Klytaemnestra, cymhelliant i Elektra i ladd Agamemnon.<ref>Michael Cooper (7 Ebrill 2016). "An ''Elektra'' at the Met Inhabited by a Vital Spirit". ''The New York Times''. Adalwyd 7 Mai 2016.</ref> Fe wnaeth y newidiadau hyn cryfhau'r ffocws ar chwant Elektra i ddial. Mae'r opera yn ailadroddiad o'r chwedl sy'n fodern ac yn fynegiannol. O'i gymharu â stori Sophocles, mae'r opera yn cyfleu arswyd llym, bwystfilaidd, creulon a threisgar.<ref>Bekker, Paul (1992). "''Elektra'': A Study by Paul Bekker". In Bryan Randolph Gilliam (ed.). ''Richard Strauss and his world''. Princeton University Press. pp. 372–405. Adalwyd 20 Hydref 2011.</ref> Mae rhai ysgolorion yn canfod awgrymiadau o losgach ym mherthnasau camweithredol teulu Elektra.<ref>Olive, Peter (1 Hydref 2019). "Reinventing the barbarian: Electra, sibling incest, and twentieth-century Hellenism". ''Classical Receptions Journal''. '''11''' (4): 407–426. doi:10.1093/crj/clz012.</ref> Mae'r cerddolegwr Ståle Wikshåland wedi dadansoddi defnydd amser ac eiddo tymhorol yn ''dramaturgy Elektra''.<ref>Wikshåland, Ståle (Tachwedd 2007). "Elektra's Oceanic Time: Voice and Identity in Richard Strauss". ''19th-Century Music''. '''31''' (2): 164–174. doi:10.1525/ncm.2007.31.2.164. Adalwyd 7 Mai 2016.</ref> ''Elektra'' yw'r ail o operâu modernaidd Strauss (y llall yw ''Salome''),<ref>''Richard Strauss'' by Tim Ashley 1999, 20th-century composers Series</ref> wedi'i chymeriadu gan adrannau cacoffonig a leitmotifau digywair.<ref>''Richard Strauss's 'Elektra''', B. Gilliam. 1996. Clarendon Press.</ref> Mae'r gweithiau hyn yn gwrthgyferbynnu'n gryf gyda'i operâu gynharach a'i gyfnod hwyrach. Roedd derbyniad ''Elektra'' yng ngwledydd iaith-Almaeneg wedi'i rhannu ar draws y llinellau traddodiadol a modernaidd.<ref>B. Gilliam , ''Richard Strauss's 'Elektra''' (Rhydychen: Clarendon Press, 1996)</ref> == Hanes perfformio == ''Elektra'' yw un o'r operâu sy'n cael eu perfformio amlaf o'r rhai sy'n seiliedig ar chwedlau Groeg, gyda pherfformiad yn para tua 100 munud, hyd tebyg i ''Salome''. Cafwyd perfformiad cyntaf ''Elektra'' yn y Deyrnas Unedig yn Nhŷ Opera Brenhinol yn 1910 gyda Edyth Walker yn chwarae'r rôl teitl a Thomas Beecham yn arwain perfformiad opera cyntaf Strauss erioed yn y Deyrnas Unedig.<ref>Allen Jefferson, ''The Operas of Richard Strauss 1910–1963'' (Llundain: Putnam, 1963), t.9</ref> Perfformiwyd yr opera gyntaf yn yr Unol Daleithiau yn yr Almaeneg gwreiddiol gan Gwmni Philadelphia Grand Opera yn Academi Cerddoriaeth ar 29 Hydref 1931, gyda Anne Roselle yn y rôl teitl, Charlotte Boerner yn chwarae Chrysothemis, Margarete Matzenauer fel Klytaemnestra, Nelson Eddy yn chwarae Orest, a Fritz Reiner yn arwain. Cafwyd perfformiad premiere yn yr Opera Metropolitan yn Efrog Newydd ar 3 Rhagfyr 1932, gyda Gertrude Kappel yn chwarae Elektra ac Artur Bodanzky yn arwain.<ref>Metropolitan Opera Association. "Elektra {1} Matinee Broadcast ed. Metropolitan Opera House: 12 March 1932., Broadcast (Metropolitan Opera Premiere)". ''Metropolitan Opera Archives''. Metropolitan Opera Association. Adalwyd 28 Ionawr 2019.</ref> == Cymeriadau == {| class="wikitable" |+ !Cymeriad !Llais |- |Elektra, ''merch Agamemnon'' |soprano |- |Chrysothemis, ''ei chwaer'' |soprano |- |Klytaemnestra, ''eu mam, gweddw Agamemnon a'i lofruddiwr'' |contralto neu mezzo-soprano |- |Ei chyfrinachwr |soprano |- |Ei daliwr cwt (''train-bearer'') |soprano |- |Gwas ifanc |tenor |- |Hen was |bas |- |Orest, ''mab Agamemnon'' |bariton |- |Tiwtor Orset |bas |- |Aegisth, ''cariad Klytaemnestra'' |tenor |- |Goruwchwyliwr |soprano |- |Morwyn gyntaf |contralto |- |Ail forwyn |soprano |- |Trydedd forwyn |mezzo-soprano |- |Pedweredd forwyn |soprano |- |Pumed forwyn |soprano |} == Crynodeb == Cyn i'r opera ddechrau, mae Agamemnon wedi aberthu ei ferch Iphigenia ar ôl iddi addo i briodi, ond yn mynd yn lle i ryfel yn erbyn Troy. Mae mam Iphigenia, Klytaemnestra wedi dod i gasáu ei ŵr, a gyda chymorth ei chariad Aegisth, mae'n llofruddio ei ŵr ac yn ofni y byddai ei throsedd yn cael dial gan aelodau ei theulu, Elektra, Chrysothemis a'u brawd Orest sydd wedi ei alltudio. Mae Elektra wedi llwyddo i anfon ei brawd i ffwrdd gan aros yn driw i gof ei thad, gan ddioddef dirmyg ei mam a'r holl lys. ''Yn iard Palas Mycenae.'' Mae'r gweision yn synnu os y byddai Elektra yn galaru dros ei thad, fel mae'n gwneud bob dydd. Mae Elektra yn ymddangos ac yn cloi ei hunain i ffwrdd mewn unigedd yn syth. Mae'r gweision yn ei mocio ac yn ei beirniadu, heblaw am un, sy'n ei hamddiffyn. Ar ben ei hunain, mae Elektra yn cofio sut cafodd Agamnemnon ei lofruddio ar ôl iddo ddychwelyd o Troy, wedi'i ladd gyda bwyell gan Klytamnestra a'i chariad, Aegisth. Wedi'i ddifrofi'n llwyr gan ei galar, mae Elektra yn obsesu dro ddial mae'n bwriadu gwneud gyda'i chwaer Chrysothemis a'i brawd Orest. Fe wnaeth Orest gael ei fagu yn bell i ffwrdd o'r palas, ac mae Elektra yn aros iddo ddychwelyd. Mae Chrysothemis yn torri ar draws Elektra, sydd yn myfyrio, ac yn ei rhybyddio mae Klytamnestra ac Aegisth wedi dewis i'w chloi mewn tŵr. Mae Chrysothemis yn gofyn i'w chwaer i ddiarddel ei dial ac yn byw yn hapus unwaith eto. Mae Elektra yn gwrthod y syniad gyda diystyrwch. Mae Klytamnestra yn cyrraedd gyda'i chymdogion. Mae hi wedi bod yn paratoi aberthiadau, gan obeithio i heddychu'r duwiau gan ei bod yn dioddef hunllefau. Mae eisiau siarad ag Elektra, ac mae Klytamnestra yn anfon ei chymdogion i ffwrdd ac yn siarad gyda Elektra ar ben ei hunain. Mae Klytamnestra yn dofyn i'w merch pa rwymedi y gallai helpu iddi gysgu, ac mae Elektra yn datelu y gallai aberthiad yn gallu ei rhyddhau o'i hunllefau. Ond pan ofynnai'r frenhines pwy a olygai i gael eu lladd, mae Elektra yn ateb y byddai Klytamnestra ei hunain angen marw. Mae Elektra yn parhau i ddisgrifio gyda chyffroi cynddeririog sut y bydd ei mam yn ildio i Orest. Mae panig llwyr yn y llys: mae dau berson anhysbys wedi cyrraedd a gofyn i gael eu gweld. Mae'r frenhines yn derbyn neges ac yn gadael yn syth heb ddweud gair wrth Elektra. Mae Chrysothemis yn dod â newyddion ofnadwy i Elektra: bu farw Orest. Yn gyntaf, mae Elektra yn fyddar i beth sydd wedi ei ddweud. Wedyn, ar ôl iddi golli ffydd, mae'n penderfynu bod angen iddyn dial ar eu mam heb aros. Ond mae Chrysothemis yn gwrthod gwneud ac yn ffoi. Mae Elektra yn ei melltithio, gan sylweddoli y byddai rhaid iddi wneud ar ben ei hun. Mae un o'r dieithriaid wedi bod yn y llys, sy'n honni ei fod yn ffrind Orest. Mae Elektra yn ei gwestiynnu, a phan ddywedai ei henw, mae'r ffrind wedi ei synnu. Nid yw Elektra yn ei adnabod tan i'r gweision taflu eu hunain wrth ei draed: Dyma Orest sy'n sefyll o'i blaen, Orest a wnaeth dwyllo pawb i gredu yn ei darwolaeth ei mwyn iddo gwyllo ei ffordd mewn i'r palas. Mae Elektra wedi'i cyffroi ond hefyd yn digalonni - teimlai anwyldeb cryf dros ei brawd ond tristwch am fywyd meudwy mae wedi dewis am ei hunain. Mae'r ddau yn cael eu torri ar draws gan warcheidwad Orest: mae'r amser am ddial wedi cyrraedd, ac mae angen i Orest wneud beth sydd angen cael ei wneud. Mae Orest yn cyrraedd mynediad y palas. Mae Elektra yn gwrando am unrhyw sŵn. Clywir sgrechian Klytamnestra wrth i Orest ei lladd. Mae panig wrth i'r gweision yn clyed ei sgrechian, ond yn ffoi wrth ddysgu bod Aegisth yn dychwelyd o'r caeau. Wrth i'r haul fachlud, mae'n gweld Elektra, sydd wedi cyffroi, yn cynnig iddo olau i oleuo'r ffordd mewn i'r tŷ. Mae'n darganfod corff Klytamnestra cyn i Orest ei ladd hefyd. Mae Chrysothemis yn dod allan o'r palas and yn dweud i'w chwaer am ddychweliad eu brawd a llofruddiaeth Klytamnestra ac Aegisth. Mae Elektra, yn ecstasi a gwallgofrwydd, yn dweud iddi y gall dim ond distawrwydd a dawns yn gallu dathlu eu rhyddhad. Mae Elektra yn dawnsio ei hunain tan iddi gwympo: ni fyddai byth angen gael ei ddial am ddial ar ei mam. Mae Orest yn gadael y pala, ar ben ei hunain ac mewn distawrwydd.<ref>Nodiadau gan Met Opera, wedi cyfieithu i'r Gymraeg. https://www.metopera.org/discover/synopses/elektra/</ref> == Arddull ac offeryniaeth == Mae ''Elektra'' yn defnyddio anghyseinedd, cromatyddiaeth a thonyddiaeth hyblyg sy'n debyg i arddul Strauss yn opera ''Salome'' yn 1905, ac mae ''Elektra'' yn cynrychioli camau pellaf Strauss yn moderniaeth. Mae'r 'cord Elektra', cord deu-tonyddol yn adnabyddus ac mae cyfochredd harmonig yn dechneg modernaidd sy'n cael ei ddefnyddio.<ref>Reisberg, Horace (1975). "The Vertical Dimension in Twentieth-Century Music", ''Aspects of Twentieth-Century Music'', p. 333. Wittlich, Gary (ed.). Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall. <nowiki>ISBN 0-13-049346-5</nowiki>.</ref> Er mwyn cefnogi cynnwys emosiynol yr opera, mae Strauss yn defnyddio cerddorfa o tua 110 o offerynnwyr - un o'r mwyaf yn hanes opera - gyda'r offeryniaeth dilynol:<ref>Loomis, George (29 October 2013). "Strauss, a Composer at the Top of His Game", ''New York Times''; adalwyd 6 Chwefror 2019.</ref> * Chwythbrennau: piccolo, 3 ffliwt, 3 obo, cor anglais, hecelphone, clarinét yn E-leiaf, 4 clarinét yn B-leiaf, 2 corn baset, clarinét bas, 3 basŵn, contrabasŵn * Pres: 8 corn, 6 trwmped, trwmped bas, 2 trombon tenor, trombon fas, trombon contrafas, tiwba * Offerynnau taro: 6-8 timpani, drwm gwifrau, drwm bas, symbalau, tam-tam, triongl, tambwrin, castanets, glockenspiel * Allweddellau: celestra * Llinynnau: 2 delyn, 24 feiolin mewn tri grŵp, 18 fiola mewn tri grŵp, 12 soddgrwth mewn dau grŵp, 8 bas dwbl. Yn ogystal â cherddorfa enfawr a chast mawr o gantorion, defnyddir corws llawn ar ddiwedd yr opera o "Stimmen hinter der Scene" ('lleisiau tu ôl i'r olygfa) gan alw allan mynediad Orest yn y palas yn dilyn llofruddiaeth Aegisth.<ref>Strauss, Richard (1916). "Elektra (Full Score)" (PDF). ''IMSLP Petrucci Music Library''. Adolph Fürstner. t. 328. Adalwyd 28 Ionawr 2019.</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Operâu]] [[Categori:Operâu gan Richard Strauss]] [[Categori:Gweithiau 1909]] qehmjpmu5cjbyft67pr4ojec602tq09 0 296200 14890053 14885126 2026-05-07T13:31:26Z Rhyswynne 520 /* Chwarae timau Cymru */ 14890053 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Linfield | image = [[Delwedd:Linfield F.C. (badge).png]] | image_size = | fullname = Linfield Football Club<ref name="History" /> | nickname = The Blues | founded = {{Start date and age|df=yes|1886|3}}<br />(as Linfield Athletic Club)<ref name="History" /> | ground = [[Parc Windsor]], [[Belffast]] | capacity = 18,434 | chairman = Roy McGivern | manager = David Healy | league = [[Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon|NIFL Premiership]] | season = 2023–24 | position = [[Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon|NIFL Premiership]], '''2.''' | current = | website = https://www.linfieldfc.com | pattern_b1 = _linfield1920h | pattern_la1 = _linfield1920h | pattern_ra1 = _linfield1920h | pattern_sh1 = _linfield1920h | pattern_so1 = _linfield1920h | leftarm1 = 0101DF | body1 = 0101DF | rightarm1 = 0101DF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 <!-- Away kit -->| pattern_la2 = _linfield2021a | pattern_b2 = _linfield2021a | pattern_ra2 = _linfield2021a | pattern_sh2 = _linfield2021a | pattern_so2 = _linfield2021a | leftarm2 = b300b3 | body2 = b300b3 | rightarm2 = b300b3 | shorts2 = b300b3 | socks2 = b300b3 <!-- Third kit-->| pattern_b3 = _linfield1819a | pattern_sh3 = _linfield1819a | leftarm3 = FF0000 | body3 = FF0000 | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FF0000 | socks3 = FFFFFF }} [[File:Linfield 57-58.jpg|thumb|250px|''The Beautiful Blues'', carfan Linfield 1957-58]] Mae '''Linfield Football Club''' (fel rheol, '''Linfield FC''') yn glwb pêl-droed proffesiynol o [[Gogledd Iwerddon|Ogledd Iwerddon]] sydd wedi'i leoli yn ne [[Belffast]] sy'n chwarae yn [[Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon]], yr NIFL - lefel uchaf [[Cynghrair Bêl-droed Gogledd Iwerddon|Cynghrair Pêl-droed Gogledd Iwerddon]]. Dyma'r pedwerydd clwb hynaf ar ynys Iwerddon; sefydlwyd Linfield fel ''Linfield Athletic Club'' ym mis Mawrth 1886 gan weithwyr yn Linfield Mill yr Ulster Spinning Company.<ref name="founding">{{cite book|title=Association football and society in pre-partition Ireland|last=Garnham|first=Neal|page=47|publisher=Ulster Historical Foundation|year=2004}}</ref> Ers 1905, [[Parc Windsor]] yw maes cartref y clwb,<ref name="History">{{cite web|url=http://www.linfieldfc.com/history.aspx|title=Club History|work=linfieldfc.com|access-date=18 December 2013|archive-date=2017-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225210502/http://www.linfieldfc.com/history.aspx|url-status=dead}}</ref> sydd hefyd yn gartref i [[Tîm pêl-droed cenedlaethol Gogledd Iwerddon|dîm Gogledd Iwerddon]] a stadiwm pêl-droed fwyaf Gogledd Iwerddon. Mae bathodyn y clwb yn arddangos [[Castell Windsor]], sef cartref teulu brenhinol Prydain, gan gyfeirio at enw'r tir.<ref>{{cite book|title=Sport and the Irish|last=Bairner|first=Alan|location=Dublin|publisher=University College Press|date=2004|page=199|isbn=9781910820933|url=https://books.google.com/books?id=G2-0DQAAQBAJ&pg=PT199}}</ref> Mae'r teyrngarwch yma i'r frenhiniaeth yn dangos ethos [[Unoliaethwr|Unoliaethol]], Brydeinig y clwb. ==Cyd-destun== Yn hanesyddol, roedd Linfield yn rhannu cystadleuaeth ffyrnig â [[Belfast Celtic F.C.|Belfast Celtic]] nes i Celtic dynnu'n ôl o'r gynghrair am resymau gwleidyddol ym 1949. Ers hynny, prif wrthwynebydd y clwb yw [[Glentoran F.C.|Glentoran]], gyda'r ddeuawd yn cael ei hadnabod yn lleol fel y ''Big Two''. Mae'r gystadleuaeth hon yn draddodiadol yn cynnwys darbi cynghrair a chwaraeir ar Ŵyl San Steffan bob blwyddyn, sydd fel arfer yn denu presenoldeb domestig uchaf Gogledd Iwerddon y tymor, ac eithrio rowndiau terfynol cwpan. Ar gyfer tymor 2021-22, roedd cyfartaledd presenoldeb cartref cynghrair Linfield tua 2,900, yr uchaf yn yr adran a mwy na dwbl cyfartaledd cyffredinol y gynghrair o tua 1,400.<ref name="2021-22 results">{{cite web |title=2021–22 NIFL Premiership results |url=http://www.nifootballleague.com/premiership/2021-2022/results/ |publisher=Northern Ireland Football League |access-date=6 Mai 2022}}</ref> Llysenw y tîm yw ''The Blues''. ==Hanes== [[Image:Linfield F.C. 1921-22 squad.jpg|thumb|250px|Y tîm a enillodd 7 tlws, digynsail, yn nhymor 1921–22]] Sefydlwyd y clwb ym mis Mawrth 1886 mewn ardal o dde Belfast a adnabyddir fel Sandy Row gan weithwyr yn Linfield Mill yr Ulster Spinning Company.<ref name="founding"/> Yn wreiddiol yn cael ei adnabod fel Clwb Athletau Linfield, chwaraeodd y tîm i ddechrau ar ddarn o dir a leolir yng nghefn y felin a oedd yn eiddo i'r cwmni, a adwaenid fel y Meadow. Yn wreiddiol, roedd y clwb wedi bwriadu cael rheol i gyfyngu aelodaeth i weithwyr y felin yn unig.<ref name="Roberts2017">{{cite book|title=Gunshots & Goalposts: The Story of Northern Irish Football|last=Roberts|first=Benjamin|page=29|isbn=978-1-905575-11-4|publisher=Avenue Books|year=2017}}</ref> Fodd bynnag, cafodd y syniad hwn ei ddileu yn gyflym i ganiatáu ar gyfer y tîm cryfaf posib, gyda chwech o un ar ddeg chwaraewr cyntaf y clwb yn ddi-waith. Cafodd Linfield y clod am gychwyn y gêm basio yn Iwerddon, lle bu dull driblo yn arferol tan tua 1890, ac am dri thymor yn ystod blynyddoedd cynnar y clwb buont yn cystadlu yng Nghwpan FA Lloegr. Yn rowndiau rhagbrofol 1888–89 trechwyd Ulster a Bolton Wanderers i gyrraedd y bedwaredd rownd rhagbrofol, lle bu iddynt wynebu Cliftonville. Ar ôl dwy gêm gyfartal, fe enillon nhw 7-0 yn yr ail gêm, a gafodd ei chwarae ar 25 Rhagfyr 1888. Mae hyn yn nodedig am fod yr unig gêm Cwpan FA Lloegr i gael ei chwarae ar Ddydd Nadolig.<ref name="Collett 2003 878">{{cite book |last= Collett |first= Mike |title= The Complete Record of The FA Cup |year= 2003 |isbn= 1-899807-19-5 |pages=878}}</ref> Roedd y fuddugoliaeth hon yn golygu eu bod yn cymhwyso ar gyfer y rownd gyntaf go iawn am y tro cyntaf a'r unig dro, lle cawsant eu tynnu i wynebu [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]] mewn gêm gyfartal ddadleuol. Roedd Linfield wedi ennill gêm gyfartal 2-2 yn Nottingham, oedd yn golygu ailchwarae yn ôl yn Belfast. Mewn paned ymddangosiadol, trechodd Linfield Forest 3-1 wedyn ar Faes Criced Ulster yn Ballynafeigh, gyda’r dyrfa fawr yn dathlu’r ffaith fod Linfield wedi symud ymlaen i’r ail rownd. Fodd bynnag, ychydig ddyddiau'n ddiweddarach datgelodd y [[Belfast Telegraph]] fod yr 'ailchwarae' wedi'i chwarae fel dim mwy na chyfeillgar. Cyn y gêm, roedd Linfield wedi ildio'r gêm gyfartal ar ôl darganfod eu bod wedi chwarae chwaraewr anghymwys, William Johnston, yn anfwriadol yn y gêm gyntaf. Roedd swyddogion o'r ddau glwb wedi cytuno i beidio â datgelu'r wybodaeth hon i'r chwaraewyr na'r cyhoedd cyn y gêm, er mwyn chwarae'r gêm fel y cynlluniwyd.<ref name="facup">{{cite web|url=http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=22960|title=Belfast Telegraph historical article published on 22 February|work=Linfield F.C.|access-date=1 July 2020|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701202419/http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=22960|url-status=dead}}</ref> Beth bynnag, byddai Linfield wedi bod yn annhebygol o fod wedi chwarae unrhyw ran bellach yn y gwpan, gan y byddai’r gost o deithio i Gaint i chwarae gêm gyfartal yr ail rownd yn erbyn Chatham ar dir agored heb unrhyw incwm o gât wedi bod yn ormodol. Gwnaeth Linfield eu hymddangosiad olaf yng Nghwpan FA Lloegr yn rownd rhagbrofol gyntaf 1890-91, gan gael ei threchu 5-4 gan Nantwich. Hwn oedd y tymor diwethaf i glybiau Gwyddelig gystadlu yn y gystadleuaeth. ==Dominyddiaeth== [[Image:Glentoran v Linfield 21.2.14.jpg|thumb|250px|Gêm [[Darbi|ddarbi]] rhwng y ''Big Two'' Chwefror 2014. Enillodd Linfield 1–0 yn erbyn [[Glentoran F.C.|Glentoran]]]] Linfield a Glentoran fu'r ddau glwb mwyaf llwyddiannus ym mhêl-droed Gogledd Iwerddon hyd yma, gan fod y ddau brif gystadleuydd ar gyfer y prif anrhydeddau domestig yn rheolaidd. Maen nhw wedi ennill mwy o deitlau cynghrair, Cwpanau Iwerddon, a Chwpanau Cynghrair nag unrhyw glybiau eraill. Mae Linfield yn dal y record am y nifer fwyaf o deitlau Cynghrair (56), Cwpanau Iwerddon (44), a Chwpanau Cynghrair (10). Mewn cymhariaeth, mae Glentoran wedi ennill 23 teitl cynghrair, 23 Cwpan Iwerddon, a 7 Cwpan Cynghrair. Mae bron i hanner (47.2%) o’r 142 o gystadlaethau Cwpan Iwerddon hyd yma wedi’u hennill gan un o’r ddau glwb, gydag o leiaf un o’r clybiau yn cyrraedd y rownd derfynol ar 92 achlysur (64.8% o’r holl rowndiau terfynol), gan ennill y cwpan gyda’i gilydd. 67 o weithiau. O'r 92 rownd derfynol, mae'r ddau glwb wedi cyfarfod mewn 15 ohonyn nhw - sy'n golygu mai dyma'r rownd derfynol fwyaf cyffredin. Mae Linfield wedi ennill wyth o’r cyfarfodydd terfynol benben o gymharu â saith buddugoliaeth Glentoran, gyda’r cyfarfod diweddaraf rhwng y ddau glwb yn y rownd derfynol yn 2006, pan enillodd Linfield 2-1 i godi’r Gwpan am y 37ain tro. Mae bron i ddwy ran o dair (65.3%) o holl deitlau Cynghrair Iwerddon wedi’u hennill gan un o’r Dau Fawr. O’r 121 o dymhorau cynghrair a gwblhawyd, mae’r teitl wedi’i ennill gan y naill glwb neu’r llall ar 79 achlysur. Mae'r ddeuawd hefyd yn ffurfio dau o'r tri chlwb sydd wedi ymddangos ym mhob tymor o Gynghrair Iwerddon ers ei sefydlu yn 1890; y clwb arall oedd [[Cliftonville F.C.|Cliftonville]]. ==Chwarae yn Ewrop== Cymerodd y clwb ran gyntaf mewn cystadleuaeth Ewropeaidd yn 1959 yn erbyn Göteborg yng Nghwpan Ewrop 1959-60.<ref name="europe">{{cite web|title="Look at Linfield" European article by Roy McGivern|url=http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=10225|publisher=linfieldfc.com|date=25 July 2013|access-date=8 July 2014|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117015923/http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=10225|url-status=dead}}</ref> Yn rownd gyntaf Cwpan Ewrop 1961–62, denwyd Linfield i wynebu tîm o [[Gweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen|Ddwyrain yr Almaen]], Vorwärts. Chwaraewyd y cymal oddi cartref, collodd Linfield 3-0. Fodd bynnag, gwrthodwyd fisas i Vorwärts ddod i mewn i’r [[Y Deyrnas Unedig|DU]] i chwarae’r ail gymal, ac (yn yr un modd i Glenavon y tymor blaenorol) nid oedd teithio i chwarae’r ail gymal mewn gwlad niwtral yn ariannol hyfyw i Linfield. Fe'u gorfodwyd felly i dynnu'n ôl o'r gystadleuaeth.<ref name ="Vorwärts">{{cite web|title=Jim Savoured Seven Trophy Success with Linfield|url=http://www.linfieldfc.com/interview.aspx?id=913|publisher=linfieldfc.com|access-date=25 July 2013|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117023253/http://www.linfieldfc.com/interview.aspx?id=913|url-status=dead}}</ref> Yn y 1980au, daeth terfysgoedd cefnogwyr yn gymaint o broblem nes i UEFA hyd yn oed ddedfrydu Linfield ym 1988 i chwarae holl gemau cartref Cwpan Ewrop ar dir niwtral ([[Cymru]]) am ddwy flynedd. ==Stadiwm== [[Image:Linfield v Crusaders CAS Final March 2014.jpg|thumb|250px|Linfield a'r Crusaders yn paratoi ar gyfer gêm derfynnol Antrim County Shield 2013–14]] Ers 1905, [[Parc Windsor]] yn ne [[Belffast]] yw cartref Linfield. Yn y blynyddoedd cychwynnol ar ôl ffurfio'r clwb ym 1886, bu'n rhaid i Linfield newid tiroedd sawl gwaith am wahanol resymau megis datblygu tai. Arweiniodd y newidiadau tir niferus ac awydd y clwb i gael cartref parhaol i adeiladu hunaniaeth ag ef at brynu darn o dir a elwid yn 'ddolydd cors' ychydig oddi ar waelod Windsor Avenue ar 1 Hydref 1904. Adwaenid yn ddiweddarach fel Parc Windsor,<ref name="History" /> daeth hwn yn gartref parhaol i'r clwb yn ogystal â lleoliad gemau rhyngwladol. Digwyddodd y gêm gyntaf yn Windsor ar 29 Awst 1905, gyda Linfield yn chwarae gêm gyfartal 0-0 yn erbyn Distillery mewn gêm gyfeillgar a drefnwyd i goffau agor y stadiwm yn swyddogol.<ref>{{cite web|url=http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=11204|title=A special guest welcomed in Windsor Park boardroom – 100 years after historic game|work=linfieldfc.com|access-date=24 Mawrth 2014|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117032801/http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=11204|url-status=dead}}</ref> Digwyddodd y gêm gystadleuol gyntaf a chwaraewyd yn y stadiwm ychydig ddyddiau’n ddiweddarach ar 2 Medi 1905, a daeth i ben gyda buddugoliaeth o 1-0 i Linfield yn erbyn Glentoran – hanner arall timau “Big Two” Belfast – er mai Belffast Celtic oedd Linfield. prif gystadleuwyr ar y pryd.<ref name="windsorOpening">{{cite book|title=Encyclopedia of British football|author1=Richard William Cox|author2=Dave Russell|author3=Wray Vamplew|publisher=Psychology Press|year=2002|page=219}}</ref> Corff llywodraethu pêl-droed Gogledd Iwerddon, [[Cymdeithas Bêl-droed Gogledd Iwerddon]], sy'n rheoli'r stadiwm, tra bod Linfield yn cadw perchnogaeth y tir. ==Sectyddiaeth a thrais== Mae Linfield yn cael ei ystyried yn 'glwb Protestannaidd'<ref name="historyOf1">{{cite web|url=http://www.u.tv/Sport/The-history-of-Linfield-Part-1/0554b264-a544-4c01-8a58-571096e19f9c|title=The History of Linfield Part 1|access-date=31 Awst 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929110134/http://www.u.tv/Sport/The-history-of-Linfield-Part-1/0554b264-a544-4c01-8a58-571096e19f9c|archive-date=29 Medi 2012}}</ref> ac yn denu mwyafrif helaeth eu cefnogaeth o'r ochr honno o'r gymuned. Mae'r clwb hefyd wedi cael ei ystyried yn sectyddol yn y gorffennol, o ran ei bolisi cyflogaeth honedig ac o ran ymddygiad mynych ei gefnogwyr.<ref>{{cite book|last1=Bairner |first1=Alan |last2=Shirlow |first2=Peter |chapter=Real and Imagined: Reflections on Football Rivalry in Northern Ireland |pages = [https://archive.org/details/fearloathingworl00arms_440/page/n60 46]–7|editor-last = Armstrong|editor-first = Gary |title=Fear and Loathing in World Football |url=https://archive.org/details/fearloathingworl00arms_440 |url-access=limited |year = 2001|isbn = 1-85973-463-4}}</ref> Mae'r enw sectyddol hwn yn rhannol ganlyniad i weithredoedd cefnogwyr sydd â hanes o ymddygiad gwrth-Gatholig yn amrywio o lafarganu sectyddol ar y terasau i drais corfforol llwyr.<ref>{{cite web|last1 = Sugden|first1 = John|last2 = Harvie|first2 = Scott|title = Sport and Community Relations in Northern Ireland|year = 1995|url = http://cain.ulst.ac.uk/csc/reports/sugdenharvie/sugdenharvie95-1.htm|access-date = 24 August 2009|archive-date = 2011-06-08|archive-url = https://web.archive.org/web/20110608081824/http://cain.ulst.ac.uk/csc/reports/sugdenharvie/sugdenharvie95-1.htm|url-status = dead}}</ref> Mae rhan o'r broblem wedi'i phriodoli i leoliad Parc Windsor mewn rhan o Belfast a oedd unwaith yn Brotestannaidd yn bennaf.<ref>{{cite book|last1 = Sugden|first1 = John|last2 = Bairner|first2 = Alan|title = Sport, sectarianism and society in a divided Ireland|publisher = Continuum International Publishing Group|year = 1995|page = 78|isbn = 0-7185-0018-0}}</ref> Bu nifer cymharol fach o Gatholigion lleol yn chwarae i'r clwb yn ystod [[yr Helyntion]],<ref>{{cite book|last1 = Sugden|first1 = John|last2 = Bairner|first2 = Alan|title = Sport, sectarianism and society in a divided Ireland|publisher = Continuum International Publishing Group|year = 1995|pages = 78–79|isbn = 0-7185-0018-0}}</ref> a arweiniodd at gyhuddiad eang bod gan y clwb bolisi hanesyddol o beidio ag arwyddo chwaraewyr Catholig.<ref>{{cite book|last1 = McKay|first1 = Jim|last2 = Messner|first2 = Michael A.|last3 = Donald F.|first3 = Sabo|title = Masculinities, gender relations, and sport|publisher = SAGE|year = 2000|page = 185|isbn = 0-7619-1272-X}}</ref> Ond, serch hynny, does erioed wedi bod polisi swyddogol yn erbyn chwarae Catholigion.<ref>{{cite book|last1 = Brodie|first1 = Malcolm|title =Irish Football League 1890–1990: Official Centenary History|publisher =Better World Books|year =1990|isbn =0951640313}}</ref> ==Chwarae timau Cymru== Er gwaethaf hanes hir a chyson o chwarae yng nghystadlaethau Ewrop a, chyn hynny, perthynas â thimau ym [[Prydain|Mhrydain]], ni bu i Linfield chwarae yn erbyn tîm o Gymru nes iddynt golli 1-0 i [[C.P.D. Y Seintiau Newydd]] ar 5 Gorffennaf 2022.<ref>{{cite web |url=https://twitter.com/sgorio/status/1544422542332628997 |title=Ymateb|publisher=Twitter [[Sgorio]] |access-date=5 Gorffennaf 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/fixtures-results/#/rd/2001669-1 |publisher=Gwefan [[UEFA]] |title=Fixtures & results Tuesday 5 July 2022 |access-date=5 Gorffennaf 2022}}</ref> == Anrhydeddau== [[File:Linfield.jpg|thumb|250px|Linfield yn eu glas nodweddiadol, tymor 1966-67]] * Pencampwyr Iwerddon (cyn 1922 a rhannu'r ynys) a Gogledd Iwerddon^*: (56); 1890/91, 1891/92, 1892/93, 1894/95, 1897/98, 1901/02, 1903/04, 1906/07, 1907/08, 1908/09, 1910/11, 1913/14, 1921/22, 1922/23, 1929/30, 1931/32, 1933/34, 1934/35, 1948/49, 1953/54, 1954/55, 1955/56, 1958/59, 1959/60, 1960/61, 1961/62, 1965/66, 1968/69, 1970/71, 1974/75, 1977/78, 1978/79, 1979/80, 1981/82, 1982/83, 1983/84, 1984/85, 1985/86, 1986/87, 1988/89, 1992/93, 1993/94, 1999/00, 2000/01, 2003/04, 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2016/17, 2018/19, 2019/20, 2020/21, 2021/22 * Enillwyr Cwpan Iwerddon (cyn 1922 a rhannu'r ynys) a Gogledd Iwerddon^*: (44); 1890/91, 1891/92, 1892/93, 1894/95, 1897/98, 1898/99, 1901/02, 1903/04, 1911/12, 1912/13, 1914/15, 1915/16, 1918/19, 1921/22, 1922/23, 1929/30, 1930/31, 1933/34, 1935/36, 1938/39, 1941/42, 1944/45, 1945/46, 1947/48, 1949/50, 1952/53, 1959/60, 1961/62, 1962/63, 1969/70, 1977/78, [[Irish Cup 1979/80|1979/80]], 1981/82, 1993/94, 1994/95, 2001/02, 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2016/17, 2020/21 * Enillwyd Cwpan Cynghair Goledd Iwerddon: (10); 1986/87, 1991/92, 1993/94, 1997/98, 1998/99, 1999/00, 2001/02, 2005/06, 2007/08, 2018/19 * Cwpan Iwerddon Oll (All Ireland)^**: (3); 1960/61, 1980, 2005 * City Cup: (20) * Gold Cup: (31) * Ulster Cup: (15) * County Antrim Shield: (43) * Budweiser Cup: (1) * Coca-Cola Cup: (3) ^*''Teitlau cyn annibyniaeth Iwerddon oddi ar Brydain a rhannu'r ynys'' ^**''Wedi annibyniaeth de Iwerddon.'' ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau|2}} ==Dolenni allanol== {{Commons category|Linfield F.C.}} * [http://www.linfieldfc.com/ Gwefan swyddogol Linfield FC] * [https://web.archive.org/web/20100906133226/http://home.online.no/~smogols/ifcp/clubs/linfield/clublinfield.htm Ystadegau a Chanlyniadau Linfield fel rhan o Brosiect Clybiau Pêl-droed Iwerddon] * [https://twitter.com/officialblues Twitter @OfficialBlues] * [https://www.youtube.com/watch?v=7TxS0vkLTKo ''Linfield FC songs''] ar Youtube [[Categori:Timau pêl-droed Iwerddon]] [[Categori:Belffast]] se9x9pn8dayz8zx8ls2tkpztghln8bj 14890054 14890053 2026-05-07T13:47:30Z Rhyswynne 520 cywiro (rhan) o'r cyfieithu dryslyd 14890054 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Linfield | image = [[Delwedd:Linfield F.C. (badge).png]] | image_size = | fullname = Linfield Football Club<ref name="History" /> | nickname = The Blues | founded = {{Start date and age|df=yes|1886|3}}<br />(as Linfield Athletic Club)<ref name="History" /> | ground = [[Parc Windsor]], [[Belffast]] | capacity = 18,434 | chairman = Roy McGivern | manager = David Healy | league = [[Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon|NIFL Premiership]] | season = 2023–24 | position = [[Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon|NIFL Premiership]], '''2.''' | current = | website = https://www.linfieldfc.com | pattern_b1 = _linfield1920h | pattern_la1 = _linfield1920h | pattern_ra1 = _linfield1920h | pattern_sh1 = _linfield1920h | pattern_so1 = _linfield1920h | leftarm1 = 0101DF | body1 = 0101DF | rightarm1 = 0101DF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 <!-- Away kit -->| pattern_la2 = _linfield2021a | pattern_b2 = _linfield2021a | pattern_ra2 = _linfield2021a | pattern_sh2 = _linfield2021a | pattern_so2 = _linfield2021a | leftarm2 = b300b3 | body2 = b300b3 | rightarm2 = b300b3 | shorts2 = b300b3 | socks2 = b300b3 <!-- Third kit-->| pattern_b3 = _linfield1819a | pattern_sh3 = _linfield1819a | leftarm3 = FF0000 | body3 = FF0000 | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FF0000 | socks3 = FFFFFF }} [[File:Linfield 57-58.jpg|thumb|250px|''The Beautiful Blues'', carfan Linfield 1957-58]] Mae '''Linfield Football Club''' (fel rheol, '''Linfield FC''') yn glwb pêl-droed proffesiynol o [[Gogledd Iwerddon|Ogledd Iwerddon]] sydd wedi'i leoli yn ne [[Belffast]] sy'n chwarae yn [[Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon]], yr NIFL - lefel uchaf [[Cynghrair Bêl-droed Gogledd Iwerddon|Cynghrair Pêl-droed Gogledd Iwerddon]]. Dyma'r pedwerydd clwb hynaf ar ynys Iwerddon; sefydlwyd Linfield fel ''Linfield Athletic Club'' ym mis Mawrth 1886 gan weithwyr yn Linfield Mill yr Ulster Spinning Company.<ref name="founding">{{cite book|title=Association football and society in pre-partition Ireland|last=Garnham|first=Neal|page=47|publisher=Ulster Historical Foundation|year=2004}}</ref> Ers 1905, [[Parc Windsor]] yw maes cartref y clwb,<ref name="History">{{cite web|url=http://www.linfieldfc.com/history.aspx|title=Club History|work=linfieldfc.com|access-date=18 December 2013|archive-date=2017-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225210502/http://www.linfieldfc.com/history.aspx|url-status=dead}}</ref> sydd hefyd yn gartref i [[Tîm pêl-droed cenedlaethol Gogledd Iwerddon|dîm Gogledd Iwerddon]] a stadiwm pêl-droed fwyaf Gogledd Iwerddon. Mae bathodyn y clwb yn arddangos [[Castell Windsor]], sef cartref teulu brenhinol Prydain, gan gyfeirio at enw'r maes.<ref>{{cite book|title=Sport and the Irish|last=Bairner|first=Alan|location=Dublin|publisher=University College Press|date=2004|page=199|isbn=9781910820933|url=https://books.google.com/books?id=G2-0DQAAQBAJ&pg=PT199}}</ref> Mae'r teyrngarwch yma i'r frenhiniaeth yn dangos ethos [[Unoliaethwr|Unoliaethol]], Brydeinig y clwb. ==Cyd-destun== Yn hanesyddol, roedd Linfield yn rhannu cystadleuaeth ffyrnig â [[Belfast Celtic F.C.|Belfast Celtic]] nes i Celtic dynnu'n ôl o'r gynghrair am resymau gwleidyddol ym 1949. Ers hynny, prif wrthwynebydd y clwb yw [[Glentoran F.C.|Glentoran]], gyda'r ddau yn cael ei hadnabod yn lleol fel y ''Big Two''. Mae'r gystadleuaeth hon yn draddodiadol yn cynnwys darbi cynghrair a chwaraeir ar Ŵyl San Steffan bob blwyddyn, sydd fel arfer yn denu ddomestig uchaf Gogledd Iwerddon y tymor, ac eithrio rowndiau terfynol y gwpan. Ar gyfer tymor 2021-22, roedd cyfartaledd torfeydd cartref cynghrair Linfield tua 2,900, yr uchaf yn yr adran a mwy na dwbl cyfartaledd cyffredinol y gynghrair o tua 1,400.<ref name="2021-22 results">{{cite web |title=2021–22 NIFL Premiership results |url=http://www.nifootballleague.com/premiership/2021-2022/results/ |publisher=Northern Ireland Football League |access-date=6 Mai 2022}}</ref> Llysenw y tîm yw ''The Blues''. ==Hanes== [[Image:Linfield F.C. 1921-22 squad.jpg|thumb|250px|Y tîm a enillodd 7 tlws, digynsail, yn nhymor 1921–22]] Sefydlwyd y clwb ym mis Mawrth 1886 mewn ardal o dde Belfast a adnabyddir fel Sandy Row gan weithwyr yn Linfield Mill yr Ulster Spinning Company.<ref name="founding"/> Yn wreiddiol, cafodd ei adnabod fel Clwb Athletau Linfield, a chwaraeodd y tîm i ddechrau ar ddarn o dir tu ôl i'r felin a oedd yn eiddo i'r cwmni, a adwaenid fel y ''Meadow''. Yn wreiddiol, bwriad y clwb oedd cyfyngu aelodaeth i weithwyr y felin yn unig.<ref name="Roberts2017">{{cite book|title=Gunshots & Goalposts: The Story of Northern Irish Football|last=Roberts|first=Benjamin|page=29|isbn=978-1-905575-11-4|publisher=Avenue Books|year=2017}}</ref> Fodd bynnag, buan iawn y cafwyd gwared â'r syniad hwn er mwyn sicrhau'r tîm cryfaf posib, gyda chwech o un ar ddeg chwaraewr cyntaf y clwb yn ddi-waith. Cafodd Linfield y clod am gychwyn y gêm basio yn Iwerddon, lle bu dull driblo yn arferol tan tua 1890, ac am dri thymor yn ystod blynyddoedd cynnar y clwb buont yn cystadlu yng Nghwpan FA Lloegr. Yn rowndiau rhagbrofol 1888–89 trechwyd Ulster a Bolton Wanderers i gyrraedd y bedwaredd rownd rhagbrofol, lle bu iddynt wynebu Cliftonville. Ar ôl dwy gêm gyfartal, fe enillon nhw 7-0 yn y drydedd gêm a gafodd ei chwarae ar 25 Rhagfyr 1888. Mae hyn yn nodedig fel yr unig gêm Cwpan FA Lloegr i gael ei chwarae ar Ddydd Nadolig.<ref name="Collett 2003 878">{{cite book |last= Collett |first= Mike |title= The Complete Record of The FA Cup |year= 2003 |isbn= 1-899807-19-5 |pages=878}}</ref> Roedd y fuddugoliaeth hon yn golygu eu bod yn cymhwyso ar gyfer y rownd gyntaf go iawn am y tro cyntaf a'r unig dro, gan wynebu [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]] mewn gêm gyfartal ddadleuol. Roedd Linfield wedi ennill gêm gyfartal 2-2 yn Nottingham, oedd yn golygu ailchwarae yn ôl yn Belfast. Yn annisgwyl, trechodd Linfield Forest 3-1 wedyn ar Faes Criced Ulster yn Ballynafeigh, gyda’r dorf fawr yn dathlu’r ffaith fod Linfield wedi symud ymlaen i’r ail rownd. Fodd bynnag, ychydig ddyddiau'n ddiweddarach, datgelodd y [[Belfast Telegraph]] fod yr 'ailchwarae' wedi'i chwarae fel dim mwy na chyfeillgar. Cyn y gêm, roedd Linfield wedi ildio'r gêm gyfartal ar ôl darganfod eu bod wedi chwarae chwaraewr anghymwys, William Johnston, yn anfwriadol yn y gêm gyntaf. Roedd swyddogion o'r ddau glwb wedi cytuno i beidio â datgelu'r wybodaeth hon i'r chwaraewyr na'r cyhoedd cyn y gêm, er mwyn chwarae'r gêm fel y cynlluniwyd.<ref name="facup">{{cite web|url=http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=22960|title=Belfast Telegraph historical article published on 22 February|work=Linfield F.C.|access-date=1 July 2020|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701202419/http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=22960|url-status=dead}}</ref> Beth bynnag, byddai Linfield wedi bod yn annhebygol o fod wedi chwarae unrhyw ran bellach yn y gwpan, gan y byddai’r gost o deithio i Gaint i chwarae gêm ail rownd yn erbyn Chatham mewn maes agored heb unrhyw incwm o'r gât wedi bod yn ormod. Gwnaeth Linfield eu hymddangosiad olaf yng Nghwpan FA Lloegr yn rownd rhagbrofol gyntaf 1890-91, gan golli 5-4 yn erbyn Nantwich. Hwn oedd y tymor diwethaf i glybiau o Iwerddon gymryd rhan yn y gystadleuaeth. ==Dominyddiaeth== [[Image:Glentoran v Linfield 21.2.14.jpg|thumb|250px|Gêm [[Darbi|ddarbi]] rhwng y ''Big Two'' Chwefror 2014. Enillodd Linfield 1–0 yn erbyn [[Glentoran F.C.|Glentoran]]]] Linfield a Glentoran fu'r ddau glwb mwyaf llwyddiannus ym mhêl-droed Gogledd Iwerddon hyd yma, gan fod y ddau brif gystadleuydd ar gyfer y prif anrhydeddau domestig yn rheolaidd. Maen nhw wedi ennill mwy o deitlau cynghrair, Cwpanau Iwerddon, a Chwpanau Cynghrair nag unrhyw glybiau eraill. Mae Linfield yn dal y record am y nifer fwyaf o deitlau Cynghrair (56), Cwpanau Iwerddon (44), a Chwpanau Cynghrair (10). Mewn cymhariaeth, mae Glentoran wedi ennill 23 teitl cynghrair, 23 Cwpan Iwerddon, a 7 Cwpan Cynghrair. Mae bron i hanner (47.2%) o’r 142 o gystadlaethau Cwpan Iwerddon hyd yma wedi’u hennill gan un o’r ddau glwb, gydag o leiaf un o’r clybiau yn cyrraedd y rownd derfynol ar 92 achlysur (64.8% o’r holl rowndiau terfynol), gan ennill y cwpan gyda’i gilydd. 67 o weithiau. O'r 92 rownd derfynol, mae'r ddau glwb wedi cyfarfod mewn 15 ohonyn nhw - sy'n golygu mai dyma'r rownd derfynol fwyaf cyffredin. Mae Linfield wedi ennill wyth o’r cyfarfodydd terfynol benben o gymharu â saith buddugoliaeth Glentoran, gyda’r cyfarfod diweddaraf rhwng y ddau glwb yn y rownd derfynol yn 2006, pan enillodd Linfield 2-1 i godi’r Gwpan am y 37ain tro. Mae bron i ddwy ran o dair (65.3%) o holl deitlau Cynghrair Iwerddon wedi’u hennill gan un o’r Dau Fawr. O’r 121 o dymhorau cynghrair a gwblhawyd, mae’r teitl wedi’i ennill gan y naill glwb neu’r llall ar 79 achlysur. Mae'r ddeuawd hefyd yn ffurfio dau o'r tri chlwb sydd wedi ymddangos ym mhob tymor o Gynghrair Iwerddon ers ei sefydlu yn 1890; y clwb arall oedd [[Cliftonville F.C.|Cliftonville]]. ==Chwarae yn Ewrop== Cymerodd y clwb ran gyntaf mewn cystadleuaeth Ewropeaidd yn 1959 yn erbyn Göteborg yng Nghwpan Ewrop 1959-60.<ref name="europe">{{cite web|title="Look at Linfield" European article by Roy McGivern|url=http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=10225|publisher=linfieldfc.com|date=25 July 2013|access-date=8 July 2014|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117015923/http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=10225|url-status=dead}}</ref> Yn rownd gyntaf Cwpan Ewrop 1961–62, denwyd Linfield i wynebu tîm o [[Gweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen|Ddwyrain yr Almaen]], Vorwärts. Chwaraewyd y cymal oddi cartref, collodd Linfield 3-0. Fodd bynnag, gwrthodwyd fisas i Vorwärts ddod i mewn i’r [[Y Deyrnas Unedig|DU]] i chwarae’r ail gymal, ac (yn yr un modd i Glenavon y tymor blaenorol) nid oedd teithio i chwarae’r ail gymal mewn gwlad niwtral yn ariannol hyfyw i Linfield. Fe'u gorfodwyd felly i dynnu'n ôl o'r gystadleuaeth.<ref name ="Vorwärts">{{cite web|title=Jim Savoured Seven Trophy Success with Linfield|url=http://www.linfieldfc.com/interview.aspx?id=913|publisher=linfieldfc.com|access-date=25 July 2013|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117023253/http://www.linfieldfc.com/interview.aspx?id=913|url-status=dead}}</ref> Yn y 1980au, daeth terfysgoedd cefnogwyr yn gymaint o broblem nes i UEFA hyd yn oed ddedfrydu Linfield ym 1988 i chwarae holl gemau cartref Cwpan Ewrop ar dir niwtral ([[Cymru]]) am ddwy flynedd. ==Stadiwm== [[Image:Linfield v Crusaders CAS Final March 2014.jpg|thumb|250px|Linfield a'r Crusaders yn paratoi ar gyfer gêm derfynnol Antrim County Shield 2013–14]] Ers 1905, [[Parc Windsor]] yn ne [[Belffast]] yw cartref Linfield. Yn y blynyddoedd cychwynnol ar ôl ffurfio'r clwb ym 1886, bu'n rhaid i Linfield newid meysydd sawl gwaith am wahanol resymau megis datblygu tai. Arweiniodd y newidiadau meysydd niferus ac awydd y clwb i gael cartref parhaol i adeiladu hunaniaeth ag ef at brynu darn o dir a elwid yn 'ddolydd cors' ychydig oddi ar waelod Windsor Avenue ar 1 Hydref 1904. Adwaenid yn ddiweddarach fel Parc Windsor,<ref name="History" /> daeth hwn yn gartref parhaol i'r clwb yn ogystal â lleoliad gemau rhyngwladol. Digwyddodd y gêm gyntaf yn Windsor ar 29 Awst 1905, gyda Linfield yn chwarae gêm gyfartal 0-0 yn erbyn Distillery mewn gêm gyfeillgar a drefnwyd i goffau agor y stadiwm yn swyddogol.<ref>{{cite web|url=http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=11204|title=A special guest welcomed in Windsor Park boardroom – 100 years after historic game|work=linfieldfc.com|access-date=24 Mawrth 2014|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117032801/http://www.linfieldfc.com/latestnews.aspx?id=11204|url-status=dead}}</ref> Digwyddodd y gêm gystadleuol gyntaf a chwaraewyd yn y stadiwm ychydig ddyddiau’n ddiweddarach ar 2 Medi 1905, a daeth i ben gyda buddugoliaeth o 1-0 i Linfield yn erbyn Glentoran – hanner arall timau “Big Two” Belfast – er mai Belffast Celtic oedd Linfield. prif gystadleuwyr ar y pryd.<ref name="windsorOpening">{{cite book|title=Encyclopedia of British football|author1=Richard William Cox|author2=Dave Russell|author3=Wray Vamplew|publisher=Psychology Press|year=2002|page=219}}</ref> Corff llywodraethu pêl-droed Gogledd Iwerddon, [[Cymdeithas Bêl-droed Gogledd Iwerddon]], sy'n rheoli'r stadiwm, tra bod Linfield yn cadw perchnogaeth ar y tir. ==Sectyddiaeth a thrais== Mae Linfield yn cael ei ystyried yn 'glwb Protestannaidd'<ref name="historyOf1">{{cite web|url=http://www.u.tv/Sport/The-history-of-Linfield-Part-1/0554b264-a544-4c01-8a58-571096e19f9c|title=The History of Linfield Part 1|access-date=31 Awst 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929110134/http://www.u.tv/Sport/The-history-of-Linfield-Part-1/0554b264-a544-4c01-8a58-571096e19f9c|archive-date=29 Medi 2012}}</ref> ac yn denu mwyafrif helaeth eu cefnogaeth o'r ochr honno o'r gymuned. Mae'r clwb hefyd wedi cael ei ystyried yn sectyddol yn y gorffennol, o ran ei bolisi cyflogaeth honedig ac o ran ymddygiad mynych ei gefnogwyr.<ref>{{cite book|last1=Bairner |first1=Alan |last2=Shirlow |first2=Peter |chapter=Real and Imagined: Reflections on Football Rivalry in Northern Ireland |pages = [https://archive.org/details/fearloathingworl00arms_440/page/n60 46]–7|editor-last = Armstrong|editor-first = Gary |title=Fear and Loathing in World Football |url=https://archive.org/details/fearloathingworl00arms_440 |url-access=limited |year = 2001|isbn = 1-85973-463-4}}</ref> Mae'r enw sectyddol hwn yn rhannol ganlyniad i weithredoedd cefnogwyr sydd â hanes o ymddygiad gwrth-Gatholig yn amrywio o lafarganu sectyddol ar y terasau i drais corfforol llwyr.<ref>{{cite web|last1 = Sugden|first1 = John|last2 = Harvie|first2 = Scott|title = Sport and Community Relations in Northern Ireland|year = 1995|url = http://cain.ulst.ac.uk/csc/reports/sugdenharvie/sugdenharvie95-1.htm|access-date = 24 August 2009|archive-date = 2011-06-08|archive-url = https://web.archive.org/web/20110608081824/http://cain.ulst.ac.uk/csc/reports/sugdenharvie/sugdenharvie95-1.htm|url-status = dead}}</ref> Mae rhan o'r broblem wedi'i phriodoli i leoliad Parc Windsor mewn rhan o Belfast a oedd unwaith yn Brotestannaidd yn bennaf.<ref>{{cite book|last1 = Sugden|first1 = John|last2 = Bairner|first2 = Alan|title = Sport, sectarianism and society in a divided Ireland|publisher = Continuum International Publishing Group|year = 1995|page = 78|isbn = 0-7185-0018-0}}</ref> Bu nifer cymharol fach o Gatholigion lleol yn chwarae i'r clwb yn ystod [[yr Helyntion]],<ref>{{cite book|last1 = Sugden|first1 = John|last2 = Bairner|first2 = Alan|title = Sport, sectarianism and society in a divided Ireland|publisher = Continuum International Publishing Group|year = 1995|pages = 78–79|isbn = 0-7185-0018-0}}</ref> a arweiniodd at gyhuddiad eang bod gan y clwb bolisi hanesyddol o beidio ag arwyddo chwaraewyr Catholig.<ref>{{cite book|last1 = McKay|first1 = Jim|last2 = Messner|first2 = Michael A.|last3 = Donald F.|first3 = Sabo|title = Masculinities, gender relations, and sport|publisher = SAGE|year = 2000|page = 185|isbn = 0-7619-1272-X}}</ref> Ond, serch hynny, does erioed wedi bod polisi swyddogol yn erbyn chwarae Catholigion.<ref>{{cite book|last1 = Brodie|first1 = Malcolm|title =Irish Football League 1890–1990: Official Centenary History|publisher =Better World Books|year =1990|isbn =0951640313}}</ref> ==Chwarae timau Cymru== Er gwaethaf hanes hir a chyson o chwarae yng nghystadlaethau Ewrop a, chyn hynny, perthynas â thimau ym [[Prydain|Mhrydain]], ni bu i Linfield chwarae yn erbyn tîm o Gymru nes iddynt golli 1-0 i [[C.P.D. Y Seintiau Newydd]] ar 5 Gorffennaf 2022.<ref>{{cite web |url=https://twitter.com/sgorio/status/1544422542332628997 |title=Ymateb|publisher=Twitter [[Sgorio]] |access-date=5 Gorffennaf 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/fixtures-results/#/rd/2001669-1 |publisher=Gwefan [[UEFA]] |title=Fixtures & results Tuesday 5 July 2022 |access-date=5 Gorffennaf 2022}}</ref> == Anrhydeddau== [[File:Linfield.jpg|thumb|250px|Linfield yn eu glas nodweddiadol, tymor 1966-67]] * Pencampwyr Iwerddon (cyn 1922 a rhannu'r ynys) a Gogledd Iwerddon^*: (56); 1890/91, 1891/92, 1892/93, 1894/95, 1897/98, 1901/02, 1903/04, 1906/07, 1907/08, 1908/09, 1910/11, 1913/14, 1921/22, 1922/23, 1929/30, 1931/32, 1933/34, 1934/35, 1948/49, 1953/54, 1954/55, 1955/56, 1958/59, 1959/60, 1960/61, 1961/62, 1965/66, 1968/69, 1970/71, 1974/75, 1977/78, 1978/79, 1979/80, 1981/82, 1982/83, 1983/84, 1984/85, 1985/86, 1986/87, 1988/89, 1992/93, 1993/94, 1999/00, 2000/01, 2003/04, 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2016/17, 2018/19, 2019/20, 2020/21, 2021/22 * Enillwyr Cwpan Iwerddon (cyn 1922 a rhannu'r ynys) a Gogledd Iwerddon^*: (44); 1890/91, 1891/92, 1892/93, 1894/95, 1897/98, 1898/99, 1901/02, 1903/04, 1911/12, 1912/13, 1914/15, 1915/16, 1918/19, 1921/22, 1922/23, 1929/30, 1930/31, 1933/34, 1935/36, 1938/39, 1941/42, 1944/45, 1945/46, 1947/48, 1949/50, 1952/53, 1959/60, 1961/62, 1962/63, 1969/70, 1977/78, [[Irish Cup 1979/80|1979/80]], 1981/82, 1993/94, 1994/95, 2001/02, 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2016/17, 2020/21 * Enillwyd Cwpan Cynghair Goledd Iwerddon: (10); 1986/87, 1991/92, 1993/94, 1997/98, 1998/99, 1999/00, 2001/02, 2005/06, 2007/08, 2018/19 * Cwpan Iwerddon Oll (All Ireland)^**: (3); 1960/61, 1980, 2005 * City Cup: (20) * Gold Cup: (31) * Ulster Cup: (15) * County Antrim Shield: (43) * Budweiser Cup: (1) * Coca-Cola Cup: (3) ^*''Teitlau cyn annibyniaeth Iwerddon oddi ar Brydain a rhannu'r ynys'' ^**''Wedi annibyniaeth de Iwerddon.'' ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau|2}} ==Dolenni allanol== {{Commons category|Linfield F.C.}} * [http://www.linfieldfc.com/ Gwefan swyddogol Linfield FC] * [https://web.archive.org/web/20100906133226/http://home.online.no/~smogols/ifcp/clubs/linfield/clublinfield.htm Ystadegau a Chanlyniadau Linfield fel rhan o Brosiect Clybiau Pêl-droed Iwerddon] * [https://twitter.com/officialblues Twitter @OfficialBlues] * [https://www.youtube.com/watch?v=7TxS0vkLTKo ''Linfield FC songs''] ar Youtube [[Categori:Timau pêl-droed Iwerddon]] [[Categori:Belffast]] 9eio8skxeuayojlgw8h8z5nxvmfxu56 14 297630 14890071 11093966 2026-05-07T15:12:20Z Craigysgafn 40536 14890071 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Awstralia]] [[Categori:Economi Awstralia]] [[Categori:Bancio yn Oceania yn ôl gwlad|Awstralia]] 47lp71pp5wlwjn0ft9zi834v3s6l8tm 0 299687 14890673 14883753 2026-05-08T08:46:20Z BOT-Twm Crys 23034 /* Cyfeiriadau */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890673 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gwaunyterfyn]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], yw '''Rhosnesni''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Rhosnesni (Q7321495).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Rhosnesni}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074555142|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Ddinbych. Mae Rhosnesni oddeutu 109 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r pentref agosaf yw [[Pentre Maelor]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Wrecsam]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Maelor Wrecsam]] (oddeutu 2 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL13+9AN|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Hafod-y-Wern. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Rhosnesni * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Wrecsam Canolog]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Gwaunyterfyn]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] lph7qe0r446o476toks4aoq6clzm5os 14890674 14890673 2026-05-08T08:48:01Z Llywelyn2000 796 gwybodlen 14890674 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gwaunyterfyn]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], yw '''Rhosnesni''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Rhosnesni (Q7321495).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Rhosnesni}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074555142|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Ddinbych. Mae Rhosnesni oddeutu 109 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r pentref agosaf yw [[Pentre Maelor]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Wrecsam]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Maelor Wrecsam]] (oddeutu 2 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL13+9AN|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Hafod-y-Wern. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Rhosnesni * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Wrecsam Canolog]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Gwaunyterfyn]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 9esug0tddmyn70tll8ijp6tt4gkyx4f 0 299708 14890291 14883142 2026-05-07T17:52:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890291 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Penbol''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Penbol (Q16103612).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Penbol}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll660bg|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Rhos-y-bol]]. Mae Penbol oddeutu 140 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (4 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 15 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL66+0BG|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Bronington]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd y Fali]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] digcg95tppfubvew47bo8g3jv1y8tiy 0 299714 14890203 14882793 2026-05-07T17:41:21Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890203 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Gwalchmai Uchaf''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Gwalchmai Uchaf (Q20578471).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Gwalchmai Uchaf}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074565706|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Trewalchmai]]. Mae Gwalchmai Uchaf oddeutu 133 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (4 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 11 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL65+4RY|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Cemaes]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Tŷ Croes]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] t3473k7wnyo5mgvms8uo7tgrjhszkec 0 299721 14890180 14883544 2026-05-07T17:20:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890180 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Coedana''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Coedana (Q5140544).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Coedana}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll718ew|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llannerch-y-medd]]. Mae Coedana oddeutu 136 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (4 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 11 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL71+8EW|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Penybryn, Tywyn]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Bodorgan]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] kdgcsshnlers3jrjogl7207n0f5cpdz 0 299725 14890682 14883813 2026-05-08T08:51:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890682 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gwersyllt]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], yw '''Stansty''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Stansty (Q7600202).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Stansty}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074555505|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Ddinbych. Mae Stansty oddeutu 109 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r pentref agosaf yw [[Brychdyn Newydd]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Wrecsam]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Maelor Wrecsam]] (oddeutu 1 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL11+4YF|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Plas Coch. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Clywedog * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Gwersyllt]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Gwersyllt]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] hcq0el8d6vmj4jiia1i56c3k4l1b5x2 0 299753 14890248 14882913 2026-05-07T17:45:22Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890248 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Llanfigel'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 10 Rhagfyr 2024</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Llanfigel (Q6661384).wav|ynganiad}}). Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Fôn]] ac yn eistedd o fewn [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] [[Llanfachraeth, Ynys Môn|Llanfachraeth]]. Mae Llanfigel oddeutu 139 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Caergybi]] (5 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 16 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL65+4DD|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gymuned Llanerch-y-medd]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Uwchradd Bodedern]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd y Fali]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn}} {{trefi Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llanfachraeth]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ngq8kynd5n7r1wyms07h9t5nhio9i80 0 299763 14890927 14883308 2026-05-08T11:48:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890927 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] }} Pentref yn [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Allt''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Allt (Q107032175).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Allt}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074340443|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Gaerfyrddin ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llangennech]]. Mae Allt oddeutu 42 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Pontarddulais]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Abertawe]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Treforus, Abertawe (oddeutu 7 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=SA14+8BA|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gymraeg Llangennech. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Bryngwyn * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llangennech]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin‎}} {{trefi Sir Gaerfyrddin‎}} [[Categori:Egin Sir Gaerfyrddin‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] 4c75volf43ul3lb33e77f2b12t1xqcb 0 299772 14890155 14883415 2026-05-07T16:58:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890155 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Caerau''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Caerau, Ynys Môn (Q20575902).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Caerau}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll654ll|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Cylch-y-Garn]]. Mae Caerau, Ynys Môn oddeutu 144 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Caergybi]] (7 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 20 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL65+4LL|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Llanilar]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Uwchradd Bodedern]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Caergybi]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 92a7iw46i1w95uvb8qjus3d2s8g2sqy 0 299810 14890274 14883020 2026-05-07T17:50:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890274 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Meinir''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Meinir (Q16103615).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Meinir}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll717bp|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llannerch-y-medd]]. Mae Meinir oddeutu 138 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (5 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 14 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL71+7BP|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Glantwymyn]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd y Fali]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 45tpbab0ljcf796q2ob76uxzsl8sej1 0 299811 14890307 14883197 2026-05-07T17:55:06Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890307 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] }} Pentrefan yn ardal [[Moelfre]] yw '''Plas Bodafon''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Plas Bodafon (Q20582918).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Plas Bodafon}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll718bh|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llaneugrad]]. Mae Plas Bodafon oddeutu 137 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (5 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 11 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL71+8BH|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Henblas]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairpwll]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] mry2kibs6c4genaxf6tvo9di34ydavi 0 299831 14890322 14883744 2026-05-07T17:57:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890322 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Rhos-Engan''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Rhos-Engan (Q16103606).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Rhos-Engan}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll625pp|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llangristiolus]]. Mae Rhos-Engan oddeutu 131 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 8 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL62+5PP|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gymuned Llanerch-y-medd]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Bodorgan]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 9ulh9ivwju74q7137zmrtswn0m0hyhs 0 299847 14890929 14883335 2026-05-08T11:50:33Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890929 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] }} Pentref yn [[Sir Gaerfyrddin]] yw '''Ashfield''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Ashfield, Sir Gaerfyrddin (Q107032181).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Ashfield}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074320406|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Gaerfyrddin ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llansadwrn, Sir Gaerfyrddin|Llansadwrn]]. Mae Ashfield, Sir Gaerfyrddin oddeutu 44 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llandeilo]] (6 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Abertawe]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Cyffredinol Glangwili (oddeutu 17 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=SA19+9ND|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Llangadog. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Rhys Prichard * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llangadog]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin‎}} {{trefi Sir Gaerfyrddin‎}} [[Categori:Egin Sir Gaerfyrddin‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] 52i7lbt648fyfnv95ymlf5j4x07lm6e 0 299866 14890149 14883392 2026-05-07T16:57:47Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890149 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Bryn-du''' (neu '''Bryn Du'''; {{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bryn Du, Ynys Môn (Q4980850).wav|ynganiad}})).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074565087|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Fôn]] ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llanfaelog]]. Mae Bryn-du oddeutu 132 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (7 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty ag adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 14 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL63+5SP|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Pencarnisiog. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Uwchradd Bodedern]] *Yr orsaf reilffordd agosaf yw [[gorsaf reilffordd Tŷ Croes]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] aihw7kb7zoxjg9prlfp5ppromtglztb 0 299871 14890633 14883399 2026-05-08T07:52:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890633 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Brychdyn, Wrecsam|Brychdyn]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], yw '''Brynteg''' ({{Sain|Brynteg.ogg|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Brynteg}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074556241|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Ddinbych. Mae Brynteg, Wrecsam oddeutu 110 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r pentref agosaf yw [[Pentre Broughton]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Wrecsam]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Maelor Wrecsam]] (oddeutu 2 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL11+6AQ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Bryn Teg. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Bryn Alyn * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Gwersyllt]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Brychdyn, Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] a3kc3k34v0mh4mh9p6txontz7dpasaj 14890643 14890633 2026-05-08T07:59:02Z Llywelyn2000 796 14890643 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Brychdyn, Wrecsam|Brychdyn]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], yw '''Brynteg''' ({{Sain|Brynteg.ogg|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Brynteg}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074556241|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Ddinbych. Mae Brynteg, Wrecsam oddeutu 110 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r pentref agosaf yw [[Pentre Broughton]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Wrecsam]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Maelor Wrecsam]] (oddeutu 2 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL11+6AQ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Bryn Teg. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Bryn Alyn * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Gwersyllt]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Brychdyn, Wrecsam]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] lds4m7mswlr0woxjgbkxh4p3f934u8h 0 299874 14890346 14883862 2026-05-07T17:59:56Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890346 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Tre-Ysgawen''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Tre-Ysgawen (Q16103602).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Tre-Ysgawen}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll777up|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llanddyfnan]]. Mae Tre-Ysgawen oddeutu 135 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (3 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL77+7UP|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Llandybïe]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairpwll]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] kw7zx5eig58y4668lgw78xmn04it96n 0 299884 14890192 14882682 2026-05-07T17:40:28Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890192 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Fferam''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Fferam (Q16103629).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Fferam}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll654tp|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Bodedern]]. Mae Fferam oddeutu 138 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Caergybi]] (7 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 15 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL65+4TP|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Cynddelw]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Uwchradd Bodedern]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd y Fali]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] i1x7xip1rrttrig2twjlhwlr73mq840 0 299901 14890348 14883864 2026-05-07T18:00:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890348 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Fferm ac ardal hanseyddol ger [[Porth Trecastell]] ar [[Ynys Môn]] yw '''Trecastell''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Trecastell, Aberffraw (Q16766248).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Trecastell}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll635yn|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned Cymuned Aberffraw. Mae Trecastell, Aberffraw oddeutu 131 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (8 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 14 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL63+5YN|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Glancegin]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Uwchradd Bodedern]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Tŷ Croes]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ig48idfxbpg6dv94iraer9ohbg3azjk 0 299922 14890182 14883565 2026-05-07T17:21:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890182 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}}}} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Cremlyn''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Cremlyn (Q16103632).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Cremlyn}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll588yr|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Cwm Cadnant]]. Mae Cremlyn oddeutu 130 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Biwmares]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 4 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL58+8YR|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gymuned Carreglefn]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol David Hughes, Porthaethwy]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Bangor]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] hciw2nqt9dsh1qep5t1qahg4bjd0k8v 0 299928 14890277 14883032 2026-05-07T17:50:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890277 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Mona''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Mona, Ynys Môn (Q6897618).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Mona, Anglesey}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074319823|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llangristiolus]]. Mae Mona, Ynys Môn oddeutu 132 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL77+7EQ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gymuned Y Ffridd]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Bodorgan]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 39xdu2yta3vgp3q1lij0wdjuye0o0oa 0 299936 14890172 14883517 2026-05-07T17:03:06Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890172 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Cemlyn''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Cemlyn, Pentef (Q5058740).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Cemlyn}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll670dy|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Cylch-y-Garn]]. Mae Cemlyn, Pentef oddeutu 144 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (7 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 20 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL67+0DY|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Bro Cynfal]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Caergybi]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Cylch-y-Garn]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0lxtua8wk1mjzoxdq0n2tt4mrf3g9u7 0 299938 14890613 14883375 2026-05-08T06:48:22Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890613 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gwersyllt]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], yw '''Bradle''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bradle (Q4954848).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bradley}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074555880|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Ddinbych. Mae Bradle oddeutu 110 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r pentref agosaf yw [[Gwersyllt]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Wrecsam]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Maelor Wrecsam]] (oddeutu 2 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL11+4AF|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Heulfan. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Bryn Alyn * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Gwersyllt]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Gwersyllt]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] ieeo5s9t8vdmfzyujj0e6nzp1rccpvx 14890691 14890613 2026-05-08T08:54:24Z Llywelyn2000 796 14890691 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gwersyllt]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], yw '''Bradle''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bradle (Q4954848).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bradley}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074555880|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Ddinbych. Mae Bradle oddeutu 110 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r pentref agosaf yw [[Gwersyllt]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Wrecsam]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Maelor Wrecsam]] (oddeutu 2 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL11+4AF|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Heulfan. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Bryn Alyn * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Gwersyllt]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Gwersyllt]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] jhz9x0bwqcftc0p5muwmv36vvzws8pg 0 299945 14890339 14883832 2026-05-07T17:59:05Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890339 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Tal-y-llyn''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Tal-y-llyn, Ynys Môn (Q7678685).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Tal-y-llyn}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll635tq|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned Cymuned Aberffraw. Mae Tal-y-llyn, Ynys Môn oddeutu 132 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (6 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 12 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL63+5TQ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Pencarnisiog. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Uwchradd Bodedern]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Tŷ Croes]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] jg6lewmm4af4h56wri3wuuiw0nzu6i2 0 299959 14890266 14882961 2026-05-07T17:49:29Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890266 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Lledwigan''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Lledwigan (Q16103618).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Lledwigan}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll777yb|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llangristiolus]]. Mae Lledwigan oddeutu 131 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 7 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL77+7YB|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol O. M. Edwards]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Bodorgan]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] p70zmf0p7yitvgfqmqdbz3wi7fygjfj 0 299962 14890200 14882759 2026-05-07T17:41:07Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890200 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Goferydd''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Goferydd (Q16103598).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Goferydd}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll651yh|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Trearddur]]. Mae Goferydd oddeutu 141 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Caergybi]] (3 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 23 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL65+1YH|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Llandybïe]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Uwchradd Caergybi]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Caergybi]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] g964atf1p94mdnmbyp0u9znocuy4j23 0 299998 14890446 14883157 2026-05-07T19:49:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890446 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]], [[Sir Ddinbych]], yw '''Pentre Llanrhaeadr''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Pentre Llanrhaeadr (Q107032818).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Pentre Llanrhaeadr}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074319767|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Ddinbych. Mae Pentre Llanrhaeadr oddeutu 116 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Dinbych]] (3 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Llanelwy]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Glan Clwyd]] (oddeutu 10 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL16+4NR|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Edmwnd Prys]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Dinbych * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Y Fflint]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 27h5h3z5158wckrx8hripy504yx8vwv 0 300006 14890360 14883899 2026-05-07T18:01:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890360 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Tyddyn Dai''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Tyddyn Dai (Q16103597).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Tyddyn Dai}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll689pf|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned Cymuned Amlwch. Mae Tyddyn Dai oddeutu 141 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 15 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL68+9PF|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Amlwch. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd y Fali]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 6ftwsux6gx6yw7rz3039spvsdvf65qv 0 300008 14890207 14882822 2026-05-07T17:41:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890207 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw gweler [[Hendre]].'' Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Hendre''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Hendre, Môn (Q16103623).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Hendre}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll777ug|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llanddyfnan]]. Mae Hendre, Môn oddeutu 134 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 8 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL77+7UG|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Talwrn. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairpwll]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ssmbg7vyb1as2fi2dn7naeneg5vho7l 0 300020 14890612 14883373 2026-05-08T06:46:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890612 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gwaunyterfyn]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], yw '''Borras''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Borras (Q4946552).wav|ynganiad}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074555143|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Ddinbych. Mae Borras oddeutu 110 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r pentref agosaf yw [[Gresffordd]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Wrecsam]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Maelor Wrecsam]] (oddeutu 2 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL12+7UG|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Parc Borras. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Rhosnesni * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Wrecsam Cyffredinol]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Wrecsam}} {{eginyn Wrecsam}} [[Categori:Gwaunyterfyn]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 4vtxg7zhqu3ocbvovn2mam83c7dqade 0 300028 14890147 14883388 2026-05-07T16:57:10Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890147 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Bryn Hafod''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bryn Hafod (Q16246097).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bryn Hafod}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll718df|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llannerch-y-medd]]. Mae Bryn Hafod oddeutu 138 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (5 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 13 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL71+8DF|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Rhydypennau]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd y Fali]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] baixhvofjigi6y6jx1ztglbr8x9lwd3 0 300041 14890141 14883367 2026-05-07T16:55:47Z Llywelyn2000 796 etholaeth 14890141 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Bodrida''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bodrida (Q16246003).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bodrida}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll616nz|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Rhosyr (cymuned)]]. Mae Bodrida oddeutu 127 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Caernarfon]] (3 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 6 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL61+6NZ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Brynaerau]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Hugh Owen]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairpwll]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] axmyd66chksq08ycna22d3a0qde0cqf 14890142 14890141 2026-05-07T16:56:01Z BOT-Twm Crys 23034 /* Cyfeiriadau */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890142 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Bodrida''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bodrida (Q16246003).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bodrida}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll616nz|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Rhosyr (cymuned)]]. Mae Bodrida oddeutu 127 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Caernarfon]] (3 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 6 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL61+6NZ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Brynaerau]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Hugh Owen]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairpwll]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] ceisq2m17d5dpvogmpzlqxy7whqwq7p 0 300042 14890309 13273001 2026-05-07T17:56:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890309 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Plasdy ac hen stad hanesyddol ar [[Ynys Môn]] yw '''Plas Llanfair''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Plas Llanfair (Q16103609).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Plas Llanfair}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll616nt|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae Plas Llanfair oddeutu 127 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Porthaethwy]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. Adeiladwyd y tŷ presennol yn gynnar yn y 19eg ganrif. Gwasanaethodd fel ysgol hyfforddi forwrol yn ail hanner yr 20fed ganrif ac mae'r safle bellach yn eiddo i'r [[Y Weinyddiaeth Amddiffyn (DU)|Weinyddiaeth Amddiffyn]].<ref>{{Cite web|title=English – Coflein|url=https://coflein.gov.uk/en/site/308081/|access-date=2024-11-05|website=coflein.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web|title=History {{!}} Indefatigable OBA|url=https://www.ts-indefatigable-oba.org/history/|access-date=2024-11-05|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Armed Forces Mountain Training Centre Anglesey, North Wales|url=https://www.nuffieldanglesey.org.uk/|access-date=2024-11-05|website=The Nuffield Centre|language=en-US}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Plasdai Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] nmrgnn7vbsrdav4f63cknodvnay3ced 0 300062 14890293 14883144 2026-05-07T17:53:06Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890293 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Pencraig''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Pencraig, Llangefni (Q16103611).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Pencraig, Llangefni}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll777lb|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned Cymuned Llangefni. Mae Pencraig, Llangefni oddeutu 131 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 7 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL77+7LB|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol-Y-Graig Primary School. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairpwll]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] jq8cczx0wpxzrbulzifafprdnqs904e 0 300087 14890183 14883573 2026-05-07T17:22:05Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890183 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Cromlech''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Cromlech, Mechell (Q16103630).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Cromlech}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll680rh|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llanbadrig]]. Mae Cromlech, Mechell oddeutu 143 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (5 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 18 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL68+0RH|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Llanilar]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd y Fali]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] bwck1ptb4mb3pw7idrjynmsrw4440mz 0 300100 14890343 14278045 2026-05-07T17:59:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890343 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentir ac ardal ar [[Ynys Môn]] yw '''Torllwyn''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Torllwyn (Q16103603).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Torllwyn}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll689rs|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Amlwch]]. Mae adfeilion hen waith brics i weld ar y pentir. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 1pi9hef8hdxas1doia1cl6z8j2n1jkb 0 300105 14890150 14883394 2026-05-07T16:58:06Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890150 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Bryn-minceg''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bryn-minceg (Q16246101).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bryn-minceg}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll595rd|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Cwm Cadnant]]. Mae Bryn-minceg oddeutu 128 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Porthaethwy]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 3 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL59+5RD|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Gwaelod Y Garth]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Tryfan]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Bangor]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] qvpz48jexrqr6ecf8qkf0d1faitxubm 0 300114 14890267 14882968 2026-05-07T17:49:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890267 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Llwydiarth-Esgob''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Llwydiarth-Esgob (Q16103616).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Llwydiarth-Esgob}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll718ad|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Rhos-y-bol]]. Mae Llwydiarth-Esgob oddeutu 137 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (5 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 11 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL71+8AD|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Cybi]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Bodorgan]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] kk1bbwr3oad81r2wi1zpnwmk3onsqd7 0 300182 14890281 14883055 2026-05-07T17:51:33Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890281 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Nant y Perfedd''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Nant y Perfedd (Q16247581).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Nant y Perfedd}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll709pz|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Moelfre, Ynys Môn|Moelfre]]. Mae Nant y Perfedd oddeutu 137 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (5 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 11 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL70+9PZ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Brynsiencyn]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairpwll]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 03abwxb5bpayw9m1dxaxzvftrjh5ib6 0 300194 14890146 14883386 2026-05-07T16:56:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890146 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Bryn Celyn''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bryn Celyn (Q16103600).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bryn Celyn}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll588nb|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llangoed]]. Mae Bryn Celyn oddeutu 131 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Biwmares]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 7 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL58+8NB|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Gymunedol Aberporth]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Tryfan]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairfechan]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 7gmx8rrxspmjyivak5ij6gag1yi8jmz 0 300242 14890167 14883436 2026-05-07T17:01:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890167 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Carrog''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Carrog, Ynys Môn (Q16246155).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Carrog}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll660ay|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llanbadrig]]. Mae Carrog, Ynys Môn oddeutu 143 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (4 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 18 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL66+0AY|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Dyffryn Trannon]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd y Fali]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 3jupolgkwloq0qjooui7znpn8v0o5h6 0 300251 14890198 14882736 2026-05-07T17:40:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890198 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Glanrafon''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Glanrafon, Llangoed (Q107033252).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Glanrafon}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074543426|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llangoed]]. Mae Glanrafon, Llangoed oddeutu 132 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Biwmares]] (3 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 7 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL58+8PG|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Esceifiog (Gaerwen)]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Tryfan]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairfechan]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] cexfh9b6bskjw57dbe9tniwcq6d8hox 0 300253 14890308 14883198 2026-05-07T17:55:56Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890308 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Pentref ar [[Ynys Môn]] yw '''Plas Gwyn''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Plas Gwyn (Q16103610).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Plas Gwyn}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll758yf|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Pentraeth]]. Mae Plas Gwyn oddeutu 132 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Porthaethwy]] (4 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 6 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL75+8YF|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gymuned Pentraeth]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol David Hughes, Porthaethwy]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairpwll]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Pentrefi Ynys Môn‎]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 262j7w6wvvsus9v1yemiesg6np1q0k4 0 300421 14890317 14884827 2026-05-07T17:57:06Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890317 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal ar [[Ynys Môn]] yw '''Prys-Iorwerth''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Prys-Iorwerth (Q16103607).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Prys-Iorwerth}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll625eg|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llangristiolus]]. Mae Prys-Iorwerth oddeutu 131 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (3 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL62+5EG|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Gymraeg Lôn Las]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Bodorgan]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 0y5pbvl4sg8k3sz2ylz8nu4fhojd9zx 0 300439 14890750 14885051 2026-05-08T09:55:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890750 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] }} Anheddiad dynol ym [[Powys|Mhowys]] yw '''Garthbeibio''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Garthbeibio (Q107032568).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Garthbeibio}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/sy210nu|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Drefaldwyn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Banw]]. Mae Garthbeibio oddeutu 85 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llanfair Caereinion]] (8 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Llanelwy]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Brenhinol Amwythig (oddeutu 30 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=SY21+0NU|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Cwm Banwy. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Caereinion * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Caersŵs]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Powys}} {{trefi Powys}} [[Categori:Egin Powys]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] q0v04gdk6dqc9f67jdkkg1yg7hi4m44 0 300484 14890533 14885202 2026-05-08T05:24:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890533 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] }} Pentref bychan yn [[Sir y Fflint]] yw '''Bryn-y-bâl''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bryn-y-bâl (Q107033214).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bryn-y-bâl}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ch76uj|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir y Fflint ac yn eistedd o fewn cymuned [[Argoed, Sir y Fflint|Argoed]]. Saif Bryn-y-bâl oddeutu 117 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Bwcle]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Caer]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Maelor Wrecsam]] (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CH7+6UJ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Mynydd Isa. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Uwchradd Argoed]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Bwcle]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Sir y Fflint‎}} {{trefi Sir y Fflint‎}} [[Categori:Egin Sir y Fflint‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 5z6v8pnn0d733ybsc4fp9n8h1fwbs0k 0 300492 14890256 14882935 2026-05-07T17:47:08Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890256 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} }} Anheddiad dynol ar [[Ynys Môn]] yw '''Llanlleiana''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Llanlleiana (Q107032652).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Llanlleiana}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll670lh|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llanbadrig]]. Mae Llanlleiana oddeutu 144 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (4 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 19 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL67+0LH|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Llanfawr]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd y Fali]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] gy00nb88e575km2qse818mon072ss0w 14890257 14890256 2026-05-07T17:47:58Z Llywelyn2000 796 gwybodlen 14890257 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Anheddiad dynol ar [[Ynys Môn]] yw '''Llanlleiana''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Llanlleiana (Q107032652).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Llanlleiana}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll670lh|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llanbadrig]]. Mae Llanlleiana oddeutu 144 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Amlwch]] (4 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 19 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL67+0LH|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Llanfawr]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Syr Thomas Jones]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd y Fali]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Môn}} {{eginyn Ynys Môn}} [[Categori:Pentrefi Ynys Môn]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] roastcw9u6jm62rq3mtypusoa6zwy9l 0 300508 14890211 14884976 2026-05-07T17:41:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890211 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}} }} Ardal ar [[Ynys Môn]] yw '''Holland Arms''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Holland Arms (Q16103620).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Holland Arms}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/ll606lh|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Fôn ac yn eistedd o fewn cymuned [[Llanfihangel Ysgeifiog]]. Mae Holland Arms oddeutu 129 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Llangefni]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Bangor]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Gwynedd]] (oddeutu 5 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=LL60+6LH|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw [[Ysgol Gynradd Gymraeg Bryn-y-môr]]. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Llangefni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanfairpwll]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Ynys Môn‎}} {{trefi Môn‎}} [[Categori:Egin Ynys Môn‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] in4p2x5obe5ycbtvg0pbpeln2gha9oj 0 302504 14890665 14271133 2026-05-08T08:31:59Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890665 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama a chomedi gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Álex de la Iglesia]] yw '''''800 Balas''''' a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd gan Álex de la Iglesia yn [[Sbaen]]. Lleolwyd y stori yn [[Andalucía]] a chafodd ei ffilmio yn [[Sbaen]] ac Almería. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Sbaeneg]] a hynny gan Álex de la Iglesia. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy [[fideo ar alw]]. Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sancho Gracia, Ramón Barea, Carmen Maura, Álex de la Iglesia, Eusebio Poncela, Eduardo Gómez, Enrique Martinez, Tito García, Luciano Federico, Ángel de Andrés López, Terele Pávez ac Alfonso Torregrosa. Mae'r ffilm ''800 Balas'' yn 122 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffimiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Harry Potter and the Chamber of Secrets]]'' sef [[ffilm ffantasi]] Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. [[Flavio Martínez Labiano]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:MJK34833%20%C3%81lex%20de%20la%20Iglesia%20%28El%20Bar%2C%20Berlinale%202017%29.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Álex de la Iglesia ar 4 Rhagfyr 1965 yn Bilbo. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1993 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q250627|P166|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Deusto. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Álex de la Iglesia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q250627. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | 800 Balas | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 2002-10-11 |- | [[Acción Mutante]] | [[Delwedd:A-gunner.svg|center|100px]] | [[Sbaen]]<br/>[[Ffrainc]] | [[Sbaeneg]] | 1993-01-01 |- | [[Balada triste de trompeta]] | [[Delwedd:Rodatge a Alcoi (Balada triste de trompeta) (3).jpg|center|100px]] | [[Sbaen]]<br/>[[Ffrainc]] | [[Sbaeneg]] | 2010-01-01 |- | [[Crimen Ferpecto]] | | [[Sbaen]]<br/>[[Yr Eidal]] | [[Sbaeneg]] | 2004-01-01 |- | [[El Día De La Bestia]] | [[Delwedd:El Ángel Caído (Ricardo Bellver) 01.jpg|center|100px]] | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 1995-01-01 |- | [[La Chispa De La Vida]] | | [[Sbaen]]<br/>[[Ffrainc]]<br/>[[Unol Daleithiau America]] | [[Sbaeneg]] | 2011-12-09 |- | [[La Comunidad]] | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 2000-01-01 |- | [[Muertos De Risa]] | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 1999-03-12 |- | [[Perdita Durango]] | | [[Mecsico]]<br/>[[Sbaen]]<br/>[[Unol Daleithiau America]] | [[Sbaeneg]]<br/>[[Saesneg]] | 1997-10-31 |- | [[The Oxford Murders]] | | [[y Deyrnas Unedig]]<br/>[[Ffrainc]]<br/>[[Sbaen]] | [[Saesneg]] | 2008-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:800 Balas}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Sbaeneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Sbaen]] [[Categori:Dramâu o Sbaen]] [[Categori:Ffilmiau Sbaeneg]] [[Categori:Ffilmiau o Sbaen]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau comedi]] [[Categori:Ffilmiau comedi o Sbaen]] [[Categori:Ffilmiau 2002]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Andalucía]] q4hbj1cbo6pftjqmp0vd5791471mm2k 0 302696 14890897 14770513 2026-05-08T11:02:23Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890897 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Alexander Korda]] yw '''''Ave Cesar!''''' a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Hwngari. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Hwngareg]] a hynny gan Ladislaus Vajda. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Oscar Beregi, María Corda a Gábor Rajnay. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y [[parth cyhoeddus]].{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Broken Blossoms]]'' sef ffilm fud rhamantus o [[Unol Daleithiau America]] gan yr Americanwr o dras [[Cymro|Gymreig]] [[D. W. Griffith]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 700 o ffilmiau Hwngareg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Korda%20S%C3%A1ndor.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexander Korda ar 16 Medi 1893 yn Túrkeve a bu farw yn [[Llundain]] ar 5 Chwefror 1993. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q55221|P166|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Alexander Korda nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q55221. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[Az Aranyember (ffilm, 1919 )]] | | [[Hwngari]] | [[Hwngareg]]<br/>No/unknown value | 1919-01-01 |- | [[Cyclamen]] | | [[Hwngari]] | No/unknown value | 1916-01-01 |- | [[Ddim Gartref Na Thramor]] | | [[Hwngari]] | [[Hwngareg]]<br/>No/unknown value | 1919-01-01 |- | ''[[:d:Q19796494|Everybody's Woman]]'' | | [[Awstria]] | [[Almaeneg]]<br/>No/unknown value | 1924-01-01 |- | [[Herren der Meere|Herren Der Meere]] | | [[Awstria]] | [[Almaeneg]]<br/>No/unknown value | 1922-02-03 |- | ''[[:d:Q16997172|Magic]]'' | | [[Hwngari]] | [[Hwngareg]]<br/>No/unknown value | 1917-10-01 |- | [[Tutyu a Totyo]] | | [[Hwngari]] | No/unknown value | 1915-01-01 |- | [[Y Dynion Obiti Lucy]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Almaeneg]] | 1931-11-03 |- | [[Y Newyddiadurwr Duped]] | | [[Hwngari]] | No/unknown value | 1914-01-01 |- | [[Y Saskia Chwerthin]] | | [[Hwngari]] | [[Hwngareg]]<br/>No/unknown value | 1916-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Ave Cesar!}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Hwngareg]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Hwngari]] [[Categori:Dramâu o Hwngari]] [[Categori:Ffilmiau Hwngareg]] [[Categori:Ffilmiau o Hwngari]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau 1919]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] 2txlro454ceaz8xhxzia10f91h8ofgx 0 305968 14890663 14227661 2026-05-08T08:29:15Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890663 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm antur gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Arend Agthe]] yw '''''Karakum – Ein Abenteuer in Der Wüste''''' a gyhoeddwyd yn 1994. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd '''''Karakum''''' ac fe'i cynhyrchwyd yn yr [[Almaen]] a Tyrcmenistan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Almaeneg]]. {{Dosbarthwyr ffilm}} {{Rhestr aelodau o'r cast}} Cafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffimiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Forrest Gump (ffilm)|Forrest Gump]]'' [[ffilm glasoed]] gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Ursula Höf sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:ArendAghte1010212.JPG|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arend Agthe ar 19 Chwefror 1949 yn Rastede. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Arend Agthe nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q641719. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[Flußfahrt Mit Huhn]] | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 1984-01-01 |- | Karakum – Ein Abenteuer in Der Wüste | | [[Tyrcmenistan]]<br/>[[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 1994-01-01 |- | [[Rettet Raffi!]] | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 2015-01-01 |- | ''[[:d:Q1246020|Sleeping Beauty]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 2008-01-01 |- | ''[[:d:Q23563019|Tatort: Bienzle und der Feuerteufel]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 2005-01-02 |- | ''[[:d:Q23565763|Tatort: Bienzle und der heimliche Zeuge]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 2001-05-06 |- | ''[[:d:Q23565773|Tatort: Bienzle und der süße Tod]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 2002-07-14 |- | ''[[:d:Q23563072|Tatort: Bienzle und der Tod in der Markthalle]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 2006-05-28 |- | ''[[:d:Q566440|Wolffs Revier]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | |- | [[Wunderbare Jahre]] | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 1991-06-22 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Karakum – Ein Abenteuer in Der Wüste}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Almaeneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau ffantasi o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau Almaeneg]] [[Categori:Ffilmiau o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau ffantasi]] [[Categori:Ffilmiau comedi]] [[Categori:Ffilmiau comedi o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau 1994]] [[Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Ursula Höf]] m5ymj4xm2vuh801mj7spcd7j42vb7gy 0 310147 14890756 14882718 2026-05-08T09:56:40Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890756 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Carlo Lizzani]] yw '''''L'amante Di Gramigna''''' a gyhoeddwyd yn 1968. Fe'i cynhyrchwyd gan Dino De Laurentiis yn [[yr Eidal]]. Lleolwyd y stori yn [[Sisili]] a chafodd ei ffilmio ym [[Bwlgaria|Mwlgaria]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Eidaleg]] a hynny gan Carlo Lizzani a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Otello Profazio. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Stefania Sandrelli, Gian Maria Volonté, Peter Slabakov, Ivo Garrani, Luigi Pistilli, Stoyanka Mutafova, Asen Milanov, Bozhidar Lechev, Vasil Popiliev, Gantscho Gantschew, Dimitar Botschew, Domna Ganeva, Emilia Radeva, Marin Yanev, Stoycho Mazgalov, Stoyan Stoychev a Gianni Pulone. Mae'r ffilm ''L'amante Di Gramigna'' yn 108 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffimiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[2001: A Space Odyssey]]'' sef ffilm [[gwyddonias|wyddonias]] gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. [[Silvano Ippoliti]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Franco Fraticelli sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Carlo%20Lizzani.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlo Lizzani ar 3 Ebrill 1922 yn [[Rhufain]] a bu farw yn yr un ardal ar 26 Chwefror 1995. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1949 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol La Sapienza. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q26208|P166|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Carlo Lizzani nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q26208. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | [[Banditi a Milano]] | [[Delwedd:Banditi a Milano.JPG|center|100px]] | [[Yr Eidal]] | 1968-01-01 |- | ''[[:d:Q825322|Black Turin]]'' | [[Delwedd:Der sizilianer logo.svg|center|100px]] | [[Ffrainc]]<br/>[[Yr Eidal]] | 1972-09-28 |- | [[Celluloide]] | | [[Yr Eidal]] | 1996-01-01 |- | ''[[:d:Q19303|Farewell to Enrico Berlinguer]]'' | | [[Yr Eidal]] | 1984-01-01 |- | [[Il Gobbo]] | | [[Yr Eidal]]<br/>[[Ffrainc]] | 1960-01-01 |- | ''[[:d:Q18401|L'amore in città]]'' | | [[Yr Eidal]] | 1953-01-01 |- | ''[[:d:Q365028|Love and Anger]]'' | | [[Ffrainc]]<br/>[[Yr Eidal]] | 1969-01-01 |- | [[Mussolini ultimo atto|Mussolini Ultimo Atto]] | [[Delwedd:Mussolini ultimo atto.png|center|100px]] | [[Yr Eidal]] | 1974-01-01 |- | [[Requiescant]] | | [[Yr Eidal]]<br/>[[Yr Almaen]] | 1967-03-10 |- | [[The Dirty Game]] | | [[Yr Almaen]]<br/>[[Ffrainc]]<br/>[[Yr Eidal]]<br/>[[Unol Daleithiau America]] | 1965-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:L'amante Di Gramigna}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Eidaleg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o'r Eidal]] [[Categori:Dramâu o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau Eidaleg]] [[Categori:Ffilmiau o'r Eidal]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau 1968]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Franco Fraticelli]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Sisili]] k12htind3ivm9sx6u1kjtrzcbv0uog1 0 319625 14890696 14781965 2026-05-08T09:05:11Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890696 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Fernando Trueba]] yw '''''L'artiste Et Son Modèle''''' a gyhoeddwyd yn 2013. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd '''''El artista y la modelo''''' ac fe'i cynhyrchwyd gan Fernando Trueba yn [[Sbaen]] a [[Ffrainc]]; y cwmni cynhyrchu oedd Bonne Pioche. Lleolwyd y stori yn [[Pyrénées-Orientales]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Ffrangeg]] a hynny gan Fernando Trueba. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy [[fideo ar alw]]. Y prif actorion yn y ffilm hon yw Götz Otto, [[Jean Rochefort]], [[Claudia Cardinale]], Chus Lampreave, Christian Sinniger, Martin Gamet, Aida Folch a Michel Brigand. Mae'r ffilm yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. {{Hawlfraint ffimiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[12 Years a Slave]]'' sef [[ffilm fywgraffyddol]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm]] [[Steve McQueen]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Fernando%20Trueba%20Press%20Conference%20The%20Queen%20of%20Spain%20Berlinale%202017.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Fernando Trueba ar 18 Ionawr 1955 ym [[Madrid]]. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1974 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Complutense Madrid. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q381934|P166|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Marciau}} {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Fernando Trueba nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q381934. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[Belle Époque (ffilm 1992)|Belle Époque]] | | [[Sbaen]]<br/>[[Portiwgal]] | [[Sbaeneg]] | 1992-01-01 |- | [[Calle 54]] | | [[Sbaen]]<br/>[[Yr Eidal]]<br/>[[Ffrainc]] | [[Sbaeneg]] | 2000-01-01 |- | ''[[:d:Q1072224|Chico and Rita]]'' | | [[Sbaen]]<br/>[[y Deyrnas Unedig]] | [[Sbaeneg]]<br/>[[Saesneg]] | 2010-09-04 |- | [[El baile de la victoria]] | | [[Sbaen]]<br/>[[Tsile|Tsili]] | [[Sbaeneg]] | 2009-01-01 |- | [[El Embrujo De Shanghai]] | | [[Sbaen]]<br/>[[Ffrainc]]<br/>[[y Deyrnas Unedig]] | [[Sbaeneg]]<br/>[[Catalaneg]] | 2002-04-12 |- | [[El Sueño Del Mono Loco]] | | [[Ffrainc]] | [[Sbaeneg]]<br/>[[Saesneg]] | 1989-01-01 |- | L'artiste Et Son Modèle | | [[Ffrainc]]<br/>[[Sbaen]] | [[Ffrangeg]] | 2012-01-01 |- | [[La niña de tus ojos]] | | [[Sbaen]] | [[Rwseg]]<br/>[[Almaeneg]]<br/>[[Sbaeneg]] | 1998-01-01 |- | ''[[:d:Q507285|Lumière and Company]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]]<br/>[[Ffrainc]]<br/>[[Denmarc]]<br/>[[Sbaen]]<br/>[[Sweden]] | [[Ffrangeg]] | 1995-12-20 |- | [[Two Much]] | | [[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Sbaen]] | [[Saesneg]] | 1995-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:L'artiste Et Son Modèle}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Ffrangeg]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Sbaen]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro o Sbaen]] [[Categori:Ffilmiau Ffrangeg]] [[Categori:Ffilmiau o Sbaen]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro]] [[Categori:Ffilmiau 2013]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli ym Mhyrénées-Orientales]] a40abixkb5ruws0gbvazs9p27ugv5t2 0 320843 14890895 14803268 2026-05-08T11:01:55Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890895 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Frank Tuttle]] yw '''''Dangerous Money''''' a gyhoeddwyd yn 1924. Fe'i cynhyrchwyd gan Adolph Zukor a Jesse L. Lasky yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan John Russell. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw William Powell, Bebe Daniels, Dolores Cassinelli a Tom Moore. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. {{Hawlfraint ffimiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Die Nibelungen: Siegfried|Die Nibelungen]]'' sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang. [[J. Roy Hunt]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. ==Cyfarwyddwr== Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Frank Tuttle ar 6 Awst 1892 yn [[Dinas Efrog Newydd|Ninas Efrog Newydd]] a bu farw yn [[Hollywood]] ar 9 Mai 1985. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1921 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Yale. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Frank Tuttle nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q125892. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[All The King's Horses]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1935-01-01 |- | [[Gunman in The Streets]] | | [[Ffrainc]] | [[Saesneg]] | 1950-01-01 |- | ''[[:d:Q1968803|No Limit]]'' | [[Delwedd:Poster - No Limit (1931) 06.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1931-01-01 |- | [[Paramount On Parade]] | [[Delwedd:Paramount-on-Parade-1930-LC.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1930-01-01 |- | [[Suspense]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1946-01-01 |- | ''[[:d:Q3506555|Sweetie]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1929-01-01 |- | [[The Canary Murder Case]] | [[Delwedd:The Canary Murder Case (1929) 1.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1929-01-01 |- | [[The Hour Before The Dawn]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1944-01-01 |- | [[This Gun For Hire]] | [[Delwedd:This Gun for Hire (1942) poster.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1942-01-01 |- | [[Waikiki Wedding]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1937-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Dangerous Money}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Dramâu o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau mud]] [[Categori:Ffilmiau mud o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau 1924]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau trosedd o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Ffilmiau Paramount Pictures]] bz0zf6p757rm280co113t876acoik1h 0 327354 14890888 14865394 2026-05-08T10:54:40Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890888 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm antur gan y cyfarwyddwyr B. Reeves Eason a Ford Beebe yw '''''The Adventures of Rex and Rinty''''' a gyhoeddwyd yn 1935. Fe'i cynhyrchwyd yn [[Unol Daleithiau America]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Saesneg]] a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jean Aberbach. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mischa Auer, Rin Tin Tin, Ralph Byrd, Charles King, Edmund Cobb, Smiley Burnette, George Chesebro, Kane Richmond, Rex, Jack Rockwell a Jack Cheatham. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Mutiny on the Bounty]]'' sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:B%20Reeves%20Eason%2C%20Lucien%20Hubbard%2C%20%26%20Douglas%20Z%20Doty%20-%20Jan%201921%20EH.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm B Reeves Eason ar 2 Hydref 1886 yn [[Dinas Efrog Newydd|Ninas Efrog Newydd]] a bu farw yn Sherman Oaks ar 16 Medi 2000. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd B. Reeves Eason nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q264707. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | ''[[:d:Q7747639|The Little Lady Next Door]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1915-01-01 |- | ''[[:d:Q7748077|The Lone Hand]]'' | [[Delwedd:The Lone Hand (1922) - 1.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1922-01-01 |- | ''[[:d:Q7753877|The Newer Way]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1915-01-01 |- | ''[[:d:Q7756830|The Phantom Empire]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1935-01-01 |- | ''[[:d:Q7757577|The Poet of the Peaks]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1915-01-01 |- | ''[[:d:Q7758606|The Prospector's Vengeance]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | | 1920-01-01 |- | ''[[:d:Q7759484|The Rattler's Hiss]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | | 1920-01-01 |- | ''[[:d:Q7764292|The Silver Lining]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1915-01-01 |- | ''[[:d:Q7764950|The Smuggler's Cave]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1915-01-01 |- | ''[[:d:Q7765180|The Solution to the Mystery]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1915-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:The Adventures of Rex and Rinty}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau ar ymelwi ar bobl o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau ar ymelwi ar bobl]] [[Categori:Ffilmiau 1935]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] 3hh7pgbzo8olto4ykf5e6eajnwr9v0v 0 330751 14890742 13491664 2026-05-08T09:49:50Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890742 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Charles Swickard]] yw '''''Body and Soul''''' a gyhoeddwyd yn 1920. Mae'r ffilm yma'n cynnwys [[trais rhywiol]]. Fe'i cynhyrchwyd yn [[Unol Daleithiau America]]. {{Dosbarthwyr ffilm}} Mae'r ffilm yma'n cynnwys [[trais rhywiol]]. Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alice Lake, Hugh Saxon, Stuart Holmes, W. E. Lawrence a Fontaine La Rue. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y [[parth cyhoeddus]].{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Das Cabinet des Dr. Caligari]]'' sef ffilm arswyd [[Yr Almaen|Almaeneg]] gan [[Robert Wiene]]. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Alice Lake in Body and Soul by Charles Swickard 1920.png|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Charles Swickard ar 21 Mawrth 1861 yn Koblenz a bu farw yn Fresno ar 12 Mai 1929. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Charles Swickard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q3666597. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[Aloha Oe]] | [[Delwedd:Alohaoe-newspaperad-1916.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1915-01-01 |- | [[An Arabian Knight]] | [[Delwedd:Sessue Hayakawa in An Arabian Night by Charles Swickard Film Daily 1920.png|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value<br/>[[Saesneg]] | 1920-08-22 |- | Body and Soul | [[Delwedd:Alice Lake in Body and Soul by Charles Swickard 1920.png|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1920-01-01 |- | [[Hell's Hinges]] | [[Delwedd:Hell's Hinges.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1916-01-01 |- | [[Li Ting Lang]] | [[Delwedd:Sessue Hayakawa in Li Ting Lang by Charles Swickard 2 Film Daily 1920.png|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | | 1920-07-24 |- | [[Mixed Blood]] | [[Delwedd:'Mixed Blood'.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1916-01-01 |- | ''[[:d:Q3860281|Molly of the Mountains]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1915-01-01 |- | [[The Devil's Claim]] | [[Delwedd:The Devil's Claim (1920) - Ad 1.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | | 1920-05-02 |- | ''[[:d:Q3988916|The Raiders]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1916-01-01 |- | ''[[:d:Q3989633|The Three Musketeers]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]]<br/>No/unknown value | 1916-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Body and Soul}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau drama o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau mud o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau 1920]] [[Categori:Ffilmiau am drais rhywiol]] [[Categori:Ffilmiau 20th Century Fox]] t3pxy1k5set4rfgqwvpgk7v3cqxire2 0 354835 14890368 13680635 2026-05-07T18:20:35Z Craigysgafn 40536 14890368 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Infobox film | name = Practical Magic | image = Practical Magic (film poster).png | caption = Poster | director = [[Griffin Dunne]] | producer = [[Denise Di Novi]] | screenplay = {{Plainlist| * [[Robin Swicord]] * [[Akiva Goldsman]] * [[Adam Brooks (filmmaker)|Adam Brooks]] }} | based_on = {{based on|''[[Practical Magic (novel)|Practical Magic]]''|[[Alice Hoffman]]}} | starring = {{Plainlist| * [[Sandra Bullock]] * [[Nicole Kidman]] * [[Goran Visnjic]] * [[Dianne Wiest]] * [[Stockard Channing]] * [[Aidan Quinn]] }} | music = [[Alan Silvestri]] | cinematography = [[Andrew Dunn (cinematographer)|Andrew Dunn]] | editing = Elizabeth Kling | studio = {{Plainlist| * [[Fortis Films]] * Di Novi Pictures * [[Village Roadshow Pictures]] }} | distributor = [[Warner Bros. Pictures|Warner Bros.]] | released = {{film date|1998|10|16}} | runtime = 104 munud<!--The DVD cover incorrectly claims the film runs 154 minutes--><ref>{{Cite web|date= 27 Hydref 1998|title=''Practical Magic'' (12)|url=https://www.bbfc.co.uk/release/practical-magic-q29sbgvjdglvbjpwwc0zmtyynzm|access-date= 7 Mai 2025|website=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = Yr Unol Daleithiau | language = Saesneg | budget = $75 miliwn<ref name=mojo>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/release/rl2959836673/ |title=Practical Magic |website=[[Box Office Mojo]] |access-date= 23 Hydref 2024}}</ref> | gross = $68.3 miliwn<ref name="numbers" /> }}{{short description|1998 film by Griffin Dunne}} {{for|y nofel a ysbrydolodd y ffilm|Practical Magic (nofel)}} Ffilm [[ffantasi ramantaidd]] o'r [[Unol Daleithiau]] o 1998 yw '''''Practical Magic'''''. Seiliwyd y ffilm ar y nofel 1995 ''[[Practical Magic (nofel)|Practical Magic]]'' gan [[Alice Hoffman]]. Cyfarwyddwyd y ffilm gan [[Griffin Dunne]] ac yn serennu [[Sandra Bullock]], [[Nicole Kidman]], [[Dianne Wiest]], [[Stockard Channing]], [[Aidan Quinn]], a [[Goran Visnjic]]. Mae Bullock a Kidman yn chwarae chwiorydd Sally a Gillian Owens, ill ddwy yn ddisgynyddion o linach hir o wrachod. Magwyd gan eu modrybedd ar ôl marwolaeth eu rhieni oherwydd melltith ar y teulu, dysgodd y chwiorydd sut i ddefnyddio swyngyfaredd yn ymarferol wrth iddynt dyfu. Fel oedolion, rhaid i Sally a Gillian ddefnyddio eu swyngyfaredd er mwyn dinistrio ysbryd drwg cariad camdriniol Gillian cyn iddo eu lladd hwythau. Rhyddhawyd y ffilm ar 16 Hydref 1998. Gwnaeth y ffilm £50.87 miliwn ($68.3 miliwn) ar draws y byd yn erbyn cyllideb o £55 miliwn ($75 miliwn). Pan ddaeth y ffilm allan yn wreiddiol, derbyniodd sylw cymysg oddi wrth critigyddion, a oedd yn nodi bod y cymysgedd o wahanol genres yn ddryslyd, gan gynnwys [[Ffilm oruwchnaturiol|ffantasi oruwchnaturiol]], drama [[trais yn y cartref]], [[comedi rhamantaidd]], a drama [[Trefniadol heddlu|threfniadol heddlu]]. Erbyn hyn, mae wedi ennill [[Cwlt (diwylliant poblogaidd)|ddilyniaeth gwlt]] oherwydd ei chast, trac sain, a themâu [[Ffeministiaeth|ffeministaidd]]. Trefnir ffilm ddilyniant, o dan yr enw dros dro o ''Practical Magic 2'', i'w rhyddhau ar 18 Medi 2026.<ul></ul> ==Derbyniad== {{Marciau}} {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Practical Magic}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau drama o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau 1998]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli ym Massachusetts]] rr3h3izyenf00x4wwu355cgzcxwcqx7 14890369 14890368 2026-05-07T18:21:37Z Craigysgafn 40536 14890369 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Infobox film | name = Practical Magic | image = Practical Magic (film poster).png | caption = Poster | director = [[Griffin Dunne]] | producer = [[Denise Di Novi]] | screenplay = {{Plainlist| * [[Robin Swicord]] * [[Akiva Goldsman]] * [[Adam Brooks (filmmaker)|Adam Brooks]] }} | based_on = {{based on|''[[Practical Magic (novel)|Practical Magic]]''|[[Alice Hoffman]]}} | starring = {{Plainlist| * [[Sandra Bullock]] * [[Nicole Kidman]] * [[Goran Visnjic]] * [[Dianne Wiest]] * [[Stockard Channing]] * [[Aidan Quinn]] }} | music = [[Alan Silvestri]] | cinematography = [[Andrew Dunn (cinematographer)|Andrew Dunn]] | editing = Elizabeth Kling | studio = {{Plainlist| * [[Fortis Films]] * Di Novi Pictures * [[Village Roadshow Pictures]] }} | distributor = [[Warner Bros. Pictures|Warner Bros.]] | released = {{film date|1998|10|16}} | runtime = 104 munud<!--The DVD cover incorrectly claims the film runs 154 minutes--><ref>{{Cite web|date= 27 Hydref 1998|title=''Practical Magic'' (12)|url=https://www.bbfc.co.uk/release/practical-magic-q29sbgvjdglvbjpwwc0zmtyynzm|access-date= 7 Mai 2025|website=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = Yr Unol Daleithiau | language = Saesneg | budget = $75 miliwn<ref name=mojo>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/release/rl2959836673/ |title=Practical Magic |website=[[Box Office Mojo]] |access-date= 23 Hydref 2024}}</ref> | gross = $68.3 miliwn }} Ffilm [[ffantasi ramantaidd]] o'r [[Unol Daleithiau]] o 1998 yw '''''Practical Magic'''''. Seiliwyd y ffilm ar y nofel 1995 ''[[Practical Magic (nofel)|Practical Magic]]'' gan [[Alice Hoffman]]. Cyfarwyddwyd y ffilm gan [[Griffin Dunne]] ac yn serennu [[Sandra Bullock]], [[Nicole Kidman]], [[Dianne Wiest]], [[Stockard Channing]], [[Aidan Quinn]], a [[Goran Visnjic]]. Mae Bullock a Kidman yn chwarae chwiorydd Sally a Gillian Owens, ill ddwy yn ddisgynyddion o linach hir o wrachod. Magwyd gan eu modrybedd ar ôl marwolaeth eu rhieni oherwydd melltith ar y teulu, dysgodd y chwiorydd sut i ddefnyddio swyngyfaredd yn ymarferol wrth iddynt dyfu. Fel oedolion, rhaid i Sally a Gillian ddefnyddio eu swyngyfaredd er mwyn dinistrio ysbryd drwg cariad camdriniol Gillian cyn iddo eu lladd hwythau. Rhyddhawyd y ffilm ar 16 Hydref 1998. Gwnaeth y ffilm £50.87 miliwn ($68.3 miliwn) ar draws y byd yn erbyn cyllideb o £55 miliwn ($75 miliwn). Pan ddaeth y ffilm allan yn wreiddiol, derbyniodd sylw cymysg oddi wrth critigyddion, a oedd yn nodi bod y cymysgedd o wahanol genres yn ddryslyd, gan gynnwys [[Ffilm oruwchnaturiol|ffantasi oruwchnaturiol]], drama [[trais yn y cartref]], [[comedi rhamantaidd]], a drama [[Trefniadol heddlu|threfniadol heddlu]]. Erbyn hyn, mae wedi ennill [[Cwlt (diwylliant poblogaidd)|ddilyniaeth gwlt]] oherwydd ei chast, trac sain, a themâu [[Ffeministiaeth|ffeministaidd]]. Trefnir ffilm ddilyniant, o dan yr enw dros dro o ''Practical Magic 2'', i'w rhyddhau ar 18 Medi 2026.<ul></ul> ==Derbyniad== {{Marciau}} {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Practical Magic}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau drama o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau 1998]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli ym Massachusetts]] q8fywz2ywlq2uuwjqh1g9gg38zaf7n5 0 359326 14890906 14886641 2026-05-08T11:21:24Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890906 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm fud]] (heb sain) gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Holger-Madsen]] yw '''''Retten Sejrer''''' a gyhoeddwyd yn 1918. Fe'i cynhyrchwyd yn [[Denmarc|Nenmarc]]. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Nils Krok. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Nils Asther, Alf Blütecher, Ellen Rassow, Gunnar Helsengreen a Zanny Petersen. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1918. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Shoulder Arms]]'' sef ffilm fud a chomedi o [[Unol Daleithiau America]] a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. [[Marius Clausen]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Trold%20kan%20tammes.JPG|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Holger-Madsen ar 11 Ebrill 1878 yn [[Copenhagen]] a bu farw yn yr un ardal ar 17 Chwefror 1961. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Holger-Madsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q1382349. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[Hvem Er Gentlemantyven?]] | | [[Denmarc]] | | 1915-09-20 |- | [[Hvo, Som Elsker Sin Fader]] | | [[Denmarc]] | No/unknown value | 1916-12-26 |- | [[In The Bonds of Passion]] | | [[Denmarc]] | | 1913-01-01 |- | ''[[:d:Q20653168|Lydia]]'' | | [[Denmarc]] | No/unknown value | 1918-04-09 |- | [[Lykken]] | | [[Denmarc]] | No/unknown value | 1918-09-19 |- | [[Min Ven Levy]] | | [[Denmarc]] | No/unknown value | 1914-06-29 |- | [[Sjæletyven]] | | [[Denmarc]] | | 1916-08-10 |- | [[Spiritisten]] | | [[Denmarc]] | No/unknown value | 1916-03-25 |- | [[The Steel King's Last Wish]] | | [[Denmarc]] | No/unknown value | 1913-07-24 |- | ''[[:d:Q20496312|Vask, videnskab og velvære]]'' | | [[Denmarc]]<br/>[[Yr Almaen]] | | 1933-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Retten Sejrer}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd]] [[Categori:Ffilmiau mud o Ddenmarc]] [[Categori:Ffilmiau o Ddenmarc]] [[Categori:Ffilmiau mud]] [[Categori:Ffilmiau 1918]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] b8srklojswz3jwplb9cg167hdg0jy1a 0 365982 14890724 14206243 2026-05-08T09:29:50Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890724 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm gomedi llawn cyffro gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Jakob Schäuffelen]] yw '''''Abgefahren''''' a gyhoeddwyd yn 2004. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd '''''Abgefahren – Mit Vollgas in die Liebe''''' ac fe'i cynhyrchwyd gan Herbert Kloiber yn yr [[Almaen]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Almaeneg]] a hynny gan Axel Melzener. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Felicitas Woll, Sebastian Ströbel, Jürgen Tonkel, Teresa Weißbach, Detlef Bothe, Florian Fischer, Nina Tenge, Peter Rappenglück, Sissi Perlinger a Julia von Juni. Mae'r ffilm ''Abgefahren (ffilm o 2004)'' yn 86 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Million Dollar Baby]]'' sef [[ffilm ddrama]] gan [[Clint Eastwood]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. [[Sonja Rom]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Sandy Saffeels sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Jakob%20Schaeuffelen%20DS%2020100127%201268.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jakob Schäuffelen ar 19 Medi 1967 ym [[München]]. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Jakob Schäuffelen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q122671. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | Abgefahren | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 2004-04-01 |- | ''[[:d:Q1214541|Die Liebesflüsterin]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 2008-01-01 |- | ''[[:d:Q1216993|Die Unbesiegbaren]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 2000-01-01 |- | ''[[:d:Q27925142|Ein starkes Team: Braunauge]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 1999-05-29 |- | ''[[:d:Q27922030|Ein starkes Team: Der letzte Kampf]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 1999-04-10 |- | ''[[:d:Q27929073|Ein starkes Team: Der Todfeind]]'' | | [[Yr Almaen]] | [[Almaeneg]] | 2000-12-09 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Abgefahren}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Almaeneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau comedi o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau Almaeneg]] [[Categori:Ffilmiau o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau comedi]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau 2004]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Sandy Saffeels]] brc5hkeuk4uiefv3ythpinyawugqyhi 0 370055 14890777 14873251 2026-05-08T10:00:53Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890777 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama llawn cyffro gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[John Boorman]] yw '''''The Tiger's Tail''''' a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd gan John Boorman a John Buchanan yn Iwerddon. Lleolwyd y stori yn [[Dulyn|Nulyn]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Saesneg]] a hynny gan John Boorman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stephen McKeon. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy [[fideo ar alw]]. Y prif actorion yn y ffilm hon yw [[Brendan Gleeson]], [[Kim Cattrall]], [[Sinéad Cusack]], [[Ciarán Hinds]], [[Charlene McKenna]], [[John Kavanagh]], Martin Murphy, Seán McGinley, Cathy Belton, Michael Fitzgerald, Michael McElhatton, Stanley Townsend, Brian Gleeson a Philip O'Sullivan. Mae'r ffilm yn 107 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[The Departed]]'' sef [[ffilm ddrama]] [[UDA|Americanaidd]] gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:John Boorman Cannes 2014.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm John Boorman ar 18 Ionawr 1933 yn Shepperton. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1962 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Salesian School, Chertsey. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q55277|P166|format=<li>%p[%r] [<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Marciau}} {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd John Boorman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q55277. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | [[Catch Us If You Can]] | | [[y Deyrnas Unedig]] | 1965-01-01 |- | ''[[:d:Q814778|Deliverance]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | 1972-07-30 |- | [[Excalibur (ffilm)|Excalibur]] | | [[y Deyrnas Unedig]]<br/>[[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Gweriniaeth Iwerddon|Iwerddon]] | 1981-04-10 |- | [[Exorcist II: The Heretic]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 1977-06-17 |- | [[Leo The Last]] | | [[y Deyrnas Unedig]] | 1970-01-01 |- | ''[[:d:Q507285|Lumière and Company]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]]<br/>[[Ffrainc]]<br/>[[Denmarc]]<br/>[[Sbaen]]<br/>[[Sweden]] | 1995-12-20 |- | ''[[:d:Q595047|Point Blank]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | 1967-01-01 |- | [[The General (ffilm 1998)|The General]] | | [[y Deyrnas Unedig]]<br/>[[Gweriniaeth Iwerddon|Iwerddon]] | 1998-05-29 |- | [[The Tailor of Panama (ffilm 2001)|The Tailor of Panama]] | | [[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Gweriniaeth Iwerddon|Iwerddon]] | 2001-01-01 |- | [[Zardoz]] | | [[y Deyrnas Unedig]]<br/>[[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Gweriniaeth Iwerddon|Iwerddon]] | 1974-02-06 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:The Tiger's Tail}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Iwerddon]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro o Iwerddon]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o Iwerddon]] [[Categori:Ffilmiau 2006]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Nulyn]] rap4t3njjviy1wg3fadbcm5z01o3zem 0 371048 14890699 14879615 2026-05-08T09:17:00Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890699 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddogfen gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Jonathan Demme]] yw '''''Enzo Avitabile Music Life''''' a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn [[yr Eidal]]. Lleolwyd y stori yn [[Napoli]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Eidaleg]] a [[Saesneg]] a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Enzo Avitabile. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Hossein Alizadeh a Trilok Gurtu. Mae'r ffilm ''Enzo Avitabile Music Life'' yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[12 Years a Slave]]'' sef [[ffilm fywgraffyddol]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm]] [[Steve McQueen]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Giogiò Franchini sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Jonathan%20Demme%20May%202015.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jonathan Demme ar 22 Chwefror 1944 yn Baldwin a bu farw ym Manhattan ar 4 Tachwedd 1982. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1971 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Florida. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q48987|P166|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Marciau}} {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Jonathan Demme nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q48987. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | ''[[:d:Q250954|Beloved]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | 1998-10-08 |- | [[Caged Heat]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 1974-04-19 |- | [[Last Embrace]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 1979-05-04 |- | [[Married to The Mob]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 1988-01-01 |- | [[Philadelphia (ffilm)|Philadelphia]] | [[Delwedd:Philadelphia-CityHall-2006.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | 1993-01-01 |- | ''[[:d:Q13979|Saturday Night Live]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | |- | ''[[:d:Q644485|Something Wild]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | 1986-01-01 |- | [[The Manchurian Candidate]] | [[Delwedd:Themanchuriancandidate-logo.svg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | 2004-01-01 |- | [[The Silence of the Lambs (ffilm)|The Silence of the Lambs]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 1991-01-30 |- | [[The Truth About Charlie]] | | [[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Ffrainc]] | 2002-10-16 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Enzo Avitabile Music Life}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Eidaleg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau Eidaleg]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro]] [[Categori:Ffilmiau gwyddonias]] [[Categori:Ffilmiau gwyddonias o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau 2013]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Giogiò Franchini]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Napoli]] 4s3g7ewt1es8burycbgo1yzouiofvtt 0 373288 14890902 14778022 2026-05-08T11:17:14Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890902 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm am ladrata gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Jürgen Roland]] yw '''''4 Schlüssel''''' a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd yn yr [[Almaen]]. Lleolwyd y stori yn [[Hamburg]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Almaeneg]] a hynny gan Max Pierre Schaeffer a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Konrad Elfers. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Walter Rilla, Ida Krottendorf, Hellmut Lange, Ellen Schwiers, Hanns Lothar, Christa Siems, Bruno Vahl-Berg, Joseph Offenbach, Günther Ungeheuer, Horst Michael Neutze, Heinz Engelmann, Jürgen Draeger, Monika Peitsch a Paul Edwin Roth. Mae'r ffilm ''4 Schlüssel'' yn 107 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[The Sound of Music]]'' sef ffilm fiwsical rhamantus gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. [[Wolfgang Treu]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:3262aJ%C3%BCrgen%20Roland.JPG|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jürgen Roland ar 25 Rhagfyr 1925 yn [[Hamburg]] a bu farw yn yr un ardal ar 23 Medi 2003. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q108864|P166|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Jürgen Roland nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q108864. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | 4 Schlüssel | | [[Yr Almaen]] | 1965-01-01 |- | [[Das Mädchen Von Hongkong]] | | [[Yr Almaen]]<br/>[[Ffrainc]] | 1973-03-30 |- | [[Der Grüne Bogenschütze]] | | [[Yr Almaen]] | 1961-01-01 |- | ''[[:d:Q882945|Der rote Kreis]]'' | | [[Denmarc]]<br/>[[Yr Almaen]] | 1959-01-01 |- | [[Der Transport]] | | [[Yr Almaen]] | 1961-01-01 |- | [[Die Flußpiraten Vom Mississippi]] | | [[Ffrainc]]<br/>[[Yr Almaen]]<br/>[[Yr Eidal]] | 1963-01-01 |- | [[Die Seltsame Gräfin]] | | [[Yr Almaen]] | 1961-01-01 |- | [[Jürgen Roland’s St. Pauli-Report]] | | [[Yr Almaen]] | 1971-01-01 |- | [[No Gold For a Dead Diver]] | | [[Yr Almaen]] | 1974-03-15 |- | ''[[:d:Q1168770|Stahlnetz: Das Haus an der Stör]]'' | | [[Yr Almaen]] | 1963-05-26 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:4 Schlüssel}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Almaeneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau am ladrata o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau Almaeneg]] [[Categori:Ffilmiau o'r Almaen]] [[Categori:Ffilmiau am ladrata]] [[Categori:Ffilmiau 1965]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Hamburg]] kt7tra5z1sbgl68m7jewwzxsxju0fd5 0 387892 14890887 14500361 2026-05-08T10:54:00Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890887 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm antur gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Monte Hellman]] yw '''''Iguana''''' a gyhoeddwyd yn 1988. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd '''''Iguana''''' ac fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Saesneg]] a hynny gan Steven Gaydos. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Fabio Testi, Jack Taylor, Michael Madsen ac Everett McGill. Mae'r ffilm ''Iguana (ffilm o 1988)'' yn 88 munud o hyd. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Die Hard]]'' sef [[ffilm llawn cyffro]] gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Monte%20Hellman%20in%202013.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Monte Hellman ar 12 Gorffenaf 1932 yn Greenpoint a bu farw yn Eisenhower Medical Center ar 9 Tachwedd 1959. Derbyniodd ei addysg yn Los Angeles High School. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Monte Hellman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q945188. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[Amore, Piombo E Furore]] | | [[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Yr Eidal]]<br/>[[Sbaen]] | [[Eidaleg]]<br/>[[Saesneg]] | 1978-01-01 |- | [[Avalanche Express]] | | [[Unol Daleithiau America]]<br/>[[y Deyrnas Unedig]] | [[Saesneg]] | 1979-07-05 |- | [[Cockfighter]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1974-01-01 |- | [[Per un pugno di dollari]] | [[Delwedd:Clint Eastwood - 1960s.JPG|center|100px]] | [[Yr Eidal]]<br/>[[Sbaen]]<br/>[[Yr Almaen]]<br/>[[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Gorllewin yr Almaen]] | [[Eidaleg]]<br/>[[Saesneg]] | 1964-01-01 |- | [[Ride in The Whirlwind]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1966-01-01 |- | ''[[:d:Q1144191|Silent Night, Deadly Night 3: Better Watch Out!]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1989-01-01 |- | ''[[:d:Q788767|The Greatest]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]]<br/>[[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1977-05-19 |- | [[The Shooting]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1966-01-01 |- | [[The Terror]] | [[Delwedd:Dorothea Neumann in The Terror (1963).jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1963-01-01 |- | [[Two-Lane Blacktop]] | [[Delwedd:Dennis Wilson 1971.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1971-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Iguana}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Dramâu o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau 1988]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau trosedd o'r Unol Daleithiau]] h5da0zjdkfmzdyhn5g17d5a08pqmpyd 0 392807 14890686 14876650 2026-05-08T08:52:41Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890686 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Oscar Apfel]] yw '''''The Little Gypsy''''' a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd gan William Fox yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Fox Film Corporation. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Mary Murillo. Dosbarthwyd y ffilm gan Fox Film Corporation. Y prif actor yn y ffilm hon yw Dorothy Bernard. Mae'r ffilm ''The Little Gypsy'' yn 50 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (''aspect ratio'') o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y [[parth cyhoeddus]].{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[The Birth of a Nation]]'' addasiad o ddrama o [[Unol Daleithiau America]] gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, [[D. W. Griffith]].Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, ''The Little Minister'', sef [[gwaith llenyddol]] gan yr [[awdur]] J. M. Barrie. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Oscar%20C.%20Apfel.lowrey.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Oscar Apfel ar 17 Ionawr 1878 yn Cleveland a bu farw yn [[Hollywood]] ar 27 Awst 2016. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Oscar Apfel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q3356950. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | ''[[:d:Q20091977|A Leech of Industry]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1914-01-01 |- | ''[[:d:Q21183785|Fighting Blood]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1916-01-01 |- | ''[[:d:Q131344463|Half a Chance]]'' | | | | 1913-06-04 |- | [[Mandarin's Gold]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]]<br/>No/unknown value | 1919-02-10 |- | [[The Broken Law]] | [[Delwedd:The Broken Law (1915) - 1.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1915-01-01 |- | [[The End of The Trail]] | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1916-01-01 |- | [[The Fires of Conscience]] | [[Delwedd:The Fires of Conscience (1916) 1.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1916-01-01 |- | [[The Last Volunteer]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1914-01-01 |- | The Little Gypsy | | [[Unol Daleithiau America]] | No/unknown value | 1915-01-01 |- | [[The Social Code]] | [[Delwedd:The Social Code (1923) - 2.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | | 1923-10-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:The Little Gypsy}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Dramâu o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau mud]] [[Categori:Ffilmiau mud o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau 1915]] [[Categori:Ffilmiau a gynhyrchwyd gan Fox Film Corporation]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau 20th Century Fox]] 9y6t9ao0xlmfzlmmwv9zqicb1pt6z44 0 397028 14890894 14205506 2026-05-08T11:01:39Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890894 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm gyffro wleidyddol gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Sergiu Nicolaescu]] yw '''''Un Comisar Acuză''''' a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwmania. Lleolwyd y stori yn [[Bwcarést]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Rwmaneg]] a hynny gan Sergiu Nicolaescu. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Emmerich Schäffer, Marin Moraru, Amza Pellea, Gheorghe Dinică, Sergiu Nicolaescu, Jean Constantin, Ștefan Mihăilescu-Brăila, Ion Besoiu, Ovidiu Iuliu Moldovan, Alexandru Dobrescu, Jean Lorin Florescu, Mimi Enăceanu, Mircea Anghelescu, Paul Fister, Rodica Mandache, Szabolcs Cseh, Maria Ploae, Constantin Dinulescu a Vasile Nițulescu. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[The Exorcist]]'' sef [[ffilm arswyd]] Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Sergiu%20Nicolaescu%20ultimul.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sergiu Nicolaescu ar 13 Ebrill 1930 yn Târgu Jiu a bu farw yn [[Bwcarést]] ar 8 Hydref 2012. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1962 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Bucharest Politehnica. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Sergiu Nicolaescu nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q634875. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | ''[[:d:Q1599444|Burning Daylight]]'' | | [[Yr Almaen]]<br/>[[Rwmania]] | 1975-01-01 |- | [[Dacii]] | | [[Rwmania]]<br/>[[Ffrainc]] | 1967-01-01 |- | [[Guillaume Le Conquérant]] | | [[Ffrainc]]<br/>[[Y Swistir]]<br/>[[Rwmania]] | 1982-01-01 |- | ''[[:d:Q442459|Kampf um Rom I]]'' | | [[Yr Almaen]]<br/>[[Yr Eidal]]<br/>[[Rwmania]] | 1968-01-01 |- | [[Mihai Viteazul]] | | [[Rwmania]]<br/>[[Ffrainc]]<br/>[[Yr Eidal]] | 1970-01-01 |- | [[Nemuritorii]] | | [[Rwmania]]<br/>[[Gweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen]] | 1974-01-01 |- | [[Osînda]] | | [[Rwmania]] | 1976-09-13 |- | ''[[:d:Q780675|The Last of the Mohicans]]'' | | [[Rwmania]] | 1968-01-01 |- | ''[[:d:Q1196859|The Seawolf]]'' | | [[Yr Almaen]] | 1971-01-01 |- | ''[[:d:Q232048|Two Years Vacation]]'' | | [[Yr Almaen]]<br/>[[Ffrainc]] | 1974-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Un Comisar Acuză}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Rwmaneg]] [[Categori:Dramâu o Rwmania]] [[Categori:Ffilmiau Rwmaneg]] [[Categori:Ffilmiau o Rwmania]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau rhamantaidd]] [[Categori:Ffilmiau rhamantus o Rwmania]] [[Categori:Ffilmiau 1973]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Bwcarést]] 3wxkmxv9xqhi1f24o6c5zeafgqaih6s 0 401598 14890745 14547103 2026-05-08T09:54:04Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890745 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm llawn cyffro]] a chomedi gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Stefano Vanzina]] yw '''''Piedone L'africano''''' a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd yn [[yr Eidal]] a'r [[Almaen]]. Lleolwyd y stori yn [[Namibia]] a chafodd ei ffilmio yn [[De Affrica]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Eidaleg]] a hynny gan Adriano Bolzoni a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Maurizio De Angelis. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dagmar Lassander, Werner Pochath, Bud Spencer, Enzo Cannavale, Claudio Ruffini, Giovanni Cianfriglia, Carlo Reali, Franco Cirino, Giorgio Cerioni, Antonio Allocca, Ester Carloni, Vincenzo Maggio, Carel Trichardt, Joe Stewardson a Benito Pacifico. Mae'r ffilm ''Piedone L'africano'' yn 115 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Apocalypse Now]]'' sy'n seiliedig ar y nofel fer ''[[Heart of Darkness]] gan [[Joseph Conrad]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. [[Alberto Spagnoli]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Mario Morra sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. ==Cyfarwyddwr== Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stefano Vanzina ar 19 Ionawr 1917 yn [[Rhufain]] a bu farw yn yr un ardal ar 25 Gorffennaf 2003. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1949 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Canolfan Arbrofol ym Myd y Sinema. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Stefano Vanzina nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q53052. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | [[Banana Joe]] | [[Delwedd:Banana joe.svg|center|100px]] | [[Yr Eidal]]<br/>[[Yr Almaen]] | 1982-01-01 |- | ''[[:d:Q841887|Flatfoot]]'' | [[Delwedd:Bud Spencer 1973.jpg|center|100px]] | [[Yr Almaen]]<br/>[[Yr Eidal]]<br/>[[Ffrainc]] | 1973-10-25 |- | ''[[:d:Q587854|Flatfoot in Egypt]]'' | | [[Yr Eidal]] | 1980-03-01 |- | ''[[:d:Q841882|Flatfoot in Hong Kong]]'' | | [[Yr Eidal]] | 1975-02-03 |- | [[Gli Eroi Del West]] | | [[Yr Eidal]]<br/>[[Sbaen]] | 1963-01-01 |- | [[La Polizia Ringrazia]] | [[Delwedd:La polizia ringrazia (1972) - Laura Belli.jpg|center|100px]] | [[Yr Eidal]]<br/>[[Yr Almaen]] | 1972-02-25 |- | [[La Ragazza Di Mille Mesi]] | | [[Yr Eidal]] | 1961-01-01 |- | [[Le Avventure Di Giacomo Casanova]] | [[Delwedd:Le avventure di Giacomo Casanova.png|center|100px]] | [[Ffrainc]]<br/>[[Yr Eidal]] | 1954-01-01 |- | [[Letti sbagliati]] | [[Delwedd:Letti sbagliati (1965) Lando Buzzanca.png|center|100px]] | [[Yr Eidal]] | 1965-01-01 |- | Piedone L'africano | | [[Yr Eidal]]<br/>[[Yr Almaen]] | 1978-03-22 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Piedone L'africano}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Eidaleg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau trosedd o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau Eidaleg]] [[Categori:Ffilmiau o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau trosedd]] [[Categori:Ffilmiau 1979]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Mario Morra]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Johannesburg]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Namibia]] qwtrmd6wfqe884jeqg1j37tmohc9vtk 0 402880 14890695 14855184 2026-05-08T09:05:06Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890695 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm gomedi]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Steven Soderbergh]] yw '''''Schizopolis''''' a gyhoeddwyd yn 1996. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Saesneg]] a hynny gan Steven Soderbergh a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Cliff Martinez. Y prif actorion yn y ffilm hon yw Katherine LaNasa, Steven Soderbergh, Rodger Kamenetz, Betsy Brantley, Eddie Jemison, Scott Allen a David Jensen. Mae'r ffilm yn 96 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} [[Steven Soderbergh]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Scream]]'' sef [[ffilm arswyd]] gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Soderbergh cropped 2009.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Steven Soderbergh ar 14 Ionawr 1963 yn Atlanta. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1981 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Louisiana State University Laboratory School. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q103917|P166|format=<li>%p[%r] [<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Marciau}} {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Steven Soderbergh nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q103917. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | [[Che]] | [[Delwedd:2008-05-21 Équipe du film Che.jpg|center|100px]] | [[Ffrainc]]<br/>[[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Sbaen]] | 2008-01-01 |- | [[Che Part 2: Guerrilla]] | [[Delwedd:2008-05-21 Équipe du film Che.jpg|center|100px]] | [[Ffrainc]]<br/>[[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Sbaen]] | 2008-01-01 |- | ''[[:d:Q730888|Contagion]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | 2011-09-03 |- | [[Full Frontal]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 2002-01-01 |- | [[Magic Mike]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 2012-01-01 |- | [[Ocean's Thirteen]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 2007-05-24 |- | [[Sex, Lies, and Videotape]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 1989-01-20 |- | ''[[:d:Q673195|Solaris]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | 2002-01-01 |- | [[The Good German]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 2006-01-01 |- | [[The Limey]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 1999-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Schizopolis}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau comedi o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau 1996]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] b5l8mver7f2h5k3eazys18poeicn720 0 417550 14890721 14442697 2026-05-08T09:28:17Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14890721 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama a chomedi gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Wallace Fox]] yw ''''''Neath Brooklyn Bridge''''' a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn [[Unol Daleithiau America]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Saesneg]]. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Edward J. Kay. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Leo Gorcey, Huntz Hall, Bobby Jordan a Gabriel Dell. Mae'r ffilm yn 61 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Casablanca]]'' sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y [[cyfarwyddwr ffilm]] Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Wallace Fox ar 9 Mawrth 1895 yn Purcell, Oklahoma a bu farw yn [[Hollywood]] ar 14 Hydref 2000. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ac mae ganddo o leiaf 2 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Wallace Fox nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q3565459. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | 'Neath Brooklyn Bridge | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1942-01-01 |- | [[Block Busters]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1944-01-01 |- | [[Bowery at Midnight]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1942-01-01 |- | [[Bowery Blitzkrieg]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1941-01-01 |- | [[Brenda Starr, Reporter]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1945-01-01 |- | [[Career Girl]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1944-01-01 |- | ''[[:d:Q5287238|Docks of New York]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1945-01-01 |- | [[Gun Town]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1946-01-01 |- | [[Jack Armstrong]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1947-01-01 |- | [[The Corpse Vanishes]] | [[Delwedd:Corpsevanishes.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1942-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Neath Brooklyn Bridge}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau comedi o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau 1942]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] shk8dmnpu83xk7bfo4dh1gkmkl1pkiv 0 443717 14890393 14613016 2026-05-07T19:00:08Z Craigysgafn 40536 14890393 wikitext text/x-wiki Twrnamaint criced sy'n rhan o'r broses gymhwyso ar gyfer Cwpan y Byd T20 Dynion ICC 2024 yw '''Cystadleuaeth''' '''Ragbrofol Cwpan y Byd T20 Dynion ICC Ewrop 2022-23''' . <ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2637428|title=Qualification pathway for ICC Men's T20 World Cup 2024 announced|website=International Cricket Council|access-date=31 Mai 2022}}</ref> Ym Mai 2022 cadarnhaodd y Cyngor Criced Rhyngwladol (ICC) yr holl gemau a lleoliadau ar gyfer y tri twrnament Gymhwyso isranbarthol. <ref name=":0">{{Cite web|title=Qualification for ICC Men's T20 World Cup 2024 commences with pathway events launching in Europe|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2637523|website=www.icc-cricket.com|access-date=2022-10-11|language=en}}</ref> Yn y pen draw, cafodd cam is-ranbarthol cymhwyster Ewropeaidd ar gyfer Cwpan y Byd T20 blaenorol ei ganslo oherwydd [[pandemig COVID-19]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/three-men-s-t20-world-cup-2022-qualifying-events-called-off-because-of-covid-19-1262460|title=Three men's T20 World Cup 2022 qualifying events called off because of Covid-19|website=ESPN Cricinfo|access-date=7 Mai 2021}}</ref> O ganlyniad, dim ond pedwar tîm gafodd y cyfle i gymhwyso o rowndiau terfynol rhanbarthol.<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2130315|title=Three ICC Men's T20 World Cup 2022 European Qualifiers cancelled due to COVID-19|website=International Cricket Council|access-date=7 Mai 2021}}</ref> Symudodd Jersey a’r Almaen ymlaen o’r digwyddiad hwnnw a thrwy hynny hepgor drwy’r cam isranbarthol yn y broses ar gyfer Cwpan y Byd T20 2024. <ref>{{Cite web|url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001407.shtml|title=The Andrew Nixon Column: 24 October|website=Cricket Europe|access-date=24 Hydref 2021|archive-date=2021-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024122424/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001407.shtml|url-status=dead}}</ref> Os na fydd y naill neu’r llall o’r Iseldiroedd, [[Tîm criced cenedlaethol yr Alban|yr Alban]] ac [[Tîm criced cenedlaethol Iwerddon|Iwerddon]] yn cymhwyso’n uniongyrchol ar gyfer Cwpan y Byd T20 Dynion ICC 2024, byddant hefyd yn chwarae yn Rownd Derfynol Ranbarthol Ewrop. <ref>{{Cite web|url=https://emergingcricket.com/events/mens-t20-world-cup-qualifiers/europe-qualifier-c-denmark-advance-despite-belgium-scare/|title=Europe Qualifier C – Denmark advance despite Belgium scare|website=Emerging Cricket|access-date=6 Gorffennaf 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2685209|title=Denmark, Italy one step from T20 World Cup 2024 as Europe qualification continues|website=International Cricket Council|access-date=21 Gorffennaf 2022}}</ref> Yn y cylch hwn, cystadlodd wyth ar hugain o wledydd o'r rhanbarth Ewropeaidd yng nghyfnod isranbarthol y twrnamaint, wedi'i rannu'n dri digwyddiad a oedd yn cael ei chwarae ym Mehefin a Gorffennaf 2022. <ref>{{Cite web|url=https://emergingcricket.com/news/european-associates-to-hit-the-road-to-2024-t20-cup/|title=European Associates to hit the road to 2024 T20 Cup|website=Emerging Cricket|access-date=22 Rhagfyr 2021}}</ref> Cymhwyster C oedd y digwyddiad cyntaf a chwaraewyd, <ref>{{Cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/122851/first-european-sub-regional-tournament-marks-start-of-2024-t20-wc-qualifying|title=First European sub-regional tournament marks start of 2024 T20 WC Qualifying|website=CricBuzz|access-date=28 June 2022}}</ref> ac fe'i gynhaliwyd yng Ngwlad Belg rhwng 28 Mehefin a 4 Gorffennaf 2022.<ref>{{Cite web|url=https://www.chronicle.gi/gibraltar-cricket-will-be-heading-for-belgium-next-summer/|title=Gibraltar cricket will be heading for Belgium next summer|website=Gibraltar Chronicle|access-date=16 December 2021}}</ref> Dilynodd gemau rhagbrofol A a B, gyda'r ddau yn cael eu cynnal yn y Ffindir rhwng 12 a 31 Gorffennaf 2022.<ref>{{Cite web|url=https://cricketfinland.com/index.php/2021/12/16/finland-and-belgium-to-host-icc-2024-mens-t20-wc-europe-sub-regional-qualifier-events-next-summer/|title=Finland and Belgium to host ICC 2024 Men's T20 WC Europe Sub-Regional Qualifier events next summer|website=Cricket Finland|access-date=16 Rhagfyr 2021|archive-date=2022-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215183937/https://cricketfinland.com/index.php/2021/12/16/finland-and-belgium-to-host-icc-2024-mens-t20-wc-europe-sub-regional-qualifier-events-next-summer/|url-status=dead}}</ref> Aeth enillydd pob gêm ragbrofol isranbarthol ymlaen i’r rownd derfynol ranbarthol,<ref name=":0" /> ac o hynny bydd dau dîm yn cymhwyso ar gyfer Cwpan y Byd T20 Dynion ICC 2024 . <ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2637428|title=Qualification pathway for ICC Men's T20 World Cup 2024 announced|website=International Cricket Council|access-date=31 Mai 2022}}</ref> Denmarc oedd y tîm cyntaf i symud ymlaen i’r Rownd Derfynol Ranbarthol, ar ôl iddynt guro Portiwgal o naw wiced yn rownd derfynol Rhagbrofol C. <ref>{{Cite web|url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000008/000864.shtml|title=Denmark reach European qualifying final|website=Cricket Europe|access-date=4 Gorffennaf 2022|archive-date=2022-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20221011140127/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000008/000864.shtml|url-status=dead}}</ref> Yr Eidal oedd yr ail dîm i symud ymlaen i’r Rownd Derfynol Ranbarthol, pan gurasant Ynys Manaw o saith wiced yn rownd derfynol Rhagbrofol Is-ranbarthol A.<ref>{{Cite web|url=https://www.iomtoday.co.im/sport/cricket-isle-of-man-lose-to-italy-in-euros-final-555836|title=Cricket: Isle of Man lose to Italy in Euros final|website=Isle of Man Today|access-date=19 Gorffennaf 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://cricketitalia.org/azzurri-t20-primo-obiettivo-centrato-verso-i-mondiali-2024/|title=Azzurri T20: Primo obiettivo centrato verso i Mondiali 2024|trans-title=Azzurri T20: First goal achieved towards the 2024 World Cup|website=Federazione Cricket Italiana|language=Eidaleg|access-date=21 Gorffennaf 2022}}</ref> Awstria oedd y tîm olaf i gymhwyso o'r gemau isranbarthol, ar ôl curo Norwy yn rownd derfynol y gêm ragbrofol is-ranbarthol B. <ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2705664|title=Austria stun field to steal third T20 World Cup 2024 Europe Sub-Regional Qualifier|website=International Cricket Council|access-date=1 Awst 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/123288/austria-cruise-past-norway-to-claim-european-t20-world-cup-regional-title|title=Austria cruise past Norway to claim European T20 World Cup regional title|website=CricBuzz|access-date=31 July 2022}}</ref> == Timau == {| class="wikitable" ! colspan="2" |Cymhwyswr A ! colspan="2" | Cymhwyswr B ! colspan="2" | Cymhwyster C ! rowspan="2" | Rownd Derfynol Ranbarthol |- ! Grŵp 1 ! Grŵp 2 ! Grŵp 1 ! Grŵp 2 ! Grŵp 1 ! Grŵp 2 |- | valign="top" | *{{ru|CRO}} *{{ru|FIN}} *{{ru|GRE}} *{{ru|ITA}} *{{ru|SWE}} |valign=top| *{{ru|CYP}} *{{ru|IOM}} *{{ru|ROM}} *{{ru|SRB}} *{{ru|TUR}} |valign=top| *{{ru|AUT}} *{{ru|BUL}} *{{ru|GUE}} *{{ru|LUX}} *{{ru|SLO}} |valign=top| *{{ru|CZE}} *{{ru|EST}} *{{ru|FRA}} *{{ru|NOR}} *{{ru|SUI}} |valign=top| *{{ru|BEL}} *{{ru|DEN}} *{{ru|GIB}} *{{ru|HUN}} |valign=top| *{{ru|ISR}} *{{ru|MLT}} *{{ru|POR}} *{{ru|ESP}} |valign=top| *{{ru|AUT}} *{{ru|DEN}} *{{ru|GER}} *{{ru|ITA}} *Beilïaeth Jersey |} == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cystadlaethau criced]] fkf2amqtlnx23zjxajcoecu9ibnd975 0 454802 14890675 13802482 2026-05-08T08:48:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890675 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad={{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] | sir=[[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gwersyllt]], [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam]], [[Cymru]], yw '''Rhosrobin.'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/rhosrobin-wrexham-sj325525 British Place Names]; adalwyd 28 Mehefin 2025</ref> Saif tua 2 filltir ( 3.2&nbsp;km) i'r gogledd-orllewin o ganol dinas [[Wrecsam]], yn agos at ffordd yr [[A483]]. Mae poblogaeth y pentref wedi ehangu'n sylweddol yn ystod y blynyddoedd diwethaf ac mae llawer o'r tirnodau hŷn wedi'u hysgubo i ffwrdd i wneud lle ar gyfer tai newydd a datblygiadau masnachol. Mae llawer yn cael eu denu yma gan fynediad uniongyrchol ar hyd y B5425 i ganol dinas Wrecsam, a chysylltiad hawdd â'r A483 (Cefnffordd) yn y [[Y Pandy, Wrecsam|Pandy]], am Gaer a Gogledd Orllewin Lloegr a thu hwnt.<ref>{{Cite web|title=Rhosrobin - POI|url=https://www.routeyou.com/en-gb/location/view/48034947/rhosrobin|website=RouteYou|access-date=2023-01-09|language=en}}</ref> Gan gymryd y B5425 (Llai) o Wrecsam, mae ffin y pentref bellach wedi'i nodi ag arwydd brown wrth ymyl datblygiad tai newydd Ffordd Top Farm. Wrth ddilyn y Brif Ffordd dros [[Rheilffordd Amwythig i Gaer]], gellir gweld prif ganolfan fasnachol y pentref. Er ei bod wedi'i lleoli'n glir yn Rhosrobin, mae Ystâd Ddiwydiannol [[Rhos-ddu]] wedi'i henwi ar ôl yr hen bwll glo a arferai feddiannu'r ardal gyfan hon. Agorwyd y lofa yn y [[1860au]] gan Gwmni Glo Wrecsam ac yn ei anterth roedd yn cyflogi bron i 1,000 o ddynion. Caeodd y pwll glo ym 1924 ac mae'r unig adeilad sydd wedi goroesi i'w weld yng nghefn y stad - ar hyn o brydeir busnes paledi yn yr hen dŷ olwyn. Adeiladwyd datblygiad Churchlea ar ochr Capel Olivet [[Cristadelffiaid|Christadelphian]] ar safle hen drac rheilffordd Cwmni Rheilffordd Mwynau Gogledd Cymru. Mae llwybr yr hen drac i'w weld gyferbyn â Churchlea yn gwneud ei ffordd i'r hen gyffordd Wheatsheaf yng [[Gwersyllt|Ngwersyllt]]. Roedd y ffordd fer heb ei mabwysiadu oedd yn rhedeg y tu ôl i'r Capel yn wreiddiol, yn rhedeg ar hyd y tir cyfan i lawr at y brif reilffordd, gan roi mynediad i fwthyn a godwyd wrth ymyl y trac a hefyd i ddau deras hir o dai a godwyd ar dir uwch. Er i'r tai teras gael eu dymchwel yn y 1970au, ni chafodd y tir ei ddatblygu hyd yn ddiweddar iawn. Cafodd y bwthyn ei ddymchwel i wneud lle i ddatblygiad Churchlea. Gwasanaethwyd y pentref am gyfnod byr gan ei orsaf reilffordd ei hun, Rhosrobin Halt, a leolwyd mewn gwirionedd yn y [[Y Pandy, Wrecsam|Pandy]], gyferbyn â'r hyn a elwir bellach yn Barc Busnes y Pandy . Agorwyd yr Halt ym 1932 gan gwmni'r [[Rheilffordd y Great Western|Great Western Railway]] a chaeodd ym mis Hydref 1947.<ref>{{Cite web|title=Disused Stations: Rhosrobin Halt|url=http://disused-stations.org.uk/r/rhosrobin_halt/index.shtml|website=disused-stations.org.uk|access-date=2023-01-09}}</ref> Ychydig iawn o weddillion y strwythur a ddefnyddiwyd yn bennaf gan lowyr oedd yn gweithio yng [[Glofa Gresffordd|Nglofa Gresffordd]] gerllaw sy'n bodoli. Gan barhau ar hyd y B5425, mae hen adeilad Eglwys San Pedr yn parhau ond mae bellach yn filfeddygfa ac mae hen Ysgol Rhosrobin, a oedd wedi gweld gwasanaeth yn fwy diweddar fel golchdy masnachol, bellach wedi'i dymchwel i wneud lle ar gyfer datblygiad tai newydd o'r enw St. Peter's Close. Symudodd hen gloch yr ysgol gyda'r cwmni golchi dillad i'w safle newydd ar Stad Ddiwydiannol [[Llai]] .<ref>{{Cite web|title=English|url=https://coflein.gov.uk/en/|website=Coflein|access-date=2023-01-09|language=en}}</ref> Cyflawnwyd llofruddiaeth yn Rhosrobin ddydd Llun, 10 Tachwedd 1902 pan saethodd William Hughes ei wraig Jane Hannah Hughes. Brodor o [[Dinbych|Ddinbych]] oedd William Hughes a gwasanaethodd am flynyddoedd yn yng Nghatrawd Swydd Gaer yn [[India]] o dan y Raj Prydeinig . Wedi dychwelyd i Brydain, y bu'n gweithio fel glöwr yn ardal Wrecsam. Priododd Jane Hannah Williams, ei gyfnither cyntaf, yn 1892. Gwahanasant yn 1901 a dedfrydwyd Hughes i dri mis wedi hynny yng ngharchar Amwythig am "deulu i'r diffeithwch". Rhyddhawyd ef ar 6 Tachwedd 1902 ac ar y 10fed o'r mis galwodd ar ei wraig a oedd erbyn hynny yn cadw tŷ i Mr Tom Maddocks, glöwr a oedd yn weddw a thri o blant. Pan ddaeth hi at y drws gollyngodd Hughes y ddwy gasgen o ddryll i'w chorff o ystod agos.<ref>{{Cite web|title=British Executions - William Hughes - 1903|url=http://www.britishexecutions.co.uk/execution-content.php?key=99&termRef=William%20Hughes|website=British Executions|access-date=2023-01-09|language=en}}</ref> Safodd Hughes ei brawf ym Mrawdlys Dinbych yn Ionawr 1903 ac er gwaethaf pledion o wallgofrwydd cymerodd y rheithgor ddeg munud yn unig i'w gael yn euog o lofruddiaeth. Am 8 yb, dydd Mawrth 17 Chwefror 1903 dienyddiwyd William Hughes, 42 oed, ar grocbren yng Ngharchar [[Rhuthun]]. Credir mai Hughes oedd yr unig ddyn i gael ei grogi yn y Carchar. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Llyfryddiaeth == *"Stori William Hughes" - [http://www.ruthingaol.co.uk] / Denbighshire Free Press 21 Chwefror 1903 * ''Anghofio Rheilffyrdd - Gogledd a Chanolbarth Cymru'', gan Rex Christiansen (David a Charles, 1984) * ''Rheilffyrdd Wrecsam'' cyfrolau 1 a 2 (Bridge Books) {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Gwersyllt]] [[Categori:Pentrefi Wrecsam]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 8k0n9x64evm8bjg2br9zrimdu23bs6q 0 455171 14890400 14868921 2026-05-07T19:34:52Z Dafyddt 942 14890400 wikitext text/x-wiki {{cyfoes}} {{Infobox election | election_name = Etholiad Senedd Cymru, 2026 | country = Wales | type = parliamentary | ongoing = yes | previous_election = [[Etholiad Senedd Cymru, 2021]] | previous_year = [[Etholiad Senedd Cymru, 2021]] | next_election = | next_year = | seats_for_election = 96 sedd y Senedd | majority_seats = 49 (allan o 96) | election_date = | 1blank = Pleidlais&nbsp;yr&nbsp;etholaethau | 2blank = % a gogwydd | 3blank = Pleidlais&nbsp;Ranbarthol | 4blank = | turnout = | image1 = {{CSS image crop |Image = Rhun ap Iorwerth official portrait (cropped).jpg |bSize = 125 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 5 |oTop = 0 |Location = center |Alt = Blank }} | leader1 = [[Rhun ap Iorwerth]] | party1 = [[Plaid Cymru]] | last_election1 = | seats1 = | seat_change1 = | 1data1 = | 2data1 = | 3data1 = | 4data1 = <!-- Ceidwadwyr --> | image2 = {{CSS image crop |Image = Dan Thomas Reform UK Wales.jpg |bSize = 180 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 50 |oTop = 40 |Location = center |Alt = Blank }} | leader2 = [[Daniel Thomas (gwleidydd)|Daniel Thomas]] | party2 = [[Reform UK|Diwygio DU Cymru]] | last_election2 = | seats2 = | seat_change2 = | 1data2 = | 2data2 = | 3data2 = | 4data2 = <!-- Plaid Cymru --> | image3 = {{CSS image crop |Image = Official_portrait_of_Eluned_Morgan_(cropped).jpg |bSize = 125 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 0 |oTop = 0 |Location = left |Alt = Blank }} | leader3 = [[Eluned Morgan (gwleidydd)|Eluned Morgan]] | party3 = [[Welsh Labour|Llafur Cymru]] | last_election3 = | seats3 = | seat_change3 = | 1data3 = | 2data3 = | 3data3 = | 4data3 = <!-- RHAN OLAF --> | title = Prif Weinidog | before_election = [[Eluned Morgan]] | before_party = [[Llafur Cymru]] | after_election = | after_party = | map_image = | map_size = | map_caption = Canlyniadau cynnar: nid yw'r cyfan wedi eu cyhoeddi hyd yma. | party4 = [[Plaid Werdd Cymru]] | leader4 = [[Anthony Slaughter]] | image4 = {{CSS image crop |Image = Anthony Slaughter (cropped).jpg |bSize = 170 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 25 |oTop = 8 |Location = center |Alt = Blank }} | party5 = [[Welsh Conservatives| Ceidwadwyr Cymreig]] | image5 = {{CSS image crop |Image =Darren-millar (cropped).jpg |bSize = 125 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 5 |oTop = 0 |Location = center |Alt = Blank }} | leader5 = [[Darren Millar]] | leader6 = [[Jane Dodds]] | party6 = [[Liberal Democrats|Democratiaid Rhyddfrydol Cymru]] | image6 = {{CSS image crop |Image = Jane-dodds.jpg |bSize = 160 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 25 |oTop = 0 |Location = center |Alt = Blank }} | seats_before1 = 13 (allan o 60) | seats_before2 = 2 (allan o 60) | seats_before3 = 29 (allan o 60) | seats_before4 = 0 (allan o 60) | seats_before5 = 13 (allan o 60) | seats_before6 = 1 (allan o 60) }} {{Gweler hefyd|Arolygon barn ar etholiad Senedd Cymru 2026}}{{Gwleidyddiaeth Cymru}} Cynhaliwyd '''Etholiad Senedd''' '''Cymru''' 2026 ar 7 Mai 2026 i ethol aelodau [[Senedd Cymru]].<ref>{{Cite web|title=Y gorsafoedd pleidleisio wedi agor ar gyfer etholiad Senedd Cymru|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/gorsafoedd-pleidleisio-wedi-agor-gyfer-etholiad-senedd-cymru|website=newyddion.s4c.cymru|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=cy}}</ref> Hon oedd seithfed [[etholiad cyffredinol]] [[Datganoli yn y Deyrnas Unedig|datganoledig]] ers sefydlu’r Senedd (Cynulliad Cenedlaethol Cymru gynt) ym 1999 a'r ail etholiad ers i’r Senedd newid ei henw ym Mai 2020. Hon oedd etholiad cyntaf y Senedd ers i Ddeddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024 ddod i rym. Roedd newidiadau'r Bil yn cynnwys: * cynyddu maint y Senedd o 60 i 96 Aelod o'r Senedd * newid y dull pleidleisio i D'Hondt * gofyniad i bob ymgeisydd fyw yng Nghymru * etholaethau newydd: 16 etholaeth, gyda phob un yn ethol 6 aelod Mae cynigion hefyd ar gyfer cyflwyno cwotâu amrywiaeth nad ydynt yn y Bil cyntaf. == Diwygio system etholiad == Awgrymodd adroddiad [[Ivor Richard, Barwn Richard|Comisiwn Richard]] yn 2004 y dylid cynyddu nifer yr Aelodau i 80. Awgrymwyd y nifer hwnnw hefyd, o leiaf, gan adroddiad 2014 [[Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru|Comisiwn Silk]].<ref name="IDW">{{Cite web|url=https://www.cardiff.ac.uk/research/impact-and-innovation/research-impact/improving-democracy-in-wales|title=Improving democracy in Wales|last=McAllister|first=Laura|last2=Wyn Jones|first2=Richard|last3=Larner|first3=Jac|year=2022|website=Cardiff University|access-date=19 Mai 2022}}</ref> Yn yr un modd, yn 2013 a 2016, cyhoeddodd y Gymdeithas Diwygio Etholiadol adroddiadau yn dadlau’r achos dros gynyddu maint y Cynulliad.<ref>Electoral Reform Society Cymru, ''Size Matters: Making the National Assembly More Effective'' (2013).</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cardiff.ac.uk/__data/assets/pdf_file/0009/1288287/Report-Senedd-ENG-FINAL.pdf|title=Reshaping the Senedd. How to elect a more effective Assembly|date=November 2016|last=Wales Governance Centre at Cardiff University|last2=Electoral Reform Society Cymru|access-date=19 Mai 2022}}</ref> Awgrymodd adroddiad yn 2017 gan gomisiwn arbenigol dan arweiniad [[Laura McAllister]] gynnydd i rhwng 80 a 90 o Aelodau, newid i [[Pleidlais sengl drosglwyddadwy|bleidlais sengl drosglwyddadwy]] (STV) a gorfodi cwotâu rhyw. Fodd bynnag, nid oedd consensws trawsbleidiol ar unrhyw un o’r mesurau hyn yn 2017. Plediodd adroddiad McAllister yn llwyddiannus dros hawliau pleidleisio i bobl ifanc 16 ac 17 oed.<ref name="IDW" /> Bu gostyngiad yn nifer yr ASau Cymreig San Steffan yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024]], gyda nifer yr ASau yn gostwng o 40 i 32 gyda ffiniau newydd.<ref>{{Cite web|last=Hayward|first=Will|date=19 Hydref 2022|title=New plans to cut the number of Welsh MPs and create new constituencies|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/new-plans-cut-number-welsh-25294407|access-date=22 Hydref 2022|website=WalesOnline|language=en}}</ref> Y ffiniau newydd hyn yw'r sail ar gyfer etholaethau Senedd Cymru hefyd, gyda phob etholaeth ar gyfer Senedd Cymru yn cyfateb i ddwy etholaeth ar gyfer San Steffan. Ar ôl [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]], ymrwymodd ail lywodraeth Drakeford i gytundeb cydweithredu gyda [[Plaid Cymru|Phlaid Cymru]], o'r enw "Gweithredu radical mewn cyfnod anodd".<ref name="coop">{{Cite web|title=The Co-operation Agreement: full policy programme|url=https://gov.wales/co-operation-agreement-full-policy-programme-html|date=1 Rhagfyr 2021|access-date=19 Mai 2022|website=The Government of Wales}}</ref> Mae paragraff 22 yn gofyn am: ehangu’r Senedd i rhwng 80 a 100 o Aelodau, dull pleidleisio mwy cyfrannol, un symlach, ac un sy’n integreiddio cwotâu rhywedd. Mae’r paragraff hefyd yn gofyn am argymhellion i’w gwneud gan y Pwyllgor Diben Arbennig erbyn 31 Mai 2022, gyda’r nod o basio deddfwriaeth yn y 12 i 18 mis nesaf fel y gellir ei chymhwyso ar gyfer yr etholiad nesaf yn 2026.<ref name="coop" /> Sefydlwyd y Pwyllgor Arbennig ar 6 Hydref 2021. Cafodd ei gadeirio gan [[Huw Irranca-Davies]], ac roedd yn cynnwys pum aelod yn cynrychioli pob plaid, yn ogystal â [[Llywydd Senedd Cymru|Llywydd y Senedd]]. Cynhaliwyd cyfarfodydd cyhoeddus a phreifat ar y materion hyn. <ref>{{Cite web|url=https://senedd.wales/committee/811|title=Special Purpose Committee on Senedd Reform|date=6 Hydref 2021|website=senedd.wales}}</ref> Ar 10 Mai 2022, cyhoeddwyd datganiad sefyllfa ar y cyd gan [[Prif Weinidog Cymru|y Prif Weinidog]] [[Mark Drakeford]] ac Arweinydd Plaid Cymru [[Adam Price]], a’i anfon at y Pwyllgor Arbennig.<ref name="reform0">{{Cite web|url=https://gov.wales/a-way-forward-for-senedd-reform?utm_source=rss-announcements&utm_medium=rss-feed&utm_campaign=announcements-A+way+forward+for+Senedd+reform|date=10 Mai 2022|access-date=19 Mai 2022|title=Press release: A way forward for Senedd reform|website=Government of Wales}}</ref> Ynddo, roedden nhw’n galw am Senedd â 96 aelod wedi’u hethol drwy gynrychiolaeth gyfrannol ar restrau pleidiau caeedig (gan [[Dull D'Hondt|ddefnyddio dull D’Hondt]]) gyda “sipio” gorfodol o ymgeiswyr gwrywaidd a benywaidd ar y rhestr er mwyn sicrhau, ar gyfer pob plaid, fod hanner yr ymgeiswyr yn ferched. Byddai'r etholiadau'n cael eu trefnu mewn 16 o ranbarthau chwe aelod a grëwyd drwy baru'r 32 o etholaethau San Steffan sydd wedi'u hail-lunio.<ref name="millar">{{Cite web|date=10 Mai 2022|title=Welsh Conservative MS resigns from Senedd reform group after Labour and Plaid's 'completely out of order stunt'|url=https://www.conservatives.wales/news/welsh-conservative-ms-resigns-senedd-reform-group-after-labour-and-plaids-completely-out-order|publisher=Welsh Conservatives|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Cyhoeddwyd adroddiad terfynol y Pwyllgor Arbennig ar 30 Mai 2022 ac roedd yn argymell y system y cytunwyd arni gan arweinwyr Llafur a Phlaid Cymru.<ref name="report">{{Cite web|url=https://senedd.wales/media/5mta1oyk/cr-ld15130-e.pdf|title=Reforming our Senedd: A stronger voice for the people of Wales|date=30 Mai 2022|access-date=14 Mehefin 2022|website=Government of Wales}}</ref> Er bod yn well gan y Panel Arbenigol y [[Pleidlais sengl drosglwyddadwy|bleidlais sengl drosglwyddadwy]] nag unrhyw ddull arall, roedd y Pwyllgor yn ffafrio’r system etholiadol gyfrannol rhestr gaeedig dros ei allu i orfodi cwotâu rhyw drwy sipio gorfodol.<ref name="report" /> Fodd bynnag, nid yw cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd yn y maes yn gwbl hysbys a gall fod yn destun her gyfreithiol.<ref name="report" /> Trafodwyd yr adroddiad yn y cyfarfod llawn ar 8 Mehefin 2022, a chymeradwywyd ef o 40 i 15.<ref>{{Cite web|date=8 Mehefin 2022|title=Vote Outcomes Plenary 08/06/2022|url=https://record.assembly.wales/VoteOutcome/12875#V3645|access-date=14 Mehefin 2022|website=Welsh Parliament}}</ref> Ar 18 Medi 2023, 26 mlynedd i'r diwrnod ers y bleidlais datganoli, cyhoeddwyd Bil ar y cynigion gan gynnwys cynyddu maint y Senedd i 96 aelod, system ethol D'Hont a gofyniad i bob ymgeisydd Seneddol fyw yng Nghymru.<ref>{{Cite web|title=Cynlluniau ar gyfer Senedd fodern, fwy cynrychiadol {{!}} LLYW.CYMRU|url=https://www.llyw.cymru/cynlluniau-ar-gyfer-senedd-fodern-fwy-cynrychiadol|website=www.llyw.cymru|date=2023-09-18|access-date=2023-09-18|language=cy}}</ref> ==== Gwrthwynebiad y Ceidwadwyr ==== Mae’r Ceidwadwyr Cymreig wedi gwrthwynebu cynllun ehangu’r Senedd yn barhaus. Maent yn pryderu y byddai’n gostus, ac wedi galw am refferendwm yn dadlau mai mandad cyhoeddus yn unig all roi cyfreithlondeb i ddiwygiad o’r fath.<ref name="wc">{{Cite web|url=https://www.darrenmillar.wales/news/call-referendum-labour-and-plaids-policy-expand-senedd|date=7 Mehefin 2022|access-date=14 Mehefin 2022|title=Call for referendum on Labour and Plaid's policy to expand the Senedd|website=Darren Millar MS|last=Millar|first=Darren}}</ref> Mynegwyd y teimlad hefyd gan y ceidwadwr ac Ysgrifennydd Cymru [[Simon Hart]].<ref>{{Cite news|date=25 Mai 2022|title=Welsh secretary wants public vote on bigger Senedd|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-61534406|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Dywedodd ei ddirprwy [[David TC Davies]] wrth gynhadledd ei blaid y byddai'r cynllun diwygio yn "cloi i fewn llywodraeth Lafur am byth" ac yn "canolbwyntio grym yn nwylo ychydig o reolwyr y blaid".<ref>{{Cite news|date=21 Mai 2022|title=Senedd reform aim is to keep Labour in power, says UK minister|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-61480667|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Ar 10 Mai 2022, ymddiswyddodd yr Aelod Seneddol [[Darren Millar]], a oedd yn cynrychioli’r Blaid Geidwadol yn y Pwyllgor, gan anghytuno gyda datganiad ar y cyd Drakeford-Price, gan alw’r datganiad cyfryngau yn “anghwrtais i Senedd Cymru” a chyhuddo’r arweinwyr o geisio gorfodi'r pwyllgor. <ref name="millar"/> == Aelodau sy'n ymddeol == {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size:95%; margin-bottom:0" ! scope="col" |AS ! scope="col" |Etholaeth/ Rhanbarth ! scope="col" |Etholwyd gyntaf ! colspan="2" scope="col" |Plaid ! scope="col" |Cyhoeddwyd |- |[[Mark Drakeford]] |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party color|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |9 Awst 2023<ref>{{Cite news|title=Mark Drakeford ddim am sefyll i fod yn AS yn yr etholiad|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/66449818|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-08-09|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Vaughan Gething]] |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth Senedd Cymru)|De Caerdydd a Phenarth]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |7 Medi 2024<ref>{{Cite web|title=Vaughan Gething ddim am sefyll yn yr etholiad nesaf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/ckg20972lxxo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-09-08|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Lee Waters]] |[[Llanelli (etholaeth Senedd Cymru)|Llanelli]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |24 Hydref 2024<ref>{{Cite web|title=Y cyn-weinidog Lee Waters i adael y Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c20g6lv6922o|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-10-25|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Dawn Bowden]] |[[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Senedd Cymru)|Merthyr Tudful a Rhymni]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |17 Ionawr 2025<ref>{{Cite web|title=Dawn Bowden AS ddim am sefyll yn Etholiad 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/ce9nnylkp50o|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-01-17|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Mick Antoniw]] |[[Pontypridd (etholaeth Senedd Cymru)|Pontypridd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |24 Ionawr 2025<ref name=":1">{{Cite web|title=Antoniw a Watson ddim am sefyll yn etholiadau'r Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cvg84wrg3zno|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-01-24|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Joyce Watson]] |[[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canolbarth a Gorllewin Cymru]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |25 Ionawr 2025<ref name=":1" /> |- |[[Rebecca Evans (gwleidydd)|Rebecca Evans]] |[[Gŵyr (etholaeth Senedd Cymru)|Gŵyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |8 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Seithfed aelod Llafur o'r Senedd yn cyhoeddi na fydd yn sefyll eto|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/26456|website=newyddion.s4c.cymru|date=2025-02-08|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Julie Morgan]] |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gogledd Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |11 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Julie Morgan ddim am sefyll eto ar gyfer y Senedd|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2169988-julie-morgan-ddim-sefyll-gyfer-senedd|website=Golwg360|date=2025-02-12|access-date=2025-02-12|language=cy}}</ref> |- |[[Lesley Griffiths]] |[[Wrecsam (etholaeth Senedd Cymru)|Wrecsam]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |14 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Y cyn-weinidog Lesley Griffiths i adael y Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cn0yd4z0179o|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-02-15|access-date=2025-02-17|language=cy}}</ref> |- |[[John Griffiths]] |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Casnewydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |17 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Degfed Aelod Llafur am adael y Senedd yn 2026|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2170349-degfed-aelod-llafur-adael-senedd-2026|website=Golwg360|date=2025-02-17|access-date=2025-02-17|language=cy}}</ref> |- |[[Jane Hutt]] |[[Bro Morgannwg (etholaeth Senedd Cymru)|Bro Morgannwg]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref name=":2">{{Cite web|title=Jane Hutt a Julie James ddim am sefyll yn etholiad 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c30mldg0epeo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-02-21|access-date=2025-02-24|language=cy}}</ref> |- |[[Julie James]] |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Abertawe]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref name=":2" /> |- |[[Jenny Rathbone]] |[[Canol Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Canol Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|url=https://x.com/JennyRathbone/status/1893019027443789830|title=JennyRathbone Trydar|website=X}}</ref> |- |[[Russell George]] |[[Maldwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Maldwyn]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Conservatives}};" | |[[Ceidwadwyr Cymreig]] |22 Ebrill 2025<ref>{{Cite web|title=Yr AS Russell George yn rhoi'r gorau i fod yn ymgeisydd Seneddol|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cj68w6923rdo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-04-22|access-date=2025-10-22|language=cy}}</ref> |- |[[Jeremy Miles]] |[[Castell-nedd (etholaeth Senedd Cymru)|Castell-nedd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |19 Medi 2025<ref>{{Cite web|title=Jeremy Miles yn cyhoeddi na fydd yn sefyll yn yr etholiad nesaf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cp3v7d7q4geo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-09-19|access-date=2025-10-22|language=cy}}</ref> |} == Gweler hefyd == * [[Etholiad cyffredinol nesaf y Deyrnas Unedig yng Nghymru]] * [[Arolygon barn ar annibyniaeth i Gymru]] * [[Etholiad nesaf Senedd yr Alban]] * [[Etholiad nesaf Cynulliad Gogledd Iwerddon]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [https://senedd.wales/election Etholiad Senedd nesaf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230114180911/https://senedd.wales/election |date=2023-01-14 }} {{Etholiadau Cymreig}} [[Categori:Etholiadau yng Nghymru]] [[Categori:2026 yng Nghymru]] g91928i8c2kb07cyf0ymdvqz1avc7nf 14890493 14890400 2026-05-07T21:20:53Z Craigysgafn 40536 /* Dolenni allanol */ 14890493 wikitext text/x-wiki {{cyfoes}} {{Infobox election | election_name = Etholiad Senedd Cymru, 2026 | country = Wales | type = parliamentary | ongoing = yes | previous_election = [[Etholiad Senedd Cymru, 2021]] | previous_year = [[Etholiad Senedd Cymru, 2021]] | next_election = | next_year = | seats_for_election = 96 sedd y Senedd | majority_seats = 49 (allan o 96) | election_date = | 1blank = Pleidlais&nbsp;yr&nbsp;etholaethau | 2blank = % a gogwydd | 3blank = Pleidlais&nbsp;Ranbarthol | 4blank = | turnout = | image1 = {{CSS image crop |Image = Rhun ap Iorwerth official portrait (cropped).jpg |bSize = 125 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 5 |oTop = 0 |Location = center |Alt = Blank }} | leader1 = [[Rhun ap Iorwerth]] | party1 = [[Plaid Cymru]] | last_election1 = | seats1 = | seat_change1 = | 1data1 = | 2data1 = | 3data1 = | 4data1 = <!-- Ceidwadwyr --> | image2 = {{CSS image crop |Image = Dan Thomas Reform UK Wales.jpg |bSize = 180 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 50 |oTop = 40 |Location = center |Alt = Blank }} | leader2 = [[Daniel Thomas (gwleidydd)|Daniel Thomas]] | party2 = [[Reform UK|Diwygio DU Cymru]] | last_election2 = | seats2 = | seat_change2 = | 1data2 = | 2data2 = | 3data2 = | 4data2 = <!-- Plaid Cymru --> | image3 = {{CSS image crop |Image = Official_portrait_of_Eluned_Morgan_(cropped).jpg |bSize = 125 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 0 |oTop = 0 |Location = left |Alt = Blank }} | leader3 = [[Eluned Morgan (gwleidydd)|Eluned Morgan]] | party3 = [[Welsh Labour|Llafur Cymru]] | last_election3 = | seats3 = | seat_change3 = | 1data3 = | 2data3 = | 3data3 = | 4data3 = <!-- RHAN OLAF --> | title = Prif Weinidog | before_election = [[Eluned Morgan]] | before_party = [[Llafur Cymru]] | after_election = | after_party = | map_image = | map_size = | map_caption = Canlyniadau cynnar: nid yw'r cyfan wedi eu cyhoeddi hyd yma. | party4 = [[Plaid Werdd Cymru]] | leader4 = [[Anthony Slaughter]] | image4 = {{CSS image crop |Image = Anthony Slaughter (cropped).jpg |bSize = 170 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 25 |oTop = 8 |Location = center |Alt = Blank }} | party5 = [[Welsh Conservatives| Ceidwadwyr Cymreig]] | image5 = {{CSS image crop |Image =Darren-millar (cropped).jpg |bSize = 125 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 5 |oTop = 0 |Location = center |Alt = Blank }} | leader5 = [[Darren Millar]] | leader6 = [[Jane Dodds]] | party6 = [[Liberal Democrats|Democratiaid Rhyddfrydol Cymru]] | image6 = {{CSS image crop |Image = Jane-dodds.jpg |bSize = 160 |cWidth = 120 |cHeight = 160 |oLeft = 25 |oTop = 0 |Location = center |Alt = Blank }} | seats_before1 = 13 (allan o 60) | seats_before2 = 2 (allan o 60) | seats_before3 = 29 (allan o 60) | seats_before4 = 0 (allan o 60) | seats_before5 = 13 (allan o 60) | seats_before6 = 1 (allan o 60) }} {{Gweler hefyd|Arolygon barn ar etholiad Senedd Cymru 2026}}{{Gwleidyddiaeth Cymru}} Cynhaliwyd '''Etholiad Senedd''' '''Cymru''' 2026 ar 7 Mai 2026 i ethol aelodau [[Senedd Cymru]].<ref>{{Cite web|title=Y gorsafoedd pleidleisio wedi agor ar gyfer etholiad Senedd Cymru|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/gorsafoedd-pleidleisio-wedi-agor-gyfer-etholiad-senedd-cymru|website=newyddion.s4c.cymru|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=cy}}</ref> Hon oedd seithfed [[etholiad cyffredinol]] [[Datganoli yn y Deyrnas Unedig|datganoledig]] ers sefydlu’r Senedd (Cynulliad Cenedlaethol Cymru gynt) ym 1999 a'r ail etholiad ers i’r Senedd newid ei henw ym Mai 2020. Hon oedd etholiad cyntaf y Senedd ers i Ddeddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024 ddod i rym. Roedd newidiadau'r Bil yn cynnwys: * cynyddu maint y Senedd o 60 i 96 Aelod o'r Senedd * newid y dull pleidleisio i D'Hondt * gofyniad i bob ymgeisydd fyw yng Nghymru * etholaethau newydd: 16 etholaeth, gyda phob un yn ethol 6 aelod Mae cynigion hefyd ar gyfer cyflwyno cwotâu amrywiaeth nad ydynt yn y Bil cyntaf. == Diwygio system etholiad == Awgrymodd adroddiad [[Ivor Richard, Barwn Richard|Comisiwn Richard]] yn 2004 y dylid cynyddu nifer yr Aelodau i 80. Awgrymwyd y nifer hwnnw hefyd, o leiaf, gan adroddiad 2014 [[Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru|Comisiwn Silk]].<ref name="IDW">{{Cite web|url=https://www.cardiff.ac.uk/research/impact-and-innovation/research-impact/improving-democracy-in-wales|title=Improving democracy in Wales|last=McAllister|first=Laura|last2=Wyn Jones|first2=Richard|last3=Larner|first3=Jac|year=2022|website=Cardiff University|access-date=19 Mai 2022}}</ref> Yn yr un modd, yn 2013 a 2016, cyhoeddodd y Gymdeithas Diwygio Etholiadol adroddiadau yn dadlau’r achos dros gynyddu maint y Cynulliad.<ref>Electoral Reform Society Cymru, ''Size Matters: Making the National Assembly More Effective'' (2013).</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cardiff.ac.uk/__data/assets/pdf_file/0009/1288287/Report-Senedd-ENG-FINAL.pdf|title=Reshaping the Senedd. How to elect a more effective Assembly|date=November 2016|last=Wales Governance Centre at Cardiff University|last2=Electoral Reform Society Cymru|access-date=19 Mai 2022}}</ref> Awgrymodd adroddiad yn 2017 gan gomisiwn arbenigol dan arweiniad [[Laura McAllister]] gynnydd i rhwng 80 a 90 o Aelodau, newid i [[Pleidlais sengl drosglwyddadwy|bleidlais sengl drosglwyddadwy]] (STV) a gorfodi cwotâu rhyw. Fodd bynnag, nid oedd consensws trawsbleidiol ar unrhyw un o’r mesurau hyn yn 2017. Plediodd adroddiad McAllister yn llwyddiannus dros hawliau pleidleisio i bobl ifanc 16 ac 17 oed.<ref name="IDW" /> Bu gostyngiad yn nifer yr ASau Cymreig San Steffan yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024]], gyda nifer yr ASau yn gostwng o 40 i 32 gyda ffiniau newydd.<ref>{{Cite web|last=Hayward|first=Will|date=19 Hydref 2022|title=New plans to cut the number of Welsh MPs and create new constituencies|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/new-plans-cut-number-welsh-25294407|access-date=22 Hydref 2022|website=WalesOnline|language=en}}</ref> Y ffiniau newydd hyn yw'r sail ar gyfer etholaethau Senedd Cymru hefyd, gyda phob etholaeth ar gyfer Senedd Cymru yn cyfateb i ddwy etholaeth ar gyfer San Steffan. Ar ôl [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]], ymrwymodd ail lywodraeth Drakeford i gytundeb cydweithredu gyda [[Plaid Cymru|Phlaid Cymru]], o'r enw "Gweithredu radical mewn cyfnod anodd".<ref name="coop">{{Cite web|title=The Co-operation Agreement: full policy programme|url=https://gov.wales/co-operation-agreement-full-policy-programme-html|date=1 Rhagfyr 2021|access-date=19 Mai 2022|website=The Government of Wales}}</ref> Mae paragraff 22 yn gofyn am: ehangu’r Senedd i rhwng 80 a 100 o Aelodau, dull pleidleisio mwy cyfrannol, un symlach, ac un sy’n integreiddio cwotâu rhywedd. Mae’r paragraff hefyd yn gofyn am argymhellion i’w gwneud gan y Pwyllgor Diben Arbennig erbyn 31 Mai 2022, gyda’r nod o basio deddfwriaeth yn y 12 i 18 mis nesaf fel y gellir ei chymhwyso ar gyfer yr etholiad nesaf yn 2026.<ref name="coop" /> Sefydlwyd y Pwyllgor Arbennig ar 6 Hydref 2021. Cafodd ei gadeirio gan [[Huw Irranca-Davies]], ac roedd yn cynnwys pum aelod yn cynrychioli pob plaid, yn ogystal â [[Llywydd Senedd Cymru|Llywydd y Senedd]]. Cynhaliwyd cyfarfodydd cyhoeddus a phreifat ar y materion hyn. <ref>{{Cite web|url=https://senedd.wales/committee/811|title=Special Purpose Committee on Senedd Reform|date=6 Hydref 2021|website=senedd.wales}}</ref> Ar 10 Mai 2022, cyhoeddwyd datganiad sefyllfa ar y cyd gan [[Prif Weinidog Cymru|y Prif Weinidog]] [[Mark Drakeford]] ac Arweinydd Plaid Cymru [[Adam Price]], a’i anfon at y Pwyllgor Arbennig.<ref name="reform0">{{Cite web|url=https://gov.wales/a-way-forward-for-senedd-reform?utm_source=rss-announcements&utm_medium=rss-feed&utm_campaign=announcements-A+way+forward+for+Senedd+reform|date=10 Mai 2022|access-date=19 Mai 2022|title=Press release: A way forward for Senedd reform|website=Government of Wales}}</ref> Ynddo, roedden nhw’n galw am Senedd â 96 aelod wedi’u hethol drwy gynrychiolaeth gyfrannol ar restrau pleidiau caeedig (gan [[Dull D'Hondt|ddefnyddio dull D’Hondt]]) gyda “sipio” gorfodol o ymgeiswyr gwrywaidd a benywaidd ar y rhestr er mwyn sicrhau, ar gyfer pob plaid, fod hanner yr ymgeiswyr yn ferched. Byddai'r etholiadau'n cael eu trefnu mewn 16 o ranbarthau chwe aelod a grëwyd drwy baru'r 32 o etholaethau San Steffan sydd wedi'u hail-lunio.<ref name="millar">{{Cite web|date=10 Mai 2022|title=Welsh Conservative MS resigns from Senedd reform group after Labour and Plaid's 'completely out of order stunt'|url=https://www.conservatives.wales/news/welsh-conservative-ms-resigns-senedd-reform-group-after-labour-and-plaids-completely-out-order|publisher=Welsh Conservatives|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Cyhoeddwyd adroddiad terfynol y Pwyllgor Arbennig ar 30 Mai 2022 ac roedd yn argymell y system y cytunwyd arni gan arweinwyr Llafur a Phlaid Cymru.<ref name="report">{{Cite web|url=https://senedd.wales/media/5mta1oyk/cr-ld15130-e.pdf|title=Reforming our Senedd: A stronger voice for the people of Wales|date=30 Mai 2022|access-date=14 Mehefin 2022|website=Government of Wales}}</ref> Er bod yn well gan y Panel Arbenigol y [[Pleidlais sengl drosglwyddadwy|bleidlais sengl drosglwyddadwy]] nag unrhyw ddull arall, roedd y Pwyllgor yn ffafrio’r system etholiadol gyfrannol rhestr gaeedig dros ei allu i orfodi cwotâu rhyw drwy sipio gorfodol.<ref name="report" /> Fodd bynnag, nid yw cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd yn y maes yn gwbl hysbys a gall fod yn destun her gyfreithiol.<ref name="report" /> Trafodwyd yr adroddiad yn y cyfarfod llawn ar 8 Mehefin 2022, a chymeradwywyd ef o 40 i 15.<ref>{{Cite web|date=8 Mehefin 2022|title=Vote Outcomes Plenary 08/06/2022|url=https://record.assembly.wales/VoteOutcome/12875#V3645|access-date=14 Mehefin 2022|website=Welsh Parliament}}</ref> Ar 18 Medi 2023, 26 mlynedd i'r diwrnod ers y bleidlais datganoli, cyhoeddwyd Bil ar y cynigion gan gynnwys cynyddu maint y Senedd i 96 aelod, system ethol D'Hont a gofyniad i bob ymgeisydd Seneddol fyw yng Nghymru.<ref>{{Cite web|title=Cynlluniau ar gyfer Senedd fodern, fwy cynrychiadol {{!}} LLYW.CYMRU|url=https://www.llyw.cymru/cynlluniau-ar-gyfer-senedd-fodern-fwy-cynrychiadol|website=www.llyw.cymru|date=2023-09-18|access-date=2023-09-18|language=cy}}</ref> ==== Gwrthwynebiad y Ceidwadwyr ==== Mae’r Ceidwadwyr Cymreig wedi gwrthwynebu cynllun ehangu’r Senedd yn barhaus. Maent yn pryderu y byddai’n gostus, ac wedi galw am refferendwm yn dadlau mai mandad cyhoeddus yn unig all roi cyfreithlondeb i ddiwygiad o’r fath.<ref name="wc">{{Cite web|url=https://www.darrenmillar.wales/news/call-referendum-labour-and-plaids-policy-expand-senedd|date=7 Mehefin 2022|access-date=14 Mehefin 2022|title=Call for referendum on Labour and Plaid's policy to expand the Senedd|website=Darren Millar MS|last=Millar|first=Darren}}</ref> Mynegwyd y teimlad hefyd gan y ceidwadwr ac Ysgrifennydd Cymru [[Simon Hart]].<ref>{{Cite news|date=25 Mai 2022|title=Welsh secretary wants public vote on bigger Senedd|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-61534406|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Dywedodd ei ddirprwy [[David TC Davies]] wrth gynhadledd ei blaid y byddai'r cynllun diwygio yn "cloi i fewn llywodraeth Lafur am byth" ac yn "canolbwyntio grym yn nwylo ychydig o reolwyr y blaid".<ref>{{Cite news|date=21 Mai 2022|title=Senedd reform aim is to keep Labour in power, says UK minister|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-61480667|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Ar 10 Mai 2022, ymddiswyddodd yr Aelod Seneddol [[Darren Millar]], a oedd yn cynrychioli’r Blaid Geidwadol yn y Pwyllgor, gan anghytuno gyda datganiad ar y cyd Drakeford-Price, gan alw’r datganiad cyfryngau yn “anghwrtais i Senedd Cymru” a chyhuddo’r arweinwyr o geisio gorfodi'r pwyllgor. <ref name="millar"/> == Aelodau sy'n ymddeol == {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size:95%; margin-bottom:0" ! scope="col" |AS ! scope="col" |Etholaeth/ Rhanbarth ! scope="col" |Etholwyd gyntaf ! colspan="2" scope="col" |Plaid ! scope="col" |Cyhoeddwyd |- |[[Mark Drakeford]] |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party color|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |9 Awst 2023<ref>{{Cite news|title=Mark Drakeford ddim am sefyll i fod yn AS yn yr etholiad|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/66449818|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-08-09|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Vaughan Gething]] |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth Senedd Cymru)|De Caerdydd a Phenarth]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |7 Medi 2024<ref>{{Cite web|title=Vaughan Gething ddim am sefyll yn yr etholiad nesaf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/ckg20972lxxo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-09-08|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Lee Waters]] |[[Llanelli (etholaeth Senedd Cymru)|Llanelli]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |24 Hydref 2024<ref>{{Cite web|title=Y cyn-weinidog Lee Waters i adael y Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c20g6lv6922o|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-10-25|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Dawn Bowden]] |[[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Senedd Cymru)|Merthyr Tudful a Rhymni]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |17 Ionawr 2025<ref>{{Cite web|title=Dawn Bowden AS ddim am sefyll yn Etholiad 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/ce9nnylkp50o|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-01-17|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Mick Antoniw]] |[[Pontypridd (etholaeth Senedd Cymru)|Pontypridd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |24 Ionawr 2025<ref name=":1">{{Cite web|title=Antoniw a Watson ddim am sefyll yn etholiadau'r Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cvg84wrg3zno|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-01-24|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Joyce Watson]] |[[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canolbarth a Gorllewin Cymru]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |25 Ionawr 2025<ref name=":1" /> |- |[[Rebecca Evans (gwleidydd)|Rebecca Evans]] |[[Gŵyr (etholaeth Senedd Cymru)|Gŵyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |8 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Seithfed aelod Llafur o'r Senedd yn cyhoeddi na fydd yn sefyll eto|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/26456|website=newyddion.s4c.cymru|date=2025-02-08|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Julie Morgan]] |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gogledd Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |11 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Julie Morgan ddim am sefyll eto ar gyfer y Senedd|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2169988-julie-morgan-ddim-sefyll-gyfer-senedd|website=Golwg360|date=2025-02-12|access-date=2025-02-12|language=cy}}</ref> |- |[[Lesley Griffiths]] |[[Wrecsam (etholaeth Senedd Cymru)|Wrecsam]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |14 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Y cyn-weinidog Lesley Griffiths i adael y Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cn0yd4z0179o|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-02-15|access-date=2025-02-17|language=cy}}</ref> |- |[[John Griffiths]] |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Casnewydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |17 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Degfed Aelod Llafur am adael y Senedd yn 2026|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2170349-degfed-aelod-llafur-adael-senedd-2026|website=Golwg360|date=2025-02-17|access-date=2025-02-17|language=cy}}</ref> |- |[[Jane Hutt]] |[[Bro Morgannwg (etholaeth Senedd Cymru)|Bro Morgannwg]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref name=":2">{{Cite web|title=Jane Hutt a Julie James ddim am sefyll yn etholiad 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c30mldg0epeo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-02-21|access-date=2025-02-24|language=cy}}</ref> |- |[[Julie James]] |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Abertawe]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref name=":2" /> |- |[[Jenny Rathbone]] |[[Canol Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Canol Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|url=https://x.com/JennyRathbone/status/1893019027443789830|title=JennyRathbone Trydar|website=X}}</ref> |- |[[Russell George]] |[[Maldwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Maldwyn]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Conservatives}};" | |[[Ceidwadwyr Cymreig]] |22 Ebrill 2025<ref>{{Cite web|title=Yr AS Russell George yn rhoi'r gorau i fod yn ymgeisydd Seneddol|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cj68w6923rdo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-04-22|access-date=2025-10-22|language=cy}}</ref> |- |[[Jeremy Miles]] |[[Castell-nedd (etholaeth Senedd Cymru)|Castell-nedd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |19 Medi 2025<ref>{{Cite web|title=Jeremy Miles yn cyhoeddi na fydd yn sefyll yn yr etholiad nesaf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cp3v7d7q4geo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-09-19|access-date=2025-10-22|language=cy}}</ref> |} == Gweler hefyd == * [[Etholiad cyffredinol nesaf y Deyrnas Unedig yng Nghymru]] * [[Arolygon barn ar annibyniaeth i Gymru]] * [[Etholiad nesaf Senedd yr Alban]] * [[Etholiad nesaf Cynulliad Gogledd Iwerddon]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [https://senedd.cymru/etholiad-y-senedd-2026/ Etholiad y Senedd 2026] {{Etholiadau Cymreig}} [[Categori:Etholiadau yng Nghymru]] [[Categori:2026 yng Nghymru]] fd7dcijcbf5ysxntaunkunpskyytbee 14 456213 14890075 11625119 2026-05-07T15:13:40Z Craigysgafn 40536 14890075 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn yr Eidal}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Eidal, Yr]] [[Categori:Economi'r Eidal]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Eidal]] qqq5upigtuwrivmmac4i433kdua1pey 0 458642 14890478 13851609 2026-05-07T20:14:06Z Craigysgafn 40536 14890478 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Lloegr}} | dateformat = dmy}} Roedd '''Betty Boothroyd, Barwnes Boothroyd''', OM , yn wleidydd Prydeinig ([[8 Hydref]] [[1929]] – [[26 Chwefror]] [[2023]]) a wasanaethodd fel Aelod Seneddol (AS) dros West Bromwich a [[Gorllewin West Bromwich (etholaeth seneddol)|Gorllewin West Bromwich]] rhwng 1973 a 2000. Hi oedd y fenyw gyntaf i wasanaethu fel [[Llefarydd Tŷ'r Cyffredin (Y Deyrnas Unedig)|Llefarydd Tŷ’r Cyffredin]], <ref name="SkyDeath">{{Cite news|last=Morris|first=Sophie|title=Baroness Boothroyd, first female Speaker of the House of Commons, has died aged 93|url=https://news.sky.com/story/baroness-boothroyd-first-female-speaker-of-the-house-of-commons-has-died-aged-93-12724383|access-date=27 Chwefror 2023|publisher=Sky News|date=27 Chwefror 2023|language=en}}</ref>rhwng 1992 a 2000. <ref>{{Cite web|title=Miss Betty Boothroyd|url=https://api.parliament.uk/historic-hansard/people/miss-betty-boothroyd/index.html|access-date=13 Mai 2021|website=Hansard}}</ref> Eisteddodd Boothroyd yn ddiweddarach fel arglwydd traws-fainc yn [[Tŷ'r Arglwyddi|Nhŷ'r Arglwyddi]] . <ref>{{Cite web|title=Parliamentary career for Baroness Boothroyd – MPs and Lords – UK Parliament|url=https://members.parliament.uk/member/679/career|access-date=13 Mai 2021|publisher=Parliament of the United Kingdom|language=en}}</ref> == Bywyd cynnar == Cafodd Boothroyd ei geni yn [[Dewsbury]], Swydd Efrog, yn 1929, yn ferch i Ben Archibald Boothroyd (1886-1948) a'i ail wraig Mary ( ''née'' Butterfield, 1901-1982), y ddau yn weithwyr tecstilau. Cafodd ei addysg yn ysgolion y cyngor ac aeth ymlaen i astudio yng Ngholeg Masnach a Chelf Dewsbury ( Coleg Kirklees). Rhwng 1946 a 1952, bu'n gweithio fel dawnsiwr, fel aelod o gwmni dawnsio Tiller Girls, <ref name="beyond">{{Cite news|url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/people/highlights/011024_bettyboothroyd.shtml|title=Betty Boothroyd: To Parliament and beyond|access-date=21 Ionawr 2009|date=24 Hydref 2001|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20090524001701/http://www.bbc.co.uk/worldservice/people/highlights/011024_bettyboothroyd.shtml|archive-date=24 Mai 2009}}</ref> gan ymddangos am gyfnod byr yn y [[Paladiwm Llundain]].<ref>{{Cite web|url=https://www.biographyonline.net/politicians/uk/betty-boothroyd.html|title=Betty Boothroyd Biography &#124;|access-date=19 Gorffennaf 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190719175952/https://www.biographyonline.net/politicians/uk/betty-boothroyd.html|archivedate=19 Gorffennaf 2019|language=en}}</ref> Yn yr 1950au, bu Boothroyd yn ysgrifennydd i'r ASau Llafur Barbara Castle <ref>{{Cite web|title=Baroness Boothroyd|url=http://www.parliament.uk/worksofart/artwork/jane-bond/the-rt-hon-betty-boothroyd-mp--speaker/5445|website=UK Parliament Website|publisher=Parliament of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland|access-date=19 Chwefror 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303153957/http://www.parliament.uk/worksofart/artwork/jane-bond/the-rt-hon-betty-boothroyd-mp--speaker/5445|archivedate=3 Mawrth 2016|language=en}}</ref> a Geoffrey de Freitas.<ref>{{Cite news|title=Sir Victor Raikes Resigns Seat|last=Political Correspondent|date=9 November 1957|work=The Times}}</ref> Ym 1960, teithiodd i'r Unol Daleithiau i weld ymgyrch Kennedy . Dechreuodd weithio yn Washington DC fel cynorthwydd deddfwriaethol i Gyngreswr Americanaidd, Silvio Conte. Dychwelodd i Lundain ac wedyn parhaodd â'i gwaith fel ysgrifennydd i wleidyddion Llafur, yn gynnwys Harry Walston . <ref>{{Cite book|title=Betty Boothroyd Autobiography Paperback – 3 Oct 2002 (synopsis)|id={{ASIN|0099427044|country=uk}}}}</ref> Ym 1965, cafodd ei hethol i sedd ar [[Hammersmith a Fulham (Bwrdeistref Llundain)|Gyngor Bwrdeistref Hammersmith]], lle y bu hyd 1968. <ref name="ou">{{Cite web|title=Exhibition: Betty Boothroyd|url=https://www.open.ac.uk/library/digital-archive/exhibition/91/theme/1/page/1|publisher=[[Open University]]|access-date=3 Mai 2022}}</ref><ref name="London 1964 election">{{Cite web|title=London Borough Council Elections 7 May 1964|url=http://londondatastore-upload.s3.amazonaws.com/docs/LBCE_1964-5-7.pdf|website=London Datastore|publisher=London County Council|access-date=3 Mai 2022|language=en|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224193308/https://londondatastore-upload.s3.amazonaws.com/docs/LBCE_1964-5-7.pdf|url-status=dead}}</ref> Cafodd Boothroyd ei ethol yn Aelod Seneddol (AS) dros [[Gorllewin West Bromwich (etholaeth seneddol)|West Bromwich]] mewn isetholiad yn 1973. <ref name="ou"/> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Boothroyd, Betty}} [[Categori:Aelodau Cyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig]] [[Categori:Arglwyddi am oes]] [[Categori:Llefarwyr Tŷ'r Cyffredin y Deyrnas Unedig]] [[Categori:Marwolaethau 2023]] [[Categori:Genedigaethau 1929]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif]] [[Categori:Pobl o Swydd Efrog]] h0jvgf6jobt6ryey05dna10xzc3cvgf 14 458757 14890082 11714300 2026-05-07T15:15:39Z Craigysgafn 40536 14890082 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Sbaen}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Sbaen]] [[Categori:Economi Sbaen]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Sbaen]] o9sh7j9cw2ybic7rvzuhzhgd2q4r0jv 0 459373 14890374 14597912 2026-05-07T18:32:30Z Craigysgafn 40536 14890374 wikitext text/x-wiki {{Pethau| suppressfields= | fetchwikidata = ALL |image = Tor-logo-2011-flat.svg | caption = Tor. Logo'r meddalwedd}} Rhan o'r [[Y we fyd-eang|We Fyd Eang]] yw'r '''we dywyll''' (Saesneg: ''the dark web''), sy'n bodoli ar ''darknets'': rhwydweithiau o droshaenu (''darknets: overlay networks'') sy'n defnyddio'r [[Y rhyngrwyd|Rhyngrwyd]] ond sydd angen meddalwedd neu ganiatad penodol i gael mynediad.<ref name="npr.org">{{Cite news|date=25 Mai 2014|title=Going Dark: The Internet Behind The Internet|work=npr.org|url=https://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2014/05/25/315821415/going-dark-the-internet-behind-the-internet|access-date=29 Mai 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527071850/http://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2014/05/25/315821415/going-dark-the-internet-behind-the-internet|archive-date=27 Mai 2015}}</ref><ref>{{Cite web|date=2014-03-27|title=Clearing Up Confusion – Deep Web vs. Dark Web|url=http://www.brightplanet.com/2014/03/clearing-confusion-deep-web-vs-dark-web/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150516160539/http://www.brightplanet.com/2014/03/clearing-confusion-deep-web-vs-dark-web/|archivedate=2015-05-16|website=BrightPlanet}}</ref><ref>{{Cite news|last=Egan|first=Matt|date=12 January 2015|title=What is the dark web? How to access the dark website – How to turn out the lights and access the dark web (and why you might want to)|url=http://www.pcadvisor.co.uk/how-to/internet/what-is-dark-web-how-access-dark-web-3593569/|access-date=18 Mehefin 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150619001447/http://www.pcadvisor.co.uk/how-to/internet/what-is-dark-web-how-access-dark-web-3593569/|archive-date=19 Mehefin 2015}}</ref> Trwy'r we dywyll, gall rhwydweithiau cyfrifiadurol preifat gyfathrebu a chynnal busnes yn ddienw heb ddatgelu gwybodaeth am y defnyddiwr, megis lleoliad.<ref name="Ghappour 1733">{{Cite journal|last=Ghappour|first=Ahmed|date=2017-09-01|title=Data Collection and the Regulatory State|url=https://scholarship.law.bu.edu/faculty_scholarship/255|journal=Connecticut Law Review|volume=49|issue=5|pages=1733}}</ref><ref name="Ghappour 1075">{{Cite journal|last=Ghappour|first=Ahmed|date=2017-04-01|title=Searching Places Unknown: Law Enforcement Jurisdiction on the Dark Web|url=https://scholarship.law.bu.edu/faculty_scholarship/204|journal=Stanford Law Review|volume=69|issue=4|pages=1075}}</ref> Mae'r we dywyll yn ffurfio rhan fechan o'r we ddofn, y rhan o'r We nad yw wedi'i mynegeio gan [[Porwr gwe|beiriannau chwilio'r we]], er weithiau defnyddir y term ''gwe ddofn'' ar gam am y we dywyll.<ref name="Solomon_2015">{{Cite news|last=Solomon|first=Jane|date=6 Mai 2015|title=The Deep Web vs. The Dark Web: Do You Know The Difference?|url=http://blog.dictionary.com/dark-web/|access-date=26 Mai 2015|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20150509023641/http://blog.dictionary.com/dark-web/|archive-date=9 Mai 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=The dark web Revealed.|url=https://www.popsci.com/dark-web-revealed/|website=Popular Science|pages=20–21}}</ref> Mae'r rhwydi tywyll (''darknets'') sy'n ffurfio'r we dywyll yn cynnwys rhwydweithiau [[Cyfoedion i gyfoedion|cymar i gymar]] bychan, ffrind-i-ffrind, yn ogystal â rhwydweithiau mawr, poblogaidd fel [[Tor (rhwydwaith anhysbysrwydd)|Tor]], Freenet, I2P, a Riffle a weithredir gan sefydliadau cyhoeddus ac unigolion.<ref name="Ghappour 1075"/> Mae defnyddwyr y we dywyll yn cyfeirio at y we arferol fel Clearnet oherwydd nad yw wedi ei [[Heb ei amgryptio|hamgryptio]].<ref>{{Cite web|title=Clearnet vs hidden services – why you should be careful|url=http://www.deepdotweb.com/jolly-rogers-security-guide-for-beginners/clearnet-vs-hidden-services-why-you-should-be-careful/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150628204337/https://www.deepdotweb.com/jolly-rogers-security-guide-for-beginners/clearnet-vs-hidden-services-why-you-should-be-careful/|archivedate=28 Mehefin 2015|access-date=4 Mehefin 2015|website=DeepDotWeb}}</ref> Mae gwe dywyll Tor neu '''onionland'''<ref name="darknetthing">{{Cite news|last=Chacos|first=Brad|date=12 Awst 2013|title=Meet Darknet, the hidden, anonymous underbelly of the searchable Web|work=PC World|url=http://www.pcworld.com/article/2046227/meet-darknet-the-hidden-anonymous-underbelly-of-the-searchable-web.html|access-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812065847/http://www.pcworld.com/article/2046227/meet-darknet-the-hidden-anonymous-underbelly-of-the-searchable-web.html|archive-date=12 August 2015}}</ref> yn defnyddio'r dechneg o draffig anhysbys-dienw o lwybro nionyn (Saesneg: ''onion routing'') o dan ôl [[Ôl-ddodiad rhyngrwyd|-ddodiad parth lefel uchaf]] y rhwydwaith .onion. == Terminoleg == === Diffiniad === Mae'r '''we dywyll''' wedi'i drysu'n aml gyda'r '[[Gwe dwfn|we ddofn]]', y rhannau o'r we nad ydynt wedi'u mynegeio mewn modd chwiliadwy gan beiriannau chwilio. Daeth y term 'gwe dywyll' i'r amlwg gyntaf yn 2009; fodd bynnag, nid yw'n hysbys pryd y cafodd ei fathu.<ref>{{Cite journal|last=Hatta|first=Masayuki|date=December 2020|title=Deep web, dark web, dark net: A taxonomy of "hidden" Internet|journal=Annals of Business Administrative Science|volume=19|issue=6|pages=277–292|doi=10.7880/abas.0200908a}}</ref> Dim ond y ''we arwyneb'' (Saesneg: ''surface web'') y mae'r rhan helaeth o ddefnyddwyr rhyngrwyd yn ei ddefnyddio, data y gall porwr gwe arferol fel [[Google]] neu [[Firefox]] gael mynediad ato.<ref name="Lacey_2015">{{Cite book|last=Lacey|first=David|title=Engineering Psychology and Cognitive Ergonomics|last2=Salmon|first2=Paul M|date=2015|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-319-20372-0|editor-last=Harris|editor-first=Don|volume=9174|location=Cham|pages=117–128|chapter=It's Dark in There: Using Systems Analysis to Investigate Trust and Engagement in Dark Web Forums|doi=10.1007/978-3-319-20373-7_12}}</ref> Fel y dywedwyd, mae'r we dywyll yn rhan fach o'r we ddofn, ond mae angen meddalwedd wedi'i theilwra er mwyn cyrchu ei chynnwys. Mae'r dryswch hwn yn dyddio'n ôl i o leiaf 2009.<ref>{{Cite news|last=Beckett|first=Andy|date=26 Tachwedd 2009|title=The dark side of the internet|url=https://www.theguardian.com/technology/2009/nov/26/dark-side-internet-freenet|access-date=9 Awst 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130908073158/http://www.theguardian.com/technology/2009/nov/26/dark-side-internet-freenet|archive-date=8 Medi 2013}}</ref> Ers hynny, yn enwedig wrth adrodd ar Silk Road, mae’r ddau derm wedi’u cyfuno a'u cymysgu’n aml,<ref>{{Cite web|title=NASA is indexing the 'Deep Web' to show mankind what Google won't|url=http://fusion.net/story/145885/nasa-is-indexing-the-deep-web-to-show-mankind-what-google-wont/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150630010143/http://fusion.net/story/145885/nasa-is-indexing-the-deep-web-to-show-mankind-what-google-wont/|archivedate=2015-06-30|website=Fusion}}</ref> er gwaethaf argymhellion y dylid gwahaniaethu rhyngddynt.<ref name="npr.org"/><ref name="Solomon_2015"/> Mae'r we dywyll, a elwir hefyd yn 'wefannau darknet', yn hygyrch yn unig trwy rwydweithiau'r [[Tor (rhwydwaith)|meddalwedd Tor]] (prosiect '<nowiki/>''The Onion Routing''') sy'n cael eu creu'n benodol ar gyfer y we dywyll.<ref name="Lacey_2015"/> <ref>{{Cite web|date=2015-06-29|title=The Deep Web and Its Darknets – h+ Media|url=http://hplusmagazine.com/2015/06/29/the-deep-web-and-its-darknets/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706093936/http://hplusmagazine.com/2015/06/29/the-deep-web-and-its-darknets/|archivedate=2015-07-06|access-date=2016-11-18|website=h+ Media}}</ref> Defnyddir porwr Tor a gwefannau sy'n hygyrch gan Tor yn eang ymhlith defnyddwyr darknet a gellir eu hadnabod gan y parth ".onion".<ref>{{Cite journal|last=Lacson|first=Wesley|last2=Jones|first2=Beata|year=2016|title=The 21st Century Darknet Market: Lessons From The Fall Of Silk Road|url=http://cybercrimejournal.com/Lacson%26Jonesvol10issue1IJCC2016.pdf|journal=International Journal of Cyber Criminology|volume=10|pages=40–61|doi=10.5281/zenodo.58521|access-date=2023-03-08|archive-date=2020-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212034310/http://cybercrimejournal.com/Lacson%26Jonesvol10issue1IJCC2016.pdf}}</ref> Mae porwyr Tor yn creu pwyntiau mynediad a llwybrau wedi'u [[Amgryptio|hamgryptio]] ar gyfer y defnyddiwr, gan ganiatáu i'w chwiliadau gwe tywyll a'u gweithredoedd fod yn ddienw.<ref name="Lacey_2015" /> Mae defnyddwyr y darknet a'u lleoliad yn parhau'n ddienw ac ni ellir eu holrhain oherwydd y system amgryptio haenog (yr haenau yma sy'n rhoi'r enw 'nionyn'). Mae'r dechnoleg amgryptio darknet yn llwybro data'r defnyddwyr trwy nifer fawr o weinyddion canolradd (''intermediate servers''), sy'n amddiffyn hunaniaeth y defnyddwyr ac yn sicrhau y bydd yn anhysbys. Dim ond trwy nod dilynol yn y cynllun y gellir dadgryptio'r wybodaeth a drosglwyddir, sy'n arwain at y nod ymadael. Mae'r system gymhleth yn ei gwneud bron yn amhosibl atgynhyrchu'r llwybr nod a dadgryptio'r wybodaeth fesul haen.<ref name="Moore_2016">{{Cite journal|last=Moore|first=Daniel|year=2016|title=Cryptopolitik and the Darknet|journal=Survival|volume=58|issue=1|pages=7–38|doi=10.1080/00396338.2016.1142085}}</ref> Oherwydd y lefel uchel o amgryptio, nid yw gwefannau yn gallu olrhain daearleoli nac IP y defnyddwyr, ac nid yw'r defnyddwyr yn gallu cael y wybodaeth hon am y gwesteiwr (host). Felly, mae cyfathrebu rhwng defnyddwyr darknet wedi'i amgryptio'n fawr gan ganiatáu i ddefnyddwyr siarad, blogio a rhannu ffeiliau'n gyfrinachol. == Cynnwys == Canfu astudiaeth yn Rhagfyr 2014 gan y Cymro Gareth Owen o Brifysgol Portsmouth mai’r math mwyaf cyffredin o gynnwys ar Tor oedd pornograffi plant, wedi’i ddilyn gan farchnadoedd du, tra bod y gwefannau unigol â’r traffig mwyaf wedi’u neilltuo i weithgaredd botnet.<ref name="reportthing">{{Cite news|last=Mark|first=Ward|date=30 December 2014|title=Tor's most visited hidden sites host child abuse images|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-30637010|access-date=28 Mai 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150425053436/http://www.bbc.co.uk/news/technology-30637010|archive-date=25 Ebrill 2015}}</ref> Mae llawer o safleoedd [[Canu cloch|chwythu'r chwiban]] yn digwydd<ref>{{Cite web|title=Everything You Need to Know on Tor & the Deep Web|url=http://www.whoishostingthis.com/blog/2013/12/17/tor-deep-web/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150702225459/http://www.whoishostingthis.com/blog/2013/12/17/tor-deep-web/|archivedate=2 Gorffennaf 2015|access-date=18 Mehefin 2015|website=whoishostingthis}}</ref> yn ogystal â fforymau trafodaethau gwleidyddol, agored.<ref>{{Cite news|last=Cox|first=Joseph|date=25 Chwefror 2015|title=What Firewall? China's Fledgling Deep Web Community|url=http://motherboard.vice.com/read/what-firewall-chinas-fledgling-deep-web-community|access-date=19 Mehefin 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150620001458/http://motherboard.vice.com/read/what-firewall-chinas-fledgling-deep-web-community|archive-date=20 Mehefin 2015}}</ref> Mae gwefannau sy'n gysylltiedig â [[Bitcoin]], gwerthu gynnau, hacio, prynu gwasanaethau sy'n gysylltiedig â thwyll, a gwasanaethau archebu drwy'r post (ee cyffuriau a thabledi) yn rhai o'r rhai mwyaf toreithiog.<ref name="reportthing" /> Yn Rhagfyr 2020, amcangyfrifwyd bod nifer y safleoedd Tor gweithredol .onion oddeutu 76,300 (yn cynnwys llawer o gopïau). O'r rhain, mae gan 18,000 gynnwys gwreiddiol.<ref>{{Cite web|title=Le Dark web en chiffres|url=https://www.aleph-networks.com/le-dark-web-en-chiffres/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201081906/https://www.aleph-networks.com/le-dark-web-en-chiffres/|archivedate=2021-02-01}}</ref> === Gwasanaethau Bitcoin === [[Bitcoin]] yw un o'r prif arian cyfred digidol a ddefnyddir mewn marchnadoedd gwe dywyll oherwydd ei hyblygrwydd a'i anhysbysrwydd.<ref name="Kaur_2020"/> Gyda Bitcoin, gall pobl guddio eu bwriad a phwy ydynt.<ref name="Kirkpatrick 21–22">{{Cite journal|last=Kirkpatrick|first=Keith|date=2017-02-21|title=Financing the dark web|journal=Communications of the ACM|language=en|volume=60|issue=3|pages=21–22|doi=10.1145/3037386}}</ref> Defnyddir gwasanaeth cyfnewid arian cyfred digidol yn aml i drawsnewid Bitcoin yn arian gêm ar-lein (fel darnau arian aur World of Warcraft) a fydd yn cael ei drawsnewid yn ôl yn arian cyfred fiat yn ddiweddarach.<ref>{{Cite journal|last=Richet|first=Jean-Loup|date=2012|title=How to Become a Black Hat Hacker? An Exploratory Study of Barriers to Entry Into Cybercrime|url=http://aim.asso.fr/index.php/mediatheque/finish/26-aim-2012/816-how-to-become-a-black-hat-hacker-an-exploratory-study-of-barriers-to-entry-into-cybercrime/0|journal=17th AIM Symposium|archive-url=https://archive.today/20170105033105/http://aim.asso.fr/index.php/mediatheque/finish/26-aim-2012/816-how-to-become-a-black-hat-hacker-an-exploratory-study-of-barriers-to-entry-into-cybercrime/0|archive-date=2017-01-05}}</ref> Mae gwasanaethau [[Bitcoin]] fel tymbleri ar gael yn aml ar Tor, ac mae rhai - fel Grams - yn integreiddio i farchnad darknet.<ref>{{Cite news|last=Allison|first=Ian|date=11 Chwefror 2015|title=Bitcoin tumbler: The business of covering tracks in the world of cryptocurrency laundering|work=[[International Business Times]]|url=http://www.ibtimes.co.uk/bitcoin-tumbler-business-covering-tracks-world-cryptocurrency-laundering-1487480|access-date=8 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924045528/http://www.ibtimes.co.uk/bitcoin-tumbler-business-covering-tracks-world-cryptocurrency-laundering-1487480|archive-date=24 September 2015}}</ref><ref>{{Cite news|date=5 Awst 2015|title=Helix Updates: Integrated Markets Can Now Helix Your BTC|url=https://www.deepdotweb.com/2014/08/05/helix-updates-integrated-markets-can-now-helix-your-btc/|access-date=8 Rhagfyr 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160221052629/https://www.deepdotweb.com/2014/08/05/helix-updates-integrated-markets-can-now-helix-your-btc/|archive-date=21 Chwefror 2016}}</ref> Amlygodd astudiaeth ymchwil a gynhaliwyd gan Jean-Loup Richet, cymrawd ymchwil yn ESSEC, ac a gynhaliwyd gyda Swyddfa'r Cenhedloedd Unedig ar Gyffuriau a Throseddu, dueddiadau newydd yn y defnydd o dymbleri Bitcoin at ddibenion [[gwyngalchu arian]]. === Pornograffi anghyfreithlon === Mae bron yn amhosib dod o hyd i bornograffi meddal. Y cynnwys mwyaf poblogaidd ar y we dywyll yw pornograffi anghyfreithlon - yn fwy penodol, [[pornograffi plant]].<ref name="Kaur_2020"/> O roi termau diniwed fel 'erotig' neu 'model', ceir llwythi o bornograffi plant. Mae tua 80% o'r traffig yn gysylltiedig â phornograffi plant, er ei bod yn anodd dod o hyd iddo hyd yn oed ar y we dywyll.<ref name="Kaur_2020" /> Roedd gwefan o'r enw Lolita City, sydd ers hynny wedi'i thynnu i lawr, yn cynnwys dros 100 GB o gyfryngau pornograffig plant ac roedd ganddi tua 15,000 o aelodau. <ref name="Kaur_2020" /> Ceir camau cyfreithiol, rheolaidd yn erbyn safleoedd sy'n dosbarthu pornograffi plant<ref>{{Cite news|last=Willacy|first=Mark|date=26 August 2015|title=Secret 'dark net' operation saves scores of children from abuse; ringleader Shannon McCoole behind bars after police take over child porn site|url=http://www.abc.net.au/news/2015-08-26/secret-anti-paedophile-operation-saves-children-from-abuse/6720304|access-date=26 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150826064840/http://www.abc.net.au/news/2015-08-26/secret-anti-paedophile-operation-saves-children-from-abuse/6720304|archive-date=26 August 2015}}</ref><ref>{{Cite news|last=Conditt|first=Jessica|date=8 January 2016|title=FBI hacked the Dark Web to bust 1,500 pedophiles|url=https://www.engadget.com/2016/01/07/fbi-hacked-the-dark-web-to-bust-1-500-pedophiles/|access-date=8 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160108092655/http://www.engadget.com/2016/01/07/fbi-hacked-the-dark-web-to-bust-1-500-pedophiles/|archive-date=8 January 2016}}</ref> - yn aml trwy olrhain [[Cyfeiriad IP|cyfeiriadau IP]] y defnyddwyr.<ref>{{Cite news|last=Cox|first=Joseph|date=5 January 2016|title=The FBI's 'Unprecedented' Hacking Campaign Targeted Over a Thousand Computers|url=https://motherboard.vice.com/read/the-fbis-unprecedented-hacking-campaign-targeted-over-a-thousand-computers|access-date=8 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160108050547/http://motherboard.vice.com/read/the-fbis-unprecedented-hacking-campaign-targeted-over-a-thousand-computers|archive-date=8 January 2016}}</ref><ref>{{Cite news|last=Farivar|first=Cyrus|date=16 Mehefin 2015|title=Feds bust through huge Tor-hidden child porn site using questionable malware|work=[[Ars Technica]]|url=https://arstechnica.com/tech-policy/2015/07/feds-bust-through-huge-tor-hidden-child-porn-site-using-questionable-malware/|access-date=8 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150809031658/http://arstechnica.com/tech-policy/2015/07/feds-bust-through-huge-tor-hidden-child-porn-site-using-questionable-malware/|archive-date=9 August 2015}}</ref> Yn 2015, ymchwiliodd yr FBI i wefan o'r enw Playpen gan ei dileu.<ref name="Kaur_2020">{{Cite journal|last=Kaur|first=Shubhdeep|last2=Randhawa|first2=Sukhchandan|date=June 2020|title=Dark Web: A Web of Crimes|journal=Wireless Personal Communications|volume=112|issue=4|pages=2131–2158|doi=10.1007/s11277-020-07143-2}}</ref> Ar y pryd, Playpen oedd y wefan pornograffi plant fwyaf ar y we dywyll gyda dros 200,000 o aelodau.<ref name="Kaur_2020" /> Mae safleoedd yn defnyddio systemau cymhleth o ganllawiau, fforymau a rheoleiddio cymunedol.<ref>{{Cite news|last=Evans|first=Robert|date=16 Mehefin 2015|title=5 Things I Learned Infiltrating Deep Web Child Molesters|url=http://www.cracked.com/personal-experiences-1760-5-things-i-learned-infiltrating-deep-web-child-molesters.html|access-date=29 Awst 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150826045459/http://www.cracked.com/personal-experiences-1760-5-things-i-learned-infiltrating-deep-web-child-molesters.html|archive-date=26 Awst 2015}}</ref> Cynnwys arall yw fideos o artaith rhywioledig a lladd anifeiliaid<ref>{{Cite news|last=Cox|first=Joseph|date=11 Tachwedd 2014|title=As the FBI Cleans the Dark Net, Sites Far More Evil Than Silk Road Live On|url=http://motherboard.vice.com/read/as-the-fbi-cleans-the-dark-net-sites-far-more-evil-than-silk-road-live-on|access-date=3 Awst 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150726082027/http://motherboard.vice.com/read/as-the-fbi-cleans-the-dark-net-sites-far-more-evil-than-silk-road-live-on|archive-date=26 Gorffennaf 2015}}</ref> a [[Pornograffi dial|porn dial]].<ref>{{Cite news|last=Markowitz|first=Eric|date=10 Gorffennaf 2014|title=The Dark Net: A Safe Haven for Revenge Porn?|url=http://www.vocativ.com/tech/internet/dark-net-safe-haven-revenge-porn/?PageSpeed=noscript|access-date=3 Awst 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151126051539/http://www.vocativ.com/tech/internet/dark-net-safe-haven-revenge-porn/?PageSpeed=noscript|archive-date=26 Tachwedd 2015}}</ref> Ym Mai 2021, dywedodd heddlu’r Almaen eu bod wedi datgymalu un o rwydweithiau pornograffi plant mwyaf y byd ar y we dywyll o’r enw Boystown, roedd gan y wefan dros 400,000 o ddefnyddwyr cofrestredig. Arestiwyd pedwar o bobol mewn cyrchoedd gan yr heddlu, gan gynnwys dyn o [[Paragwái|Baragwái]], ar amheuaeth o redeg y rhwydwaith. Dywedodd Europol fod nifer o safleoedd sgwrsio pedoffiliaid hefyd wedi'u tynnu i lawr yn y gweithrediad cudd-wybodaeth hwn.<ref>{{Cite web|date=3 Mai 2021|title=4 arrested in takedown of dark web child abuse platform with some half a million users|url=https://www.europol.europa.eu/newsroom/news/4-arrested-in-takedown-of-dark-web-child-abuse-platform-some-half-million-users|website=Europol}}</ref><ref>{{Cite web|date=3 Mai 2021|title=Child sexual abuse: Four held in German-led raid on huge network|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-56969414|website=BBC}}</ref> === Terfysgaeth === Trodd sefydliadau terfysgol at y rhyngrwyd mor gynnar â'r [[1990au]]; fodd bynnag, denodd y we dywyll y sefydliadau hyn oherwydd fod y defnyddwyr yn anhysbys, y diffyg rheoleiddio, y rhyngweithio cymdeithasol dan glogyn, a hygyrchedd hawdd.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Weimann|first=Gabriel|date=2016-03-03|title=Going Dark: Terrorism on the Dark Web|journal=Studies in Conflict & Terrorism|language=en|volume=39|issue=3|pages=195–206|doi=10.1080/1057610X.2015.1119546|issn=1057-610X}}</ref> Dtwedir fod y grwpiau hyn wedi bod yn manteisio ar y llwyfannau sgwrsio o fewn y we dywyll i ysbrydoli ymosodiadau terfysgol.<ref name=":4" /> Mae grwpiau hyd yn oed wedi postio canllawiau "Sut i...", gan ddysgu pobl sut i ddod a chuddio eu hunaniaeth fel terfysgwyr. <ref name=":4" /> Daeth y we dywyll yn fforwm ar gyfer [[propaganda]] terfysgol, canllawiau, ac yn bwysicaf oll, cyllid.<ref name=":4"/> Pan grëwyd Bitcoin, crëwyd trafodion dienw a oedd yn caniatáu rhoddion a chyllid dienw.<ref name=":4" /> Trwy dderbyn Bitcoin, roedd terfysgwyr bellach yn gallu ariannu arfau a ffrwydron.<ref name=":4" /> Yn 2018, cyhuddwyd unigolyn o’r enw Ahmed Sarsur am geisio prynu ffrwydron a llogi saethwyr i gynorthwyo terfysgwyr Syria, yn ogystal â cheisio darparu cymorth ariannol iddynt, i gyd trwy’r we dywyll.<ref name="Kaur_2020"/> == Plismona'r we dywyll == Bu dadleuon bod y we dywyll yn hyrwyddo rhyddid sifil, fel "[[rhyddid mynegiant]], preifatrwydd, anhysbysrwydd".<ref name="Ghappour 1733"/> Mae rhai erlynwyr ac asiantaethau'r llywodraeth yn pryderu ei fod yn hafan i [[Trosedd|weithgarwch troseddol]]. Mae'r we ddofn a'r '''we dywyll''' yn gymwysiadau yn un pwrpas i ddarparu preifatrwydd ac anhysbysrwydd. Mae plismona yn ymwneud â thargedu gweithgareddau penodol ar y we breifat yr ystyrir eu bod yn anghyfreithlon neu'n destun sensoriaeth rhyngrwyd. == Newyddiaduraeth == Mae llawer o newyddiadurwyr, [[Asiantaeth newyddion|sefydliadau newyddion]] amgen, addysgwyr ac ymchwilwyr yn ddylanwadol wrth ysgrifennu a siarad am y darknet, ac yn esbonio'i ddefnydd i'r cyhoedd.<ref>{{Cite web|last=Burrell|first=Ian|date= 28 Awst 2014|title=The Dark Net: Inside the Digital Underworld by Jamie Bartlett, book review|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-dark-netinside-the-digital-underworld-by-jamie-bartlett-book-review-9696473.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150620142200/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-dark-netinside-the-digital-underworld-by-jamie-bartlett-book-review-9696473.html|archivedate= 20 Mehefin 2015|website=Independent}}</ref><ref>{{Cite web|date= 2 Mehefin 2015|title=The Growth of Dark Subcultures On the Internet, The Leonard Lopate Show|url=http://www.wnyc.org/story/growth-dark-subcultures-internet/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161020043736/http://www.wnyc.org/story/growth-dark-subcultures-internet/|archivedate= 20 Hydref 2016|website=WNYC}}</ref> Mae sylwadau yn y cyfryngau fel arfer yn adrodd ar y we dywyll mewn dwy ffordd; gan fanylu ar bŵer a rhyddid mynegiant, neu'n fwy cyffredin yn ailddatgan anghyfreithlondeb ei gynnwys, fel hacwyr cyfrifiaduron neu bornograffi plant.<ref name="Gehl_2018">{{Cite journal|date=August 2016|title=Power/freedom on the dark web: A digital ethnography of the Dark Web Social Network|journal=New Media & Society|volume=18|issue=7|pages=1219–1235|doi=10.1177/1461444814554900}}</ref><ref>{{Cite news|last=Pagliery|first=Jose|date= 10 Mawrth 2014|title=The Deep Web you don't know about|work=CNN Business|url=https://money.cnn.com/2014/03/10/technology/deep-web/|access-date= 27 Mawrth 2021}}</ref><ref name="Gehl_2018" /> Mae gwefannau newyddion arbenigol Clearweb, gwefanau fel DeepDotWeb<ref>{{Cite news|last=Swearingen|first=Jake|date=2 Hydref 2014|title=A Year After Death of Silk Road, Darknet Markets Are Booming|url=https://finance.yahoo.com/news/death-silk-road-darknet-markets-142500702.html|access-date=24 Mai 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150525021911/https://finance.yahoo.com/news/death-silk-road-darknet-markets-142500702.html|archive-date=25 Mai 2015}}</ref><ref>{{Cite news|last=Franceschi-Bicchierai|first=Lorenzo|date=13 Mai 2015|title=Hackers Tried To Hold a Darknet Market For a Bitcoin Ransom|url=http://motherboard.vice.com/read/hackers-tried-to-hold-a-darknet-market-for-a-bitcoin-ransom|access-date=19 Mai 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150517065101/http://motherboard.vice.com/read/hackers-tried-to-hold-a-darknet-market-for-a-bitcoin-ransom|archive-date=17 Mai 2015}}</ref> ac All Things Vice<ref>{{Cite news|last=Solon|first=Olivia|date=3 Chwefror 2013|title=Police crack down on Silk Road following first drug dealer conviction|url=https://arstechnica.com/tech-policy/2013/02/police-crack-down-on-silk-road-following-first-drug-dealer-conviction/|access-date=27 Mai 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150528032024/http://arstechnica.com/tech-policy/2013/02/police-crack-down-on-silk-road-following-first-drug-dealer-conviction/|archive-date=28 Mai 2015}}</ref> yn darparu darllediadau newyddion a gwybodaeth ymarferol am wefannau a gwasanaethau tywyll; fodd bynnag, caewyd DeepDotWeb gan yr awdurdodau yn 2019.<ref>{{Cite web|last=Kan|first=Michael|date= 7 Mai 2019|title=Feds Seize DeepDotWeb for Taking Money From Black Market Sites|url=https://www.pcmag.com/news/368198/feds-seize-deepdotweb-for-taking-money-from-black-market-sit|access-date=2019-12-28|website=PCMAG|language=en}}</ref> Mae'r Wici Cudd a'i ddrychau a meddalwedd ffyrc eraill yn cynnal rhai o'r cyfeiriaduron mwyaf o gynnwys ar unrhyw adeg benodol. Mae cyfryngau traddodiadol a sianeli newyddion fel ABC News wedi cynnwys rhaglenni sy'n ymchwilio i'r darknet.<ref>{{Cite web|last=Viney|first=Steven|date= 27 Ionawr 2016|title=What is the dark net, and how will it shape the future of the digital age?|url=http://www.abc.net.au/news/2016-01-27/explainer-what-is-the-dark-net/7038878|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161020060907/http://www.abc.net.au/news/2016-01-27/explainer-what-is-the-dark-net/7038878|archivedate= 20 Hydref 2016|website=ABC}}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [https://www.twitch.tv/videos/128466707 Esgusodwch Fi, Rwy'n Meddwl Mae Eich Gwe Dywyll yn Dangos - Cyflwyniad yng Nghynhadledd Ddiogelwch BSides Vancouver ym mis Mawrth 2017 ar arferion diogelwch ar wasanaethau cudd Tor] * [http://www.madlab.it/papers/sac17_darknets.pdf Yn Ymosod ar Dirwedd yn Ochr Dywyll y We] [[Categori:Y rhyngrwyd]] [[Categori:Cyfrifiadureg]] [[Categori:Y We Fyd-Eang]] ftvgi2ve64afqq6pfmwqrv552trl1g9 14 460420 14890076 11744449 2026-05-07T15:13:54Z Craigysgafn 40536 14890076 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn y Ffindir}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Ffindir, Y]] [[Categori:Economi'r Ffindir]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Ffindir]] t0er3pmpdv5bxle38wrp2v19i16u66j 0 461092 14890514 13120800 2026-05-08T02:31:29Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890514 wikitext text/x-wiki {{Gweler|Boddi Tryweryn}}{{Gwybodlen lle|suppressfields=cylchfa|ynganiad={{wikidata|property|P443}}|gwlad={{banergwlad|Cymru}}}}Pentref ger y Bala yn [[Sir Feirionydd|Sir Feirionnydd]] yng Nghymru a gafodd ei foddi ym 1965 i greu [[cronfa ddŵr]] ([[Llyn Celyn]]) ar gyfer trigolion [[Lerpwl]] oedd '''Capel Celyn''' ({{Sain|Capel Celyn.ogg|ynganiad}}).<ref name=":0">{{Cite web|url=http://resource.download.wjec.co.uk.s3.amazonaws.com/vtc/2016-17/16-17_2-12/cym/pdf/pleidiol-wyf-im-gwlad.pdf|title=“Pleidiol wyf i’m gwlad”- materion gwleidyddol ac economaidd yng Nghymru yn yr 1960au a’r 1970au|date=|access-date=8 Mehefin 2020|website=CBAC|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Cyn ei foddi roedd yno gymdeithas ddiwylliedig Gymraeg, gan gynnwys capel, ysgol, swyddfa bost a [[Ffermydd a foddwyd yng nghapel Celyn|deuddeg o ffermydd]] a thir a oedd yn perthyn i bedair fferm arall. Roedd 67 o bobl yn byw yno ac roedd yn un o’r cymunedau uniaith Gymraeg olaf yn yr ardal. == Oriel == <gallery> Tryweryn - hen bentref Capel Celyn yn dod i'r golwg; submersed road and graveyard at village appears during drought Aug 2022 37.jpg|Y ffordd i'r fynwent Tryweryn - hen bentref Capel Celyn yn dod i'r golwg; submersed village appears during drought Aug 2022 36.jpg|Y fynwent yn Awst 2022 Tryweryn - hen bentref Capel Celyn yn dod i'r golwg; submersed village appears during drought Aug 2022 02.jpg|Hen wal sych yn arwain at y fynwent Tryweryn - hen bentref Capel Celyn yn dod i'r golwg; submersed village appears during drought Aug 2022 27.jpg|Y brif ffordd i'r pentref; Awst 2022 File:Tryweryn - hen bentref Capel Celyn yn dod i'r golwg; submersed village appears during drought Aug 2022 09.jpg|Hen waliau ac adeiladau'n dod i'r golwg yn Awst 2022. </gallery>{{Tryweryn}} {{Clirio}} == Cyfeiriadau == [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] <references /> [[Categori:Cymunedau Cymreig a ddinistriwyd]] d7jm2k4dggfkl7rcp32o19676g3oan9 0 462663 14890375 14787784 2026-05-07T18:34:59Z Craigysgafn 40536 14890375 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Roedd '''William Steinitz''' (ganwyd '''Wilhelm Steinitz'''; [[14 Mai]] [[1836]] – [[12 Awst]] [[1900]]) yn chwaraewr [[gwyddbwyll]] o [[Awstria]] ac, yn ddiweddarach, o'r [[Unol Daleithiau America|Unol Daleithiau]]. O 1886 hyd 1894 ef oedd Pencampwr Gwyddbwyll swyddogol cyntaf y Byd . Roedd hefyd yn awdur dylanwadol iawn ac yn ddamcaniaethwr gwyddbwyll. Wrth drafod hanes gwyddbwyll o'r 1850au ymlaen, mae sylwebwyr wedi dadlau a ellid ystyried Steinitz yn bencampwr i bob pwrpas o gyfnod cynharach, efallai mor gynnar â 1866. Collodd Steinitz ei deitl i Emanuel Lasker ym 1894, a chollodd ail gêm ym 1896-97. Mae systemau graddio ystadegol yn rhoi gradd eithaf isel i Steinitz ymhlith pencampwyr y byd, yn bennaf oherwydd iddo gymryd sawl egwyl hir o chwarae cystadleuol. Fodd bynnag, mae dadansoddiad yn seiliedig ar un o'r systemau graddio hyn yn dangos ei fod yn un o'r chwaraewyr cryfaf ei oes yn hanes y gêm. Roedd Steinitz yn ddiguro mewn gemau swyddogol am 32 mlynedd, o 1862 i 1894. Er i Steinitz ddod yn "rhif un yn y byd" trwy ennill yn yr arddull ymosodol a oedd yn gyffredin yn y 1860au, ym 1873 dadorchuddiodd ei arddull chwarae strategol newydd, a dangosodd ei fod yn well na'r arddull flaenorol. Roedd ei arddull newydd yn ddadleuol ac roedd rhai hyd yn oed yn ei alw'n 'llwfr', ond dangosodd llawer o gemau Steinitz y gallai arwain at ymosodiadau mor ffyrnig â chynt. Roedd Steinitz hefyd yn awdur toreithiog ar wyddbwyll, a dadleuodd dros ei syniadau newydd yn egnïol. Roedd y ddadl mor chwerw ac weithiau sarhaus fel y daeth i gael ei hadnabod fel y "Rhyfel Inc". Erbyn dechrau'r 1890au, derbyniwyd agwedd Steinitz yn eang, a chydnabu'r genhedlaeth nesaf o brif chwaraewyr eu dyled iddo, yn arbennig ei olynydd fel pencampwr y byd, Emanuel Lasker . Mae adroddiadau traddodiadol am gymeriad Steinitz yn ei ddarlunio fel un di-dymer ac ymosodol, ond mae ymchwil mwy diweddar yn dangos bod ganddo berthynas hir a chyfeillgar gyda rhai chwaraewyr a sefydliadau gwyddbwyll. Yn fwyaf nodedig rhwng 1888 a 1889 bu'n cydweithio â Chyngres Gwyddbwyll America mewn prosiect i ddiffinio rheolau ar gyfer cynnal pencampwriaethau'r byd yn y dyfodol. == Bywyd cynnar == Ganwyd Steinitz ar 14 Fai, 1836 mewn [[Geto|ghetto]] Iddewig ym [[Prag|Mhrâg]] (prifddinas y [[Y Weriniaeth Tsiec|Weriniaeth Tsiec]] bellach;) yn [[Bohemia]], rhan o [[Ymerodraeth Awstria]]. Yn fab i deiliwr, dysgodd chwarae gwyddbwyll yn 12 oed <ref name="SchoenbergGrandmasters">{{Cite book|last=Schoenberg|first=Harold C.|title=Grandmasters of Chess|publisher=W.W. Norton & Co.|location=New York|edition=Rev.|year=1981|page=99}}</ref> Dechreuodd chwarae gwyddbwyll go iawn yn ei ugeiniau, ar ôl gadael Prâg ym 1857 i astudio [[mathemateg]] yn [[Fienna]], <ref name="SchoenbergGrandmasters" /> yng Ngholeg Polytechneg Fienna . <ref>{{Cite book|last=Landsberger|first=Kurt|title=William Steinitz, Chess Champion|publisher=McFarland & Co|year=2006|pages=17|isbn=978-0-7864-2846-5}}</ref> Treuliodd Steinitz ddwy flynedd yn y brifysgol. <ref>''The World Chess Championship'', by [[I.A. Horowitz]], Macmillan, New York, 1973, p. 19; Library of Congress Card Catalog Number 72-80175</ref> == Gyrfa gwyddbwyll (hyd 1881) == Gwellodd Steinitz yn gyflym yn niwedd y 1850au, yn codi o'r drydydd safle ym mhencampwriaeth Dinas Fienna i gyntaf ym 1861, gan sgorio 30/31.<ref name="ScoresRomanticEra2">{{cite web|url=http://www.vuse.vanderbilt.edu/~spin/chessmatches.html|title=Scores of various important chess results from the Romantic era|access-date=2023-04-30|archive-date=2008-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528014326/http://www.vuse.vanderbilt.edu/~spin/chessmatches.html|url-status=dead}}</ref>Yn ystod y cyfnod hwn galwyd ef yn "Morphy Awstria". <ref>{{cite book|last=Shibut|first=Macon|date= 7 Mai 2014|title=Paul Morphy and the Evolution of Chess Theory|location=Mineola, New York|publisher=Dover Publications|page=82|isbn=978-0486435749}}</ref>Golygai hyn mai ef oedd chwaraewr cryfaf Awstria.<ref name="Horowitz, p. 202">Horowitz, p. 20</ref> === Debut rhyngwladol === [[Delwedd:Steinitz1866.jpg|chwith|bawd| Steinitz ym 1866]] Anfonwyd Steinitz wedyn i gynrychioli Awstria yn nhwrnamaint gwyddbwyll Llundain 1862 . Daeth yn chweched, ond enillodd ei fuddugoliaeth dros Augustus Mongredien wobr ddisgleirdeb y twrnamaint. <ref name="WallProfileSteinitz">{{Cite web|url=http://billwall.phpwebhosting.com/articles/steinitz.htm|title=William Steinitz|last=Bill Wall|website=Bill Wall's Chess Page|access-date=2023-03-30}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Kasparov|first=Garry|title=My great predecessors: Part I|url=https://archive.org/details/garrykasparovonm0000kasp|publisher=Everyman Chess|year=2003|isbn=1 85744 330 6|pages=[https://archive.org/details/garrykasparovonm0000kasp/page/46 46]}}</ref> Heriodd yn syth y cystadleuydd orffennodd yn bumed, yr Eidalwr cryf Serafino Dubois, i gêm, ac enillodd Steinitz (+5, =1, -3). <ref name="ScoresRomanticEra">{{Cite web|url=http://www.vuse.vanderbilt.edu/~spin/chessmatches.html|title=Scores of various important chess results from the Romantic era|access-date=2023-04-30|archive-date=2008-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528014326/http://www.vuse.vanderbilt.edu/~spin/chessmatches.html|url-status=dead}}</ref> Anogodd hyn ef i droi'n broffesiynol, a symudodd i Lundain i fyw. <ref name="Horowitz, p. 20">Horowitz, p. 20</ref> Ym 1862–63 sgoriodd Steinitz fuddugoliaeth aruthrol mewn gêm gyda Joseph Henry Blackburne, a aeth ymlaen i fod yn un o'r deg gorau'n y byd am 20&nbsp;mlynedd, ond a oedd ond wedi dechrau chwarae gwyddbwyll ddwy flynedd ynghynt. <ref name="ChessmetricsPlayerProfileBlackburne">{{Cite web|url=http://chessmetrics.com/cm/CM2/PlayerProfile.asp?Params=199510SSSSS3S012785000000111000000000000010100|title=Chessmetrics Player Profile: Joseph Blackburne|access-date=2008-11-19}}</ref> Yna curodd Steinitz rai o chwaraewyr blaenllaw y DU mewn gornestau: Frederick Deacon ac Augustus Mongredien ym 1863 ac yna Valentine Green ym 1864. <ref name="SilmanSteinitz">{{Cite web|url=http://www.jeremysilman.com/chess_history/grt_plyr_w_steinitz.html|title=Wilhelm Steinitz|last=Silman, Jeremy|access-date=2008-11-19|authorlink=Jeremy Silman|archivedate=2008-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080619024745/http://www.jeremysilman.com/chess_history/grt_plyr_w_steinitz.html}}</ref> === Gornest yn erbyn Anderssen === [[Delwedd:AdolphAnderssen.jpg|de|bawd|205x205px| Cydnabyddwyd Adolf Anderssen fel chwaraewr gorau'r byd tan 1866, pan enillodd Steinitz gêm yn ei erbyn.]] Cydnabyddwyd Steinitz erbyn hyn yn un o chwaraewyr gorau'r byd, a llwyddodd i drefnu gêm yn Llundain yn 1866 yn erbyn Adolf Anderssen, a ystyrid yn chwaraewr gweithgar cryfaf y byd oherwydd iddo ennill Twrnameintiau Rhyngwladol Llundain 1851 a 1862 ac am fod yr unig chwaraewr cryfach, Paul Morphy, wedi ymddeol o wyddbwyll cystadleuol. <ref name="SchoenbergGrandmasters"/> Enillodd Steinitz gydag wyth buddugoliaeth a chwe cholled (doedd dim gêm gyfartal), ond roedd hi'n ornest galed; ar ôl 12 gêm roedd y sgôr yn gyfartal 6-6, yna Steinitz enillodd y ddwy gêm ddiwethaf. <ref>''The World Chess Championship'', by [[I.A. Horowitz]], 1973, Macmillan, New York, pp. 23–24, Library of Congress Catalog Card Number 72-80175</ref> O ganlyniad i'r fuddugoliaeth hon, roedd Steinitz yn cael ei ystyried yn gyffredinol fel chwaraewr gorau'r byd. <ref name="WinterWorldChessChampion">{{Cite web|title=Early Uses of 'World Chess Champion'|url=http://www.chesshistory.com/winter/extra/champion.html|last=Winter, E.}}</ref> Y wobr ariannol ar gyfer y ornest hon oedd £100 i'r enillydd (Steinitz) ac £20 i'r collwr (Anderssen). Roedd gwobr yr enillydd yn swm mawr yn ôl safonau'r oes, yn cyfateb i tua £57,500 yn arian 2007. <ref>Conversion based on average incomes, which are the most appropriate measure for a few weeks' hard work. If we use average prices for the conversion, the result is about £6,500. {{Cite web|url=http://www.measuringworth.com/ukcompare/result.php?use%5B%5D=CPI&use%5B%5D=DEFIND&use%5B%5D=WAGE&use%5B%5D=GDPCP&use%5B%5D=GDPC&year_early=1866&pound71=100&shilling71=0&pence71=0&amount=100&year_source=1866&year_result=2008|title=Five Ways to Compute the Relative Value of a U.K. Pound Amount, 1830 to Present|access-date=2008-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216145224/http://www.measuringworth.com/ukcompare/result.php?use%5B%5D=CPI&use%5B%5D=DEFIND&use%5B%5D=WAGE&use%5B%5D=GDPCP&use%5B%5D=GDPC&year_early=1866&pound71=100&shilling71=0&pence71=0&amount=100&year_source=1866&year_result=2008|archivedate=2008-12-16}}</ref> === Llwyddiant yn parhau === Yn y blynyddoedd yn dilyn ei fuddugoliaeth dros Anderssen, curodd Steinitz Henry Bird ym 1866 (+7, -5, =5) a llwyddodd hefyd i guro Johannes Zukertort yn gyfforddus ym 1872 (+7 =4, -1;) 'roedd Zukertort wedi profi ei hun yn un o'r goreuon trwy guro Anderssen o gryn dipyn ym 1871). <ref name="SilmanSteinitz"/> === Gwella canlyniadau twrnamaint yn raddol === Cymerodd fwy o amser i Steinitz gyrraedd y brig mewn chwarae twrnamaint. Yn ystod y blynyddoedd nesaf 'roedd yn: drydydd ym Mharis 1867 y tu ôl i Ignatz Kolisch a Simon Winawer ; daeth yn ail yn [[Dundee]] 1867 gyda Gustav Neumann yn fuddugol, ac ail eto yn nhwrnamaint gwyddbwyll Baden-Baden 1870 ; tu ôl i Anderssen ond o flaen Blackburne, Louis Paulsen a chwaraewyr cryf eraill. <ref>{{Cite web|url=http://www.endgame.nl/bad1870.htm|title=Baden-Baden 1870|access-date=2008-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081026085730/http://www.endgame.nl/bad1870.htm|archivedate=2008-10-26}}</ref> Ei fuddugoliaeth gyntaf mewn twrnament cryf oedd Llundain 1872, o flaen Blackburne a Zukertort; <ref name="NYTimes1894PreSteinitzLasker">{{Cite journal|journal=New York Times|date=11 Mawrth 1894|title=Ready for a big chess match|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1894/03/11/106900358.pdf|access-date=2008-11-19}} Note this article implies that the final combined stake was US $4,500, but Lasker's financial analysis says it was $4,000: {{Cite journal|journal=[[Lasker's Chess Magazine]]|volume=1|date=January 1905|title=From the Editorial Chair|last=[[Emanuel Lasker]]|url=http://en.wikisource.org/wiki/Lasker%27s_Chess_Magazine/Volume_1|access-date=2008-05-31}}</ref> a'r twrnamaint cyntaf i Steinitz orffen o flaen Anderssen ynddo oedd twrnamaint gwyddbwyll Fienna 1873, pan oedd Anderssen yn 55 oed.  === Yn newid arddull, yn cyflwyno gwyddbwyll strategol === Cyflawnwyd holl lwyddiannau Steinitz hyd at 1872 yn yr arddull " Rhamantaidd " ymosod-o-flaen-bob-dim a arddangosir gan Anderssen. Ond yn nhwrnamaint gwyddbwyll Fienna 1873, dadorchuddiodd Steinitz arddull chwarae "strategol" newydd a fyddai'n dod yn sail i wyddbwyll modern. <ref name="SilmanSteinitz"/> Gorffennodd yn gyfartal gyntaf gyda Blackburne, o flaen Anderssen, Samuel Rosenthal, Paulsen a Henry Bird, ac enillodd y gemau ail gyfle yn erbyn Blackburne. Cafodd Steinitz ddechrau sigledig, ond enillodd y 14 gêm ddiwethaf yn y prif dwrnamaint (gan gynnwys canlyniadau 2-0 dros Paulsen, Anderssen, a Blackburne <ref name="SilmanSteinitz" /> ) ynghyd â'r ddwy gêm ail gyfle&nbsp;– dyma ddechrau rhediad buddugol o 25 gêm mewn cystadleuaeth ddifrifol. <ref name="endgameNLWorldExhibitions">{{Cite web|url=http://www.endgame.nl/wfairs.htm|title=World Exhibitions|access-date=2008-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080619170844/http://www.endgame.nl/wfairs.htm|archivedate=2008-06-19}}</ref> === Seibiant o wyddbwyll cystadleuol === Rhwng 1873 a 1882 ni chwaraeodd Steinitz unrhyw dwrnameintiau a dim ond un ornest (buddugoliaeth o 7-0 yn erbyn Blackburne ym 1876). Roedd ei gemau eraill yn ystod y cyfnod hwn mewn arddangosfeydd cydamserol a mwgwd, <ref name="WallProfileSteinitz"/>  a gyfrannodd ran bwysig o incwm chwaraewr gwyddbwyll proffesiynol yn y dyddiau hynny (er enghraifft ym 1887 talwyd 9 gini i Blackburne am ddwy arddangosfa ar-y-pryd ac arddangosfa mwgwd dan ofal Cymdeithas Gwyddbwyll Teesside; <ref name="ClevelandChessAssocHist">{{Cite web|url=http://www.clevelandchessassociation.org.uk/cca/history/index.htm|title=History of the CCA|access-date=2008-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081217031526/http://www.clevelandchessassociation.org.uk/cca/history/index.htm <!--Added by H3llBot-->|archivedate=2008-12-17}}</ref> roedd hyn yn gyfwerth i tua £4,800 yn 2007 <ref>Conversion based on average incomes: {{Cite web|url=http://www.measuringworth.com/ukcompare/result.php?use%5B%5D=CPI&use%5B%5D=DEFIND&use%5B%5D=WAGE&use%5B%5D=GDPCP&use%5B%5D=GDPC&year_early=1887&pound71=9&shilling71=9&pence71=0&amount=9.45&year_source=1887&year_result=2008|title=Five Ways to Compute the Relative Value of a U.K. Pound Amount, 1830 to Present|access-date=2008-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216145235/http://www.measuringworth.com/ukcompare/result.php?use%5B%5D=CPI&use%5B%5D=DEFIND&use%5B%5D=WAGE&use%5B%5D=GDPCP&use%5B%5D=GDPC&year_early=1887&pound71=9&shilling71=9&pence71=0&amount=9.45&year_source=1887&year_result=2008|archivedate=2008-12-16}}</ref> ). ==== Newyddiadurwr gwyddbwyll ==== Yn hytrach, canolbwyntiodd Steinitz ar ei waith fel newyddiadurwr gwyddbwyll, yn arbennig i ''The Field'', sef prif gylchgrawn chwaraeon Prydain. Cododd rhai o sylwebaethau Steinitz ddadleuon tanbaid, yn arbennig gan Zukertort a Leopold Hoffer yn ''The Chess Monthly'' (a sefydlwyd ganddynt ym 1879). <ref name="WinterKKSCotch">{{Cite web|url=http://www.chesshistory.com/winter/extra/scotch.html|title=Kasparov, Karpov and the Scotch|last=Winter, E.}}</ref> Cynyddodd y "Rhyfel Ink" hwn yn sydyn ym 1881, pan feirniadodd Steinitz anodiadau Hoffer o gemau yng Nghyngres Berlin 1881 (a enillwyd gan Blackburne ar y blaen i Zukertort) yn ddidrugaredd. Roedd Steinitz yn awyddus i setlo'r dadleuon dadansoddol gydag ail ornest yn erbyn Zukertort, ac 'roedd ei amharodrwydd ef i'w chwarae wedi ysgogi sylwadau dirmygus gan Steinitz. Yng nghanol 1882 heriodd James Mason, chwaraewr cryf, <ref>{{Cite web|url=http://chessmetrics.com/cm/PL/PL25209.htm|title=Chessmetrics: Career ratings for Mason, James|access-date=2008-11-19}}</ref> Steinitz i ornest, a cyhuddodd Steinitz o lwfrdra pan fynnodd Steinitz y dylid datrys y mater gyda Zukertort yn gyntaf. Ymatebodd Steinitz trwy wahodd Mason i enwi cyfran ddigon uchel ar gyfer gêm, o leiaf £150 y chwaraewr (cyfwerth â thua £73,000 yn arian 2007 <ref>Using average incomes for the conversion: {{Cite web|url=http://www.measuringworth.com/ukcompare/result.php?use%5B%5D=CPI&use%5B%5D=DEFIND&use%5B%5D=WAGE&use%5B%5D=GDPCP&use%5B%5D=GDPC&year_early=1882&pound71=150&shilling71=&pence71=&amount=150&year_source=1882&year_result=2008|title=Five Ways to Compute the Relative Value of a U.K. Pound Amount, 1830 – 2006: £150 in 1882|access-date=2008-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216145230/http://www.measuringworth.com/ukcompare/result.php?use%5B%5D=CPI&use%5B%5D=DEFIND&use%5B%5D=WAGE&use%5B%5D=GDPCP&use%5B%5D=GDPC&year_early=1882&pound71=150&shilling71=&pence71=&amount=150&year_source=1882&year_result=2008|archivedate=2008-12-16}}</ref> ), ond nid oedd Mason yn fodlon mentro mwy na £100. Yn ddiweddarach cytunodd Mason i chwarae gornest gyda Zukertort am gyfran o £100 y chwaraewr, ond yn fuan iawn "gohiriodd" y gêm honno, gan ysgrifennu bod "amgylchiadau wedi codi sy'n ei gwneud yn anghyfleus iawn i mi symud ymlaen . . ." <ref name="LandsbergerSteinitzPapers">{{Cite book|title=The Steinitz Papers: Letters and Documents of the First World Chess Champion|last=Landsberger, K.|publisher=McFarland|year=2002|isbn=978-0-7864-1193-1|url=https://books.google.com/books?id=NltT4BinugsC&q=steinitz+%22the+field%22+hoffer&pg=PA28}}</ref> ==== Cystadlu â Zukertort ==== [[Delwedd:Zukertort, Johannes Hermann "-1" - DPLA - 178f6bd2074f2347becb2e4ebeabd45b (cropped).jpg|de|bawd| Collodd gelyn chwerw Steinitz , Johannes Zukertort, gemau iddo ym 1872 a 1886. Gwnaeth yr ail gêm Steinitz yn bencampwr byd diamheuol.]] Achosodd saib hir Steinitz i rai sylwebwyr awgrymu y dylai Zukertort, oedd wedi sgorio buddugoliaethau nodedig mewn twrnamaint, gael ei ystyried yn bencampwr gwyddbwyll y byd. <ref name="WinterWorldChessChampion"/> Er enghraifft, dywedodd The ''Chess Player's Chronicle'' ym mis Gorffennaf 1883 fod 'Steinitz, ar un adeg, gyda'r hawl i swydd pencampwr y byd ,ond. . . Mae newydd gymryd lle israddol i Zukertort, mewn twrnamaint, ac am y tro mae Zukertort, ym marn rhai, yn dod yn bencampwr'. <ref name="WinterWorldChessChampion" /> == Llwyddiant Eto == Dychwelodd Steinitz i wyddbwyll cystadleuol difrifol yn nhwrnamaint gwyddbwyll Fienna 1882, sydd wedi'i ddisgrifio fel y twrnamaint gwyddbwyll cryfaf erioed i fyny at hynny. Er gwaethaf dechrau sigledig fe ddaeth yn gyfartal gyntaf gyda Szymon Winawer - ar y blaen i James Mason, Zukertort, George Henry Mackenzie, Blackburne, Berthold Englisch, Paulsen a Mikhail Chigorin, a cafodd gêm gyfartal yn y gemau ail gyfle. <ref>{{Cite web|url=http://www.endgame.nl/wien.htm|title=Vienna 1882 and 1898|access-date=2008-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216145316/http://www.endgame.nl/wien.htm|archivedate=2008-12-16}}</ref> <ref name="chessbaseVienna1882">{{Cite web|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2117|title=International Chess Tournament Vienna 1882|access-date=2008-11-19|date=2005-01-03}}</ref> === Yn ymweld â UDA === Ymwelodd Steinitz â'r Unol Daleithiau, ardal [[Philadelphia]] yn bennaf, rhwng Rhagfyr 1882 a Mai 1883. Cafodd dderbyniad brwdfrydig. Chwaraeodd Steinitz sawl arddangosfa, llawer o gemau achlysurol, a gornest am stanciau o £50 gydag amatur cyfoethog. Enillodd hefyd dair ornest fwy difrifol gyda dau o chwaraewyr proffesiynol y Byd Newydd, Alexander Sellman (dwywaith) a phencampwr Ciwba Celso Golmayo Zúpide. Rhoddwyd y gorau i'r gêm gyda Golmayo pan oedd Steinitz ar y blaen (wyth buddugoliaeth, un gêm gyfartal, un golled). Trefnodd ei westeion hyd yn oed ymweliad â [[New Orleans]], lle roedd Paul Morphy yn byw. <ref name="LandsbergerSteinitzPapers"/> === Dychwelyd i Lundain === Yn ddiweddarach ym 1883, daeth Steinitz yn ail yn nhwrnamaint gwyddbwyll hynod gryf Llundain 1883 y tu ôl i Zukertort, a wnaeth ddechrau gwych, pylu ar y diwedd ond gorffen dri phwynt ar y blaen. <ref name="chesscornerWorldchampsSteinitz">{{Cite web|url=http://www.chesscorner.com/worldchamps/steinitz/steinitz.htm|title=World Chess Champions: Wilhelm Steinitz|access-date=2008-11-19}}</ref> Gorffennodd Steinitz 2½ pwynt ar y blaen i Blackburne, a ddaeth yn drydydd. <ref name="WeeksLondon1883">Mark Weeks' Chess Pages: {{Cite web|url=http://www.mark-weeks.com/chess/y3lon-ix.htm|title=1883 London Tournament|access-date=2008-11-19}}</ref> Unwaith eto, arweiniodd buddugoliaeth Zukertort at rai sylwebwyr i awgrymu y dylid ystyried Zukertort fel pencampwr gwyddbwyll y byd, tra bod eraill yn dweud mai dim ond trwy ornest rhwng Steinitz a Zukertort y gellid datrys y mater. <ref name="WinterWorldChessChampion"/> === Symud i'r Unol Daleithiau === Ym 1883, yn fuan ar ôl twrnamaint Llundain, penderfynodd Steinitz adael Lloegr a symud i Ddinas Efrog Newydd, lle bu'n byw am weddill ei oes. <ref name="chessbaseVienna1882"/> Ni ddaeth hyn â'r "Rhyfel Ink" i ben: perswadiodd ei elynion rai o'r wasg Americanaidd gyhoeddi erthyglau gwrth-Steinitz, <ref name="LandsbergerSteinitzPapers"/> <ref name="NYTimes1887OnSteinitz">{{Cite news|title=Steinitz, the chess champion|work=[[New York Times]]|date=January 23, 1887|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1887/01/23/104007957.pdf|access-date=2008-11-19}}</ref> ac yn 1885 sefydlodd Steinitz y ''International Chess Magazine'', a olygodd hyd at 1895 . Yn ei gylchgrawn croniclodd y trafodaethau hirfaith ar gyfer gêm gyda Zukertort. Llwyddodd hefyd i ddod o hyd i gefnogwyr mewn adrannau eraill o'r wasg Americanaidd gan gynnwys ''Turf, Field and Farm'' a'r ''St Louis Globe-Democrat'', y ddau yn adrodd ar gynnig Steinitz i ildio'r holl ffioedd, treuliau neu gyfran yn y fantol a gwneud y gêm yn " berfformiad budd-dal, ar gyfer elw ariannol Mr Zukertort yn unig”. <ref name="WinterWorldChessChampion"/> === Gêm Pencampwriaeth y Byd === Yn y diwedd cytunwyd y byddai Steinitz a Zukertort yn chwarae gornest yn Efrog Newydd, [[St. Louis, Missouri|St. Louis]] a New Orleans ym 1886, ac mai'r enillydd fyddai'r chwaraewr a enillodd 10 gêm gyntaf. Mynnodd Steinitz y dywedodd y gytundeb y byddai "ar gyfer Pencampwriaeth y Byd". <ref name="WinterWorldChessChampion"/> <ref name="LandsbergBiographySteinitz">{{Cite book|last=Landsberg|first=K.|title=William Steinitz: A biography of the Bohemian Caesar|publisher=McFarland & Co.|year=1993}}</ref> Ar ôl y pum gêm a chwaraewyd yn Efrog Newydd, 'roedd Zukertort 4-1 ar y blaen, ond yn y diwedd enillodd Steinitz yn hawdd 12½–7½ (+10. =5, -5), gan ddod yn bencampwr swyddogol cyntaf y byd ar 29 Fawrth. <ref>{{Cite web|url=https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=53788|title=Steinitz - Zukertort World Championship Match (1886)}}</ref> Mae cwymp Zukertort, a enillodd un o’r 15 gêm ddiwethaf yn unig, wedi’i ddisgrifio fel “efallai y gwrthdroad mwyaf trwyadl yn hanes chwarae pencampwriaeth y byd.” <ref>Horowitz, p. 30</ref> Er nad oedd yn ddinesydd Americanaidd yn swyddogol eto, roedd Steinitz eisiau i faner yr Unol Daleithiau gael ei gosod wrth ei ymyl yn ystod yr ornest. Daeth yn ddinesydd yr Unol Daleithiau ar 23 Tachwedd, 1888, ar ôl byw am bum mlynedd yn Efrog Newydd, a newidiodd ei enw cyntaf o Wilhelm i William. <ref name="WallProfileSteinitz"/>  Ym 1887 dechreuodd Cyngres Gwyddbwyll America ar y gwaith o lunio rheoliadau ar gyfer cynnal cystadlaethau pencampwriaeth gwyddbwyll y byd. Cefnogodd Steinitz yr ymdrech hon yn frwd, gan ei fod yn meddwl ei fod yn mynd yn rhy hen i aros yn bencampwr – ysgrifennodd yn ei gylchgrawn ei hun "Rwy'n gwybod nad wyf yn ffit i fod yn bencampwr, ac nid wyf yn debygol o ddal y teitl hwnnw am byth". <ref name="Thulin1899WorldChampionshipMatchOrNot">{{Cite web|url=http://www.anders.thulin.name/SUBJECTS/CHESS/SteinitzChigorin1889.pdf|title=Steinitz—Chigorin, Havana 1899 – A World Championship Match or Not?|last=Thulin, A.|date=August 2007|access-date=2008-05-30|archive-date=2008-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080530021654/http://www.anders.thulin.name/SUBJECTS/CHESS/SteinitzChigorin1889.pdf|url-status=dead}} Based on {{Cite book|title=The Steinitz Papers: Letters and Documents of the First World Chess Champion|last=Landsberger, K.|publisher=McFarland|year=2002|isbn=978-0-7864-1193-1|url=https://books.google.com/books?id=NltT4BinugsC&q=steinitz+%22the+field%22+hoffer&pg=PA28|access-date=2008-11-19}}</ref> === Yn trechu Chigorin === Ym 1888 cynigiodd Clwb Gwyddbwyll [[La Habana|Hafana]] noddi gêm rhwng Steinitz a phwy bynnag y byddai'n ei ddewis yn wrthwynebydd teilwng. Enwebodd Steinitz Mikhail Chigorin, o Rwsia <ref name="WallProfileSteinitz"/>  ar yr amod na ddylai'r gwahoddiad gael ei gyflwyno fel her ganddo ef. Mae rhywfaint o amheuaeth a oedd hon wedi'i bwriadu i fod yn gêm ar gyfer pencampwriaeth y byd: roedd llythyrau Steinitz a'r deunydd cyhoeddusrwydd ychydig cyn yr ornest yn osgoi'r ymadrodd yn amlwg. Roedd yr ornest arfaethedig i gael uchafswm o 20 gêm, <ref name="WallProfileSteinitz" />  ac roedd Steinitz wedi dadlau bod gemau hyd sefydlog yn anaddas ar gyfer gornestau pencampwriaethau'r byd oherwydd y gallai'r chwaraewr cyntaf i fynd ar y blaen yna yn gallu chwarae am gemau cyfartal; 'Roedd Steinitz ar yr un pryd yn cefnogi prosiect pencampwriaeth y byd Cyngres Gwyddbwyll America. <ref name="Thulin1899WorldChampionshipMatchOrNot"/> Beth bynnag oedd statws y gêm, cafodd ei chwarae yn Hafana yn ystod Ionawr a Chwefror 1889, ac enillodd Steinitz (+10, 1=, -6).  ==== Twrnamaint Efrog Newydd 1889 ==== Cynnig terfynol Cyngres Gwyddbwyll America oedd y dylai enillydd twrnamaint a gynhelir yn Efrog Newydd ym 1889 gael ei ystyried yn bencampwr byd am y tro, ond rhaid iddo fod yn barod i wynebu her gan yr ail neu'r trydydd safle o fewn mis. . <ref name="Thulin1899WorldChampionshipMatchOrNot"/> Ysgrifennodd Steinitz na fyddai’n chwarae yn y twrnamaint ac na fyddai’n herio’r enillydd oni bai bod y cystadleuwyr yn yr ail a’r trydydd safle yn methu â gwneud hynny. <ref>{{Cite journal|journal=International Chess Magazine|last=Wilhelm Steinitz|volume=3|pages=370–71|date=December 1887|title=(title unknown)|url=http://www.anders.thulin.name/SUBJECTS/CHESS/SteinitzChigorin1889.pdf|access-date=2008-06-15|archive-date=2008-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080530021654/http://www.anders.thulin.name/SUBJECTS/CHESS/SteinitzChigorin1889.pdf}}</ref> Chwaraewyd y twrnamaint yn briodol, ond nid oedd y canlyniad yn union fel y cynlluniwyd: Daeth Mikhail Chigorin a Max Weiss yn gyfartal gyntaf; arweiniodd eu gemau ail gyfle at bedair gêm gyfartal, ac yna 'roedd Weiss eisiau dychwelyd i'w waith gyda Banc Rothschild, gan ildio'r teitl i Chigorin  . Fodd bynnag, roedd Isidor Gunsberg, orffennodd yn drydydd, yn barod i chwarae am y teitl. {{Prif|World Chess Championship 1890–1891}} Chwaraewyd gêm Steinitz-Gunsberg yn Efrog Newydd ym 1890 a daeth i ben gyda buddugoliaeth i Steinitz o 10½–8½.. Ni chafodd arbrawf Cyngres Gwyddbwyll America ei ailadrodd, ac roedd tair gêm olaf Steinitz yn drefniadau preifat rhwng y chwaraewyr. <ref name="WallProfileSteinitz"/>  <ref name="NYTimes1894PreSteinitzLasker"/> === Yn ennill ail gêm yn erbyn Chigorin === {{Prif|World Chess Championship 1892}} Ym 1891 cynigiodd Cymdeithas Gwyddbwyll [[St Petersburg|Saint Petersburg]] a Chlwb Gwyddbwyll Hafana drefnu gêm arall rhwng Steinitz-Chigorin ar gyfer pencampwriaeth y byd. Chwaraeodd Steinitz yn erbyn Chigorin yn Hafana yn 1892, ac enillodd o drwch blewyn (+10, =5, -8).  Gwrthododd yr Almaenwr Dr Siegbert Tarrasch gyfle ym 1892 i herio Steinitz am bencampwriaeth y byd, oherwydd gofynion ei bractis meddygol.  === Colli'r Bencampwriaeth i Lasker === [[Delwedd:Lasker-Steinitz.jpg|de|bawd| Emanuel Lasker (dde) yn chwarae Steinitz am Bencampwriaeth Gwyddbwyll y Byd, Efrog Newydd 1894]] Tua'r amser hwn siaradodd Steinitz yn gyhoeddus am ymddeol, ond newidiodd ei feddwl pan heriodd Emanuel Lasker ef, 32 mlynedd yn iau ac yn gymharol ddibrofiad ar y lefel uchaf. Yn gynharach y flwyddyn honno gwrthodwyd her di-deitl gan Lasker gan ei gyd-Almaenwr, Dr Siegbert Tarrasch, a oedd ar y pryd yn chwaraewr twrnamaint amlycaf y byd. <ref>''The World Chess Championship'', by [[I.A. Horowitz]], New York, Macmillan, 1973, p. 41</ref> I ddechrau, roedd Lasker eisiau chwarae am $5,000 bob un, a chytunwyd ar gêm o $3,000 bob un, ond cytunodd Steinitz i gyfres o ostyngiadau pan gafodd Lasker anhawster i godi'r arian, a'r ffigwr terfynol oedd $2,000 yr un, sef yn llai nag ar gyfer rhai o gemau cynharach Steinitz (byddai'r gyfran gyfunol derfynol o $4,000 yn werth tua $114,000 ar werthoedd 2016 <ref>Using incomes for the adjustment factor, as the outcome depended on a few months' hard work by the players; if prices are used for the conversion, the result is about $114,000 – see {{Cite web|url=http://www.measuringworth.com/uscompare/|title=Six Ways to Compute the Relative Value of a U.S. Dollar Amount, 1774 to Present|access-date=2017-03-28}} However, Lasker later published an analysis showing that the winning player got $1,600 and the losing player $600 out of the $4,000, as the backers who had bet on the winner got the rest: {{Cite journal|journal=[[Lasker's Chess Magazine]]|volume=1|date=January 1905|title=From the Editorial Chair|last=[[Emanuel Lasker]]|url=http://en.wikisource.org/wiki/Lasker%27s_Chess_Magazine/Volume_1|access-date=2008-05-31}}</ref> ). Er i hyn gael ei ganmol yn gyhoeddus fel gweithred o sbortsmonaeth ar ran Steinitz, <ref name="NYTimes1894PreSteinitzLasker"/> mae'n bosibl bod dirfawr angen yr arian arno. <ref name="chessvilleSteinitzPapers">{{Cite web|url=http://www.chessville.com/reviews/SteinitzPapers.htm|title=The Steinitz Papers – review|access-date=2008-11-19|archivedate=2007-11-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071124072844/http://chessville.com/reviews/SteinitzPapers.htm}}</ref> Chwaraewyd yr ornest ym 1894, yn Efrog Newydd, Philadelphia a [[Montréal|Montreal]], Canada. Y gwahaniaeth oedran 32 mlynedd rhwng y brwydrwyr oedd y mwyaf yn hanes chwarae pencampwriaeth y byd, ac mae'n parhau felly heddiw. <ref>''The World Chess Championship'' by [[I.A. Horowitz]], Macmillan, New York, 1973, p. 42</ref> Roedd Steinitz wedi datgan y byddai’n ennill heb amheuaeth, felly daeth fel sioc pan enillodd Lasker y gêm gyntaf. Ymatebodd Steinitz trwy ennill yr ail, a llwyddodd i gadw pethau'n gyfartal tan y chweched. Serch hynny, enillodd Lasker bob un o’r gemau o’r seithfed i’r 11eg, a gofynnodd Steinitz am seibiant am wythnos. Pan ailddechreuodd y gêm, roedd Steinitz yn edrych mewn cyflwr gwell ac enillodd y 13eg a'r 14eg gêm. Tarodd Lasker yn ôl yn y 15fed a’r 16eg, ac ni lwyddodd Steinitz i wneud iawn am ei golledion yng nghanol y gêm. Felly enillodd Lasker (+10, -5, =4). <ref name="Giffard394">{{Cite book|last=Giffard, Nicolas|year=1993|title=Le Guide des Échecs|language=fr|publisher=[[Éditions Robert Laffont]]|page=394}}</ref> <ref name="chessvilleSteinitzLasker1894">{{Cite web|url=http://www.chessville.com/instruction/Lasker_v_Steinitz/instr_annogames_laskervsteinitz1894.htm|title=Lasker v. Steinitz – World Championship Match 1894|access-date=2008-05-30|archive-date=2008-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080516222313/http://www.chessville.com/instruction/Lasker_v_Steinitz/instr_annogames_laskervsteinitz1894.htm|url-status=dead}}</ref> Roedd rhai sylwebwyr yn meddwl bod arfer Steinitz o chwarae symudiadau "arbrofol" mewn cystadleuaeth ddifrifol yn ffactor mawr yn ei gwymp. <ref name="NYTimesSteinitzObit1900">{{Cite news|work=New York Times|date=August 14, 1900|title=William Steinitz dead|url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9E06E4DC1039E733A25757C1A96E9C946197D6CF|access-date=2008-11-19}} Also available in 2 parts at {{Cite web|url=http://www.rookhouse.com/blog/?p=177|title=Steinitz Obituary (Part 1 of 2)|access-date=2008-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216145221/http://www.rookhouse.com/blog/?p=177|archivedate=2008-12-16}} and {{Cite web|url=http://www.rookhouse.com/blog/?p=182|title=Steinitz Obituary (Part 2 of 2)|access-date=2008-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216145225/http://www.rookhouse.com/blog/?p=182|archivedate=2008-12-16}}</ref> ==== Mwy o weithgareddau twrnamaint ==== Ar ôl colli'r teitl, chwaraeodd Steinitz mewn twrnameintiau yn amlach nag o'r blaen. Enillodd yn Ninas Efrog Newydd 1894, 'roedd yn bumed yn Hastings 1895 (gan ennill y wobr ddisgleirdeb gyntaf am ei gêm gyda Curt von Bardeleben ). Yn Saint Petersburg 1895, digwyddiad aml-rown, pedwar chwaraewr hynod gryf, gyda Lasker, Chigorin a Pillsbury, daeth yn ail tu ôl i Lasker . Yn ddiweddarach dechreuodd ei ganlyniadau ddirywio: 6ed yn [[Nürnberg|Nuremberg]] 1896, 5ed yn Cologne 1898, 10fed yn Llundain 1899. <ref name="WallProfileSteinitz"/>  <ref name="sympatico19thCentMatchesTournaments">{{Cite web|url=http://www3.sympatico.ca/g.giffen/19thcent.htm|title=Major Chess Matches and Tournaments of the 19th century|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070926221345/http://www3.sympatico.ca/g.giffen/19thcent.htm|archivedate=2007-09-26}}</ref> Yn gynnar yn 1896, trechodd Steinitz y Rwsia Emanuel Schiffers mewn gornest ( +6, =1, -4). <ref name="chessvilleSteinitzPapers"/> ==== Ailchwarae â Lasker ==== O fis Tachwedd, 1896 i Ionawr, 1897 chwaraeodd Steinitz ornest gyda Lasker ym Moscow, ond dim ond 2 gêm enillodd, 5 gêm gyfartal , a cholli 10. <ref>{{Cite web|url=http://www.mark-weeks.com/chess/z6ls$wix.htm|access-date=2008-11-19|title=World Chess Championship: 1896 Lasker – Steinitz Title Match|last=Weeks, M.}}</ref> Hon oedd yr ornest olaf am bencampwriaeth gwyddbwyll y byd am un-mlynedd ar-ddeg. Yn fuan ar ôl y gêm, cafodd Steinitz chwalfa feddyliol a chafodd ei gyfyngu am 40 diwrnod mewn sanatoriwm ym Moscow, lle chwaraeodd gwyddbwyll gyda'r cleifion. <ref name="WallProfileSteinitz"/>  == Cwestiynau: Dechrau teyrnasiad Steinitz == [[Delwedd:JHBlackburne_c1890.jpg|de|bawd| Joseph Blackburne . Curodd Steinitz ef 7-0 ym 1876, ond nododd George Alcock MacDonnell Blackburne fel "Pencampwr y Byd" am ei fuddugoliaeth yn Nhwrnamaint Berlin 1881.]] Mae dadl hir-sefydlog ymhlith awduron gwyddbwyll ynghylch a ddechreuodd teyrnasiad Steinitz fel Pencampwr Gwyddbwyll y Byd ym 1866, pan gurodd Anderssen, neu ym 1886, pan gurodd Zukertort. <ref name="Thulin1899WorldChampionshipMatchOrNot"/> <ref name="DateStartSteinitzReign">Dating the start of Steinitz's reign to 1886: </ref> Ym mis Ebrill 1894 disgrifiodd y ''British Chess Magazine'' Steinitz fel un fu'n dal "pencampwriaeth gwyddbwyll y byd am 28 mlynedd". Fodd bynnag, nid oes tystiolaeth iddo hawlio'r teitl iddo ei hun ym 1866, er yn y 1880au honnodd mai ef oedd y pencampwr ers ei fuddugoliaeth dros Anderssen. <ref>See the extracts from contemporary documents at {{Cite web|title=Early Uses of 'World Chess Champion'|url=http://www.chesshistory.com/winter/extra/champion.html|last=Winter, E.}} The 1882 quote from Steinitz, two years before Morphy's death, might be interpreted as claiming that he was champion from 1866, but the 1888 extract is his first absolutely unambiguous claim to have been champion since 1866.</ref> Awgrymwyd na allai Steinitz wneud honiad o'r fath tra roedd Paul Morphy yn fyw. <ref>{{Cite book|title=The Centenary Match, Kasparov–Karpov III|url=https://archive.org/details/centenarymatchka0000keen_e2h5|last=Keene|first=Raymond|author-link=Raymond Keene|last2=Goodman|first2=David|year=1986|pages=[https://archive.org/details/centenarymatchka0000keen_e2h5/page/n6 1]–2|publisher=Collier Books|isbn=978-0-02-028700-1}}</ref> Roedd Morphy wedi trechu Anderssen o gryn dipyn, 8-3, ym 1858, ond ymddeolodd o wyddbwyll cystadleuol yn fuan wedi iddo ddychwelyd i'r Unol Daleithiau ym 1859, a bu farw ym 1884. Gornest Steinitz yn erbyn Zukertort ym 1886 oedd y gyntaf a ddisgrifiwyd yn benodol fel un ar gyfer Pencampwriaeth y Byd, ond disgrifiwyd Howard Staunton a Paul Morphy yn answyddogol fel "Pencampwr Gwyddbwyll y Byd" tua chanol y 19eg ganrif. Yn wir roedd un o drefnwyr twrnamaint Rhyngwladol Llundain 1851 wedi dweud mai "batwn Pencampwr Gwyddbwyll y Byd" oedd y gystadleuaeth, ac yng nghanol y 1840au ysgrifennodd Ludwig Bledow lythyr at Tassilo von Heydebrand und der Lasa yn awgrymu y dylen nhw drefnu twrnamaint pencampwriaeth y byd yn yr Almaen. <ref name="Spinrad2006EarlyWorldRankings">{{Cite web|url=http://www.chesscafe.com/text/spinrad06.pdf|title=Early World Rankings|year=2006|last=Spinrad, J.P.|publisher=chesscafe.com}}</ref> Disgrifiodd rhai sylwebwyr Steinitz fel "y pencampwr" yn y blynyddoedd yn dilyn ei fuddugoliaeth yn erbyn Zukertort ym 1872. Ar ddiwedd y 1870au a dechrau'r 1880au roedd rhai yn ystyried Steinitz fel y pencampwr ac roedd eraill yn cefnogi Johannes Zukertort, ac nid oedd gêm 1886 yn cael ei hystyried fel un a greodd y teitl Pencampwr y Byd, ond fel un a oedd yn datrys honiadau gwrthgyferbyniol i'r teitl. <ref name="WinterWorldChessChampion"/> Ar y llaw arall galwodd George Alcock MacDonnell Joseph Blackburne yn "Bencampwr y Byd" am ei fuddugoliaeth yn Nhwrnamaint Berlin 1881, George Henry Mackenzie fel un wedi "ennill Pencampwriaeth Gwyddbwyll y Byd" ym 1887, ac Isidore Gunsberg fel "ymhlith pencampwyr y byd" yn dilyn ei fuddugoliaeth yn "Bradford Place" ym 1888. <ref>{{Cite book|last=MacDonnell, G.A.|title=The Knights and Kings of Chess|location=London|year=1894}}: </ref> Fodd bynnag, roedd Steinitz yn ystyried GA MacDonnell fel "un o'm herlidwyr chwerwaf a mwyaf celwyddog". <ref>{{Cite journal|last=Steinitz, W.|title=(unknown)|journal=International Chess Magazine|pages=146–47|date=Mai 1891|url=http://www.chesshistory.com/winter/winter15.html#3974._The_Steinitz-Wormald-MacDonnell_|access-date=2008-11-19}}</ref> == Bywyd personol == Roedd Steinitz yn byw gyda Caroline Golder (ganwyd 1846) yn y 1860au, a ganed eu hunig ferch Flora yn 1866. <ref name="LandsbergerSteinitzPapers"/> <ref name="WinterChessNotes29">See extracts from UK census records for 1871 and 1881 at {{Cite web|url=http://www.chesshistory.com/winter/winter29.html#4754._Chess_and_warfare_C.N._4745|title=Chess Note 4756: Census information|last=Edward Winter|access-date=2008-11-19}}</ref> Bu farw Flora ym 1888 yn 21 oed, <ref name="chessvilleSteinitzPapers"/> a bu farw Caroline ym 1892. <ref name="LandsbergerSteinitzPapers" /> Priododd ei ail wraig ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach, a cawsant dau o blant. Yn 1897 cysegrodd bamffled er cof am ei wraig gyntaf a'u merch. <ref name="NYTimesSteinitzObit1900"/> Ym mis Chwefror 1897, adroddodd y ''[[The New York Times|New York Times]]'' yn gynamserol ei farwolaeth mewn ysbyty meddwl yn Efrog Newydd. <ref name="NYTimes1897ChessAndBrainDisease">{{Cite news|work=New York Times|date=February 23, 1897|title=Chess and Brain Disease|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1897/02/23/102485855.pdf|access-date=2008-11-19}} The key passage is also quoted at {{Cite web|url=http://www.chesscafe.com/text/spinrad20.pdf|title=Obituaries|access-date=2008-11-19}}</ref> Mae rhai awduron yn honni ei fod wedi dal [[Syffilis|siffilis]],<ref name="Kmoch">{{Cite web|url=http://www.chesscafe.com/text/kmoch06.pdf|access-date=2008-11-19|title=Grandmasters I Have Known – Emanuel Lasker|last=[[Hans Kmoch]]|publisher=ChessCafe.com}} (see last sentence)</ref> a allai fod wedi bod yn achos y chwalfa feddyliol a ddioddefodd yn ei flynyddoedd olaf. Yn y misoedd cyn ei farwolaeth, treuliodd beth amser mewn sefydliadau o ganlyniad i fethiant ei iechyd meddwl. <ref name="BaltimoreAmerican1900SteinitzFreeOnceMore">{{Cite journal|journal=Baltimore American|date= 10 Ebrill 1900|title=Steinitz free once more|url=https://news.google.com/newspapers?id=NOlBAAAAIBAJ&dq=steinitz%20-chess%20-yuval&pg=4450%2C6685109|access-date=2011-11-30|format=PDF}}</ref> Nid oedd ei weithgareddau gwyddbwyll wedi esgor ar unrhyw wobr ariannol mawr, a bu farw yn dlawd yn Ysbyty Talaith Manhattan ( Ynys Wards ) ar 12 Awst 1900 o drawiad ar y galon. Claddwyd Steinitz ym Mynwent y Bytholwyrdd yn [[Brooklyn]], [[Efrog Newydd (talaith)|Efrog Newydd]].<ref>[https://en.chessbase.com/post/visiting-steinitz-and-lasker-at-their-final-resting-places ChessBase: Visiting Steinitz and Lasker at Their Final Resting Places]</ref> Roedd ei ail wraig a'u dau blentyn ifanc yn dal yn fyw adeg ei farwolaeth. <ref name="NYTimesSteinitzObit1900"/>{{Clirio}} == Asesiad == [[Delwedd:Wilhelm_Steinitz_plaque.JPG|de|bawd| Plac i anrhydeddu Wilhelm Steinitz, yn ardal Josefov ym [[Prag|Mhrâg]]]] Disgrifiodd llyfr twrnamaint gwyddbwyll Hastings 1895, a ysgrifennwyd ar y cyd gan y chwaraewyr, Steinitz fel a ganlyn: <ref name="Hastings1895TournamentBook">{{Cite book|editor-last=Pickard, Sid|title=Hastings 1895: The Centennial Edition|publisher=Pickard and Son|year=1995}}</ref><blockquote>Saif Mr. Steinitz yn uchel fel damcaniaethwr ac fel ysgrifennwr; mae ganddo feiro pwerus, a phan fydd yn dewis gall ddefnyddio Saesneg coeth. Mae'n amlwg ei fod yn ymdrechu i fod yn deg â ffrindiau a gelynion fel ei gilydd, ond mae'n ymddangos weithiau fel pe bai'n methu â gweld ei fod wedi'r cyfan yn debyg iawn i lawer o bobl eraill yn hyn o beth. Yn meddu ar ddeallusrwydd praff, ac yn hynod o hoff o'r gêm, mae'n dueddol o golli golwg ar bob ystyriaeth arall, pobl a busnes fel ei gilydd. Gwyddbwyll yw ei fywyd a'i enaid, yr un peth pwysicaf yn ei fywyd.</blockquote> === Dylanwad ar y gêm === Roedd chwarae Steinitz hyd at ac yn cynnwys 1872 yn debyg i chwarae ei gyfoeswyr: miniog, ymosodol, a llawn chwarae aberthol. Dyma'r arddull a daeth ef yn "gyntaf yn y byd" trwy guro Adolf Anderssen ym 1866 a chadarnhau ei safle trwy guro Zukertort yn 1872 ac ennill twrnamaint Rhyngwladol Llundain 1872 (roedd Zukertort wedi hawlio yr ail safle trwy guro Anderssen yn 1871).<ref name="SilmanSteinitz"/> Yn 1873, fodd bynnag, newidiodd chwarae Steinitz yn sydyn, gan roi blaenoriaeth i'r hyn a elwir bellach yn elfennau strategol mewn gwyddbwyll: strwythur milwyr, gofod, allbyst i farchogion, mantais y ddau esgob, ac ati. Er bod Steinitz yn aml yn derbyn safbwyntiau amddiffynnol diangen o anodd er mwyn dangos rhagoriaeth ei ddamcaniaethau, dangosodd hefyd y gallai ei ddulliau ddarparu llwyfan ar gyfer ymosodiadau distrywiol. <ref name="SilmanSteinitzBook">{{Cite web|title=Wilhelm Steinitz|url=http://www.jeremysilman.com/chess_history/grt_plyr_w_steinitz.html|last=Silman, J.|publisher=Jeremy Silman|access-date=2008-11-19|archivedate=2008-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080619024745/http://www.jeremysilman.com/chess_history/grt_plyr_w_steinitz.html}} Several examples of Steinitz testing his theories in top-class play.</ref> <ref name="Fine1952WorldsGreatChessGames">{{Cite book|last=Fine, R.|title=The World's Great Chess Games|year=1952|chapter=Wilhelm Steinitz|pages=30–37|publisher=Andre Deutsch (now as paperback from Dover)}}</ref> <ref>The "Notable games" section contains two examples of positional play leading to powerful attacks, [http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1132645 Johannes Zukertort vs Wilhelm Steinitz, 9th game of their 1886 World Championship match] and [http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1036342 4th game of his 1892 match] against [[Mikhail Chigorin]]</ref> Crynhodd olynydd Steinitz fel pencampwr y byd, Emanuel Lasker, yr arddull newydd fel: "Ar ddechrau'r gêm anwybyddwch y chwilio am gyfuniadau, ymatal rhag symudiadau treisgar, anelwch at fanteision bach, cronwch nhw, a dim ond ar ôl cyrraedd y dibenion hyn chwilio am y cyfuniadau&nbsp;- ac yna gyda holl rym ewyllys a deallusrwydd, oherwydd yna mae'n rhaid i'r cyfuniad fodoli, waeth pa mor gudd yw hi." <ref>{{Cite book|last=Lasker, Emanuel|title=Lasker's Manual of Chess|page=199|chapter=The Evolution of the Theory of Steinitz|year=1947|publisher=David McKay}}</ref> Er bod chwarae Steinitz wedi newid yn sydyn, dywedodd ei fod wedi bod yn meddwl fel hyn ers rhai blynyddoedd:<blockquote>Roedd rhai o’r gemau y gwelais Paulsen yn eu chwarae yn ystod Cyngres Llundain ym 1862 yn rhoi dechrau cryfach fyth i’r broses o addasu fy marn fy hun, sydd wedi datblygu ers hynny, a dechreuais gydnabod nad yw athrylith Gwyddbwyll wedi’i gyfyngu i’r strociau gorffen gwych wedi i’r cydbwysedd grym a safle gwreiddiol gael ei ddymchwel, ond ei fod hefyd yn gofyn am arfer pwerau mwy rhyfeddol fyth, er efallai o fath gwahanol, i gynnal y cydbwysedd hwnnw neu y drefn honno er mwyn tarfu arno ar yr adeg briodol er eich mantais eich hun. <ref name="LandsbergBiographySteinitz"/></blockquote> Ond pan ymladdodd gêm gyntaf Pencampwriaeth y Byd yn 1886 yn erbyn Johannes Zukertort, daeth yn amlwg fod Steinitz yn chwarae ar lefel gwahanol. Er bod Zukertort o leiaf yn gyfartal â Steinitz mewn chwarae ymosodol ysblennydd, roedd Steinitz yn aml yn ei drechu'n weddol syml trwy ddefnyddio egwyddorion lleoliadol. <ref name="Fine1952WorldsGreatChessGames"/> <ref>For example in [[Wilhelm Steinitz#Notable games|the 9th game]] of Steinitz vs Zukertort 1886.</ref> Erbyn ei gêm yn 1890–91 yn erbyn Gunsberg, roedd rhai sylwebwyr yn dangos dealltwriaeth a gwerthfawrogiad o ddamcaniaethau Steinitz. <ref name="chessarchGunsbergSteinitzMatch1890To91">See the individual game reports by 3 US journals, linked to in {{Cite web|url=http://www.chessarch.com/excavations/000C_guns_stei/1890gust.shtml|title=Gunsberg–Steinitz Match, World Championship 1890–91|access-date=2008-11-19|archivedate=2008-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216151515/http://www.chessarch.com/excavations/000C_guns_stei/1890gust.shtml}}</ref> Ychydig cyn gêm 1894 ag Emanuel Lasker, roedd hyd yn oed y ''New York Times'', a oedd wedi cyhoeddi ymosodiadau ar ei chwarae a'i gymeriad yn gynharach, <ref name="NYTimes1887OnSteinitz"/> <ref name="NYTimes1888TheoryAndPractice">{{Cite news|work=New York Times|date= 13 Mai 1888|title=A New Chess Book|pages=13|url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9F02EEDA173AEF33A25750C1A9639C94699FD7CF|access-date=2008-06-19}}</ref> yn talu teyrnged i'w record chwarae, pwysigrwydd ei ddamcaniaethau, a'i sbortsmonaeth wrth gytuno i ornest anoddaf ei yrfa er gwaethaf ei fwriad blaenorol i ymddeol. <ref name="NYTimes1894PreSteinitzLasker"/> Erbyn diwedd ei yrfa, roedd Steinitz yn uwch ei barch fel damcaniaethwr nag fel chwaraewr. Mae’r sylwadau amdano yn llyfr twrnamaint gwyddbwyll Hastings 1895 yn canolbwyntio ar ei ddamcaniaethau a’i ysgrifau, <ref name="Hastings1895TournamentBook"/> ac roedd Emanuel Lasker yn fwy eglur: “Roedd yn feddyliwr yn deilwng o sedd yn neuaddau Prifysgol. Nid oedd yn chwaraewr, fel y credai y byd ei fod ; yr oedd ei anian graff yn gwneud hynny yn amhosibl ; ac felly gorchfygwyd ef gan chwaraewr . . ." <ref name="Lasker1925ManualOnSteinitz">{{Cite book|title=Lasker's Manual of Chess|last=[[Emanuel Lasker]]|publisher=Dover|orig-year=1925|year=1960|isbn=978-0-486-20640-0|url=http://www.mark-weeks.com/chess/z4ls$wix.htm|access-date=2008-05-31}} Also at {{Cite web|url=http://en.wikiquote.org/wiki/Paul_Morphy|access-date=2008-11-19|title=WikiQuote: Paul Morphy}}</ref> O ganlyniad i'w chwarae a'i ysgrifau mae Steinitz, ynghyd â Paul Morphy, yn cael ei ystyried gan lawer o sylwebwyr gwyddbwyll fel sylfaenydd gwyddbwyll modern. Ysgrifennodd Lasker, a gymerodd y bencampwriaeth oddi wrtho, "Mae'n rhaid i mi a drechodd ef weld iddo y dylai ei gamp fawr, ei ddamcaniaethau, ddod o hyd i gyfiawnder a rhaid i mi ddial y camweddau a ddioddefodd." <ref name="Lasker1925ManualOnSteinitz"/> Mae Vladimir Kramnik yn pwysleisio pwysigrwydd Steinitz fel arloeswr ym maes theori gwyddbwyll: “Steinitz oedd y cyntaf i sylweddoli bod gwyddbwyll, er ei fod yn gêm gymhleth, yn ufuddhau i rai egwyddorion cyffredin. . . . Ond fel sy'n digwydd yn aml, dim ond cynnig yw'r tro cyntaf. . . . Ni allaf ddweud mai ef oedd sylfaenydd theori gwyddbwyll. Roedd yn arbrofwr a nododd fod gwyddbwyll yn ufuddhau i gyfreithiau y dylid eu hystyried.” <ref name="KramnikSteinitzToKasparov">{{Cite web|url=http://www.kramnik.com/eng/interviews/getinterview.aspx?id=61|access-date=2008-11-19|title=Kramnik Interview: From Steinitz to Kasparov|last=Kramnik, V.|publisher=[[Vladimir Kramnik]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080512052013/http://www.kramnik.com/eng/interviews/getinterview.aspx?id=61|archivedate=2008-05-12}}</ref> === Ysgrifau === Steinitz oedd prif ohebydd gwyddbwyll ''The Field'' (yn Llundain) o 1873 i 1882, a defnyddiodd hwn i gyflwyno ei syniadau am strategaeth gwyddbwyll. Ym 1885 sefydlodd y ''International Chess Magazine'' yn Ninas Efrog Newydd a'i olygu tan 1891. Yn ogystal â sylwebu gemau ac esbonio'r trafodaethau a arweiniodd at ei ornest ym 1886 â Johann Zukertort, a phrosiect pencampwriaeth y byd Cyngres Gwyddbwyll America, ysgrifennodd gyfres hir o erthyglau am Paul Morphy, a fu farw ym 1884 . <ref name="Thulin1899WorldChampionshipMatchOrNot"/> <ref name="InternationalChessMagazine">{{Cite book|last=Steinitz, W.|title=InternationalChessMagazine|editor-last=Fiala, V.|publisher=Moravian Chess|date=1885–1891|url=http://www.moravian-chess.cz/katalog.php?idkat=12|access-date=2023-04-30|archive-date=2008-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080520221127/http://moravian-chess.cz/katalog.php?idkat=12|url-status=dead}} Reviewed at {{Cite web|url=http://www.jeremysilman.com/book_reviews_jw/jw_intl_chess_magazine.html|title=International Chess Magazine|year=2004|last=Watson, J.|access-date=2008-11-19|archivedate=2008-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216150220/http://www.jeremysilman.com/book_reviews_jw/jw_intl_chess_magazine.html}}</ref> Ysgrifennodd lyfr twrnamaint Efrog Newydd 1889, lle anododd bob un o'r 432 o'r gemau, <ref name="endgameNLNewYork1889And1924">{{Cite web|url=http://www.endgame.nl/newyork.htm|title=New York 1889 and 1924|access-date=2008-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080619023938/http://www.endgame.nl/newyork.htm|archivedate=2008-06-19}}</ref> <ref name="CollectedWorksOfSteinitz" /> ac ym 1889 cyhoeddodd werslyfr, ''The Modern Chess Instructor'' . <ref name="CollectedWorksOfSteinitz">Available as part of the CD collection {{Cite book|editor-last=Pickard, S.|title=The Collected Works of Wilhelm Steinitz|publisher=Chess Central|access-date=2008-11-19|url=http://www.chesscentral.com/wilhelm-steinitz/collected_works_steinitz.htm}}</ref> Honnir bod Steinitz hefyd wedi ysgrifennu pamffled o'r enw ''Capital, Labour, and Charity'' tra'n glaf yn River Crest Sanitarium yn Efrog Newydd yn ystod misoedd olaf ei fywyd. <ref name="BaltimoreAmerican1900SteinitzFreeOnceMore"/>{{Chess diagram small|tright|Steinitz vs. von Bardeleben, 1895|rd||rd||kd||||pd|pd||qd|nd|||pd||||||pd|pd|||||pd|||nl||||||||ql||||||||||pl|pl||||pl|pl|pl|||rl||rl||kl||{{hidden |multiline=y |ta1=left |fw1=normal |White to move. Steinitz produced this {{chessgloss|brilliancy}} at age 59. |22.Rxe7+ Kf8 23.Rf7+ Kg8 24.Rg7+ Kh8 25.Rxh7+ and Black [[Resign (chess)|resigned]], as White gets a huge advantage or {{chessgloss|forced mate|forces mate}} in 10 moves.<ref name="Fine1952WorldsGreatChessGames" /><ref name=Steintiz_VanBardeleben_Hastings1895>{{cite web |url=http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1132699 |title=Steinitz vs. van Bardeleben, Hastings 1895 |website=[[Chessgames.com]]}}</ref>}}}}Mae systemau graddio ystadegol yn angharedig i Steinitz. Mae "Rhyfelwyr y Meddwl" yn rhoi safle o 47, yn is na nifer o feistri Sofietaidd di-nod; <ref name="WarriorsOfTheMind">{{Cite book|title=Warriors of the Mind|last=Keene|first=Raymond|author-link=Raymond Keene|last2=Divinsky|first2=Nathan|author-link2=Nathan Divinsky|year=1989|publisher=Hardinge Simpole|location=Brighton, UK}} See the summary list at {{Cite web|url=http://chess.eusa.ed.ac.uk/Chess/Trivia/AlltimeList.html|title=All Time Rankings|access-date=2008-05-02|archivedate=2009-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091126000035/http://chess.eusa.ed.ac.uk/Chess/Trivia/AlltimeList.html}}</ref> Mae Chessmetrics yn ei roi yn 15fed yn unig ar ei restr. <ref>{{Cite web|url=http://chessmetrics.com/cm/CM2/PeakList.asp|title=Peak Average Ratings: 3 year peak range|access-date=2008-11-19}}</ref> Mae chessmetrics yn cosbi chwaraewyr sy'n chwarae'n anaml; <ref>{{Cite web|url=http://chessmetrics.com/cm/CM2/Formulas.asp|title=Chessmetrics: Formulas|last=Sonas, Jeff|access-date=2008-11-19}}</ref> anaml oedd cyfleoedd ar gyfer gwyddbwyll cystadleuol ym mlynyddoedd gorau Steinitz, <ref name="Fine1952WorldsGreatChessGames"/> a chafodd Steinitz ychydig o absenoldebau hir o chwarae cystadleuol (1873–1876, 1876–1882, 1883–1886, 1886–1889). Fodd bynnag, yn 2005, ysgrifennodd awdur Chessmetrics, Jeff Sonas, erthygl a edrychodd ar wahanol ffyrdd o gymharu cryfder chwaraewyr "rhif un y byd", gan ddefnyddio data a ddarparwyd gan Chessmetrics, a chanfu: Roedd Steinitz ymhellach ar y blaen i'w gyfoeswyr yn y 1870au nag oedd [[Bobby Fischer]] yn ei gyfnod brig (1970–1972); bod Steinitz wedi cael y trydydd nifer uchaf o flynyddoedd fel chwaraewr gorau'r byd, y tu ôl i Emanuel Lasker a Garry Kasparov ; a bod Steinitz i'w osod yn 7fed mewn cymhariaeth o ba mor hir y cafodd chwaraewyr eu rhestru yn y tri safle gorau yn y byd. <ref>{{Cite web|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2345|title=The Greatest Chess Player of All Time&nbsp;– Part I|last=Sonas, J.|publisher=Chessbase|year=2005|access-date=2008-11-19}} Part IV gives links to all 3 earlier parts: {{Cite web|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2409|title=The Greatest Chess Player of All Time&nbsp;– Part IV|last=Sonas, J.|publisher=Chessbase|year=2005|access-date=2008-11-19}}</ref> Rhwng ei fuddugoliaeth dros Anderssen (1866) a'i golled i Emanuel Lasker (1894), enillodd Steinitz ei holl gemau "normal", weithiau o gryn dipyn; a'i berfformiad twrnamaint gwaethaf yn y cyfnod hwnnw o 28 mlynedd oedd y trydydd safle ym Mharis (1867). <ref name="WallProfileSteinitz"/> ( Collodd hefyd ddwy gêm handicap a gêm dros y telegraff yn 1890 yn erbyn Mikhail Chigorin, lle cafodd Chigorin yr hawl i ddewis yr agoriadau yn y ddwy gêm ac ennill y ddwy. ) <ref name="silmanCollectedWorksOfSteinitz">{{Cite web|url=http://www.jeremysilman.com/book_reviews_jw/jw_cllctd_wrks_w_stntz.html|title=The Collected Works of Wilhelm Steinitz|last=Watson, J.|year=2004|publisher=[[Jeremy Silman]]|authorlink=John L. Watson|access-date=2023-04-30|archive-date=2012-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419061207/http://jeremysilman.com/book_reviews_jw/jw_cllctd_wrks_w_stntz.html|url-status=dead}} review of a book edited by Sid Pickard</ref> I ddechrau chwaraeodd Steinitz yn arddull ymosodol cyfoeswyr fel Anderssen, ac yna newidiodd i'r arddull strategol a oedd yn dominyddu gwyddbwyll cystadleuol yn y 1870au a'r 1880au. <ref name="SilmanSteinitz"/> Ysgrifennodd Max Euwe, "Anelodd Steinitz at sefyllfaoedd â nodweddion clir, lle'r oedd ei ddamcaniaethau yn fwyaf perthnasol iddynt." <ref>{{Cite book|title=From Steinitz to Fischer|last=Euwe|first=Max|author-link=Max Euwe|publisher=Chess Informant|year=1976|location=Belgrade}}</ref> Fodd bynnag, cadwodd ei allu ar gyfer ymosodiadau gwych hyd at ddiwedd ei yrfa; er enghraifft, yn nhwrnamaint Hastings 1895 (pan oedd yn 59), curodd von Bardeleben mewn [http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1132699 gêm ysblennydd] lle yn niwedd y gem gadawodd Steinitz ei holl ddarnau yn fwriadol yn agored i ymosodiadau ar yr un pryd (ac eithrio ei frenin, wrth gwrs). <ref name="Fine1952WorldsGreatChessGames"/> Ei wendidau mwyaf arwyddocaol oedd ei arferi o chwarae symudiadau "arbrofol" a mynd i safleoedd amddiffynnol diangen o anodd mewn gemau cystadleuol o'r radd flaenaf. <ref name="SilmanSteinitz" /> <ref name="NYTimesSteinitzObit1900"/> === Personoliaeth === [[Delwedd:Steinitz, William-6 - DPLA - 14aa7ef9477056e77578e1aca30a7e8d (cropped).jpg|de|bawd| Steinitz]] Mae adroddiadau "traddodiadol" o Steinitz yn ei ddisgrifio fel un â thafod miniog a tymer drwg, efallai yn rhannol oherwydd ei statws byr (prin bum troedfedd) a'i gloffni cynhenid. <ref name="SchoenbergGrandmasters"/> <ref name="NYTimes1887OnSteinitz"/> <ref name="Fine1952WorldsGreatChessGames"/> Cyfaddefodd "Fel Dug Parma, rydw i bob amser yn dal y cleddyf yn un llaw a'r gangen olewydd yn y llall", <ref name="WinterSteinitzQuotes">{{Cite web|url=http://www.chesshistory.com/winter/extra/steinitz.html|title=Steinitz Quotes|last=Winter, E.}}</ref> ac ar ôl ei gythruddo gallai fod yn sarhaus mewn erthyglau cyhoeddedig. <ref name="WinterChessWithViolence">{{Cite web|url=http://www.chesshistory.com/winter/extra/violence.html|title=Chess with Violence|last=Winter, E.}}</ref> Roedd yn ymwybodol o’i dueddiadau ei hun a dywedodd yn gynnar yn ei yrfa, “Ni fyddai unrhyw beth yn fy ysgogi i gymryd gofal o golofn gwyddbwyll . . . Oherwydd buaswn mor barod i roi bai yn ogystal â chanmol fel y buaswn yn sicr o droseddu a gwneud gelynion.” <ref>{{Cite book|last=MacDonnell, G.A.|title=The Knights and Kings of Chess|location=London|year=1894|pages=39–40|url=http://www.chesshistory.com/winter/winter15.html#3974._The_Steinitz-Wormald-MacDonnell_|access-date=2008-11-19}}</ref> Pan gychwynnodd ei yrfa newyddiaduraeth gwyddbwyll, profodd ei adolygiad di-flewyn-ar-dafod o ''The Chess Openings'' gan Wormald ym 1875 ei fod yn gywir. <ref name="WinterChessNotesArchive15">{{Cite journal|journal=City of London Chess Magazine|last=Steinitz, W.|title=(review of Wormald's ''The Chess Openings'')|date=November 1875|pages=297–304}} and {{Cite journal|journal=City of London Chess Magazine|last=Steinitz, W.|title=(review of Wormald's ''The Chess Openings'')|date=December 1875|pages=331–36}} Extracts at {{Cite web|url=http://www.chesshistory.com/winter/winter15.html#3974._The_Steinitz-Wormald-MacDonnell_|title=Chess Note 3974: The Steinitz–Wormald–MacDonnell controversy|last=Winter, E.|access-date=2008-11-19}} Winter concludes his commentary with, "If instances can be identified of Steinitz being wrong in his denunciation of Wormald, we should like to be informed."</ref> Dengys ei ohebiaeth bersonol, ei erthyglau ei hun a rhai erthyglau trydydd parti, fodd bynnag, fod ganddo berthynas hir a chyfeillgar â llawer o bobl a grwpiau yn y byd gwyddbwyll, gan gynnwys Ignác Kolisch (un o'i noddwyr cynharaf), Mikhail Chigorin, Harry Nelson Pillsbury, <ref name="chessvilleSteinitzPapers"/> Bernhard Horwitz, Amos Burn <ref name="WinterSteinitzQuotes"/> a'r cymunedau gwyddbwyll o Giwba a Rwsia. <ref name="LandsbergerSteinitzPapers"/> <ref name="chessvilleSteinitzPapers" /> Bu hyd yn oed yn cydweithio â Chyngres Gwyddbwyll America yn ei phrosiect i reoleiddio cystadlaethau'r dyfodol ar gyfer y teitl byd. <ref name="Thulin1899WorldChampionshipMatchOrNot"/> Ymdrechodd Steinitz fod yn wrthrychol yn ei ysgrifau am gystadlaethau a gemau gwyddbwyll; er enghraifft, priodolodd i anlwc sgôr twrnamaint gwael gan Henry Edward Bird, nad oedd yn ei ystyried yn gyfaill iddo, <ref name="WinterSteinitzQuotes"/> a bu'n hael ei ganmoliaeth i chwarae gwych gan ei elynion chwerw hyd yn oed. <ref>e.e. pan gurodd Zukertort's Blackburne yn nhwrnamaint Llundain 1883 (lle gorffennodd Steinitz yn ail i Zukertort) dywedodd "un o'r gemau gorau ar record", a Blackburne yn curo Schwarz ym Merlin, 1881 - "Mae bwriad Gwyn, yn arbennig o'r 21fed symudiad ynghyd a'r gorffen gwych, yn un o'r enghreifftiau gorau o athrylith mewn gwyddbwyll yn y byd modern." {{Cite book|last=Fine, R.|title=The World's Great Chess Games|year=1952|publisher=Andre Deutsch (now as paperback from Dover)}} Zukertort's win is at {{Cite web|url=http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1001854|title=Zukertort's Immortal: Johannes Zukertort vs Joseph Henry Blackburne, London, 1883}} Blackburne's win is at {{Cite web|url=http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1029022|title=Joseph Henry Blackburne vs Jacques Schwarz, Berlin, 1881}}</ref> Gallai brocio hwyl ar rai o'i rethreg ei hun; er enghraifft: “Dywedais y byddai’n well gen i farw yn America na byw yn Lloegr. . . . Ychwanegais y byddai'n well gen i golli gêm yn America nag ennill un yn Lloegr. Ond ar ôl ystyried y pwnc yn ofalus, rwyf wedi dod i’r casgliad nad wyf yn bwriadu marw hyd yn hyn, na cholli’r ornest.” <ref name="WinterSteinitzQuotes" /> Mewn arddangosfa ar y cyd yn Rwsia tua adeg twrnamaint [[St Petersburg|Saint Petersburg]] 1895-96, ffurfiodd Emanuel Lasker a Steinitz act ddwbl gomedi fyrfyfyr. <ref>{{Cite journal|journal=Quarterly for Chess History|issue=3|year=1999|title=Wilhelm Steinitz in Russia 1895–96|url=http://www.chessville.com/reviews/QCH19993.htm|access-date=2008-05-06|archive-date=2012-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025202325/http://www.chessville.com/reviews/QCH19993.htm}}</ref> Er bod ganddo egwyddorion cryf ynghylch ad-dalu dyledion, <ref name="LandsbergerSteinitzPapers"/> <ref name="chessvilleSteinitzPapers"/> roedd Steinitz yn un drwg am reoli ei arian: gadawodd i gystadleuydd "botsian" llawer o'i gleientiaid ym 1862–63, <ref name="chessvilleSteinitzPapers" /> cynigiodd chwarae'r 1886 gêm teitl byd yn erbyn Johannes Zukertort am ddim, <ref name="WinterWorldChessChampion"/> a bu farw mewn tlodi yn 1900, gan adael ei weddw i oroesi trwy redeg siop fechan. <ref name="NYTimesSteinitzObit1900"/> == Canlyniadau cystadleuol == === Canlyniadau twrnamaint === Ffynonellau: <ref name="ScoresRomanticEra"/> <ref name="WallProfileSteinitz"/>  <ref name="endgameNLWorldExhibitions"/> <ref name="sympatico19thCentMatchesTournaments"/> <ref name="storiascacchiTorneiAl1879">{{Cite web|url=http://xoomer.alice.it/cserica/scacchi/storiascacchi/tornei/pagine/itorneifino1880.htm|title=I tornei di scacchi fino al 1879|access-date=2008-11-19|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216145235/http://xoomer.alice.it/cserica/scacchi/storiascacchi/tornei/pagine/itorneifino1880.htm|url-status=dead}}</ref> <ref name="storiascacchiTorneiAl1880To1899">{{Cite web|url=http://xoomer.alice.it/cserica/scacchi/storiascacchi/tornei/pagine/itornei1880-99.htm|title=I tornei di scacchi dal 1880 al 1899|access-date=2008-11-19|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216145230/http://xoomer.alice.it/cserica/scacchi/storiascacchi/tornei/pagine/itornei1880-99.htm|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; margin:1em auto 1em auto;" !Dyddiad !Lle !Safle !Sgor ! class="unsortable" |Nodiadau |- |1859 | align="left" |Cymdeithas Gwyddbwyll Fienna |3ydd | ? | align="left" |Tu ol i Carl Hamppe ag Eduard Jenay. |- |1860 | align="left" |Cymdeithas Gwyddbwyll Fienna |2il | ? | align="left" |Currodd Hammpe |- |1861 | align="left" |Cymdeithas Gwyddbwyll Fienna |3rd | ? | align="left" |Tu ol i Hammpe a Daniel Harrwitz |- |1862 | align="left" |Cymdeithas Gwyddbwyll Fienna |1af |30/31 | align="left" |  |- |1862 | align="left" |Twrnamaint Rhyngwladol Llundain |6ed |8/13 | align="left" |Tu ol i Adolf Anderssen Louis Paulsen John Owen George Alcock MacDonnell a Serafino Dubois. Enillodd Steinitz wobr arobryn wrth drechu Augustus Mongredien |- |1862 | align="left" |Pencampwriaeth Llundain |1af |7/7 | align="left" |  |- |1865 | align="left" |Dulyn |1af- 2il |3½/4 | align="left" |Ennilloedd ygemau ailgyfle efoG. A. MacDonnell. |- |1866 | align="left" |Twrnamaint Handicap Llundain |1af |8/9 | align="left" |Curodd Steinitz Cecil Valentine De Vere (2–1), MacDonnell (2–0), Mocatta (2–0) – Rhoddodd Steinitz Filwr a 1symudiad , ac yn y ffeinal S. Green (2–0) – Rhoddodd Steinitz filwr a dau symudiad. |- |1867 | align="left" |Twrnamaint Handicap Dundee |1af- 2il |3/3 | align="left" |. |- |1867 | align="left" |Dundee |2nd |7/9 | align="left" |Tu ol i Neumann (7½/9); o flaen MacDonnell, De Vere, Joseph Henry Blackburne, Robertson, J.C. Fraser, G.B. Fraser, Hamel a Spens. |- |1867 | align="left" |Paris |3ydd | +18−3=3 | align="left" |Gorffennodd tu ol iIgnaz von Kolisch (+20−2=2) aSzymon Winawer (+19−4=1); ac o flaen Gustav Neumann, De Vere, Jules Arnous de Rivière, Hieronim Czarnowski, Celso Golmayo Zúpide, Samuel Rosenthal, Sam Loyd, D'Andre, Martin Severin From, ag Eugène Rousseau. |- |1870 | align="left" |[[Baden-Baden]] |2il |12½/18 | align="left" |Tu ol i Anderssen (13/18); O flaen Neumann, Blackburne, Louis Paulsen, De Vere, Szymon Winawer, Rosenthal aJohannes von Minckwitz. |- |1872 | align="left" |Llundain |1af |7½/8 | align="left" |O flaenBlackburne (5/8), Johannes Zukertort, MacDonnell a De Vere. |- |1873 | align="left" |Fienna |1af 2il |10/11: 20½/25 | align="left" |Cyfartal efo Blackburne (10/11: 22½/30) a curo'r gem ail-gyfle 2–0; o flaen Anderssen (8½/11: 19/30), Rosenthal (7½/11: 17/28), Louis Paulsen, Henry Edward Bird, Heral, Max Fleissig, Philipp Meitner, Adolf Schwarz, Oscar Gelbfuhs a Karl Pitschel.<br /><br /> |- |1882 | align="left" |Fienna |1af 2il |24/34 | align="left" |Yn gyfartal a Winawer ag yn gyfartal yn y gem ail-gyfle; o flaen Mason (23/24) Zukertort (22/34), Mackensie, Blackburn, Berthold, Englisch, Paulsen ac eraill yn cynnwys Chigorin a Bird. |- |1883 | align="left" |Llundain |2il |19/26 | align="left" |Tu ol i Zukertort (22/26); o flaen Blackburne (16½/24), Chigorin 16/24, Englisch (15½/24), Mackenzie (15½/24), Mason (15½/24), Rosenthal, Winawer, Bird a pedwar arall. |- |1894 | align="left" |Pencampwriaeth Dinas Efro Newydd |1st |8½/10 | align="left" |Ar ol colli Pencampwriaeth Y Byd i Lasker. |- |1895 | align="left" |[[Hastings]] |5ed |13/21 | align="left" |Tu ol i Harry Nelson Pillsbury (16½/21), Chigorin (16/21), Emanuel Lasker (15½/21), Siegbert Tarrasch (14/21); o flaen Emanuel Schiffers (12/21), Curt von Bardeleben (11½/21), Richard Teichmann (11½/21), Carl Schlechter (11/21), Blackburne (10½/21), Carl August Walbrodt, Amos Burn, Dawid Janowski, Mason, Bird, Isidore Gunsberg, Adolf Albin, Georg Marco, William Pollock, Jacques Mieses, Samuel Tinsley a Beniamino Vergani. |- |1895–96 | align="left" |[[St Petersburg|Saint Petersburg]] |2il |9½/18 | align="left" |Tu ol i Emanuel Lasker (11½/18); o flaen Pillsbury (8/18) a Chigorin (7/18). Chwaraeodd4 chwaraewr gorau'r byd 6 gem yn erbyn ei gilydd. |- |1896 | align="left" |[[Nürnberg|Nuremberg]] |6ed |11/18 | align="left" |Tu ol i Emanuel Lasker 13½/18, Géza Maróczy (12½/18), Pillsbury (12/18), Tarrasch (12/18), Janowski (11½/18); o flaen Walbrodt, Schiffers, Chigorin, Blackburne, Rudolf Charousek, Marco, Albin, Winawer, Jackson Showalter, Moritz Porges, Emil Schallopp a Teichmann. |- |1897 | align="left" |Efrog Newydd |1af- 2il |2½/4 | align="left" | |- |1898 | align="left" |Fienna |4ydd |23½/36 | align="left" |Tu ol i Tarrasch (27½/36), Pillsbury (27½/36), Janowski (25½/36); o flaen Schlechter, Chigorin, Burn, Paul Lipke, Maroczy, Simon Alapin, Blackburne, Schiffers, Marco, Showalter, Walbrodt, Alexander Halprin, Horatio Caro, David Graham Baird a Herbert William Trenchard. |- |1898 | align="left" |[[Cwlen|Cologne]] |5th |9½/15 | align="left" |Tu ol i Burn, Charousek, Chigorin a Wilhelm Cohn; o flaen Schlechter, Showalter, Johann Berger, Janowski a Schiffers . |- |1899 | align="left" |London |10–11th |11½/27 | align="left" |Tu ol i Emanuel Lasker (23½/27), Janowski (19/27), Maróczy (19/27), Pillsbury (19/27), Schlechter (18/27), Blackburne (16½/27), Chigorin (16/27), Showalter (13½/27), Mason (13/27). Dyma'r tro cyntaf ers 1859 iddo beidio ennill pres mewn twrnamaint. |} == Gemau nodedig == * Steinitz vs. Augustus Mongredien, Llundain 1862. <ref>{{Cite web|url=http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1001497|title=Wilhelm Steinitz vs. Augustus Mongredien, London 1862|website=[[Chessgames.com]]}}</ref> Enillodd y Wobr Disgleirdeb yn Nhwrnamaint Rhyngwladol Llundain 1862. <ref name="WallProfileSteinitz"/>  * Adolf Anderssen vs. Steinitz; Gêm 13eg gêm, Llundain 1866. <ref>{{Cite web|url=http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1019315|title=Adolf Anderssen vs. Wilhelm Steinitz, London 1866|website=[[Chessgames.com]]}}</ref> Roedd Emanuel Lasker o'r farn bod yr ymosodiad hwn, sydd wedi'i baratoi'n dda, yn rhagflaenydd i'r ymagwedd strategol a argymhellodd Steinitz yn ddiweddarach. <ref>{{Cite book|last=Lasker, Emanuel|title=Lasker's Manual of Chess|pages=200–02|chapter=The Evolution of the Theory of Steinitz|year=1947|publisher=David McKay}}</ref> * Johannes Zukertort yn erbyn. Steinitz, PYB (9fed gêm y gêm) 1886, Gambit y Frenhines wedi'i Gwrthod: Fienna. Amrywiad Tawel (D37), 0–1 . <ref>{{Cite web|url=http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1132645|title=Johannes Zukertort vs. Wilhelm Steinitz, WCH 1886|website=[[Chessgames.com]]}}</ref> Mae Steinitz yn cyfnewid ei ganol pwerus i greu dau filwr gwan ar ochr y frenhines i Gwyn ac yn creu pwysau cryf yn eu herbyn. Yn y pen draw, mae Zukertort yn ceisio cwffio'i ffordd allan o drwbl, ond mae Steinitz yn ennill gyda gwrthymosodiad sydyn. <ref name="Fine1952WorldsGreatChessGames"/> * Steinitz vs. Mikhail Chigorin, Havana PYB 1892 (16eg gêm yr ornest), Ruy Lopez, 1–0 . <ref>{{Cite web|url=http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1036356|title=Wilhelm Steinitz vs. Mikhail Chigorin, Havana WCH 1892|website=[[Chessgames.com]]}}</ref> Mae Steinitz yn gwanhau milwyr Chigorin, yn ennill symudredd gwell ac yna'n gorfodi dyrchafiad milwr gyda chymorth cyfuniad fach. <ref name="Golombek1954GameOfChess">{{Cite book|title=The Game of Chess|last=Golombek, H.|publisher=Penguin Books|year=1954|chapter=The Great Masters: Steinitz|pages=209–12}}</ref> * Steinitz vs. Mikhail Chigorin, Havana PYB 1892 (4edd gêm yr ornest), Gêm Sbaeneg: Cyffredinol (C65), 1–0. <ref>{{Cite web|url=http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1036342|title=Wilhelm Steinitz vs. Mikhail Chigorin, Havana WCH 1892|website=[[Chessgames.com]]}}</ref> Mae paratoi sefyllfaol yn creu'r cyfle am ymosodiad cyflym sy'n arwain at fuddugoliaeth ar y 29ain symudiad. <ref name="Fine1952WorldsGreatChessGames" /> * Steinitz vs. Curt von Bardeleben, Hastings 1895, Gêm Eidalaidd: Amrywiad Clasurol. Lein Draddodiadol Greco Gambit (C54), 1–0. <ref>{{Cite web|url=http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1132699|title=Wilhelm Steinitz vs. Curt von Bardeleben, Hastings 1895|website=[[Chessgames.com]]}}</ref> Cyfuniad ymosodol gwych yn arddull yr hen 1860au. Ar ôl 22ain symudiad Gwyn, mae'r darnau gwyn i gyd en prise ond mae Black ar goll. Enillodd y gêm wobr ddisgleirdeb gyntaf y twrnamaint. <ref name="Fine1952WorldsGreatChessGames" /> == Gweler hefyd == * Cofeb Steinitz, twrnamaint gwyddbwyll blitz a gynhaliwyd rhwng 15 Mai a 17 Mai, 2020, er anrhydedd i Wilhelm Steinitz * Rhestr o chwaraewyr gwyddbwyll Iddewig * Amrywiad Steinitz ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Steinitz, Wilhelm}} [[Categori:Chwaraewyr gwyddbwyll o Awstria]] [[Categori:Genedigaethau 1836]] [[Categori:Marwolaethau 1900]] [[Categori:Pencampwyr gwyddbwyll y byd]] 7tr92989gl1t7lzf9ntszgeiauvhsct 0 464599 14890055 14036098 2026-05-07T14:06:11Z Dafyddt 942 /* Anrhydeddau'r Orsedd */ 14890055 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen Eisteddfod |enw=Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhondda Cynon Taf 2024 |delwedd=Eisteddfod 2024 - Parc Coffa Ynysangharad.jpg |maintdelwedd=300px |isdeitl= |rhagflaenydd=Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llŷn ac Eifionydd 2023 |olynydd=Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 2025 |pennawd=Eisteddfod Genedlaethol Rhondda Cynon Taf 2024 |lleoliad=[[Parc Coffa Ynysangharad]], [[Pontypridd]] |cynhaliwyd=3–10 Awst 2024 |archdderwydd=[[Mererid Hopwood]] |cleddyf=[[Robin McBryde|Robin McBryde]] |cadeirydd=Helen Prosser |llywydd=[[Cennard Davies]] |cost= |ymwelwyr= |coron=Gwynfor Dafydd |cadair=Carwyn Eckley |owen=''Neb yn deilwng'' |ellis=Elis Jones |llwyd=Nest Jenkins |roberts=Manon Ogwen Parry |burton=Owain Siôn |rhyddiaith=Eurgain Haf |thparry=Penri Roberts a Linda Gittins<ref>{{Cite web|title=Medal Goffa Syr TH Parry-Williams i sefydlwyr Cwmni Theatr Maldwyn|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c03l280j4jgo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-07-25|access-date=2024-07-26|language=cy}}</ref> |drama=''Ataliwyd y gystadleuaeth'' |tlwseisteddfod= |dysgyflwy=Antwn Owen-Hicks |tlwscerddor=[[Nathan James Dearden]] |ysgrob=Owain Rowlands |medalaurcelf=Angharad Pearce<ref>{{Cite web|title=Angharad Pearce Jones yn ennill y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain {{!}} Eisteddfod|url=https://eisteddfod.cymru/node/3879|website=eisteddfod.cymru|access-date=2024-08-03}}</ref> |medalaurcrefft=Laura Thomas<ref>{{Cite web|title=Laura Thomas yn ennill y Fedal Aur am Grefft a Dylunio {{!}} Eisteddfod|url=https://eisteddfod.cymru/node/3880|website=eisteddfod.cymru|access-date=2024-08-03}}</ref> |davies=Meinir Mathias ac Esyllt Lewis<ref>{{Cite web|title=Instagram|url=https://www.instagram.com/p/C-fLv_DC97H/|website=www.instagram.com|access-date=2024-08-10}}</ref> |goble=Ieuan Lewis<ref>{{Cite web|title=Y Lle Celf - Instagram|url=https://www.instagram.com/p/C-i_XLpCBTm/|website=www.instagram.com|access-date=2024-08-10}}</ref> |ybobl=Anthony Evans<ref>{{Cite web|title=Y Lle Celf - Instagram|url=https://www.instagram.com/p/C-i-8BpikC0/|website=www.instagram.com|access-date=2024-08-19}}</ref> |artistifanc=Elena Grace<ref>{{Cite web|title=Elena Grace yn ennill Ysgoloriaeth Artist Ifanc Eisteddfod 2024 {{!}} Eisteddfod|url=https://eisteddfod.cymru/node/3808|website=eisteddfod.cymru|access-date=2024-08-03}}</ref> |medalaurpen=Studio Brassica<ref>{{Cite web|title=Studio Brassica'n ennill Medal Aur am Bensaernïaeth Eisteddfod 2024 {{!}} Eisteddfod|url=https://eisteddfod.cymru/node/3881|website=eisteddfod.cymru|access-date=2024-08-03}}</ref> |ysgpen= |gwyddoniaeth=Rhodri Jones<ref>{{Cite web|title=Dr Rhodri Jones yn ennill Medal Wyddoniaeth yr Eisteddfod|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/czrj1l3vy1vo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-07-22|access-date=2024-07-22|language=cy}}</ref> |gwefan={{url|https://eisteddfod.cymru/yrwyl/2024}} |pennawd= }} Cynhaliwyd '''Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhondda Cynon Taf 2024''' ym [[Pontypridd|Mhontypridd]], [[Rhondda Cynon Taf]], rhwng 3 - 10 Awst 2024. Hwn oedd Eisteddfod gyntaf yr Archdderwydd [[Mererid Hopwood]]. Hwn oedd y tro cyntaf i'r Eisteddfod Genedlaethol gael ei gynnal ym Mhontypridd ers [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pontypridd 1893|1893]].<ref>{{Cite web|title='Cyfle unwaith mewn oes': Pobl Pontypridd yn harddu'r ardal|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/22970|website=newyddion.s4c.cymru|date=2024-08-05|access-date=2024-08-05|language=cy}}</ref> Llywydd yr ŵyl oedd Cennard Davies, athro a dreuliodd ddegawdau yn dysgu Cymraeg i oedolion.<ref>{{Cite web|title=Cennard Davies yw Llywydd Eisteddfod Genedlaethol Rhondda Cynon Taf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cx990e2y254o|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-06-10|access-date=2024-06-10|language=cy}}</ref> Gwahoddwyd chwech o hoelion wyth yr ardal i dderbyn teitl Llywyddion Anrhydeddus, am eu "cyfraniad i fywyd diwylliannol yr ardal a'r Gymraeg yn lleol". Y chwech oedd [[Eirlys Britton]], Wil Morus Jones, Susan Jenkins, Geraint Davies, Menna Thomas a [[Martyn Geraint]].<ref>{{Cite web|title=Llywyddion Anrhydeddus Eisteddfod Rhondda Cynon Taf 2024 {{!}} Eisteddfod|url=https://eisteddfod.cymru/node/3883|website=eisteddfod.cymru|access-date=2024-08-04}}</ref> Cyhoeddwyd fod y gronfa leol wedi codi £332,000 ar gyfer yr ŵyl. Dywedodd Cadeirydd y Pwyllgor Gwaith, Helen Prosser, eu bod "wedi cyrraedd eu targed ariannol a mwy". Darparodd Llywodraeth Cymru £350,000 i’r Eisteddfod er mwyn darparu tocynnau am ddim i unigolion a theuluoedd o gartrefi incwm is yn ardal Rhondda Cynon Taf.<ref>{{Cite web|title=Steddfod 2024: Y gronfa leol "wedi cyrraedd ei tharged ariannol"|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cw0yy58rnn5o|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-08-03|access-date=2024-08-03|language=cy}}</ref> == Cyngherddau == Cychwynnodd yr Eisteddfod gyda'r sioe gerdd 'Nia Ben Aur', sy'n seiliedig ar chwedl Wyddelig. Cafodd yr opera roc gyntaf hwn ei berfformio yn y Gymraeg union hanner can mlynedd yn ôl. Mae'r sioe wedi ei ddiweddaru gyda sgript gan Fardd Plant Cymru, Nia Morais gyda threfniannau cerddorol newydd gan Patrick Rimes a Sam Humphreys a’i ail-ddychmygu gan y Cyfarwyddwr Angharad Lee. Roedd y perfformiad yn cynnwys trefniannau corawl gan Richard Vaughan a fydd yn cael eu perfformio gan gôr yr Eisteddfod. Roedd Afon Dance, grŵp dawnsio cymunedol lleol a dawnswyr yn ymuno gyda'r dawnswyr Gwyddelig, Nicola Kilmurry, o Ddulyn a Tadhg Quigley Brennan, o Donegal (trwy Six Collective).<ref>{{Cite web|title=Nia Ben Aur yn plethu perthynas fodern rhwng Cymru ac Iwerddon {{!}} Eisteddfod|url=https://eisteddfod.cymru/node/3851|website=eisteddfod.cymru|access-date=2024-08-03}}</ref> == Y Maes == Yn Awst 2023 cyhoeddwyd mai [[Parc Coffa Ynysangharad]] ym Mhontypridd fyddai cartref yr Eisteddfod.<ref>{{Cite news|title=Pontypridd i lwyfannu Eisteddfod drefol yn 2024|url=https://www.bbc.com/newyddion/66426012|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-08-07|access-date=2023-08-07|language=cy}}</ref> ({{coord|51.601580|-3.336867}}) Gosodwyd pebyll a stondinau yr Eisteddfod ymysg adnoddau arferol y Parc. Defnyddiwyd theatr Y Muni ym Mhontypridd fel lleoliad i rowndiau cynderfynol a chyngherddau gyda'r nos.<ref>{{Cite web|title=Y Muni {{!}} Eisteddfod|url=https://eisteddfod.cymru/y-muni|website=eisteddfod.cymru|access-date=2024-08-04}}</ref> Roedd [[Maes B]] yn cael ei gynnal ar gaeau Ysgol Uwchradd Pontypridd a roedd y maes Carafannau a gwersylla ar dir preifat rhwng Pontypridd a [[Glyn-coch]]. Mae [[Taith Taf|Llwybr Taf]] yn cysylltu'r tri lleoliad.<ref>{{Cite web|title=Lleoliad Eisteddfod Genedlaethol 2024 {{!}} Eisteddfod|url=https://eisteddfod.cymru/node/1701|website=eisteddfod.cymru|access-date=2024-03-06}}</ref> Roedd y ganolfan groeso a swyddfa docynnau yn Llyfrgell Pontypridd a maes parcio hygyrch ym Maes Parcio Stryd y Santes Catrin. Defnyddiwyd tir Ysgol y Ddraenen Wen a [[Prifysgol De Cymru|Phrifysgol De Cymru]], Trefforest, ar gyfer cyfleusterau Parcio a Theithio, yn ogystal â safle Parcio a Theithio presennol [[Gorsaf reilffordd Abercynon|Abercynon]].<ref>{{Cite web|title=Rhyddhau cynlluniau lleoliad ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol Rhondda Cynon Taf 2024|url=https://www.rctcbc.gov.uk/CY/Newsroom/PressReleases/2024/March/LocationplansreleasedforRhonddaCynonTafNationalEisteddfod2024.aspx?utm_source=Twitter&utm_medium=social&utm_campaign=Orlo|website=www.rctcbc.gov.uk|access-date=2024-03-06}}</ref> == Prif gystadlaethau == === Y Gadair === Enillydd [[Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol|y Gadair]] oedd [[Carwyn Eckley]] (ffugenw "Brynmair"). Traddodwyd y feirniadaeth gan [[Aneirin Karadog]], ar ran ei gyd-feirniaid [[Huw Meirion Edwards]] a Dylan Foster Evans. Y dasg oedd llunio awdl ar fwy nag un o'r mesurau traddodiadol, heb fod yn fwy na 250 o linellau, ar y testun ''Cadwyn''. Roedd hon yn gystadleuaeth agos iawn, gydag un o’r beirniaid yn ffafrio cadeirio ymgeisydd arall. Dywedodd Aneirin Karadog "Mae’r golled, a’r ymgiprys â cheisio dal gafael ar atgofion, ceisio ffoi rhagddyn nhw weithiau gan eu bod yn dod â phoen galar gyda nhw, yn cael ei dwysáu drwy ganu moel y cerddi hyn a’r absenoldeb a deimlir o gerdd i gerdd hefyd yn cael ei deimlo yn yr arddull." Yn ei feirniadaeth dywed Huw Meirion Edwards: “Ymateb y mae’r bardd i’r profiad dirdynnol o golli ei dad yn dilyn gwaeledd yn ystod haf 2002, ac yntau ar y pryd yn blentyn ifanc". Ychwanegodd Dylan Foster Evans: “Rydym yng nghwmni bardd arbennig yma, a bydd y cerddi hyn yn aros yn fy nghof am amser maith.”<ref>{{Cite web|title=Carwyn Eckley yn ennill Cadair Eisteddfod Genedlaethol Rhondda Cynon Taf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cvg54megj31o|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-08-09|access-date=2024-08-09|language=cy}}</ref> Noddwyd y Gadair a'r wobr ariannol gan [[Ysgol Llanhari]] wrth i'r sefydliad ddathlu 50 mlynedd o addysg Gymraeg yn y sir. Dyluniwyd y Gadair gan Berian Daniel a fu'n cydweithio gyda disgyblion ysgol Gymraeg lleol i gael ysbrydoliaeth. Daw'r derw'r gadair o goeden hynafol fu'n tyfu ger cartre’ [[Iolo Morganwg]] yn y Bontfaen ac mae'r cynllun hefyd yn cynnwys glo a haearn i adlewyrchu hen ddiwydiant yr ardal.<ref>{{Cite web|title=Dadorchuddio Cadair a Choron Prifwyl Rhondda Cynon Taf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cp0063q8dgzo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-06-13|access-date=2024-06-15|language=cy}}</ref> === Y Goron === Enillydd [[Coron yr Eisteddfod Genedlaethol|y Goron]] oedd Gwynfor Dafydd o Donyrefail (ffugenw "''Samsa''"). Traddodwyd y feirniadaeth gan [[Tudur Dylan Jones]] ar ran ei gyd-feirniaid Guto Dafydd ac Elinor Gwynn. Cystadlodd 47 eleni a'r dasg oedd cyflwyno pryddest neu gasgliad o gerddi heb fod mewn cynghanedd gyflawn, heb fod dros 250 o linellau ar y testun ''Atgof''. Yn ei feirniadaeth, dywedodd Tudur Dylan "Mae hanes y cymoedd yn gymhleth gyfoethog, ac adleisir y cyfoeth a’r cymhlethdod yn ymateb y bardd i’r ardal a’i phobl. Nid moliant unllygeidiog sydd yma – yn hytrach, ei dweud hi fel y mae, yn ddi-flewyn-ar-dafod o onest.”<ref>{{Cite web|title=Gwynfor Dafydd yn ennill Coron Eisteddfod Genedlaethol Rhondda Cynon Taf|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/23014|website=newyddion.s4c.cymru|date=2024-08-05|access-date=2024-08-05|language=cy}}</ref> Noddwyd y Goron a'r wobr ariannol o £750 gan [[Ysgol Garth Olwg]]. Dyluniwyd y Goron a chynhyrchwyd gan Elan Rhys Rowlands o Gaernarfon. Yn 23 mlwydd oed hi yw un o'r ieuengaf erioed i wneud hynny. Wedi graddio o Brifysgol Birmingham, dywedodd mai dylunio'r goron oedd y "job gynta', yn yr wythnos gynta'" ar ôl dechrau yn ei swydd gyda chwmni Neil Rayment Goldsmiths, Bae Caerdydd.<ref>{{Cite web|title=Dylunio Coron yr Eisteddfod yn 23 oed yn 'freuddwyd'|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cq55l10p0r0o|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-06-15|access-date=2024-06-15|language=cy}}</ref> === Gwobr Goffa Daniel Owen === Roedd neb yn deilwng o'r wobr eleni. Traddodwyd y feirniadaeth gan [[Jerry Hunter]], ar ran ei gyd-feirniaid Catrin Beard a Marlyn Samuel. Tasg y gystadleuaeth oedd creu nofel heb ei chyhoeddi gyda llinyn storïol cryf, heb fod yn llai na 50,000 o eiriau. Y wobr oedd Medal Goffa Daniel Owen a £5,000. Dim ond 5 ymgais a gafwyd ar y gystadleuaeth eleni ond dywedodd y beirniaid nad oedd yr un ohonyn nhw yn barod i’w cyhoeddi. Yn y feirniadaeth dywedyd "Ymddengys fod y gystadleuaeth hon yn denu darpar nofelwyr yn hytrach na rhai profiadol yn aml. Er bod enillwyr y gorffennol wedi llwyddo i greu nofel gyntaf lwyddiannus, mae’n afrealistig disgwyl i hynny ddigwydd bob blwyddyn". Ychwanegodd Catrin Beard "“Os yw ein prif ŵyl lenyddol am anrhydeddu nofel gyda gwobr ariannol hael a chlod cynulleidfa’r pafiliwn, mae’n deg bod y disgwyliadau’n uchel, a gyda chynifer o nofelau graenus yn cael eu cyhoeddi bob blwyddyn, maen nhw’n uwch fyth"<ref>{{Cite web|title=Roedd “siom” ym Mhafiliwn Eisteddfod Genedlaethol Rhondda Cy|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/23042|website=newyddion.s4c.cymru|date=2024-08-06|access-date=2024-08-06|language=cy}}</ref> === Y Fedal Ryddiaith === Enillydd [[Medal Ryddiaith|y Fedal]] oedd [[Eurgain Haf]] o Bontypridd gyda'i nofel ''Y Morfarch Arian'' dan y ffugenw "Manaia". Dywedodd John Roberts yn ei feirniadaeth: “Mae gan Manaia allu i ysgrifennu yn gynnil ond lliwgar a bywiog, ac mae’r cymeriadau yn grwn ac yn gyfan. Manaia sy’n dod i’r brig a’r ddwy nofel arall yn dynn ar ei sodlau.” Y dasg oedd cyfansoddi cyfrol o ryddiaith greadigol heb fod dros 40,000 o eiriau ar y thema "Newid". Yn ogystal â derbyn y Fedal Ryddiaith roedd gwobr ariannol o £750, yn rhoddedig gan Gymdeithas Gymraeg Rhiwbeina. Thraddodwyd y feirniadaeth gan Annes Glynn, ar ran ei chyd-feirniaid John Roberts ac Elen Ifan.<ref>{{Cite web|title=Eurgain Haf yn ennill Medal Ryddiaith Eisteddfod Rhondda Cynon Taf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c05jg7542m3o|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-08-07|access-date=2024-08-07|language=cy}}</ref> === Y Fedal Ddrama === Nid oedd seremoni ar gyfer [[Y Fedal a Thlws y Ddrama|Fedal Ddrama]] eleni. Ar brynhawn Iau, cyhoeddodd yr Eisteddfod fod y gystadleuaeth wedi ei atal am eleni. Daeth y penderfyniad ar ôl y broses o feirniadu'r gystadleuaeth.<ref>{{Cite web|title=Canslo'r Fedal Ddrama yn Eisteddfod Rhondda Cynon Taf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c9qgv92j4vqo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-08-08|access-date=2024-08-08|language=cy}}</ref> Roedd sïon ar hyd a lled y Maes yn damcaniaethu am y rheswm a chafwyd beirniadaeth gan lawer am nad oedd eglurhad pellach gan yr Eisteddfod.<ref>{{Cite web|title=Canslo'r Fedal Ddrama: Galw am eglurhad gan yr Eisteddfod|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c5y5mknr1jmo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-08-09|access-date=2024-08-10|language=cy}}</ref> Arweiniodd yr helynt at ymgyrch o hyd at naw mis am eglurhad ac ymateb teg, gan [[Llys yr Eisteddfod Genedlaethol|Lys yr Eisteddfod]] a'r Bwrdd Rheoli, ond parhau i anwybyddu'r galw a wnaethant. Anfonwyd dau lythyr agored at y Llys gyda bron i 600 o enwau arnynt, yn gofyn am eglurhad llawn dros y dileu. Ymysg yr enwau roedd cyn-[[Archdderwydd|Archdderwyddon]], cyn-Lywydd y Llys, cyn-enillwyr [[Y Fedal a Thlws y Ddrama|Y Fedal Ddrama]], [[Prif-feirdd Eifionydd|Prifeirdd]], enillwyr [[Gwobr Goffa Daniel Owen]], [[Academia|academyddion]] ac actorion.<ref>{{Cite web|title=Y ddrama ddinistriol {{!}} Barn|url=https://barn.cymru/erthygl/y-ddrama-ddinistriol|website=barn.cymru|access-date=2025-08-09}}</ref> ==Canlyniadau cystadlaethau== ===Bandiau Pres=== '''101. Bandiau pres Pencampwriaeth, dosbarth 1''' 1. Band Pres Cwm Ebwy - Glynebwy 2. Band Tylorstown - Pendyrus 3. Band Parc a Dare - Treorci '''102. Bandiau pres dosbarth 2 a 3''' 1. Band Pres Bwrdeistref Casnewydd - Casnewydd 2. Seindorf Arian Rhydaman - Rhydaman 3. Band Markham a'r Cylch - Abertawe '''103. Bandiau pres dosbarth 4''' 1. Band Porthaethwy - Bangor '''104. Bandiau pres ieuenctid''' 1. Band Ieuenctid De Cymru 2. Seindorf Ieuenctid Beaumaris - Ynys Môn === Cerdd Dant === '''151. Côr cerdd dant''' 1. Lleisiau Tywi — Llandeilo 2. Merched Ystum Taf — Caerdydd 3. Côr Tônteg — Pentre'r Eglwys '''152. Parti cerdd dant agored''' 1. Parti'r Ddinas — Caerdydd 2. Parti’r Cwm — Bala 3. Lodesi Dyfi — Bro Ddyfi '''153. Parti cerdd dant o dan 25 oed''' 1. Ysgol Glanaethwy - Bangor 2. Bro Taf - Caerdydd '''154. Triawd neu bedwarawd cerdd dant''' 1. Ceri, Ruth a Siriol 2. Triawd Myrddin 3. Lodesi Dyfi '''155. Deuawd cerdd dant 16 oed a throsodd''' 1. Ruth a Siriol — Abergele a Chaerdydd 2. Gavin ac Osian — Pontypridd 3. Branwen a Hanna — Llanbedr Dyffryn Clwyd '''156. Deuawd cerdd dant o dan 16 oed''' 1. Beca ac Awen — Yr Wyddgrug 2. Elen Dafydd Roberts a Jini Grug Dobson — Caerdydd 3. Olivia Davies ac Ela Mablen Griffiths-Jones — Llanybydder '''157. Gwobr Aled Lloyd Davies''' 1. Martha Harris — Llandeilo 2. Sophie Jones — Cwm Senni 3. Ruth Erin Roberts — Caerdydd '''158. Unawd cerdd dant 16 ac o dan 21 oed''' 1. Gwenan Mars — Dinbych 2. Branwen Medi Jones — Llanbedr Dyffryn Clwyd 3. Elain Rhys — Trawsfynydd '''159. Unawd cerdd dant 12 ac o dan 16 oed''' 1. Gwenno Llwyd Beech — Llanllechid 2. Cian Glyn — Yr Eglwys Newydd 3. Ela Mablen Griffiths-Jones — Llanybydder '''160. Unawd cerdd dant o dan 12 oed 1. Jini-Grug Dobson - Caerdydd 2. Elen Dafydd Roberts - Caerdydd 3. Morus Charles - Caerdydd === Cerddoriaeth === '''201. Côr agored''' 1. ABC - Caerdydd 2. Ysgol Glanaethwy - Bangor 3. Côr CF1 - Caerdydd '''202. Côr cymysg''' 1. Côr CF1 — Caerdydd 2. Côrdydd — Caerdydd 3. Côr Llanddarog — Llanddarog '''203. Côr lleisiau tenor''' 1. Risca Male Choir — Risca, Casnewydd 2. Côr Tadau Trisant — Llantrisant, Meisgyn a Phontyclun 3. Côr Meibion Llangwm — Corwen '''204. Côr lleisiau soprano / alto''' 1. Côr Merched Cwm Rhondda — Treorci 2. Merched Soar — Llanbedr Pont Steffan 3. Ysgol Glanaethwy — Bangor '''205. Côr i rai 60 oed a throsodd''' 1. Côr Hen Nodiant — Caerdydd 2. Encôr — Porthaethwy 3. Côr Nefi Blws — Caerdydd '''206. Côr ieuenctid o dan 25 oed''' 1. Côr Heol Y March 2. Merched Plastaf 3. Côr y Cwm '''207. Cystadleuaeth gorawl Eisteddfodau Cymru''' 1. Côr Caerdydd 2. Côr Eifionydd 3. Côr Y Gleision '''208. Côr newydd i’r Eisteddfod''' 1. Côr Taflais - Caerdydd 2. Côr Bryn Owain - Y Bont-faen, Bro Morgannwg 3. Côr Cyfeillion Melin Gruffydd - Caerdydd '''209. Y gân Gymraeg orau''' 1. Ysgol Glanaethwy - Beth yw'r Haf i Mi? '''210. Tlws Sioned James, Arweinydd Corawl yr Ŵyl''' 1. Eleri Roberts '''211. Côr yr Ŵyl''' 1. Côr Caerdydd '''221. Ensemble lleisiol rhwng 3 a 6 mewn nifer''' 1. Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg — Y Barri 2. Merched Mela — Pwllheli 3. Criw C.Ô.R — Caerffili '''231. Ysgoloriaeth W Towyn Roberts''' 1. Owain Rowlands — Llandeilo 2. Scarlett Jones — Llundain 3. Manon Ogwen Parry — Penarth 4. Twm Tegid — Treffynnon '''232. Unawd soprano 25 oed a throsodd''' 1. Bethan Elin — Ynys Môn 2. Joy Cornock — Talyllychau 3. Yingzi Song — Caerdydd '''233. Unawd mezzo | contralto | gwrth-denor 25 oed a throsodd''' 1. Erin Fflur — Y Felinheli 2. Gerallt Rhys Jones — Machynlleth 3. Heledd Mair Besent — Llanbedr Pont Steffan '''234. Unawd tenor 25 oed a throsodd''' 1. Elis Jones — Rhuthun 2. Aled Wyn Thomas — Llanwnnen, Llanbedr Pont Steffan 3. Arfon Rhys Griffiths — Llanuwchllyn '''235. Unawd bariton | bas 25 oed a throsodd''' 1. Kees Huysmans — Llanbedr Pont Steffan 2. Barry Nudd Powell — Llanfihangel y Creuddyn 3. Richard Rees — Machynlleth '''237. Canu emyn | cân o fawl''' 1. Joy Cornock - Talyllychau 2. Marianne Jones Powell - Llandre, Ceredigion 3. David Maybury – Maesteg '''238. Ar ei newydd wedd - dehongliad newydd o gân werin draddodiadol''' 1. Iestyn Gwyn Jones - Creigiau, Caerdydd 2. Jennie Williams - Tonyrefail 3. Morgan a Catrin - Ysgol Garth Olwg, Pontypridd '''239. Unawd Gymraeg | Hen Ganiadau''' 1. Richard Rees - Machynlleth 2. Arfon Rhys Griffiths - Llanuwchllyn 3. Bethan Elin - Ynys Môn '''240. Unawd soprano 19 ac o dan 25 oed''' 1. Manon Ogwen Parry — Penarth 2. Caitlin Hockley — Caerdydd 3. Scarlett Jones — Llundain '''241. Unawd mezzo / contralto / gwrth-denor 19 ac o dan 25 oed''' 1. Elen Wyn — Caerdydd 2. Erin Thomas — Caerdydd '''242. Unawd tenor 19 ac o dan 25 oed''' 1. Elis Garmon Jones — Y Bala 2. Rhys Archer — Y Fflint 3. Cai Fôn Davies — Bangor '''243. Unawd bariton / bas 19 ac o dan 25 oed''' 1. Tomos Heddwyn Griffiths — Trawsfynydd 2. Owain Rowlands — Llandeilo 3. Daniel O’Callaghan — Pwll Trap '''245. Unawd allan o sioe gerdd 19 oed a throsodd''' 1. Rachel Stephens — Treherbert 2. Elis Myers-Sleight — Merthyr Tudful 3. Lauren Elizabeth Williams — Castell-nedd '''246. Ysgoloriaeth goffa Wilbert Lloyd Roberts''' 1. Elis Myers-Sleight — Merthyr Tudful '''247. Unawd allan o sioe gerdd o dan 19 oed''' 1. Leusa Francis — Caernarfon 2. Branwen Medi Jones — Llanbedr Dyffryn Clwyd 3. Poppy Mohammad — Caerdydd '''248. Unawd 16 ac o dan 19 oed''' 1. Branwen Medi Jones — Llanbedr Dyffryn Clwyd 2. Georgia Williams — Rhuthun 3. Guto Jenkins — Llanfihangel-ar-Arth '''249. Unawd 12 ac o dan 16 oed''' 1. Beca Hogg — Yr Wyddgrug 2. Gethin Williams — Caerdydd 3. Ela Mablen Griffiths-Jones — Llanybydder '''250. Unawd o dan 12 oed''' 1. Leisa Gwen Roberts - Y Bontfaen 2. Elen Dafydd Roberts - Caerdydd 3. Beca Grug Morris - Caerfyrddin '''262. Grŵp offerynnol''' 1. Lefi Dafydd a Jencyn Corp - Ysgol Bro Preseli 2. Heledd a Remy - Treganna 3. TwmpDaith - O bedwar ban Cymru '''263. Rhuban Glas offerynnol 19 oed a throsodd''' 1. Tomos Boyles — Treganna 2. Owen Putter — Cardiff 3. Isabelle Harris — Pontypridd '''264. Rhuban Glas offerynnol 16 ac o dan 19 oed''' 1. Brandon Luke Edwards — Y Fali 2. Alwena Mair Owen — Llanllwni 3. Lisa Morgan — Bangor '''265. Rhuban Glas offerynnol o dan 16 oed''' 1. Owen Rhys Frohawk - Caerdydd 2. Gwenan Dickenson - Y Fenni 3. Edryd Ifan Collins - Caerdydd === Dawns === '''301. Tlws coffa Lois Blake''' 1. Dawnswyr Talog — Caerfyrddin 2. Dawnswyr Nantgarw — Caerdydd 3. Dawnswyr Ysgafndroed — Caerdydd '''302. Parti dawnsio gwerin o dan 25 oed''' 1. Dawnswyr Talog - Caerfyrddin 2. Bro Taf - Caerdydd 3. Ysgol Plasmawr - Caerdydd '''303. Dawns stepio i grŵp''' 1. Dawnswyr Nantgarw — Caerdydd 2. Cywion Cowin — Caerfyrddin 3. Ysgol Hafodwenog — Caerfyrddin '''304. Tlws Cymdeithas Ddawns Werin Cymru''' 1. Dawnswyr Talog — Caerfyrddin '''305. Deuawd, triawd neu bedwarawd stepio''' 1. Daniel a Morus - Creigiau, Caerdydd 2. Erin a Caian - Blaenycoed 3. Elwyn a Ioan – Caerdydd '''306. Dawns stepio unigol mewn arddull draddodiadol i fechgyn''' 1. Daniel Calan Jones — Creigiau, Caerdydd 2. Morus Caradog Jones — Creigiau, Caerdydd 3. Caian Wyn Evans — Porthyrhyd '''307. Dawns stepio unigol mewn arddull draddodiadol i ferched''' 1. Elen Morlais Williams — Caerdydd 2. Gwennan Heledd Staziker — Caerdydd 3. Lleucu Parri — Caerdydd '''310. Parti o ddawnswyr cymdeithasol''' 1. Ysgol Llanhari '''351. Dawns i grŵp dros 4 mewn nifer''' 1. Commander - Dimensions Performance Academy - Pontypridd 2. Hudoliaeth — Clwb Dawns Hudoliaeth 3. Uchelgais — Rhydaman '''352. Dawns i bâr/triawd/pedwarawd''' 1. Cerys, Ebony a Cadi — Rhydaman 2. Awen ac Alaw — Caerdydd 3. Celyn, Lillie, Alys a Belle — Rhydaman '''353. Dawns unigol 12 oed a throsodd''' 1. Mairwen Thomas — Penarth 2. Rocco — Pontypridd 3. Nel Sian Parry — Caernarfon '''354. Dawns unigol o dan 12 oed''' 1. Lal Prydderch Ifan - Caergybi 2. Isabelle Davies - Rhydaman 3. Lillie Morgan - Rhydaman '''355. Dawns gelf / greadigol / gyfoes / ballet i grŵp dros 4 mewn nifer''' 1. Flood - Dimensions Performance Academy - Pontypridd 2. GFiyah - Llanilltud Fardre 3. Uchelgais - Rhydaman === Gwerin === '''401. Côr alaw werin''' 1. Côr Esgeifiog — Gaerwen 2. Côr Merched Canna — Caerdydd 3. Côr Godre'r Garth — Rhondda Cynon Taf '''402. Parti alaw werin''' 1. Eryrod Meirion — Llanuwchllyn 2. Parti'r Ddinas — Caerdydd 3. Lodesi Dyfi — Bro Ddyfi '''403. Parti Alaw Werin o dan 25 oed''' 1. Ysgol Glanaethwy - Bangor 2. Merched Plastaf - Caerdydd 3. Ysgol Garth Olwg - Pentre'r Eglwys '''404. Gwobr Goffa y Fonesig Ruth Herbert Lewis''' 1. Cadi Mars Jones — Llandderfel 2. Llio Meirion — Rhuthun 3. Siriol Elin — Abergele '''405. Unawd alaw werin 16 ac o dan 21 oed''' 1. Celyn Richards — Sanclêr 2. Branwen Medi Jones — Llanbedr Dyffryn Clwyd 3. Fflur Erin Edwards — Llanfairpwllgwyngyll '''406. Unawd alaw werin 12 ac o dan 16 oed''' 1. Awen Hogg — Yr Wyddgrug 2. Ela Mablen Griffiths-Jones — Llanybydder 3. Tesni Thomas — Abergele '''407. Unawd alaw werin o dan 12 oed''' 1. Morus Charles - Caerdydd 2. Greta Ann Jones - Caerfyrddin 3. Nanw Melangell Griffiths-Jones - Llanybydder === Llefaru === '''601. Côr llefaru''' 1. Côr Sarn Helen — Llanbedr Pont Steffan 2. Côr Merched Tawe — Abertawe 3. Côr Llefaru Cwm Rhondda — Treorci, Rhondda '''602. Parti llefaru hyd at 16 mewn nifer''' 1. Gens y Gen — Caerdydd 2. Merched y Felin — Caerdydd 3. Parti Man a Man — Llanbedr Pont Steffan '''605. Gwobr goffa Gwyneth Morus Jones – Rhuban Glas ieuenctid – Llefaru unigol 16 ac o dan 21 oed''' 1. Mari Elin Prys — Porthaethwy 2. Alwena Mair Owen — Llanllwni 3. Erin Llwyd — Corwen '''606. Llefaru unigol 12 ac o dan 16 oed''' 1. Cadi Elis Roberts — Caernarfon 2. Gwenno Llwyd Beech — Llanllechid 3. Gruffudd Llwyd Beech — Llanllechid '''607. Llefaru unigol o dan 12 oed''' 1. Celyn Davies - Castellnewydd Emlyn 2. Efa Medi - Llandysul 3. Elysteg Emyr - Henllan '''608. Llefaru o’r Ysgrythur: agored''' 1. Cai Fôn Davies - Bangor 2. Lisa Jones - Llanelli 3. Daniel O’Callaghan - Pwll Trap '''609. Mewn Cymeriad''' 1. Daniel O’Callaghan - Pwll Trap === Theatr === '''905. Deialog – rhwng 2 a 4 mewn nifer''' 1. Kellie-Gwen ac Elis - Caerdydd 2. Swyn Efa Tomos ac Ela Mablen Griffiths-Jones - Llanybydder 3. Ceuron a Ania - Ynys Môn '''906. Monolog 16 ac o dan 19 oed''' 1. Alis Tomos — Caernarfon 2. Ela Williams — Crosshands 3. Courtney Olwen Manel — Llundain '''907. Monolog 12 ac o dan 16 oed''' 1. Mari Fflur Thomas — Caerdydd 2. Begw Elain Roberts — Caernarfon 3. Ela Mablen Griffiths-Jones — Llanybydder === Maes D === '''802. Côr dysgwyr''' 1. Côr Dysgwyr y Cymoedd — Pontypridd 2. Dysg-Gôr — Caerdydd 3. Côr Dysgwyr ABA — Abertawe == Anrhydeddau'r Orsedd == Cafodd y canlynol eu hurddo i [[Gorsedd y Beirdd|Orsedd y Beirdd]] ar Faes yr Eisteddfod, ar fore dydd Llun, 4 Awst a dydd Gwener, 9 Awst.<ref>{{Cite web|url=https://eisteddfod.cymru/node/3859|title=Pigion: Dydd Llun 5 Awst|date=4 Awst 2024|website=Eisteddfod Genedlaethol Cymru}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eisteddfod.cymru/node/3863|title=Pigion: Dydd Gwener 9 Awst|date=9 Awst 2024|website=Eisteddfod Genedlaethol Cymru}}</ref> Anrhydeddir y canlynol a'u croesawyd i [[Gorsedd y Beirdd|Orsedd y Beirdd]]: {{col-begin}} {{col-break}} ==== Gwyrdd ==== * '''Anne England''' * '''Nerys Howell''' * '''Angharad Lee''' * '''Elin Llywelyn-Williams''' * '''Catrin Rowlands''' * '''Derrick Rowlands * '''Mari Morgan''' * '''Shân Eleri Passmore''' * '''[[Siwan M. Rosser|Siwan Rosser]]''' * '''Peter Spriggs''' * '''Llinos Swain''' * '''Meilyr Hedd Tomos''' * '''Gareth Williams''' * '''[[Siân Rhiannon Williams]]''' {{col-break}} ==== Glas ==== * '''Delyth Badder''' * '''Carol Bell''' * '''Jamie Bevan''' * '''Dafydd Trystan Davies''' * '''Geraint Davies''' * '''Michelle Davies''' * '''[[Joseff Gnagbo]]''' * '''Margot Ann Phillips Griffith''' * '''Gill Griffiths''' * '''Rosa Hunt''' * '''Awen Iorwerth''' * '''Gethin Lloyd James''' * '''Theresa Mgadzah Jones''' * '''David Lloyd-Jones''' * '''Ian Wyn Rees''' * '''[[Rhuanedd Richards]]''' * '''David Roberts''' * '''Elfed Roberts''' * '''Elinor Snowsill''' * '''Derec Stockley''' * '''Hazel Thomas''' * '''John Thomas''' * '''Mark Vaughan''' * '''Ynyr Williams''' {{col-break}} ==== Tu allan i Gymru ==== * '''Megan Williams''' (glas) * '''Simon Chandler''' (gwyrdd)<ref>{{Cite web|title=Anrhydeddau'r Orsedd 2024: Y de|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cxwvwz9wj8wo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-05-20|access-date=2024-05-24|language=cy}}</ref> {{col-end}} ==Dolenni allanol== {{comin|Category:Eisteddfod_Genedlaethol_Cymru_Rhondda_Cynon_Taf_2024}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Eisteddfod Genedlaethol}} [[Categori:2024 yng Nghymru]] [[Categori:Eisteddfod Genedlaethol Cymru|Rhondda Cynon Taf 2024]] [[Categori:Eisteddfodau yn ôl blwyddyn|2024]] [[Categori:Eisteddfodau yn ôl lleoliad|Rhondda Cynon Taf 2024]] [[Categori:Pontypridd]] 5fyp54jp4u7qql3qqtvln5o1w39pi5f 0 465321 14890452 14878991 2026-05-07T19:52:21Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] using [[Project:AWB|AWB]] 14890452 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} :''Am lleoedd eraill o'r un enw, gweler [[Rhewl]].'' Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]], [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Rhewl''',<ref>[https://www.britishplacenames.uk/rhewl-denbighshire-sj063624 British Place Names]; adalwyd 21 Gorffennaf 2023</ref> un o dri phentref o'r un enw yn y sir bresennol. Fe'i lleolir hanner ffordd rhwng Llanrhaeadr a [[Prion|Phrion]], rhwng [[Dinbych]] (i'r gogledd) a [[Rhuthun]] (i'r de). ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] 3afatej3as89l8y7wgagyb45w2i0hd2 1 487319 14890549 12005946 2026-05-08T05:47:54Z Llywelyn2000 796 /* Etholaeth */ adran newydd 14890549 wikitext text/x-wiki {{WiciBrosiect Cymru}} == Etholaeth == Angen gwiro i ba etholaeth y Senedd mae'n perthyn. Mon, Bangor, Conwy - hyd y gwelaf. [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 05:47, 8 Mai 2026 (UTC) 6il9bihk32eaypvngas4hif2ebwpi3j 0 539661 14890517 14680013 2026-05-08T02:53:07Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14890517 wikitext text/x-wiki {{Pethau | fetchwikidata=ALL | suppressfields= gwladwriaeth | image = File:Stondin Cara, Gŵyl Cerdd Dant 2025.jpg | alt = | caption = Stondin Cara, [[Gŵyl Cerdd Dant]] 2025 }} Cylchgrawn print yw '''''Cara''''' sydd yn cyhoeddi 3 rhifyn y flwyddyn, ym mis Mawrth, mis Gorffennaf a mis Tachwedd. Fe'i sefydlwyd yn 2019 gan [[Meinir Wyn Edwards]] a'i merch Efa. Mae Meinir yn gweithio i'r Lolfa ac mae Efa'n gweithio fel cyfieithydd ers 2014.<ref>{{Cite web|title=Meinir Wyn Edwards: Bywgraffiad a Llyfryddiaeth {{!}} Y Lolfa|url=https://www.ylolfa.com/awduron/397/meinir-wyn-edwards|website=www.ylolfa.com|access-date=7 Mawrth 2025|language=|first=|last=}}{{Dolen marw|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Lleolir swyddfa'r cwmni yn [[Llandre (Llanfihangel Genau'r Glyn)|Llandre]], ger [[Aberystwyth]]. [[File:Ffair Fai Cara 2025.jpg|thumb|Ffair Fai Cara 2025]] Mae'n gylchgrawn 72 tudalen am fenywod a gan fenywod Cymru.<ref>{{cite web |url=https://amam.cymru/cara |title=Cara - Bywgraffiad |publisher=AM |access-date=7 Mawrth 2025}}</ref> Mae'n cynnwys erthyglau dwys ac ysgafn gan golofnwyr a sgwennwyr rheolaidd, sy'n trafod pynciau fel iechyd, gwyliau, teithio, materion cyfoes, ffasiwn, colur, bwyd, crefft, pensaernïaeth adeiladau eiconig, y celfyddydau, merched mewn busnes, merched sy’n byw dramor, merched mewn hanes ac ati.<ref>{{Cite web|title=Catalog_Cylchgronau_2019|url=https://llyfrau.cymru/wp-content/uploads/2020/10/Catalog_Cylchgronau_2019.pdf|access-date=8 Mawrth 2025|language=cy}}</ref> Cynhelir ffair Fai Cara yn flynyddol yn y Bandstand yn [[Aberystwyth]]. == Llyfrau a gyhoeddwyd gan Cara == * ''Adref: cyfrol o straeon byrion'' - Tachwedd 2020 <ref name=":0">{{cite web |url=https://ffenestsiop.cymru/directory/business/cara-magazine-cylchgrawn-cara |title=Cylchgrawn Cara |publisher=Ffenest Siop |access-date=7 Mawrth 2025 }}{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Menopositif: Cara dy hun drwy’r Newid Mawr'' - Hydref 2023<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Diwrnod o fwynhau mewn Ffair Fai|url=https://broaber.360.cymru/2024/diwrnod-fwynhau-mewn-ffair/|website=BroAber360|date=15 Ebrill 2025|access-date=8 Mawrth 2025|language=cy}}</ref> * ''Man Draw: Casgliad o Straeon Taith'' - Medi 2025 == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [https://cara.cymru/ Gwefan Cylchgrawn Cara] [[Categori:Cylchgronau Cymraeg Cymru]] [[Categori:Cylchgronau Cymraeg]] [[Categori:Sefydliadau 2019]] jt2fynpzltfc5it3b0bxyfcqn8vct4z 0 543440 14890179 13518407 2026-05-07T17:19:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890179 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Ynys Môn i enw AS y DU}}}} Gwelir yr enw '''Clynnog Fechan''' weithiau ymysg rhestrau o eiddo Eglwys Sant Beuno, [[Clynnog Fawr]] neu Clas ac Abaty Sant Beuno fel yr oedd yn ystod y Canol Oesoedd. Dywedir mai gŵr o'r enw Idwal a roddodd yr eiddo hwn i'r sefydliad, ynghyd â Phenrhos (ni ddywedir yn glir yn y ffynonellau pa Benrhos) ac hefyd Aber Braint. Mae aber [[Afon Braint]] ger Plas Penrhyn a Rhuddgaer, dau blasty ym mhlwyf [[Llangeinwen]] yn Ynys Môn, ac mae'n sicr hefyd fod Clynnog Fechan ym mhlwyf Llangeinwen. Yn wir, Clynnog yw enw'r fferm yn union i'r gorllewin o eglwys y plwyf hwnnw.<ref>{{Cite web|title=Clynnog Fechan - Cof y Cwmwd|url=https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/wici/Clynnog_Fechan|website=cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru|access-date=2025-04-02}}</ref> Nid oes sicrwydd pwy oedd Idwal, ond gall mai Idwal Foel ap Anarawd ap [[Rhodri Mawr|Rhodri Fawr]], brenin Gwynedd rhwng 916 a'i farwolaeth yn 942 ydoedd.<ref>''Y Bywgraffiadur Cymreig'' (Llundain, 1953), t.385; J.E. Lloyd, ''A History of Wales'' (Llundain, 1954), tt.335-8</ref> Roedd Eglwys Clynnog Fawr yn eglwys gyfranogol yn y [[Oesoedd Canol Diweddar]] ac roedd ficer yn cael ei benodi i bob cyfran gan reithor y fam egwlys. Clynnog Fechan oedd un o'r pum cyfran hyn, a chyfranogydd Clynnog Fechan oedd ficer Llangeinwen felly.<ref>Colin A. Gresham, “A Further Episode in the History of Clynnog Fawr”, Trafodion Anrh. Gym. y Cymmrodorion, 1966, Rhan II, , t.300</ref> ==Cyfeiriadau== <references /> [[Categori:Crefydd]] [[Categori:Enwau lleoedd]] [[Categori:Sefydliadau crefyddol]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] prxvd1vkhcggqw1ya9qw4begbyc2x7z 0 554146 14890509 14662408 2026-05-07T23:01:21Z Lloyd Jones Cymru 94837 /* Prif sgorwyr goliau */ 14890509 wikitext text/x-wiki {{Tymor presennol}} {{Pethau | fetchwikidata = ALL | onlysourced = no | dateformat = dmy }} '''Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26''' yw 71ain tymor [[Cynghrair y Pencampwyr UEFA]]. Bydd [[Gêm derfynol Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26|y gêm derfynol]] yn cael ei chwarae ar 30 Mai 2026 yn [[Puskás Arena]] ym [[Bwdapest|Mwdapest]], [[Hwngari]]. Y clwb o [[Ffrainc|Ffrainc,]] [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (PSG), yw deiliaid y gystadleuaeth. ==Rowndiau rhagbrofol== {{Prif|Rowndiau rhagbrofol Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Rownd 1=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="5" | Rownd 1 |- ! Tîm 1 ! Agreg ! Tîm 2 ! Cymal 1 ! Cymal 2 |- | style="text-align:right" | [[FK Žalgiris|Žalgiris]] {{baner|LTU}} | 2–2<br>(10–11 [[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]]) | style="text-align:left" | {{baner|MLT}} '''[[Ħamrun Spartans F.C.|Ħamrun Spartans]]''' | 2–0 | 0–2<br>([[Amser ychwanegol|w.a.y.]]) |- | style="text-align:right" | '''[[Kuopion Palloseura|KuPS Kuopio]]''' {{baner|FIN}} | 1–0 | style="text-align:left" | {{baner|MDA}} [[FC Milsami Orhei|Milsami Orhei]] | 1–0 | 0–0 |- | style="text-align:right" | [[C.P.D. Y Seintiau Newydd|Y Seintiau Newydd]] {{baner|WAL}} | 1–2 | style="text-align:left" | {{baner|MKD}} '''[[KF Shkëndija|Shkëndija]]''' | 0–0 | 1–2<br>([[Amser ychwanegol|w.a.y.]]) |- | style="text-align:right" | [[FC Iberia 1999|Iberia]] {{baner|GEO}} | 2–6 | style="text-align:left" | {{baner|SWE}} '''[[Malmö FF|Malmö]]''' | 1–3 | 1–3 |- | style="text-align:right" | [[FCI Levadia Tallinn|Levadia Tallinn]] {{baner|EST}} | 0–2 | style="text-align:left" | {{baner|LVA}} '''[[FK RFS|RFS Riga]]''' | 0–1 | 0–1 |- | style="text-align:right" | '''[[KF Drita|Drita]]''' {{baner|KOS}} | 4–2 | style="text-align:left" | {{baner|MDA}} [[FC Differdange 03|Differdange]] | 1–0 | 3–2 |- | style="text-align:right" | [[Víkingur Gøta]] {{baner|FRO}} | 2–4 | style="text-align:left" | {{baner|GIB}} '''[[Lincoln Red Imps F.C.|Lincoln Red Imps]]''' | 2–3 | 0–1 |- | style="text-align:right" | [[KF Egnatia Rrogozhinë|Egnatia Rrogozhinë]] {{baner|ALB}} | 1–5 | style="text-align:left" | {{baner|ISL}} '''[[Breiðbalik (pêl-droed dynion)|Breiðbalik]]''' | 1–0 | 0–5 |- | style="text-align:right" | '''[[Shelbourne F.C.|Shelbourne]]''' {{baner|IRL}} | 2–1 | style="text-align:left" | {{baner|NIR}} [[Linfield F.C.|Linfield]] | 1–0 | 1–1 |- | style="text-align:right" | '''[[FCSB|FCSB Bwcarést]]''' {{baner|ROU}} | 4–3 | style="text-align:left" | {{baner|AND}} [[Inter Club d'Escaldes|Inter Escaldes]] | 3–1 | 1–2 |- | style="text-align:right" | [[AC Virtus|Virtus]] {{baner|SMR}} | 1–4 | style="text-align:left" | {{baner|BIH}} '''[[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]]''' | 0–2 | 1–2 |- | style="text-align:right" | [[NK Olimpija Ljubljana|Olimpija Ljubljana]] {{baner|SVN}} | 1–3 | style="text-align:left" | {{baner|KAZ}} '''[[Qairat Almaty]]''' | 1–1 | 0–2 |- | style="text-align:right" | '''[[FC Noah|Noah]]''' {{baner|ARM}} | 3–2 | style="text-align:left" | {{baner|MNE}} [[FK Budućnost Podgorica|Budućnost Podgorica]] | 1–0 | 2–2 |- | style="text-align:right" | '''[[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Rasgrad]]''' {{baner|BUL}} | 3–2 | style="text-align:left" | {{baner|BLR}} [[FC Dinamo Minsk|Dinamo Minsc]] | 1–0 | 2–2<br>([[Amser ychwanegol|w.a.y.]]) |} ===Rownd 2=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="5" | Rownd 2 |- ! Tîm 1 ! Agreg ! Tîm 2 ! Cymal 1 ! Cymal 2 |- ! colspan="5" | Llwybr pencampwyr |- | style="text-align:right" | [[FK RFS|RFS Riga]] {{baner|LVA}} | 1–5 | style="text-align:left" | {{baner|SWE}} '''[[Malmö FF|Malmö]]''' | 1–4 | 0–1 |- | style="text-align:right" | [[Ħamrun Spartans F.C.|Ħamrun Spartans]] {{baner|LVA}} | 0–6 | style="text-align:left" | {{baner|UKR}} '''[[FC Dynamo Kyiv|Dinamo Cïef]]''' | 0–3 | 0–3 |- | style="text-align:right" | '''[[Pafos FC|Paphos]]''' {{baner|CYP}} | 2–1 | style="text-align:left" | {{baner|ISR}} [[Maccabi Tel Aviv F.C.|Maccabi Tel Afif]] | 1–1 | 1–0 |- | style="text-align:right" | [[Lincoln Red Imps F.C.|Lincoln Red Imps]] {{baner|GIB}} | 1–6 | style="text-align:left" | {{baner|SRB}} '''[[Seren Goch Belgrâd]]''' | 0–1 | 1–5 |- | style="text-align:right" | [[FC Noah|Noah]] {{baner|ARM}} | 4–6 | style="text-align:left" | {{baner|HUN}} '''[[Ferencvárosi TC|Ferencváros]]''' | 1–2 | 3–4 |- | style="text-align:right" | '''[[Lech Poznań]]''' {{baner|POL}} | 8–1 | style="text-align:left" | {{baner|ISL}} [[Breiðbalik (pêl-droed dynion)|Breiðbalik]] | 7–1 | 1–0 |- | style="text-align:right" | '''[[F.C. Copenhagen|Copenhagen]]''' {{baner|DEN}} | 3–0 | style="text-align:left" | {{baner|KOS}} [[FC Drita|Drita]] | 2–0 | 1–0 |- | style="text-align:right" | [[HNK Rijeka|Rijeka]] {{baner|CRO}} | 1–3 | style="text-align:left" | {{baner|BUL}} '''[[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Rasgrad]]''' | 0–0 | 1–3 |- | style="text-align:right" | '''[[KF Shkëndija|Shkëndija]]''' {{baner|MKD}} | 3–1 | style="text-align:left" | {{baner|ROU}} [[FCSB|FCSB Bwcarést]] | 1–0 | 2–1 |- | style="text-align:right" | '''[[ŠK Slovan Bratislava|Slovan Bratislava]]''' {{baner|SVK}} | 6–2 | style="text-align:left" | {{baner|BIH}} [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]] | 4–0 | 2–2 |- | style="text-align:right" | [[Shelbourne F.C.|Shelbourne]] {{baner|IRL}} | 0–4 | style="text-align:left" | {{baner|AZE}} '''[[Qarabağ FK|Qarabağ]]''' | 0–3 | 0–1 |- | style="text-align:right" | [[Kuopion PS|KuPS Kuopio]] {{baner|FIN}} | 2–3 | style="text-align:left" | {{baner|KAZ}} '''[[Qairat Almaty]]''' | 2–0 | 0–3 |- ! colspan="5" | Llwybr cynghrair |- | style="text-align:right" | [[SK Brann|Brann]] {{baner|NOR}} | 2–5 | style="text-align:left" | {{baner|AUT}} '''[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]]''' | 1–4 | 1–1 |- | style="text-align:right" | '''[[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Pilsen]]''' {{baner|CZE}} | 3–2 | style="text-align:left" | {{baner|SUI}} [[Servette FC|Servette]] | 0–1 | 3–1 |- | style="text-align:right" | '''[[Rangers F.C.|Rangers]]''' {{baner|SCO}} | 3–1 | style="text-align:left" | {{baner|GRE}} [[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]] | 2–0 | 1–1 |} ===Rownd 3=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="5" | Rownd 3 |- ! Tîm 1 ! Agreg ! Tîm 2 ! Cymal 1 ! Cymal 2 |- ! colspan="5" | Llwybr pencampwyr |- | style="text-align:right" | [[Malmö FF|Malmö]] {{baner|SWE}} | 0–5 | style="text-align:left" | {{baner|DEN}} '''[[C.P.D. Copenhagen|Copenhagen]]''' | 0–0 | 0–5 |- | style="text-align:right" | '''[[Qairat Almaty]]''' {{baner|KAZ}} | 1–1<br>(4–3 [[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]]) | style="text-align:left" | {{baner|SVK}} [[ŠK Slovan Bratislava|Slovan Bratislava]] | 1–0 | 0–1 |- | style="text-align:right" | [[Lech Poznań]] {{baner|POL}} | 2–4 | style="text-align:left" | {{baner|SRB}} '''[[Seren Goch Belgrâd]]''' | 1–3 | 1–1 |- | style="text-align:right" | [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Rasgrad]] {{baner|BUL}} | 0–3 | style="text-align:left" | {{baner|HUN}} '''[[Ferencvárosi TC|Ferencváros]]''' | 0–0 | 0–3 |- | style="text-align:right" | [[FC Dynamo Kyiv|Dinamo Cïef]] {{baner|UKR}} | 0–3 | style="text-align:left" | {{baner|CYP}} '''[[Pafos FC|Paphos]]''' | 0–1 | 0–2 |- | style="text-align:right" | [[KF Shkëndija|Shkëndija]] {{baner|MKD}} | 1–6 | style="text-align:left" | {{baner|AZE}} '''[[Qarabağ FK|Qarabağ]]''' | 0–1 | 1–5 |- ! colspan="5" | Llwybr cynghrair |- | style="text-align:right" | [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] {{baner|AUT}} | 2–4 | style="text-align:left" | {{baner|BEL}} '''[[Club Brugge KV|Club Bruges]]''' | 0–1 | 2–3 |- | style="text-align:right" | '''[[Rangers F.C.|Rangers]]''' {{baner|SCO}} | 4–2 | style="text-align:left" | {{baner|CZE}} [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Pilsen]] | 3–0 | 1–2 |- | style="text-align:right" | [[OGC Nice|Nice]] {{baner|FRA}} | 0–4 | style="text-align:left" | {{baner|POR}} '''[[S.L. Benfica|Benfica]]''' | 0–2 | 0–2 |- | style="text-align:right" | [[Feyenoord Rotterdam]] {{baner|NED}} | 4–6 | style="text-align:left" | {{baner|TUR}} '''[[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]]''' | 2–1 | 2–5 |} ==Rownd y gemau ail gyfle== {{Prif|Rowndiau y gemau ail gyfle Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="5" | Rownd y gemau ail gyfle |- ! Tîm 1 ! Agreg ! Tîm 2 ! Cymal 1 ! Cymal 2 |- ! colspan="5" | Llwybr pencampwyr |- | style="text-align:right" | [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] {{baner|HUN}} | 5–4 | style="text-align:left" | {{baner|AZE}} '''[[Qarabağ FK|Qarabağ]]''' | 1–3 | 3–2 |- | style="text-align:right" | [[Seren Goch Belgrâd]] {{baner|SRB}} | 2–3 | style="text-align:left" | {{baner|CYP}} '''[[Pafos FC|Paphos]]''' | 1–2 | 1–1 |- | style="text-align:right" | '''[[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]]''' {{baner|NOR}} | 6–2 | style="text-align:left" | {{baner|AUT}} [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] | 5–0 | 1–2 |- | style="text-align:right" | [[Celtic F.C.|Celtic]] {{baner|SCO}} | 0–0<br>(2–3 [[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]]) | style="text-align:left" | {{baner|KAZ}} '''[[Qairat Almaty]]''' | 0–0 | 0–0<br>([[Amser ychwanegol|w.a.y.]]) |- | style="text-align:right" | [[FC Basel|Basel]] {{baner|SUI}} | 1–3 | style="text-align:left" | {{baner|DEN}} '''[[C.P.D. Copenhagen|Copenhagen]]''' | 1–1 | 0–2 |- ! colspan="5" | Llwybr cynghrair |- | style="text-align:right" | [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]] {{baner|TUR}} | 0–1 | style="text-align:left" | {{baner|POR}} '''[[S.L. Benfica|Benfica]]''' | 0–0 | 0–1 |- | style="text-align:right" | [[Rangers F.C.|Rangers]] {{baner|SCO}} | 1–9 | style="text-align:left" | {{baner|BEL}} '''[[Club Brugge KV|Club Bruges]]''' | 1–3 | 0–6 |} ==Cam gynghrair== {{Prif|Cam gynghrair Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Tabl=== {{Tabl Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Canlyniadau=== {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center" ! colspan="3" | Diwrnod Gêm 1 |- ! Tîm cartref ! Sgôr ! Tîm oddi cartref |- | style="text-align:right" | [[Athletic Bilbao]] {{baner|ESP}} | 0–2 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} '''[[Arsenal F.C.|Arsenal]]''' |- | style="text-align:right" | [[PSV Eindhoven]] {{baner|NED}} | 1–3 | style="text-align:left" | {{baner|BEL}} '''[[Royale Union Saint-Gilloise|Union Saint-Gilloise]]''' |- | style="text-align:right" | [[Juventus F.C.|Juventus]] {{baner|ITA}} | 4–4 | style="text-align:left" | {{baner|GER}} [[Borussia Dortmund]] |- | style="text-align:right" | '''[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] {{baner|ESP}}''' | 2–1 | style="text-align:left" | {{baner|FRA}} [[Olympique Marseille|Marseille]] |- | style="text-align:right" | [[S.L. Benfica|Benfica]] {{baner|POR}} | 2–3 | style="text-align:left" | {{baner|AZE}} '''[[Qarabağ FK|Qarabağ]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]''' | 1–0 | style="text-align:left" | {{baner|ESP}} [[Villarreal CF|Villarreal]] |- | style="text-align:right" | [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] {{baner|GRE}} | 0–0 | style="text-align:left" | {{baner|CYP}} [[Pafos FC|Paphos]] |- | style="text-align:right" | [[SK Slavia Praha|Slavia Prag]] {{baner|CZE}} | 2–2 | style="text-align:left" | {{baner|NOR}} [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]] |- | style="text-align:right" | [[AFC Ajax|Ajax Amsterdam]] {{baner|NED}} | 0–2 | style="text-align:left" | {{baner|ITA}} '''[[Inter Milan]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[F.C. Bayern München|Bayern Munich]]''' {{baner|GER}} | 3–1 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} [[Chelsea F.C.|Chelsea]] |- | style="text-align:right" | '''[[C.P.D. Lerpwl|Lerpwl]]''' {{baner|ENG}} | 3–2 | style="text-align:left" | {{baner|ESP}} [[Atlético Madrid]] |- | style="text-align:right" | '''[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]''' {{baner|FRA}} | 4–0 | style="text-align:left" | {{baner|ITA}} [[Atalanta BC|Atalanta]] |- | style="text-align:right" | '''[[Club Brugge KV|Club Bruges]]''' {{baner|BEL}} | 4–1 | style="text-align:left" | {{baner|FRA}} [[AS Monaco FC|Monaco]] |- | style="text-align:right" | [[C.P.D. Copenhagen|Copenhagen]] {{baner|DEN}} | 2–2 | style="text-align:left" | {{baner|GER}} [[Bayer Leverkusen]] |- | style="text-align:right" | '''[[Eintracht Frankfurt]]''' {{baner|GER}} | 5–1 | style="text-align:left" | {{baner|TUR}} [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]] |- | style="text-align:right" | '''[[Manchester City F.C.|Manchester City]]''' {{baner|ENG}} | 2–0 | style="text-align:left" | {{baner|ITA}} [[SSC Napoli|Naples]] |- | style="text-align:right" | [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] {{baner|ENG}} | 1–2 | style="text-align:left" | {{baner|ESP}} '''[[C.P.D. Barcelona|Barcelona]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[Sporting CP|Sporting Lisbon]]''' {{baner|POR}} | 4–1 | style="text-align:left" | {{baner|KAZ}} [[Qairat FK|Qairat Almaty]] |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center" ! colspan="3" | Diwrnod Gêm 2 |- ! Tîm cartref ! Sgôr ! Tîm oddi cartref |- | style="text-align:right" | '''[[Atalanta BC|Atalanta]]''' {{baner|ITA}} | 2–1 | style="text-align:left" | {{baner|BEL}} [[Club Brugge KV|Club Bruges]] |- | style="text-align:right" | [[Qairat FK|Qairat Almaty]] {{baner|KAZ}} | 0–5 | style="text-align:left" | {{baner|ESP}} '''[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[Atlético Madrid]]''' {{baner|ESP}} | 5–1 | style="text-align:left" | {{baner|GER}} [[Eintracht Frankfurt]] |- | style="text-align:right" | '''[[Chelsea F.C.|Chelsea]]''' {{baner|ENG}} | 1–0 | style="text-align:left" | {{baner|POR}} [[S.L. Benfica|Benfica]] |- | style="text-align:right" | '''[[Inter Milan]]''' {{baner|ITA}} | 3–0 | style="text-align:left" | {{baner|CZE}} [[SK Slavia Praha|Slavia Prag]] |- | style="text-align:right" | [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]] {{baner|NOR}} | 2–2 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] |- | style="text-align:right" | '''[[Galatasaray S.K.|Galatasaray]]''' {{baner|TUR}} | 1–0 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} [[C.P.D. Lerpwl|Lerpwl]] |- | style="text-align:right" | '''[[Olympique Marseille]]''' {{baner|FRA}} | 4–0 | style="text-align:left" | {{baner|NED}} [[AFC Ajax|Ajax Amsterdam]] |- | style="text-align:right" | [[Pafos FC|Paphos]] {{baner|CYP}} | 1–5 | style="text-align:left" | {{baner|GER}} '''[[F.C. Bayern München|Bayern Munich]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[Qarabağ FK|Qarabağ]]''' {{baner|AZE}} | 2–0 | style="text-align:left" | {{baner|DEN}} [[C.P.D. Copenhagen|Copenhagen]] |- | style="text-align:right" | [[Royale Union Saint-Gilloise|Union Saint-Gilloise]] {{baner|BEL}} | 0–4 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} '''[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[Arsenal F.C.|Arsenal]]''' {{baner|ENG}} | 2–0 | style="text-align:left" | {{baner|GRE}} [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] |- | style="text-align:right" | [[AS Monaco FC|Monaco]] {{baner|FRA}} | 2–2 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} [[Manchester City F.C.|Manchester City]] |- | style="text-align:right" | [[Bayer Leverkusen]] {{baner|GER}} | 1–1 | style="text-align:left" | {{baner|NED}} [[PSV Eindhoven]] |- | style="text-align:right" | '''[[Borussia Dortmund]]''' {{baner|GER}} | 4–1 | style="text-align:left" | {{baner|ESP}} [[Athletic Bilbao]] |- | style="text-align:right" | [[C.P.D. Barcelona|Barcelona]] {{baner|ESP}} | 1–2 | style="text-align:left" | {{baner|FRA}} '''[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[S.S.C. Napoli|Naples]]''' {{baner|ITA}} | 2–1 | style="text-align:left" | {{baner|POR}} [[Sporting CP|Sporting Lisbon]] |- | style="text-align:right" | [[Villarreal CF|Villarreal]] {{baner|ESP}} | 2–2 | style="text-align:left" | {{baner|DEN}} [[Juventus F.C.|Juventus]] |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center" ! colspan="3" | Diwrnod Gêm 3 |- ! Tîm cartref ! Sgôr ! Tîm oddi cartref |- | style="text-align:right" | '''[[C.P.D. Barcelona|Barcelona]]''' {{baner|ESP}} | 6–1 | style="text-align:left" | {{baner|GRE}} [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] |- | style="text-align:right" | [[Qairat FK|Qairat Almaty]] {{baner|KAZ}} | 0–0 | style="text-align:left" | {{baner|CYP}} [[Pafos FC|Paphos]] |- | style="text-align:right" | '''[[Arsenal F.C.|Arsenal]]''' {{baner|ENG}} | 4–0 | style="text-align:left" | {{baner|ESP}} [[Atlético Madrid]] |- | style="text-align:right" | [[Bayer Leverkusen]] {{baner|GER}} | 2–7 | style="text-align:left" | {{baner|FRA}} '''[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]''' |- | style="text-align:right" | [[C.P.D. Copenhagen|Copenhagen]]''' {{baner|DEN}} | 2–4 | style="text-align:left" | {{baner|GER}} '''[[Borussia Dortmund]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]''' {{baner|ENG}} | 3–0 | style="text-align:left" | {{baner|POR}} [[S.L. Benfica|Benfica]] |- | style="text-align:right" | '''[[PSV Eindhoven]]''' {{baner|ESP}} | 6–2 | style="text-align:left" | {{baner|ITA}} [[S.S.C. Napoli|Naples]] |- | style="text-align:right" | [[Royale Union Saint-Gilloise|Union Saint-Gilloise]] {{baner|BEL}} | 0–4 | style="text-align:left" | {{baner|GRE}} '''[[Inter Milan]]''' |- | style="text-align:right" | [[Villarreal CF|Villarreal]] {{baner|ESP}} | 0–2 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} '''[[Manchester City F.C.|Manchester City]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[Athletic Bilbao]]''' {{baner|ESP}} | 3–1 | style="text-align:left" | {{baner|AZE}} [[Qarabağ FK|Qarabağ]] |- | style="text-align:right" | '''[[Galatasaray S.K.|Galatasaray]]''' {{baner|TUR}} | 3–1 | style="text-align:left" | {{baner|NOR}} [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]] |- | style="text-align:right" | [[AS Monaco|Monaco]] {{baner|FRA}} | 0–0 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] |- | style="text-align:right" | [[Atalanta BC|Atalanta]] {{baner|ITA}} | 0–0 | style="text-align:left" | {{baner|CZE}} [[SK Slavia Praha|Slavia Prag]] |- | style="text-align:right" | '''[[Chelsea F.C.|Chelsea]]''' {{baner|ENG}} | 5–1 | style="text-align:left" | {{baner|NED}} [[AFC Ajax|Ajax Amsterdam]] |- | style="text-align:right" | [[Eintracht Frankfurt]] {{baner|GER}} | 1–5 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} '''[[C.P.D. Lerpwl|Lerpwl]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[F.C. Bayern München|Bayern Munich]]''' {{baner|GER}} | 4–0 | style="text-align:left" | {{baner|BEL}} [[Club Brugge KV|Club Bruges]] |- | style="text-align:right" | '''[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]''' {{baner|ESP}} | 1–0 | style="text-align:left" | {{baner|ITA}} [[Juventus F.C.|Juventus]] |- | style="text-align:right" | '''[[Sporting CP|Sporting Lisbon]]''' {{baner|POR}} | 2–1 | style="text-align:left" | {{baner|FRA}} [[Olympique Marseille|Marseille]] |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center" ! colspan="3" | Diwrnod Gêm 4 |- ! Tîm cartref ! Sgôr ! Tîm oddi cartref |- | style="text-align:right" | [[SK Slavia Praha|Slavia Prag]] {{baner|CZE}} | 0–3 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} '''[[Arsenal F.C.|Arsenal]]''' |- | style="text-align:right" | [[S.S.C. Napoli|Naples]] {{baner|ITA}} | 0–0 | style="text-align:left" | {{baner|GER}} [[Eintracht Frankfurt]] |- | style="text-align:right" | '''[[Atlético Madrid]]''' {{baner|ESP}} | 3–1 | style="text-align:left" | {{baner|BEL}} [[Royale Union Saint-Gilloise|Union Saint-Gilloise]] |- | style="text-align:right" | [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]] {{baner|NOR}} | 0–1 | style="text-align:left" | {{baner|FRA}} '''[[AS Monaco FC|Monaco]]''' |- | style="text-align:right" | [[Juventus F.C.|Juventus]] {{baner|ITA}} | 1–1 | style="text-align:left" | {{baner|POR}} [[Sporting CP|Sporting Lisbon]] |- | style="text-align:right" | '''[[C.P.D. Lerpwl|Lerpwl]]''' {{baner|ENG}} | 1–0 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |- | style="text-align:right" | [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] {{baner|GRE}} | 1–1 | style="text-align:left" | {{baner|FRA}} [[PSV Eindhoven]] |- | style="text-align:right" | [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] {{baner|FRA}} | 1–2 | style="text-align:left" | {{baner|GER}} '''[[F.C. Bayern München|Bayern Munich]]''' |- | style="text-align:right" | '''[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]''' {{baner|ENG}} | 4–0 | style="text-align:left" | {{baner|DEN}} [[C.P.D. Copenhagen|Copenhagen]] |- | style="text-align:right" | '''[[Pafos FC|Paphos]]''' {{baner|CYP}} | 1–0 | style="text-align:left" | {{baner|ESP}} [[Villarreal CF|Villarreal]] |- | style="text-align:right" | [[Qarabağ FK|Qarabağ]] {{baner|AZE}} | 2–2 | style="text-align:left" | {{baner|ENG}} [[Chelsea F.C.|Chelsea]] |- | style="text-align:right" | [[AFC Ajax|Ajax Amsterdam]] {{baner|NED}} | 0–3 | style="text-align:left" | {{baner|TUR}} '''[[Galatasaray S.K.|Galatasaray]]''' |- | style="text-align:right" | [[Club Brugge KV|Club Brugge]] {{baner|ENG}} | 3–3 | style="text-align:left" | {{baner|ESP}} [[C.P.D. Barcelona|Barcelona]] |- | style="text-align:right" | '''[[Inter Milan]]''' {{baner|ITA}} | 2–1 | style="text-align:left" | {{baner|KAZ}} [[Qairat Almaty]] |- | style="text-align:right" | '''[[Manchester City F.C.|Manchester City]]''' {{baner|ENG}} | 4–1 | style="text-align:left" | {{baner|GER}} [[Borussia Dortmund]] |- | style="text-align:right" | '''[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]''' {{baner|ENG}} | 2–0 | style="text-align:left" | {{baner|ESP}} [[Athletic Bilbao]] |- | style="text-align:right" | [[Olympique Marseille|Marseille]] {{baner|FRA}} | 0–1 | style="text-align:left" | {{baner|ITA}} '''[[Atalanta BC|Atalanta]]''' |- | style="text-align:right" | [[S.L. Benfica|Benfica]] {{baner|POR}} | 0–1 | style="text-align:left" | {{baner|GER}} '''[[Bayer Leverkusen]]''' |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center" ! colspan="3" | Diwrnod Gêm 5 |- ! Tîm cartref ! Sgôr ! Tîm oddi cartref |- |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center" ! colspan="3" | Diwrnod Gêm 6 |- ! Tîm cartref ! Sgôr ! Tîm oddi cartref |- |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center" ! colspan="3" | Diwrnod Gêm 7 |- ! Tîm cartref ! Sgôr ! Tîm oddi cartref |- |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center" ! colspan="3" | Diwrnod Gêm 8 |- ! Tîm cartref ! Sgôr ! Tîm oddi cartref |- |} ==Cam bwrw allan== {{Prif|Cam bwrw allan Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Braced=== {{Braced Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Gemau ail gyfle cam bwrw allan=== ===Rownd o 16=== ===Rownd y chwarteri=== ===Rownd cynderfynol=== ===Rownd derfynol=== ==Cwpan Swper== ==Ystadegau== ===Prif sgorwyr goliau=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Safle<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/statistics/players/?sortBy=goals|title=UEFA Champions League – Top Scorers|website=UEFA.com|publisher=[[UEFA|Undeb Cymdeithasau Pêl-droed Ewropaidd]]|lang=en}}</ref>!!Chwaraewr!!Clwb!!Goliau!!Munudau |- |1 |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |15 |912 |- |2 |align="left"|{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] |align="left"|{{flagicon|GER}} [[F.C. Bayern München|Bayern Munich]] |14 |1039 |- |rowspan="3"|3 |align="left"|{{flagicon|ENG}} [[Anthony Gordon (pêl-droediwr)|Anthony Gordon]] |align="left"|{{flagicon|ENG}} [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] |rowspan="3"|10 |771 |- |align="left"|{{flagicon|GEO}} [[Khvicha Kvaratskhelia]] |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] |1058 |- |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Julián Alvarez]] |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Atlético Madrid]] |1240 |- |rowspan="1"|6 |align="left"|{{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]] |align="left"|{{flagicon|ENG}} [[Manchester City F.C.|Manchester City]] |rowspan="1"|8 |756 |- |rowspan="3"|7 |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] |rowspan="3"|7 |738 |- |align="left"|{{flagicon|NGR}} [[Victor Osimhen]] |align="left"|{{flagicon|TUR}} [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]] |841 |- |align="left"|{{flagicon|COL}} [[Luis Díaz (pêl-droediwr, ganed 1997)|Luis Díaz]] |align="left"|{{flagicon|GER}} [[F.C. Bayern München|Bayern Munich]] |980 |- |rowspan="5"|10 |align="left"|{{flagicon|BRA}} '''[[Gabriel Martinelli]]''' |align="left"|{{flagicon|ENG}} '''[[Arsenal F.C.|Arsenal]]''' |rowspan="5"|6 |663 |- |align="left"|{{flagicon|POR}} '''[[Vitinha (pêl-droediwr, ganed Chwefror 2000)|Vitinha]]''' |align="left"|{{flagicon|FRA}} '''[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]''' |1,439 |} ===Hat-triciau=== {| class="wikitable" |- ! Chwaraewr !! I !! Yn erbyn !! Canlyniad !! Dyddiad |- | {{baner|FRA}} [[Kylian Mbappé]] | {{baner|ESP}} [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | {{baner|KAZ}} [[Qairat FK|Qairat]] | 5–0 (A) | 30 Medi 2025 |- | {{baner|ESP}} [[Fermín López]] | {{baner|ESP}} [[F.C. Barcelona|Barcelona]] | {{baner|GRE}} [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] | 6–1 (H) | 21 Hydref 2025 |- | {{baner|NGA}} [[Victor Osimhen]] | {{baner|TUR}} [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]] | {{baner|NED}} [[AFC Ajax|Ajax Amsterdam]] | 3–0 (A) | 5 Tachwedd 2025 |- | {{baner|FRA}} [[Kylian Mbappé]]{{efn|name=pedwar|Sgorio pedair gôl}} | {{baner|ESP}} [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | {{baner|GRE}} [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] | 4–3 (A) | rowspan="2" | 26 Tachwedd 2025 |- | {{baner|POR}} [[Vitinha (pêl-droediwr, ganed Mawrth 2000)|Vitinha]] | {{baner|FRA}} [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | {{baner|ENG}} [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] | 5–3 (H) |- | {{baner|ENG}} [[Anthony Gordon (pêl-droediwr)|Anthony Gordon]] | {{baner|ENG}} [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] | {{baner|AZE}} [[Qarabağ FK|Qarabağ]] | 6–1 (A) | 18 Chwefror 2026 |- | {{baner|NOR}} [[Alexander Sørloth]] | {{baner|ESP}} [[Atlético Madrid]] | {{baner|BEL}} [[Club Brugge KV|Club Bruges]] | 4–1 (H) | 24 Chwefror 2026 |- | {{baner|URU}} [[Federico Valverde]] | {{baner|ESP}} [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | {{baner|ENG}} [[Manchester City F.C.|Manchester City]] | 3–0 (H) | 11 Mawrth 2026 |} {{Notelist}} ==Gwobrau== ===Tîm y Tymor=== ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} {{Pêl-droed yn Ewrop 2025–26}} [[Categori:Cynghrair y Pencampwyr UEFA|2025–26]] [[Categori:Pêl-droed yn Ewrop 2025–26]] n7q15tdpurv338ra5zdpulk302ybd8f 0 555398 14890505 14873854 2026-05-07T22:23:33Z Lloyd Jones Cymru 94837 /* Braced */ 14890505 wikitext text/x-wiki {{Tymor presennol}} {{Pêl-droed yn Ewrop | ucl = TBD | uel = TBD | uecl = | supercup = | ucl_top_goals = {{baner|FRA}} [[Kylian Mbappé]] (9 gôl) | uel_top_goals = {{baner|SRB}} [[Petar Stanić]] (6 gôl) | uecl_top_goals = {{baner|CRO}} [[Franko Kovačević]] (5 gôl) | weuro = {{baner|ENG}} {{tpdm|Lloegr}} (2il deitl) | uwnl = {{banertpdm|Sbaen}} (2il deitl) | uwcl = TBD | wec = {{baner|SWE}} [[BK Häcken FF|Häcken]]<br>(teitl 1af) | weuro_top_goals = {{baner|ESP}} [[Esther González]] (4 gôl) | uwnl_top_goals = {{baner|BEL}} [[Tessa Wullaert]] (8 gôl) | uwcl_top_goals = {{baner|NED}} [[Lineth Beerensteyn]]<br>{{baner|ESP}} [[Fiamma Benítez]]<br>{{baner|HTI}} [[Melchie Dumornay]]<br>{{baner|DEN}} [[Pernille Harder]]<br>{{baner|POL}} [[Ewa Pajor]]<br>{{baner|ENG}} [[Alessia Russo]]<br>{{baner|SCO}} [[Caroline Weir]]<br>(4 yr un) | wec_top_goals = {{baner|SWE}} [[Felicia Schröder]]<br>(8 gôl) | prevseason = [[Pêl-droed yn Ewrop 2024–25|2024–25]] | nextseason = ''[[Pêl-droed yn Ewrop 2026–27|2026–27]]'' }} '''Tymor pêl-droed Ewropeaidd 2025–26''' yw'r 71ain tymor pêl-droed clybiau cyfandirol [[Ewrop]]. [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (PSG) oedd deiliaid [[Cynghrair y Pencampwyr UEFA|Cynghrair y Pencampwyr]], [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] oedd deiliaid [[Cynghrair Europa UEFA|Cynghrair Europa]], [[Chelsea F.C.|Chelsea]] oedd deiliaid [[Cynghrair Cyngres UEFA|Cynghrair y Gyngres]], ac [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]] oedd deiliaid [[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA|Cynghrair Pencampwyr y Merched]]. Dyma fydd y tymor cyntaf i [[Cwpan Europa Merched UEFA|Gwpan Europa Merched]] gael ei gynnal. ==Timau cenedlaethol== ===Twrnameintiau=== * [[Cynghrair Cenhedloedd Merched UEFA 2025|Cynghrair Cenhedloedd y Merched UEFA 2025]] * [[Pencampwriaeth Merched UEFA 2025]] ==Cynghrair y Pencampwyr UEFA== {{Prif|Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Tabl=== {{Tabl Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Braced=== {{Braced Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ==Cynghrair Europa UEFA== {{Prif|Cynghrair Europa UEFA 2025–26}} Cymhwysodd [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] ar gyfer [[Cynghrair Europa UEFA|Cynghrair UEFA]] yn wreiddiol fel enillwyr [[Cwpan Lloegr 2024–25]]. Fodd bynnag, cawsant eu trosglwyddo'n ddadleuol i [[Cynghrair Cyngres UEFA|Gynghrair Gyngres]] oherwydd torri rheolau perchnogaeth aml-glybiau.<ref name="crystalpalace">{{Cite web|url=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-club-statement-uefa-ruling/|title=Club Statement|trans-title=Datganiad Clwb|publisher=[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]|date=11 Gorffennaf 2025|lang=en}}</ref> Fe'u disodlwyd gan [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]], a gymerodd le'r Uwch Gynghrair yng Nghynghrair Gyngres yn wreiddiol.<ref name="nottinghamforest">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4g859lxyngo|title=Why are Forest set to take Palace's place in Europa League?|trans-title=Pam mae Forest ar fin cymryd lle Palace yng Nghynghrair Europa?|publisher=[[BBC|BBC Chwaraeon]]|date=11 Gorffennaf 2025|lang=en}}</ref> ===Tabl=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Tabl |show_limit=5 |class_rules=[[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Torwyr gêm gyfartal|Torwyr gêm gyfartal cam gynghrair]] |source=[https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/standings UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order = LYO, AVL, MID, BET, POR, BRA, FRE, ROM, GNK, BOL, STU, FER, NFO, PLZ, RSB, CLT, PAOK, LIL, FEN, PAN, CEL, LUD, DZG, BRN, YB, STM, FCSB, GAE, FEY, BSL, SAL, RAN, NIC, UTR, MAL, MTA <!--Tiebreaks--> <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_AVL =7 |draw_AVL =0 |loss_AVL =1 |gf_AVL =14|ga_AVL =6 <!--Aston Villa--> |win_BSL =2 |draw_BSL =0 |loss_BSL =6 |gf_BSL =9 |ga_BSL =13<!--Basel--> |win_BOL =4 |draw_BOL =3 |loss_BOL =1 |gf_BOL =14|ga_BOL =7 <!--Bologna--> |win_BRA =5 |draw_BRA =2 |loss_BRA =1 |gf_BRA =11|ga_BRA =5 <!--Braga--> |win_BRN =2 |draw_BRN =3 |loss_BRN =3 |gf_BRN =9 |ga_BRN =11<!--Brann--> |win_CLT =4 |draw_CLT =1 |loss_CLT =3 |gf_CLT =15|ga_CLT =11<!--Celta Vigo--> |win_CEL =3 |draw_CEL =2 |loss_CEL =3 |gf_CEL =13|ga_CEL =15<!--Celtic--> |win_DZG =3 |draw_DZG =1 |loss_DZG =4 |gf_DZG =12|ga_DZG =16<!--Dinamo Zagreb--> |win_FCSB=2 |draw_FCSB=1 |loss_FCSB=5 |gf_FCSB=9 |ga_FCSB=16<!--FCSB--> |win_FEN =3 |draw_FEN =3 |loss_FEN =2 |gf_FEN =10|ga_FEN =7 <!--Fenerbahçe--> |win_FER =4 |draw_FER =3 |loss_FER =1 |gf_FER =12|ga_FER =11<!--Ferencváros--> |win_FEY =2 |draw_FEY =0 |loss_FEY =6 |gf_FEY =11|ga_FEY =15<!--Feyenoord--> |win_GNK =5 |draw_GNK =1 |loss_GNK =2 |gf_GNK =11|ga_GNK =7 <!--Genk--> |win_GAE =2 |draw_GAE =1 |loss_GAE =5 |gf_GAE =6 |ga_GAE =14<!--Go Ahead Eagles--> |win_LIL =4 |draw_LIL =0 |loss_LIL =4 |gf_LIL =12|ga_LIL =9 <!--Lille--> |win_LUD =3 |draw_LUD =1 |loss_LUD =4 |gf_LUD =12|ga_LUD =15<!--Ludogorets Razgrad--> |win_LYO =7 |draw_LYO =0 |loss_LYO =1 |gf_LYO =18|ga_LYO =5 <!--Lyon--> |win_MTA =0 |draw_MTA =1 |loss_MTA =7 |gf_MTA =2 |ga_MTA =22<!--Maccabi Tel Aviv--> |win_MAL =0 |draw_MAL =1 |loss_MAL =7 |gf_MAL =4 |ga_MAL =15<!--Malmö FF--> |win_MID =6 |draw_MID =1 |loss_MID =1 |gf_MID =18|ga_MID =8 <!--Midtjylland--> |win_NIC =1 |draw_NIC =0 |loss_NIC =7 |gf_NIC =7 |ga_NIC =15<!--Nice--> |win_NFO =4 |draw_NFO =2 |loss_NFO =2 |gf_NFO =15|ga_NFO =7 <!--Nottingham Forest--> |win_PAN =3 |draw_PAN =3 |loss_PAN =2 |gf_PAN =11|ga_PAN =9 <!--Panathinaikos--> |win_PAOK=3 |draw_PAOK=3 |loss_PAOK=2 |gf_PAOK=17|ga_PAOK=14<!--PAOK--> |win_POR =5 |draw_POR =2 |loss_POR =1 |gf_POR =13|ga_POR =7 <!--Porto--> |win_RAN =1 |draw_RAN =1 |loss_RAN =6 |gf_RAN =5 |ga_RAN =14<!--Rangers--> |win_BET =5 |draw_BET =2 |loss_BET =1 |gf_BET =13|ga_BET =7 <!--Real Betis--> |win_SAL =2 |draw_SAL =0 |loss_SAL =6 |gf_SAL =10|ga_SAL =15<!--Red Bull Salzburg--> |win_RSB =4 |draw_RSB =2 |loss_RSB =2 |gf_RSB =7 |ga_RSB =6 <!--Red Star Belgrade--> |win_ROM =5 |draw_ROM =1 |loss_ROM =2 |gf_ROM =13|ga_ROM =6 <!--Roma--> |win_FRE =5 |draw_FRE =2 |loss_FRE =1 |gf_FRE =10|ga_FRE =4 <!--SC Freiburg--> |win_STM =2 |draw_STM =1 |loss_STM =5 |gf_STM =5 |ga_STM =11<!--Sturm Graz--> |win_UTR =0 |draw_UTR =1 |loss_UTR =7 |gf_UTR =5 |ga_UTR =15<!--Utrecht--> |win_STU =5 |draw_STU =0 |loss_STU =3 |gf_STU =15|ga_STU =9 <!--VfB Stuttgart--> |win_PLZ =3 |draw_PLZ =5 |loss_PLZ =0 |gf_PLZ =8 |ga_PLZ =3 <!--Viktoria Plzeň--> |win_YB =3 |draw_YB =0 |loss_YB =5 |gf_YB =10|ga_YB =16<!--Young Boys--> <!--Team status--> |status_text_E=Wedi'i ddileu |status_text_Q=Yn gymwys ar gyfer y cyfnod a nodir |status_text_W=Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_X= Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (heb ei hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_Y=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) |status_text_Z=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) <!--Team definitions--> |name_AVL = {{baner|ENG}} [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] |name_BSL = {{baner|SUI}} [[C.P.D. Basel|Basel]] |name_BOL = {{baner|ITA}} [[Bologna FC 1909|Bologna]] |name_BRA = {{baner|POR}} [[S.C. Braga|Braga]] |name_BRN = {{baner|NOR}} [[SK Brann|Brann]] |name_CLT = {{baner|ESP}} [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]] |name_CEL = {{baner|SCO}} [[Celtic F.C.|Celtic]] |name_DZG = {{baner|CRO}} [[Dinamo Zagreb]] |name_FCSB= {{baner|ROU}} [[FCSB|FCSB Bwcarést]] |name_FEN = {{baner|TUR}} [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]] |name_FER = {{baner|HUN}} [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] |name_FEY = {{baner|NED}} [[Feyenoord Rotterdam]] |name_GNK = {{baner|BEL}} [[KRC Genk|Genk]] |name_GAE = {{baner|NED}} [[Go Ahead Eagles]] |name_LIL = {{baner|FRA}} [[Lille OSC|Lille]] |name_LUD = {{baner|BUL}} [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Rasgrad]] |name_LYO = {{baner|FRA}} [[Olympique Lyonnais|Lyon]] |name_MTA = {{baner|ISR}} [[Maccabi Tel Aviv F.C.|Maccabi Tel Afif]] |name_MAL = {{baner|SWE}} [[Malmö FF|Malmö]] |name_MID = {{baner|DEN}} [[FC Midtjylland|Midtjylland]] |name_NIC = {{baner|FRA}} [[OGC Nice|Nice]] |name_NFO = {{baner|ENG}} [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]] |name_PAN = {{baner|GRE}} [[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]] |name_PAOK= {{baner|GRE}} [[PAOK FC|PAOK Thessaloníci]] |name_POR = {{baner|POR}} [[FC Porto|Porto]] |name_RAN = {{baner|SCO}} [[Rangers F.C.|Rangers]] |name_BET = {{baner|ESP}} [[Real Betis]] |name_SAL = {{baner|AUT}} [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] |name_RSB = {{baner|SRB}} [[Seren Goch Belgrâd]] |name_ROM = {{baner|ITA}} [[AS Roma|Rhufain]] |name_FRE = {{baner|GER}} [[SC Freiburg|Freiburg]] |name_STM = {{baner|AUT}} [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] |name_UTR = {{baner|NED}} [[C.P.D. Utrecht|Utrecht]] |name_STU = {{baner|GER}} [[VfB Stuttgart|Stuttgart]] |name_PLZ = {{baner|CZE}} [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Pilsen]] |name_YB = {{baner|SUI}} [[BSC Young Boys|Young Boys]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=R16 |result6=R16 |result7=R16 |result8=R16 |result9=POS |result10=POS |result11=POS |result12=POS |result13=POS |result14=POS |result15=POS |result16=POS |result17=POU |result18=POU |result19=POU |result20=POU |result21=POU |result22=POU |result23=POU |result24=POU |col_R16=green1 |text_R16= Symud ymlaen i [[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] (hadu) |col_POS=blue1 |text_POS=Ymlaen i'r [[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (hadu) |col_POU=blue2 |text_POU={{nowrap|Ymlaen i'r [[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (heb ei hadu)}} }}</onlyinclude> ===Braced=== <section begin=Bracket />{{24TeamBracket-Info <!--Bracket settings--> |paramstyle=numbered |above=y |seeds=y |legs=2 |RD5-legs=1 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y <!--Headings--> |RD1=[[#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|Gemau ail gyfle cam bwrw allan]] |RD2=[[#Rownd o 16|Rownd o 16]] |RD3=[[#Rownd y chwarteri|Rownd y chwarteri]] |RD4=[[#Rownd cynderfynol|Rownd cynderfynol]] |RD5=[[#Rownd derfynol|Rownd derfynol]] <!--Knockout phase play-offs--> ||22|{{flagicon|BUL}} [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Rasgrad]]|2|0|'''2'''|12|{{flagicon|HUN}} '''[[Ferencvárosi TC|Ferencváros]]'''|1|2|'''3''' ||20|{{flagicon|GRE}} '''[[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]]''' ([[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]])|2|1|'''3 (4)'''|14|{{flagicon|CZE}} [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Pilsen]]|2|1|'''3 (3)''' ||23|{{flagicon|CRO}} [[Dinamo Zagreb]]|1|3|'''4'''|9|{{flagicon|BEL}} '''[[KRC Genk|Genk]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|3|3|'''6''' ||17|{{flagicon|GRE}} [[PAOK FC|PAOK]]|1|0|'''1'''|16|{{flagicon|ESP}} '''[[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]'''|2|1|'''3''' ||21|{{flagicon|SCO}} [[Celtic F.C.|Celtic]]|1|1|'''2'''|11|{{flagicon|GER}} '''[[VfB Stuttgart|Stuttgart]]'''|4|0|'''4''' ||19|{{flagicon|TUR}} [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]]|0|2|'''2'''|13|{{flagicon|ENG}} '''[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]'''|3|1|'''4''' ||24|{{flagicon|NOR}} [[SK Brann|Brann]]|0|0|'''0'''|10|{{flagicon|ITA}} '''[[Bologna FC 1909|Bologna]]'''|1|1|'''2''' ||18|{{flagicon|FRA}} '''[[Lille OSC|Lille]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|0|2|'''2'''|15|{{flagicon|SRB}} [[Seren Goch Belgrâd]]|1|0|'''1''' <!--Round of 16--> ||12|{{baner|HUN}} [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]]|2|0|'''2'''|6|{{baner|POR}} '''[[S.C. Braga|Braga]]'''|0|4|'''4''' ||20|{{baner|GRE}} [[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]]|1|0|'''1'''|4|{{baner|ESP}} '''[[Real Betis]]'''|0|4|'''4''' ||9|{{baner|BEL}} [[KRC Genk|Genk]]|1|1|'''2'''|7|{{baner|GER}} '''[[SC Freiburg|Freiburg]]'''|0|5|'''5''' ||16|{{baner|ESP}} '''[[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]'''|1|2|'''3'''|1|{{baner|FRA}} [[Olympique Lyonnais|Lyon]]|1|0|'''1''' ||11|{{baner|GER}} [[VfB Stuttgart|Stuttgart]]|1|0|'''1'''|5|{{baner|POR}} '''[[C.P.D. Porto|Porto]]'''|2|2|'''4''' ||13|{{baner|ENG}} '''[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]''' ([[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]])|0|2|'''2 (3)'''|3|{{baner|DEN}} [[FC Midtjylland|Midtjylland]]|1|1|'''2 (0)''' ||10|{{baner|ITA}} '''[[Bologna FC 1909|Bologna]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|1|4|'''5'''|8|{{baner|ITA}} [[AS Roma|Rhufain]]|1|3|'''4''' ||18|{{baner|FRA}} [[Lille OSC|Lille]]|0|0|'''0'''|2|{{baner|ENG}} '''[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]'''|1|2|'''3''' <!--Quarter-finals--> ||6|{{baner|POR}} '''[[S.C. Braga|Braga]]'''|1|4|'''5'''|4|{{baner|ESP}} [[Real Betis]]|1|2|'''3''' ||7|{{baner|GER}} '''[[SC Freiburg|Freiburg]]'''|3|3|'''6'''|16|{{baner|ESP}} [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]|0|1|'''1''' ||5|{{baner|POR}} [[C.P.D. Porto|Porto]]|1|0|'''1'''|13|{{baner|ENG}} '''[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]'''|1|1|'''2''' ||10|{{baner|ITA}} [[Bologna FC 1909|Bologna]]|1|0|'''1'''|2|{{baner|ENG}} '''[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]'''|3|4|'''7''' <!--Semi-finals--> ||6|{{flagicon|POR}} [[S.C. Braga|Braga]]|2|||7|{{flagicon|GER}} [[SC Freiburg|Freiburg]]|1|| ||13|{{flagicon|ENG}} [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]|1|||2|{{flagicon|ENG}} [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]|0|| <!--Final--> |20 Mai – [[Beşiktaş Stadium]], [[Istanbwl]]|6/7|{{flagicon|}} Enillydd SF1||13/2|{{flagicon|ENG}} Enillydd SF2| }}<section end=Bracket /> ==Cynghrair Cyngres UEFA== {{Prif|Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26}} Cymhwysodd [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] ar gyfer [[Cynghrair Europa UEFA|Cynghrair UEFA]] yn wreiddiol fel enillwyr [[Cwpan Lloegr 2024–25]]. Fodd bynnag, cawsant eu trosglwyddo'n ddadleuol i [[Cynghrair Cyngres UEFA|Gynghrair Gyngres]] oherwydd torri rheolau perchnogaeth aml-glybiau.<ref name="crystalpalace"/> Fe'u disodlwyd gan [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]], a gymerodd le'r Uwch Gynghrair yng Nghynghrair Gyngres yn wreiddiol.<ref name="nottinghamforest"/> ===Tabl=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Tabl |show_limit=5 |class_rules=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Torwyr gêm gyfartal|Torwyr gêm gyfartal cam gynghrair]] |source=[https://www.uefa.com/uefaconferenceleague/standings UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order = STR, RAK, AEK, SPP, RAY, SHK, MNZ, LAR, LAU, CRY, LCH, SAM, CLJ, AZ, FIO, RJK, JAG, OMO, NOA, DRI, KUP, SKN, ZRI, SIG, UCR, LRI, DKV, LEG, SLO, BRD, SHR, HAC, HAM, SHL, ABE, RWI <!--Tiebreaks--> <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ABE=0 |draw_ABE=2 |loss_ABE=4 |gf_ABE=3 |ga_ABE=14|status_ABE=<!--Aberdeen--> |win_AEK=4 |draw_AEK=1 |loss_AEK=1 |gf_AEK=14|ga_AEK=7 |status_AEK=<!--AEK Athens--> |win_LAR=3 |draw_LAR=3 |loss_LAR=0 |gf_LAR=7 |ga_LAR=1 |status_LAR=<!--AEK Larnaca--> |win_AZ =3 |draw_AZ =1 |loss_AZ =2 |gf_AZ =7 |ga_AZ =7 |status_AZ = <!--AZ--> |win_HAC=0 |draw_HAC=3 |loss_HAC=3 |gf_HAC=5 |ga_HAC=8 |status_HAC=<!--BK Häcken--> |win_BRD=1 |draw_BRD=2 |loss_BRD=3 |gf_BRD=6 |ga_BRD=11 |status_BRD=<!--Breiðablik--> |win_CLJ=3 |draw_CLJ=1 |loss_CLJ=2 |gf_CLJ=8 |ga_CLJ=7 |status_CLJ= <!--Celje--> |win_CRY=3 |draw_CRY=1 |loss_CRY=2 |gf_CRY=11|ga_CRY=6 |status_CRY= <!--Crystal Palace--> |win_DRI=2 |draw_DRI=2 |loss_DRI=2 |gf_DRI=4 |ga_DRI=8 |status_DRI= <!--Drita--> |win_DKV=2 |draw_DKV=0 |loss_DKV=4 |gf_DKV=9 |ga_DKV=9 |status_DKV=<!--Dynamo Kyiv--> |win_FIO=3 |draw_FIO=0 |loss_FIO=3 |gf_FIO=8 |ga_FIO=5 |status_FIO= <!--Fiorentina--> |win_HAM=1 |draw_HAM=0 |loss_HAM=5 |gf_HAM=4 |ga_HAM=11 |status_HAM=<!--Hamrun Spartans--> |win_JAG=2 |draw_JAG=3 |loss_JAG=1 |gf_JAG=5 |ga_JAG=4 |status_JAG= <!--Jagiellonia Białystok--> |win_KUP=1 |draw_KUP=4 |loss_KUP=1 |gf_KUP=6 |ga_KUP=5 |status_KUP=<!--KuPS--> |win_LAU=3 |draw_LAU=2 |loss_LAU=1 |gf_LAU=6 |ga_LAU=3 |status_LAU= <!--Lausanne-Sport--> |win_LCH=3 |draw_LCH=1 |loss_LCH=2 |gf_LCH=12|ga_LCH=8 |status_LCH= <!--Lech Poznań--> |win_LEG=2 |draw_LEG=0 |loss_LEG=4 |gf_LEG=8 |ga_LEG=8 |status_LEG=<!--Legia Warsaw--> |win_LRI=2 |draw_LRI=1 |loss_LRI=3 |gf_LRI=7 |ga_LRI=15|status_LRI=<!--Lincoln Red Imps--> |win_MNZ=4 |draw_MNZ=1 |loss_MNZ=1 |gf_MNZ=7 |ga_MNZ=3 |status_MNZ=<!--Mainz 05--> |win_NOA=2 |draw_NOA=2 |loss_NOA=2 |gf_NOA=6 |ga_NOA=7 |status_NOA= <!--Noah--> |win_OMO=2 |draw_OMO=2 |loss_OMO=2 |gf_OMO=5 |ga_OMO=4 |status_OMO= <!--Omonia--> |win_RAK=4 |draw_RAK=2 |loss_RAK=0 |gf_RAK=9 |ga_RAK=2 |status_RAK=<!--Raków Częstochowa--> |win_RWI=0 |draw_RWI=1 |loss_RWI=5 |gf_RWI=3 |ga_RWI=14|status_RWI=<!--Rapid Wien--> |win_RAY=4 |draw_RAY=1 |loss_RAY=1 |gf_RAY=13|ga_RAY=7 |status_RAY=<!--Rayo Vallecano--> |win_RJK=2 |draw_RJK=3 |loss_RJK=1 |gf_RJK=5 |ga_RJK=2 |status_RJK= <!--Rijeka--> |win_SAM=3 |draw_SAM=1 |loss_SAM=2 |gf_SAM=10|ga_SAM=6 |status_SAM=<!--Samsunspor--> |win_SHK=4 |draw_SHK=1 |loss_SHK=1 |gf_SHK=10|ga_SHK=5 |status_SHK=<!--Shakhtar Donetsk--> |win_SHR=1 |draw_SHR=1 |loss_SHR=4 |gf_SHR=7 |ga_SHR=13|status_SHR=<!--Shamrock Rovers--> |win_SHL=0 |draw_SHL=2 |loss_SHL=4 |gf_SHL=0 |ga_SHL=7 |status_SHL=<!--Shelbourne--> |win_SKN=2 |draw_SKN=1 |loss_SKN=3 |gf_SKN=4 |ga_SKN=5 |status_SKN= <!--Shkëndija--> |win_SIG=2 |draw_SIG=1 |loss_SIG=3 |gf_SIG=7 |ga_SIG=9 |status_SIG= <!--Sigma Olomouc--> |win_SLO=2 |draw_SLO=0 |loss_SLO=4 |gf_SLO=5 |ga_SLO=9 |status_SLO=<!--Slovan Bratislava--> |win_SPP=4 |draw_SPP=1 |loss_SPP=1 |gf_SPP=10 |ga_SPP=3 |status_SPP=<!--Sparta Prague--> |win_STR=5 |draw_STR=1 |loss_STR=0 |gf_STR=11 |ga_STR=5 |status_STR=<!--Strasbourg--> |win_UCR=2 |draw_UCR=1 |loss_UCR=3 |gf_UCR=6 |ga_UCR=8 |status_UCR=<!--Universitatea Craiova--> |win_ZRI=2 |draw_ZRI=1 |loss_ZRI=3 |gf_ZRI=8 |ga_ZRI=10 |status_ZRI=<!--Zrinjski Mostar--> <!--Team status--> |status_text_E=Wedi'i ddileu |status_text_Q=Yn gymwys ar gyfer y cyfnod a nodir |status_text_W=Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_X= Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (heb ei hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_Y=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) |status_text_Z=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) <!--Team definitions--> |name_ABE={{baner|SCO}} [[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |name_AEK={{baner|GRE}} [[AEK Athen]] |name_LAR={{baner|CYP}} [[AEK Larnaca]] |name_AZ ={{baner|NED}} [[AZ Alkmaar]] |name_HAC={{baner|SWE}} [[BK Häcken|Häcken]] |name_BRD={{baner|ISL}} [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |name_CLJ={{baner|SVN}} [[NK Celje|Celje]] |name_CRY={{baner|ENG}} [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] |name_DRI={{baner|KOS}} [[FC Drita|Drita]] |name_DKV={{baner|UKR}} [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Cïef]] |name_FIO={{baner|ITA}} [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] |name_HAM={{baner|MLT}} [[Ħamrun Spartans F.C.|Ħamrun Spartans]] |name_JAG={{baner|POL}} [[Jagiellonia Białystok]] |name_KUP={{baner|FIN}} [[Kuopion PS|KuPS Kuopio]] |name_LAU={{baner|SUI}} [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]] |name_LCH={{baner|POL}} [[Lech Poznań]] |name_LEG={{baner|POL}} [[Legia Warsaw]] |name_LRI={{baner|GIB}} [[Lincoln Red Imps F.C.|Lincoln Red Imps]] |name_MNZ={{baner|GER}} [[1. FSV Mainz 05|Mainz]] |name_NOA={{baner|ARM}} [[FC Noah|Noah]] |name_OMO={{baner|CYP}} [[AC Omonia|Omonia]] |name_RAK={{baner|POL}} [[Raków Częstochowa]] |name_RWI={{baner|AUT}} [[SK Rapid|Rapid Fienna]] |name_RAY={{baner|ESP}} [[Rayo Vallecano]] |name_RJK={{baner|CRO}} [[HNK Rijeka|Rijeka]] |name_SAM={{baner|TUR}} [[Samsunspor]] |name_SHK={{baner|UKR}} [[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]] |name_SHR={{baner|IRL}} [[Shamrock Rovers F.C.|Shamrock Rovers]] |name_SHL={{baner|IRL}} [[Shelbourne F.C.|Shelbourne]] |name_SKN={{baner|MKD}} [[KF Shkëndija|Shkëndija]] |name_SIG={{baner|CZE}} [[SK Sigma Olomouc|Sigma Olomouc]] |name_SLO={{baner|SVK}} [[ŠK Slovan Bratislava|Slovan Bratislava]] |name_SPP={{baner|CZE}} [[AC Sparta Praha|Sparta Prag]] |name_STR={{baner|FRA}} [[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]] |name_UCR={{baner|ROU}} [[CSU Craiova|Prifysgol Craiova]] |name_ZRI={{baner|BIH}} [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=R16 |result6=R16 |result7=R16 |result8=R16 |result9=POS |result10=POS |result11=POS |result12=POS |result13=POS |result14=POS |result15=POS |result16=POS |result17=POU |result18=POU |result19=POU |result20=POU |result21=POU |result22=POU |result23=POU |result24=POU |col_R16=green1 |text_R16= Symud ymlaen i [[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] (hadu) |col_POS=blue1 |text_POS=Ymlaen i'r [[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (hadu) |col_POU=blue2 |text_POU={{nowrap|Ymlaen i'r [[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (heb ei hadu)}} }}</onlyinclude> ===Braced=== {{24TeamBracket-Info <!--Bracket settings--> |paramstyle=numbered |above=y |seeds=y |legs=2 |RD5-legs=1 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y <!--Headings--> |RD1=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|Gemau ail gyfle cam bwrw allan]] |RD2=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] |RD3=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd y chwarteri|Rownd y chwarteri]] |RD4=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd cynderfynol|Rownd cynderfynol]] |RD5=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gêm derfynol|Gêm derfynol]] <!--Knockout phase play-offs--> ||21|{{baner|FIN}} [[Kuopion PS|KuPS Kuopio]]|0|0|'''0'''|11|{{baner|POL}} '''[[Lech Poznań]]'''|2|1|'''3''' ||19|{{baner|ARM}} [[FC Noah|Noah]]|1|0|'''1'''|14|{{baner|NED}} '''[[AZ Alkmaar]]'''|0|4|'''4''' ||23|{{baner|BIH}} [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]]|1|0|'''1'''|10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]'''|1|2|'''3''' ||17|{{baner|POL}} [[Jagiellonia Białystok]]|0|4|'''4'''|15|{{baner|ITA}} '''[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]'''|3|2|'''5''' ||22|{{baner|MKD}} [[KF Shkëndija|Shkëndija]]|0|0|'''0'''|12|{{baner|TUR}} '''[[Samsunspor]]'''|1|4|'''5''' ||20|{{baner|KOS}} [[FC Drita|Drita]]|2|2|'''4'''|13|{{baner|SVN}} '''[[NK Celje|Celje]]'''|3|3|'''6''' ||24|{{baner|CZE}} '''[[SK Sigma Olomouc|Sigma Olomouc]]'''|1|2|'''3'''|9|{{baner|SUI}} [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]]|1|1|'''2''' ||18|{{baner|CYP}} [[AC Omonia|Omonia]]|0|1|'''1'''|16|{{baner|CRO}} '''[[HNK Rijeka|Rijeka]]'''|1|3|'''4''' <!--Round of 16--> ||11|{{baner|POL}} [[Lech Poznań]]|1|2|'''3'''|6|{{baner|UKR}} '''[[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]]'''|3|1|'''4''' ||14|{{baner|NED}} '''[[AZ Alkmaar]]'''|2|4|'''6'''|4|{{baner|CZE}} [[AC Sparta Praha|Sparta Prag]]|1|0|'''1''' ||10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|0|2|'''2'''|8|{{baner|CYP}} [[AEK Larnaca FC|AEK Larnaca]]|0|1|'''1''' ||15|{{baner|ITA}} '''[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]'''|2|2|'''4'''|2|{{baner|POL}} [[Raków Częstochowa]]|1|1|'''2''' ||12|{{baner|TUR}} [[Samsunspor]]|1|1|'''2'''|5|{{baner|ESP}} '''[[Rayo Vallecano]]'''|3|0|'''3''' ||13|{{baner|SVN}} [[NK Celje|Celje]]|0|2|'''2'''|3|{{baner|GRE}} '''[[AEK Athen]]'''|4|0|'''4''' ||24|{{baner|CZE}} [[SK Sigma Olomouc|Sigma Olomouc]]|0|0|'''0'''|7|{{baner|GER}} '''[[1. FSV Mainz 05|Mainz]]'''|0|2|'''2''' ||16|{{baner|CRO}} [[HNK Rijeka|Rijeka]]|1|1|'''2'''|1|{{baner|FRA}} '''[[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]]'''|2|1|'''3''' <!--Quarter-final--> ||6|{{baner|UKR}} '''[[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]]'''|3|2|'''5'''|14|{{baner|NED}} [[AZ Alkmaar]]|0|2|'''2''' ||10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]'''|3|1|'''4'''|15|{{baner|ITA}} [[ACF Fiorentina|Fiorentina]]|0|2|'''2''' ||5|{{baner|ESP}} '''[[Rayo Vallecano]]'''|3|1|'''4'''|3|{{baner|GRE}} [[AEK Athen]]|0|3|'''3''' ||7|{{baner|GER}} [[1. FSV Mainz 05|Mainz]]|2|0|'''2'''|1|{{baner|FRA}} '''[[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]]'''|0|4|'''4''' <!--Semi-finals--> ||6|{{baner|UKR}} [[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]]|1|1|'''2'''|10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]'''|3|2|'''5''' ||5|{{baner|ESP}} '''[[Rayo Vallecano]]'''|1|1|'''1'''|1|{{baner|FRA}} [[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]]|0|0|'''0''' <!--Final--> |27 Mai – [[Red Bull Arena (Leipzig)|RB Arena]], [[Leipzig]]|10|{{baner|ENG}} [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]||5|{{baner|ESP}} [[Rayo Vallecano]]| }} ==Cwpan Swper== {{Prif|Cwpan Swper UEFA 2026}} ==Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA== {{Prif|Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26}} ===Tabl=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Tabl |show_limit=5 |class_rules=[[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26#Torwyr gêm gyfartal|Torwyr gêm gyfartal cam gynghrair]] |source=[https://www.uefa.com/womenschampionsleague/standings/ UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order = BAR, LYO, CHE, BAY, ARS, MAN, RMA, JUV, WOL, PAR, ATL, OHL, VAL, ROM, TWE, BEN, PSG, STP <!--Head-to-head--> <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ARS=4 |draw_ARS=0 |loss_ARS=2 |gf_ARS=11 |ga_ARS=6 <!--Arsenal--> |win_ATL=2 |draw_ATL=1 |loss_ATL=3 |gf_ATL=13|ga_ATL=9 <!--Atlético Madrid--> |win_BAR=5 |draw_BAR=1 |loss_BAR=0 |gf_BAR=20|ga_BAR=3 <!--Barcelona--> |win_BAY=4 |draw_BAY=1 |loss_BAY=1 |gf_BAY=14|ga_BAY=13 <!--Bayern Munich--> |win_BEN=0 |draw_BEN=2 |loss_BEN=4 |gf_BEN=4 |ga_BEN=11 <!--Benfica--> |win_CHE=4 |draw_CHE=2 |loss_CHE=0 |gf_CHE=20|ga_CHE=3 <!--Chelsea--> |win_JUV=3 |draw_JUV=1 |loss_JUV=2 |gf_JUV=13|ga_JUV=8 <!--Juventus--> |win_LYO=5 |draw_LYO=1 |loss_LYO=0 |gf_LYO=18|ga_LYO=5 <!--Lyon--> |win_MAN=4 |draw_MAN=0 |loss_MAN=2 |gf_MAN=7 |ga_MAN=9 <!--Manchester United--> |win_OHL=1 |draw_OHL=3 |loss_OHL=2 |gf_OHL=5 |ga_OHL=10 <!--OH Leuven--> |win_PAR=2 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=6 |ga_PAR=9 <!--Paris FC--> |win_PSG=0 |draw_PSG=2 |loss_PSG=4 |gf_PSG=4 |ga_PSG=12 <!--Paris Saint-Germain--> |win_RMA=3 |draw_RMA=2 |loss_RMA=1 |gf_RMA=13|ga_RMA=7 <!--Real Madrid--> |win_ROM=1 |draw_ROM=1 |loss_ROM=4 |gf_ROM=9 |ga_ROM=19 <!--Roma--> |win_STP=0 |draw_STP=1 |loss_STP=5 |gf_STP=3 |ga_STP=28 <!--St. Pölten--> |win_TWE=0 |draw_TWE=3 |loss_TWE=3 |gf_TWE=4 |ga_TWE=10 <!--Twente--> |win_VAL=1 |draw_VAL=1 |loss_VAL=4 |gf_VAL=4 |ga_VAL=9 <!--Vålerenga--> |win_WOL=3 |draw_WOL=0 |loss_WOL=3 |gf_WOL=13|ga_WOL=10 <!--VfL Wolfsburg--> <!--Team definitions--> |name_ARS = {{baner|ENG}} [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]] |name_ATL = {{baner|ESP}} [[Atlético Madrid Femenino|Atlético Madrid]] |name_BAR = {{baner|ESP}} [[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]] |name_BAY = {{baner|GER}} [[F.C. Bayern Munich (merched)|Bayern Munich]] |name_BEN = {{baner|POR}} [[S.L. Benfica (merched)|Benfica]] |name_CHE = {{baner|ENG}} [[Chelsea F.C. Women|Chelsea]] |name_JUV = {{baner|ITA}} [[Juventus F.C. (merched)|Juventus]] |name_LYO = {{baner|FRA}} [[OL Lyonnes|Lyon]] |name_MAN = {{baner|ENG}} [[Manchester United W.F.C.|Manchester United]] |name_OHL = {{baner|BEL}} [[Oud-Heverlee Leuven (merched)|Oud-Heverlee Leuven]] |name_PAR = {{baner|FRA}} [[Paris FC (merched)|Paris FC]] |name_PSG = {{baner|FRA}} [[Paris Saint-Germain F.C. (merched)|Paris Saint-Germain]] |name_RMA = {{baner|ESP}} [[Real Madrid Femenino|Real Madrid]] |name_ROM = {{baner|ITA}} [[AS Roma (merched)|Rhufain]] |name_STP = {{baner|AUT}} [[SKN St. Pölten (merched)|St Pölten]] |name_TWE = {{baner|NED}} [[FC Twente|Twente]] |name_VAL = {{baner|NOR}} [[Vålerenga Fotball Damer|Vålerenga]] |name_WOL = {{baner|GER}} [[VfL Wolfsburg (merched)|Wolfsburg]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=PO |result6=PO |result7=PO |result8=PO |result9=PO |result10=PO |result11=PO |result12=PO |col_R16=green1 |text_R16=Symud ymlaen i'r [[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26#Rowndiau y chwarteri|rowndiau y chwarteri]] |col_PO=blue1 |text_PO=Ymlaen i'r [[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] }}</onlyinclude> ===Braced=== <section begin=Bracket />{{12TeamBracket-Info <!--Bracket settings--> |paramstyle=numbered |above=y |seeds=y |legs=2 |RD4-legs=1 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y <!--Headings--> |RD1=[[#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|Gemau ail gyfle cam bwrw allan]] |RD2=[[#Rowndiau y chwarteri|Rowndiau y chwarteri]] |RD3=[[#Rowndiau cynderfynol|Rowndiau cynderfynol]] |RD4=[[#Gêm derfynol|Gêm derfybol]] <!--Knockout phase play-offs--> ||11|{{flagicon|ESP}} [[Atlético Madrid Femenino|Atlético Madrid]]|0|0|'''0'''|6|{{flagicon|ENG}} '''[[Manchester United W.F.C.|Manchester United]]'''|3|2|'''5''' ||10|{{flagicon|FRA}} [[C.P.D. Paris (merched)|Paris FC]]|2|0|'''2'''|7|{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid Femenino|Real Madrid]]'''|3|2|'''5''' ||12|{{flagicon|BEL}} [[Oud-Heverlee Leuven (merched)|OH Leuven]]|0|1|'''1'''|5|{{flagicon|ENG}} '''[[Arsenal W.F.C.|Arsenal]]'''|4|3|'''7''' ||9|{{flagicon|GER}} '''[[VfL Wolfsburg (merched)|Wolfsburg]]'''|2|2|'''4'''|8|{{flagicon|ITA}} [[Juventus F.C. (merched)|Juventus]]|2|0|'''2''' <!--Quarter-finals--> ||6|{{flagicon|ENG}} [[Manchester United W.F.C.|Manchester United]]|2|1|'''3'''|4|{{flagicon|GER}} '''[[F.C. Bayern München (merched)|Bayern Munich]]'''|3|2|'''5''' ||7|{{flagicon|ESP}} [[Real Madrid Femenino|Real Madrid]]|[[Y Clasur Sbaen|2]]|[[Y Clasur Sbaen|0]]|'''[[Y Clasur Sbaen|2]]'''|1|{{flagicon|ESP}} '''[[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]]'''|[[Y Clasur Sbaen|6]]|'''[[Y Clasur Sbaen|6]]'''|'''[[Y Clasur Sbaen|12]]''' ||5|{{flagicon|ENG}} '''[[Arsenal W.F.C.|Arsenal]]'''|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|3]]|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|0]]|'''[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|3]]'''|3|{{flagicon|ENG}} [[Chelsea F.C. Women|Chelsea]]|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|1]]|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|1]]|'''[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|2]]''' ||9|{{flagicon|GER}} [[VfL Wolfsburg (merched)|Wolfsburg]]|1|0|'''1'''|2|{{flagicon|FRA}} '''[[OL Lyonnes|Lyon]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|0|4|'''4''' <!--Semi-finals--> ||4|{{flagicon|GER}} [[F.C. Bayern München (merched)|Bayern Munich]]|1|2|'''3'''|1|{{flagicon|ESP}} [[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]]|1|4|'''5''' ||5|{{flagicon|ENG}} [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]]|2|1|'''3'''|2|{{flagicon|FRA}} '''[[OL Lyonnes|Lyon]]'''|1|3|'''4''' <!--Final--> |23 Mai – [[Stadiwm Ullevaal]], [[Oslo]]|1|{{flagicon|ESP}} [[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]]||2|{{flagicon|FRA}} [[OL Lyonnes|Lyon]]| }}<section end=Bracket /> ==Cwpan Europa Merched UEFA== {{Prif|Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26}} Tymor 2025–26 oedd y tymor cyntaf lle cafodd [[pêl-droed merched]] gystadleuaeth cwpan Ewropeaidd eilaidd. ===Braced=== <section begin="Braced" />{{16TeamBracket-Info |paramstyle=numbered |legs=2 |RD4-legs=2 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y |seed=y <!--Headings--> |RD1=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] |RD2=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Rowndiau y chwarteri|Rowndiau y chwarteri]] |RD3=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Rowndiau cynderfynol|Rowndiau cynderfynol]] |RD4=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Gêm derfynol|Gêm derfynol]] <!--Bracket settings--> <!--Round of 16--> ||{{baner|CZE}} '''[[AC Sparta Praha (merched)|Sparta Prag]]'''|0|4|'''4'''|{{baner|SUI}} [[BSC YB Frauen|Young Boys]]|3|0|'''3''' ||{{baner|BEL}} [[RSC Anderlecht (merched)|Anderlecht]]|0|1|'''1'''|{{baner|AUT}} '''[[FK Austria Wien (merched)|Austria Fienna]]'''|1|2|'''3''' ||{{baner|SCO}} [[Glasgow City F.C.|Glasgow City]]|1|1|'''2'''|{{baner|POR}} '''[[Sporting CP (merched)|Sporting Lisbon]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|1|3|'''4''' ||{{baner|NED}} [[AFC Ajax (merched)|Ajax]]|1|1|'''2'''|{{baner|SWE}} '''[[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]'''|3|3|'''6''' ||{{baner|NED}} [[PSV Eindhoven (merched)|PSV Eindhoven]]|1|1|'''2'''|{{baner|GER}} '''[[Eintracht Frankfurt (merched)|Eintracht Frankfurt]]'''|2|3|'''5''' ||{{baner|DEN}} '''[[FC Nordsjælland (merched)|Nordsjælland]]'''|1|4|'''5'''|{{baner|SVN}} [[ŽNK Mura|Mura]]|0|0|'''0''' ||{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|BK Häcken]]'''|1|0|'''1'''|{{baner|ITA}} [[Inter Milan (merched)|Inter Milan]]|0|0|'''0''' ||{{baner|ISL}} '''[[Breiðablik (merched)|Breiðablik]]'''|0|4|'''4'''|{{baner|DEN}} [[Fortuna Hjørring]]|1|2|'''3''' <!--Quarter-finals--> ||{{baner|CZE}} '''[[AC Sparta Praha (merched)|Sparta Prag]]'''|0|3|'''3'''|{{baner|AUT}} [[FK Austria Wien (merched)|Austria Fienna]]|0|1|'''1''' ||{{baner|POR}} [[Sporting CP (merched)|Sporting Lisbon]]|0|1|'''1 (4)'''|{{baner|SWE}} '''[[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]''' ([[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]])|1|0|'''1 (5)''' ||{{baner|GER}} '''[[Eintracht Frankfurt (merched)|Eintracht Frankfurt]]'''|4|3|'''7'''|{{baner|DEN}} [[FC Nordsjælland (merched)|Nordsjælland]]|0|2|'''2''' ||{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|Häcken]]'''|7|4|'''11'''|{{baner|ISL}} [[Breiðablik (merched)|Breiðablik]]|0|1|'''1''' <!--Semi-finals--> ||{{baner|CZE}} [[AC Sparta Praha (merched)|Sparta Prag]]|2|0|'''2'''|{{baner|SWE}} '''[[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]'''|3|2|'''5''' ||{{baner|GER}} [[Eintracht Frankfurt (merched)|Eintracht Frankfurt]]|0|1|'''1'''|{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|Häcken]]'''|3|0|'''3''' <!--Final--> ||{{baner|SWE}} [[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]|0|2|'''2'''|{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|Häcken]]'''|1|3|'''4''' }}<section end="Braced" /> ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} {{Pêl-droed yn Ewrop 2025–26}} [[Categori:Pêl-droed yn Ewrop|2025–26]] [[Categori:Pêl-droed yn Ewrop 2025–26| ]] o23p3mme6gl0beos97x41iorv8j5ojf 14890506 14890505 2026-05-07T22:27:45Z Lloyd Jones Cymru 94837 /* Braced */ 14890506 wikitext text/x-wiki {{Tymor presennol}} {{Pêl-droed yn Ewrop | ucl = TBD | uel = TBD | uecl = | supercup = | ucl_top_goals = {{baner|FRA}} [[Kylian Mbappé]] (9 gôl) | uel_top_goals = {{baner|SRB}} [[Petar Stanić]] (6 gôl) | uecl_top_goals = {{baner|CRO}} [[Franko Kovačević]] (5 gôl) | weuro = {{baner|ENG}} {{tpdm|Lloegr}} (2il deitl) | uwnl = {{banertpdm|Sbaen}} (2il deitl) | uwcl = TBD | wec = {{baner|SWE}} [[BK Häcken FF|Häcken]]<br>(teitl 1af) | weuro_top_goals = {{baner|ESP}} [[Esther González]] (4 gôl) | uwnl_top_goals = {{baner|BEL}} [[Tessa Wullaert]] (8 gôl) | uwcl_top_goals = {{baner|NED}} [[Lineth Beerensteyn]]<br>{{baner|ESP}} [[Fiamma Benítez]]<br>{{baner|HTI}} [[Melchie Dumornay]]<br>{{baner|DEN}} [[Pernille Harder]]<br>{{baner|POL}} [[Ewa Pajor]]<br>{{baner|ENG}} [[Alessia Russo]]<br>{{baner|SCO}} [[Caroline Weir]]<br>(4 yr un) | wec_top_goals = {{baner|SWE}} [[Felicia Schröder]]<br>(8 gôl) | prevseason = [[Pêl-droed yn Ewrop 2024–25|2024–25]] | nextseason = ''[[Pêl-droed yn Ewrop 2026–27|2026–27]]'' }} '''Tymor pêl-droed Ewropeaidd 2025–26''' yw'r 71ain tymor pêl-droed clybiau cyfandirol [[Ewrop]]. [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (PSG) oedd deiliaid [[Cynghrair y Pencampwyr UEFA|Cynghrair y Pencampwyr]], [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] oedd deiliaid [[Cynghrair Europa UEFA|Cynghrair Europa]], [[Chelsea F.C.|Chelsea]] oedd deiliaid [[Cynghrair Cyngres UEFA|Cynghrair y Gyngres]], ac [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]] oedd deiliaid [[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA|Cynghrair Pencampwyr y Merched]]. Dyma fydd y tymor cyntaf i [[Cwpan Europa Merched UEFA|Gwpan Europa Merched]] gael ei gynnal. ==Timau cenedlaethol== ===Twrnameintiau=== * [[Cynghrair Cenhedloedd Merched UEFA 2025|Cynghrair Cenhedloedd y Merched UEFA 2025]] * [[Pencampwriaeth Merched UEFA 2025]] ==Cynghrair y Pencampwyr UEFA== {{Prif|Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Tabl=== {{Tabl Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Braced=== {{Braced Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ==Cynghrair Europa UEFA== {{Prif|Cynghrair Europa UEFA 2025–26}} Cymhwysodd [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] ar gyfer [[Cynghrair Europa UEFA|Cynghrair UEFA]] yn wreiddiol fel enillwyr [[Cwpan Lloegr 2024–25]]. Fodd bynnag, cawsant eu trosglwyddo'n ddadleuol i [[Cynghrair Cyngres UEFA|Gynghrair Gyngres]] oherwydd torri rheolau perchnogaeth aml-glybiau.<ref name="crystalpalace">{{Cite web|url=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-club-statement-uefa-ruling/|title=Club Statement|trans-title=Datganiad Clwb|publisher=[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]|date=11 Gorffennaf 2025|lang=en}}</ref> Fe'u disodlwyd gan [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]], a gymerodd le'r Uwch Gynghrair yng Nghynghrair Gyngres yn wreiddiol.<ref name="nottinghamforest">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4g859lxyngo|title=Why are Forest set to take Palace's place in Europa League?|trans-title=Pam mae Forest ar fin cymryd lle Palace yng Nghynghrair Europa?|publisher=[[BBC|BBC Chwaraeon]]|date=11 Gorffennaf 2025|lang=en}}</ref> ===Tabl=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Tabl |show_limit=5 |class_rules=[[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Torwyr gêm gyfartal|Torwyr gêm gyfartal cam gynghrair]] |source=[https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/standings UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order = LYO, AVL, MID, BET, POR, BRA, FRE, ROM, GNK, BOL, STU, FER, NFO, PLZ, RSB, CLT, PAOK, LIL, FEN, PAN, CEL, LUD, DZG, BRN, YB, STM, FCSB, GAE, FEY, BSL, SAL, RAN, NIC, UTR, MAL, MTA <!--Tiebreaks--> <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_AVL =7 |draw_AVL =0 |loss_AVL =1 |gf_AVL =14|ga_AVL =6 <!--Aston Villa--> |win_BSL =2 |draw_BSL =0 |loss_BSL =6 |gf_BSL =9 |ga_BSL =13<!--Basel--> |win_BOL =4 |draw_BOL =3 |loss_BOL =1 |gf_BOL =14|ga_BOL =7 <!--Bologna--> |win_BRA =5 |draw_BRA =2 |loss_BRA =1 |gf_BRA =11|ga_BRA =5 <!--Braga--> |win_BRN =2 |draw_BRN =3 |loss_BRN =3 |gf_BRN =9 |ga_BRN =11<!--Brann--> |win_CLT =4 |draw_CLT =1 |loss_CLT =3 |gf_CLT =15|ga_CLT =11<!--Celta Vigo--> |win_CEL =3 |draw_CEL =2 |loss_CEL =3 |gf_CEL =13|ga_CEL =15<!--Celtic--> |win_DZG =3 |draw_DZG =1 |loss_DZG =4 |gf_DZG =12|ga_DZG =16<!--Dinamo Zagreb--> |win_FCSB=2 |draw_FCSB=1 |loss_FCSB=5 |gf_FCSB=9 |ga_FCSB=16<!--FCSB--> |win_FEN =3 |draw_FEN =3 |loss_FEN =2 |gf_FEN =10|ga_FEN =7 <!--Fenerbahçe--> |win_FER =4 |draw_FER =3 |loss_FER =1 |gf_FER =12|ga_FER =11<!--Ferencváros--> |win_FEY =2 |draw_FEY =0 |loss_FEY =6 |gf_FEY =11|ga_FEY =15<!--Feyenoord--> |win_GNK =5 |draw_GNK =1 |loss_GNK =2 |gf_GNK =11|ga_GNK =7 <!--Genk--> |win_GAE =2 |draw_GAE =1 |loss_GAE =5 |gf_GAE =6 |ga_GAE =14<!--Go Ahead Eagles--> |win_LIL =4 |draw_LIL =0 |loss_LIL =4 |gf_LIL =12|ga_LIL =9 <!--Lille--> |win_LUD =3 |draw_LUD =1 |loss_LUD =4 |gf_LUD =12|ga_LUD =15<!--Ludogorets Razgrad--> |win_LYO =7 |draw_LYO =0 |loss_LYO =1 |gf_LYO =18|ga_LYO =5 <!--Lyon--> |win_MTA =0 |draw_MTA =1 |loss_MTA =7 |gf_MTA =2 |ga_MTA =22<!--Maccabi Tel Aviv--> |win_MAL =0 |draw_MAL =1 |loss_MAL =7 |gf_MAL =4 |ga_MAL =15<!--Malmö FF--> |win_MID =6 |draw_MID =1 |loss_MID =1 |gf_MID =18|ga_MID =8 <!--Midtjylland--> |win_NIC =1 |draw_NIC =0 |loss_NIC =7 |gf_NIC =7 |ga_NIC =15<!--Nice--> |win_NFO =4 |draw_NFO =2 |loss_NFO =2 |gf_NFO =15|ga_NFO =7 <!--Nottingham Forest--> |win_PAN =3 |draw_PAN =3 |loss_PAN =2 |gf_PAN =11|ga_PAN =9 <!--Panathinaikos--> |win_PAOK=3 |draw_PAOK=3 |loss_PAOK=2 |gf_PAOK=17|ga_PAOK=14<!--PAOK--> |win_POR =5 |draw_POR =2 |loss_POR =1 |gf_POR =13|ga_POR =7 <!--Porto--> |win_RAN =1 |draw_RAN =1 |loss_RAN =6 |gf_RAN =5 |ga_RAN =14<!--Rangers--> |win_BET =5 |draw_BET =2 |loss_BET =1 |gf_BET =13|ga_BET =7 <!--Real Betis--> |win_SAL =2 |draw_SAL =0 |loss_SAL =6 |gf_SAL =10|ga_SAL =15<!--Red Bull Salzburg--> |win_RSB =4 |draw_RSB =2 |loss_RSB =2 |gf_RSB =7 |ga_RSB =6 <!--Red Star Belgrade--> |win_ROM =5 |draw_ROM =1 |loss_ROM =2 |gf_ROM =13|ga_ROM =6 <!--Roma--> |win_FRE =5 |draw_FRE =2 |loss_FRE =1 |gf_FRE =10|ga_FRE =4 <!--SC Freiburg--> |win_STM =2 |draw_STM =1 |loss_STM =5 |gf_STM =5 |ga_STM =11<!--Sturm Graz--> |win_UTR =0 |draw_UTR =1 |loss_UTR =7 |gf_UTR =5 |ga_UTR =15<!--Utrecht--> |win_STU =5 |draw_STU =0 |loss_STU =3 |gf_STU =15|ga_STU =9 <!--VfB Stuttgart--> |win_PLZ =3 |draw_PLZ =5 |loss_PLZ =0 |gf_PLZ =8 |ga_PLZ =3 <!--Viktoria Plzeň--> |win_YB =3 |draw_YB =0 |loss_YB =5 |gf_YB =10|ga_YB =16<!--Young Boys--> <!--Team status--> |status_text_E=Wedi'i ddileu |status_text_Q=Yn gymwys ar gyfer y cyfnod a nodir |status_text_W=Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_X= Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (heb ei hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_Y=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) |status_text_Z=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) <!--Team definitions--> |name_AVL = {{baner|ENG}} [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] |name_BSL = {{baner|SUI}} [[C.P.D. Basel|Basel]] |name_BOL = {{baner|ITA}} [[Bologna FC 1909|Bologna]] |name_BRA = {{baner|POR}} [[S.C. Braga|Braga]] |name_BRN = {{baner|NOR}} [[SK Brann|Brann]] |name_CLT = {{baner|ESP}} [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]] |name_CEL = {{baner|SCO}} [[Celtic F.C.|Celtic]] |name_DZG = {{baner|CRO}} [[Dinamo Zagreb]] |name_FCSB= {{baner|ROU}} [[FCSB|FCSB Bwcarést]] |name_FEN = {{baner|TUR}} [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]] |name_FER = {{baner|HUN}} [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] |name_FEY = {{baner|NED}} [[Feyenoord Rotterdam]] |name_GNK = {{baner|BEL}} [[KRC Genk|Genk]] |name_GAE = {{baner|NED}} [[Go Ahead Eagles]] |name_LIL = {{baner|FRA}} [[Lille OSC|Lille]] |name_LUD = {{baner|BUL}} [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Rasgrad]] |name_LYO = {{baner|FRA}} [[Olympique Lyonnais|Lyon]] |name_MTA = {{baner|ISR}} [[Maccabi Tel Aviv F.C.|Maccabi Tel Afif]] |name_MAL = {{baner|SWE}} [[Malmö FF|Malmö]] |name_MID = {{baner|DEN}} [[FC Midtjylland|Midtjylland]] |name_NIC = {{baner|FRA}} [[OGC Nice|Nice]] |name_NFO = {{baner|ENG}} [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]] |name_PAN = {{baner|GRE}} [[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]] |name_PAOK= {{baner|GRE}} [[PAOK FC|PAOK Thessaloníci]] |name_POR = {{baner|POR}} [[FC Porto|Porto]] |name_RAN = {{baner|SCO}} [[Rangers F.C.|Rangers]] |name_BET = {{baner|ESP}} [[Real Betis]] |name_SAL = {{baner|AUT}} [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] |name_RSB = {{baner|SRB}} [[Seren Goch Belgrâd]] |name_ROM = {{baner|ITA}} [[AS Roma|Rhufain]] |name_FRE = {{baner|GER}} [[SC Freiburg|Freiburg]] |name_STM = {{baner|AUT}} [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] |name_UTR = {{baner|NED}} [[C.P.D. Utrecht|Utrecht]] |name_STU = {{baner|GER}} [[VfB Stuttgart|Stuttgart]] |name_PLZ = {{baner|CZE}} [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Pilsen]] |name_YB = {{baner|SUI}} [[BSC Young Boys|Young Boys]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=R16 |result6=R16 |result7=R16 |result8=R16 |result9=POS |result10=POS |result11=POS |result12=POS |result13=POS |result14=POS |result15=POS |result16=POS |result17=POU |result18=POU |result19=POU |result20=POU |result21=POU |result22=POU |result23=POU |result24=POU |col_R16=green1 |text_R16= Symud ymlaen i [[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] (hadu) |col_POS=blue1 |text_POS=Ymlaen i'r [[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (hadu) |col_POU=blue2 |text_POU={{nowrap|Ymlaen i'r [[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (heb ei hadu)}} }}</onlyinclude> ===Braced=== <section begin=Bracket />{{24TeamBracket-Info <!--Bracket settings--> |paramstyle=numbered |above=y |seeds=y |legs=2 |RD5-legs=1 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y <!--Headings--> |RD1=[[#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|Gemau ail gyfle cam bwrw allan]] |RD2=[[#Rownd o 16|Rownd o 16]] |RD3=[[#Rownd y chwarteri|Rownd y chwarteri]] |RD4=[[#Rownd cynderfynol|Rownd cynderfynol]] |RD5=[[#Rownd derfynol|Rownd derfynol]] <!--Knockout phase play-offs--> ||22|{{flagicon|BUL}} [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Rasgrad]]|2|0|'''2'''|12|{{flagicon|HUN}} '''[[Ferencvárosi TC|Ferencváros]]'''|1|2|'''3''' ||20|{{flagicon|GRE}} '''[[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]]''' ([[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]])|2|1|'''3 (4)'''|14|{{flagicon|CZE}} [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Pilsen]]|2|1|'''3 (3)''' ||23|{{flagicon|CRO}} [[Dinamo Zagreb]]|1|3|'''4'''|9|{{flagicon|BEL}} '''[[KRC Genk|Genk]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|3|3|'''6''' ||17|{{flagicon|GRE}} [[PAOK FC|PAOK]]|1|0|'''1'''|16|{{flagicon|ESP}} '''[[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]'''|2|1|'''3''' ||21|{{flagicon|SCO}} [[Celtic F.C.|Celtic]]|1|1|'''2'''|11|{{flagicon|GER}} '''[[VfB Stuttgart|Stuttgart]]'''|4|0|'''4''' ||19|{{flagicon|TUR}} [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]]|0|2|'''2'''|13|{{flagicon|ENG}} '''[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]'''|3|1|'''4''' ||24|{{flagicon|NOR}} [[SK Brann|Brann]]|0|0|'''0'''|10|{{flagicon|ITA}} '''[[Bologna FC 1909|Bologna]]'''|1|1|'''2''' ||18|{{flagicon|FRA}} '''[[Lille OSC|Lille]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|0|2|'''2'''|15|{{flagicon|SRB}} [[Seren Goch Belgrâd]]|1|0|'''1''' <!--Round of 16--> ||12|{{baner|HUN}} [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]]|2|0|'''2'''|6|{{baner|POR}} '''[[S.C. Braga|Braga]]'''|0|4|'''4''' ||20|{{baner|GRE}} [[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]]|1|0|'''1'''|4|{{baner|ESP}} '''[[Real Betis]]'''|0|4|'''4''' ||9|{{baner|BEL}} [[KRC Genk|Genk]]|1|1|'''2'''|7|{{baner|GER}} '''[[SC Freiburg|Freiburg]]'''|0|5|'''5''' ||16|{{baner|ESP}} '''[[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]'''|1|2|'''3'''|1|{{baner|FRA}} [[Olympique Lyonnais|Lyon]]|1|0|'''1''' ||11|{{baner|GER}} [[VfB Stuttgart|Stuttgart]]|1|0|'''1'''|5|{{baner|POR}} '''[[C.P.D. Porto|Porto]]'''|2|2|'''4''' ||13|{{baner|ENG}} '''[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]''' ([[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]])|0|2|'''2 (3)'''|3|{{baner|DEN}} [[FC Midtjylland|Midtjylland]]|1|1|'''2 (0)''' ||10|{{baner|ITA}} '''[[Bologna FC 1909|Bologna]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|1|4|'''5'''|8|{{baner|ITA}} [[AS Roma|Rhufain]]|1|3|'''4''' ||18|{{baner|FRA}} [[Lille OSC|Lille]]|0|0|'''0'''|2|{{baner|ENG}} '''[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]'''|1|2|'''3''' <!--Quarter-finals--> ||6|{{baner|POR}} '''[[S.C. Braga|Braga]]'''|1|4|'''5'''|4|{{baner|ESP}} [[Real Betis]]|1|2|'''3''' ||7|{{baner|GER}} '''[[SC Freiburg|Freiburg]]'''|3|3|'''6'''|16|{{baner|ESP}} [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]|0|1|'''1''' ||5|{{baner|POR}} [[C.P.D. Porto|Porto]]|1|0|'''1'''|13|{{baner|ENG}} '''[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]'''|1|1|'''2''' ||10|{{baner|ITA}} [[Bologna FC 1909|Bologna]]|1|0|'''1'''|2|{{baner|ENG}} '''[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]'''|3|4|'''7''' <!--Semi-finals--> ||6|{{flagicon|POR}} [[S.C. Braga|Braga]]|2|1|'''3'''|7|{{flagicon|GER}} '''[[SC Freiburg|Freiburg]]'''|1|3|'''4''' ||13|{{flagicon|ENG}} [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]|1|0|'''1'''|2|{{flagicon|ENG}} '''[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]'''|0|4|'''4''' <!--Final--> |20 Mai – [[Beşiktaş Stadium]], [[Istanbwl]]|7|{{flagicon|GER}} [[SC Freiburg|Freiburg]]||2|{{flagicon|ENG}} [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]| }}<section end=Bracket /> ==Cynghrair Cyngres UEFA== {{Prif|Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26}} Cymhwysodd [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] ar gyfer [[Cynghrair Europa UEFA|Cynghrair UEFA]] yn wreiddiol fel enillwyr [[Cwpan Lloegr 2024–25]]. Fodd bynnag, cawsant eu trosglwyddo'n ddadleuol i [[Cynghrair Cyngres UEFA|Gynghrair Gyngres]] oherwydd torri rheolau perchnogaeth aml-glybiau.<ref name="crystalpalace"/> Fe'u disodlwyd gan [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]], a gymerodd le'r Uwch Gynghrair yng Nghynghrair Gyngres yn wreiddiol.<ref name="nottinghamforest"/> ===Tabl=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Tabl |show_limit=5 |class_rules=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Torwyr gêm gyfartal|Torwyr gêm gyfartal cam gynghrair]] |source=[https://www.uefa.com/uefaconferenceleague/standings UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order = STR, RAK, AEK, SPP, RAY, SHK, MNZ, LAR, LAU, CRY, LCH, SAM, CLJ, AZ, FIO, RJK, JAG, OMO, NOA, DRI, KUP, SKN, ZRI, SIG, UCR, LRI, DKV, LEG, SLO, BRD, SHR, HAC, HAM, SHL, ABE, RWI <!--Tiebreaks--> <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ABE=0 |draw_ABE=2 |loss_ABE=4 |gf_ABE=3 |ga_ABE=14|status_ABE=<!--Aberdeen--> |win_AEK=4 |draw_AEK=1 |loss_AEK=1 |gf_AEK=14|ga_AEK=7 |status_AEK=<!--AEK Athens--> |win_LAR=3 |draw_LAR=3 |loss_LAR=0 |gf_LAR=7 |ga_LAR=1 |status_LAR=<!--AEK Larnaca--> |win_AZ =3 |draw_AZ =1 |loss_AZ =2 |gf_AZ =7 |ga_AZ =7 |status_AZ = <!--AZ--> |win_HAC=0 |draw_HAC=3 |loss_HAC=3 |gf_HAC=5 |ga_HAC=8 |status_HAC=<!--BK Häcken--> |win_BRD=1 |draw_BRD=2 |loss_BRD=3 |gf_BRD=6 |ga_BRD=11 |status_BRD=<!--Breiðablik--> |win_CLJ=3 |draw_CLJ=1 |loss_CLJ=2 |gf_CLJ=8 |ga_CLJ=7 |status_CLJ= <!--Celje--> |win_CRY=3 |draw_CRY=1 |loss_CRY=2 |gf_CRY=11|ga_CRY=6 |status_CRY= <!--Crystal Palace--> |win_DRI=2 |draw_DRI=2 |loss_DRI=2 |gf_DRI=4 |ga_DRI=8 |status_DRI= <!--Drita--> |win_DKV=2 |draw_DKV=0 |loss_DKV=4 |gf_DKV=9 |ga_DKV=9 |status_DKV=<!--Dynamo Kyiv--> |win_FIO=3 |draw_FIO=0 |loss_FIO=3 |gf_FIO=8 |ga_FIO=5 |status_FIO= <!--Fiorentina--> |win_HAM=1 |draw_HAM=0 |loss_HAM=5 |gf_HAM=4 |ga_HAM=11 |status_HAM=<!--Hamrun Spartans--> |win_JAG=2 |draw_JAG=3 |loss_JAG=1 |gf_JAG=5 |ga_JAG=4 |status_JAG= <!--Jagiellonia Białystok--> |win_KUP=1 |draw_KUP=4 |loss_KUP=1 |gf_KUP=6 |ga_KUP=5 |status_KUP=<!--KuPS--> |win_LAU=3 |draw_LAU=2 |loss_LAU=1 |gf_LAU=6 |ga_LAU=3 |status_LAU= <!--Lausanne-Sport--> |win_LCH=3 |draw_LCH=1 |loss_LCH=2 |gf_LCH=12|ga_LCH=8 |status_LCH= <!--Lech Poznań--> |win_LEG=2 |draw_LEG=0 |loss_LEG=4 |gf_LEG=8 |ga_LEG=8 |status_LEG=<!--Legia Warsaw--> |win_LRI=2 |draw_LRI=1 |loss_LRI=3 |gf_LRI=7 |ga_LRI=15|status_LRI=<!--Lincoln Red Imps--> |win_MNZ=4 |draw_MNZ=1 |loss_MNZ=1 |gf_MNZ=7 |ga_MNZ=3 |status_MNZ=<!--Mainz 05--> |win_NOA=2 |draw_NOA=2 |loss_NOA=2 |gf_NOA=6 |ga_NOA=7 |status_NOA= <!--Noah--> |win_OMO=2 |draw_OMO=2 |loss_OMO=2 |gf_OMO=5 |ga_OMO=4 |status_OMO= <!--Omonia--> |win_RAK=4 |draw_RAK=2 |loss_RAK=0 |gf_RAK=9 |ga_RAK=2 |status_RAK=<!--Raków Częstochowa--> |win_RWI=0 |draw_RWI=1 |loss_RWI=5 |gf_RWI=3 |ga_RWI=14|status_RWI=<!--Rapid Wien--> |win_RAY=4 |draw_RAY=1 |loss_RAY=1 |gf_RAY=13|ga_RAY=7 |status_RAY=<!--Rayo Vallecano--> |win_RJK=2 |draw_RJK=3 |loss_RJK=1 |gf_RJK=5 |ga_RJK=2 |status_RJK= <!--Rijeka--> |win_SAM=3 |draw_SAM=1 |loss_SAM=2 |gf_SAM=10|ga_SAM=6 |status_SAM=<!--Samsunspor--> |win_SHK=4 |draw_SHK=1 |loss_SHK=1 |gf_SHK=10|ga_SHK=5 |status_SHK=<!--Shakhtar Donetsk--> |win_SHR=1 |draw_SHR=1 |loss_SHR=4 |gf_SHR=7 |ga_SHR=13|status_SHR=<!--Shamrock Rovers--> |win_SHL=0 |draw_SHL=2 |loss_SHL=4 |gf_SHL=0 |ga_SHL=7 |status_SHL=<!--Shelbourne--> |win_SKN=2 |draw_SKN=1 |loss_SKN=3 |gf_SKN=4 |ga_SKN=5 |status_SKN= <!--Shkëndija--> |win_SIG=2 |draw_SIG=1 |loss_SIG=3 |gf_SIG=7 |ga_SIG=9 |status_SIG= <!--Sigma Olomouc--> |win_SLO=2 |draw_SLO=0 |loss_SLO=4 |gf_SLO=5 |ga_SLO=9 |status_SLO=<!--Slovan Bratislava--> |win_SPP=4 |draw_SPP=1 |loss_SPP=1 |gf_SPP=10 |ga_SPP=3 |status_SPP=<!--Sparta Prague--> |win_STR=5 |draw_STR=1 |loss_STR=0 |gf_STR=11 |ga_STR=5 |status_STR=<!--Strasbourg--> |win_UCR=2 |draw_UCR=1 |loss_UCR=3 |gf_UCR=6 |ga_UCR=8 |status_UCR=<!--Universitatea Craiova--> |win_ZRI=2 |draw_ZRI=1 |loss_ZRI=3 |gf_ZRI=8 |ga_ZRI=10 |status_ZRI=<!--Zrinjski Mostar--> <!--Team status--> |status_text_E=Wedi'i ddileu |status_text_Q=Yn gymwys ar gyfer y cyfnod a nodir |status_text_W=Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_X= Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (heb ei hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_Y=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) |status_text_Z=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) <!--Team definitions--> |name_ABE={{baner|SCO}} [[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |name_AEK={{baner|GRE}} [[AEK Athen]] |name_LAR={{baner|CYP}} [[AEK Larnaca]] |name_AZ ={{baner|NED}} [[AZ Alkmaar]] |name_HAC={{baner|SWE}} [[BK Häcken|Häcken]] |name_BRD={{baner|ISL}} [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |name_CLJ={{baner|SVN}} [[NK Celje|Celje]] |name_CRY={{baner|ENG}} [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] |name_DRI={{baner|KOS}} [[FC Drita|Drita]] |name_DKV={{baner|UKR}} [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Cïef]] |name_FIO={{baner|ITA}} [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] |name_HAM={{baner|MLT}} [[Ħamrun Spartans F.C.|Ħamrun Spartans]] |name_JAG={{baner|POL}} [[Jagiellonia Białystok]] |name_KUP={{baner|FIN}} [[Kuopion PS|KuPS Kuopio]] |name_LAU={{baner|SUI}} [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]] |name_LCH={{baner|POL}} [[Lech Poznań]] |name_LEG={{baner|POL}} [[Legia Warsaw]] |name_LRI={{baner|GIB}} [[Lincoln Red Imps F.C.|Lincoln Red Imps]] |name_MNZ={{baner|GER}} [[1. FSV Mainz 05|Mainz]] |name_NOA={{baner|ARM}} [[FC Noah|Noah]] |name_OMO={{baner|CYP}} [[AC Omonia|Omonia]] |name_RAK={{baner|POL}} [[Raków Częstochowa]] |name_RWI={{baner|AUT}} [[SK Rapid|Rapid Fienna]] |name_RAY={{baner|ESP}} [[Rayo Vallecano]] |name_RJK={{baner|CRO}} [[HNK Rijeka|Rijeka]] |name_SAM={{baner|TUR}} [[Samsunspor]] |name_SHK={{baner|UKR}} [[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]] |name_SHR={{baner|IRL}} [[Shamrock Rovers F.C.|Shamrock Rovers]] |name_SHL={{baner|IRL}} [[Shelbourne F.C.|Shelbourne]] |name_SKN={{baner|MKD}} [[KF Shkëndija|Shkëndija]] |name_SIG={{baner|CZE}} [[SK Sigma Olomouc|Sigma Olomouc]] |name_SLO={{baner|SVK}} [[ŠK Slovan Bratislava|Slovan Bratislava]] |name_SPP={{baner|CZE}} [[AC Sparta Praha|Sparta Prag]] |name_STR={{baner|FRA}} [[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]] |name_UCR={{baner|ROU}} [[CSU Craiova|Prifysgol Craiova]] |name_ZRI={{baner|BIH}} [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=R16 |result6=R16 |result7=R16 |result8=R16 |result9=POS |result10=POS |result11=POS |result12=POS |result13=POS |result14=POS |result15=POS |result16=POS |result17=POU |result18=POU |result19=POU |result20=POU |result21=POU |result22=POU |result23=POU |result24=POU |col_R16=green1 |text_R16= Symud ymlaen i [[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] (hadu) |col_POS=blue1 |text_POS=Ymlaen i'r [[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (hadu) |col_POU=blue2 |text_POU={{nowrap|Ymlaen i'r [[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (heb ei hadu)}} }}</onlyinclude> ===Braced=== {{24TeamBracket-Info <!--Bracket settings--> |paramstyle=numbered |above=y |seeds=y |legs=2 |RD5-legs=1 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y <!--Headings--> |RD1=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|Gemau ail gyfle cam bwrw allan]] |RD2=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] |RD3=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd y chwarteri|Rownd y chwarteri]] |RD4=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd cynderfynol|Rownd cynderfynol]] |RD5=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gêm derfynol|Gêm derfynol]] <!--Knockout phase play-offs--> ||21|{{baner|FIN}} [[Kuopion PS|KuPS Kuopio]]|0|0|'''0'''|11|{{baner|POL}} '''[[Lech Poznań]]'''|2|1|'''3''' ||19|{{baner|ARM}} [[FC Noah|Noah]]|1|0|'''1'''|14|{{baner|NED}} '''[[AZ Alkmaar]]'''|0|4|'''4''' ||23|{{baner|BIH}} [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]]|1|0|'''1'''|10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]'''|1|2|'''3''' ||17|{{baner|POL}} [[Jagiellonia Białystok]]|0|4|'''4'''|15|{{baner|ITA}} '''[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]'''|3|2|'''5''' ||22|{{baner|MKD}} [[KF Shkëndija|Shkëndija]]|0|0|'''0'''|12|{{baner|TUR}} '''[[Samsunspor]]'''|1|4|'''5''' ||20|{{baner|KOS}} [[FC Drita|Drita]]|2|2|'''4'''|13|{{baner|SVN}} '''[[NK Celje|Celje]]'''|3|3|'''6''' ||24|{{baner|CZE}} '''[[SK Sigma Olomouc|Sigma Olomouc]]'''|1|2|'''3'''|9|{{baner|SUI}} [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]]|1|1|'''2''' ||18|{{baner|CYP}} [[AC Omonia|Omonia]]|0|1|'''1'''|16|{{baner|CRO}} '''[[HNK Rijeka|Rijeka]]'''|1|3|'''4''' <!--Round of 16--> ||11|{{baner|POL}} [[Lech Poznań]]|1|2|'''3'''|6|{{baner|UKR}} '''[[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]]'''|3|1|'''4''' ||14|{{baner|NED}} '''[[AZ Alkmaar]]'''|2|4|'''6'''|4|{{baner|CZE}} [[AC Sparta Praha|Sparta Prag]]|1|0|'''1''' ||10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|0|2|'''2'''|8|{{baner|CYP}} [[AEK Larnaca FC|AEK Larnaca]]|0|1|'''1''' ||15|{{baner|ITA}} '''[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]'''|2|2|'''4'''|2|{{baner|POL}} [[Raków Częstochowa]]|1|1|'''2''' ||12|{{baner|TUR}} [[Samsunspor]]|1|1|'''2'''|5|{{baner|ESP}} '''[[Rayo Vallecano]]'''|3|0|'''3''' ||13|{{baner|SVN}} [[NK Celje|Celje]]|0|2|'''2'''|3|{{baner|GRE}} '''[[AEK Athen]]'''|4|0|'''4''' ||24|{{baner|CZE}} [[SK Sigma Olomouc|Sigma Olomouc]]|0|0|'''0'''|7|{{baner|GER}} '''[[1. FSV Mainz 05|Mainz]]'''|0|2|'''2''' ||16|{{baner|CRO}} [[HNK Rijeka|Rijeka]]|1|1|'''2'''|1|{{baner|FRA}} '''[[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]]'''|2|1|'''3''' <!--Quarter-final--> ||6|{{baner|UKR}} '''[[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]]'''|3|2|'''5'''|14|{{baner|NED}} [[AZ Alkmaar]]|0|2|'''2''' ||10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]'''|3|1|'''4'''|15|{{baner|ITA}} [[ACF Fiorentina|Fiorentina]]|0|2|'''2''' ||5|{{baner|ESP}} '''[[Rayo Vallecano]]'''|3|1|'''4'''|3|{{baner|GRE}} [[AEK Athen]]|0|3|'''3''' ||7|{{baner|GER}} [[1. FSV Mainz 05|Mainz]]|2|0|'''2'''|1|{{baner|FRA}} '''[[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]]'''|0|4|'''4''' <!--Semi-finals--> ||6|{{baner|UKR}} [[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]]|1|1|'''2'''|10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]'''|3|2|'''5''' ||5|{{baner|ESP}} '''[[Rayo Vallecano]]'''|1|1|'''1'''|1|{{baner|FRA}} [[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]]|0|0|'''0''' <!--Final--> |27 Mai – [[Red Bull Arena (Leipzig)|RB Arena]], [[Leipzig]]|10|{{baner|ENG}} [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]||5|{{baner|ESP}} [[Rayo Vallecano]]| }} ==Cwpan Swper== {{Prif|Cwpan Swper UEFA 2026}} ==Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA== {{Prif|Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26}} ===Tabl=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Tabl |show_limit=5 |class_rules=[[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26#Torwyr gêm gyfartal|Torwyr gêm gyfartal cam gynghrair]] |source=[https://www.uefa.com/womenschampionsleague/standings/ UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order = BAR, LYO, CHE, BAY, ARS, MAN, RMA, JUV, WOL, PAR, ATL, OHL, VAL, ROM, TWE, BEN, PSG, STP <!--Head-to-head--> <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ARS=4 |draw_ARS=0 |loss_ARS=2 |gf_ARS=11 |ga_ARS=6 <!--Arsenal--> |win_ATL=2 |draw_ATL=1 |loss_ATL=3 |gf_ATL=13|ga_ATL=9 <!--Atlético Madrid--> |win_BAR=5 |draw_BAR=1 |loss_BAR=0 |gf_BAR=20|ga_BAR=3 <!--Barcelona--> |win_BAY=4 |draw_BAY=1 |loss_BAY=1 |gf_BAY=14|ga_BAY=13 <!--Bayern Munich--> |win_BEN=0 |draw_BEN=2 |loss_BEN=4 |gf_BEN=4 |ga_BEN=11 <!--Benfica--> |win_CHE=4 |draw_CHE=2 |loss_CHE=0 |gf_CHE=20|ga_CHE=3 <!--Chelsea--> |win_JUV=3 |draw_JUV=1 |loss_JUV=2 |gf_JUV=13|ga_JUV=8 <!--Juventus--> |win_LYO=5 |draw_LYO=1 |loss_LYO=0 |gf_LYO=18|ga_LYO=5 <!--Lyon--> |win_MAN=4 |draw_MAN=0 |loss_MAN=2 |gf_MAN=7 |ga_MAN=9 <!--Manchester United--> |win_OHL=1 |draw_OHL=3 |loss_OHL=2 |gf_OHL=5 |ga_OHL=10 <!--OH Leuven--> |win_PAR=2 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=6 |ga_PAR=9 <!--Paris FC--> |win_PSG=0 |draw_PSG=2 |loss_PSG=4 |gf_PSG=4 |ga_PSG=12 <!--Paris Saint-Germain--> |win_RMA=3 |draw_RMA=2 |loss_RMA=1 |gf_RMA=13|ga_RMA=7 <!--Real Madrid--> |win_ROM=1 |draw_ROM=1 |loss_ROM=4 |gf_ROM=9 |ga_ROM=19 <!--Roma--> |win_STP=0 |draw_STP=1 |loss_STP=5 |gf_STP=3 |ga_STP=28 <!--St. Pölten--> |win_TWE=0 |draw_TWE=3 |loss_TWE=3 |gf_TWE=4 |ga_TWE=10 <!--Twente--> |win_VAL=1 |draw_VAL=1 |loss_VAL=4 |gf_VAL=4 |ga_VAL=9 <!--Vålerenga--> |win_WOL=3 |draw_WOL=0 |loss_WOL=3 |gf_WOL=13|ga_WOL=10 <!--VfL Wolfsburg--> <!--Team definitions--> |name_ARS = {{baner|ENG}} [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]] |name_ATL = {{baner|ESP}} [[Atlético Madrid Femenino|Atlético Madrid]] |name_BAR = {{baner|ESP}} [[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]] |name_BAY = {{baner|GER}} [[F.C. Bayern Munich (merched)|Bayern Munich]] |name_BEN = {{baner|POR}} [[S.L. Benfica (merched)|Benfica]] |name_CHE = {{baner|ENG}} [[Chelsea F.C. Women|Chelsea]] |name_JUV = {{baner|ITA}} [[Juventus F.C. (merched)|Juventus]] |name_LYO = {{baner|FRA}} [[OL Lyonnes|Lyon]] |name_MAN = {{baner|ENG}} [[Manchester United W.F.C.|Manchester United]] |name_OHL = {{baner|BEL}} [[Oud-Heverlee Leuven (merched)|Oud-Heverlee Leuven]] |name_PAR = {{baner|FRA}} [[Paris FC (merched)|Paris FC]] |name_PSG = {{baner|FRA}} [[Paris Saint-Germain F.C. (merched)|Paris Saint-Germain]] |name_RMA = {{baner|ESP}} [[Real Madrid Femenino|Real Madrid]] |name_ROM = {{baner|ITA}} [[AS Roma (merched)|Rhufain]] |name_STP = {{baner|AUT}} [[SKN St. Pölten (merched)|St Pölten]] |name_TWE = {{baner|NED}} [[FC Twente|Twente]] |name_VAL = {{baner|NOR}} [[Vålerenga Fotball Damer|Vålerenga]] |name_WOL = {{baner|GER}} [[VfL Wolfsburg (merched)|Wolfsburg]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=PO |result6=PO |result7=PO |result8=PO |result9=PO |result10=PO |result11=PO |result12=PO |col_R16=green1 |text_R16=Symud ymlaen i'r [[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26#Rowndiau y chwarteri|rowndiau y chwarteri]] |col_PO=blue1 |text_PO=Ymlaen i'r [[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] }}</onlyinclude> ===Braced=== <section begin=Bracket />{{12TeamBracket-Info <!--Bracket settings--> |paramstyle=numbered |above=y |seeds=y |legs=2 |RD4-legs=1 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y <!--Headings--> |RD1=[[#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|Gemau ail gyfle cam bwrw allan]] |RD2=[[#Rowndiau y chwarteri|Rowndiau y chwarteri]] |RD3=[[#Rowndiau cynderfynol|Rowndiau cynderfynol]] |RD4=[[#Gêm derfynol|Gêm derfybol]] <!--Knockout phase play-offs--> ||11|{{flagicon|ESP}} [[Atlético Madrid Femenino|Atlético Madrid]]|0|0|'''0'''|6|{{flagicon|ENG}} '''[[Manchester United W.F.C.|Manchester United]]'''|3|2|'''5''' ||10|{{flagicon|FRA}} [[C.P.D. Paris (merched)|Paris FC]]|2|0|'''2'''|7|{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid Femenino|Real Madrid]]'''|3|2|'''5''' ||12|{{flagicon|BEL}} [[Oud-Heverlee Leuven (merched)|OH Leuven]]|0|1|'''1'''|5|{{flagicon|ENG}} '''[[Arsenal W.F.C.|Arsenal]]'''|4|3|'''7''' ||9|{{flagicon|GER}} '''[[VfL Wolfsburg (merched)|Wolfsburg]]'''|2|2|'''4'''|8|{{flagicon|ITA}} [[Juventus F.C. (merched)|Juventus]]|2|0|'''2''' <!--Quarter-finals--> ||6|{{flagicon|ENG}} [[Manchester United W.F.C.|Manchester United]]|2|1|'''3'''|4|{{flagicon|GER}} '''[[F.C. Bayern München (merched)|Bayern Munich]]'''|3|2|'''5''' ||7|{{flagicon|ESP}} [[Real Madrid Femenino|Real Madrid]]|[[Y Clasur Sbaen|2]]|[[Y Clasur Sbaen|0]]|'''[[Y Clasur Sbaen|2]]'''|1|{{flagicon|ESP}} '''[[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]]'''|[[Y Clasur Sbaen|6]]|'''[[Y Clasur Sbaen|6]]'''|'''[[Y Clasur Sbaen|12]]''' ||5|{{flagicon|ENG}} '''[[Arsenal W.F.C.|Arsenal]]'''|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|3]]|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|0]]|'''[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|3]]'''|3|{{flagicon|ENG}} [[Chelsea F.C. Women|Chelsea]]|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|1]]|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|1]]|'''[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|2]]''' ||9|{{flagicon|GER}} [[VfL Wolfsburg (merched)|Wolfsburg]]|1|0|'''1'''|2|{{flagicon|FRA}} '''[[OL Lyonnes|Lyon]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|0|4|'''4''' <!--Semi-finals--> ||4|{{flagicon|GER}} [[F.C. Bayern München (merched)|Bayern Munich]]|1|2|'''3'''|1|{{flagicon|ESP}} [[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]]|1|4|'''5''' ||5|{{flagicon|ENG}} [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]]|2|1|'''3'''|2|{{flagicon|FRA}} '''[[OL Lyonnes|Lyon]]'''|1|3|'''4''' <!--Final--> |23 Mai – [[Stadiwm Ullevaal]], [[Oslo]]|1|{{flagicon|ESP}} [[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]]||2|{{flagicon|FRA}} [[OL Lyonnes|Lyon]]| }}<section end=Bracket /> ==Cwpan Europa Merched UEFA== {{Prif|Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26}} Tymor 2025–26 oedd y tymor cyntaf lle cafodd [[pêl-droed merched]] gystadleuaeth cwpan Ewropeaidd eilaidd. ===Braced=== <section begin="Braced" />{{16TeamBracket-Info |paramstyle=numbered |legs=2 |RD4-legs=2 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y |seed=y <!--Headings--> |RD1=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] |RD2=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Rowndiau y chwarteri|Rowndiau y chwarteri]] |RD3=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Rowndiau cynderfynol|Rowndiau cynderfynol]] |RD4=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Gêm derfynol|Gêm derfynol]] <!--Bracket settings--> <!--Round of 16--> ||{{baner|CZE}} '''[[AC Sparta Praha (merched)|Sparta Prag]]'''|0|4|'''4'''|{{baner|SUI}} [[BSC YB Frauen|Young Boys]]|3|0|'''3''' ||{{baner|BEL}} [[RSC Anderlecht (merched)|Anderlecht]]|0|1|'''1'''|{{baner|AUT}} '''[[FK Austria Wien (merched)|Austria Fienna]]'''|1|2|'''3''' ||{{baner|SCO}} [[Glasgow City F.C.|Glasgow City]]|1|1|'''2'''|{{baner|POR}} '''[[Sporting CP (merched)|Sporting Lisbon]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|1|3|'''4''' ||{{baner|NED}} [[AFC Ajax (merched)|Ajax]]|1|1|'''2'''|{{baner|SWE}} '''[[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]'''|3|3|'''6''' ||{{baner|NED}} [[PSV Eindhoven (merched)|PSV Eindhoven]]|1|1|'''2'''|{{baner|GER}} '''[[Eintracht Frankfurt (merched)|Eintracht Frankfurt]]'''|2|3|'''5''' ||{{baner|DEN}} '''[[FC Nordsjælland (merched)|Nordsjælland]]'''|1|4|'''5'''|{{baner|SVN}} [[ŽNK Mura|Mura]]|0|0|'''0''' ||{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|BK Häcken]]'''|1|0|'''1'''|{{baner|ITA}} [[Inter Milan (merched)|Inter Milan]]|0|0|'''0''' ||{{baner|ISL}} '''[[Breiðablik (merched)|Breiðablik]]'''|0|4|'''4'''|{{baner|DEN}} [[Fortuna Hjørring]]|1|2|'''3''' <!--Quarter-finals--> ||{{baner|CZE}} '''[[AC Sparta Praha (merched)|Sparta Prag]]'''|0|3|'''3'''|{{baner|AUT}} [[FK Austria Wien (merched)|Austria Fienna]]|0|1|'''1''' ||{{baner|POR}} [[Sporting CP (merched)|Sporting Lisbon]]|0|1|'''1 (4)'''|{{baner|SWE}} '''[[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]''' ([[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]])|1|0|'''1 (5)''' ||{{baner|GER}} '''[[Eintracht Frankfurt (merched)|Eintracht Frankfurt]]'''|4|3|'''7'''|{{baner|DEN}} [[FC Nordsjælland (merched)|Nordsjælland]]|0|2|'''2''' ||{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|Häcken]]'''|7|4|'''11'''|{{baner|ISL}} [[Breiðablik (merched)|Breiðablik]]|0|1|'''1''' <!--Semi-finals--> ||{{baner|CZE}} [[AC Sparta Praha (merched)|Sparta Prag]]|2|0|'''2'''|{{baner|SWE}} '''[[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]'''|3|2|'''5''' ||{{baner|GER}} [[Eintracht Frankfurt (merched)|Eintracht Frankfurt]]|0|1|'''1'''|{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|Häcken]]'''|3|0|'''3''' <!--Final--> ||{{baner|SWE}} [[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]|0|2|'''2'''|{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|Häcken]]'''|1|3|'''4''' }}<section end="Braced" /> ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} {{Pêl-droed yn Ewrop 2025–26}} [[Categori:Pêl-droed yn Ewrop|2025–26]] [[Categori:Pêl-droed yn Ewrop 2025–26| ]] 90934kty1pap0er2ng6a9yj5932mxx0 14890507 14890506 2026-05-07T22:38:37Z Lloyd Jones Cymru 94837 /* */ 14890507 wikitext text/x-wiki {{Tymor presennol}} {{Pêl-droed yn Ewrop | ucl = TBD | uel = TBD | uecl = | supercup = | ucl_top_goals = {{baner|FRA}} [[Kylian Mbappé]] (15 gôl) | uel_top_goals = {{baner|BRA}} [[Igor Jesus (pêl-droediwr, ganed 2001)|Igor Jesus]]<br>{{baner|SRB}} [[Petar Stanić]]<br>(7 yr un) | uecl_top_goals = {{baner|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] (10 gôl) | weuro = {{baner|ENG}} {{tpdm|Lloegr}} (2il deitl) | uwnl = {{banertpdm|Sbaen}} (2il deitl) | uwcl = TBD | wec = {{baner|SWE}} [[BK Häcken FF|Häcken]]<br>(teitl 1af) | weuro_top_goals = {{baner|ESP}} [[Esther González]] (4 gôl) | uwnl_top_goals = {{baner|ESP}} [[Clàudia Pina]]<br>{{baner|BEL}} [[Tessa Wullaert]]<br>(8 yr un) | uwcl_top_goals = {{baner|POL}} [[Ewa Pajor]]<br>{{baner|ENG}} [[Alessia Russo]]<br>(9 yr un) | wec_top_goals = {{baner|SWE}} [[Felicia Schröder]]<br>(8 gôl) | prevseason = [[Pêl-droed yn Ewrop 2024–25|2024–25]] | nextseason = ''[[Pêl-droed yn Ewrop 2026–27|2026–27]]'' }} '''Tymor pêl-droed Ewropeaidd 2025–26''' yw'r 71ain tymor pêl-droed clybiau cyfandirol [[Ewrop]]. [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (PSG) oedd deiliaid [[Cynghrair y Pencampwyr UEFA|Cynghrair y Pencampwyr]], [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] oedd deiliaid [[Cynghrair Europa UEFA|Cynghrair Europa]], [[Chelsea F.C.|Chelsea]] oedd deiliaid [[Cynghrair Cyngres UEFA|Cynghrair y Gyngres]], ac [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]] oedd deiliaid [[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA|Cynghrair Pencampwyr y Merched]]. Dyma fydd y tymor cyntaf i [[Cwpan Europa Merched UEFA|Gwpan Europa Merched]] gael ei gynnal. ==Timau cenedlaethol== ===Twrnameintiau=== * [[Cynghrair Cenhedloedd Merched UEFA 2025|Cynghrair Cenhedloedd y Merched UEFA 2025]] * [[Pencampwriaeth Merched UEFA 2025]] ==Cynghrair y Pencampwyr UEFA== {{Prif|Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Tabl=== {{Tabl Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ===Braced=== {{Braced Cynghrair y Pencampwyr UEFA 2025–26}} ==Cynghrair Europa UEFA== {{Prif|Cynghrair Europa UEFA 2025–26}} Cymhwysodd [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] ar gyfer [[Cynghrair Europa UEFA|Cynghrair UEFA]] yn wreiddiol fel enillwyr [[Cwpan Lloegr 2024–25]]. Fodd bynnag, cawsant eu trosglwyddo'n ddadleuol i [[Cynghrair Cyngres UEFA|Gynghrair Gyngres]] oherwydd torri rheolau perchnogaeth aml-glybiau.<ref name="crystalpalace">{{Cite web|url=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-club-statement-uefa-ruling/|title=Club Statement|trans-title=Datganiad Clwb|publisher=[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]|date=11 Gorffennaf 2025|lang=en}}</ref> Fe'u disodlwyd gan [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]], a gymerodd le'r Uwch Gynghrair yng Nghynghrair Gyngres yn wreiddiol.<ref name="nottinghamforest">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4g859lxyngo|title=Why are Forest set to take Palace's place in Europa League?|trans-title=Pam mae Forest ar fin cymryd lle Palace yng Nghynghrair Europa?|publisher=[[BBC|BBC Chwaraeon]]|date=11 Gorffennaf 2025|lang=en}}</ref> ===Tabl=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Tabl |show_limit=5 |class_rules=[[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Torwyr gêm gyfartal|Torwyr gêm gyfartal cam gynghrair]] |source=[https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/standings UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order = LYO, AVL, MID, BET, POR, BRA, FRE, ROM, GNK, BOL, STU, FER, NFO, PLZ, RSB, CLT, PAOK, LIL, FEN, PAN, CEL, LUD, DZG, BRN, YB, STM, FCSB, GAE, FEY, BSL, SAL, RAN, NIC, UTR, MAL, MTA <!--Tiebreaks--> <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_AVL =7 |draw_AVL =0 |loss_AVL =1 |gf_AVL =14|ga_AVL =6 <!--Aston Villa--> |win_BSL =2 |draw_BSL =0 |loss_BSL =6 |gf_BSL =9 |ga_BSL =13<!--Basel--> |win_BOL =4 |draw_BOL =3 |loss_BOL =1 |gf_BOL =14|ga_BOL =7 <!--Bologna--> |win_BRA =5 |draw_BRA =2 |loss_BRA =1 |gf_BRA =11|ga_BRA =5 <!--Braga--> |win_BRN =2 |draw_BRN =3 |loss_BRN =3 |gf_BRN =9 |ga_BRN =11<!--Brann--> |win_CLT =4 |draw_CLT =1 |loss_CLT =3 |gf_CLT =15|ga_CLT =11<!--Celta Vigo--> |win_CEL =3 |draw_CEL =2 |loss_CEL =3 |gf_CEL =13|ga_CEL =15<!--Celtic--> |win_DZG =3 |draw_DZG =1 |loss_DZG =4 |gf_DZG =12|ga_DZG =16<!--Dinamo Zagreb--> |win_FCSB=2 |draw_FCSB=1 |loss_FCSB=5 |gf_FCSB=9 |ga_FCSB=16<!--FCSB--> |win_FEN =3 |draw_FEN =3 |loss_FEN =2 |gf_FEN =10|ga_FEN =7 <!--Fenerbahçe--> |win_FER =4 |draw_FER =3 |loss_FER =1 |gf_FER =12|ga_FER =11<!--Ferencváros--> |win_FEY =2 |draw_FEY =0 |loss_FEY =6 |gf_FEY =11|ga_FEY =15<!--Feyenoord--> |win_GNK =5 |draw_GNK =1 |loss_GNK =2 |gf_GNK =11|ga_GNK =7 <!--Genk--> |win_GAE =2 |draw_GAE =1 |loss_GAE =5 |gf_GAE =6 |ga_GAE =14<!--Go Ahead Eagles--> |win_LIL =4 |draw_LIL =0 |loss_LIL =4 |gf_LIL =12|ga_LIL =9 <!--Lille--> |win_LUD =3 |draw_LUD =1 |loss_LUD =4 |gf_LUD =12|ga_LUD =15<!--Ludogorets Razgrad--> |win_LYO =7 |draw_LYO =0 |loss_LYO =1 |gf_LYO =18|ga_LYO =5 <!--Lyon--> |win_MTA =0 |draw_MTA =1 |loss_MTA =7 |gf_MTA =2 |ga_MTA =22<!--Maccabi Tel Aviv--> |win_MAL =0 |draw_MAL =1 |loss_MAL =7 |gf_MAL =4 |ga_MAL =15<!--Malmö FF--> |win_MID =6 |draw_MID =1 |loss_MID =1 |gf_MID =18|ga_MID =8 <!--Midtjylland--> |win_NIC =1 |draw_NIC =0 |loss_NIC =7 |gf_NIC =7 |ga_NIC =15<!--Nice--> |win_NFO =4 |draw_NFO =2 |loss_NFO =2 |gf_NFO =15|ga_NFO =7 <!--Nottingham Forest--> |win_PAN =3 |draw_PAN =3 |loss_PAN =2 |gf_PAN =11|ga_PAN =9 <!--Panathinaikos--> |win_PAOK=3 |draw_PAOK=3 |loss_PAOK=2 |gf_PAOK=17|ga_PAOK=14<!--PAOK--> |win_POR =5 |draw_POR =2 |loss_POR =1 |gf_POR =13|ga_POR =7 <!--Porto--> |win_RAN =1 |draw_RAN =1 |loss_RAN =6 |gf_RAN =5 |ga_RAN =14<!--Rangers--> |win_BET =5 |draw_BET =2 |loss_BET =1 |gf_BET =13|ga_BET =7 <!--Real Betis--> |win_SAL =2 |draw_SAL =0 |loss_SAL =6 |gf_SAL =10|ga_SAL =15<!--Red Bull Salzburg--> |win_RSB =4 |draw_RSB =2 |loss_RSB =2 |gf_RSB =7 |ga_RSB =6 <!--Red Star Belgrade--> |win_ROM =5 |draw_ROM =1 |loss_ROM =2 |gf_ROM =13|ga_ROM =6 <!--Roma--> |win_FRE =5 |draw_FRE =2 |loss_FRE =1 |gf_FRE =10|ga_FRE =4 <!--SC Freiburg--> |win_STM =2 |draw_STM =1 |loss_STM =5 |gf_STM =5 |ga_STM =11<!--Sturm Graz--> |win_UTR =0 |draw_UTR =1 |loss_UTR =7 |gf_UTR =5 |ga_UTR =15<!--Utrecht--> |win_STU =5 |draw_STU =0 |loss_STU =3 |gf_STU =15|ga_STU =9 <!--VfB Stuttgart--> |win_PLZ =3 |draw_PLZ =5 |loss_PLZ =0 |gf_PLZ =8 |ga_PLZ =3 <!--Viktoria Plzeň--> |win_YB =3 |draw_YB =0 |loss_YB =5 |gf_YB =10|ga_YB =16<!--Young Boys--> <!--Team status--> |status_text_E=Wedi'i ddileu |status_text_Q=Yn gymwys ar gyfer y cyfnod a nodir |status_text_W=Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_X= Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (heb ei hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_Y=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) |status_text_Z=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) <!--Team definitions--> |name_AVL = {{baner|ENG}} [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] |name_BSL = {{baner|SUI}} [[C.P.D. Basel|Basel]] |name_BOL = {{baner|ITA}} [[Bologna FC 1909|Bologna]] |name_BRA = {{baner|POR}} [[S.C. Braga|Braga]] |name_BRN = {{baner|NOR}} [[SK Brann|Brann]] |name_CLT = {{baner|ESP}} [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]] |name_CEL = {{baner|SCO}} [[Celtic F.C.|Celtic]] |name_DZG = {{baner|CRO}} [[Dinamo Zagreb]] |name_FCSB= {{baner|ROU}} [[FCSB|FCSB Bwcarést]] |name_FEN = {{baner|TUR}} [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]] |name_FER = {{baner|HUN}} [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] |name_FEY = {{baner|NED}} [[Feyenoord Rotterdam]] |name_GNK = {{baner|BEL}} [[KRC Genk|Genk]] |name_GAE = {{baner|NED}} [[Go Ahead Eagles]] |name_LIL = {{baner|FRA}} [[Lille OSC|Lille]] |name_LUD = {{baner|BUL}} [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Rasgrad]] |name_LYO = {{baner|FRA}} [[Olympique Lyonnais|Lyon]] |name_MTA = {{baner|ISR}} [[Maccabi Tel Aviv F.C.|Maccabi Tel Afif]] |name_MAL = {{baner|SWE}} [[Malmö FF|Malmö]] |name_MID = {{baner|DEN}} [[FC Midtjylland|Midtjylland]] |name_NIC = {{baner|FRA}} [[OGC Nice|Nice]] |name_NFO = {{baner|ENG}} [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]] |name_PAN = {{baner|GRE}} [[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]] |name_PAOK= {{baner|GRE}} [[PAOK FC|PAOK Thessaloníci]] |name_POR = {{baner|POR}} [[FC Porto|Porto]] |name_RAN = {{baner|SCO}} [[Rangers F.C.|Rangers]] |name_BET = {{baner|ESP}} [[Real Betis]] |name_SAL = {{baner|AUT}} [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] |name_RSB = {{baner|SRB}} [[Seren Goch Belgrâd]] |name_ROM = {{baner|ITA}} [[AS Roma|Rhufain]] |name_FRE = {{baner|GER}} [[SC Freiburg|Freiburg]] |name_STM = {{baner|AUT}} [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] |name_UTR = {{baner|NED}} [[C.P.D. Utrecht|Utrecht]] |name_STU = {{baner|GER}} [[VfB Stuttgart|Stuttgart]] |name_PLZ = {{baner|CZE}} [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Pilsen]] |name_YB = {{baner|SUI}} [[BSC Young Boys|Young Boys]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=R16 |result6=R16 |result7=R16 |result8=R16 |result9=POS |result10=POS |result11=POS |result12=POS |result13=POS |result14=POS |result15=POS |result16=POS |result17=POU |result18=POU |result19=POU |result20=POU |result21=POU |result22=POU |result23=POU |result24=POU |col_R16=green1 |text_R16= Symud ymlaen i [[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] (hadu) |col_POS=blue1 |text_POS=Ymlaen i'r [[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (hadu) |col_POU=blue2 |text_POU={{nowrap|Ymlaen i'r [[Cynghrair Europa UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (heb ei hadu)}} }}</onlyinclude> ===Braced=== <section begin=Bracket />{{24TeamBracket-Info <!--Bracket settings--> |paramstyle=numbered |above=y |seeds=y |legs=2 |RD5-legs=1 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y <!--Headings--> |RD1=[[#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|Gemau ail gyfle cam bwrw allan]] |RD2=[[#Rownd o 16|Rownd o 16]] |RD3=[[#Rownd y chwarteri|Rownd y chwarteri]] |RD4=[[#Rownd cynderfynol|Rownd cynderfynol]] |RD5=[[#Rownd derfynol|Rownd derfynol]] <!--Knockout phase play-offs--> ||22|{{flagicon|BUL}} [[PFC Ludogorets Razgrad|Ludogorets Rasgrad]]|2|0|'''2'''|12|{{flagicon|HUN}} '''[[Ferencvárosi TC|Ferencváros]]'''|1|2|'''3''' ||20|{{flagicon|GRE}} '''[[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]]''' ([[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]])|2|1|'''3 (4)'''|14|{{flagicon|CZE}} [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Pilsen]]|2|1|'''3 (3)''' ||23|{{flagicon|CRO}} [[Dinamo Zagreb]]|1|3|'''4'''|9|{{flagicon|BEL}} '''[[KRC Genk|Genk]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|3|3|'''6''' ||17|{{flagicon|GRE}} [[PAOK FC|PAOK]]|1|0|'''1'''|16|{{flagicon|ESP}} '''[[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]'''|2|1|'''3''' ||21|{{flagicon|SCO}} [[Celtic F.C.|Celtic]]|1|1|'''2'''|11|{{flagicon|GER}} '''[[VfB Stuttgart|Stuttgart]]'''|4|0|'''4''' ||19|{{flagicon|TUR}} [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]]|0|2|'''2'''|13|{{flagicon|ENG}} '''[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]'''|3|1|'''4''' ||24|{{flagicon|NOR}} [[SK Brann|Brann]]|0|0|'''0'''|10|{{flagicon|ITA}} '''[[Bologna FC 1909|Bologna]]'''|1|1|'''2''' ||18|{{flagicon|FRA}} '''[[Lille OSC|Lille]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|0|2|'''2'''|15|{{flagicon|SRB}} [[Seren Goch Belgrâd]]|1|0|'''1''' <!--Round of 16--> ||12|{{baner|HUN}} [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]]|2|0|'''2'''|6|{{baner|POR}} '''[[S.C. Braga|Braga]]'''|0|4|'''4''' ||20|{{baner|GRE}} [[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]]|1|0|'''1'''|4|{{baner|ESP}} '''[[Real Betis]]'''|0|4|'''4''' ||9|{{baner|BEL}} [[KRC Genk|Genk]]|1|1|'''2'''|7|{{baner|GER}} '''[[SC Freiburg|Freiburg]]'''|0|5|'''5''' ||16|{{baner|ESP}} '''[[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]'''|1|2|'''3'''|1|{{baner|FRA}} [[Olympique Lyonnais|Lyon]]|1|0|'''1''' ||11|{{baner|GER}} [[VfB Stuttgart|Stuttgart]]|1|0|'''1'''|5|{{baner|POR}} '''[[C.P.D. Porto|Porto]]'''|2|2|'''4''' ||13|{{baner|ENG}} '''[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]''' ([[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]])|0|2|'''2 (3)'''|3|{{baner|DEN}} [[FC Midtjylland|Midtjylland]]|1|1|'''2 (0)''' ||10|{{baner|ITA}} '''[[Bologna FC 1909|Bologna]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|1|4|'''5'''|8|{{baner|ITA}} [[AS Roma|Rhufain]]|1|3|'''4''' ||18|{{baner|FRA}} [[Lille OSC|Lille]]|0|0|'''0'''|2|{{baner|ENG}} '''[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]'''|1|2|'''3''' <!--Quarter-finals--> ||6|{{baner|POR}} '''[[S.C. Braga|Braga]]'''|1|4|'''5'''|4|{{baner|ESP}} [[Real Betis]]|1|2|'''3''' ||7|{{baner|GER}} '''[[SC Freiburg|Freiburg]]'''|3|3|'''6'''|16|{{baner|ESP}} [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]|0|1|'''1''' ||5|{{baner|POR}} [[C.P.D. Porto|Porto]]|1|0|'''1'''|13|{{baner|ENG}} '''[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]'''|1|1|'''2''' ||10|{{baner|ITA}} [[Bologna FC 1909|Bologna]]|1|0|'''1'''|2|{{baner|ENG}} '''[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]'''|3|4|'''7''' <!--Semi-finals--> ||6|{{flagicon|POR}} [[S.C. Braga|Braga]]|2|1|'''3'''|7|{{flagicon|GER}} '''[[SC Freiburg|Freiburg]]'''|1|3|'''4''' ||13|{{flagicon|ENG}} [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]|1|0|'''1'''|2|{{flagicon|ENG}} '''[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]'''|0|4|'''4''' <!--Final--> |20 Mai – [[Beşiktaş Stadium]], [[Istanbwl]]|7|{{flagicon|GER}} [[SC Freiburg|Freiburg]]||2|{{flagicon|ENG}} [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]| }}<section end=Bracket /> ==Cynghrair Cyngres UEFA== {{Prif|Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26}} Cymhwysodd [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] ar gyfer [[Cynghrair Europa UEFA|Cynghrair UEFA]] yn wreiddiol fel enillwyr [[Cwpan Lloegr 2024–25]]. Fodd bynnag, cawsant eu trosglwyddo'n ddadleuol i [[Cynghrair Cyngres UEFA|Gynghrair Gyngres]] oherwydd torri rheolau perchnogaeth aml-glybiau.<ref name="crystalpalace"/> Fe'u disodlwyd gan [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]], a gymerodd le'r Uwch Gynghrair yng Nghynghrair Gyngres yn wreiddiol.<ref name="nottinghamforest"/> ===Tabl=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Tabl |show_limit=5 |class_rules=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Torwyr gêm gyfartal|Torwyr gêm gyfartal cam gynghrair]] |source=[https://www.uefa.com/uefaconferenceleague/standings UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order = STR, RAK, AEK, SPP, RAY, SHK, MNZ, LAR, LAU, CRY, LCH, SAM, CLJ, AZ, FIO, RJK, JAG, OMO, NOA, DRI, KUP, SKN, ZRI, SIG, UCR, LRI, DKV, LEG, SLO, BRD, SHR, HAC, HAM, SHL, ABE, RWI <!--Tiebreaks--> <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ABE=0 |draw_ABE=2 |loss_ABE=4 |gf_ABE=3 |ga_ABE=14|status_ABE=<!--Aberdeen--> |win_AEK=4 |draw_AEK=1 |loss_AEK=1 |gf_AEK=14|ga_AEK=7 |status_AEK=<!--AEK Athens--> |win_LAR=3 |draw_LAR=3 |loss_LAR=0 |gf_LAR=7 |ga_LAR=1 |status_LAR=<!--AEK Larnaca--> |win_AZ =3 |draw_AZ =1 |loss_AZ =2 |gf_AZ =7 |ga_AZ =7 |status_AZ = <!--AZ--> |win_HAC=0 |draw_HAC=3 |loss_HAC=3 |gf_HAC=5 |ga_HAC=8 |status_HAC=<!--BK Häcken--> |win_BRD=1 |draw_BRD=2 |loss_BRD=3 |gf_BRD=6 |ga_BRD=11 |status_BRD=<!--Breiðablik--> |win_CLJ=3 |draw_CLJ=1 |loss_CLJ=2 |gf_CLJ=8 |ga_CLJ=7 |status_CLJ= <!--Celje--> |win_CRY=3 |draw_CRY=1 |loss_CRY=2 |gf_CRY=11|ga_CRY=6 |status_CRY= <!--Crystal Palace--> |win_DRI=2 |draw_DRI=2 |loss_DRI=2 |gf_DRI=4 |ga_DRI=8 |status_DRI= <!--Drita--> |win_DKV=2 |draw_DKV=0 |loss_DKV=4 |gf_DKV=9 |ga_DKV=9 |status_DKV=<!--Dynamo Kyiv--> |win_FIO=3 |draw_FIO=0 |loss_FIO=3 |gf_FIO=8 |ga_FIO=5 |status_FIO= <!--Fiorentina--> |win_HAM=1 |draw_HAM=0 |loss_HAM=5 |gf_HAM=4 |ga_HAM=11 |status_HAM=<!--Hamrun Spartans--> |win_JAG=2 |draw_JAG=3 |loss_JAG=1 |gf_JAG=5 |ga_JAG=4 |status_JAG= <!--Jagiellonia Białystok--> |win_KUP=1 |draw_KUP=4 |loss_KUP=1 |gf_KUP=6 |ga_KUP=5 |status_KUP=<!--KuPS--> |win_LAU=3 |draw_LAU=2 |loss_LAU=1 |gf_LAU=6 |ga_LAU=3 |status_LAU= <!--Lausanne-Sport--> |win_LCH=3 |draw_LCH=1 |loss_LCH=2 |gf_LCH=12|ga_LCH=8 |status_LCH= <!--Lech Poznań--> |win_LEG=2 |draw_LEG=0 |loss_LEG=4 |gf_LEG=8 |ga_LEG=8 |status_LEG=<!--Legia Warsaw--> |win_LRI=2 |draw_LRI=1 |loss_LRI=3 |gf_LRI=7 |ga_LRI=15|status_LRI=<!--Lincoln Red Imps--> |win_MNZ=4 |draw_MNZ=1 |loss_MNZ=1 |gf_MNZ=7 |ga_MNZ=3 |status_MNZ=<!--Mainz 05--> |win_NOA=2 |draw_NOA=2 |loss_NOA=2 |gf_NOA=6 |ga_NOA=7 |status_NOA= <!--Noah--> |win_OMO=2 |draw_OMO=2 |loss_OMO=2 |gf_OMO=5 |ga_OMO=4 |status_OMO= <!--Omonia--> |win_RAK=4 |draw_RAK=2 |loss_RAK=0 |gf_RAK=9 |ga_RAK=2 |status_RAK=<!--Raków Częstochowa--> |win_RWI=0 |draw_RWI=1 |loss_RWI=5 |gf_RWI=3 |ga_RWI=14|status_RWI=<!--Rapid Wien--> |win_RAY=4 |draw_RAY=1 |loss_RAY=1 |gf_RAY=13|ga_RAY=7 |status_RAY=<!--Rayo Vallecano--> |win_RJK=2 |draw_RJK=3 |loss_RJK=1 |gf_RJK=5 |ga_RJK=2 |status_RJK= <!--Rijeka--> |win_SAM=3 |draw_SAM=1 |loss_SAM=2 |gf_SAM=10|ga_SAM=6 |status_SAM=<!--Samsunspor--> |win_SHK=4 |draw_SHK=1 |loss_SHK=1 |gf_SHK=10|ga_SHK=5 |status_SHK=<!--Shakhtar Donetsk--> |win_SHR=1 |draw_SHR=1 |loss_SHR=4 |gf_SHR=7 |ga_SHR=13|status_SHR=<!--Shamrock Rovers--> |win_SHL=0 |draw_SHL=2 |loss_SHL=4 |gf_SHL=0 |ga_SHL=7 |status_SHL=<!--Shelbourne--> |win_SKN=2 |draw_SKN=1 |loss_SKN=3 |gf_SKN=4 |ga_SKN=5 |status_SKN= <!--Shkëndija--> |win_SIG=2 |draw_SIG=1 |loss_SIG=3 |gf_SIG=7 |ga_SIG=9 |status_SIG= <!--Sigma Olomouc--> |win_SLO=2 |draw_SLO=0 |loss_SLO=4 |gf_SLO=5 |ga_SLO=9 |status_SLO=<!--Slovan Bratislava--> |win_SPP=4 |draw_SPP=1 |loss_SPP=1 |gf_SPP=10 |ga_SPP=3 |status_SPP=<!--Sparta Prague--> |win_STR=5 |draw_STR=1 |loss_STR=0 |gf_STR=11 |ga_STR=5 |status_STR=<!--Strasbourg--> |win_UCR=2 |draw_UCR=1 |loss_UCR=3 |gf_UCR=6 |ga_UCR=8 |status_UCR=<!--Universitatea Craiova--> |win_ZRI=2 |draw_ZRI=1 |loss_ZRI=3 |gf_ZRI=8 |ga_ZRI=10 |status_ZRI=<!--Zrinjski Mostar--> <!--Team status--> |status_text_E=Wedi'i ddileu |status_text_Q=Yn gymwys ar gyfer y cyfnod a nodir |status_text_W=Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_X= Sicr o leiaf y gemau ail gyfle (heb ei hadu), ond gall barhau i symud ymlaen i'r rownd o 16 yn awtomatig |status_text_Y=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) |status_text_Z=Methu symud ymlaen i rownd o 16 yn awtomatig, ond gall fod yn gymwys o hyd trwy'r gemau ail gyfle (hadu) <!--Team definitions--> |name_ABE={{baner|SCO}} [[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |name_AEK={{baner|GRE}} [[AEK Athen]] |name_LAR={{baner|CYP}} [[AEK Larnaca]] |name_AZ ={{baner|NED}} [[AZ Alkmaar]] |name_HAC={{baner|SWE}} [[BK Häcken|Häcken]] |name_BRD={{baner|ISL}} [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |name_CLJ={{baner|SVN}} [[NK Celje|Celje]] |name_CRY={{baner|ENG}} [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] |name_DRI={{baner|KOS}} [[FC Drita|Drita]] |name_DKV={{baner|UKR}} [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Cïef]] |name_FIO={{baner|ITA}} [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] |name_HAM={{baner|MLT}} [[Ħamrun Spartans F.C.|Ħamrun Spartans]] |name_JAG={{baner|POL}} [[Jagiellonia Białystok]] |name_KUP={{baner|FIN}} [[Kuopion PS|KuPS Kuopio]] |name_LAU={{baner|SUI}} [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]] |name_LCH={{baner|POL}} [[Lech Poznań]] |name_LEG={{baner|POL}} [[Legia Warsaw]] |name_LRI={{baner|GIB}} [[Lincoln Red Imps F.C.|Lincoln Red Imps]] |name_MNZ={{baner|GER}} [[1. FSV Mainz 05|Mainz]] |name_NOA={{baner|ARM}} [[FC Noah|Noah]] |name_OMO={{baner|CYP}} [[AC Omonia|Omonia]] |name_RAK={{baner|POL}} [[Raków Częstochowa]] |name_RWI={{baner|AUT}} [[SK Rapid|Rapid Fienna]] |name_RAY={{baner|ESP}} [[Rayo Vallecano]] |name_RJK={{baner|CRO}} [[HNK Rijeka|Rijeka]] |name_SAM={{baner|TUR}} [[Samsunspor]] |name_SHK={{baner|UKR}} [[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]] |name_SHR={{baner|IRL}} [[Shamrock Rovers F.C.|Shamrock Rovers]] |name_SHL={{baner|IRL}} [[Shelbourne F.C.|Shelbourne]] |name_SKN={{baner|MKD}} [[KF Shkëndija|Shkëndija]] |name_SIG={{baner|CZE}} [[SK Sigma Olomouc|Sigma Olomouc]] |name_SLO={{baner|SVK}} [[ŠK Slovan Bratislava|Slovan Bratislava]] |name_SPP={{baner|CZE}} [[AC Sparta Praha|Sparta Prag]] |name_STR={{baner|FRA}} [[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]] |name_UCR={{baner|ROU}} [[CSU Craiova|Prifysgol Craiova]] |name_ZRI={{baner|BIH}} [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=R16 |result6=R16 |result7=R16 |result8=R16 |result9=POS |result10=POS |result11=POS |result12=POS |result13=POS |result14=POS |result15=POS |result16=POS |result17=POU |result18=POU |result19=POU |result20=POU |result21=POU |result22=POU |result23=POU |result24=POU |col_R16=green1 |text_R16= Symud ymlaen i [[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] (hadu) |col_POS=blue1 |text_POS=Ymlaen i'r [[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (hadu) |col_POU=blue2 |text_POU={{nowrap|Ymlaen i'r [[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] (heb ei hadu)}} }}</onlyinclude> ===Braced=== {{24TeamBracket-Info <!--Bracket settings--> |paramstyle=numbered |above=y |seeds=y |legs=2 |RD5-legs=1 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y <!--Headings--> |RD1=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|Gemau ail gyfle cam bwrw allan]] |RD2=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] |RD3=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd y chwarteri|Rownd y chwarteri]] |RD4=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Rownd cynderfynol|Rownd cynderfynol]] |RD5=[[Cynghrair Cyngres UEFA 2025–26#Gêm derfynol|Gêm derfynol]] <!--Knockout phase play-offs--> ||21|{{baner|FIN}} [[Kuopion PS|KuPS Kuopio]]|0|0|'''0'''|11|{{baner|POL}} '''[[Lech Poznań]]'''|2|1|'''3''' ||19|{{baner|ARM}} [[FC Noah|Noah]]|1|0|'''1'''|14|{{baner|NED}} '''[[AZ Alkmaar]]'''|0|4|'''4''' ||23|{{baner|BIH}} [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]]|1|0|'''1'''|10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]'''|1|2|'''3''' ||17|{{baner|POL}} [[Jagiellonia Białystok]]|0|4|'''4'''|15|{{baner|ITA}} '''[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]'''|3|2|'''5''' ||22|{{baner|MKD}} [[KF Shkëndija|Shkëndija]]|0|0|'''0'''|12|{{baner|TUR}} '''[[Samsunspor]]'''|1|4|'''5''' ||20|{{baner|KOS}} [[FC Drita|Drita]]|2|2|'''4'''|13|{{baner|SVN}} '''[[NK Celje|Celje]]'''|3|3|'''6''' ||24|{{baner|CZE}} '''[[SK Sigma Olomouc|Sigma Olomouc]]'''|1|2|'''3'''|9|{{baner|SUI}} [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]]|1|1|'''2''' ||18|{{baner|CYP}} [[AC Omonia|Omonia]]|0|1|'''1'''|16|{{baner|CRO}} '''[[HNK Rijeka|Rijeka]]'''|1|3|'''4''' <!--Round of 16--> ||11|{{baner|POL}} [[Lech Poznań]]|1|2|'''3'''|6|{{baner|UKR}} '''[[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]]'''|3|1|'''4''' ||14|{{baner|NED}} '''[[AZ Alkmaar]]'''|2|4|'''6'''|4|{{baner|CZE}} [[AC Sparta Praha|Sparta Prag]]|1|0|'''1''' ||10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|0|2|'''2'''|8|{{baner|CYP}} [[AEK Larnaca FC|AEK Larnaca]]|0|1|'''1''' ||15|{{baner|ITA}} '''[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]'''|2|2|'''4'''|2|{{baner|POL}} [[Raków Częstochowa]]|1|1|'''2''' ||12|{{baner|TUR}} [[Samsunspor]]|1|1|'''2'''|5|{{baner|ESP}} '''[[Rayo Vallecano]]'''|3|0|'''3''' ||13|{{baner|SVN}} [[NK Celje|Celje]]|0|2|'''2'''|3|{{baner|GRE}} '''[[AEK Athen]]'''|4|0|'''4''' ||24|{{baner|CZE}} [[SK Sigma Olomouc|Sigma Olomouc]]|0|0|'''0'''|7|{{baner|GER}} '''[[1. FSV Mainz 05|Mainz]]'''|0|2|'''2''' ||16|{{baner|CRO}} [[HNK Rijeka|Rijeka]]|1|1|'''2'''|1|{{baner|FRA}} '''[[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]]'''|2|1|'''3''' <!--Quarter-final--> ||6|{{baner|UKR}} '''[[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]]'''|3|2|'''5'''|14|{{baner|NED}} [[AZ Alkmaar]]|0|2|'''2''' ||10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]'''|3|1|'''4'''|15|{{baner|ITA}} [[ACF Fiorentina|Fiorentina]]|0|2|'''2''' ||5|{{baner|ESP}} '''[[Rayo Vallecano]]'''|3|1|'''4'''|3|{{baner|GRE}} [[AEK Athen]]|0|3|'''3''' ||7|{{baner|GER}} [[1. FSV Mainz 05|Mainz]]|2|0|'''2'''|1|{{baner|FRA}} '''[[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]]'''|0|4|'''4''' <!--Semi-finals--> ||6|{{baner|UKR}} [[FC Shakhtar Donetsk|Siachtar Donetsc]]|1|1|'''2'''|10|{{baner|ENG}} '''[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]'''|3|2|'''5''' ||5|{{baner|ESP}} '''[[Rayo Vallecano]]'''|1|1|'''1'''|1|{{baner|FRA}} [[RC Strasbourg Alsace|Strasbwrg]]|0|0|'''0''' <!--Final--> |27 Mai – [[Red Bull Arena (Leipzig)|RB Arena]], [[Leipzig]]|10|{{baner|ENG}} [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]||5|{{baner|ESP}} [[Rayo Vallecano]]| }} ==Cwpan Swper== {{Prif|Cwpan Swper UEFA 2026}} ==Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA== {{Prif|Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26}} ===Tabl=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Tabl |show_limit=5 |class_rules=[[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26#Torwyr gêm gyfartal|Torwyr gêm gyfartal cam gynghrair]] |source=[https://www.uefa.com/womenschampionsleague/standings/ UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order = BAR, LYO, CHE, BAY, ARS, MAN, RMA, JUV, WOL, PAR, ATL, OHL, VAL, ROM, TWE, BEN, PSG, STP <!--Head-to-head--> <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ARS=4 |draw_ARS=0 |loss_ARS=2 |gf_ARS=11 |ga_ARS=6 <!--Arsenal--> |win_ATL=2 |draw_ATL=1 |loss_ATL=3 |gf_ATL=13|ga_ATL=9 <!--Atlético Madrid--> |win_BAR=5 |draw_BAR=1 |loss_BAR=0 |gf_BAR=20|ga_BAR=3 <!--Barcelona--> |win_BAY=4 |draw_BAY=1 |loss_BAY=1 |gf_BAY=14|ga_BAY=13 <!--Bayern Munich--> |win_BEN=0 |draw_BEN=2 |loss_BEN=4 |gf_BEN=4 |ga_BEN=11 <!--Benfica--> |win_CHE=4 |draw_CHE=2 |loss_CHE=0 |gf_CHE=20|ga_CHE=3 <!--Chelsea--> |win_JUV=3 |draw_JUV=1 |loss_JUV=2 |gf_JUV=13|ga_JUV=8 <!--Juventus--> |win_LYO=5 |draw_LYO=1 |loss_LYO=0 |gf_LYO=18|ga_LYO=5 <!--Lyon--> |win_MAN=4 |draw_MAN=0 |loss_MAN=2 |gf_MAN=7 |ga_MAN=9 <!--Manchester United--> |win_OHL=1 |draw_OHL=3 |loss_OHL=2 |gf_OHL=5 |ga_OHL=10 <!--OH Leuven--> |win_PAR=2 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=6 |ga_PAR=9 <!--Paris FC--> |win_PSG=0 |draw_PSG=2 |loss_PSG=4 |gf_PSG=4 |ga_PSG=12 <!--Paris Saint-Germain--> |win_RMA=3 |draw_RMA=2 |loss_RMA=1 |gf_RMA=13|ga_RMA=7 <!--Real Madrid--> |win_ROM=1 |draw_ROM=1 |loss_ROM=4 |gf_ROM=9 |ga_ROM=19 <!--Roma--> |win_STP=0 |draw_STP=1 |loss_STP=5 |gf_STP=3 |ga_STP=28 <!--St. Pölten--> |win_TWE=0 |draw_TWE=3 |loss_TWE=3 |gf_TWE=4 |ga_TWE=10 <!--Twente--> |win_VAL=1 |draw_VAL=1 |loss_VAL=4 |gf_VAL=4 |ga_VAL=9 <!--Vålerenga--> |win_WOL=3 |draw_WOL=0 |loss_WOL=3 |gf_WOL=13|ga_WOL=10 <!--VfL Wolfsburg--> <!--Team definitions--> |name_ARS = {{baner|ENG}} [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]] |name_ATL = {{baner|ESP}} [[Atlético Madrid Femenino|Atlético Madrid]] |name_BAR = {{baner|ESP}} [[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]] |name_BAY = {{baner|GER}} [[F.C. Bayern Munich (merched)|Bayern Munich]] |name_BEN = {{baner|POR}} [[S.L. Benfica (merched)|Benfica]] |name_CHE = {{baner|ENG}} [[Chelsea F.C. Women|Chelsea]] |name_JUV = {{baner|ITA}} [[Juventus F.C. (merched)|Juventus]] |name_LYO = {{baner|FRA}} [[OL Lyonnes|Lyon]] |name_MAN = {{baner|ENG}} [[Manchester United W.F.C.|Manchester United]] |name_OHL = {{baner|BEL}} [[Oud-Heverlee Leuven (merched)|Oud-Heverlee Leuven]] |name_PAR = {{baner|FRA}} [[Paris FC (merched)|Paris FC]] |name_PSG = {{baner|FRA}} [[Paris Saint-Germain F.C. (merched)|Paris Saint-Germain]] |name_RMA = {{baner|ESP}} [[Real Madrid Femenino|Real Madrid]] |name_ROM = {{baner|ITA}} [[AS Roma (merched)|Rhufain]] |name_STP = {{baner|AUT}} [[SKN St. Pölten (merched)|St Pölten]] |name_TWE = {{baner|NED}} [[FC Twente|Twente]] |name_VAL = {{baner|NOR}} [[Vålerenga Fotball Damer|Vålerenga]] |name_WOL = {{baner|GER}} [[VfL Wolfsburg (merched)|Wolfsburg]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=PO |result6=PO |result7=PO |result8=PO |result9=PO |result10=PO |result11=PO |result12=PO |col_R16=green1 |text_R16=Symud ymlaen i'r [[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26#Rowndiau y chwarteri|rowndiau y chwarteri]] |col_PO=blue1 |text_PO=Ymlaen i'r [[Cynghrair y Pencampwyr Merched UEFA 2025–26#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|gemau ail gyfle cam bwrw allan]] }}</onlyinclude> ===Braced=== <section begin=Bracket />{{12TeamBracket-Info <!--Bracket settings--> |paramstyle=numbered |above=y |seeds=y |legs=2 |RD4-legs=1 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y <!--Headings--> |RD1=[[#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|Gemau ail gyfle cam bwrw allan]] |RD2=[[#Rowndiau y chwarteri|Rowndiau y chwarteri]] |RD3=[[#Rowndiau cynderfynol|Rowndiau cynderfynol]] |RD4=[[#Gêm derfynol|Gêm derfybol]] <!--Knockout phase play-offs--> ||11|{{flagicon|ESP}} [[Atlético Madrid Femenino|Atlético Madrid]]|0|0|'''0'''|6|{{flagicon|ENG}} '''[[Manchester United W.F.C.|Manchester United]]'''|3|2|'''5''' ||10|{{flagicon|FRA}} [[C.P.D. Paris (merched)|Paris FC]]|2|0|'''2'''|7|{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid Femenino|Real Madrid]]'''|3|2|'''5''' ||12|{{flagicon|BEL}} [[Oud-Heverlee Leuven (merched)|OH Leuven]]|0|1|'''1'''|5|{{flagicon|ENG}} '''[[Arsenal W.F.C.|Arsenal]]'''|4|3|'''7''' ||9|{{flagicon|GER}} '''[[VfL Wolfsburg (merched)|Wolfsburg]]'''|2|2|'''4'''|8|{{flagicon|ITA}} [[Juventus F.C. (merched)|Juventus]]|2|0|'''2''' <!--Quarter-finals--> ||6|{{flagicon|ENG}} [[Manchester United W.F.C.|Manchester United]]|2|1|'''3'''|4|{{flagicon|GER}} '''[[F.C. Bayern München (merched)|Bayern Munich]]'''|3|2|'''5''' ||7|{{flagicon|ESP}} [[Real Madrid Femenino|Real Madrid]]|[[Y Clasur Sbaen|2]]|[[Y Clasur Sbaen|0]]|'''[[Y Clasur Sbaen|2]]'''|1|{{flagicon|ESP}} '''[[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]]'''|[[Y Clasur Sbaen|6]]|'''[[Y Clasur Sbaen|6]]'''|'''[[Y Clasur Sbaen|12]]''' ||5|{{flagicon|ENG}} '''[[Arsenal W.F.C.|Arsenal]]'''|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|3]]|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|0]]|'''[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|3]]'''|3|{{flagicon|ENG}} [[Chelsea F.C. Women|Chelsea]]|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|1]]|[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|1]]|'''[[Cystadleuaeth Arsenal F.C.–Chelsea F.C.|2]]''' ||9|{{flagicon|GER}} [[VfL Wolfsburg (merched)|Wolfsburg]]|1|0|'''1'''|2|{{flagicon|FRA}} '''[[OL Lyonnes|Lyon]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|0|4|'''4''' <!--Semi-finals--> ||4|{{flagicon|GER}} [[F.C. Bayern München (merched)|Bayern Munich]]|1|2|'''3'''|1|{{flagicon|ESP}} [[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]]|1|4|'''5''' ||5|{{flagicon|ENG}} [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]]|2|1|'''3'''|2|{{flagicon|FRA}} '''[[OL Lyonnes|Lyon]]'''|1|3|'''4''' <!--Final--> |23 Mai – [[Stadiwm Ullevaal]], [[Oslo]]|1|{{flagicon|ESP}} [[C.P.D. Barcelona Merched|Barcelona]]||2|{{flagicon|FRA}} [[OL Lyonnes|Lyon]]| }}<section end=Bracket /> ==Cwpan Europa Merched UEFA== {{Prif|Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26}} Tymor 2025–26 oedd y tymor cyntaf lle cafodd [[pêl-droed merched]] gystadleuaeth cwpan Ewropeaidd eilaidd. ===Braced=== <section begin="Braced" />{{16TeamBracket-Info |paramstyle=numbered |legs=2 |RD4-legs=2 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y |seed=y <!--Headings--> |RD1=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Rownd o 16|Rownd o 16]] |RD2=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Rowndiau y chwarteri|Rowndiau y chwarteri]] |RD3=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Rowndiau cynderfynol|Rowndiau cynderfynol]] |RD4=[[Cwpan Europa Merched UEFA 2025–26#Gêm derfynol|Gêm derfynol]] <!--Bracket settings--> <!--Round of 16--> ||{{baner|CZE}} '''[[AC Sparta Praha (merched)|Sparta Prag]]'''|0|4|'''4'''|{{baner|SUI}} [[BSC YB Frauen|Young Boys]]|3|0|'''3''' ||{{baner|BEL}} [[RSC Anderlecht (merched)|Anderlecht]]|0|1|'''1'''|{{baner|AUT}} '''[[FK Austria Wien (merched)|Austria Fienna]]'''|1|2|'''3''' ||{{baner|SCO}} [[Glasgow City F.C.|Glasgow City]]|1|1|'''2'''|{{baner|POR}} '''[[Sporting CP (merched)|Sporting Lisbon]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|1|3|'''4''' ||{{baner|NED}} [[AFC Ajax (merched)|Ajax]]|1|1|'''2'''|{{baner|SWE}} '''[[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]'''|3|3|'''6''' ||{{baner|NED}} [[PSV Eindhoven (merched)|PSV Eindhoven]]|1|1|'''2'''|{{baner|GER}} '''[[Eintracht Frankfurt (merched)|Eintracht Frankfurt]]'''|2|3|'''5''' ||{{baner|DEN}} '''[[FC Nordsjælland (merched)|Nordsjælland]]'''|1|4|'''5'''|{{baner|SVN}} [[ŽNK Mura|Mura]]|0|0|'''0''' ||{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|BK Häcken]]'''|1|0|'''1'''|{{baner|ITA}} [[Inter Milan (merched)|Inter Milan]]|0|0|'''0''' ||{{baner|ISL}} '''[[Breiðablik (merched)|Breiðablik]]'''|0|4|'''4'''|{{baner|DEN}} [[Fortuna Hjørring]]|1|2|'''3''' <!--Quarter-finals--> ||{{baner|CZE}} '''[[AC Sparta Praha (merched)|Sparta Prag]]'''|0|3|'''3'''|{{baner|AUT}} [[FK Austria Wien (merched)|Austria Fienna]]|0|1|'''1''' ||{{baner|POR}} [[Sporting CP (merched)|Sporting Lisbon]]|0|1|'''1 (4)'''|{{baner|SWE}} '''[[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]''' ([[Ciciau o'r smotyn|c.o.s.]])|1|0|'''1 (5)''' ||{{baner|GER}} '''[[Eintracht Frankfurt (merched)|Eintracht Frankfurt]]'''|4|3|'''7'''|{{baner|DEN}} [[FC Nordsjælland (merched)|Nordsjælland]]|0|2|'''2''' ||{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|Häcken]]'''|7|4|'''11'''|{{baner|ISL}} [[Breiðablik (merched)|Breiðablik]]|0|1|'''1''' <!--Semi-finals--> ||{{baner|CZE}} [[AC Sparta Praha (merched)|Sparta Prag]]|2|0|'''2'''|{{baner|SWE}} '''[[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]'''|3|2|'''5''' ||{{baner|GER}} [[Eintracht Frankfurt (merched)|Eintracht Frankfurt]]|0|1|'''1'''|{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|Häcken]]'''|3|0|'''3''' <!--Final--> ||{{baner|SWE}} [[Hammarby Fotboll (merched)|Hammarby]]|0|2|'''2'''|{{baner|SWE}} '''[[BK Häcken FF|Häcken]]'''|1|3|'''4''' }}<section end="Braced" /> ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} {{Pêl-droed yn Ewrop 2025–26}} [[Categori:Pêl-droed yn Ewrop|2025–26]] [[Categori:Pêl-droed yn Ewrop 2025–26| ]] tci1ldpmw82eaqcv0flzovfmawfjclh 0 557274 14890056 14832595 2026-05-07T14:20:25Z Dafyddt 942 anrhydeddau 2026 14890056 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen Eisteddfod |enw= Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Garreg Las 2026 |delwedd= |maintdelwedd=300px |isdeitl= |rhagflaenydd=Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 2025 |olynydd=Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn Meirionnydd 2027 |pennawd=Eisteddfod Genedlaethol y Garreg Las 2026 |lleoliad=[[Llantwd]], Sir Benfro |cynhaliwyd=1-8 Awst 2026 |archdderwydd=[[Mererid Hopwood]] |cleddyf= |cadeirydd=John Davies |llywydd= |cost= |ymwelwyr= |coron= |cadair= |owen= |ellis= |llwyd= |roberts= |burton= |rhyddiaith= |thparry= |ralun= |drama= |tlwseisteddfod= |dysgyflwy= |tlwscerddor= |ysgrob= |medalaurcelf= |medalaurcrefft= |davies= |ybobl= |artistifanc= |medalaurpen= |ysgpen= |gwyddoniaeth= |gwefan={{url|https://eisteddfod.cymru/2026}} }} Cynhelir '''Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Garreg Las 2026''' yn Sir Benfro rhwng 1 ac 8 Awst 2026. Yng Ngorffennaf 2024 cytunodd cabinet [[Cyngor Sir Benfro|Cyngor Sir Penfro]] yn unfrydol i wahodd yr Eisteddfod Genedlaethol i [[Llantwd|Lantwd]] yn 2026. Ar 19 Medi 2024 cadarnhaodd yr Eisteddfod mai Sir Benfro fyddai cartref y brifwyl yn 2026. Bydd dalgylch yr ŵyl hefyd yn cynnwys cymunedau yn ne Ceredigion a Sir Gaerfyrddin. Mae 2026 hefyd yn nodi 850 o flynyddoedd ers cynnal yr [[Eisteddfod Aberteifi 1176|Eisteddfod gyntaf yn Aberteifi]] yn 1176, dan nawdd yr [[Arglwydd Rhys]].<ref>{{Cite web|title=Cadarnhad mai Sir Benfro fydd cartref Eisteddfod Genedlaethol 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cy4dnkre2z7o|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-09-19|access-date=2025-08-03|language=cy}}</ref> Yn Nhachwedd 2024 cyhoeddwyd mai John Davies, cyn-arweinydd Cyngor Sir Penfro, sydd wedi ei benodi yn Gadeirydd y Pwyllgor Gwaith. Etholwyd Tegryn Jones, prif weithredwr Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro. yn is-gadeirydd strategol yr Eisteddfod; Carys Ifan, cyfarwyddwr Canolfan Egin yn is-gadeirydd diwylliannol. Cris Tomos, sy'n gweithio i PLANED - elusen datblygu cymunedol, fydd yn gyfrifol am y gronfa leol. Ysgrifennydd y pwyllgor gwaith yw Non Davies, rheolwr corfforaethol dros ddiwylliant a’r Gymraeg gyda Chyngor Sir Ceredigion.<ref>{{Cite web|title=Cyhoeddi prif swyddogion Eisteddfod Genedlaethol Sir Benfro 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cgk1enjprgdo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-11-13|access-date=2025-08-03|language=cy}}</ref> Ar 17 Mai 2025 daeth dros fil o drigolion lleol ac aelodau Gorsedd Cymru ynghyd yn Arberth i ddathlu dyfodiad yr Eisteddfod i'r ardal. Yn dilyn yr orymdaith cynhaliwyd seremoni liwgar yng Nghylch yr Orsedd. Cyflwynodd John Davies y copi cyntaf o’r Rhestr Testunau i’r Archdderwydd.<ref>{{Cite web|title=Dros fil yn gorymdeithio i groesawu'r Eisteddfod i ardal y Garreg Las {{!}} Eisteddfod|url=https://eisteddfod.cymru/node/4002|website=eisteddfod.cymru|access-date=2025-08-03}}</ref> Ar 20 Ebrill 2026, cyhoeddwyd y bydd y [[Super Furry Animals]] yn perfformio ar faes yr Eisteddfod fel rhan o'u taith. Dyma fyddai’r tro cyntaf i’r band berfformio yn y brifwyl ers 30 mlynedd.<ref>{{Cite web|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/2195725-super-furry-animals-perfformio-eisteddfod|title=Super Furry Animals yn perfformio yn yr Eisteddfod Genedlaethol|date=20 Ebrill 2026|access-date=23 Ebrill 2026|website=Golwg360}}</ref> == Anrhydeddau'r Orsedd == Cyhoeddwyd y byddai'r canlynol yn cael eu hurddo i [[Gorsedd y Beirdd|Orsedd y Beirdd]] <ref>{{Cite web|url=https://eisteddfod.cymru/node/5504|title=Cyhoeddi Urddau'r Orsedd Eisteddfod y Garreg Las|date=7 Mai 2026|website=Eisteddfod Genedlaethol Cymru}}</ref> {{col-begin}} {{col-break}} ==== Gwyrdd ==== * '''Eifion Daniels''' * '''Ann Siriol Davies''' * '''Catrin Davies''' * '''Emyr Davies''' * '''Malachy Owain Edwards''' * '''Carys-Hedd''' * '''Jo Heyde''' * '''Jane James''' * '''Wendy Lewis''' * '''Elin Meek''' * '''Bethan Miles''' * '''Keri Graham Morgan''' * '''Meinir Jones Parry''' * '''Rhiannon Pritchard''' * '''Eleri Roberts''' * '''[[Aleighcia Scott]]''' * '''[[Ryland Teifi]]''' * '''Eleri Twynog''' * '''[[Gillian Elisa|Gillian Elisa Thomas]]''' * '''Eiri Thrasher''' * '''Jane Watts''' * '''Efan Miles Williams''' {{col-break}} ==== Glas ==== * '''John Adams-Lewis''' * '''[[Joe Allen]]''' * '''[[Heledd Cynwal]]''' * '''Nia Wyn Davies''' * '''Aled Eurig''' * '''Wyn Evans''' * '''Meirwen Evans''' * '''Neville Evans''' * '''Jaci Gruffudd''' * '''Eluned Hâf''' * '''[[Angharad James]]''' * '''[[Mari Grug|Mari Grug James]]''' * '''Wynfford James''' * '''Jennifer Jenkins''' * '''Arwel Jones''' * '''Geraint Herbert Jones''' * '''Heulwen Jones''' * '''Natalie Jones''' * '''Tegryn Jones''' * '''Eurfyl Lewis''' * '''Jean Lewis''' * '''Gwenda Mathias''' * '''Rhodri Siôn Morgan''' * '''Steve Perks''' * '''Denise Lewis Poulton''' * '''Huw Llywelyn Roberts''' * '''Glenys Ann Thomas''' * '''Hywel Thomas''' * '''Owen Thomas''' * '''Wyn Thomas''' * '''Dylan Williams''' * '''Hubert Alun Williams''' {{col-break}} ==== Tu allan i Gymru ==== {{col-end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Eisteddfod Genedlaethol}} [[Categori:2026 yng Nghymru]] [[Categori:Eisteddfod Genedlaethol Cymru|Sir Benfro 2026]] [[Categori:Eisteddfodau yn ôl blwyddyn|2026]] [[Categori:Eisteddfodau yn Sir Benfro|2026]] ilv6i4ucg4h8l1knt5sf3j321rix27k 0 569890 14890585 14773920 2026-05-08T06:20:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14890585 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue|name=Central Park|nickname=|image=Centralparkdenbigh.jpg|caption=Parc Canolog, Dinbych|opened=1963|demolished=|location=[[Dinbych]]|operator= Cwmni Buddiant Cymunedol C.P.D. Tref Dinbych|surface=Glaswellt|construction_cost=|architect=|tenants=[[C.P.D. Tref Dinbych]] (1963–presenol)<br />|seating_capacity=2,300 (600 sedd)}} Mae '''Parc Canolog''', [[Dinbych]] yn stadiwm bêl-droed yn [[Dinbych|Ninbych]], Cymru. Fe'i hagorwyd ym 1963 ac mae wedi bod yn gartref i [[C.P.D. Tref Dinbych|Dref Dinbych]] ers hynny. == Hanes == Sefydlwyd Clwb Pêl-droed Tref Dinbych ym 1876 a threuliodd y clwb yr 89 mlynedd cyntaf yn chwarae ar wahanol gaeau o amgylch y dref. Adeiladodd y clwb faes pêl-droed pwrpasol ym 1963.<ref name="soccer">"Soccer "Red Letter Day" at Denbigh", ''Free Press & North Wales Times'', 21 Rhagfyr 1963</ref> Wedi'i agor yn swyddogol yn Rhagfyr 1963, daeth y Parc Canolog yn gartref parhaol i'r clwb pêl-droed o hynny ymlaen. Roedd y maes yn cynnwys pafiliwn newydd gydag ystafelloedd newid a rhwystrau o amgylch y cae. Ym Medi 2012 gosodwyd llifoleuadau am y tro cyntaf.<ref>{{Cite web|url=https://www.denbightownfc.co.uk/news/floodlights-opening-ceremony-677292.html|title=Floodlights Opening Ceremony|website=www.denbightownfc.co.uk}}</ref> Ymestynwyd y teras dan do, gan ddyblu ei faint a gosod 470 o seddi yn y strwythur. Agorodd yr eisteddle newydd yn swyddogol yn Awst 2017.<ref>{{cite web |title=Disappointing start for 10 men Town |url=https://www.denbightownfc.co.uk/teams/19413/match-centre/1-2834505/report}}</ref> Yn Awst 2021, ailosodwyd y cae er mwyn mynd i'r afael â phroblemau dŵr yn sefyll a diffyg draenio.<ref>{{Cite web|url=https://www.wales247.co.uk/denbigh-towns-200k-new-pitch-makes-tv-debut-in-floodlit-cup-tie|title=Denbigh Town's £200K new pitch makes TV debut in floodlit cup-tie|first=Rhys|last=Gregory|date=25 Awst 2021}}</ref> Gwnaed nifer o welliannau i'r maes gyda'r nod o alluogi Tref Dinbych i ymuno â'r [[Cymru Premier]], haen uchaf pêl-droed Cymru.<ref>{{Cite web|url=https://www.denbighshirefreepress.co.uk/news/19183402.extensive-work-carried-denbigh-town-fcs-central-park-part-ambitious-long-term-plan/|title=Denbigh Town FC start work on £200k transformation of their home ground|date=24 Mawrth 2021|website=Denbighshire Free Press}}</ref> Y gêm gyntaf wedi ailosod y cae oedd gêm ail rownd [[Cwpan Cymru]] ar 3 Medi yn erbyn [[C.P.D. Tref Caernarfon|Tref Caernarfon]] a ddarlledwyd yn fyw ar [[S4C]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inyourarea.co.uk/news/denbigh-towns-newly-re-laid-pitch-set-to-make-tv-debut|title=Denbigh Town's newly re-laid pitch set to make TV debut|website=InYourArea.co.uk}}</ref> Yn Hydref 2023 cyhoeddodd y clwb fod Central Park wedi'i ddewis fel un o bum maes a fyddai'n cynnal gemau Pencampwriaethau Ewrop Dan-19 UEFA 2026. O ganlyniad i hyn, dechreuodd y clwb ddatblygu cyfleuster, o oedd am gostio saith ffigur, a oedd yn golygu dymchwel yr ystafelloedd newid gwreiddiol a'u disodli â chyfleuster cymunedol deulawr. Cwblhawyd y gwaith erbyn hydref 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.denbighshirefreepress.co.uk/news/denbigh/24315532.new-six-figure-facility-denbigh-town-fcs-central-park-green-lit/|title=New six-figure facility at Denbigh Town FC's Central Park given green light|date=13 Mai 2024|website=Denbighshire Free Press}}</ref> Adeiladwyd ystafelloedd newid newydd yn 2024. Roedd y rhai blaenorol wedi sefyll am dros 60 mlynedd ers i'r maes gael ei adeiladu yn 1963.<ref>{{Cite web|url=https://faw.cymru/cymru-leagues/news/new-facilities-mark-new-era-at-denbigh-towns-central-park/|title=New facilities mark new era at Denbigh Town's Central Park|first=Olly|last=Allen|date=4 Mehefin 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.denbighshirefreepress.co.uk/news/denbigh/24315532.new-six-figure-facility-denbigh-town-fcs-central-park-green-lit/|title=New six-figure facility at Denbigh Town FC’s Central Park given green light|date=13 Mai 2024|website=Denbighshire Free Press}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nwsport.co.uk/2024/05/10/fantastic-news-on-the-development-front-at-denbigh-town-fc/|title=Fantastic news on the development front at Denbigh Town FC|date=9 Mai 2024}}</ref> Roedd gwaith sylweddol yn 2025 yn cynnwys dau eisteddle newydd ar ochr bellaf y maes, teras y tu ôl i'r gôl pen Coleg Myddleton, gosod dyctiau ar draws y cae ar gyfer trydan i bweru gantri newydd, system VAR a ''dug outs'' newydd gyda lle ar gyfer 16 person. Gosodwyd rhwystrau newydd hefyd gan cynyddu capasiti'r maes i 2,300.<ref>{{cite web |last1=FC |first1=Denbigh Town |url=https://x.com/DenbighTownFC/status/1968303518235947269 |title=Club Chairman Shon Powell sat down with us this week|website=X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.denbighshirefreepress.co.uk/news/25400102.2million-redevelopment-nears-completion-denbigh-town-fc/|title=£2million redevelopment nears completion at Denbigh Town Football Club|date=19 Awst 2025|website=Denbighshire Free Press}}</ref><ref>https://newsfromwales.co.uk/major-redevelopment-nears-completion-at-denbigh-towns-central-park/</ref> Ar gyfer tair gêm gyntaf tymor 2025–26, bu'n rhaid i Dref Dinbych chwarae ar feysydd eraill gan nad oedd y gwaith wedi'i gwblhau.<ref>{{Cite web|url=https://www.denbighshirefreepress.co.uk/news/denbigh/25286558.denbigh-town-play-opening-three-games-alternative-grounds/|title=Denbigh Town to play opening three games at alternative grounds|date= 3 Gorffennaf 2025|website=Denbighshire Free Press}}</ref> Ar 5 Medi 2025 dychwelodd y clwb i'r Parc Canolog.<ref>{{Cite web|url=https://nwsport.co.uk/2025/09/03/welcome-home-denbigh-town-appeal-for-big-crowd-when-club-finally-returns-to-central-park-this-weekend/|title=Welcome home! Denbigh Town appeal for big crowd when club finally returns to Central Park this weekend|date=3 Medi 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dragonsports.co.uk/football/news/denbigh-town-find-home-sweet-home-in-cymru-north|title=Denbigh Town Find Home Sweet Home in Cymru North|first=Dave|last=Jones|date=5 Medi 2025|website=DragonSports.com}}</ref> === Gemau nodedig === Yn 2022 cyhoeddwyd y byddai rhai o gemau Twrnamaint Datblygu UEFA dan 16 ym mis Awst yn cael eu chwarae yno.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailypost.co.uk/sport/future-footballing-superstars-head-north-23591735|title=Future footballing stars head to region as Spain and Brazil matches confirmed|first=Thomas|last=Lewis|date= 5 Ebrill 2022|website=North Wales Live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nwsport.co.uk/2022/08/04/denbigh-and-ruthin-chosen-to-host-international-tournament/|title=Denbigh and Ruthin chosen to host international tournament|date=4 Awst 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.denbighshirefreepress.co.uk/news/20059755.talented-brazilian-players-shine-denbigh-pitch/|title=It's the biggest thing that's ever happened at the club|date=11 Ebrill 2022|website=Denbighshire Free Press}}</ref> Ym mis Ebrill 2023 cynhaliwyd dwy gêm tîm menywod dan-19 Cymru.<ref>{{Cite web|url=https://www.denbighshirefreepress.co.uk/news/23447705.denbigh-matches-hit-young-welsh-internationals/|title=It's fair to say that Cymru youngsters have taken a liking to Denbigh's pitch!|date=11 Ebrill 2023|website=Denbighshire Free Press}}</ref> Ym mis Tachwedd 2023, dewiswyd Central Park fel un o bum maes a fyddai'n cynnal gemau cystadleuaeth y Darian Buddugoliaeth rhwng Cymru, yr Alban, Gweriniaeth Iwerddon a Gogledd Iwerddon.<ref>{{Cite web|url=https://nwsport.co.uk/2023/10/16/denbigh-towns-central-park-to-host-victory-shield-internationals/|title=Denbigh Town's Central Park to host Victory Shield internationals|date=16 Hydref 2023}}</ref> Yn 2024 cynhaliwyd rownd derfynol (y gogledd) Cwpan Cynghrair Ail Haen Cymru, rownd derfynol [[Cookson Cup|Cwpan Cookson]], a chymal cyntaf gêm Cwpan Rhanbarthau UEFA rhwng Cymru North a [[Cymru South]].<ref>{{Cite web|url=https://nwsport.co.uk/2024/03/16/three-big-games-scheduled-to-take-place-at-denbigh-town-football-clubs-central-park/|title=Three big games scheduled to take place at Denbigh Town Football Club's Central Park|date=16 Mawrth 2024}}</ref> Bydd Central Park yn un o bum maes a fydd yn cynnal gemauPencampwriaethau Ewrop Dan-19 UEFA 2026.<ref>{{Cite web|url=https://faw.cymru/news/wales-to-host-uefa-u19-euro-championship-2026/|title=Wales to host UEFA U19 Euro Championship 2026|first=Callum|last=Ellis|date=Medi 26, 2023}}</ref> O ganlyniad, mae'r maes wedi derbyn buddsoddiad sylweddol gan [[Cymdeithas Bêl-droed Cymru|Gymdeithas Bêl-droed Cymru]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/articles/cvg4ly5mdgmo|title=FAW invests £3m into north Wales football for U19 Euros tournament|date= 8 Awst 2024|website=BBC Sport}}</ref> Y dorf fwyaf erioed oedd ar Ddydd San Steffan 2023 pan drechodd Tref Dinbych Dref Rhuthun yng ngêm darbi Dyffryn Clwyd o flaen torf o 1,145.<ref>{{cite web |title=REPORT {{!}} Denbigh Town 2-1 Ruthin Town |url=https://www.denbightownfc.co.uk/teams/19413/match-centre/1-13947433/report |website=denbightownfc.co.uk}}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} [[Categori:Meysydd pêl-droed Cymru]] [[Categori:Dinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 5i9rvwg2fr4azelj63pscsjs216g418 0 570332 14890096 14796379 2026-05-07T15:28:25Z Deb 7 14890096 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata=ALL | suppressfields= gwladwriaeth}} {{blwyddyn-mewn-pwnc|2026|Llenyddiaeth}} ==Perigloriaid== * [[Bardd Cenedlaethol Cymru]] – [[Hanan Issa]]<ref>{{Cite web |date=2022-07-07 |title=Wales appoints Hanan Issa as its first Muslim national poet |url=https://www.theguardian.com/books/2022/jul/07/wales-appoints-hanan-issa-as-its-first-muslim-national-poet |access-date=2022-07-12 |website=the Guardian |language=en}}</ref> ==Digwyddiadau== ==Llenyddiaeth Gymraeg== ===Nofelau=== ===Barddoniaeth=== *''[[Syniadau ar y Môr: Casgliad o Gerddi]]''<ref>{{cite web|url=https://melinbapur.cymru/cy/products/syniadau-ar-y-mor-gwenffrwd|title=Syniadau ar y Môr: Casgliad o Gerddi|website=Gwefan Melin Bapur|access-date=29 Ionawr 2026}}</ref> ===Cofiant=== ===Hanes=== ===Drama=== *[[Mari Emlyn]] &ndash; ''[[Oes rhywun wedi gweld y Pernod King?]]''<ref>{{Cite web|title=Theatr Bara Caws: Oes rhywun wedi gweld y Pernod King? {{!}} Eisteddfod|url=https://eisteddfod.cymru/yrwyl/2025/rhaglen/theatr-bara-caws-oes-rhywun-wedi-gweld-y-pernod-king|website=eisteddfod.cymru|access-date=2025-10-23}}</ref> ===Eraill=== * Helena Anderson et. al. &ndash; ''Darganfod [[Gwen John]]''<ref>{{cite web|url=https://www.ffolio.cymru/products/9780720006582|title=Darganfod Gwen John|website=Ffolio|access-date=29 Mawrth 2026}}</ref> ==Ieithoedd eraill== ===Nofelau=== *[[Philippa Perry]] – ''Shrink Solves Murder''<ref>{{cite news|url=https://www.breakingnews.ie/lifestyle/5-new-books-to-read-this-week-224-1896358.html|title=Five new books to read this week|website=breakingnews.ie|date=6 Mai 2026|language=en|access-date=7 Mai 2026}}</ref> ===Cofiant=== *[[Odette Debono]] – ''White Sheep''<ref>{{cite web|url=https://www.parthianbooks.com/products/white-sheep|title=White Sheep|website=Parthian Books|access-date=29 Mawrth 2026}}</ref> *[[Pab Ffransis]] – ''Hope'' (''Gobaith'')<ref>{{Cite web |title=Hope by Pope Francis, Jorge Mario Bergoglio |url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/786139/hope-by-pope-francis/ |access-date=16 Ionawr 2025|website=[[Random House]] |language=en-US}}</ref> ===Hanes=== ===Drama=== ===Eraill=== == Gwobrau == ===Cymru=== * [[Llyfr y Flwyddyn]] (Cymru): ** [[Llyfr y Flwyddyn#Y Wobr Gymraeg|Cymraeg]]: ** [[Llyfr y Flwyddyn#Y Wobr Saesneg|Saesneg]]: * [[Gwobr Dylan Thomas]]: * [[Gwobr Goffa Daniel Owen]]: ===Gwledydd eraill=== * [[Gwobr Llenyddiaeth Nobel]]: * [[Gwobr Booker]]: * [[Gwobr Ryngwladol Booker]]: ==Marwolaethau== *[[2 Ionawr ]] – [[Molly Parkin]], arlunydd, nofelydd a newyddiadurwraig, 93<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2026/01/05/molly-parkin-fashion-nova-harpers-fiction-painting/ |title=Molly Parkin, fashion editor whose real-life adventures were as outlandish as her raunchiest novels |date=5 Ionawr 2026 |access-date=5 Ionawr 2026 |website=The Telegraph|language=en}}</ref> *[[10 Ionawr]] &ndash; [[Erich von Däniken]], awdur ''Chariots of the Gods'', 90<ref>{{cite news |date=11 Ionawr 2026 |title=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |access-date=12 Ionawr 2026 |publisher=Tages Anzeiger |archive-date=11 Ionawr 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111225334/https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |url-status=live|language=de }}</ref> * [[6 Mawrth]] – [[Eigra Lewis Roberts]], bardd ac awdures, 86<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cd03rvlxvymo |title=Teyrngedau i'r llenor Eigra Lewis Roberts a fu farw'n 86 oed |date=6 March 2026 |website=BBC Cymru Fyw |accessdate=6 Mawrth 2026}}</ref> * [[15 Mawrth]] – [[Len Deighton]], nofelydd, 97<ref>{{cite news|title=Len Deighton Obituary: Writer Who Redefined Spy Thrillers Dies Aged 97|url=https://www.thetimes.com/uk/obituaries/article/len-deighton-obituary-death-32565cvnk|work=The Times|date=17 Mawrth 2026|language=en}}</ref> * [[23 Mawrth]] – [[Peter Stead]], awdur, 83<ref>{{Cite web |date=2026-03-25 |title=‘Cyfraniad unigryw i hanes modern Cymru’: Teyrngedau i’r hanesydd a’r awdur Peter Stead |url=https://golwg.360.cymru/celfyddydau/2194297-cyfraniad-unigryw-hanes-modern-cymru-teyrngedau |access-date=2026-03-25 |website=Golwg360 }}</ref> * [[9 Ebrill]] – [[Eirwyn George]], bardd, 89<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cjw8yqpy83lo |title=Y Prifardd a'r awdur toreithiog Eirwyn George wedi marw |date=9 April 2026 |website=BBC Cymru Fyw |language=cy |access-date=10 Ebrill 2026}}</ref> * [[22 Ebrill]] – [[David Malouf]], bardd a nofelydd, 92<ref>{{cite news|url = https://www.smh.com.au/culture/books/acclaimed-writer-david-malouf-dies-aged-92-20260423-p5zql1.html|title = A generous mind and a towering talent: David Malouf remembered|last = Kembrey|first = Melanie|date = 23 Ebrill 2026|access-date = 27 Ebrill 2026|work = [[The Sydney Morning Herald]]|language=en}}</ref> * Mai – [[Colin H. Williams]], arbenigwr rhyngwladol ar gynllunio ieithyddol, 75/6<ref>{{Cite web|title=Teyrnged i'r Athro Colin Williams, yr arbenigwr rhyngwladol ar gynllunio ieithyddol|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/teyrnged-ir-athro-colin-williams-arbenigwr-rhyngwladol-gynllunio-ieithyddol|website=newyddion.s4c.cymru|date=2026-05-06|access-date=6 Mai 2026|language=cy}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Llenyddiaeth yn 2026| ]] a22b4vr2gkure2pxulz8krfqw1zx35c 10 572369 14890508 14859447 2026-05-07T22:43:52Z Lloyd Jones Cymru 94837 /* */ 14890508 wikitext text/x-wiki <section begin=Braced />{{24TeamBracket-Info <!--Bracket settings--> |paramstyle=numbered |above=y |seeds=y |legs=2 |RD5-legs=1 |agg-width=40 |score-width=20 |aggregate=y |nowrap=y <!--Headings--> |RD1=[[#Gemau ail gyfle cam bwrw allan|Gemau ail gyfle cam bwrw allan]] |RD2=[[#Rownd o 16|Rownd o 16]] |RD3=[[#Rownd y chwarteri|Rownd y chwarteri]] |RD4=[[#Rownd cynderfynol|Rownd cynderfynol]] |RD5=[[#Rownd derfynol|Rownd derfynol]] <!--Knockout phase play-offs--> ||21|{{flagicon|FRA}} [[AS Monaco|Monaco]]|2|2|'''4'''|11|{{flagicon|FRA}} '''[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]'''|3|2|'''5''' ||20|{{flagicon|TUR}} '''[[Galatasaray S.K.|Galatasaray]]'''|5|2|'''7'''|13|{{flagicon|ITA}} [[Juventus F.C.|Juventus]]|2|3|'''5''' ||24|{{flagicon|POR}} [[S.L. Benfica|Benfica]]|0|1|'''1'''|9|{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]'''|1|2|'''3''' ||17|{{flagicon|GER}} [[Borussia Dortmund]]|2|1|'''3'''|15|{{flagicon|ITA}} '''[[Atalanta BC|Atalanta]]'''|0|4|'''4''' ||22|{{flagicon|AZE}} [[Qarabağ FK|Qarabağ]]|1|2|'''3'''|12|{{flagicon|ENG}} '''[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]'''|6|3|'''9''' ||19|{{flagicon|BEL}} [[Club Brugge KV|Club Bruges]]|3|1|'''4'''|14|{{flagicon|ESP}} '''[[Atlético Madrid]]'''|3|4|'''7''' ||23|{{flagicon|NOR}} '''[[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]]'''|3|2|'''5'''|10|{{flagicon|ITA}} [[Inter Milan]]|1|1|'''2''' ||18|{{flagicon|GRE}} [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]]|0|0|'''0'''|16|{{flagicon|GER}} '''[[Bayer Leverkusen]]'''|2|0|'''2''' <!--Round of 16--> ||11|{{flagicon|FRA}} '''[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]'''|5|3|'''8'''|6| {{flagicon|ENG}} [[Chelsea F.C.|Chelsea]]|2|0|'''2''' ||20|{{flagicon|TUR}} [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]]|1|0|'''1'''|3|{{flagicon|ENG}} '''[[C.P.D. Lerpwl|Lerpwl]]'''|0|4|'''4''' ||9|{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]'''|3|2|'''5'''|8|{{flagicon|ENG}} [[Manchester City F.C.|Manchester City]]|0|1|'''1''' ||15|{{flagicon|ITA}} [[Atalanta BC|Atalanta]]|1|1|'''2'''|2|{{flagicon|GER}} '''[[F.C. Bayern München|Bayern Munich]]'''|6|4|'''10''' ||12|{{flagicon|ENG}} [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]|1|2|'''3'''|5|{{flagicon|ESP}} '''[[C.P.D. Barcelona|Barcelona]]'''|1|7|'''8''' ||14|{{flagicon|ESP}} '''[[Atlético Madrid]]'''|5|2|'''7'''|4|{{flagicon|ENG}} [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]|2|3|'''5''' ||23|{{flagicon|NOR}} [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]]|3|0|'''3'''|7|{{flagicon|POR}} '''[[Sporting CP|Sporting Lisbon]]''' ([[Amser ychwanegol|w.a.y.]])|0|5|'''5''' ||16|{{flagicon|GER}} [[Bayer Leverkusen]]|1|0|'''1'''|1|{{flagicon|ENG}} '''[[Arsenal F.C.|Arsenal]]'''|1|2|'''3''' <!--Quarter-finals--> ||11|{{flagicon|FRA}} '''[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]'''|2|2|'''4'''|3|{{flagicon|ENG}} [[C.P.D. Lerpwl|Lerpwl]]|0|0|'''0''' ||9|{{flagicon|ESP}} [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]|[[Clasur Ewropeaidd|1]]|[[Clasur Ewropeaidd|3]]|'''[[Clasur Ewropeaidd|4]]'''|2|{{flagicon|GER}} '''[[F.C. Bayern München|Bayern Munich]]'''|[[Clasur Ewropeaidd|2]]|[[Clasur Ewropeaidd|4]]|'''[[Clasur Ewropeaidd|6]]''' ||5|{{flagicon|ESP}} [[C.P.D. Barcelona|Barcelona]]|0|2|'''2'''|14|{{flagicon|ESP}} '''[[Atlético Madrid]]'''|2|1|'''3''' ||7|{{flagicon|POR}} [[Sporting CP|Sporting Lisbon]]|0|0|'''0'''|1|{{flagicon|ENG}} '''[[Arsenal F.C.|Arsenal]]'''|1|0|'''1''' <!--Semi-finals--> ||11|{{flagicon|FRA}} '''[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]'''|5|1|'''6'''|2|{{flagicon|GER}} [[F.C. Bayern München|Bayern Munich]]|4|1|'''5''' ||14|{{flagicon|ESP}} [[Atlético Madrid]]|1|0|'''1'''|1|{{flagicon|ENG}} '''[[Arsenal F.C.|Arsenal]]'''|1|1|'''2''' <!--Final--> |30 Mai – [[Puskás Aréna]], [[Bwdapest]]|11|{{flagicon|FRA}} [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]||1|{{flagicon|ENG}} [[Arsenal F.C.|Arsenal]]| }}<section end=Braced /> kkxgx1s1pe2t3qp2avfcgfs8k38cmxg 0 577137 14890057 14889365 2026-05-07T14:53:45Z Craigysgafn 40536 14890057 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Ffisegydd arbrofol o [[Ffrainc]] oedd '''Antoine Henri Becquerel''' ([[15 Rhagfyr]] [[1852]] – [[25 Awst]] [[1908]]). Dyfarnwyd [[Gwobr Ffiseg Nobel]] iddo yn 1903 ynghyd â [[Pierre Curie|Pierre]] a [[Marie Curie]] am ei ddarganfyddiad o [[dadfeilio ymbelydrol|ddadfeilio ymbelydrol]] yn 1896.<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1903/becquerel/facts/ "Henri Becquerel"], The Nobel Prize; adalwyd 29 Ebrill 2026</ref> Mae'r [[becquerel]], uned y [[System Ryngwladol o Unedau]] a ddefnyddir i fesur [[ymbelydredd ïoneiddio]], wedi'i enwi er anrhydedd iddo. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Becquerel, Antoine Henri}} [[Categori:Genedigaethau 1852]] [[Categori:Marwolaethau 1908]] [[Categori:Ffisegwyr yr 20fed ganrif o Ffrainc]] [[Categori:Enillwyr Gwobrau Nobel]] 00dkuzrzwsk7wsqnpg9l23ozjoocw6y 14 577618 14890058 2026-05-07T14:56:36Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Bancio yn Awstria}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Awstria]] [[Categori:Economi Awstria]]" 14890058 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Awstria}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Awstria]] [[Categori:Economi Awstria]] kq07h1uxs7784hvejq3fcehcw6ja99b 14890067 14890058 2026-05-07T15:10:41Z Craigysgafn 40536 14890067 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Awstria}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Awstria]] [[Categori:Economi Awstria]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Awstria]] jegirghahxmxzzycwmbuw6b9k2y39pa 14 577619 14890059 2026-05-07T14:57:22Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Bancio yn Iwerddon}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Iwerddon]] [[Categori:Economi Iwerddon]]" 14890059 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Iwerddon}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Iwerddon]] [[Categori:Economi Iwerddon]] 5vhv1d5qdr07pid2bqwrnu2h7zentej 14890079 14890059 2026-05-07T15:14:44Z Craigysgafn 40536 14890079 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Iwerddon}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Iwerddon]] [[Categori:Economi Iwerddon]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Iwerddon]] mzhvu9cyjd927kekflcttcr9dtuzyif 14 577620 14890060 2026-05-07T14:59:06Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Bancio yn Nenmarc}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Denmarc]] [[Categori:Economi Denmarc]]" 14890060 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Nenmarc}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Denmarc]] [[Categori:Economi Denmarc]] g3zfifdgxq0tlfjitru6u0bgikhdse9 14890074 14890060 2026-05-07T15:13:26Z Craigysgafn 40536 14890074 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Nenmarc}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Denmarc]] [[Categori:Economi Denmarc]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Denmarc]] py0i3nq0w2nwgmjnlo6w8ej2mwgcgqg 14 577621 14890061 2026-05-07T15:02:32Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Bancio yn y Swistir}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Swistir]] [[Categori:Economi'r Swistir]]" 14890061 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn y Swistir}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Swistir]] [[Categori:Economi'r Swistir]] et3u65s2q0tilg4gkbv1211o207hi4g 14890084 14890061 2026-05-07T15:16:09Z Craigysgafn 40536 14890084 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn y Swistir}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Swistir]] [[Categori:Economi'r Swistir]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Swistir]] qaawpcek8a8piz43xljc9ednprakl2p 14 577622 14890062 2026-05-07T15:03:46Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Bancio yn yr Almaen}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Almaen]] [[Categori:Economi'r Almaen]]" 14890062 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn yr Almaen}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Almaen]] [[Categori:Economi'r Almaen]] 1khjar4a4keh6y8c8r01kdp6hqrzf42 14890069 14890062 2026-05-07T15:11:27Z Craigysgafn 40536 14890069 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn yr Almaen}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Almaen]] [[Categori:Economi'r Almaen]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Almaen]] iwzm6twrssdl03a7t477gei4y8xxbau 14 577623 14890063 2026-05-07T15:04:47Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Bancio yn yr Iseldiroedd}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Iseldiroedd]] [[Categori:Economi'r Iseldiroedd]]" 14890063 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn yr Iseldiroedd}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Iseldiroedd]] [[Categori:Economi'r Iseldiroedd]] 48ympd0kwuw0t0dceszcf778n0chkhr 14890078 14890063 2026-05-07T15:14:28Z Craigysgafn 40536 14890078 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn yr Iseldiroedd}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Iseldiroedd]] [[Categori:Economi'r Iseldiroedd]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Iseldiroedd]] o390lu7dsi00lqa4z9embnl8gszbn51 14 577624 14890064 2026-05-07T15:06:04Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Bancio yng Ngwlad Pwyl}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Gwlad Pwyl]] [[Categori:Economi Gwlad Pwyl]]" 14890064 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yng Ngwlad Pwyl}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Gwlad Pwyl]] [[Categori:Economi Gwlad Pwyl]] ccn1hm6d9dt2gezsbgwx1m3ah32gol3 14890077 14890064 2026-05-07T15:14:09Z Craigysgafn 40536 14890077 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yng Ngwlad Pwyl}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Gwlad Pwyl]] [[Categori:Economi Gwlad Pwyl]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Gwlad Pwyl]] fhx6hb1tcdac30gzjx3wdhr8vb0tamc 14 577625 14890065 2026-05-07T15:07:11Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Bancio yn Sweden}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Sweden]] [[Categori:Economi Sweden]]" 14890065 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Sweden}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Sweden]] [[Categori:Economi Sweden]] 5bcbojihoe0fngr0k2mb1kc5b22hpw5 14890083 14890065 2026-05-07T15:15:54Z Craigysgafn 40536 14890083 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Sweden}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Sweden]] [[Categori:Economi Sweden]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Sweden]] 0ptqhyv6t8v3fbx13brvcddm0yhkwa0 14 577626 14890066 2026-05-07T15:08:19Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Bancio yn Rwsia}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:Economi Rwsia]]" 14890066 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Rwsia}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:Economi Rwsia]] eepty84ywh2d5oea2sf2f37wx3hq5kv 14890081 14890066 2026-05-07T15:15:22Z Craigysgafn 40536 14890081 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Rwsia}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:Economi Rwsia]] [[Categori:Bancio yn Asia yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Rwsia]] aywn70i7anr00x6ynfe24ig6knrd5ic 14 577627 14890090 2026-05-07T15:21:50Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn Ewrop]| Gwlad] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Ewrop]]" 14890090 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn Ewrop]| Gwlad] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Ewrop]] 22p59z28funrpojhbelrpc1gw81rr8a 14890091 14890090 2026-05-07T15:22:45Z Craigysgafn 40536 14890091 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn Ewrop| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Ewrop]] mrsmyqbz9y6d5x8a1at1n00m7teqe28 14 577628 14890092 2026-05-07T15:23:35Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn Ne America| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|De America]]" 14890092 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn Ne America| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|De America]] gkf0eyclm012i94efofeyvsvqpjc43m 14 577629 14890093 2026-05-07T15:24:29Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn Oceania| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Oceania]]" 14890093 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn Oceania| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Oceania]] 6kdww83ipado69pxy7sdonmenf6pfw1 14 577630 14890094 2026-05-07T15:25:19Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn Asia| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Asia]]" 14890094 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn Asia| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Asia]] o3oy36pr0gdggk5t8chw26jcncptzdz 14 577631 14890095 2026-05-07T15:26:15Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yng Ngogledd America| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Gogledd America]]" 14890095 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yng Ngogledd America| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Gogledd America]] hi04p9cxx12416gwa8y2729ojih48qe 14 577632 14890098 2026-05-07T15:29:15Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn Affrica| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Affrica]]" 14890098 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn Affrica| Gwlad]] [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir a gwlad|Affrica]] 7dn9crpzyuvm3pavua18lrf7ws0sxpm 14 577633 14890101 2026-05-07T15:31:56Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|Asia]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn Asia]]" 14890101 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|Asia]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn Asia]] gunzgj431rd6j380e636lrpszhtpl6o 14 577634 14890102 2026-05-07T15:34:47Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|Affrica]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn Affrica]]" 14890102 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|Affrica]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn Affrica]] 055vurcz5zl60ulozdknb39yzzq3fi5 14 577635 14890103 2026-05-07T15:36:00Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|Gogledd America]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yng Ngogledd America]]" 14890103 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|Gogledd America]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yng Ngogledd America]] 5ginsedwl2krk1x2no95985y9hymo1a 14 577636 14890104 2026-05-07T15:37:03Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|Oceania]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn Oceania]]" 14890104 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|Oceania]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn Oceania]] r2sxwcmqbywphutj1c4rx0b2ypj3lwe 14 577637 14890105 2026-05-07T15:38:11Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|De America]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn Ne America]]" 14890105 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|De America]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn Ne America]] ppgaolj1csg1i19kdihjwzmzayr3fzf 14 577638 14890106 2026-05-07T15:39:12Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|Ewrop]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn Ewrop]]" 14890106 wikitext text/x-wiki [[Categori:Bancio yn ôl cyfandir|Ewrop]] [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn Ewrop]] ecbd7cvh312lxqistlqr91l01r4nn6z 14 577639 14890107 2026-05-07T15:41:49Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|Affrica]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau Affrica]]" 14890107 wikitext text/x-wiki [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|Affrica]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau Affrica]] 6qnn0c5sv16b2afrk6v83hv2jmvhs56 14 577640 14890108 2026-05-07T15:43:04Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|Asia]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau Asia]]" 14890108 wikitext text/x-wiki [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|Asia]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau Asia]] 0q9ddp1cgz3xyqj6xhpwdeen1hivv36 14 577641 14890109 2026-05-07T15:44:21Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|Gogledd America]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau Gogledd America]]" 14890109 wikitext text/x-wiki [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|Gogledd America]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau Gogledd America]] 4h8rp9bpmei2bqg8dvwc8gfgpbiovcy 14 577642 14890110 2026-05-07T15:45:59Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|Oceania]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau Oceania]]" 14890110 wikitext text/x-wiki [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|Oceania]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau Oceania]] kolpjw6741uq4lz0bqrc316rz122ir0 14 577643 14890111 2026-05-07T15:47:06Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|De America]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau De America]]" 14890111 wikitext text/x-wiki [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|De America]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau De America]] oyk17rzh1p96u4kwov5fpl3x2t4khem 14 577644 14890112 2026-05-07T15:48:07Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|Ewrop]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau Ewrop]]" 14890112 wikitext text/x-wiki [[Categori:Gwasanaethau ariannol yn ôl cyfandir|Ewrop]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau Ewrop]] l2npwhykvj0brrpxsa61n8hsv3085uv 14 577645 14890113 2026-05-07T15:51:26Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Gwasanaethau ariannol| Cyfandir]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau yn ôl cyfandir| ]] [[Categori:Arianneg yn ôl cyfandir| ]]" 14890113 wikitext text/x-wiki [[Categori:Gwasanaethau ariannol| Cyfandir]] [[Categori:Diwydiannau gwasanaethau yn ôl cyfandir| ]] [[Categori:Arianneg yn ôl cyfandir| ]] 9o3tq53blfe6j47s7qcthjhtevq7s3v 14 577646 14890115 2026-05-07T15:54:03Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Bancwr|Bancwyr]] o [[Ffrainc]]. [[Categori:Bancwyr o Ewrop|Ffrainc]] [[Categori:Bancwyr yn ôl gwlad|Ffrainc]] [[Categori:Pobl o Ffrainc ym myd arian yn ôl galwedigaeth]] [[Categori:Pobl o Ffrainc ym myd bancio]] [[Categori:Pobl o Ffrainc yn ôl galwedigaeth]]" 14890115 wikitext text/x-wiki [[Bancwr|Bancwyr]] o [[Ffrainc]]. [[Categori:Bancwyr o Ewrop|Ffrainc]] [[Categori:Bancwyr yn ôl gwlad|Ffrainc]] [[Categori:Pobl o Ffrainc ym myd arian yn ôl galwedigaeth]] [[Categori:Pobl o Ffrainc ym myd bancio]] [[Categori:Pobl o Ffrainc yn ôl galwedigaeth]] rvvivv0j0m1po1jhjjyvhmrk6o2obpx 14 577647 14890116 2026-05-07T15:55:21Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "Pobl o [[Ffrainc]] ym myd [[bancio]]. [[Categori:Bancio yn Ffrainc|#Pobl]] [[Categori:Pobl o Ewrop ym myd bancio yn ôl gwlad|Ffrainc]] [[Categori:Pobl o Ffrainc ym myd arian|Bancio]] [[Categori:Pobl ym myd bancio yn ôl gwlad|Ffrainc]]" 14890116 wikitext text/x-wiki Pobl o [[Ffrainc]] ym myd [[bancio]]. [[Categori:Bancio yn Ffrainc|#Pobl]] [[Categori:Pobl o Ewrop ym myd bancio yn ôl gwlad|Ffrainc]] [[Categori:Pobl o Ffrainc ym myd arian|Bancio]] [[Categori:Pobl ym myd bancio yn ôl gwlad|Ffrainc]] 946glqkl436ddig52z8xnn2hvgcojd3 14 577648 14890117 2026-05-07T15:55:59Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Bancio yn Ffrainc}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Ffrainc]] [[Categori:Economi Ffrainc]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Ffrainc]]" 14890117 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Bancio yn Ffrainc}} [[Categori:Bancio yn ôl gwlad|Ffrainc]] [[Categori:Economi Ffrainc]] [[Categori:Bancio yn Ewrop yn ôl gwlad|Ffrainc]] bf460ec9mfsfyjtti8g4ocf3sbwnz8a 0 577649 14890120 2026-05-07T16:19:42Z Llywelyn2000 796 newydd 14890120 wikitext text/x-wiki #AILCYFEIRIO [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)]] g9xm6glu55g0nyu1k248hd8wrvsa7hd 14 577650 14890124 2026-05-07T16:28:18Z Llywelyn2000 796 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Senedd Cymru]]" 14890124 wikitext text/x-wiki [[Categori:Senedd Cymru]] me0wsg9u87a3xk7rjhieyfh8mmy6vn9 14 577651 14890125 2026-05-07T16:29:06Z Llywelyn2000 796 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]]" 14890125 wikitext text/x-wiki [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]] j62hqccarzt21g7vr6dth60ohtffkfz 14890127 14890125 2026-05-07T16:32:10Z Llywelyn2000 796 eglurhad yn yr arddull arferol 14890127 wikitext text/x-wiki :''Un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ddefnyddiwyd am y tro cyntaf ym Mai 2026.'' [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]] k5ne1osvtkee6eg58h98en0egh7t0x5 15 577652 14890128 2026-05-07T16:33:31Z Llywelyn2000 796 /* Oes angen nodi mai aun o etholaethau'r Senedd yn y teitl? */ adran newydd 14890128 wikitext text/x-wiki == Oes angen nodi mai aun o etholaethau'r Senedd yn y teitl? == ... neu a yw'r esboniad ar frig y Categori'n ddigon? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:33, 7 Mai 2026 (UTC) djdkqk4t26bxi4vhmla038qazuyemg9 14890135 14890128 2026-05-07T16:50:14Z Llywelyn2000 796 ? 14890135 wikitext text/x-wiki == Oes angen nodi mai aun o etholaethau'r Senedd yn y teitl? == {{Ping|Craigysgafn|Adda'r Yw}} ... neu a yw'r esboniad ar frig y Categori'n ddigon? [[Defnyddiwr:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Llywelyn2000|sgwrs]]) 16:33, 7 Mai 2026 (UTC) nxlh478070ql923l6ud1q4nc88uwgp3 0 577653 14890497 2026-05-07T21:47:56Z Craigysgafn 40536 Ar y gweill... 14890497 wikitext text/x-wiki Ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2026]], a gynhaliwyd ar [[7 Mai]] [[2026]], mae [[Senedd Cymru]] wedi cynnwys 96 o aelodau a etholwyd am dymor o bedair blynedd. Mae etholiadau'n seiliedig ar system bleidleisio rhestr plaid, gyda 16 etholaeth yn dychwelyd 6 aelod yr un. Dyma'r 16 etholaeth. Mae pob un o'r rhain yn defnyddio enwau Cymraeg, heb fersiynau Saesneg swyddogol cyfatebol. Mae eu ffiniau'n cyfateb i bâr o etholaethau ar gyfer [[Senedd y Deyrnas Unedig]]. {| class="wikitable" !Etholaeth Senedd Cymru !Etholaethau Senedd y DU cyfatebol |- | rowspan="2" |[[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] |[[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol y DU)|Aberfan Maesteg]] |- |[[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Rhondda ac Ogwr]] |- | rowspan="2" |[[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] |[[Bangor Aberconwy (etholaeth seneddol y DU)|Bangor Aberconwy]] |- |[[Ynys Môn (etholaeth seneddol y DU)|Ynys Môn]] |- | rowspan="2" |[[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Chaerffili Rhymni]] |[[Blaenau Gwent a Rhymni (etholaeth seneddol y DU)|Blaenau Gwent a Rhymni]] |- |[[Caerffili (etholaeth seneddol y DU)|Caerffili]] |- | rowspan="2" |[[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)|Brycheiniog Tawe Nedd]] |[[Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (etholaeth seneddol y DU)|Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe]] |- |[[Castell-nedd a Dwyrain Abertawe (etholaeth seneddol y DU)|Castell-nedd a Dwyrain Abertawe]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Ffynnon Taf (etholaeth Senedd)|Caerdydd Ffynnon Taf]] |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Gogledd Caerdydd]] |- |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Caerdydd]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |[[Dwyrain Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Caerdydd]] |- |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth seneddol y DU)|De Caerdydd a Phenarth]] |- | rowspan="2" |[[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]] |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Casnewydd]] |- |[[Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Casnewydd ac Islwyn]] |- | rowspan="2" |[[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] |[[Ceredigion Preseli (etholaeth seneddol y DU)|Ceredigion Preseli]] |- |[[Canol a De Sir Benfro (etholaeth seneddol y DU)|Canol a De Sir Benfro]] |- | rowspan="2" |[[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] |[[Dwyrain Clwyd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Clwyd]] |- |[[Gogledd Clwyd (etholaeth seneddol y DU)|Gogledd Clwyd]] |- | rowspan="2" |[[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|[Fflint Wrecsam]] |[[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth seneddol y DU)|Alun a Glannau Dyfrdwy]] |- |[[Wrecsam (etholaeth seneddol y DU)|Wrecsam]] |- | rowspan="2" |[[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] |[[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyfor Meirionnydd]] |- |[[Maldwyn a Glyndŵr (etholaeth seneddol y DU)|Maldwyn a Glyndŵr]] |- | rowspan="2" |[[Gŵyr Abertawe (etholaeth Senedd)|Gŵyr Abertawe]] |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Abertawe]] |- |[[Gŵyr (etholaeth seneddol y DU)|Gŵyr]] |- | rowspan="2" |[[Pen-y-bont Bro Morgannwg (etholaeth Senedd)|Pen-y-bont Bro Morgannwg]] |[[Bro Morgannwg (etholaeth seneddol y DU)|Bro Morgannwg]] |- |[[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Pen-y-bont]] |- | rowspan="2" |[[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)|Pontypridd Cynon Merthyr]] |[[Merthyr Tudful ac Aberdâr (etholaeth seneddol y DU)|Merthyr Tudful ac Aberdâr]] |- |[[Pontypridd (etholaeth seneddol y DU)|Pontypridd]] |- | rowspan="2" |[[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] |[[Sir Fynwy (etholaeth seneddol y DU)|Sir Fynwy]] |- |[[Torfaen (etholaeth seneddol y DU)|Torfaen]] |- | rowspan="2" |[[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] |[[Caerfyrddin (etholaeth seneddol y DU)|Caerfyrddin]] |- |[[Llanelli (etholaeth seneddol y DU)|Llanelli]] |} [[Delwedd:Wales2026SeneddConstituencies labelled map.svg|bawd|dim|600px|Map o 16 etholaethau Senedd Cymru. Daeth y rhain i rym gydag etholiadau Mai 2026]] ==Hanes== >>>Ar y gweill<<< == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Etholiadau Cymreig}} [[Categori:Etholiadau yng Nghymru]] lq72qk1xflqixxq001xzs91b2cc90v6 14890547 14890497 2026-05-08T05:39:34Z Craigysgafn 40536 14890547 wikitext text/x-wiki Ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2026]], a gynhaliwyd ar [[7 Mai]] [[2026]], mae [[Senedd Cymru]] wedi cynnwys 96 o aelodau a etholwyd am dymor o bedair blynedd. Mae etholiadau'n seiliedig ar system bleidleisio rhestr plaid, gyda 16 etholaeth yn dychwelyd 6 aelod yr un. Dyma'r 16 etholaeth. Mae pob un o'r rhain yn defnyddio enwau Cymraeg, heb fersiynau Saesneg swyddogol cyfatebol. Mae eu ffiniau'n cyfateb i bâr o etholaethau ar gyfer [[Senedd y Deyrnas Unedig]]. Er enghraifft, mae etholaeth Senedd [[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] yn cynnwys y dau etholiad San Steffan [[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol y DU)|Aberfan Maesteg]] a [[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Rhondda ac Ogwr]]. {| class="wikitable" !Etholaeth Senedd Cymru !Etholaethau Senedd y DU cyfatebol |- | rowspan="2" |[[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] |[[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol y DU)|Aberfan Maesteg]] |- |[[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Rhondda ac Ogwr]] |- | rowspan="2" |[[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] |[[Bangor Aberconwy (etholaeth seneddol y DU)|Bangor Aberconwy]] |- |[[Ynys Môn (etholaeth seneddol y DU)|Ynys Môn]] |- | rowspan="2" |[[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Chaerffili Rhymni]] |[[Blaenau Gwent a Rhymni (etholaeth seneddol y DU)|Blaenau Gwent a Rhymni]] |- |[[Caerffili (etholaeth seneddol y DU)|Caerffili]] |- | rowspan="2" |[[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)|Brycheiniog Tawe Nedd]] |[[Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (etholaeth seneddol y DU)|Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe]] |- |[[Castell-nedd a Dwyrain Abertawe (etholaeth seneddol y DU)|Castell-nedd a Dwyrain Abertawe]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Ffynnon Taf (etholaeth Senedd)|Caerdydd Ffynnon Taf]] |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Gogledd Caerdydd]] |- |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Caerdydd]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |[[Dwyrain Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Caerdydd]] |- |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth seneddol y DU)|De Caerdydd a Phenarth]] |- | rowspan="2" |[[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]] |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Casnewydd]] |- |[[Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Casnewydd ac Islwyn]] |- | rowspan="2" |[[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] |[[Ceredigion Preseli (etholaeth seneddol y DU)|Ceredigion Preseli]] |- |[[Canol a De Sir Benfro (etholaeth seneddol y DU)|Canol a De Sir Benfro]] |- | rowspan="2" |[[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] |[[Dwyrain Clwyd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Clwyd]] |- |[[Gogledd Clwyd (etholaeth seneddol y DU)|Gogledd Clwyd]] |- | rowspan="2" |[[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|[Fflint Wrecsam]] |[[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth seneddol y DU)|Alun a Glannau Dyfrdwy]] |- |[[Wrecsam (etholaeth seneddol y DU)|Wrecsam]] |- | rowspan="2" |[[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] |[[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyfor Meirionnydd]] |- |[[Maldwyn a Glyndŵr (etholaeth seneddol y DU)|Maldwyn a Glyndŵr]] |- | rowspan="2" |[[Gŵyr Abertawe (etholaeth Senedd)|Gŵyr Abertawe]] |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Abertawe]] |- |[[Gŵyr (etholaeth seneddol y DU)|Gŵyr]] |- | rowspan="2" |[[Pen-y-bont Bro Morgannwg (etholaeth Senedd)|Pen-y-bont Bro Morgannwg]] |[[Bro Morgannwg (etholaeth seneddol y DU)|Bro Morgannwg]] |- |[[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Pen-y-bont]] |- | rowspan="2" |[[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)|Pontypridd Cynon Merthyr]] |[[Merthyr Tudful ac Aberdâr (etholaeth seneddol y DU)|Merthyr Tudful ac Aberdâr]] |- |[[Pontypridd (etholaeth seneddol y DU)|Pontypridd]] |- | rowspan="2" |[[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] |[[Sir Fynwy (etholaeth seneddol y DU)|Sir Fynwy]] |- |[[Torfaen (etholaeth seneddol y DU)|Torfaen]] |- | rowspan="2" |[[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] |[[Caerfyrddin (etholaeth seneddol y DU)|Caerfyrddin]] |- |[[Llanelli (etholaeth seneddol y DU)|Llanelli]] |} [[Delwedd:Wales2026SeneddConstituencies labelled map.svg|bawd|dim|600px|Map o 16 etholaethau Senedd Cymru. Daeth y rhain i rym gydag etholiadau Mai 2026]] ==Hanes== >>>Ar y gweill<<< == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Etholiadau Cymreig}} [[Categori:Etholiadau yng Nghymru]] p5kqr7ktoumt2myn11q0jcuxt92u6i8 14890715 14890547 2026-05-08T09:27:17Z Craigysgafn 40536 14890715 wikitext text/x-wiki Ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2026]], a gynhaliwyd ar [[7 Mai]] [[2026]], mae [[Senedd Cymru]] wedi cynnwys 96 o aelodau a etholwyd am dymor o bedair blynedd. Mae etholiadau'n seiliedig ar system bleidleisio rhestr plaid, gyda 16 etholaeth yn dychwelyd 6 aelod yr un. Dyma'r 16 etholaeth. Mae pob un o'r rhain yn defnyddio enwau Cymraeg, heb fersiynau Saesneg swyddogol cyfatebol. Mae eu ffiniau'n cyfateb i bâr o etholaethau ar gyfer [[Senedd y Deyrnas Unedig]]. Er enghraifft, mae etholaeth Senedd [[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] yn cynnwys y dau etholiad San Steffan [[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol y DU)|Aberfan Maesteg]] a [[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Rhondda ac Ogwr]]. {| class="wikitable" !Etholaeth Senedd Cymru !Etholaethau Senedd y DU cyfatebol |- | rowspan="2" |[[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] |[[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol y DU)|Aberfan Maesteg]] |- |[[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Rhondda ac Ogwr]] |- | rowspan="2" |[[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] |[[Bangor Aberconwy (etholaeth seneddol y DU)|Bangor Aberconwy]] |- |[[Ynys Môn (etholaeth seneddol y DU)|Ynys Môn]] |- | rowspan="2" |[[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Chaerffili Rhymni]] |[[Blaenau Gwent a Rhymni (etholaeth seneddol y DU)|Blaenau Gwent a Rhymni]] |- |[[Caerffili (etholaeth seneddol y DU)|Caerffili]] |- | rowspan="2" |[[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)|Brycheiniog Tawe Nedd]] |[[Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (etholaeth seneddol y DU)|Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe]] |- |[[Castell-nedd a Dwyrain Abertawe (etholaeth seneddol y DU)|Castell-nedd a Dwyrain Abertawe]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Ffynnon Taf (etholaeth Senedd)|Caerdydd Ffynnon Taf]] |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Gogledd Caerdydd]] |- |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Caerdydd]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |[[Dwyrain Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Caerdydd]] |- |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth seneddol y DU)|De Caerdydd a Phenarth]] |- | rowspan="2" |[[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]] |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Casnewydd]] |- |[[Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Casnewydd ac Islwyn]] |- | rowspan="2" |[[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] |[[Ceredigion Preseli (etholaeth seneddol y DU)|Ceredigion Preseli]] |- |[[Canol a De Sir Benfro (etholaeth seneddol y DU)|Canol a De Sir Benfro]] |- | rowspan="2" |[[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] |[[Dwyrain Clwyd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Clwyd]] |- |[[Gogledd Clwyd (etholaeth seneddol y DU)|Gogledd Clwyd]] |- | rowspan="2" |[[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|[Fflint Wrecsam]] |[[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth seneddol y DU)|Alun a Glannau Dyfrdwy]] |- |[[Wrecsam (etholaeth seneddol y DU)|Wrecsam]] |- | rowspan="2" |[[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] |[[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyfor Meirionnydd]] |- |[[Maldwyn a Glyndŵr (etholaeth seneddol y DU)|Maldwyn a Glyndŵr]] |- | rowspan="2" |[[Gŵyr Abertawe (etholaeth Senedd)|Gŵyr Abertawe]] |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Abertawe]] |- |[[Gŵyr (etholaeth seneddol y DU)|Gŵyr]] |- | rowspan="2" |[[Pen-y-bont Bro Morgannwg (etholaeth Senedd)|Pen-y-bont Bro Morgannwg]] |[[Bro Morgannwg (etholaeth seneddol y DU)|Bro Morgannwg]] |- |[[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Pen-y-bont]] |- | rowspan="2" |[[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)|Pontypridd Cynon Merthyr]] |[[Merthyr Tudful ac Aberdâr (etholaeth seneddol y DU)|Merthyr Tudful ac Aberdâr]] |- |[[Pontypridd (etholaeth seneddol y DU)|Pontypridd]] |- | rowspan="2" |[[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] |[[Sir Fynwy (etholaeth seneddol y DU)|Sir Fynwy]] |- |[[Torfaen (etholaeth seneddol y DU)|Torfaen]] |- | rowspan="2" |[[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] |[[Caerfyrddin (etholaeth seneddol y DU)|Caerfyrddin]] |- |[[Llanelli (etholaeth seneddol y DU)|Llanelli]] |} [[Delwedd:Wales2026SeneddConstituencies labelled map.svg|bawd|dim|600px|Map o 16 etholaethau Senedd Cymru. Daeth y rhain i rym gydag etholiadau Mai 2026]] ==Hanes== Fel rhan o [[Cytundeb Cydweithio Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru 2021|Gytundeb Cydweithredu 2021]] rhwng [[Llafur Cymru]] a [[Plaid Cymru|Phlaid Cymru]] yn Senedd Cymru, cytunodd y pleidiau ar gynnydd yn nifer aelodau'r Senedd a dull pleidleisio mwy cyfrannol. Sefydlwyd Pwyllgor Diben Arbennig ar Ddiwygio'r Senedd<ref>[https://senedd.cymru/pwyllgorau/y-pwyllgor-diben-arbennig-ar-ddiwygio-r-senedd-y-chweched-senedd/ "Y Pwyllgor Diben Arbennig ar Ddiwygio'r Senedd - Y Chweched Senedd"], Senedd Cymru; adalwyd 8 Mai 2026</ref> ar 6 Hydref 2021. Cyhoeddodd y Pwyllgor ei adroddiad, ''Diwygio ein Senedd: Llais cryfach i bobl Cymru'', ar 30 Mai 2022.<ref>[https://senedd.cymru/media/nekjfv3a/cr-ld15130-w.pdf ''Diwygio ein Senedd: Llais cryfach i bobl Cymru''], Senedd Cymru; adalwyd 8 Mai 2026</ref> Cynigion y pwyllgorau oedd y sail ar gyfer y ddeddfwriaeth ddilynol, sef [[Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024]], a basiwyd gan Senedd Cymru ym Mai 2024.<ref>[https://www.legislation.gov.uk/cy/asc/2024/4/section/25/welsh "Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024"], deddfwriaeth.gov.uk; adalwyd 8 Mai 2026</ref> Creodd y ddeddfwriaeth system hollol newydd o 16 etholaeth, sef parau o'r 32 [[Rhestr o etholaethau seneddol y DU yng Nghymru|etholaeth]] yng Nghymru ar gyfer etholiadau San Steffan a ddaeth i rym ym mis Mehefin 2024. Byddai pob etholaeth yn ethol chwe [[Aelod o'r Senedd|AS]] o restr gaeedig o dan [[Dull D'Hondt]]. O dan y cynigion, rhaid i bob ymgeisydd fyw yng Nghymru, a byddai etholiadau'n cael eu cynnal bob pedair blynedd. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Etholiadau Cymreig}} [[Categori:Etholiadau yng Nghymru]] nxxvjxoevhmzmrvhv5ag3on9evomua4 14890722 14890715 2026-05-08T09:29:15Z Craigysgafn 40536 14890722 wikitext text/x-wiki Ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2026]], a gynhaliwyd ar [[7 Mai]] [[2026]], mae [[Senedd Cymru]] wedi cynnwys 96 o aelodau a etholwyd am dymor o bedair blynedd. Mae etholiadau'n seiliedig ar system bleidleisio rhestr plaid, gyda 16 etholaeth yn dychwelyd 6 aelod yr un. Dyma'r 16 etholaeth. Mae pob un o'r rhain yn defnyddio enwau Cymraeg, heb fersiynau Saesneg swyddogol cyfatebol. Mae eu ffiniau'n cyfateb i bâr o etholaethau ar gyfer [[Senedd y Deyrnas Unedig]]. Er enghraifft, mae etholaeth Senedd [[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] yn cynnwys y dau etholiad San Steffan [[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol y DU)|Aberfan Maesteg]] a [[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Rhondda ac Ogwr]]. {| class="wikitable" !Etholaeth Senedd Cymru !Etholaethau Senedd y DU cyfatebol |- | rowspan="2" |[[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] |[[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol y DU)|Aberfan Maesteg]] |- |[[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Rhondda ac Ogwr]] |- | rowspan="2" |[[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] |[[Bangor Aberconwy (etholaeth seneddol y DU)|Bangor Aberconwy]] |- |[[Ynys Môn (etholaeth seneddol y DU)|Ynys Môn]] |- | rowspan="2" |[[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Chaerffili Rhymni]] |[[Blaenau Gwent a Rhymni (etholaeth seneddol y DU)|Blaenau Gwent a Rhymni]] |- |[[Caerffili (etholaeth seneddol y DU)|Caerffili]] |- | rowspan="2" |[[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)|Brycheiniog Tawe Nedd]] |[[Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (etholaeth seneddol y DU)|Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe]] |- |[[Castell-nedd a Dwyrain Abertawe (etholaeth seneddol y DU)|Castell-nedd a Dwyrain Abertawe]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Ffynnon Taf (etholaeth Senedd)|Caerdydd Ffynnon Taf]] |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Gogledd Caerdydd]] |- |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Caerdydd]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |[[Dwyrain Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Caerdydd]] |- |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth seneddol y DU)|De Caerdydd a Phenarth]] |- | rowspan="2" |[[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]] |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Casnewydd]] |- |[[Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Casnewydd ac Islwyn]] |- | rowspan="2" |[[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] |[[Ceredigion Preseli (etholaeth seneddol y DU)|Ceredigion Preseli]] |- |[[Canol a De Sir Benfro (etholaeth seneddol y DU)|Canol a De Sir Benfro]] |- | rowspan="2" |[[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] |[[Dwyrain Clwyd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Clwyd]] |- |[[Gogledd Clwyd (etholaeth seneddol y DU)|Gogledd Clwyd]] |- | rowspan="2" |[[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] |[[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth seneddol y DU)|Alun a Glannau Dyfrdwy]] |- |[[Wrecsam (etholaeth seneddol y DU)|Wrecsam]] |- | rowspan="2" |[[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] |[[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyfor Meirionnydd]] |- |[[Maldwyn a Glyndŵr (etholaeth seneddol y DU)|Maldwyn a Glyndŵr]] |- | rowspan="2" |[[Gŵyr Abertawe (etholaeth Senedd)|Gŵyr Abertawe]] |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Abertawe]] |- |[[Gŵyr (etholaeth seneddol y DU)|Gŵyr]] |- | rowspan="2" |[[Pen-y-bont Bro Morgannwg (etholaeth Senedd)|Pen-y-bont Bro Morgannwg]] |[[Bro Morgannwg (etholaeth seneddol y DU)|Bro Morgannwg]] |- |[[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Pen-y-bont]] |- | rowspan="2" |[[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)|Pontypridd Cynon Merthyr]] |[[Merthyr Tudful ac Aberdâr (etholaeth seneddol y DU)|Merthyr Tudful ac Aberdâr]] |- |[[Pontypridd (etholaeth seneddol y DU)|Pontypridd]] |- | rowspan="2" |[[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] |[[Sir Fynwy (etholaeth seneddol y DU)|Sir Fynwy]] |- |[[Torfaen (etholaeth seneddol y DU)|Torfaen]] |- | rowspan="2" |[[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] |[[Caerfyrddin (etholaeth seneddol y DU)|Caerfyrddin]] |- |[[Llanelli (etholaeth seneddol y DU)|Llanelli]] |} [[Delwedd:Wales2026SeneddConstituencies labelled map.svg|bawd|dim|600px|Map o 16 etholaethau Senedd Cymru. Daeth y rhain i rym gydag etholiadau Mai 2026]] ==Hanes== Fel rhan o [[Cytundeb Cydweithio Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru 2021|Gytundeb Cydweithredu 2021]] rhwng [[Llafur Cymru]] a [[Plaid Cymru|Phlaid Cymru]] yn Senedd Cymru, cytunodd y pleidiau ar gynnydd yn nifer aelodau'r Senedd a dull pleidleisio mwy cyfrannol. Sefydlwyd Pwyllgor Diben Arbennig ar Ddiwygio'r Senedd<ref>[https://senedd.cymru/pwyllgorau/y-pwyllgor-diben-arbennig-ar-ddiwygio-r-senedd-y-chweched-senedd/ "Y Pwyllgor Diben Arbennig ar Ddiwygio'r Senedd - Y Chweched Senedd"], Senedd Cymru; adalwyd 8 Mai 2026</ref> ar 6 Hydref 2021. Cyhoeddodd y Pwyllgor ei adroddiad, ''Diwygio ein Senedd: Llais cryfach i bobl Cymru'', ar 30 Mai 2022.<ref>[https://senedd.cymru/media/nekjfv3a/cr-ld15130-w.pdf ''Diwygio ein Senedd: Llais cryfach i bobl Cymru''], Senedd Cymru; adalwyd 8 Mai 2026</ref> Cynigion y pwyllgorau oedd y sail ar gyfer y ddeddfwriaeth ddilynol, sef [[Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024]], a basiwyd gan Senedd Cymru ym Mai 2024.<ref>[https://www.legislation.gov.uk/cy/asc/2024/4/section/25/welsh "Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024"], deddfwriaeth.gov.uk; adalwyd 8 Mai 2026</ref> Creodd y ddeddfwriaeth system hollol newydd o 16 etholaeth, sef parau o'r 32 [[Rhestr o etholaethau seneddol y DU yng Nghymru|etholaeth]] yng Nghymru ar gyfer etholiadau San Steffan a ddaeth i rym ym mis Mehefin 2024. Byddai pob etholaeth yn ethol chwe [[Aelod o'r Senedd|AS]] o restr gaeedig o dan [[Dull D'Hondt]]. O dan y cynigion, rhaid i bob ymgeisydd fyw yng Nghymru, a byddai etholiadau'n cael eu cynnal bob pedair blynedd. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Etholiadau Cymreig}} [[Categori:Etholiadau yng Nghymru]] 8v43zl1jndrgb5n09o003kx28v479yj 14890898 14890722 2026-05-08T11:04:28Z Craigysgafn 40536 14890898 wikitext text/x-wiki {{Gwleidyddiaeth Cymru}} Ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2026]], a gynhaliwyd ar [[7 Mai]] [[2026]], mae [[Senedd Cymru]] wedi cynnwys 96 o aelodau a etholwyd am dymor o bedair blynedd. Mae etholiadau'n seiliedig ar system bleidleisio rhestr plaid, gyda 16 etholaeth yn dychwelyd 6 aelod yr un. Dyma'r 16 etholaeth. Mae pob un o'r rhain yn defnyddio enwau Cymraeg, heb fersiynau Saesneg swyddogol cyfatebol. Mae eu ffiniau'n cyfateb i bâr o etholaethau ar gyfer [[Senedd y Deyrnas Unedig]]. Er enghraifft, mae etholaeth Senedd [[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] yn cynnwys y dau etholiad San Steffan [[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol y DU)|Aberfan Maesteg]] a [[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Rhondda ac Ogwr]]. {| class="wikitable" !Etholaeth Senedd Cymru !Etholaethau Senedd y DU cyfatebol |- | rowspan="2" |[[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] |[[Aberafan Maesteg (etholaeth seneddol y DU)|Aberfan Maesteg]] |- |[[Rhondda ac Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Rhondda ac Ogwr]] |- | rowspan="2" |[[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] |[[Bangor Aberconwy (etholaeth seneddol y DU)|Bangor Aberconwy]] |- |[[Ynys Môn (etholaeth seneddol y DU)|Ynys Môn]] |- | rowspan="2" |[[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Chaerffili Rhymni]] |[[Blaenau Gwent a Rhymni (etholaeth seneddol y DU)|Blaenau Gwent a Rhymni]] |- |[[Caerffili (etholaeth seneddol y DU)|Caerffili]] |- | rowspan="2" |[[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)|Brycheiniog Tawe Nedd]] |[[Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (etholaeth seneddol y DU)|Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe]] |- |[[Castell-nedd a Dwyrain Abertawe (etholaeth seneddol y DU)|Castell-nedd a Dwyrain Abertawe]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Ffynnon Taf (etholaeth Senedd)|Caerdydd Ffynnon Taf]] |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Gogledd Caerdydd]] |- |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Caerdydd]] |- | rowspan="2" |[[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |[[Dwyrain Caerdydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Caerdydd]] |- |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth seneddol y DU)|De Caerdydd a Phenarth]] |- | rowspan="2" |[[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]] |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Casnewydd]] |- |[[Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Casnewydd ac Islwyn]] |- | rowspan="2" |[[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] |[[Ceredigion Preseli (etholaeth seneddol y DU)|Ceredigion Preseli]] |- |[[Canol a De Sir Benfro (etholaeth seneddol y DU)|Canol a De Sir Benfro]] |- | rowspan="2" |[[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] |[[Dwyrain Clwyd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyrain Clwyd]] |- |[[Gogledd Clwyd (etholaeth seneddol y DU)|Gogledd Clwyd]] |- | rowspan="2" |[[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] |[[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth seneddol y DU)|Alun a Glannau Dyfrdwy]] |- |[[Wrecsam (etholaeth seneddol y DU)|Wrecsam]] |- | rowspan="2" |[[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] |[[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol y DU)|Dwyfor Meirionnydd]] |- |[[Maldwyn a Glyndŵr (etholaeth seneddol y DU)|Maldwyn a Glyndŵr]] |- | rowspan="2" |[[Gŵyr Abertawe (etholaeth Senedd)|Gŵyr Abertawe]] |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth seneddol y DU)|Gorllewin Abertawe]] |- |[[Gŵyr (etholaeth seneddol y DU)|Gŵyr]] |- | rowspan="2" |[[Pen-y-bont Bro Morgannwg (etholaeth Senedd)|Pen-y-bont Bro Morgannwg]] |[[Bro Morgannwg (etholaeth seneddol y DU)|Bro Morgannwg]] |- |[[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth seneddol y DU)|Pen-y-bont]] |- | rowspan="2" |[[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)|Pontypridd Cynon Merthyr]] |[[Merthyr Tudful ac Aberdâr (etholaeth seneddol y DU)|Merthyr Tudful ac Aberdâr]] |- |[[Pontypridd (etholaeth seneddol y DU)|Pontypridd]] |- | rowspan="2" |[[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] |[[Sir Fynwy (etholaeth seneddol y DU)|Sir Fynwy]] |- |[[Torfaen (etholaeth seneddol y DU)|Torfaen]] |- | rowspan="2" |[[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] |[[Caerfyrddin (etholaeth seneddol y DU)|Caerfyrddin]] |- |[[Llanelli (etholaeth seneddol y DU)|Llanelli]] |} [[Delwedd:Wales2026SeneddConstituencies labelled map.svg|bawd|dim|600px|Map o 16 etholaethau Senedd Cymru. Daeth y rhain i rym gydag etholiadau Mai 2026]] ==Hanes== Fel rhan o [[Cytundeb Cydweithio Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru 2021|Gytundeb Cydweithredu 2021]] rhwng [[Llafur Cymru]] a [[Plaid Cymru|Phlaid Cymru]] yn Senedd Cymru, cytunodd y pleidiau ar gynnydd yn nifer aelodau'r Senedd a dull pleidleisio mwy cyfrannol. Sefydlwyd Pwyllgor Diben Arbennig ar Ddiwygio'r Senedd<ref>[https://senedd.cymru/pwyllgorau/y-pwyllgor-diben-arbennig-ar-ddiwygio-r-senedd-y-chweched-senedd/ "Y Pwyllgor Diben Arbennig ar Ddiwygio'r Senedd - Y Chweched Senedd"], Senedd Cymru; adalwyd 8 Mai 2026</ref> ar 6 Hydref 2021. Cyhoeddodd y Pwyllgor ei adroddiad, ''Diwygio ein Senedd: Llais cryfach i bobl Cymru'', ar 30 Mai 2022.<ref>[https://senedd.cymru/media/nekjfv3a/cr-ld15130-w.pdf ''Diwygio ein Senedd: Llais cryfach i bobl Cymru''], Senedd Cymru; adalwyd 8 Mai 2026</ref> Cynigion y pwyllgorau oedd y sail ar gyfer y ddeddfwriaeth ddilynol, sef [[Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024]], a basiwyd gan Senedd Cymru ym Mai 2024.<ref>[https://www.legislation.gov.uk/cy/asc/2024/4/section/25/welsh "Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024"], deddfwriaeth.gov.uk; adalwyd 8 Mai 2026</ref> Creodd y ddeddfwriaeth system hollol newydd o 16 etholaeth, sef parau o'r 32 [[Rhestr o etholaethau seneddol y DU yng Nghymru|etholaeth]] yng Nghymru ar gyfer etholiadau San Steffan a ddaeth i rym ym mis Mehefin 2024. Byddai pob etholaeth yn ethol chwe [[Aelod o'r Senedd|AS]] o restr gaeedig o dan [[Dull D'Hondt]]. O dan y cynigion, rhaid i bob ymgeisydd fyw yng Nghymru, a byddai etholiadau'n cael eu cynnal bob pedair blynedd. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} [[Categori:Etholiadau yng Nghymru]] 7cin9g9xwzhhfrrao7gbb3xc00xx5wr 14 577654 14890525 2026-05-08T05:14:09Z Llywelyn2000 796 Dechrau tudalen newydd gyda ":''Mae '''Etholaeth Clwyd''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ddefnyddiwyd am y tro cyntaf ym Mai 2026.'' [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]]" 14890525 wikitext text/x-wiki :''Mae '''Etholaeth Clwyd''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ddefnyddiwyd am y tro cyntaf ym Mai 2026.'' [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]] kac8ddv0d8o8ovgw3af68xz66uqxfh5 0 577655 14890605 2026-05-08T06:35:04Z Llywelyn2000 796 Dechrau tudalen newydd gyda "#AILCYFEIRIO [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)]]" 14890605 wikitext text/x-wiki #AILCYFEIRIO [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)]] bufuy1sy7ziublsjpg6y6nw3o9rdpom 14 577656 14890606 2026-05-08T06:40:56Z Llywelyn2000 796 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]]" 14890606 wikitext text/x-wiki [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]] j62hqccarzt21g7vr6dth60ohtffkfz 14890640 14890606 2026-05-08T07:55:44Z Llywelyn2000 796 Symudodd Llywelyn2000 y dudalen [[Categori:Llefydd o fewn Fflint Wrecsam]] i [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 14890606 wikitext text/x-wiki [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]] j62hqccarzt21g7vr6dth60ohtffkfz 14 577657 14890641 2026-05-08T07:55:44Z Llywelyn2000 796 Symudodd Llywelyn2000 y dudalen [[Categori:Llefydd o fewn Fflint Wrecsam]] i [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] 14890641 wikitext text/x-wiki #ail-cyfeirio [[:Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Fflint Wrecsam]] epobulg4a6987jrz5tmpa4hi2jpbjc2 14 577658 14890700 2026-05-08T09:18:14Z Llywelyn2000 796 Dechrau tudalen newydd gyda ":''Mae '''Etholaeth Gwynedd Maldwyn''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ffurfiwyd ym Mai 2026.'' [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]]" 14890700 wikitext text/x-wiki :''Mae '''Etholaeth Gwynedd Maldwyn''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ffurfiwyd ym Mai 2026.'' [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]] kfw7x10sh2dylk1ma70sgn4356f4yyj 14 577659 14890812 2026-05-08T10:22:37Z Llywelyn2000 796 Dechrau tudalen newydd gyda ":''Mae '''Ceredigion Penfro''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ddefnyddiwyd am y tro cyntaf ym Mai 2026.'' [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]]" 14890812 wikitext text/x-wiki :''Mae '''Ceredigion Penfro''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ddefnyddiwyd am y tro cyntaf ym Mai 2026.'' [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]] r6ozvlqhzkeevilg1vvyq52hbm6s7kh 14 577660 14890909 2026-05-08T11:28:21Z Llywelyn2000 796 Dechrau tudalen newydd gyda ":''Mae '''Sir Gaerfyrddin''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ffurfiwyd ym Mai 2026.'' [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]]" 14890909 wikitext text/x-wiki :''Mae '''Sir Gaerfyrddin''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ffurfiwyd ym Mai 2026.'' [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]] hlo3j0dswcm8fh1trwhis6spcu2b04s