Wicipedia cywiki https://cy.wikipedia.org/wiki/Hafan MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Arbennig Sgwrs Defnyddiwr Sgwrs Defnyddiwr Wicipedia Sgwrs Wicipedia Delwedd Sgwrs Delwedd MediaWici Sgwrs MediaWici Nodyn Sgwrs Nodyn Cymorth Sgwrs Cymorth Categori Sgwrs Categori Porth Sgwrs Porth TimedText TimedText talk Modiwl Sgwrs modiwl Event Event talk 0 106 14892436 14339675 2026-05-11T08:20:38Z Craigysgafn 40536 14892436 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa, sir |gwlad={{banergwlad|Cymru}}}} [[Delwedd:Arfbais-clwyd.jpg|bawd|320px|Arfbais Cyngor Clwyd]] :''Am yr etholaeth Senedd o'r un enw, gweler [[Clwyd (etholaeth Senedd)]].'' Sir weinyddol yng [[Gogledd Cymru|ngogledd-ddwyrain Cymru]] a fodolai o 1974 hyd 1996, oedd '''Clwyd'''. Cafodd ei henwi ar ôl [[Afon Clwyd]] am fod yr afon honno'n rhedeg trwy ei chanol. Roedd ei diriogaeth yn cyfateb yn fras i'r [[Berfeddwlad]] ganoloesol. [[Yr Wyddgrug]] oedd canolfan weinyddol y sir. Mae'n dal i fodoli fel [[Siroedd cadwedig Cymru|sir cadwedig]]. [[Delwedd:CymruClwydTraddod.png|bawd|canol|Clwyd yng Nghymru, 1974-1996]] ==Cynghorau dosbarth== *[[Alun a Glannau Dyfrdwy (dosbarth)|Alun a Glannau Dyfrdwy]] *[[Colwyn (dosbarth)|Colwyn]] *[[Delyn (dosbarth)|Delyn]] *[[Glyndŵr (dosbarth)|Glyndŵr]] *[[Rhuddlan (dosbarth)|Rhuddlan]] *[[Wrecsam (dosbarth)|Wrecsam]] ==Gweler hefyd== *[[Afon Clwyd]], prif afon y sir *[[Bryniau Clwyd]], sy'n ymestyn trwy ganol yr hen sir *[[De Clwyd (etholaeth Cynulliad)]] *[[De Clwyd (etholaeth seneddol)]] *[[Dyffryn Clwyd]], dyffryn yng nghanol y sir *[[Dyffryn Clwyd (cantref)|Dyffryn Clwyd]], [[cantref]] canoloesol *[[Dyffryn Clwyd (etholaeth Cynulliad)]] *[[Dyffryn Clwyd (etholaeth seneddol)]] *[[Gorllewin Clwyd (etholaeth Cynulliad)]] *[[Gorllewin Clwyd (etholaeth seneddol)]] {{Siroedd cadwedig Cymru}} [[Categori:Clwyd]] [[Categori:Dadsefydliadau 1996]] [[Categori:Sefydliadau 1974]] [[Categori:Siroedd cadwedig Cymru]] 0c960imlhbmp4d4p8xxwg1l2v0v2bc7 0 201 14892424 13650169 2026-05-11T07:38:19Z Llywelyn2000 796 manion 14892424 wikitext text/x-wiki {{Mai}} '''11 Mai''' yw'r cant trideg unfed (131fed) dydd o'r flwyddyn yng [[Calendr Gregori|Nghalendr Gregori]] (132fed mewn [[blwyddyn naid|blynyddoedd naid]]). Mae 234 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn. == Digwyddiadau == * [[1812]] - Ymosodiad ar [[Spencer Perceval]]. * [[1858]] - [[Minnesota]] yn dod yn dalaith [[yr Unol Daleithiau]]. * [[1867]] - [[Lwcsembwrg]] yn ennill ei hannibyniaeth. * [[2010]] - [[David Cameron]] yn dod yn [[Prif Weinidog y Deyrnas Unedig|Brif Weinidog y Deyrnas Unedig]]. == Genedigaethau == [[Delwedd:Irving Berlin NYWTS.jpg|bawd|140px|dde|[[Irving Berlin]]]] [[Delwedd:RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg|bawd|140px|dde|[[Richard Feynman]]]] * [[1739]] - [[Eleanor Butler]], uchelwraig (m. [[1829]]) * [[1866]] - [[Clare Atwood]], arlunydd (m. [[1962]]) * [[1877]] - [[Jeanne Baudot]], arlunydd (m. [[1957]]) * [[1880]] - [[David Davies, Barwn 1af Davies]], gwleidydd (m. [[1944]]) * [[1888]] - [[Irving Berlin]], cyfansoddwr a thelynegwr (m. [[1989]]) * [[1892]] - Fonesig [[Margaret Rutherford]], actores (m. [[1972]]) * [[1900]] - [[Pridi Banomyong]], gwleidydd (m. [[1983]]) * [[1904]] - [[Salvador Dalí]], arlunydd (m. [[1989]]) * [[1907]] - [[Eva Schulze-Knabe]], arlunydd (m. [[1976]]) * [[1909]] - [[Aneirin Talfan Davies]], awdur (m. [[1980]]) * [[1911]] - [[Phil Silvers]], comedïwr (m. [[1985]]) * [[1918]] - [[Richard Feynman]], ffisegydd (m. [[1988]]) * [[1924]] - [[Antony Hewish]], astroffisegwr (m. [[2021]]) * [[1927]] **[[Bernard Fox]], actor (m. [[2016]]) **[[Mort Sahl]], digrifwr (m. [[2021]]) * [[1948]] - [[Pam Ferris]], actores * [[1950]] - [[Jeremy Paxman]], newyddiadurwr * [[1951]] - [[Kay Mellor]], actores, sgriptiwraig a chyfansoddwraig (m. [[2022]]) * [[1954]] - [[Judith Weir]], cyfansoddwraig * [[1963]] - [[Natasha Richardson]], actores (m. [[2009]]) * [[1964]] - [[John Parrott]], chwaraewr snwcer * [[1977]] - [[Marcos Paulo]], pêl-droediwr<ref>{{NFT player|id=10116|access-date=17 Mai 2022}}</ref> * [[1981]] - [[Daisuke Matsui]], pêl-droediwr * [[1982]] - [[Cory Monteith]], canwr ac actor (m. [[2013]])<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2013/jul/14/cory-monteith|title=Cory Monteith obituary|language=en|date=14 Gorffennaf 2014|website=The Guardian|author=Anthony Hayward|access-date=17 Mai 2022}}</ref> * [[1983]] - [[Holly Valance]], cantores ac actores * [[1987]] - [[Tomoaki Makino]], pêl-droediwr * [[2000]] - [[Ffion Morgan]], pêl-droediwraig == Marwolaethau == [[Delwedd:Bob-Marley-in-Concert Zurich 05-30-80.jpg|bawd|160px|dde|[[Bob Marley]]]] * [[1778]] - [[William Pitt, Iarll 1af Chatham]], Prif Weinidog Brydain Fawr, 69 * [[1812]] - [[Spencer Perceval]], [[Prif Weinidog y Deyrnas Unedig]], 49 * [[1839]] - [[John Harries]], [[Cwrtycadno]], meddyg traddodiadol a "dewin", 54 * [[1907]] - [[Ilka von Fabrice]], arlunydd, 60 * [[1944]] - [[Florine Stettheimer]], arlunydd, 72 * [[1962]] - [[Frieda Harris]], arlunydd, 85 * [[1963]] - [[Herbert Spencer Gasser]], meddyg, ffisiolegydd a seicolegydd, 74 * [[1971]] - [[Seán Lemass]], [[Taoiseach|Prif Weinidog Iwerddon]], 70 * [[1976]] - [[Alvar Aalto]], pensaer, 78 * [[1981]] - [[Bob Marley]], cerddor, 36 * [[2001]] - [[Douglas Adams]], awdur, 49 * [[2020]] - [[Jerry Stiller]], actor a chomediwr, 92 * [[2022]] - [[Shireen Abu Akleh]], newyddiadurwraig, 51 * [[2023]] - [[Shaun Pickering]], peledwr, 61 == Gwyliau a chadwraethau == * Diwrnod Cenedlaethol Technoleg ([[India]]) [[Categori:Dyddiau|0511]] [[Categori:Mai|Mai, 11]] h2fgzr9ftd45t6p8vewmh1rwgohxnrs 14892426 14892424 2026-05-11T07:48:52Z Deb 7 14892426 wikitext text/x-wiki {{Mai}} '''11 Mai''' yw'r cant trideg unfed (131fed) dydd o'r flwyddyn yng [[Calendr Gregori|Nghalendr Gregori]] (132fed mewn [[blwyddyn naid|blynyddoedd naid]]). Mae 234 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn. == Digwyddiadau == * [[1812]] - Ymosodiad ar [[Spencer Perceval]]. * [[1858]] - [[Minnesota]] yn dod yn dalaith [[yr Unol Daleithiau]]. * [[1867]] - [[Lwcsembwrg]] yn ennill ei hannibyniaeth. * [[2010]] - [[David Cameron]] yn dod yn [[Prif Weinidog y Deyrnas Unedig|Brif Weinidog y Deyrnas Unedig]]. == Genedigaethau == [[Delwedd:Irving Berlin NYWTS.jpg|bawd|140px|dde|[[Irving Berlin]]]] [[Delwedd:RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg|bawd|140px|dde|[[Richard Feynman]]]] * [[1739]] - [[Eleanor Butler]], uchelwraig (m. [[1829]]) * [[1866]] - [[Clare Atwood]], arlunydd (m. [[1962]]) * [[1877]] - [[Jeanne Baudot]], arlunydd (m. [[1957]]) * [[1880]] - [[David Davies, Barwn 1af Davies]], gwleidydd (m. [[1944]]) * [[1888]] - [[Irving Berlin]], cyfansoddwr a thelynegwr (m. [[1989]]) * [[1892]] - Fonesig [[Margaret Rutherford]], actores (m. [[1972]]) * [[1900]] - [[Pridi Banomyong]], gwleidydd (m. [[1983]]) * [[1904]] - [[Salvador Dalí]], arlunydd (m. [[1989]]) * [[1907]] - [[Eva Schulze-Knabe]], arlunydd (m. [[1976]]) * [[1909]] - [[Aneirin Talfan Davies]], awdur (m. [[1980]]) * [[1911]] - [[Phil Silvers]], comedïwr (m. [[1985]]) * [[1918]] - [[Richard Feynman]], ffisegydd (m. [[1988]]) * [[1924]] - [[Antony Hewish]], astroffisegwr (m. [[2021]]) * [[1927]] **[[Bernard Fox]], actor (m. [[2016]]) **[[Mort Sahl]], digrifwr (m. [[2021]]) * [[1948]] - [[Pam Ferris]], actores * [[1951]] - [[Kay Mellor]], actores, sgriptiwraig a chyfansoddwraig (m. [[2022]]) * [[1954]] - [[Judith Weir]], cyfansoddwraig * [[1963]] - [[Natasha Richardson]], actores (m. [[2009]]) * [[1977]] - [[Marcos Paulo]], pêl-droediwr<ref>{{NFT player|id=10116|access-date=17 Mai 2022}}</ref> * [[1981]] - [[Daisuke Matsui]], pêl-droediwr * [[1982]] - [[Cory Monteith]], canwr ac actor (m. [[2013]])<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2013/jul/14/cory-monteith|title=Cory Monteith obituary|language=en|date=14 Gorffennaf 2014|website=The Guardian|author=Anthony Hayward|access-date=17 Mai 2022}}</ref> * [[1987]] - [[Tomoaki Makino]], pêl-droediwr * [[2000]] - [[Ffion Morgan]], pêl-droediwraig == Marwolaethau == [[Delwedd:Bob-Marley-in-Concert Zurich 05-30-80.jpg|bawd|160px|dde|[[Bob Marley]]]] [[Delwedd:Shireen Abu Akleh.jpg|bawd|160px|dde|[[Shireen Abu Akleh]]]] * [[1778]] - [[William Pitt, Iarll 1af Chatham]], Prif Weinidog Brydain Fawr, 69 * [[1812]] - [[Spencer Perceval]], [[Prif Weinidog y Deyrnas Unedig]], 49 * [[1839]] - [[John Harries]], [[Cwrtycadno]], meddyg traddodiadol a "dewin", 54<ref>{{Cite web|title=Harries, John (c. 1785–1839), astrologer and physician|url=https://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-61967|website=Oxford Dictionary of National Biography|access-date=2020-11-20|doi=10.1093/ref:odnb/61967|date=|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|language=en}}</ref> * [[1907]] - [[Ilka von Fabrice]], arlunydd, 60 * [[1944]] - [[Florine Stettheimer]], arlunydd, 72 * [[1963]] - [[Herbert Spencer Gasser]], meddyg, ffisiolegydd a seicolegydd, 74 * [[1966]] - [[Thomas Hughes Jones]], bardd a nofelydd, 71<ref>{{cite DWB|id=c4-JONE-HUG-1895|title=Jones, Thomas Hughes (1895-1966), bardd, llenor ac athro|author=Evan David Jones|year=1997|access-date=11 Mai 2026}}</ref> * [[1971]] - [[Seán Lemass]], [[Taoiseach|Prif Weinidog Iwerddon]], 70 * [[1976]] - [[Alvar Aalto]], pensaer, 78<ref>{{cite book|author=R. Stephen Sennott|title=Encyclopedia of 20th Century Architecture|publisher=Fitzroy Dearborn|year=2004|isbn=9781579584337|page=4|language=en}}</ref> * [[1981]] - [[Bob Marley]], cerddor, 36<ref>{{cite book|title=The Cambridge History of American Theatre|publisher=Gwasg Prifysgol Caergrawnt|year=1998|isbn=9780521669597|language=en|page=68}}</ref> * [[2001]] - [[Douglas Adams]], awdur, 49 * [[2007]] - [[Edith Kellman]], gwyddonydd, 96<ref>{{cite web |url = https://www.chicagotribune.com/2007/05/14/edith-m-kellman-1911-2007/ |title = Edith M. Kellman: 1911 - 2007: Teacher played key role in astronomers' work |date = 14 May 2007 |publisher = [[Chicago Tribune]] |access-date = 28 Rhagfyr 2014 |last = Long |first = Jeff|language=en}}</ref> * [[2020]] - [[Jerry Stiller]], actor a chomediwr, 92 * [[2022]] - [[Shireen Abu Akleh]], newyddiadurwraig, 51 * [[2023]] - [[Shaun Pickering]], peledwr, 61 == Gwyliau a chadwraethau == * Diwrnod Cenedlaethol Technoleg ([[India]]) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Dyddiau|0511]] [[Categori:Mai|Mai, 11]] 0blurf5yog89pig9n5gb466gb5y8hr3 14892429 14892426 2026-05-11T08:12:25Z Deb 7 /* Digwyddiadau */ 14892429 wikitext text/x-wiki {{Mai}} '''11 Mai''' yw'r cant trideg unfed (131fed) dydd o'r flwyddyn yng [[Calendr Gregori|Nghalendr Gregori]] (132fed mewn [[blwyddyn naid|blynyddoedd naid]]). Mae 234 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn. == Digwyddiadau == * [[1812]] - Ymosodiad ar [[Spencer Perceval]]. * [[1858]] - [[Minnesota]] yn dod yn dalaith [[yr Unol Daleithiau]]. * [[1867]] - [[Lwcsembwrg]] yn ennill ei hannibyniaeth ar ôl y Cytundeb Llundain.<ref>{{cite book | chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-011-6809-0_5 | doi=10.1007/978-94-011-6809-0_5 | chapter=The Luxembourg Affair | title=Dutch Foreign Policy Since 1815 | year=1959 | last1=Vandenbosch | first1=Amry | pages=57–69 | isbn=978-94-011-6811-3|language=en }}</ref> * [[2010]] - [[David Cameron]] yn dod yn [[Prif Weinidog y Deyrnas Unedig|Brif Weinidog y Deyrnas Unedig]]. == Genedigaethau == [[Delwedd:Irving Berlin NYWTS.jpg|bawd|140px|dde|[[Irving Berlin]]]] [[Delwedd:RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg|bawd|140px|dde|[[Richard Feynman]]]] * [[1739]] - [[Eleanor Butler]], uchelwraig (m. [[1829]]) * [[1866]] - [[Clare Atwood]], arlunydd (m. [[1962]]) * [[1877]] - [[Jeanne Baudot]], arlunydd (m. [[1957]]) * [[1880]] - [[David Davies, Barwn 1af Davies]], gwleidydd (m. [[1944]]) * [[1888]] - [[Irving Berlin]], cyfansoddwr a thelynegwr (m. [[1989]]) * [[1892]] - Fonesig [[Margaret Rutherford]], actores (m. [[1972]]) * [[1900]] - [[Pridi Banomyong]], gwleidydd (m. [[1983]]) * [[1904]] - [[Salvador Dalí]], arlunydd (m. [[1989]]) * [[1907]] - [[Eva Schulze-Knabe]], arlunydd (m. [[1976]]) * [[1909]] - [[Aneirin Talfan Davies]], awdur (m. [[1980]]) * [[1911]] - [[Phil Silvers]], comedïwr (m. [[1985]]) * [[1918]] - [[Richard Feynman]], ffisegydd (m. [[1988]]) * [[1924]] - [[Antony Hewish]], astroffisegwr (m. [[2021]]) * [[1927]] **[[Bernard Fox]], actor (m. [[2016]]) **[[Mort Sahl]], digrifwr (m. [[2021]]) * [[1948]] - [[Pam Ferris]], actores * [[1951]] - [[Kay Mellor]], actores, sgriptiwraig a chyfansoddwraig (m. [[2022]]) * [[1954]] - [[Judith Weir]], cyfansoddwraig * [[1963]] - [[Natasha Richardson]], actores (m. [[2009]]) * [[1977]] - [[Marcos Paulo]], pêl-droediwr<ref>{{NFT player|id=10116|access-date=17 Mai 2022}}</ref> * [[1981]] - [[Daisuke Matsui]], pêl-droediwr * [[1982]] - [[Cory Monteith]], canwr ac actor (m. [[2013]])<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2013/jul/14/cory-monteith|title=Cory Monteith obituary|language=en|date=14 Gorffennaf 2014|website=The Guardian|author=Anthony Hayward|access-date=17 Mai 2022}}</ref> * [[1987]] - [[Tomoaki Makino]], pêl-droediwr * [[2000]] - [[Ffion Morgan]], pêl-droediwraig == Marwolaethau == [[Delwedd:Bob-Marley-in-Concert Zurich 05-30-80.jpg|bawd|160px|dde|[[Bob Marley]]]] [[Delwedd:Shireen Abu Akleh.jpg|bawd|160px|dde|[[Shireen Abu Akleh]]]] * [[1778]] - [[William Pitt, Iarll 1af Chatham]], Prif Weinidog Brydain Fawr, 69 * [[1812]] - [[Spencer Perceval]], [[Prif Weinidog y Deyrnas Unedig]], 49 * [[1839]] - [[John Harries]], [[Cwrtycadno]], meddyg traddodiadol a "dewin", 54<ref>{{Cite web|title=Harries, John (c. 1785–1839), astrologer and physician|url=https://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-61967|website=Oxford Dictionary of National Biography|access-date=2020-11-20|doi=10.1093/ref:odnb/61967|date=|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|language=en}}</ref> * [[1907]] - [[Ilka von Fabrice]], arlunydd, 60 * [[1944]] - [[Florine Stettheimer]], arlunydd, 72 * [[1963]] - [[Herbert Spencer Gasser]], meddyg, ffisiolegydd a seicolegydd, 74 * [[1966]] - [[Thomas Hughes Jones]], bardd a nofelydd, 71<ref>{{cite DWB|id=c4-JONE-HUG-1895|title=Jones, Thomas Hughes (1895-1966), bardd, llenor ac athro|author=Evan David Jones|year=1997|access-date=11 Mai 2026}}</ref> * [[1971]] - [[Seán Lemass]], [[Taoiseach|Prif Weinidog Iwerddon]], 70 * [[1976]] - [[Alvar Aalto]], pensaer, 78<ref>{{cite book|author=R. Stephen Sennott|title=Encyclopedia of 20th Century Architecture|publisher=Fitzroy Dearborn|year=2004|isbn=9781579584337|page=4|language=en}}</ref> * [[1981]] - [[Bob Marley]], cerddor, 36<ref>{{cite book|title=The Cambridge History of American Theatre|publisher=Gwasg Prifysgol Caergrawnt|year=1998|isbn=9780521669597|language=en|page=68}}</ref> * [[2001]] - [[Douglas Adams]], awdur, 49 * [[2007]] - [[Edith Kellman]], gwyddonydd, 96<ref>{{cite web |url = https://www.chicagotribune.com/2007/05/14/edith-m-kellman-1911-2007/ |title = Edith M. Kellman: 1911 - 2007: Teacher played key role in astronomers' work |date = 14 May 2007 |publisher = [[Chicago Tribune]] |access-date = 28 Rhagfyr 2014 |last = Long |first = Jeff|language=en}}</ref> * [[2020]] - [[Jerry Stiller]], actor a chomediwr, 92 * [[2022]] - [[Shireen Abu Akleh]], newyddiadurwraig, 51 * [[2023]] - [[Shaun Pickering]], peledwr, 61 == Gwyliau a chadwraethau == * Diwrnod Cenedlaethol Technoleg ([[India]]) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Dyddiau|0511]] [[Categori:Mai|Mai, 11]] 7bvgrgno5hmqdttukrz2joy8xwxqy5r 0 1588 14892443 14781658 2026-05-11T08:25:55Z Craigysgafn 40536 14892443 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa, sir | gwlad={{banergwlad|Cymru}} }} [[Delwedd:SirGâr.jpg|bawd|200px|Logo y Cyngor]] [[Delwedd:COA Carmarthenshire.svg|bawd|200px|Tarian yr hen sir (cyn 1974)]] :''Am yr etholaeth Senedd o'r un enw, gweler [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)]].'' Un o 22 [[prif ardal Cymru]] yw '''Sir Gaerfyrddin''' neu '''Sir Gâr''' ([[Saesneg]]: ''Carmarthenshire''), sy'n [[sir]] yn ne [[Cymru]]. Trefi mwyaf y sir yw [[Caerfyrddin]] a [[Llanelli]]. Mae [[Llyn y Fan Fach]] yn Sir Gaerfyrddin. Mae gan y sir dair Fenter Iaith, sef Menter Cwm Gwendraeth Elli, Menter Dinefwr a Menter Gorllewin Sir Gâr. [[Delwedd:CymruCaerfyrddin.png|bawd|canol|Sir Gaerfyrddin yng Nghymru]] ==Cymunedau== {|class="wikitable" |-valign="top" | * [[Abergwili]] * [[Aber-nant, Sir Gaerfyrddin|Aber-nant]] * [[Y Betws]] * [[Bronwydd, Sir Gaerfyrddin|Bronwydd]] * [[Caerfyrddin]] * [[Castellnewydd Emlyn]] * [[Cenarth]] * [[Cil-y-cwm]] * [[Cilymaenllwyd]] * [[Cwarter Bach]] * [[Cwmaman, Sir Gaerfyrddin|Cwmaman]] * [[Cydweli]] * [[Cynwyl Elfed]] * [[Cynwyl Gaeo]] * [[Dyffryn Cennen]] * [[Eglwys Gymyn]] * [[Gors-las]] * [[Hendy-gwyn]] * [[Henllan Fallteg]] * [[Llanarthne]] * [[Llanboidy]] * [[Llan-crwys]] * [[Llandeilo]] * [[Llandybïe]] || * [[Llandyfaelog]] * [[Llanddarog]] * [[Llanddeusant, Sir Gaerfyrddin|Llanddeusant]] * [[Llanddowror]] * [[Llanedi]] * [[Llanegwad]] * [[Llanelli]] * [[Llanelli Wledig]] * [[Llanfair-ar-y-bryn]] * [[Llanfihangel Aberbythych]] * [[Llanfihangel-ar-Arth]] * [[Llanfihangel Rhos-y-corn]] * [[Llanfynydd, Sir Gaerfyrddin|Llanfynydd]] * [[Llangadog]] * [[Llan-gain]] * [[Llangathen]] * [[Llangeler]] * [[Llangennech]] * [[Llangyndeyrn]] * [[Llangynin]] * [[Llangynnwr]] * [[Llangynog, Sir Gaerfyrddin|Llangynog]] * [[Llanismel]] * [[Llanllawddog]] || * [[Llanllwni]] * [[Llannewydd a Merthyr]] * [[Llan-non, Sir Gaerfyrddin|Llan-non]] * [[Llanpumsaint]] * [[Llansadwrn, Sir Gaerfyrddin|Llansadwrn]] * [[Llansawel, Sir Gaerfyrddin|Llansawel]] * [[Llansteffan]] * [[Llanwinio]] * [[Llanwrda]] * [[Llanybydder]] * [[Llanymddyfri]] * [[Maenordeilo a Salem]] * [[Meidrim]] * [[Myddfai]] * [[Pen-bre a Phorth Tywyn]] * [[Pencarreg]] * [[Pentywyn]] * [[Pontyberem]] * [[Rhydaman]] * [[Sanclêr]] * [[Talyllychau]] * [[Treflan Lacharn]] * [[Tre-lech, Sir Gaerfyrddin|Tre-lech]] * [[Trimsaran]] |} == Trefi == * [[Caerfyrddin]] * [[Castellnewydd Emlyn]] * [[Cydweli]] * [[Hendy-gwyn]] * [[Llandeilo]] * [[Llanelli]] * [[Llanybydder]] * [[Llanymddyfri]] * [[Porth Tywyn]] * [[Rhydaman]] * [[Sanclêr]] * [[Talacharn]] == Cestyll == * [[Castell Caerfyrddin]] * [[Castell Carreg Cennen]] * [[Castell Cydweli]] * [[Castell Dinefwr]] * [[Castell y Dryslwyn]] * [[Castell Llansteffan]] == Dolen allanol == * [http://www.carmarthenshire.gov.uk/welsh Cyngor sir Gaerfyrddin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080730083857/http://www.carmarthenshire.gov.uk/welsh/ |date=2008-07-30 }} {{Trefi_Sir_Gaerfyrddin}} {{Siroedd_Cymru}} {{eginyn Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Prif ardaloedd Cymru]] [[Categori:Sir Gaerfyrddin| ]] 2ma4rw24cprsloxnn9229rkwoumvrrw 0 1878 14892457 13090425 2026-05-11T08:56:58Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892457 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Blaenau Gwent|mwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Abertyleri'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Abertillery''). Saif y dref 16 milltir i'r Gogledd-orllewin o [[Casnewydd|Gasnewydd]], ar y [[Great Western Railway]] yn wreiddiol. Cododd ei phoblogaeth yn dra chyflym yn ystod y cyfnod o ddatblygu [[Mwyngloddio yng Nghymru|mwyngloddio]] yn Ne Cymru, gyda 10,846 o breswylwyr yn ôl [[Cyfrifiadau yn y Deyrnas Unedig|Cyfrifiad 1891]] ac wedyn i 21,945 ddeng mlynedd diweddarach. Yn gorwedd yn yr [[Maes glo De Cymru|ardal fwyngloddio fynyddig]] o'r hen siroedd o [[Sir Fynwy]] a [[Sir Forgannwg]], yng nghwm [[Afon Enwy|Ebwy Fach]], roedd y preswylwyr fel arfer yn gweithio yn y glofeydd, gwaith haearn, a gwaith tunplat. Mae sawl ysgol gynradd fach, ysgol uwchradd, a chanol tref traddodiadol gan Abertyleri. Heddiw, mae poblogaeth o 11,528 ganddi, ac yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011|Cyfrifiad 2011]], mae 7% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg; mae 297 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 263 yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 247 yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, roedd 10.4% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> Yn 2003, roedd [[tŷ|tai]] rhataf [[y Deyrnas Unedig]] yn Abertyleri yn ôl arolwg y [[Halifax (banc yn y Deyrnas Unedig)|Halifax]], gyda phris cyfartalog o [[Punt sterling|£]]37,872.<ref name=cheapest>{{Dyf newyddion | teitl = Abertillery's the cheapest town | cyhoeddwr = [[South Wales Echo]] | tudalen = 3 | dyddiad = 25 Ionawr 2003 | dyddiadcyrchu= 2009-04-24 |iaith=en}}</ref> Yn boblogaidd oherwydd ei golygfeydd gwledig, mae'r ardaloedd o [[Aber-bîg]], [[Llanhiledd]], [[Cwmtyleri]], a [[Chwe Chloch]] ar ei phwys. Mae'r enw'n ymddangos gyntaf mewn argraffiad ym 1779, a tharddiad y gair yw "Aber" (''ceg afon'') ac enw'r afon fechan "Teleri" a ymddangosodd gyntaf ym 1332. Mae'r gair hwnnw hefyd yn air cyfansawdd, sef "tŷ" ac "Eleri" (enw person).<ref>Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, ''Dictionary of the Place-Names of Wales'' (Gwasg Gomer, 2007)</ref> Roedd coedwig enfawr gerllaw'r dref ers talwm o'r enw Glyn Teleri, ond [[Cwmtyleri]] ydy'r enw sydd bellach ar yr ardal hon. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Abertyleri (pob oed) (11,601)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Abertyleri) (801)'''|red|7.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Abertyleri) (10441)'''|green|90}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Abertyleri) (2,228)'''|blue|43.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Abertyleri| ]] [[Categori:Cymunedau Blaenau Gwent]] [[Categori:Trefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] pz2njvrpx2mv7js7gj94w2olq8vrn0y 0 1897 14892582 14885822 2026-05-11T11:02:37Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Torfaen i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892582 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Torfaen i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[bwrdeistref sirol|mwrdeistref sirol]] [[Torfaen]], [[Cymru]], yw '''Blaenafon'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ([[Seisnigeiddio|Seisnigiad]]: ''Blaenavon'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/blaenavon-torfaen-so253091#.YXxcti8w3OE British Place Names]; adalwyd 29 Hydref 2021</ref> Mewn cydnabyddaieth o'i le allweddol yn y [[Chwyldro Diwydiannol]] rhoddodd [[UNESCO]] statws [[Safle Treftadaeth y Byd]] i'r dref a'r ardal yn [[2000]] o dan enw "[[Tirlun Diwydiannol Blaenafon]]".<ref>{{cite web|title=Blaenavon Industrial Landscape|url=http://whc.unesco.org/en/list/984|website=UNESCO World Heritage Centre|publisher=UNESCO|accessdate=31 Mai 2019}}</ref> Lleolir yr amgueddfeydd diwydiannol [[Gwaith Haearn Blaenafon]] a [[Pwll Mawr]] ym Mlaenafon. ==Gefeilldref== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Ffrainc}} - [[Coutras]] |} {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Blaenafon (pob oed) (6,055)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Blaenafon) (581)'''|red|10}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Blaenafon) (5363)'''|green|88.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Blaenafon) (1,152)'''|blue|43.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.amgueddfacymru.ac.uk/cy/bigpit/ Amgueddfa'r Pwll Mawr, Blaenafon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111055610/http://www.amgueddfacymru.ac.uk/cy/bigpit/ |date=2014-01-11 }} *{{eicon en}} [http://www.world-heritage-blaenavon.org.uk/ Safle Treftadaeth y Byd Blaenafon] {{Trefi_Torfaen}} [[Categori:Blaenafon| ]] [[Categori:Cymunedau Torfaen]] [[Categori:Safleoedd Treftadaeth y Byd yng Nghymru]] [[Categori:Trefi Torfaen]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 8ktpe7im69xbnggmk456hmo3tuvo0mk 0 1902 14892584 14889805 2026-05-11T11:03:18Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892584 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | sir = [[Sir Fynwy]] | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Tref fechan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Brynbuga'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/brynbuga-monmouthshire-so377006#.YaIZUS-l1_g British Place Names]; adalwyd 27 Tachwedd 2021</ref> (Saesneg: ''Usk''). Mae'r enw Saesneg yn deillio o [[Afon Wysg]] sy'n llifo trwy'r dref. Hen enw Brythoneg ar gaer Rhufeinig y dref oedd "Burrio", sef caer "cadarn", "cryf", "enfawr" ac efallai i'r gair hwn newid yn "buga". Sefydlwyd y dref gan y [[Rhufeiniaid]] ym 55 OC, gyda'r enw [[Lladin]] ''Burrium''. ==Hanes== Yn yr Oesoedd Canol Diweddar daeth yn ganolfan Arglwyddiaeth Brynbuga. Llosgwyd Brynbuga gan fyddin [[Owain Glyndŵr]] ym 1403, ond cafodd y Saeson fuddugoliaeth yn erbyn Glyn Dŵr ym [[Brwydr Pwll Melyn|mrwydr Pwll Melyn]], yn agos i Frynbuga, ym [[1405]]. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Brynbuga (pob oed) (2,834)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Brynbuga) (271)'''|red|9.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Brynbuga) (1819)'''|green|64.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Brynbuga) (454)'''|blue|39.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[Adda o Frynbuga]], croniclydd canoesol * [[Alfred Russel Wallace]], biolegydd, 'tad biodaearyddiaeth' ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Fynwy}} [[Categori:Brynbuga| ]] [[Categori:Erthygl Pedia Trefynwy]] [[Categori:Cymunedau Sir Fynwy]] [[Categori:Trefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] pj49c5mplz04jmf0ptx7k6ni5ukgxws 0 1903 14892464 14889648 2026-05-11T09:01:10Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892464 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} :''Gweler hefyd [[Bryn Mawr, Pennsylvania]].'' Tref farchnad a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Blaenau Gwent|mwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Bryn-mawr'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Brynmawr'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/brynmawr-blaenau-gwent-so191118#.YbI8gy-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Saif y dref, weithiau fe'i dyfynnir yn dref uchaf Cymru, rhyw 1,250 i 1,500 traed uwchlaw [[lefel y môr]] ar ben [[Cymoedd De Cymru]]. Tyfodd hi yn ystod cyrhaeddiad y gweithfeydd glo a diwydiannau haearn yn y 19eg ganrif gynnar. Mae Caerdydd 35 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Frynmawr ac mae Llundain yn 215.1&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Casnewydd]] sy'n 26.4&nbsp;km i ffwrdd. [[Delwedd:Brynmawr station, with local train from Newport geograph-2574136-by-Ben-Brooksbank.jpg|bawd|dim|Hyd 1957, roedd gorsaf drenau a agorwyd yn gan flwydd yn gynharach gan London and North Western Railway.]] Yn wreiddiol, roedd hi'n anheddiad pentrefol bach o'r enw Gwaen Helygen (''Cors Helygen'' mewn Cymraeg Cyfoes, neu "Marsh of the Willow" yn Saesneg) a oedd yn gorwedd yn y sir flaenorol o [[Sir Frycheiniog]]. Gydag ehangiad [[gwaith haearn]] [[Nant-y-glo]], roedd angen tai ar y gweithwyr, a throdd Frynmawr yn dref ffyniannus. Er gwaethaf y [[Mwyngloddio yng Nghymru|cloddio glo]] yn dirywio, mae amgueddfa mwyngloddio fawr ar bwys y dref ym [[Blaenafon|Mlaenafon]] o'r enw [[Amgueddfa Lofaol Cymru|Pwll Mawr]]. Heddiw, mae gan Frynmawr boblogaeth o fwy na 6,000 o bobl. Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|Cyfrifiad 2001]], mae 8% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 425 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 416 yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 366 yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, 9.4% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> Roedd gan y dref yr unig ysgol gynradd Gymraeg o'r enw Ysgol Gymraeg Brynmawr gyda 310 o ddisgyblion tan 2010, pan symudwyd yr ysgol i'r [[Y Blaenau|Blaenau]] i ysgol sydd wedi'i hadeiladu'n bwrpasol, newydd sbon o'r enw Ysgol Gymraeg Bro Helyg. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bryn-mawr, Blaenau Gwent (pob oed) (5,530)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bryn-mawr, Blaenau Gwent) (425)'''|red|8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bryn-mawr, Blaenau Gwent) (4942)'''|green|89.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Bryn-mawr, Blaenau Gwent) (1,000)'''|blue|40.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gefeilldref== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Ffrainc}} - [[Camors]] |} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Bryn-mawr, Blaenau Gwent| ]] [[Categori:Cymunedau Blaenau Gwent]] [[Categori:Trefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 1zqan6o5pbu7rmwonmc8l5h1ios9xyr 0 1936 14892593 14890628 2026-05-11T11:10:13Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892593 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cas-gwent'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cas-gwent-monmouthshire-st532937#.YcG-6y-l1_g British Place Names]; adalwyd 21 Rhagfyr 2021</ref> (Saesneg: ''Chepstow''). Saif ar lan [[Afon Gwy]]. Mae [[Castell Cas-gwent|castell]] gerllaw, ac mae eglwys y plwyf yn hen eglwys [[Priordy Cas-gwent]], a sefydlwyd yn [[1072]]. ==Adeiladau a chofadeiladau== *[[Bulwarks (bryngaer)]] *[[Castell Cas-gwent]] *[[Priordy Cas-gwent]] *[[Siambr gladdu Fferm Thornwell]] ==Enwogion== *[[Remy Beasley]] (g. c.1985), actores *[[Richard Meade]] (1938-2015), arbenigwr marchogaeth *[[Isambard Owen]] (1850-1927), meddyg ac ysgolhaig {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cas-gwent (pob oed) (12,350)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cas-gwent) (1,099)'''|red|9.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cas-gwent) (6204)'''|green|50.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cas-gwent) (1,686)'''|blue|32.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gefeilldref== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Ffrainc}} - [[Cormeilles]] |} <gallery heights="180px" mode="packed"> Chepstow casgwnt.jpg|Y castell </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Fynwy}} [[Categori:Cas-gwent| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Fynwy]] [[Categori:Trefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] q7filk0tc3tmkn5251sxd5n9qa3r3x7 0 1952 14892496 14877929 2026-05-11T09:43:33Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892496 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Prif dref ym [[Blaenau Gwent|mwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Glynebwy''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> weithiau '''Glyn Ebwy''' (Saesneg: ''Ebbw Vale''). Roedd gan [[ardal drefol]] Glynebwy boblogaeth o 33,343 yn ôl amcangyfrif swyddogol cyfrifiad 2020.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/uk/cities/walesua/?cityid=10831 City Population]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> == Datblygiadau ar safle Gwaith Dur Glynebwy == Yn y [[2010au]] datblygwyd safle'r hen waith dur, ac yn [[2010]], cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru]] yno. Mae'r datblygiad yn cynnwys cartrefi, safle manwerthu, swyddfeydd, gwlypdir, ysbyty newydd ([[Ysbyty Aneurin Bevan]]) a mwy yn cael eu lleoli ar y safle.<ref>{{Cite web |url=http://www.theworksebbwvale.co.uk/wevvision/?lang=cy |title=''Y Weledigaeth''. Adalwyd 20 Ebrill 2011 |access-date=2011-04-20 |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127163936/http://www.theworksebbwvale.co.uk/wevvision/?lang=cy |url-status=dead }}</ref> == Gŵyl Garddio Genedlaethol Cymru== Fe wnaeth yr Ŵyl Garddio Genedlaethol Cymru denu dros ddwy filiwn o bobl i Lynebwy ym [[1992]].<ref>{{dyf gwe |iaith=en |url=http://www.gardenfestivalwales.co.uk/index.php?p=during |cyhoeddwr=Gŵyl Gerddi Cymru |teitl=During the Garden Festival of Wales |dyddiadcyrchiad=1 Mawrth 2012 }}</ref> == Eisteddfod Genedlaethol == Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Glyn Ebwy 1958|Eisteddfod Genedlaethol]] yng Nglynebwy ym [[1958]]. Fe'i chynhaliwyd yn y dref yn [[2010]] hefyd (gweler [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Blaenau Gwent a Blaenau'r Cymoedd 2010]]). == Ffeithiau diddorol == * Crëwyd Pont Porthladd Sydney gyda dur a haearn o weithfeydd dur Glynebwy.<ref>Gweler [http://www.bbc.co.uk/blogs/waleshistory/2010/07/history_of_ebbw_vale.html Hanes Glynebwy ar gwefan y BBC]</ref> * Crëwyd cledrau sydd ar Reilffordd ''Stockton and Darlington'' yng Nglynebwy.<ref>Gweler [http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/1895/?display_mode=text 200 mlynedd o'r chwyldro diwydiannol yng Nglynebwy.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518162158/http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/1895/?display_mode=text |date=2011-05-18 }}</ref> == Enwogion == * [[Aneurin Bevan]], gwleidydd * [[Brian Hibbard]], actor * [[Jeff Banks]], dylunydd dillad * [[Mark J. Williams|Mark Williams]], chwaraewr snwcer * [[Victor Spinetti]], actor * [[Nick Servini]], cyflwynydd teledu == Gwybodaeth eraill == Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011]], mae 8.4% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 347 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 309 yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 262 yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, roedd 8.6% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> Arferai bod clwb pêl-droed safon uwch Cymru yn y dref. Roedd [[C.P.D. Glyn Ebwy]] yn gymharol llwyddiannus yn [[Uwch Gynghrair Cymru]] yn yr 1990au, ond daeth y clwb i ben yn 1998. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * {{eicon en}} [http://www.ebbwvalerfc.co.uk/ C.P.D. Rygbi Glyn Ebwy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070405093823/http://www.ebbwvalerfc.co.uk/ |date=2007-04-05 }} * {{eicon cy}} [http://www.theworksebbwvale.co.uk/ Gwefan Y Gweithfeydd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080905151636/http://www.theworksebbwvale.co.uk/ |date=2008-09-05 }} {{Trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Glynebwy| ]] [[Categori:Trefi Blaenau Gwent]] [[Categori:De Glynebwy]] [[Categori:Gogledd Glynebwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] rga4fhotg5b7r202ui1xdkrcw18eylc 0 1956 14892537 14879248 2026-05-11T10:00:18Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892537 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill yn dwyn yr enw, gweler [[Tredegar (gwahaniaethu)]]'' Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Blaenau Gwent|mwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Tredegar'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/tredegar-blaenau-gwent-so140090#.YbJYZS-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Saif yn [[Dyffryn Sirhywi|Nyffryn Sirhywi]]. Mae [[Caerdydd]] 33.2 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Tredegar ac mae [[Llundain]] yn 218.7&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Casnewydd]] sy'n 27&nbsp;km i ffwrdd. ==Hanes== Wedi'i leoli o fewn ffiniau hanesyddol yr hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], fe ddaeth yn ganolfan gynnar y [[Chwyldro Diwydiannol]] yn Ne Cymru. Ym 1778, adeiladwyd ffwrnais haearn yn [[Sirhywi]] gan Thomas Atkinson a William Barrow a ddaeth i'r ardal o [[Llundain|Lundain]].<ref name="Look">"A look at Old Tredegar in photographs" Volume 1 Philip Prosser Old Bakehouse Publications 1990</ref> Roedd angen tanwydd ar gyfer y ffwrnais, felly cyflogwyd dynion i gloddio glo ym Mryn Bach a Nant-y-bwch. Dyma'r mwyngloddio cyntaf, ar raddfa fach, yn yr ardal. Methodd y ffwrnais yn 1794. Yn 1797, adeiladodd Samuel Homfray, gyda'i bartneriaid Richard Fothergill a Monkhouse Matthew, ffwrnais newydd, gan brydlesu'r tir o Stâd Tredegar yng [[Casnewydd|Nghasnewydd]].<ref name="web">{{Cite web |url=http://web.ukonline.co.uk/b.gardner/tredegar/tredpage.html |title=B. Gardner's History of Tredegar and other information |access-date=2010-12-14 |archive-date=2005-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050219091738/http://web.ukonline.co.uk/b.gardner/tredegar/tredpage.html |url-status=dead }}</ref> Creodd hyn Waith Haearn Sirhywi a oedd yn y pendraw i ddod yn Waith Haearn Tredegar, a enwyd er anrhydedd Ystâd Tŷ Tredegar yn Nhredegar a Pharc Tredegar yng Nghasnewydd yn ne'r sir. Mae Adrian Vaughn, yn ei lyfr ''Grub, Dŵr a Relief'' (1985) yn crybwyll mai yn 1832 y cymerodd John Gooch swydd reolwr yng ngweithfeydd haearn Tredegar. Bu sawl o epidemig [[colera]] yn y dref yn ystod y 19g a chrëwyd mynwent benodedig ar gyfer y rhai a fu farw o golera yng Nghefn Golau.<ref name="BG1">{{Dyf gwe |url=http://www.blaenau-gwent.gov.uk/8025.asp |teitl=Blaenau Gwent County Borough Council: Cefn Golau Cholera Cemetery |accessdate=2010-November-05}}</ref> ==Pensaernïaeth== ===Tŷ Bedwellty=== Mae Tŷ Bedwellty a'i ardd yn adeilad rhestredig Gradd 2. Yn wreiddiol, roedd yr adeilad yn "fwthyn to gwellt isel", ac fe gafodd yr hen dŷ ei adnewyddu ym 1809. Fe adeiladwyd yr adeilad presennol ym 1818 fel tŷ i Samuel Homfray, a oedd yn brif gyflogwr yr ardal am y rhan fwyaf o'r 19g, trwy ei weithiau glo a haearn. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Tredegar (pob oed) (15,103)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Tredegar) (1,212)'''|red|8.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Tredegar) (13855)'''|green|91.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Tredegar) (3,137)'''|blue|46.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ===Cloc y Dref=== Un o brif nodweddion Tredegar yw Cloc y Dref, sydd yn dominyddu ochr ddeheuol canol y dref. Syniad Mrs. R P Davies, gwraig rheolwr Gwaith Haearn Tredegar, oedd cyflwyno "cloc oleuedig aruchel". Ei phenderfyniad hi oedd i adeiladu'r cloc yng nghylch canol y dref. ==Enwogion== *[[Aneurin Bevan]] - gwleidydd *[[Ray Reardon]] - chwaraewr [[snwcer]] enwog *[[Cliff White]] - chwaraewr [[snwcer]] *[[Phil Williams]] - gwyddonydd a gwleidydd a aned yn y dref *[[Christopher Meredith]] - bardd a nofelydd *[[Mark Jones (chwaraewr rygbi, ganed 1965)|Mark Jones]] (1965-2025), chwaraewr rygbi rhyngwladol == Gwybodaeth eraill == Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011]], mae 8% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 468 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 441 yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 392 yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, roedd 8.8% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [http://www.tredegar.co.uk/ Gwefan leol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117222420/http://www.tredegar.co.uk/ |date=2021-01-17 }} * [http://www.tredegar.co.uk/tredegar_webcam.htm Camera gwefan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040330231146/http://www.tredegar.co.uk/tredegar_webcam.htm |date=2004-03-30 }} * [http://www.tredegar-rfc.co.uk/ Clwb rygbi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080624151714/http://www.tredegar-rfc.co.uk/ |date=2008-06-24 }} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Cymunedau Blaenau Gwent]] [[Categori:Tredegar| ]] [[Categori:Trefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 52b57rq3qv0s8xv1yqmw2qylbtb79tf 0 1996 14892318 14891886 2026-05-10T21:17:18Z Owaindyfed 61559 Diweddari gyda chanlyniad etholiad Senedd 2026 14892318 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |colorcode = {{Plaid Cymru/meta/lliw}} |name = Plaid Cymru – The Party of Wales |logo = Plaid Cymru logo.svg |logo_size = 250px |leader1_title = Arweinydd |leader1_name = [[Rhun ap Iorwerth]] |leader2_title = Dirprwy Arweinydd |leader2_name = {{lang|cy|[[Delyth Jewell]] |italic=no}} |leader3_title = Arweinydd yn San Steffan |leader3_name = [[Liz Saville Roberts]] |leader4_title = Cadeirydd |leader4_name = Marc Jones |leader5_title = Llywydd Anrhydeddus |leader5_name = [[Dafydd Wigley|Arglwydd Wigley]] |foundation = 5 Awst 1925 |headquarters = Tŷ Gwynfor, Marine Chambers, Anson Court, Atlantic Wharf<br>[[Caerdydd]], [[Cymru]]<br>CF10 4AL |youth_wing = [[Plaid Ifanc]] |membership_year = 2022 |membership = {{Increase}} 10,000 <ref>{{cite web |url= https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/SN05125/SN05125.pdf |title= Membership of political parties in Great Britain |first1= Matthew |last1= Burton |first2= Richard |last2= Tunnicliffe |date= 30 August 2022 |website= UK Parliament House of Commons Library |access-date= 18 September 2022}}</ref> |ideology = [[Annibyniaeth i Gymru]]<br>[[Cenedlaetholdeb Cymreig]]<br>Democratiaeth Sosialaidd <ref name="Schrijver">{{Cite document|first=Frans |last=Schrijver |title=Regionalism After Regionalisation: Spain, France and the United Kingdom |publisher=Amsterdam University Press |year=2006 |page=330|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. --> }}</ref><ref>{{Cite document|first=Stephen |last=Driver |title=Understanding British Party Politics |publisher=Polity Press |year=2011 |page=176|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. --> }}</ref><ref name="Nordsieck">{{cite web|url=http://www.parties-and-elections.eu/unitedkingdom.html|title=Parties and Elections in Europe|author=Wolfram Nordsieck|publisher=parties-and-elections.eu}}</ref><br>[[Amgylcheddaeth]] <ref name="Hamilton">{{Cite document|first=Paul |last=Hamilton |title=Nationalism and Environmentalism |work=Nations and Nationalism: A Global Historical Overview |volume=3 |publisher=ABC-CLIO |year=2008 |page=881|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. --> }}</ref><ref name="Elias06">{{Cite document|first=Anwen |last=Elias |title=From ‘full national status’ to ‘independence’ in Europe: The case of Plaid Cymru — the Party of Wales |work=European Integration and the Nationalities Question |publisher=Routledge |year=2006 |page=194|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. --> }}</ref> |international = |seats1_title = [[Rhestr aelodau seneddol Cymru 2017-2019|ASau]] |seats1 = {{Composition bar|4|32|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} |seats2_title = [[Tŷ'r Arglwyddi]] <ref name="Lords">{{cite web | url=http://www.parliament.uk/mps-lords-and-offices/lords/composition-of-the-lords/ | title=Lords by party and type of peerage | publisher=UK Parliament}}</ref> |seats2 = {{Composition bar|2|790|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} |seats5_title = [[Senedd Cymru]] |seats5 = {{Composition bar|43|96|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} |seats6_title = [[Llywodraeth leol yng Nghymru]] <ref name=Edkins>Edkins, Keith [http://www.gwydir.demon.co.uk/uklocalgov/makeup.htm Local Council Political Compositions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107031244/http://www.gwydir.demon.co.uk/uklocalgov/makeup.htm |date=2019-01-07 }} at Gwydir.demon.co.uk, 18 Chwefror 2012. Adalwyd 1 Mawrth 2012.</ref> |seats6 = {{Composition bar|202|1234|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} |seats7_title = [[Comisiynydd yr Heddlu a Throseddu]] |seats7 = {{Composition bar|1|4|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} |colours = {{colour box|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} Gwyrdd (cynradd)<br>{{colour box|#FCC412}} Melyn (eilaidd)<br>{{colour box|#E1573E}} Coch (eilaidd)<ref>{{Cite web |title=Plaid Cymru Brand Guidelines |url=https://assets.nationbuilder.com/plaid2016/pages/16111/attachments/original/1765469850/_Plaid_Cymru_Brand_Guidelines_.pdf?1765469850}}</ref> |website = {{url|https://www.plaid.cymru}} |country = Y Deyrnas Gyfunol |country2 = Cymru }} Mae '''Plaid Cymru – The Party of Wales''' (hefyd '''Plaid''') yn [[plaid wleidyddol|blaid wleidyddol]] [[sosialaidd]] a Chymreig sydd yn galw am annibyniaeth i [[Cymru|Gymru]]<ref>http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-14865114</ref> o fewn yr [[Undeb Ewropeaidd]]. Yr arweinydd presennol yw [[Rhun ap Iorwerth]]. Yn draddodiadol y mae Plaid wedi bod gryfaf yn y [[Y Fro Gymraeg|Gymru Gymraeg]] yn y gorllewin a'r gogledd ac mae torri trwodd yng [[Cymoedd De Cymru|Nghymoedd y De]] yn uchelgais gan y blaid ers blynyddoedd. Plaid Cymru yw'r blaid gyda'r nifer uchaf o seddi yn [[Senedd Cymru]]. == Hanes Plaid Cymru == :''Gweler hefyd: [[Plaid Genedlaethol Cymru]]'' [[Delwedd:Triban Plaid Cymru.png|bawd|250px|Logo Plaid hyd at 2006]] === Blynyddoedd cynnar === [[Delwedd:Penblwydd Plaid Cymru Anniversary - geograph.org.uk - 644944.jpg|bawd|210px|chwith|Llechan ar adeilad ym [[Pwllheli|Mhwllheli]] i gofnodi sefydlu'r Blaid]] Roedd pobl fel [[Emrys ap Iwan]] a [[Michael D. Jones]] wedi galw am [[hunanlywodraeth]] ("''Home Rule''") i Gymru yn y 19g, ac roedd y Blaid Lafur gynnar yn frwd iawn dros hunanlywodraeth i Gymru tan [[1918]] ond fe bylodd y brwdfrydedd erbyn y dauddegau. Sefydlwyd "'''Y Blaid Genedlaethol'''", sef enw gwreiddiol Plaid Cymru, mewn cyfarfod a gynhaliwyd Ddydd Mercher wythnos yr [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1925|Eisteddfod Genedlaethol ym 1925]] yn Neuadd Maesgwyn, [[Pwllheli]]. Rhai o'r sylfaenwyr oedd [[Saunders Lewis]], [[Lewis Valentine]] a [[H. R. Jones]]. Roedd mewn gwirionedd yn uniad o ddau fudiad: Byddin Ymreolwyr Cymru (''The Welsh Home Rule Army'') a'r Mudiad Cymreig (''The Welsh Movement''). Y prif amcanion oedd cael hunanlywodraeth yn null [[dominiwn]] i Gymru, amddiffyn y [[Cymraeg|Gymraeg]], a chael sedd i Gymru yng [[Cynghrair y Cenhedloedd|Nghynghrair y Cenhedloedd]]. Yn nhridegau'r 20g, daeth [[John Edward Jones|J. E. Jones]] yn ysgrifennydd a threfnydd yn [[1930]], swydd a ddaliodd hyd [[1962]]. Trefnodd ef nifer o ymgyrchoedd, yn cynnwys ymgyrch i gael Gwasanaeth Radio Cymraeg y [[BBC]], a gafwyd yn 1935. Trefnwyd deiseb i gael achosion llys yn y Gymraeg. === Y cyhuddiad o ffasgaeth === Yn ystod [[yr Ail Ryfel Byd]], awgrymodd ambell wrthwynebwr gysylltiadau rhwng arweinwyr Plaid Cymru a mudiadau [[ffasgaeth|ffasgaidd]] Ewrop. Ysgrifennai'r Parchedig [[Gwilym Davies]] yn ''[[Y Traethodydd]]'' (1942), heb dystiolaeth, bod y blaid am sefydlu cyfundrefn unbleidiol a sefydliadau ffasgaidd, gan gynnwys adain barafilwrol, yng Nghymru.<ref>Richard Wyn Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru: Plaid Cymru a'r Cyhuddiad o Ffasgaeth'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2013), tt. 7–9.</ref> Mewn erthygl yn ''[[Y Llenor]]'' o'r enw "Mae'r gwylliaid ar y ffordd" (1940), lluniai [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]] linell rhwng Hitler a'r Pab, a thrwy hynny fe awgrymai cysylltiad os nad cyfystyredd rhwng ffasgaeth a Chatholigiaeth. Gan fod Saunders Lewis, arweinydd deallusol amlyca'r blaid, yn Babydd, roedd y cyhuddiad yn amlwg.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), tt. 14–17.</ref> Yn ddiweddarach, adleisiai'r un cyhuddiad gan golofnwyr a ddefnyddiai'r ffugenw John Pennant yn y ''[[Western Mail]]'', a'r gwleidyddion [[Ness Edwards]], [[Jim Griffiths]], [[Leo Abse]], a [[Kim Howells]], ac hyd yr 21g gan y ''[[Welsh Mirror]]''.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), tt. 17–21.</ref> Tynnir sylw yn aml at sylwadau [[gwrth-Semitiaeth|gwrth-Semitaidd]] gan Saunders Lewis, ac edmygedd [[Ambrose Bebb]] am [[Charles Maurras]], arweinydd [[L'Action Française]], fel tystiolaeth honedig o wreiddiau ffasgaidd y blaid.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), t. 9.</ref> Yn ei lyfr diffiniol ar y pwnc hwn, ''[['Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru': Plaid Cymru a'r Cyhuddiad o Ffasgaeth]]'', ysgrifennai [[Richard Wyn Jones]] bod y dystiolaeth mor dila a'r dadleuon mor simsan fel petai'r cyhuddiad o ffasgaeth yn "ymdrech i alltudio Plaid Cymru o gylch trafodaeth wleidyddol yng Nghymru – i'w hesgymuno o sffêr 'y derbyniol'."<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), t. 73.</ref> Nodai bod tair o elfennau pwysicaf ffasgaeth – gwladwriaeth-addoliad, mawrygu trais, a mawrygu arweinydd carismataidd – yn absennol o ideoleg a thraddodiad y blaid, os nad yn hollol groes iddi.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), tt. 31–41.</ref> Gwelai elfen gref o wrth-Gatholigiaeth mewn cyhuddiadau Gwilym Davies ac W. J. Gruffydd.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), tt. 13–14.</ref> Yn sicr ceir sawl sylwad gwrth-Semitaidd yn ysgrifau Saunders Lewis, ond nodai Richard Wyn Jones bod y fath ragfarn yn gyffredin ymhlith nifer o drigolion Gwledydd Prydain yn ystod yr oes honno, ac os cyhuddir Lewis yn ffasgwr ar sail hynny'n unig, bu rhaid labelu [[Winston Churchill]], [[George Orwell]], a W. J. Gruffydd ei hun yn ffasgwyr hefyd.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), tt. 41–47.</ref> === Wedi'r Ail Ryfel Byd === Yn 1945 daeth [[Gwynfor Evans]] yn arweinydd. Cafwyd cynhadledd stormus ym [[1949]], gyda rhai aelodau adain-chwith yn teimlo fod gormod o bwyslais ar yr iaith Gymraeg a'r ardaloedd gwledig, a rhai yn beirniadu [[heddychaeth]] Gwynfor Evans. Yn dilyn y gynhadledd hon, sefydlwyd [[Mudiad Gweriniaethol Cymru|Plaid Weriniaethol Cymru]]. Ni chafodd y blaid newydd lawer o lwyddiant etholiadol, a daeth i ben tua chanol y 1950au, ond cafodd gryn ddylanwad ar bolisïau Plaid Cymru. Erbyn 1959 llwyddodd y Blaid i ymladd ugain o seddi a chael 77,571 o bleidleisiau yn yr Etholiad Cyffredinol. Yn dilyn helynt [[Tryweryn|boddi Cwm Tryweryn]] gan Gorfforaeth Lerpwl, er y gwrthwynebiad gan bron pob aelod seneddol o Gymru, cynyddodd y gefnogaeth i Blaid Cymru. === Buddugoliaeth 1966 ymlaen === Enillodd y blaid ei sedd seneddol gyntaf mewn is-etholiad ar y 14 Gorffennaf 1966 pan enillodd Gwynfor Evans, llywydd y blaid ar y pryd. Methodd gadw y sedd yn etholiad 1970. Collodd o 3 pleidlais yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Chwefror 1974|Etholiad Cyffredinol gaeaf 1974]] ond fe enillodd y sedd yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Hydref 1974]]. Collodd y sedd wedyn yn 1979. Bu'r blaid yn agos iawn i ennill is-etholiadau seneddol yn [[Rhondda (etholaeth seneddol)|Y Rhondda]] a [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] ddiwedd y 1960au, ac roedd yn rheoli [[Merthyr Tudful]] am gyfnod. Daeth datganoli i frig yr agenda gwleidyddol ym Mhrydain yn y chwedegau, yn dilyn buddugoliaeth [[Gwynfor Evans]] yn is-etholiad Caerfyrddin yn 1966, a Winifred Ewing dros yr SNP yn Hamilton ym 1967 a hefyd is-etholiadau Glasgow Pollock (1967), Rhondda Fawr (1967) a Chaerffili (1968). O ganlyniad sefydlwyd Comisiwn Crowther a ddaeth yn [[Comisiwn Kilbrandon|Gomisiwn Kilbrandon]] ar ôl marwolaeth yr Arglwydd Crowther. Cyflwynodd Plaid Cymru y dystiolaeth ar ffurf pump memorandwm byr: Cenedlaetholdeb Gwleidyddol (Gwynfor Evans), Cenedligrwydd Cymru (Chris Rees), Yr Achos Economaidd dros [[Ymreolaeth]] (Phil Williams), Cyfansoddiad Cymru hunan-lywodraethol (Dewi Watcyn Powell), a Perthynas Gyllidol Gwledydd Prydain (Dafydd Wigley). Enillodd [[Dafydd Wigley]] [[Arfon (etholaeth seneddol)|Etholaeth Arfon]] a [[Dafydd Elis Thomas]] [[Meirionnydd (etholaeth seneddol)|Etholaeth Meirionnydd]] yn etholiad Chwefror 1974, ac yn eu tro daeth y ddau yn llywydd i'r blaid. Yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987]] enillodd Ieuan Wyn Jones [[Ynys Môn (etholaeth seneddol)|Ynys Môn]] i'r Blaid ac yna yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992]] enillwyd [[Ceredigion|Etholaeth Ceredigion a Gogledd Penfro]] gan [[Cynog Dafis]]. === Sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru === Yn dilyn buddugoliaeth mewn refferendwm a gynhaliwyd ym mis Fedi 1997, sefydlwyd Cynulliad Cenedlaethol Cymru. ==== Etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol 1999 ==== Yn etholiad y [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] ym [[1999]], enillodd y blaid dir enfawr, gan gipio etholaethau nad oedd wedi ennill erioed o'r blaen - [[Conwy (etholaeth Cynulliad)|Conwy]], [[Llanelli (etholaeth Cynulliad)|Llanelli]], [[Y Rhondda (etholaeth Cynulliad)|Y Rhondda]] ac [[Islwyn (etholaeth Cynulliad)|Islwyn]] hyd yn oed. Roedd hefyd yn rheoli cynghorau lleol unedig [[Gwynedd]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] a [[Rhondda Cynon Taf]]. Plaid Cymru oedd y brif wrthblaid yn nhymor cyntaf [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] gyda 17 sedd. Collwyd [[Ynys Môn (etholaeth seneddol)|Etholaeth Ynys Môn]] yn etholiad San Steffan [[2001]] ond fe enillwyd [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth seneddol)|Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] gan [[Adam Price]]. ==== Etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol 2003 ==== Collodd y blaid dir yn yr etholiadau, aeth hi lawr i 12 sedd. Serch hynny, parhaodd fel y gwrth-blaid swyddogol yn y Cynulliad. Yn dilyn yr etholiad, camodd Ieuan Wyn Jones lawr fel Llywydd y blaid ond i gael ei ail-ethol fel yr arweinydd yn y Cynulliad o drwch blewyn. Yn 2006, mabwysiadodd y blaid logo newydd, y pabi Cymreig yn lle'r Triban. ==== Etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol 2007 ==== Enillodd Plaid Cymru 15 sedd yn yr etholiad, a wedi'r buddogoliaethau ffurfiodd clymblaid gyda'r Blaid Lafur - y tro cyntaf i'r blaid lywodraethu Cymru yn ei hanes. Etholwyd [[Ieuan Wyn Jones]] fel Dirprwy Brif Weinidog Cymru. Yn sgil addewid yng nghytundeb Cymru'n Un rhwng Plaid Cymru a'r [[Y Blaid Lafur (DU)|Blaid Lafur]], cynhaliwyd [[refferendwm ar bwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011|refferendwm]] ar ymestyn pwerau deddfu Cynulliad Cenedlaethol Cymru yng Nghymru ar 3 Mawrth 2011. Enillwyd y refferendwm gyda mwyafrif sylweddol: pleidleisiodd 63.49% 'ydw', a 36.51% 'nac ydw'. ==== Etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol 2011 ==== Collodd Plaid Cymru seddi yn etholiadau'r Cynulliad 2011. Cynhaliwyd ymchwiliad i mewn i'r canlyniadau a arweiniodd at ail-strwythuro'r arweinyddiaeth. ==== Etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol 2016 ==== Enillodd Plaid Cymru un sedd ychwanegol o etholiadau 2011, yn ogystal â chynyddu canran y bleidlais etholaethol a ranbarthol. Ar ôl yr etholiadau daeth Plaid Cymru yn wrthblaid swyddogol y Cynulliad. Cipiodd [[Leanne Wood]] (arweinydd ar y pryd) sedd [[Rhondda (etholaeth Cynulliad)|Rhondda]] oddi wrth [[Leighton Andrews|Leighten Andrews (Llafur)]]. Daeth hyn a syndod mawr i nifer gan gynnwys aelodau blaenllaw Llafur.<ref>{{Cite web|title=‘Gwawr newydd i’r Rhondda’, meddai Leanne Wood|url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/223809-gwawr-newydd-ir-rhondda-meddai-leanne-wood|website=Golwg360|date=2016-05-06|access-date=2020-06-04|language=cy}}</ref> Yn ogystal daeth Plaid Cymru yn agos iawn i ennill Llanelli, Blaenau Gwent ac Aberconwy. Rhoddwyd Leanne Wood ymlaen i bleidlais Prif Weinidog Cymru yn y Senedd yn erbyn [[Carwyn Jones]]. Pleidleisiwyd [[Plaid Annibyniaeth y DU|UKIP]], [[Ceidwadwyr]] a Phlaid Cymru dros Leanne. Roedd y bleidlais yn gyfartal, 29 yr un, roedd rhaid gohirio'r sesiwn gan arwain at drafodaethau at sut i ddatrys y llwyrglo.<ref>{{Cite web|title=Prif Weinidog Cymru: Carwyn a Leanne yn gyfartal|url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/224550-prif-weinidog-cymru-carwyn-a-leanne-yn-gyfartal|website=Golwg360|date=2016-05-11|access-date=2020-06-04|language=cy}}</ref> Dewiswyd y blaid i beidio parhau gyda'r enwebiad gan dynnu nôl enw Leanne ar y papur. Rhwng 2016 a 2020 mae dau aelod wedi dod yn annibynnol o Blaid Cymru, [[Neil McEvoy]] a [[Dafydd Elis-Thomas]]. Cafodd Dafydd Elis-Thomas lle clymbleidiol yn y Llywodraeth fel Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth. Ac roedd Neil McEvoy yn eistedd fel aelod annibynnol cyn troi'n [[Welsh National Party (Plaid Wleidyddol)|Welsh National Party]]. ==== Etholiadau'r Senedd Cymru 2021 ==== Ergyd fwyaf yr etholiad i Blaid Cymru oedd colli [[Leanne Wood]], gyda Llafur yn cipio'i sedd, gyda mwyafrif o 5,497. Yn ôl yr Athro [[Richard Wyn Jones]], "Ym mhob un cystadleuaeth rhwng Plaid Cymru a Llafur… mewn seddi oedd yn y fantol… mi gafodd Plaid Cymru ei chwalu yn llwyr".<ref>[https://golwg.360.cymru/newyddion/gwleidyddiaeth/2049996-etholiad-senedd-2021-3/dolen/RBjBDl golwg.360.cymru;] adalwyd 10 Mai 2021.</ref> Mewn darn yn y [[Barn (cylchgrawn)|Barn]] dywedodd yr Athro Wyn Jones bod angen gwella perfformiad Plaid Cymru mewn tri rhan; cael gwared â’r rhaniadau, diwygio’r peiriant ymgyrchu a chael gonestrwydd mewnol.<ref>{{Cite web|title=Rhoi trefn ar Blaid Cymru {{!}} Barn|url=https://barn.cymru/erthygl/rhoi-trefn-ar-blaid-cymru|website=barn.cymru|access-date=2021-08-05}}</ref> Enillodd y Blaid Lafur 30 o'r 60 sedd, gan wneud yr etholiad hon y gorau erioed iddi. Collodd Plaid Cymru un Comisiynydd Heddlu yn y gogledd, yn dilyn ymddeoliad Arfon Jones, pan gollodd y blaid i Lafur. O ran ystadegau, cyfafodd y Blaid un aelod yn fwy (13) nag yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|etholiad 2016]] (12), ond gostyngodd canran y pleidleisiau 20.3% (-2%). '''Etholiadau'r Senedd Cymru 2026''' Daeth Plaid Cymru i'r brig yn etholiad [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|Senedd Cymru 2026]] trwy ennill 43 sedd allan o 96, gyda maint y Senedd wedi'i ehangu o 60 aelod yn y sesiwn blaenorol ynghyd â'r cyflwyniad o system pleidleisio newydd. Dyma'r tro cyntaf i'r Blaid Lafur colli etholiad i'r Senedd ers cychwyn datganoli ym 1999. Yn ogystal â disodli'r Blaid Lafur fel y blaid fwyaf yng Nghymru, llwydodd i Blaid Cymru cynyddu eu canran pleidlais i 35% ac ennill 444,665 o bleidleisiau, sef y nifer fwyaf a bwriwyd dros unrhyw blaid ers sefydlu'r Senedd. Er nad oes gan Blaid Cymru mwyafrif yn y Senedd disgwylir iddynt ffurfio llywodraeth lleiafrif trwy rhyw cyd-drefn a phleidiau eraill. === Y Comisiwn Annibyniaeth, 2020 === Cyn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|etholiad cyffredinol 2019]] cyhoeddodd [[Adam Price]] y byddai'n sefydlu comisiwn i edrych ar ymarferoldeb Annibyniaeth Cymru, a sut y byddai Llywodraeth Blaid Cymru yn cynnal refferendwm annibyniaeth.<ref>{{Cite news|title=Plaid Cymru yn 'paratoi'r ffordd at annibyniaeth'|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/54286066|work=BBC Cymru Fyw|date=2020-09-25|access-date=2020-09-30|language=cy}}</ref> Cyhoeddodd y comisiwn, dan arweiniad cyn Aelod Seneddol Plaid Dwyfor Meirionydd, [[Elfyn Llwyd]], ei adroddiad ar 25 Medi 2020.<ref name=":0">{{Cite web|title=‘Dylai Plaid Cymru ddeddfu’n syth am refferendwm pe bai’n dod i rym’|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2014770-dylai-plaid-cymru-ddeddfu-syth-refferendwm|website=Golwg360|date=2020-09-25|access-date=2020-09-30|language=cy}}</ref> Mae'n argymell i Blaid Cymru 5 nod allweddol, gan gynnwys:<ref>{{Cite web |url=https://www.comisiwnannibyniaeth.cymru/ |title=Gwefan Comisiwn Annibyniaeth |access-date=2020-09-30 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027181832/https://www.comisiwnannibyniaeth.cymru/ |url-status=dead }}</ref> # dylai Cymru annibynnol ymgeisio i fod yn aelod o’r Undeb Ewropeaidd # archwilio perthynas gydffederal a Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon. # newid dull gweithredu Llywodraeth Cymru a’r gwasanaeth sifil. # llunio Cyfansoddiad i Gymru ac yn disgrifio fframwaith i’r Bil Hunan-Benderfynu er mwyn bwrw ymlaen a’r broses annibyniaeth. # y dylai'r Comisiwn Cenedlaethol statudol gynnig dealltwriaeth glir i bobl Cymru ynghyrch yr opsiynau ar gyfer eu dyfodol cyfansoddiadol – gan ddefnyddio Rheithgorau Dinasyddion a reffrendwm cychwynnol i roi prawf ar ystod o opsiynau cyfansoddiadol. Mae hefyd yn argymell y dylid cael un refferendwm amlddewis i fesur barn ac i berswadio llywodraeth San Steffan i gytuno i refferendwm ar yr opsiwn a ffefrir.<ref name=":0" /> Cafodd yr adroddiad ei feirniadu gan y Ddemocratiaid Rhyddfrydol Cymru sy'n gofyn am Prydain ffedral.<ref>{{Cite web |url=https://www.libdemvoice.org/welsh-liberal-democrats-response-to-plaid-cymrus-independence-commission-report-65977.html |title=copi archif |access-date=2020-09-30 |archive-date=2020-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201220184944/https://www.libdemvoice.org/welsh-liberal-democrats-response-to-plaid-cymrus-independence-commission-report-65977.html |url-status=dead }}</ref> == Arweinyddiaeth Plaid Cymru == {|class="wikitable" |- ! Enw a llun ! Swydd ! Etholaeth ! Nodiadau |- | [[Delwedd:Rhun ap Iorwerth AM (27555192223) (cropped).jpg|frameless|120x120px]] [[Rhun ap Iorwerth]] | Arweinydd y Blaid ac Arweinydd Grŵp y [[Senedd Cymru|Senedd]] | [[Ynys Môn (etholaeth Senedd Cymru)|Ynys Môn]] |Etholwyd heb gystadleuaeth yn Mehefin 2023<ref>{{Cite web|title=Rhun ap Iorwerth yw arweinydd newydd Plaid Cymru|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2123310-rhun-iorwerth-arweinydd-newydd-plaid-cymru|website=Golwg360|date=2023-06-16|access-date=2023-06-16|language=cy}}</ref> |- | [[Delwedd:Dafydd Wigley.jpg|90px]]<br> [[Dafydd Wigley]] | Llywydd <br>Anrhydeddus <br> Ers 2001 | | Cyn-Lywydd y Blaid<br> Aelod o [[Tŷ'r Arglwyddi|Dŷ'r Arglwyddi]] |- | [[Delwedd:Official portrait of Liz Saville Roberts crop 3.jpg|90px]] <br> [[Liz Saville Roberts]] | Arweinydd Grŵp<br>San Steffan | AS [[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol)|Dwyfor Meirionnydd]] | |- | Owen Roberts | [[Rhestr prif weithredwyr Plaid Cymru|Prif Weithredwr]] | | Penodwyd yn 2023<ref>{{Cite news|title=Plaid Cymru yn penodi Owen Roberts yn brif weithredwr|url=https://www.bbc.com/newyddion/64969787|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-03-15|access-date=2023-05-15|language=cy}}</ref> |} Etholwyd [[Leanne Wood]] fel arweinydd Plaid Cymru ar Fawrth 15fed 2012, gan guro [[Dafydd Elis Thomas]] ac [[Elin Jones]]. Seiliwyd ei hymgyrch ar y cysyniad o 'wir annibyniaeth'. Enillodd Ms Wood 55% o'r bleidlais a chafodd Ms Jones 41%. Wrth i'r Arglwydd Elis-Thomas gael ei guro yn y bleidlais gyntaf cafodd ei bleidleisiau eu trosglwyddo i'r ddwy oedd ar ôl. Wedi'r ail bleidlais cafodd Ms Wood 3,326 o bleidleisiau a Ms Jones 2,494<ref>http://www.bbc.co.uk/newyddion/17381134</ref>. Ers ei hetholiad fel arweinydd, cadwodd Plaid Cymru ei safle fel yr ail blaid mewn llywodraeth leol, gyda 171 o gynghorwyr, ac ail-enillwyd Ynys Môn i'r blaid yn y Cynulliad wedi ymddeoliad [[Ieuan Wyn Jones]]. Enillodd ymgeisydd Plaid Cymru [[Rhun ap Iorwerth]] gyda'r mwyafrif uchaf yn y sedd honno ers datganoli, gyda 12,601 o bleidleisiau (58% o'r bleidlais), 9,166 mwy na'r ymgeisydd Llafur [[Tal Michael]] a gafodd 3,345 o bleidleisiau (16%), ar Awst 1af 2013<ref>{{Cite web |url=http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgElectionAreaResults.aspx?ID=50 |title=copi archif |access-date=2013-09-04 |archive-date=2013-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130926034834/http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgElectionAreaResults.aspx?ID=50 |url-status=dead }}</ref>. Cafwyd her i arweinyddiaeth Leanne Wood yng Ngorffennaf 2018, gyda [[Rhun ap Iorwerth]] ac [[Adam Price]] yn sefyll i fod yna arweinydd newydd.<ref>{{dyf newyddion|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/44711264|teitl=Rhun ap Iorwerth ac Adam Price i herio Leanne Wood|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw|dyddiad=4 Gorffennaf 2018|dyddiadcyrchu=28 Medi 2018}}</ref>. Cafwyd ymgyrch etholiadol gan y tri ymgeisydd yn ystod Awst a Medi. Cyhoeddwyd mai [[Adam Price]] fyddai'r arweinydd newydd ar 28 Medi 2018. Enillodd Price 3,481 pleidlais yn y rownd gyntaf, gyda ap Iorwerth yn ail gyda 1,961 pleidlais a Wood yn drydydd gyda 1,286. Yn yr ail rownd, cafodd Price 2,863 pleidlais, a derbyniodd ap Iorwerth 1,613 pleidlais.<ref>{{dyf newyddion|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/45677906|teitl=Ethol Adam Price fel arweinydd newydd Plaid Cymru|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw|dyddiad=28 Medi 2018}}</ref> Yn [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|Etholiad Seneddol 2026]] ennillodd Plaid Cymru nifer fwyaf o seddi Senedd Cymru, gan roi terfyn ar dros gan mlynedd o oruwchafiaeth y blaid Lafur.<ref>{{Cite web|title=Plaid Cymru am geisio ffurfio llywodraeth leiafrifol meddai Rhun ap Iorwerth|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/plaid-cymru-geisio-ffurfio-llywodraeth-leiafrifol-meddai-rhun-ap-iorwerth|website=newyddion.s4c.cymru|date=2026-05-09|access-date=2026-05-10|language=cy}}</ref> === Arweinwyr blaenorol === {|class="wikitable" |- ! colspan=2| Arweinydd ! Cychwyn ! Gorffen |- ! 1 | style="width:200px;"| [[Lewis Valentine]] | style="width:125px;"| 1925 | style="width:125px;"| 1926 |- ! 2 | style="width:200px;"| [[Saunders Lewis]] | style="width:125px;"| 1926 | style="width:125px;"| 1939 |- ! 3 | style="width:200px;"| [[John Edward Daniel]] | style="width:125px;"| 1939 | style="width:125px;"| 1943 |- ! 4 | style="width:200px;"| [[Abi Williams]] | style="width:125px;"| 1943 | style="width:125px;"| 1945 |- ! 5 | [[Gwynfor Evans]] | 1945 | 1981 |- ! 6 | [[Dafydd Wigley]] | 1981 | 1984 |- ! 7 | [[Dafydd Elis-Thomas]] | 1984 | 1991 |- ! 8 | [[Dafydd Wigley]] | 1991 | 2000 |- ! 9 | [[Ieuan Wyn Jones]] | 2000 | 2012 |- ! 10 | [[Leanne Wood]] | 2012 | 2018 |- ! 11 | [[Adam Price]] | 2018 | 2023 |- !12 |[[Llyr Huws Gruffydd|Llyr Gruffydd]] |Mai 2023 |Mehefin 2023 |- !13 |[[Rhun ap Iorwerth]] |2023 |presennol |} == Senedd Ewrop == Cyn [[Brexit]] roedd gan Blaid Cymru un cynrychiolydd yn [[Senedd Ewrop]], sef [[Jill Evans]]. Mae Plaid Cymru yn aelod o [[Cynghrair Rhydd Ewrop|Gynghrair Rhydd Ewrop]] (EFA). ==Perfformiad mewn etholiadau== ===Tŷ'r Cyffredin=== {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=2| Etholiad ! colspan=3| Cymru ! rowspan=2| +/– ! rowspan=2| Llywodraeth |- ! Pleidleisiau ! % ! Seddi |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1929|1929]] | 609 | 0.003 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | style="background:lightgrey;"| | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1931|1931]] | 2,050 | 0.2 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1935|1935]] | 2,534 | 0.3 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1945|1945]] | 16,017 | 1.2 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1950|1950]] | 17,580 | 1.2 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1951|1951]] | 10,920 | 0.7 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1955|1955]] | 45,119 | 3.1 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1959|1959]] | 77,571 | 5.2 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1964|1964]] | 69,507 | 4.8 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1966|1966]] | 61,071 | 4.3 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1970|1970]] | 175,016 | 11.5 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Chwefror 1974|Chwe 1974]] | 171,374 | 10.8 | {{Composition bar|2|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 2 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Hydref 1974|Hyd 1974]] | 166,321 | 10.8 | {{Composition bar|3|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979|1979]] | 132,544 | 8.1 | {{Composition bar|2|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{decrease}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983|1983]] | 125,309 | 7.8 | {{Composition bar|2|38|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987|1987]] | 123,599 | 7.3 | {{Composition bar|3|38|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992|1992]]* | 156,796 | 9.0 | {{Composition bar|4|38|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997|1997]] | 161,030 | 9.9 | {{Composition bar|4|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|2001]] | 195,893 | 14.3 | {{Composition bar|4|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005|2005]] | 174,838 | 12.6 | {{Composition bar|3|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{decrease}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010|2010]] | 165,394 | 11.3 | {{Composition bar|3|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|2015]] | 181,694 | 12.1 | {{Composition bar|3|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017|2017]] | 164,466 | 10.4 | {{Composition bar|4|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|2019]] | 153,265 | 9.9 | {{Composition bar|4|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024|2024]] | 194,811 | 14.8 | {{Composition bar|4|32|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |} ''*Cystadlwyd chwe sedd (Blaenau Gwent, Ceredigon & Gogledd Penfro, Islwyn, Sir Fynwy, Gorllewin Casnewydd a Torfaen) ar y cyd gyda'r [[Plaid Werdd|Blaid Werdd]]'' ===Senedd Cymru (Cynulliad gynt)=== {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan="2"| Etholiad ! colspan="3"| Etholaeth ! colspan="3"| Rhanbarth ! rowspan="2"| Cyfanswm seddi ! rowspan="2"| +/– ! rowspan="2"| Llywodraeth |- ! Pleidleisiau ! % ! Seddi ! Pleidleisiau ! % ! Seddi |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | 290,572 | 28.4 | {{Composition bar|9|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 312,048 | 30.6 | {{Composition bar|8|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|17|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | style="background:lightgrey;"| | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]] | 180,185 | 21.2 | {{Composition bar|5|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 167,653 | 19.7 | {{Composition bar|7|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|12|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{decrease}} 5 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | 219,121 | 22.4 | {{Composition bar|7|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 204,757 | 21.0 | {{Composition bar|8|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|15|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 3 | {{yes2|[[Cymru'n Un|Llafur–Plaid]]}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | 182,907 | 19.3 | {{Composition bar|5|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 169,799 | 17.9 | {{Composition bar|6|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|11|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{decrease}} 4 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | 209,376 | 20.5 | {{Composition bar|6|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 211,548 | 20.8 | {{Composition bar|6|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|12|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] | 225,376 | 20.3 | {{Composition bar|5|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 230,161 | 20.7 | {{Composition bar|8|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|13|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |} == Gweler hefyd == *[[Rhestr o Aelodau Seneddol Plaid Cymru]] *[[Rhestr prif weithredwyr Plaid Cymru]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://www.plaidcymru.org Gwefan swyddogol Plaid Cymru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209051103/http://www.plaidcymru.org/ |date=2014-12-09 }} {{Pleidau}} [[Categori:Plaid Cymru| ]] [[Categori:Cenedlaetholdeb Cymreig]] [[Categori:Pleidiau cenedlaetholgar]] [[Categori:Pleidiau dros ymwahaniad neu annibyniaeth]] [[Categori:Pleidiau gwleidyddol yng Nghymru]] [[Categori:Sefydliadau 1925]] 8mgpgivhxbi2cjjbbcsmcmecmadvqld 14892558 14892318 2026-05-11T10:28:35Z Owaindyfed 61559 Cywiro treiglo 14892558 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |colorcode = {{Plaid Cymru/meta/lliw}} |name = Plaid Cymru – The Party of Wales |logo = Plaid Cymru logo.svg |logo_size = 250px |leader1_title = Arweinydd |leader1_name = [[Rhun ap Iorwerth]] |leader2_title = Dirprwy Arweinydd |leader2_name = {{lang|cy|[[Delyth Jewell]] |italic=no}} |leader3_title = Arweinydd yn San Steffan |leader3_name = [[Liz Saville Roberts]] |leader4_title = Cadeirydd |leader4_name = Marc Jones |leader5_title = Llywydd Anrhydeddus |leader5_name = [[Dafydd Wigley|Arglwydd Wigley]] |foundation = 5 Awst 1925 |headquarters = Tŷ Gwynfor, Marine Chambers, Anson Court, Atlantic Wharf<br>[[Caerdydd]], [[Cymru]]<br>CF10 4AL |youth_wing = [[Plaid Ifanc]] |membership_year = 2022 |membership = {{Increase}} 10,000 <ref>{{cite web |url= https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/SN05125/SN05125.pdf |title= Membership of political parties in Great Britain |first1= Matthew |last1= Burton |first2= Richard |last2= Tunnicliffe |date= 30 August 2022 |website= UK Parliament House of Commons Library |access-date= 18 September 2022}}</ref> |ideology = [[Annibyniaeth i Gymru]]<br>[[Cenedlaetholdeb Cymreig]]<br>Democratiaeth Sosialaidd <ref name="Schrijver">{{Cite document|first=Frans |last=Schrijver |title=Regionalism After Regionalisation: Spain, France and the United Kingdom |publisher=Amsterdam University Press |year=2006 |page=330|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. --> }}</ref><ref>{{Cite document|first=Stephen |last=Driver |title=Understanding British Party Politics |publisher=Polity Press |year=2011 |page=176|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. --> }}</ref><ref name="Nordsieck">{{cite web|url=http://www.parties-and-elections.eu/unitedkingdom.html|title=Parties and Elections in Europe|author=Wolfram Nordsieck|publisher=parties-and-elections.eu}}</ref><br>[[Amgylcheddaeth]] <ref name="Hamilton">{{Cite document|first=Paul |last=Hamilton |title=Nationalism and Environmentalism |work=Nations and Nationalism: A Global Historical Overview |volume=3 |publisher=ABC-CLIO |year=2008 |page=881|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. --> }}</ref><ref name="Elias06">{{Cite document|first=Anwen |last=Elias |title=From ‘full national status’ to ‘independence’ in Europe: The case of Plaid Cymru — the Party of Wales |work=European Integration and the Nationalities Question |publisher=Routledge |year=2006 |page=194|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. --> }}</ref> |international = |seats1_title = [[Rhestr aelodau seneddol Cymru 2017-2019|ASau]] |seats1 = {{Composition bar|4|32|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} |seats2_title = [[Tŷ'r Arglwyddi]] <ref name="Lords">{{cite web | url=http://www.parliament.uk/mps-lords-and-offices/lords/composition-of-the-lords/ | title=Lords by party and type of peerage | publisher=UK Parliament}}</ref> |seats2 = {{Composition bar|2|790|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} |seats5_title = [[Senedd Cymru]] |seats5 = {{Composition bar|43|96|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} |seats6_title = [[Llywodraeth leol yng Nghymru]] <ref name=Edkins>Edkins, Keith [http://www.gwydir.demon.co.uk/uklocalgov/makeup.htm Local Council Political Compositions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107031244/http://www.gwydir.demon.co.uk/uklocalgov/makeup.htm |date=2019-01-07 }} at Gwydir.demon.co.uk, 18 Chwefror 2012. Adalwyd 1 Mawrth 2012.</ref> |seats6 = {{Composition bar|202|1234|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} |seats7_title = [[Comisiynydd yr Heddlu a Throseddu]] |seats7 = {{Composition bar|1|4|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} |colours = {{colour box|{{Plaid Cymru/meta/lliw}}}} Gwyrdd (cynradd)<br>{{colour box|#FCC412}} Melyn (eilaidd)<br>{{colour box|#E1573E}} Coch (eilaidd)<ref>{{Cite web |title=Plaid Cymru Brand Guidelines |url=https://assets.nationbuilder.com/plaid2016/pages/16111/attachments/original/1765469850/_Plaid_Cymru_Brand_Guidelines_.pdf?1765469850}}</ref> |website = {{url|https://www.plaid.cymru}} |country = Y Deyrnas Gyfunol |country2 = Cymru }} Mae '''Plaid Cymru – The Party of Wales''' (hefyd '''Plaid''') yn [[plaid wleidyddol|blaid wleidyddol]] [[sosialaidd]] a Chymreig sydd yn galw am annibyniaeth i [[Cymru|Gymru]]<ref>http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-14865114</ref> o fewn yr [[Undeb Ewropeaidd]]. Yr arweinydd presennol yw [[Rhun ap Iorwerth]]. Yn draddodiadol y mae Plaid wedi bod gryfaf yn y [[Y Fro Gymraeg|Gymru Gymraeg]] yn y gorllewin a'r gogledd ac mae torri trwodd yng [[Cymoedd De Cymru|Nghymoedd y De]] yn uchelgais gan y blaid ers blynyddoedd. Plaid Cymru yw'r blaid gyda'r nifer uchaf o seddi yn [[Senedd Cymru]]. == Hanes Plaid Cymru == :''Gweler hefyd: [[Plaid Genedlaethol Cymru]]'' [[Delwedd:Triban Plaid Cymru.png|bawd|250px|Logo Plaid hyd at 2006]] === Blynyddoedd cynnar === [[Delwedd:Penblwydd Plaid Cymru Anniversary - geograph.org.uk - 644944.jpg|bawd|210px|chwith|Llechan ar adeilad ym [[Pwllheli|Mhwllheli]] i gofnodi sefydlu'r Blaid]] Roedd pobl fel [[Emrys ap Iwan]] a [[Michael D. Jones]] wedi galw am [[hunanlywodraeth]] ("''Home Rule''") i Gymru yn y 19g, ac roedd y Blaid Lafur gynnar yn frwd iawn dros hunanlywodraeth i Gymru tan [[1918]] ond fe bylodd y brwdfrydedd erbyn y dauddegau. Sefydlwyd "'''Y Blaid Genedlaethol'''", sef enw gwreiddiol Plaid Cymru, mewn cyfarfod a gynhaliwyd Ddydd Mercher wythnos yr [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1925|Eisteddfod Genedlaethol ym 1925]] yn Neuadd Maesgwyn, [[Pwllheli]]. Rhai o'r sylfaenwyr oedd [[Saunders Lewis]], [[Lewis Valentine]] a [[H. R. Jones]]. Roedd mewn gwirionedd yn uniad o ddau fudiad: Byddin Ymreolwyr Cymru (''The Welsh Home Rule Army'') a'r Mudiad Cymreig (''The Welsh Movement''). Y prif amcanion oedd cael hunanlywodraeth yn null [[dominiwn]] i Gymru, amddiffyn y [[Cymraeg|Gymraeg]], a chael sedd i Gymru yng [[Cynghrair y Cenhedloedd|Nghynghrair y Cenhedloedd]]. Yn nhridegau'r 20g, daeth [[John Edward Jones|J. E. Jones]] yn ysgrifennydd a threfnydd yn [[1930]], swydd a ddaliodd hyd [[1962]]. Trefnodd ef nifer o ymgyrchoedd, yn cynnwys ymgyrch i gael Gwasanaeth Radio Cymraeg y [[BBC]], a gafwyd yn 1935. Trefnwyd deiseb i gael achosion llys yn y Gymraeg. === Y cyhuddiad o ffasgaeth === Yn ystod [[yr Ail Ryfel Byd]], awgrymodd ambell wrthwynebwr gysylltiadau rhwng arweinwyr Plaid Cymru a mudiadau [[ffasgaeth|ffasgaidd]] Ewrop. Ysgrifennai'r Parchedig [[Gwilym Davies]] yn ''[[Y Traethodydd]]'' (1942), heb dystiolaeth, bod y blaid am sefydlu cyfundrefn unbleidiol a sefydliadau ffasgaidd, gan gynnwys adain barafilwrol, yng Nghymru.<ref>Richard Wyn Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru: Plaid Cymru a'r Cyhuddiad o Ffasgaeth'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2013), tt. 7–9.</ref> Mewn erthygl yn ''[[Y Llenor]]'' o'r enw "Mae'r gwylliaid ar y ffordd" (1940), lluniai [[William John Gruffydd|W. J. Gruffydd]] linell rhwng Hitler a'r Pab, a thrwy hynny fe awgrymai cysylltiad os nad cyfystyredd rhwng ffasgaeth a Chatholigiaeth. Gan fod Saunders Lewis, arweinydd deallusol amlyca'r blaid, yn Babydd, roedd y cyhuddiad yn amlwg.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), tt. 14–17.</ref> Yn ddiweddarach, adleisiai'r un cyhuddiad gan golofnwyr a ddefnyddiai'r ffugenw John Pennant yn y ''[[Western Mail]]'', a'r gwleidyddion [[Ness Edwards]], [[Jim Griffiths]], [[Leo Abse]], a [[Kim Howells]], ac hyd yr 21g gan y ''[[Welsh Mirror]]''.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), tt. 17–21.</ref> Tynnir sylw yn aml at sylwadau [[gwrth-Semitiaeth|gwrth-Semitaidd]] gan Saunders Lewis, ac edmygedd [[Ambrose Bebb]] am [[Charles Maurras]], arweinydd [[L'Action Française]], fel tystiolaeth honedig o wreiddiau ffasgaidd y blaid.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), t. 9.</ref> Yn ei lyfr diffiniol ar y pwnc hwn, ''[['Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru': Plaid Cymru a'r Cyhuddiad o Ffasgaeth]]'', ysgrifennai [[Richard Wyn Jones]] bod y dystiolaeth mor dila a'r dadleuon mor simsan fel petai'r cyhuddiad o ffasgaeth yn "ymdrech i alltudio Plaid Cymru o gylch trafodaeth wleidyddol yng Nghymru – i'w hesgymuno o sffêr 'y derbyniol'."<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), t. 73.</ref> Nodai bod tair o elfennau pwysicaf ffasgaeth – gwladwriaeth-addoliad, mawrygu trais, a mawrygu arweinydd carismataidd – yn absennol o ideoleg a thraddodiad y blaid, os nad yn hollol groes iddi.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), tt. 31–41.</ref> Gwelai elfen gref o wrth-Gatholigiaeth mewn cyhuddiadau Gwilym Davies ac W. J. Gruffydd.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), tt. 13–14.</ref> Yn sicr ceir sawl sylwad gwrth-Semitaidd yn ysgrifau Saunders Lewis, ond nodai Richard Wyn Jones bod y fath ragfarn yn gyffredin ymhlith nifer o drigolion Gwledydd Prydain yn ystod yr oes honno, ac os cyhuddir Lewis yn ffasgwr ar sail hynny'n unig, bu rhaid labelu [[Winston Churchill]], [[George Orwell]], a W. J. Gruffydd ei hun yn ffasgwyr hefyd.<ref>Jones, ''Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru'' (2013), tt. 41–47.</ref> === Wedi'r Ail Ryfel Byd === Yn 1945 daeth [[Gwynfor Evans]] yn arweinydd. Cafwyd cynhadledd stormus ym [[1949]], gyda rhai aelodau adain-chwith yn teimlo fod gormod o bwyslais ar yr iaith Gymraeg a'r ardaloedd gwledig, a rhai yn beirniadu [[heddychaeth]] Gwynfor Evans. Yn dilyn y gynhadledd hon, sefydlwyd [[Mudiad Gweriniaethol Cymru|Plaid Weriniaethol Cymru]]. Ni chafodd y blaid newydd lawer o lwyddiant etholiadol, a daeth i ben tua chanol y 1950au, ond cafodd gryn ddylanwad ar bolisïau Plaid Cymru. Erbyn 1959 llwyddodd y Blaid i ymladd ugain o seddi a chael 77,571 o bleidleisiau yn yr Etholiad Cyffredinol. Yn dilyn helynt [[Tryweryn|boddi Cwm Tryweryn]] gan Gorfforaeth Lerpwl, er y gwrthwynebiad gan bron pob aelod seneddol o Gymru, cynyddodd y gefnogaeth i Blaid Cymru. === Buddugoliaeth 1966 ymlaen === Enillodd y blaid ei sedd seneddol gyntaf mewn is-etholiad ar y 14 Gorffennaf 1966 pan enillodd Gwynfor Evans, llywydd y blaid ar y pryd. Methodd gadw y sedd yn etholiad 1970. Collodd o 3 pleidlais yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Chwefror 1974|Etholiad Cyffredinol gaeaf 1974]] ond fe enillodd y sedd yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Hydref 1974]]. Collodd y sedd wedyn yn 1979. Bu'r blaid yn agos iawn i ennill is-etholiadau seneddol yn [[Rhondda (etholaeth seneddol)|Y Rhondda]] a [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] ddiwedd y 1960au, ac roedd yn rheoli [[Merthyr Tudful]] am gyfnod. Daeth datganoli i frig yr agenda gwleidyddol ym Mhrydain yn y chwedegau, yn dilyn buddugoliaeth [[Gwynfor Evans]] yn is-etholiad Caerfyrddin yn 1966, a Winifred Ewing dros yr SNP yn Hamilton ym 1967 a hefyd is-etholiadau Glasgow Pollock (1967), Rhondda Fawr (1967) a Chaerffili (1968). O ganlyniad sefydlwyd Comisiwn Crowther a ddaeth yn [[Comisiwn Kilbrandon|Gomisiwn Kilbrandon]] ar ôl marwolaeth yr Arglwydd Crowther. Cyflwynodd Plaid Cymru y dystiolaeth ar ffurf pump memorandwm byr: Cenedlaetholdeb Gwleidyddol (Gwynfor Evans), Cenedligrwydd Cymru (Chris Rees), Yr Achos Economaidd dros [[Ymreolaeth]] (Phil Williams), Cyfansoddiad Cymru hunan-lywodraethol (Dewi Watcyn Powell), a Perthynas Gyllidol Gwledydd Prydain (Dafydd Wigley). Enillodd [[Dafydd Wigley]] [[Arfon (etholaeth seneddol)|Etholaeth Arfon]] a [[Dafydd Elis Thomas]] [[Meirionnydd (etholaeth seneddol)|Etholaeth Meirionnydd]] yn etholiad Chwefror 1974, ac yn eu tro daeth y ddau yn llywydd i'r blaid. Yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987]] enillodd Ieuan Wyn Jones [[Ynys Môn (etholaeth seneddol)|Ynys Môn]] i'r Blaid ac yna yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992]] enillwyd [[Ceredigion|Etholaeth Ceredigion a Gogledd Penfro]] gan [[Cynog Dafis]]. === Sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru === Yn dilyn buddugoliaeth mewn refferendwm a gynhaliwyd ym mis Fedi 1997, sefydlwyd Cynulliad Cenedlaethol Cymru. ==== Etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol 1999 ==== Yn etholiad y [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] ym [[1999]], enillodd y blaid dir enfawr, gan gipio etholaethau nad oedd wedi ennill erioed o'r blaen - [[Conwy (etholaeth Cynulliad)|Conwy]], [[Llanelli (etholaeth Cynulliad)|Llanelli]], [[Y Rhondda (etholaeth Cynulliad)|Y Rhondda]] ac [[Islwyn (etholaeth Cynulliad)|Islwyn]] hyd yn oed. Roedd hefyd yn rheoli cynghorau lleol unedig [[Gwynedd]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] a [[Rhondda Cynon Taf]]. Plaid Cymru oedd y brif wrthblaid yn nhymor cyntaf [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] gyda 17 sedd. Collwyd [[Ynys Môn (etholaeth seneddol)|Etholaeth Ynys Môn]] yn etholiad San Steffan [[2001]] ond fe enillwyd [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth seneddol)|Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] gan [[Adam Price]]. ==== Etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol 2003 ==== Collodd y blaid dir yn yr etholiadau, aeth hi lawr i 12 sedd. Serch hynny, parhaodd fel y gwrth-blaid swyddogol yn y Cynulliad. Yn dilyn yr etholiad, camodd Ieuan Wyn Jones lawr fel Llywydd y blaid ond i gael ei ail-ethol fel yr arweinydd yn y Cynulliad o drwch blewyn. Yn 2006, mabwysiadodd y blaid logo newydd, y pabi Cymreig yn lle'r Triban. ==== Etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol 2007 ==== Enillodd Plaid Cymru 15 sedd yn yr etholiad, a wedi'r buddogoliaethau ffurfiodd clymblaid gyda'r Blaid Lafur - y tro cyntaf i'r blaid lywodraethu Cymru yn ei hanes. Etholwyd [[Ieuan Wyn Jones]] fel Dirprwy Brif Weinidog Cymru. Yn sgil addewid yng nghytundeb Cymru'n Un rhwng Plaid Cymru a'r [[Y Blaid Lafur (DU)|Blaid Lafur]], cynhaliwyd [[refferendwm ar bwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011|refferendwm]] ar ymestyn pwerau deddfu Cynulliad Cenedlaethol Cymru yng Nghymru ar 3 Mawrth 2011. Enillwyd y refferendwm gyda mwyafrif sylweddol: pleidleisiodd 63.49% 'ydw', a 36.51% 'nac ydw'. ==== Etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol 2011 ==== Collodd Plaid Cymru seddi yn etholiadau'r Cynulliad 2011. Cynhaliwyd ymchwiliad i mewn i'r canlyniadau a arweiniodd at ail-strwythuro'r arweinyddiaeth. ==== Etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol 2016 ==== Enillodd Plaid Cymru un sedd ychwanegol o etholiadau 2011, yn ogystal â chynyddu canran y bleidlais etholaethol a ranbarthol. Ar ôl yr etholiadau daeth Plaid Cymru yn wrthblaid swyddogol y Cynulliad. Cipiodd [[Leanne Wood]] (arweinydd ar y pryd) sedd [[Rhondda (etholaeth Cynulliad)|Rhondda]] oddi wrth [[Leighton Andrews|Leighten Andrews (Llafur)]]. Daeth hyn a syndod mawr i nifer gan gynnwys aelodau blaenllaw Llafur.<ref>{{Cite web|title=‘Gwawr newydd i’r Rhondda’, meddai Leanne Wood|url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/223809-gwawr-newydd-ir-rhondda-meddai-leanne-wood|website=Golwg360|date=2016-05-06|access-date=2020-06-04|language=cy}}</ref> Yn ogystal daeth Plaid Cymru yn agos iawn i ennill Llanelli, Blaenau Gwent ac Aberconwy. Rhoddwyd Leanne Wood ymlaen i bleidlais Prif Weinidog Cymru yn y Senedd yn erbyn [[Carwyn Jones]]. Pleidleisiwyd [[Plaid Annibyniaeth y DU|UKIP]], [[Ceidwadwyr]] a Phlaid Cymru dros Leanne. Roedd y bleidlais yn gyfartal, 29 yr un, roedd rhaid gohirio'r sesiwn gan arwain at drafodaethau at sut i ddatrys y llwyrglo.<ref>{{Cite web|title=Prif Weinidog Cymru: Carwyn a Leanne yn gyfartal|url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/224550-prif-weinidog-cymru-carwyn-a-leanne-yn-gyfartal|website=Golwg360|date=2016-05-11|access-date=2020-06-04|language=cy}}</ref> Dewiswyd y blaid i beidio parhau gyda'r enwebiad gan dynnu nôl enw Leanne ar y papur. Rhwng 2016 a 2020 mae dau aelod wedi dod yn annibynnol o Blaid Cymru, [[Neil McEvoy]] a [[Dafydd Elis-Thomas]]. Cafodd Dafydd Elis-Thomas lle clymbleidiol yn y Llywodraeth fel Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth. Ac roedd Neil McEvoy yn eistedd fel aelod annibynnol cyn troi'n [[Welsh National Party (Plaid Wleidyddol)|Welsh National Party]]. ==== Etholiadau'r Senedd Cymru 2021 ==== Ergyd fwyaf yr etholiad i Blaid Cymru oedd colli [[Leanne Wood]], gyda Llafur yn cipio'i sedd, gyda mwyafrif o 5,497. Yn ôl yr Athro [[Richard Wyn Jones]], "Ym mhob un cystadleuaeth rhwng Plaid Cymru a Llafur… mewn seddi oedd yn y fantol… mi gafodd Plaid Cymru ei chwalu yn llwyr".<ref>[https://golwg.360.cymru/newyddion/gwleidyddiaeth/2049996-etholiad-senedd-2021-3/dolen/RBjBDl golwg.360.cymru;] adalwyd 10 Mai 2021.</ref> Mewn darn yn y [[Barn (cylchgrawn)|Barn]] dywedodd yr Athro Wyn Jones bod angen gwella perfformiad Plaid Cymru mewn tri rhan; cael gwared â’r rhaniadau, diwygio’r peiriant ymgyrchu a chael gonestrwydd mewnol.<ref>{{Cite web|title=Rhoi trefn ar Blaid Cymru {{!}} Barn|url=https://barn.cymru/erthygl/rhoi-trefn-ar-blaid-cymru|website=barn.cymru|access-date=2021-08-05}}</ref> Enillodd y Blaid Lafur 30 o'r 60 sedd, gan wneud yr etholiad hon y gorau erioed iddi. Collodd Plaid Cymru un Comisiynydd Heddlu yn y gogledd, yn dilyn ymddeoliad Arfon Jones, pan gollodd y blaid i Lafur. O ran ystadegau, cyfafodd y Blaid un aelod yn fwy (13) nag yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|etholiad 2016]] (12), ond gostyngodd canran y pleidleisiau 20.3% (-2%). '''Etholiadau'r Senedd Cymru 2026''' Daeth Plaid Cymru i'r brig yn etholiad [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|Senedd Cymru 2026]] trwy ennill 43 sedd allan o 96, gyda maint y Senedd wedi'i ehangu o 60 aelod yn y sesiwn blaenorol ynghyd â'r cyflwyniad o system pleidleisio newydd. Dyma'r tro cyntaf i'r Blaid Lafur colli etholiad i'r Senedd ers cychwyn datganoli ym 1999. Yn ogystal â disodli'r Blaid Lafur fel y blaid fwyaf yng Nghymru, llwydodd i Blaid Cymru cynyddu eu canran pleidlais i 35% ac ennill 444,665 o bleidleisiau, sef y nifer fwyaf a fwriwyd dros unrhyw blaid ers sefydlu'r Senedd. Er nad oes gan Blaid Cymru mwyafrif yn y Senedd disgwylir iddynt ffurfio llywodraeth lleiafrif trwy rhyw cyd-drefn a phleidiau eraill. === Y Comisiwn Annibyniaeth, 2020 === Cyn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|etholiad cyffredinol 2019]] cyhoeddodd [[Adam Price]] y byddai'n sefydlu comisiwn i edrych ar ymarferoldeb Annibyniaeth Cymru, a sut y byddai Llywodraeth Blaid Cymru yn cynnal refferendwm annibyniaeth.<ref>{{Cite news|title=Plaid Cymru yn 'paratoi'r ffordd at annibyniaeth'|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/54286066|work=BBC Cymru Fyw|date=2020-09-25|access-date=2020-09-30|language=cy}}</ref> Cyhoeddodd y comisiwn, dan arweiniad cyn Aelod Seneddol Plaid Dwyfor Meirionydd, [[Elfyn Llwyd]], ei adroddiad ar 25 Medi 2020.<ref name=":0">{{Cite web|title=‘Dylai Plaid Cymru ddeddfu’n syth am refferendwm pe bai’n dod i rym’|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2014770-dylai-plaid-cymru-ddeddfu-syth-refferendwm|website=Golwg360|date=2020-09-25|access-date=2020-09-30|language=cy}}</ref> Mae'n argymell i Blaid Cymru 5 nod allweddol, gan gynnwys:<ref>{{Cite web |url=https://www.comisiwnannibyniaeth.cymru/ |title=Gwefan Comisiwn Annibyniaeth |access-date=2020-09-30 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027181832/https://www.comisiwnannibyniaeth.cymru/ |url-status=dead }}</ref> # dylai Cymru annibynnol ymgeisio i fod yn aelod o’r Undeb Ewropeaidd # archwilio perthynas gydffederal a Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon. # newid dull gweithredu Llywodraeth Cymru a’r gwasanaeth sifil. # llunio Cyfansoddiad i Gymru ac yn disgrifio fframwaith i’r Bil Hunan-Benderfynu er mwyn bwrw ymlaen a’r broses annibyniaeth. # y dylai'r Comisiwn Cenedlaethol statudol gynnig dealltwriaeth glir i bobl Cymru ynghyrch yr opsiynau ar gyfer eu dyfodol cyfansoddiadol – gan ddefnyddio Rheithgorau Dinasyddion a reffrendwm cychwynnol i roi prawf ar ystod o opsiynau cyfansoddiadol. Mae hefyd yn argymell y dylid cael un refferendwm amlddewis i fesur barn ac i berswadio llywodraeth San Steffan i gytuno i refferendwm ar yr opsiwn a ffefrir.<ref name=":0" /> Cafodd yr adroddiad ei feirniadu gan y Ddemocratiaid Rhyddfrydol Cymru sy'n gofyn am Prydain ffedral.<ref>{{Cite web |url=https://www.libdemvoice.org/welsh-liberal-democrats-response-to-plaid-cymrus-independence-commission-report-65977.html |title=copi archif |access-date=2020-09-30 |archive-date=2020-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201220184944/https://www.libdemvoice.org/welsh-liberal-democrats-response-to-plaid-cymrus-independence-commission-report-65977.html |url-status=dead }}</ref> == Arweinyddiaeth Plaid Cymru == {|class="wikitable" |- ! Enw a llun ! Swydd ! Etholaeth ! Nodiadau |- | [[Delwedd:Rhun ap Iorwerth AM (27555192223) (cropped).jpg|frameless|120x120px]] [[Rhun ap Iorwerth]] | Arweinydd y Blaid ac Arweinydd Grŵp y [[Senedd Cymru|Senedd]] | [[Ynys Môn (etholaeth Senedd Cymru)|Ynys Môn]] |Etholwyd heb gystadleuaeth yn Mehefin 2023<ref>{{Cite web|title=Rhun ap Iorwerth yw arweinydd newydd Plaid Cymru|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2123310-rhun-iorwerth-arweinydd-newydd-plaid-cymru|website=Golwg360|date=2023-06-16|access-date=2023-06-16|language=cy}}</ref> |- | [[Delwedd:Dafydd Wigley.jpg|90px]]<br> [[Dafydd Wigley]] | Llywydd <br>Anrhydeddus <br> Ers 2001 | | Cyn-Lywydd y Blaid<br> Aelod o [[Tŷ'r Arglwyddi|Dŷ'r Arglwyddi]] |- | [[Delwedd:Official portrait of Liz Saville Roberts crop 3.jpg|90px]] <br> [[Liz Saville Roberts]] | Arweinydd Grŵp<br>San Steffan | AS [[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol)|Dwyfor Meirionnydd]] | |- | Owen Roberts | [[Rhestr prif weithredwyr Plaid Cymru|Prif Weithredwr]] | | Penodwyd yn 2023<ref>{{Cite news|title=Plaid Cymru yn penodi Owen Roberts yn brif weithredwr|url=https://www.bbc.com/newyddion/64969787|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-03-15|access-date=2023-05-15|language=cy}}</ref> |} Etholwyd [[Leanne Wood]] fel arweinydd Plaid Cymru ar Fawrth 15fed 2012, gan guro [[Dafydd Elis Thomas]] ac [[Elin Jones]]. Seiliwyd ei hymgyrch ar y cysyniad o 'wir annibyniaeth'. Enillodd Ms Wood 55% o'r bleidlais a chafodd Ms Jones 41%. Wrth i'r Arglwydd Elis-Thomas gael ei guro yn y bleidlais gyntaf cafodd ei bleidleisiau eu trosglwyddo i'r ddwy oedd ar ôl. Wedi'r ail bleidlais cafodd Ms Wood 3,326 o bleidleisiau a Ms Jones 2,494<ref>http://www.bbc.co.uk/newyddion/17381134</ref>. Ers ei hetholiad fel arweinydd, cadwodd Plaid Cymru ei safle fel yr ail blaid mewn llywodraeth leol, gyda 171 o gynghorwyr, ac ail-enillwyd Ynys Môn i'r blaid yn y Cynulliad wedi ymddeoliad [[Ieuan Wyn Jones]]. Enillodd ymgeisydd Plaid Cymru [[Rhun ap Iorwerth]] gyda'r mwyafrif uchaf yn y sedd honno ers datganoli, gyda 12,601 o bleidleisiau (58% o'r bleidlais), 9,166 mwy na'r ymgeisydd Llafur [[Tal Michael]] a gafodd 3,345 o bleidleisiau (16%), ar Awst 1af 2013<ref>{{Cite web |url=http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgElectionAreaResults.aspx?ID=50 |title=copi archif |access-date=2013-09-04 |archive-date=2013-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130926034834/http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgElectionAreaResults.aspx?ID=50 |url-status=dead }}</ref>. Cafwyd her i arweinyddiaeth Leanne Wood yng Ngorffennaf 2018, gyda [[Rhun ap Iorwerth]] ac [[Adam Price]] yn sefyll i fod yna arweinydd newydd.<ref>{{dyf newyddion|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/44711264|teitl=Rhun ap Iorwerth ac Adam Price i herio Leanne Wood|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw|dyddiad=4 Gorffennaf 2018|dyddiadcyrchu=28 Medi 2018}}</ref>. Cafwyd ymgyrch etholiadol gan y tri ymgeisydd yn ystod Awst a Medi. Cyhoeddwyd mai [[Adam Price]] fyddai'r arweinydd newydd ar 28 Medi 2018. Enillodd Price 3,481 pleidlais yn y rownd gyntaf, gyda ap Iorwerth yn ail gyda 1,961 pleidlais a Wood yn drydydd gyda 1,286. Yn yr ail rownd, cafodd Price 2,863 pleidlais, a derbyniodd ap Iorwerth 1,613 pleidlais.<ref>{{dyf newyddion|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/45677906|teitl=Ethol Adam Price fel arweinydd newydd Plaid Cymru|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw|dyddiad=28 Medi 2018}}</ref> Yn [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|Etholiad Seneddol 2026]] ennillodd Plaid Cymru nifer fwyaf o seddi Senedd Cymru, gan roi terfyn ar dros gan mlynedd o oruwchafiaeth y blaid Lafur.<ref>{{Cite web|title=Plaid Cymru am geisio ffurfio llywodraeth leiafrifol meddai Rhun ap Iorwerth|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/plaid-cymru-geisio-ffurfio-llywodraeth-leiafrifol-meddai-rhun-ap-iorwerth|website=newyddion.s4c.cymru|date=2026-05-09|access-date=2026-05-10|language=cy}}</ref> === Arweinwyr blaenorol === {|class="wikitable" |- ! colspan=2| Arweinydd ! Cychwyn ! Gorffen |- ! 1 | style="width:200px;"| [[Lewis Valentine]] | style="width:125px;"| 1925 | style="width:125px;"| 1926 |- ! 2 | style="width:200px;"| [[Saunders Lewis]] | style="width:125px;"| 1926 | style="width:125px;"| 1939 |- ! 3 | style="width:200px;"| [[John Edward Daniel]] | style="width:125px;"| 1939 | style="width:125px;"| 1943 |- ! 4 | style="width:200px;"| [[Abi Williams]] | style="width:125px;"| 1943 | style="width:125px;"| 1945 |- ! 5 | [[Gwynfor Evans]] | 1945 | 1981 |- ! 6 | [[Dafydd Wigley]] | 1981 | 1984 |- ! 7 | [[Dafydd Elis-Thomas]] | 1984 | 1991 |- ! 8 | [[Dafydd Wigley]] | 1991 | 2000 |- ! 9 | [[Ieuan Wyn Jones]] | 2000 | 2012 |- ! 10 | [[Leanne Wood]] | 2012 | 2018 |- ! 11 | [[Adam Price]] | 2018 | 2023 |- !12 |[[Llyr Huws Gruffydd|Llyr Gruffydd]] |Mai 2023 |Mehefin 2023 |- !13 |[[Rhun ap Iorwerth]] |2023 |presennol |} == Senedd Ewrop == Cyn [[Brexit]] roedd gan Blaid Cymru un cynrychiolydd yn [[Senedd Ewrop]], sef [[Jill Evans]]. Mae Plaid Cymru yn aelod o [[Cynghrair Rhydd Ewrop|Gynghrair Rhydd Ewrop]] (EFA). ==Perfformiad mewn etholiadau== ===Tŷ'r Cyffredin=== {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=2| Etholiad ! colspan=3| Cymru ! rowspan=2| +/– ! rowspan=2| Llywodraeth |- ! Pleidleisiau ! % ! Seddi |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1929|1929]] | 609 | 0.003 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | style="background:lightgrey;"| | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1931|1931]] | 2,050 | 0.2 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1935|1935]] | 2,534 | 0.3 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1945|1945]] | 16,017 | 1.2 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1950|1950]] | 17,580 | 1.2 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1951|1951]] | 10,920 | 0.7 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1955|1955]] | 45,119 | 3.1 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1959|1959]] | 77,571 | 5.2 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1964|1964]] | 69,507 | 4.8 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1966|1966]] | 61,071 | 4.3 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1970|1970]] | 175,016 | 11.5 | {{Composition bar|0|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{n/a}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Chwefror 1974|Chwe 1974]] | 171,374 | 10.8 | {{Composition bar|2|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 2 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Hydref 1974|Hyd 1974]] | 166,321 | 10.8 | {{Composition bar|3|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979|1979]] | 132,544 | 8.1 | {{Composition bar|2|36|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{decrease}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983|1983]] | 125,309 | 7.8 | {{Composition bar|2|38|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987|1987]] | 123,599 | 7.3 | {{Composition bar|3|38|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992|1992]]* | 156,796 | 9.0 | {{Composition bar|4|38|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997|1997]] | 161,030 | 9.9 | {{Composition bar|4|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|2001]] | 195,893 | 14.3 | {{Composition bar|4|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005|2005]] | 174,838 | 12.6 | {{Composition bar|3|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{decrease}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010|2010]] | 165,394 | 11.3 | {{Composition bar|3|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|2015]] | 181,694 | 12.1 | {{Composition bar|3|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017|2017]] | 164,466 | 10.4 | {{Composition bar|4|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|2019]] | 153,265 | 9.9 | {{Composition bar|4|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024|2024]] | 194,811 | 14.8 | {{Composition bar|4|32|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{steady}} | {{no2|Gwrthblaid}} |} ''*Cystadlwyd chwe sedd (Blaenau Gwent, Ceredigon & Gogledd Penfro, Islwyn, Sir Fynwy, Gorllewin Casnewydd a Torfaen) ar y cyd gyda'r [[Plaid Werdd|Blaid Werdd]]'' ===Senedd Cymru (Cynulliad gynt)=== {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan="2"| Etholiad ! colspan="3"| Etholaeth ! colspan="3"| Rhanbarth ! rowspan="2"| Cyfanswm seddi ! rowspan="2"| +/– ! rowspan="2"| Llywodraeth |- ! Pleidleisiau ! % ! Seddi ! Pleidleisiau ! % ! Seddi |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | 290,572 | 28.4 | {{Composition bar|9|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 312,048 | 30.6 | {{Composition bar|8|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|17|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | style="background:lightgrey;"| | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]] | 180,185 | 21.2 | {{Composition bar|5|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 167,653 | 19.7 | {{Composition bar|7|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|12|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{decrease}} 5 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | 219,121 | 22.4 | {{Composition bar|7|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 204,757 | 21.0 | {{Composition bar|8|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|15|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 3 | {{yes2|[[Cymru'n Un|Llafur–Plaid]]}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | 182,907 | 19.3 | {{Composition bar|5|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 169,799 | 17.9 | {{Composition bar|6|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|11|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{decrease}} 4 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | 209,376 | 20.5 | {{Composition bar|6|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 211,548 | 20.8 | {{Composition bar|6|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|12|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] | 225,376 | 20.3 | {{Composition bar|5|40|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | 230,161 | 20.7 | {{Composition bar|8|20|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{Composition bar|13|60|hex={{party color|Plaid Cymru}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |} == Gweler hefyd == *[[Rhestr o Aelodau Seneddol Plaid Cymru]] *[[Rhestr prif weithredwyr Plaid Cymru]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://www.plaidcymru.org Gwefan swyddogol Plaid Cymru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209051103/http://www.plaidcymru.org/ |date=2014-12-09 }} {{Pleidau}} [[Categori:Plaid Cymru| ]] [[Categori:Cenedlaetholdeb Cymreig]] [[Categori:Pleidiau cenedlaetholgar]] [[Categori:Pleidiau dros ymwahaniad neu annibyniaeth]] [[Categori:Pleidiau gwleidyddol yng Nghymru]] [[Categori:Sefydliadau 1925]] 6nt2dp5l34kh3tjf8h4kopo4ggcgf5w 0 2425 14892348 14044119 2026-05-10T22:36:24Z Dafyddt 942 14892348 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = Adam Price | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image = File:Adam-price (cropped).jpg | caption = Adam Price yn 2021 | office = Arweinydd [[Plaid Cymru]] | deputy = [[Rhun ap Iorwerth]]<br>[[Sian Gwenllian]] | president = [[Dafydd Wigley]] | predecessor = [[Leanne Wood]] | successor = [[Rhun ap Iorwerth]]<br>{{small|[[Llyr Huws Gruffydd]] (dros dro)}} | term_start = 28 Medi 2018 | term_end = 16 Mai 2023 | office1 = Aelod o [[Senedd Cymru]] <br> dros [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth Cynulliad)|Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] | predecessor1 = [[Rhodri Glyn Thomas]] | successor1 = | term_start1 = 5 Mai 2016 | office2 = [[Aelod Seneddol]]<br>dros [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth seneddol)|Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] | parliament = | term_start2 = 7 Mehefin 2001 | term_end2 = 12 Ebrill 2010 | predecessor2 = [[Alan Wynne Williams]] | successor2 = [[Jonathan Edwards (gwleidydd)|Jonathan Edwards]] | majority = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|9|23}} | birth_place = [[Caerfyrddin]] | death_date = | death_place = | spouse = | party = [[Plaid Cymru]] | relations = | children = | residence = | alma_mater = [[Prifysgol Caerdydd]]<br>[[Prifysgol Harvard]] | occupation = | profession = | religion = | signature = | website = {{url|http://www.llaissirgar.org.uk/|Gwefan wleidyddol}} | footnotes = }} Gwleidydd o [[Cymru|Gymru]] yw '''Adam Price''' (ganwyd [[23 Medi]] [[1968]]) ac [[Aelod o'r Senedd]] dros [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth Cynulliad)|Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] ers 2016. Roedd yn arweinydd Plaid Cymru rhwng 2018 a 2023.<ref name=":0">{{Cite web|title=Penodi Llyr Gruffydd yn Arweinydd Dros Dro Plaid Cymru|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2120502-llyr-gruffydd-wedi-enwebu-arweinydd-dros-plaid|website=Golwg360|date=2023-05-11|access-date=2023-05-11|language=cy}}</ref> Mae'n gyn-[[aelod seneddol]] [[Plaid Cymru]] yn cynrychioli etholaeth [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth seneddol)|Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] yn [[San Steffan]]. Enillodd y sedd oddi wrth y Blaid Lafur yn etholiad cyffredinol [[2001]]. Fe'i etholwyd yn arweinydd Plaid Cymru yn Medi 2018 ac ef yw'r person hoyw agored cyntaf i arwain plaid wleidyddol yn y Deyrnas Unedig. ==Bywyd cynnar ac addysg== Ganwyd Adam Robert Price yng Nghaerfyrddin yn fab i Rufus, cyn-lowr a phaffiwr, ac Angela. Fe'i magwyd yn y [[Tymbl]] yna [[Tŷ-croes]] ger [[Rhydaman]]. Er fod ei rieni yn siarad Cymraeg, iaith yr aelwyd oedd Saesneg am eu bod yn meddwl fod hyn yn fwy manteisiol mewn bywyd. Penderfynodd ei frawd hyn Adrian ddysgu Cymraeg ei hunan a pasiodd ei angerdd at yr iaith i'w frawd. Dysgodd Adam Gymraeg yn eithaf rhugl o fewn 12 mis. Yn blentyn roedd yn gristion efengylol ac roedd ganddo dalent am siarad cyhoeddus. Roedd ei ddaliadau crefyddol yn gwrthdaro gyda'i ddiddordeb mewn gwleidyddiaeth ac yn ddiweddarach ei rywioldeb. Penderfynodd yn y diwedd i ddilyn y trywydd gwleidyddol. Aeth drwy gyfnod o anffyddiaeth ond daeth i gyfaddawd gyda'i ffydd lle mae'n galw ei hun yn Gristion ond yn dal i chwilio am atebion. Cafodd ei addysg yn [[Ysgol Dyffryn Aman]] ac aeth ymlaen i [[Prifysgol Caerdydd|Brifysgol Caerdydd]] lle graddiodd gyda BSc mewn Economeg.<ref>{{dyf newyddion|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/rhun-adam-leanne-who-really-15044776|teitl=Rhun, Adam, Leanne - who are they really? The stories behind the contenders to lead Plaid Cymru|cyhoeddwr=WalesOnline|dyddiad=19 Awst 2018|dyddiadcyrchu=14 Chwefror 2019}}</ref> ==Gyrfa== Safodd yn Etholiad Cyffredinol 1992 yn etholaeth Gŵyr ond yn anllwyddiannus. Etholwyd ef yn Aelod Seneddol dros [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth seneddol)|Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|2001]]. Ar [[25 Awst]] [[2004]], cyhoeddodd Price ei fod am ddechrau proses o [[uchelgyhuddiad]] (''impeachment'') yn erbyn [[Tony Blair]], gyda chefnogaeth aelodau seneddol Plaid Cymru a'r [[SNP]]. Doedd uchelgyhuddiad ddim wedi cael ei ddefnyddio yn y [[DU]] am 150 o flynyddoedd. Pe buasai'n llwyddiannus buasai'n rhaid i Blair sefyll achos yn [[Tŷ'r Arglwyddi|Nhŷ'r Arglwyddi]], ond methiant oedd y mesur. Ar [[5 Mai]] [[2005]] cafodd ei ailethol yn AS Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr gyda chynnydd yn ei fwyafrif (17.5%). Ar [[31 Hydref]] [[2006]], agorodd ddadl tair awr ar y ymchwiliad i'r [[Rhyfel Irac|Rhyfel yn Irac]], y ddadl gyntaf ar y pwnc mewn dros ddwy flynedd. Cynigiodd yr SNP a Phlaid Cymru sefydlu pwyllgor o saith AS blaenllaw i adolygu "y ffordd y cafodd dyletswyddau'r llywodraeth eu cyflawni ynglŷn â'r rhyfel yn Irac". Collwyd y cynnigiad o 298 pleidlais i 273, mwyafrif tenau o 25 i'r llywodraeth, ond enillodd gefnogaeth sawl AS gan gynnwys [[Glenda Jackson]] ac ASau [[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] 'rebel' eraill. ==Arweinyddiaeth Plaid Cymru== Yng Ngorffennaf 2018 sefodd fel ymgeisydd i fod yn arweinydd newydd Plaid Cymru, gan gystadlu yn erbyn [[Rhun ap Iorwerth]] a'r deiliad [[Leanne Wood]]. Fe'i etholwyd yn arweinydd y blaid ar 28 Medi 2018.<ref>{{dyf newyddion|url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/529515-torri-ethol-arwain-plaid-cymru|teitl=Adam Price ydi arweinydd newydd Plaid Cymru|cyhoeddwr=Golwg360|dyddiad=29 Medi 2018|}}</ref> Enillodd Price 3,481 pleidlais yn y rownd gyntaf, gydag ap Iorwerth yn ail gyda 1,961 pleidlais a Wood yn drydydd gyda 1,286. Yn yr ail rownd, cafodd Price 2,863 pleidlais, a derbyniodd ap Iorwerth 1,613 pleidlais.<ref>{{dyf newyddion|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/45677906|teitl=Ethol Adam Price fel arweinydd newydd Plaid Cymru|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw|dyddiad=28 Medi 2018}}</ref> Ymddiswyddodd fel arweinydd ar 10 Mai 2023, yn dilyn adroddiad beirniadol a ddaeth i'r casgliad bod yna ddiwylliant o "aflonyddu, bwlio a misogynistiaeth" o fewn Plaid Cymru. Roedd eisiau ymddiswyddo ynghynt ond cafodd ei berswadio i aros.<ref>{{Cite news|title=Adam Price i ymddiswyddo fel arweinydd Plaid Cymru|url=https://www.bbc.com/newyddion/65532472|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-05-10|access-date=2023-05-11|language=cy}}</ref> Enwebwyd [[Llyr Huws Gruffydd]] yn unfrydol gan Grŵp Senedd Plaid Cymru fel Arweinydd dros dro.<ref name=":0" /> Wedi hynny ym Mehefin 2023 cadarnhawyd Rhun ap Iorwerth fel Arweinydd parhaol.<ref name="golwg-2123310">{{Cite web|title=Rhun ap Iorwerth yw arweinydd newydd Plaid Cymru|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2123310-rhun-iorwerth-arweinydd-newydd-plaid-cymru|website=Golwg360|date=2023-06-16|access-date=2023-06-16|language=cy}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== <!--* {{url|https://www.adamprice.cymru/| Gwefan swyddogol}} --> * [https://www.facebook.com/AdamPricePlaid Tudalen Facebook] *{{Twitter|adamprice}} {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym}} {{bocs olyniaeth| cyn=[[Rhodri Glyn Thomas]] | teitl=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth Cynulliad)|Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] | blynyddoedd=[[2016]] – presennol | ar ôl=''deiliad'' }} {{Teitl Dil|du}} {{bocs olyniaeth| cyn=[[Alan Wynne Williams]] | teitl=[[Aelod Seneddol]] dros [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth seneddol)|Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] | blynyddoedd=[[2001]] – [[2010]] | ar ôl=[[Jonathan Edwards (gwleidydd)|Jonathan Edwards]] }} {{Teitl Dil|swydd-plaid}} {{bocs olyniaeth| cyn=[[Leanne Wood]] | teitl=Arweinydd [[Plaid Cymru]] | blynyddoedd=[[2018]] – [[2013]] | ar ôl= [[Rhun ap Iorwerth]]}} {{diwedd-bocs}} {{Arweinwyr Plaid Cymru}}{{Datganoli Cymru}}{{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Price, Adam}} [[Categori:Genedigaethau 1968]] [[Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Dyffryn Aman]] [[Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion LHDT o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig dros etholaethau Cymreig]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] ldpwsvob834pn85bti1rghxicll892p 0 2487 14892379 14877697 2026-05-11T01:03:26Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892379 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} Tref gaerog lan y môr a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Dinbych-y-pysgod'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dinbych-y-pysgod-pembrokeshire-sn132005#.YYuoAi-l0vI British Place Names]; adalwyd 10 Tachwedd 2021</ref> (Saesneg: ''Tenby''). Saif yn ne'r sir, ar [[Bae Caerfyrddin|Fae Caerfyrddin]]. Mae'n bosib y cafodd y lle ei sefydlu gan y [[Llychlynwyr]]. Datblygodd fel harbwr pysgota a phorthladd masnachu, a thyfodd tref o amgylch y castell sydd bellach yn adfeilion. Heddiw, mae Dinbych yn gyrchfan wyliau boblogaidd. [[Delwedd:Tenby2550lg.JPG|200px|dim|bawd|dim|Y Promenâd yn Ninbych-y-pysgod]] Mae'r atyniadau lleol yn cynnwys 4&nbsp;km o draethau tywod, muriau hynafol y dref sy'n dyddio o'r [[13g]] ac yn cynnwys Porth y Pum Bwa, Eglwys Fair sy'n dyddio o'r [[15g]], Tŷ'r Marsiandwr Tuduraidd (eiddo'r [[Ymddiriedolaeth Genedlaethol]], amgueddfa'r dref â'i oriel, a rhan o [[Llwybr Arfordirol Sir Benfro|Lwybr Arfordirol Sir Benfro]]. Mae cychod bach yn hwylio'n rheolaidd o harbwr Dinbych i [[Ynys Bŷr]] a'i mynachlog enwog. Gellir cyrraedd [[Ynys Catrin]], yn y bae gyferbyn â'r dref, ar hyd [[sarn]] pan fo'r llanw'n isel. ==Economi== [[Twristiaeth]] yw sail yr economi lleol. Mae'r dref yn denu miloedd o ymwelwyr o bob cwrdd o wledydd Prydain a thu hwnt yn yr haf. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dinbych-y-pysgod (pob oed) (4,696)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dinbych-y-pysgod) (470)'''|red|10.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dinbych-y-pysgod) (3017)'''|green|64.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Dinbych-y-pysgod) (932)'''|blue|41.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Hanes == Mae'r cyfeiriad cyntaf i'r dref i'w ganfod mewn cerdd o'r 7fed ganrif a geir yn [[Llyfr Taliesin]]. Ymddengys mai [[bryngaer]] oedd y dref yn y dyddiau hynny. [[Delwedd:Fort Catherine, Tenby, Wales-LCCN2001703559.jpg|250px|bawd|dim|Ffoto c. 1890-1900]] ==Enwogion== *[[Robert Recorde]] (tua 1510-1588), ysgolhaig o'r [[16g]], a ddyfeisiodd yr arwydd mathemategol " = " (yr [[hafalnod]]). *[[Augustus John]] (1878-1961), arlunydd *[[Gwen John]] (1876-1939), arlunydd a chwaer hŷn Augustus John *[[Nina Hamnett]] (1890-1956), arlunydd *[[Kenneth Griffith]] (1921-2006), actor a chyfarwyddwr ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Dinbych-y-pysgod| ]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro]] [[Categori:Trefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] fru4980n41rnl2heiwxlu3iqay6cc48 0 2526 14892389 14890737 2026-05-11T02:25:33Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892389 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Tref farchnad a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], yw '''Dolgellau'''. Saif yn ne'r sir, ger mynydd [[Cadair Idris|Cader Idris]]. Mae [[afon Wnion]], un o lednentydd [[Afon Mawddach]], yn llifo trwy’r dref gan basio dan [[Pont Fawr Dolgellau|Y Bont Fawr]]. Mae Caerdydd 148.3 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Ddolgellau ac mae Llundain yn 292.5&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Bangor]] sy'n 56&nbsp;km i ffwrdd. [[File:Our Lady of the Seven Sorrows Church, Dolgellau Exterior.JPG|thumb|Cerflun o Grist yn eglwys "Our Lady of Seven Sorrows", yn Nolgellau, Cymru, gan yr arlunydd [[Giannino Castiglioni]], 1966]] == Hanes ac economi == [[Delwedd:Dolgelly and Cader Idris (i.e. Dolgellau and Cadair Idris), Wales-LCCN2001703473.jpg|bawd|chwith|Ffotograff a gymerwyd rhwng 1890 a 1900]] Cyn y [[Yr Ymerodraeth Rufeinig|cyfnod Rhufeinig]] yr oedd yr ardal y mae Dolgellau yn sefyll ynddi yn rhan o diroedd yr [[Ordoficiaid]], sef un o [[Llwythau Celtaidd Cymru|lwythau Celtaidd Cymru]] a orchfygwyd gan y Rhufeinwyr yn [[77|OC 77]]/[[78]]. Er y darganfuwyd ychydig o darnau arian o gyfnodau yr ymherodwyr [[Hadrian]] a [[Trajan]] ger Dolgellau, mae’r ardal yn gorsog ac nid oes tystiolaeth iddi gael ei chyfanheddu yn ystod y cyfnod Rhufeinig. Serch hynny, saif tair o [[Bryngaer|fryngaerau]] ger Dolgellau, er na wyddys yn sicr pwy a'u adeiladodd. Wedi i’r Rhufeiniaid adael, daeth yr ardal dan rheolaeth cyfres o benaethiaid Cymreig, ond mae’n debyg na fodolodd trigfa sefydledig yno tan ddiwedd y [[11eg ganrif|11eg]] neu ddechrau’r [[12g]], pan y’i sefydlwyd yn [[Maerdref|faerdref]], o bosibl gan [[Cadwgan ap Bleddyn|Gadwgan ap Bleddyn]]. Tref o [[Taeog|daeogion]] yng ngwasanaeth yr arglwydd neu dywysog lleol oedd maerdref, ac ni newidiwyd y statws hwn ar Ddolgellau tan deyrnasiad [[Harri VII, brenin Lloegr|Harri VII]] ([[1485]]-[[1509]]). [[Delwedd:Dolgellau, North Wales.jpg|alt=|bawd|300x300px|O hirbell]] Adeiladwyd [[eglwys]] rywbryd yn y 12g (fe’i chwalwyd a disodli gan yr adeilad presennol ym [[1716]]), er mai [[Abaty Cymer]], a sefydlwyd ym [[1198]] yn [[Llanelltyd]], oedd y ganolfan grefyddol bwysicaf yn wreiddiol. Dechreuodd pwysigrwydd Dolgellau dyfu yn y cyfnod hwn ac fe’i chrybwyllwyd ym Mesuriad Tir Meirionnydd, a archebwyd gan [[Edward I, brenin Lloegr|Edward I]] (ni chrybwyllwyd Llanelltyd). Ym [[1404]] cynhaliwyd cyngor penaethiaid yno gan [[Owain Glyndŵr]]; saif [[Senedd-dy Owain Glyndŵr, Dolgellau|Senedd-dy Owain Glyndŵr]] ar hen safle'r senedd wreiddiol. Wrth i [[George Fox]] ymweld a’r dref ym [[1657]], daeth llawer o drigolion Dolgellau i fod yn [[Cymdeithas y Cyfeillion|Grynwyr]]. Oherwydd [[erledigaeth]] ymfudodd llawer ohonynt i [[Pennsylvania|Bennsylfania]] ym [[1686]], dan arweiniant [[Rowland Ellis]], ffermwr bonheddig lleol. Enwyd tref Bennsylfaenig [[Bryn Mawr, Pennsylvania|Bryn Mawr]] ar ôl fferm Ellis, ger Dolgellau. Datblygodd y diwydiant [[gwlân]] yn Nolgellau i fod o’r pwysigrwydd eithaf i’r economi lleol; erbyn diwedd y [[18g]] cyfrifwyd bod gwerth blynyddol £50,000 i £100,000 ar allgynnyrch gwlân Dolgellau. Serch hynny, dechreuodd y diwydiant ddirywio yn hanner cyntaf y [[19g]] oherwydd dyfodiad y gwŷdd mecanyddol a diwedd y gaethfasnach. Allforio gwlân Cymreig i wisgo caethweision ym mhlanhigfeydd America oedd un o brif farchnadoedd y diwydiant<ref>{{Cite book|title=Slave Wales : the Welsh and Atlantic slavery, 1660-1850|url=https://www.worldcat.org/oclc/700466934|publisher=University of Wales Press|date=2010|location=Cardiff|isbn=978-0-7083-2304-5|oclc=700466934|last=Evans, C. P. (Chris P.)}}</ref>. Cyfrannydd arall i economi Dolgellau, er yr un cyfnod, oedd [[Parcio|barcio]]; parhaodd hyn tan y [[1980au]], er ar radd llawer iawn llai. Pan ddarganfuwyd aur yn ardal Dolgellau yn y 19g, brysiodd llwyth o ymchwilwyr yno. Ar un pryd cyflogwyd mwy na 500 o weithwyr yn y pyllau aur lleol. Pery hyn ar radd llawer iawn llai hyd heddiw ym mhyllau aur [[Gwynfynydd]], un o ffynonellau prin [[aur Cymru]]. Heddiw mae economi Dolgellau yn dibynnu'n bennaf ar dwristiaeth (gweler [[Dolgellau#Atyniadau lleol|isod]], er bod [[amaethyddiaeth]] yn chwarae rhan o hyd; cynhelir [[marchnad ffermwyr]] yng nghanol y dref bob mis. == Yr enw "Dolgellau" == [[Delwedd:Dolgellau3.jpg|bawd|250px|Canol Dolgellau]] Ni wyddys dim yn sicr am darddiad enw 'Dolgellau'. Mae’n debyg y tardd o'r geiriau “dol” a “gelli”, er yr awgrymwyd deilliannau megis “dol cellïau” neu “dol cellau [mynachod]” hefyd; oherwydd hanes yr enw, fodd bynnag, nid yw rhain mor debygol. Ceir yr enghreifftiau cynharaf o enw'r dref mewn cofnodion gwladol Seisnig ac felly maent yn llurguniadau o'r Gymraeg. "Dolkelew" yw’r sillafiad cynharaf a wyddys amdano ([[1253]], Mesuriad Tir Meirionnydd<ref>Ellis, Thomas Peter ''The STORY OF TWO PARISHES DOLGELLEY & LLANELLTYD'' The Welsh Outlook Press Newtown 1928 (fersiwn ar lein http://www.rootsweb.ancestry.com/~wlsmer2/DolgaLLan/dolgelley_church.htm) adalwyd 14 Hydref 2013</ref>, ond gwelir y sillafiad "Dolgethley" ym [[1285]] (mae’r ''thl'' yn sicr yn gais i gynrychioli’r sain Gymraeg ''ll''). Mewn dogfen a luniwyd ar gyfer [[Owain Glyndŵr]], ceir y ffurf "Dolguelli". Wedi hynny tan y 19g, gwelir sillafiadau megis "Dolgelley", "Dolgelly" neu "Dolgelli". Defnyddiodd [[Thomas Pennant]] y ffurf "Dolgelleu" yn ei lyfr ''Tours of Wales'', a dyna’r ffurf a ddefnyddiwyd yng Nghofrestri’r Eglwys ym 1723, ond nid oedd y ffurf hon fyth yn gyfredol iawn. Yng Nghofrestri’r Eglwys ym 1825 defnyddir y ffurf "Dolgellau", a mabwysiadodd [[Robert Vaughan]] o'r [[Hengwrt]] y ffurf hon ym 1836; mae’n bosibl fod y ffurf yn seiliedig ar y rhagdybiaeth mai "Dol Cellau" yw tarddiad yr enw. Hwn yw'r sillafiad safonol heddiw yn [[Cymraeg|y Gymraeg]] a'r [[Saesneg]] fel ei gilydd, ond fe'i dderbyniwyd yn gynharaf yn y naill iaith na'r llall: "Dolgellau" a ysgrifennodd [[Islwyn Ffowc Elis]] ym [[1949]] yng ''[[Cysgod y Cryman|Nghysgod y Cryman]]'', ond parhaodd y sillafiad "Dolgelley" ar arwyddion ffordd tan 1958 pan mabwysiadodd y cyngor lleol y sillafiad "Dolgellau" fel enw safonol y dref. == Cysylltiadau llenyddol == Yn Nolgellau roedd yr [[Llenyddiaeth Gymraeg|awdur Cymraeg]] [[Marion Eames]] yn byw, a ysgrifennodd y nofel ''[[Y Stafell Ddirgel]]'' sy'n seiliedig ar hanes y [[Crynwyr]] a ymfudodd o Ddolgellau i'r Amerig ym 1686. Cadwodd [[Robert Vaughan]] (1592-1667) lyfrgell helaeth yn yr [[Hengwrt]], ger Dolgellau, yn cynnwys trysorau fel [[Llyfr Taliesin]], [[Llyfr Du Caerfyrddin]] a [[Llyfr Gwyn Rhydderch]]. Adnabyddir ei gasgliad wrth yr enw Llawysgrifau Hengwrt. Bu sawl bardd a llenor o bwys yn byw yn yr ardal, gan gynnwys [[Dafydd Ionawr]], [[O. M. Lloyd]], [[Bethan Gwanas]], Morus Cyfanedd ac [[Ioan Bowen Rees]]. Yn y byd cerddorol bu Dolgellau yn gartref i ddiwylliant gwerin Cymru. Roedd gwyl werin yno yn y 1950au a ddilynwyd yn y 70au a'r 80au gan yr Wyl Werin Geltaidd, Dilynwyd honno gan y Sesiwn Fawr yn 1990au hyd heddiw, fel a welir isod. Ond hefyd daeth cerddoriaeth werin o'r dref gyda Cilmeri (grwp), Côr Gwerin y Gader, Defaid a Gwerinos dros gyfnod o ugain mlynedd o'r 1980au ymlaen. Bu sesiynau gwerin mewn tafarndai yn rhan naturiol o fywyd y dref hefyd drwy'r cyfnod hwn gyda sefydlu Tŷ Siamas yn benllanw. == Atyniadau lleol == [[Delwedd:Dolgellau.jpg|bawd|chwith|350px|Dolgellau a [[Mynydd Moel]] ([[Cader Idris]] i'r dde tu hwnt i'r llun)]] Atynna ardal Dolgellau filoedd o dwristiaid bob blwyddyn oherwydd harddwch naturiol yr ardal. Daw rhan helaeth ohonynt er mwyn cerdded, [[heicio]], [[beicio mynydd]], [[marchogi]], [[rafftio]] a [[dringo]], yn enwedig ar lethrau [[Cader Idris]]. Mae anturiaethau awyr agored yn boblogaidd yn yr ardal ac yn denu twristiaid. Lleolir [[Coedwig Dyfi]] i'r de o'r dref sy'n cynnwys sawl llwybr cerdded a llwybr [[beicio mynydd]]. Agorwyd gorsaf trên Dolgellau – yn rhan o’r ''Great Western Railway'' - ym [[1868]]. Caewyd y rheilffordd yn y [[1960au]] gan [[Dr Beeching]]. Heddiw rhed "Llwybr Mawddach", sef llwybr i gerddwyr a beicwyr, ar hyd yr hen reilffordd. Mae atyniadau hanesyddol yn cynnwys gweddillion Abaty Cymer, tua hanner milltir o'r dref. Mae hefyd fynwent Crynwyr yn y dref. Yn [[Dinas Mawddwy|Ninas Mawddwy]], sef pentref ger Dolgellau, mae cae o’r enw Camlan a gysylltir gan rai â'r [[Brenin Arthur]] (gweler [[Camlan]]). == Digwyddiadau diwylliannol == [[Delwedd:Sesiwn Fawr.jpg|bawd|de|260px|Sesiwn Fawr 2005]] Er [[1992]] cynhelir gŵyl cerddoriaeth byd "Sesiwn Fawr" yn Nolgellau. Fe’i chynhaliwyd yn wreiddiol ar strydoedd y dref, ond tyfodd yn rhy fawr i ganol Dolgellau. Er [[2002]] cymer le ar gyrion Dolgellau a chodir tâl am fynediad. Defnyddiwyd yr arian i atynnu perfformwyr megis [[Cerys Matthews]], [[Steve Earle]], [[Mike Peters]], a [[Super Furry Animals]]. Daw torfeydd o dros 5,000 o bobl i Sesiwn Fawr yn flynyddol ac honnir bod yr ŵyl yn un o brif wyliau cerddoriaeth byd Ewrop. Er [[1995]] darlledir yr ŵyl ar [[BBC Radio Cymru]] ac er [[1997]] ar [[S4C]]. Bob haf cynhelir hefyd ''Ŵyl Cefn Gwlad'' yn Nolgellau, sef cymysg o [[Sioe Amaethyddol]] a ffair. Mae mynediad am ddim ond rhoddir yr arian a godir yn y gwahanol stondinau i achosion elusengar. Ym [[1949]] cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Nolgellau ac yn fwy ddiweddar ym [[1994]] Eisteddfod yr [[Urdd Gobaith Cymru|Urdd]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dolgellau (pob oed) (2,688)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dolgellau) (1,694)'''|red|64.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dolgellau) (1793)'''|green|66.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dolgellau) (539)'''|blue|42.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Ddolgellau== {{Div col}} *[[Idris ap Gwyddno]], brenin [[Meirionnydd (cantref)|Teyrnas Meirionnydd]] (bu farw tua 636). Y dyn go iawn tu ôl i chwedl [[Idris Gawr]], o bosib. *[[Lewys ab Owain|Y Barwn Lewys ab Owain]] (bu f 1555) Is-Siamberlen Gogledd Cymru, Barwn y Dysorlys ac erlidiwr [[Gwylliaid Cochion Mawddwy]] *[[John Ellis (archddiacon Meirionnydd)|John Elis]] (1598–1665). Rheithor Dolgellau a noddwr Ysgol Ramadeg y dref *[[Rowland Ellis]] (1650–1731) [[Crynwr]] ac un o sylfaenwyr parth Gymreig [[Pennsylvania]] *[[Henry Owen]] (1716–1795) , clerigwr, meddyg, ac ysgolhaig *[[David Elis]] (1736–1795), ysgolhaig *[[David Richards (Dafydd Ionawr)|Dafydd Ionawr]] (1751–1827) Bardd *[[Hugh Reveley]] (1772–1851) tirfeddiannwr ystâd Bryn y Gwin *Parch [[Hugh Pugh, Brithdir]], (1779–1809) Gweinidog cyntaf Annibynwyr Dolgellau *Parch [[Cadwaladr Jones, Yr Hen Olygydd]], Ail weinidog Annibynwyr, Dolgellau a golygydd [[Y Dysgedydd]] *[[Thomas Richards (Tasmania)|Thomas Richards]] (1800–1877) Meddyg, newyddiadurwr a llenor yn [[Hobart]], [[Tasmania]] * [[John Jones (Idrisyn)]] (1804-1877) Argraffydd ac awdur * Parch [[Roger Edwards]] (1811–1886) awdur *[[Eliezer Pugh]] (1814–1903), dyngarwr *[[Robert Oliver Rees]], (1818–1881) [[fferyllydd]], llyfrwerthwr, [[cyhoeddwr]] a [[Awdur|llenor]] Cymreig. *Parch [[Evan Jones (Ieuan Gwynedd)]] (1820–1854) Bardd, awdur ysgrifau a newyddiadurwr * Parch [[Robert Owen (diwinydd)|Robert Owen]] (1820-1902) Offeiriad, ac awdur Uchel Eglwysig *[[Thomas Jones (Gogrynwr)]] (1822–1854), Cerddor a meddyg *[[John Jones (Idris Fychan)]] (1825–1887), telynor a llenor, cyfaill i [[John Ceiriog Hughes|Geiriog]] * Y Gwir Barchedig [[John Pryce]] (1828-1903) Offeiriad Anglicanaidd ac awdur; deon Bangor. *[[Edward Jones (meddyg Dolgellau)|Edward Jones]] (1834–1900)- meddyg ac arweinydd llywodraeth leol <ref>{{Cite web|title=JONES, EDWARD (1834-1900), meddyg ac arweinydd llywodraeth leol {{!}} Y Bywgraffiadur Cymreig|url=https://bywgraffiadur.cymru/article/c8-JONE-EDW-1834|website=bywgraffiadur.cymru|access-date=2020-03-19}}</ref> *[[William Edwards Davies]] (1851-1927) hanesydd ac eisteddfodwr *[[Evan William Evans (cyhoeddwr)|Evan William Evans]] (1860-1925) cyhoeddwr ac argraffydd * [[Peter Price]] (1864-1940), gweinidog yr Annibynwyr * [[Owen John Owen]] ('John Owen y Fenni'; 1867-1960), argraffydd a chyhoeddwr, arweinydd corawl ac arweinydd eisteddfodol<ref>[https://bywgraffiadur.cymru/article/c4-OWEN-JOH-1867 OWEN, OWEN JOHN (' John Owen y Fenni '; 1867 - 1960), argraffydd a chyhoeddwr, arweinydd corawl ac arweinydd eisteddfodol. Y Bywgraffiadur Cymreig.] Adferwyd 12 Medi 2023</ref> *[[Henry Lloyd (ap Hefin)]] (1870–1946) awdur yr emyn ''I bob un sydd ffyddlon'' * Syr [[Cadwaladr Bryner Jones]] (1872-1954) athro amaethyddiaeth<ref>[https://bywgraffiadur.cymru/article/c4-JONE-BRY-1872 JONES, Syr CADWALADR BRYNER (1872 - 1954), gŵr amlwg yn hanes addysg amaethyddol Cymru a gwas sifil o fri. Y Bywgraffiadur Cymreig.] Adferwyd 12 Medi 2023</ref> * [[Thomas Peter Ellis]] (1873 - 1936) barnwr yn yr India awdur ''The Story of Two Parishes (Dolgelley and Llanelltyd)''<ref>[https://bywgraffiadur.cymru/article/c-ELLI-PET-1873 ELLIS, THOMAS PETER (1873 - 1936), barnwr I.C.S. (h.y. gwasanaeth gwladol yr India), awdurdod ar gyfreithiau arferiadol y Punjab a chyfreithiau Cymru yn y Canol Oesoedd. Y Bywgraffiadur Cymreig.] Adferwyd 12 Medi 2023</ref> *Parch [[O. M. Lloyd]] (1910–1980) Bardd a gweinidog capel y Tabernacl 1955-1978 *[[Dilys Elwyn Edwards]] (1918-2012) cyfansoddwraig *[[Ioan Bowen Rees]] (1929–1999) Prifweithredwr cyntaf [[Cyngor Sir Gwynedd]] *[[Beryl Williams]] (1937–2004) actor *[[John Elwyn Jones]] (1921–2008) awdur ''Pum Cynnig I Gymro'' *[[Bethan Gwanas]] (g. 1962), awdur *[[Iwan "Iwcs" Roberts]] (g. 1967), actor, canwr a thelynegwr *[[Martin Phillips]] Chwaraewr Dartiau {{Div col end}} == [[Gefeilldref]] == Gefeilliwyd Dolgellau â [[Gwenrann]] yn [[Llydaw]] (Gwenrann yw'r enw [[Llydaweg]]: ''Guérande'' yw'r enw [[Ffrangeg]]). ==Oriel== <gallery> Delwedd:Dolgellau, Merionethshire.jpeg|Pont dros Afon Wnion yn Nolgellau, 1830 gan yr artist Henry G Gastineau, 1791-1876 a'r ysgythrwr Samuel Lacey, 1818-1857 Delwedd:Dolgelle.jpeg|'Dolgelle' 1806 gan William Marshall Craig, bl. 1788-1828 Delwedd:Dolgelly, Merionethshire.jpeg|Dynes yn bwydo'r ieir o flaen tŷ fferm mawr yn Nolgellau, 1815 gan Cornelius Varley, 1781-1873 a'r ysgythrwr Francis Stevens Delwedd:Dolgelley and Cader Idris.jpeg|'Dolgelley and Cader Idris' tua 1840 gan George Pickering, tua 1794-1857 a'r maenargraffydd George Hawkins, 1819-1852 Delwedd:Dolgelly, north Wales.jpeg|'Dolgelly, north Wales' 1835? Old Pandy Mill, Dolgellau.jpg|Odyn y Pandy (Erasmus Walter Ellis tua 1890. Casgliad [[LlGC]]) Pandy Mill, Dolgelly.jpg|Odyn y Pandy (William Henry Mander 1880au. Casgliad [[LlGC]]) Dolgelley in 1837.jpg|''Dolgelley in 1837'' gan William Hughes. (Casgliad [[LlGC]]) File:Darllenfa Rydd Dolgellau.jpg|Darllenfa Rydd Dolgellau (2023) File:Sesiwn Fawr Dolgellau (2022).jpg|[[Sesiwn Fawr Dolgellau]] (2022) Celtic Folk Festival held in Dolgellau, July 1958 (1475902).jpg|Gŵyl Werin Geltaidd 1958 National Eisteddfod of Wales 1949, Dolgellau (1583658).jpg|Eisteddfod Genedlaethol 1948 Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Dolgellau 1960 (1453212).jpg|Eisteddfod yr Urdd 1960 Delwedd:Ysbyty Dolgellau a Bermo 02.jpg|[[Ysbyty Dolgellau ac Abermaw|Ysbyty Dolgellau]] Delwedd:Gollwng clychau o dwr Eglwys y Santes Fair Dolgellau i'r llawr cyn eu hanfon i'w hatgyweirio (1495486).jpg|Clychau'r Eglwys, wedi eu tynu o'r tŵr er mwyn eu hatgyweirio (1963) </gallery> == Llyfrau hanes lleol == * ''Dolgellau. 4,'' Tai Tafarnau a Gwestai = Inns,Taverns & Hotels, Tomos, Merfyn Wyn; Nereus, 2023., ISBN 9780995655669 * ''Tydi'r sgwâr ddim digon mawr: hynt a helynt y Sesiwn Fawr 1992-2022;'' Myfyr, Ywain, Gwasg Carreg Gwalch, 2022, ISBN 9781845278687 * ''Dolgellau. 3,'' Diwydiant a Masnach = Industry & Commerce, Tomos, Merfyn Wyn; Nereus, 2018., ISBN 9780995655638 * ''Dolgellau a'r Rhyfel Mawr'', Sheppard, Dafydd. T., 2014. Bywgraffiadau y rhai a gollwyd yn y Rhyfel Byd Cyntaf * ''Dolgellau and The Great War'', Sheppard, Dafydd. T., 2014. (Fersiwn Saesneg o'r uchod) * ''Dolgellau 2'': Tomos, Merfyn Wyn. (Hen luniau) Gwasanaeth Archifau Gwynedd, 2013, ISBN 9780956322968, * ''Dolgellau'' Tomos, Merfyn Wyn. (Hen luniau) : Nereus 2011, ISBN 9780956322920 * ''Dolgellau names and stories : searching for the lives behind the names : rectors of Dolgellau from medieval times''.; 2010, Cyhoeddiad gan yr awdur * ''Dolgellau,'' Gwasanaeth Archifau Gwynedd, 1976 (Hen luniau o'r archifdy) * ''The story of two parishes: Dolgelley and Llanelltyd.'' Ellis, Thomas Peter: Trallwng: Welsh Outlook Press, 1928.<ref>{{Cite web|title=Dolgelley & Llanelltyd Contents|url=https://sites.rootsweb.com/~wlsmer2/DolgaLLan/index.htm|website=sites.rootsweb.com|access-date=2024-10-04}}</ref> * ''Diwrnod yn Nolgellau''; Williams, Robert Thomas, (Trebor Môn). Caernarfon : W. Gwenlyn Evans, 1904.<ref>[[s:Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau]] ar Wicidestun</ref> * ''Hanes Dolgellau a'r cymydogaethau, yngyda hynafiaethau gorllewin Meirionydd'', John Jones (Idris Fychan). Treffynnon : P. M. Evans, 1872. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://www.sesiwnfawr.co.uk/ Sesiwn Fawr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170813185224/http://www.sesiwnfawr.co.uk/ |date=2017-08-13 }} * [http://www.dolgellau.net/ Dolgellau.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125175059/http://www.dolgellau.net/ |date=2021-01-25 }} * [http://freepages.history.rootsweb.ancestry.com/~alwyn/ Hanes Dolgellau] {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Dolgellau| ]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Trefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] mqeyz2lerfp36uy0pobzpxq43rdrgb3 0 2612 14892378 14890546 2026-05-11T01:03:02Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892378 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Gogledd Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Am ystyron eraill gweler [[Dinbych (gwahaniaethu)]].'' Tref hanesyddol a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Dinbych''' (Saesneg: ''Denbigh''). "Caer fechan" yw ystyr ei enw ac ymddengys gyntaf mewn dogfen yn 1211 gyda'r silafiad: "Dunbeig" ac yna "Tynbey" yn 1230 a "Dymbech" yn 1304-5. Ceir [[Dinbych y Pysgod]] yn ne Cymru hefyd. Yn 1290 derbyniwyd Dinbych fel bwrdeistref, a chafodd y dref gyfan ei chynnwys o fewn muriau allanol y castell. Pan gododd [[Madog ap Llywelyn]] a'i wŷr rhwng 1294 a 1295, roedd y dref yng nghanol y gwrthryfel. Llwyddodd Madog i gipio'r castell ym mis hydref 1294 a phan ddaeth catrawd o filwyr Seisnig i'w ailfeddiannu, fe drechedwyd y rheiny hefyd. Ond er hynny, cipiodd Edward I y castell ym mis Rhagfyr. Yn 1400, ymledodd gwreichion gwrthryfel [[Glyn Dŵr]] ar draws y dyffryn ac fel sawl tref arall yn y cyffiniau, llosgwyd y rhannau Seisnig o'r dref i'r llawr, cyn i'r gwrthryfelwyr fynd yn eu blaen i ymosod ar [[Rhuddlan|Ruddlan]]. [[Delwedd:Denbigh town 02220.jpg|bawd|dim|250px|Dinbych, 18fed ganrif]] ==Hanes== Tua thri-chwarter milltir i'r de o'r castell presennol y sefydlwyd y gaer yn wreiddiol a hynny ar dir [[Llywelyn ap Iorwerth]] a roddodd yn anrheg i'w ferch Gwenllian ac fe elwyd am flynyddoedd fel '[[Llys Gwenllian]]'. (Cyfeirnod OS: SJ06SE1).Yn yr'Hen Ddinbych' codwyd [[Castell mwnt a beili]] yno cyn <ref>Dictionary of Place-names gan Hywel Wyn Owen a Richard Morgan; Gwasg Gomer, 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110710123617/http://homepage.mac.com/philipdavis/Welshsites/283.html] Mapiau a lluniau lloeren o'r hen lys</ref> yn 1283 y rhoddodd Edward 1af orchymun i godi'r castell presennol. ==Enwogion== *[[Thomas Gee]] - cyhoeddwr, sefydlwr [[Gwasg Gee]] *[[Henry Morton Stanley]] - fforiwr *[[Frank Price Jones]] (1920 - 1975), hanesydd ac awdur *[[Kate Roberts]] - treuliodd y ran olaf o'i hoes yn y dref yn rhedeg Gwasg Gee ac yn llenydda. Bu farw yno yn [[1985]]. *[[Ieuan Wyn Jones]] - gwleidydd [[Plaid Cymru]], a aned yn y dref yn [[1949]] *Amber Davies - Ynys Cariad, 2017 ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Ninbych ym [[1882]], [[1939]] a [[2001]]. Caiff y nesaf ei gynnal ym mIs Awst 2013. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 1882]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 1939]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 2001]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Ddinbych a'r Cyffiniau 2013]] ==Adeiladau Cofrestredig a henebion== *[[Eglwys Iarll Leicester]] *[[Brodordy Dinbych]] *[[Capel St Hilari, Dinbych|Capel Sant Ilar]] *[[Castell Dinbych]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dinbych (pob oed) (8,986)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dinbych) (3,057)'''|red|35.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dinbych) (6555)'''|green|72.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dinbych) (1,325)'''|blue|34.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * [http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddddwyrain/safle/dinbych/ Dinbych] ar wefan [[BBC Cymru]] {{Trefi_Sir_Ddinbych}} {{eginyn Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Dinbych| ]] [[Categori:Dyffryn Clwyd]] [[Categori:Trefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] by9svp8ozvwcf31djd0a3f469u4g9al 0 2645 14892603 14876579 2026-05-11T11:22:59Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892603 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Abertawe (prif ardal)|Sir Abertawe]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Abertawe i enw'r AC}} | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Abertawe i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Abertawe (prif ardal)|Sir Abertawe]], [[Cymru]], yw '''Dyfnant'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ([[Saesneg]]: ''Dunvant'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/dunvant-swansea-ss593937#.YW27Ky8w0vI British Place Names]; adalwyd 18 Hydref 2021</ref> Saif ar lan [[Afon Clun]]tua 4 milltir i'r gorllewin o ddinas [[Abertawe]] ar ymyl pen dwyreiniol [[penrhyn Gŵyr]]. Daeth i fodolaeth yn y 19g yn sgil y diwydiant glo. Mae ganddo arwynebedd o 241 ha.<ref>Defnyddir sillafiad safonol Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru a Gwyddoniadur Cymru; Gwasg Prifysgol Cymru; cyhoeddwyd 2008; tud 549</ref> Mae yna [[côr meibion|gôr meibion]] yma, sef Côr Meibion Dyfnant. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dynfant (pob oed) (4,383)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dynfant) (321)'''|red|7.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dynfant) (3528)'''|green|80.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Dynfant) (687)'''|blue|37.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[Ceri Richards]] (1903-1971), arlunydd, a gydnabyddir fel un o arlunwyr pwysicaf Cymru'r 20g; cafodd ei addysg yn ysgol babanod ac ysgol gynradd Dynfant. * [[John Ormond]] (1923-90), bardd a chyfarwyddwr ffilm. * Syr [[Granville Beynon]] (1914-1996), gwyddonydd. {{clear}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * [http://www.dunvant.org/ Côr Meibion Dyfnant] {{Trefi_Abertawe}} [[Categori:Cymunedau Abertawe]] [[Categori:Pentrefi Abertawe]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gorllewin Abertawe (y DU)]] aplmxskoi75x98t4jl42wrhi88qq4t7 10 2768 14892421 14891975 2026-05-11T07:24:24Z Deb 7 14892421 wikitext text/x-wiki <!-- Ychwanegwch erthyglau newydd ar y dechrau, a dilëwch yr un ddiwethaf --> {{Rhestr ddotiog| * [[Etholaethau Senedd Cymru (Mai 2026 ymlaen)]] * [[Abadan]] * [[Weber (uned)]] * [[Dafydd Jones (Ffair-rhos)]] * [[Henri Becquerel]] * [[Siemens (uned)]] * [[Lux]] * [[Bomio manwl]] * [[Lumen (uned)]] * [[Taflegryn criwsio]] * [[Uned ddeilliadol SI]] * [[Gwersyll crynhoi Dachau]] * [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn Meirionnydd 2027]] * [[Rhywun]] * [[Ella Bruccoleri]] * [[Péter Magyar]] * [[Theistiaeth]] * [[Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Ynys Môn 2026]] * [[J. B. Priestley]] * [[Argyfwng Culfor Hormuz]] * [[Mudiant taflol]] * [[Taflegryn balistig]] * [[Cyrchoedd ar feysydd milwrol UDA o fewn y gwladwriaethau Arabaidd]] * [[Adolygiadaeth (ffuglennol)]] * [[Horst Buchholz]] }} 99kk3ha509fuyw6dw8ntpchm3fh0use 0 3126 14892466 14890424 2026-05-11T09:01:39Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892466 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Tref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Caerffili'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/caerffili-caerphilly-st157868#.YhOjvy-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> (Saesneg: ''Caerphilly'') sydd ym mhen deheuol [[Cwm Rhymni]]. Mae'n rhoi ei henw i'r ardal weinyddol o'i chwmpas ac i'r [[caws]] a wreiddioddgynhyrchwyd yn yr ardal. Mae [[Castell Caerffili|castell enwog]] i'w weld yn y dref - y castell mwyaf yng Nghymru. Mae'n {{Cvt|7|miles}} i'r gogledd o [[Caerdydd|Gaerdydd]] a {{Cvt|9.5|miles}} i'r gorllewin o [[Casnewydd|Gasnewydd]].<ref name="Distance to Newport">{{Cite web|title=Distance to Newport|url=https://www.distance.to/Caerphilly/Newport,Gwent,Wales,GBR|website=www.distance.to|access-date=13 Gorffennaf 2024}}</ref> Hi yw tref fwyaf [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], ac mae o fewn ffiniau hanesyddol [[Sir Forgannwg|Morgannwg]], ar y ffin â [[Sir Fynwy]]. Yn y Cyfrifiad diwethaf roedd gan y dref boblogaeth o {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|Q909119|P1082|P585}} tra bod gan ardal Bwrdeisdref Caerffili boblogaeth o {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|Q748065|P1082|P585}}. Mae Caerffili wedi'i gwahanu oddi wrth faestrefi [[Llys-faen]] a [[Rhiwbeina]] yng Nghaerdydd gan [[Comin Caerffili|fynydd Caerffili]]. Mae'r dref yn adnabyddus y tu allan i Gymru am [[Caws Caerffili|gaws Caerffili]]. == Geirdarddiad == Mae'n bosibl mai ystyr enw'r dref yw "caer Sant Ffili"<ref>{{Cite book|last=Owen|first=Hywel Wyn|title=The Place-Names of Wales|publisher=University of Wales Press|year=2015|isbn=9781783161645|pages=22}}</ref>. Dywed traddodiad i fynachlog gael ei hadeiladu gan [[Sant Cennydd|Sant Cenydd]], [[meudwy]] [[Yr Eglwys Geltaidd|Cristnogol]] o'r [[6g]] o [[Penrhyn Gŵyr|Benrhyn Gŵyr]], yn yr ardal. [[Senghennydd (pentref)|Senghenydd]] oedd enw'r [[cantref]] Cymreig yn y [[Yr Oesoedd Canol|cyfnod canoloesol]].{{Sfn|Evans|1948}} Dywedir i fab Cenydd, sef Ffili, godi caer yn yr ardal, gan roi ei henw i'r dref.<ref name="Morgan">{{Cite book|last=Morgan|first=Thomas|title=The Place-names of Wales|year=1912|publisher=JE Southall|location=Newport, Monmouthshire|page=168|url=https://archive.org/stream/cu31924028086621#page/n3/mode/2up}}</ref> Posibilrwydd arall yw i'r dref gael ei henwi ar ôl Philip de Braose.<ref name="Morgan" /> == Hanes == Mae safle'r dref wedi bod o arwyddocâd strategol ers dros ddwy fil o flynyddoedd. Tua 75 OC adeiladwyd caer yma gan y [[Britannia|Rhufeiniaid]] yn ystod eu hymgais i ddarostwng [[Ynys Prydain]].<ref name="romanbritain">{{Cite web|url=http://www.roman-britain.org/places/caerphilly.htm|publisher=roman-britain.org|title=Roman Auxiliary Fort, Caerphilly, Mid Glamorgan|access-date=4 Gorffennaf 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120124144324/http://www.roman-britain.org/places/caerphilly.htm|archivedate=24 Ionawr 2012}}</ref> Dangosodd gwaith cloddio ar y safle ym 1963 fod lluoedd Rhufeinig yn byw yn y gaer tan ganol yr ail ganrif.<ref name="romanbritain" /> Yn dilyn ymosodiadau gan y [[Y Normaniaid yng Nghymru|Normaniaid ar Gymru]] ar ddiwedd yr [[11g]], arhosodd cantref Sengenhydd yn nwylo'r Cymry. Erbyn canol y 12g, roedd yr ardal dan reolaeth y pennaeth Cymreig [[Ifor Bach]] (Ifor ap Meurig). Ei ŵyr [[Gruffydd ap Rhys]] oedd arglwydd Cymreig olaf Sengenhydd. Syrthiodd yr ardal i ddwylo creulon y Sais Gilbert de Clare (yr "Iarll Coch") yn 1266.{{Sfn|Evans|1948}} {{wide image|caerphillypano.jpg|1000px|}} Dychwelwyd yr ardal i ddwylo'r Cymru ym 1267 pan orfodwyd [[Harri III, brenin Lloegr]] i gydnabod [[Llywelyn ap Gruffudd]] yn Dywysog Cymru, ac erbyn Medi 1268 roedd Llywelyn wedi sicrhau cantref Sengenhydd. Fodd bynnag, rcychwynodd Gilbert de Clare atgyfnerthu ei diriogaeth, gan ddechrau adeiladu [[Castell Caerffili]] ar 11 Ebrill 1268, er gwaethaf cytundeb Llywelyn a Harri.{{Sfn|Newman|1995}} Oherwydd hyn ymosodwyd ar y castell gan luoedd Tywysog Cymru a daeth y gwaith adeiladu i ben yn 1270. Ailddechreuodd y gwaith adeiladu yn 1271 a pharhaodd o dan fab yr Iarll Coch, sef Gilbert de Clare, 8fed Iarll Caerloyw.<ref name="Castle 5">{{Cite web|url=http://www.castlewales.com/caerphil.html|title=Caerphilly Castle|access-date=4 Gorffennaf 2012|publisher=castlewales.com}}</ref>{{Sfn|Davies|Jenkins|Menna|Lynch|2008}} Gydag ailfodelu mewnol yn unig wedi’i wneud i’r castell gan Hugh le Despenser yn y [[1320au]], ystyrir fod Castell Caerffili yn enghraifft bur o bensaernïaeth filwrol y [[13g]]. Dyma’r castell mwyaf yng Nghymru, a’r ail fwyaf yng ngwledydd [[Prydain Fawr|Prydain]] (ar ôl castell [[Castell Windsor|Windsor]] yn Llundain).<ref name="BBC">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/society/castles_caerphilly.shtml|title=Caerphilly Castle|publisher=BBC|date=24 Tachwedd 2010|access-date=4 Mehefin 2012}}</ref> Tyfodd tref wreiddiol Caerffili fel anheddiad bach a godwyd ychydig i'r de o'r castell a symudwyd nifer o Saeson yma i fyw. Wedi marwolaeth Gilbert de Clare ym [[Brwydr Bannockburn|Mrwydr Bannockburn]] ym 1314, daeth Edward II yn warcheidwad tair chwaer ac aeres De Clare. Yn 1315 penododd gweinyddwr Seisnig newydd, Payn de Turberville, a oedd yn erlid pobl Morgannwg mewn modd creulon iawn. Daeth[[Llywelyn Bren]], gor-ŵyr Ifor Bach ac Arglwydd Cymreig Senghenydd, yma i amddiffyn ei bobl o greulondeb de Turberville, ond fe'i cyhuddwyd o frad a gorchmynnodd Edward i Lywelyn ymddangos gerbron Senedd Lloegr i wynebu'r cyhuddiad o fradwriaeth gan fygwth ei grogi. Ffodd Llywelyn a pharatoi ar gyfer rhyfel. Ar 28 Ionawr 1316, dechreuodd Llywelyn y gwrthryfel gydag ymosodiad annisgwyl ar Gastell Caerffili. Cipiodd y cwnstabl y tu allan i'r castell a'r ward allanol, ond ni allai dorri i mewn i'r amddiffynfeydd mewnol. Llosgodd ei luoedd y dref, lladd rhai o'r Saeson oedd yn ei gwladychu a dechrau gwarchae. Ailadeiladwyd y dref ond parhaodd yn fach iawn trwy gydol yr [[Yr Oesoedd Canol|Oesoedd Canol]].{{Sfn|Newman|1995|p=176}} Y dystiolaeth gyntaf o'i bwysigrwydd oedd adeiladu llys barn yn y [[14eg ganrif|14g]]. Ar ddechrau’r [[15fed ganrif|15g]] ymosodwyd ar y castell gan [[Owain Glyn Dŵr]], a'i meddiannodd rhwng 1403 ac 1405. Atgyweiriwyd y castell tan tua 1430, ond dim ond canrif yn ddiweddarach cofnododd yr hynafiaethydd [[John Leland]] fod y castell yn adfail wedi’i osod mewn corstir, gydag un tŵr yn cael ei ddefnyddio fel carchar.{{Sfn|Evans|1948}}{{Sfn|Newman|1995}} Yng nghanol yr 16g defnyddiodd [[Henry Herbert, 2il Iarll Penfro (1534-1601)]] y castell fel llys maenoraidd, ond yn 1583 rhoddwyd y castell ar brydles i Thomas Lewis, a ddefnyddiodd llawer o'r cerrig i adeiladu ei faenor gerllaw,"Y Fan".<ref name="Castle 5"/>{{Sfn|Newman|1995}} Gadawodd y teulu Lewisiaid, disgynyddion Ifor Bach, y faenor yng nghanol y 18g a symud i [[Castell Sain Ffagan|Gastell Sain Ffagan]], a dadfeiliodd y Fan.{{Sfn|Davies|Jenkins|Menna|Lynch|2008}}{{Sfn|Evans|1948}} Yn ystod y 1700au, dechreuodd Caerffili dyfu i fod yn dref farchnad. Yn ystod y [[19g]], wrth i [[Y Cymoedd|Gymoedd De Cymru]] weld twf aruthrol oherwydd y glo a diwydiannau eraill, tyfodd poblogaeth y dref hefyd. Agorwyd [[gorsaf reilffordd Caerffili]] ym 1871. == Llywodraethu == [[Delwedd:Gateway_Church,_Twyn_Community_Centre,_Caerphilly_-_geograph.org.uk_-_3135444.jpg|bawd|Canolfan Gymunedol Twyn: Eglwys wedi'i thrawsnewid sy'n gwasanaethu fel swyddfeydd cyngor y dref a man cyfarfod.]] Mae dwy haen o lywodraeth leol yn cwmpasu Caerffili: Cyngor Tref Caerffili ar lefel [[Cymuned (Cymru)|gymunedol]] a [[Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili|Chyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili]] sy'n gweinyddu ardal [[Bwrdeisdref Sirol Caerffili]]. Lleolir y cyngor tref yng Nghanolfan Gymunedol y Twyn.<ref>{{Cite web|title=Contact us|url=https://www.caerphillytowncouncil.co.uk/contact-us/|website=Caerphilly Town Council|access-date=14 Hydref 2022}}</ref> Mae'r fwrdeistref wedi'i henwi ar ôl Caerffili, ond mae'n cwmpasu ardal lawer mwy. Nid yw prif swyddfeydd y cyngor bwrdeistref sirol yn nhref Caerffili ei hun, ond yn [[Ystrad Mynach]], sy'n fwy canolog.<ref>{{Cite web|title=How to find us|url=https://www.caerphilly.gov.uk/contact-us/How-to-find-us|website=Caerphilly County Borough Council|access-date=15 Hydref 2022|archive-date=2024-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240919062441/https://www.caerphilly.gov.uk/contact-us/how-to-find-us|url-status=dead}}</ref> Yn hanesyddol, roedd Caerffili yn rhan o [[Plwyf sifil|blwyf hynafol]] [[Eglwysilan]] yn sir [[Sir Forgannwg|Forgannwg]]. Sefydlwyd bwrdd lleol i ddarparu llywodraeth leol i Gaerffili yn 1893, a oedd yn cynnwys y ddau blwyf: Eglwysilan a [[Llanfabon]]. Roedd ardal y bwrdd yn cynnwys ardal sylweddol i'r gorllewin a'r gogledd-orllewin o'r dref ei hun, yn ymestyn i [[Ffynnon Taf]], [[Nelson, Caerffili|Nelson]] a rhan ddeheuol Ystrad Mynach.<ref>{{Cite news|title=Glamorganshire County Council|url=https://newspapers.library.wales/view/4428661/4428665/100/|access-date=15 Hydref 2022|work=South Wales Echo|date=13 Tachwedd 1891|location=Cardiff|page=4}}</ref><ref>{{Cite book|title=Annual Report of the Local Government Board|date=1894|publisher=Her Majesty's Stationery Office|location=London|page=296|quote=The County of Glamorgan (Caerphilly) Confirmation Order, 1893|url=https://books.google.com/books?id=QkwwAQAAMAAJ|access-date=14 Hydref 2022}}</ref> Yn 1894, ailgrewyd y byrddau lleol hyn. == Diwylliant == Croesawodd Caerffili yr [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerffili 1950|Eisteddfod Genedlaethol i Gaerffili yn 1950]]. Enillwyd y Goron gan [[Euros Bowen]] a'r Gadair gan [[Gwilym R. Tilsley]]. Ceir nifer o bobl nodedig a gafodd eu magu yng Nghaerffili gan gynnwys y digrifwr [[Tommy Cooper]] a'r pêl-droedwyr [[David Pipe]], [[Aaron Ramsey]] a [[Robert Earnshaw]]. Mae gan y dref glwb [[rygbi'r undeb]], sef Clwb Rygbi Caerffili a sefydlwyd yn 1887 ac sy'n chwarae yng [[Rhestr o dimau clwb rygbi'r undeb yng Nghymru|Nghynghrair Cenedlaethol URC]].<ref>{{Cite web|title=League 2 East Central|url=https://community.wru.wales/club/national-leagues/national-leagues-fixtures-and-results/league-2-east-central/|access-date=2023-01-21|website=Welsh Rugby Union {{!}} Club & Community|language=en-GB}}</ref> Enw'r stadiwm yw 'Molecs' a llysenw'r clwb yw'r ''Cheesmen''. Ceir cysylltiad agos gyda [[Y Dreigiau|Chlwb Rygbi Dreigiau]], un o'r pum rhanbarth gwreddiol yn hanes rygbi rhanbarthol Cymru. Mae gan Gaerffili hefyd ei glwb genweirio ei hun o'r enw [https://www.caerphillyangling.com/ Cymdeithas Bysgota Caerffili a'r Cylch] a sefydlwyd ar ddiwedd y [[1940au]].<ref>{{Cite web|title=A Brief Club History.|url=https://www.caerphillyangling.com/history|archivedate=2025-01-12|access-date=2025-01-12|website=Caerphilly & District Angling Association}}</ref> Daw dwy ffair fwyd i'r dref yn flynyddol, Gŵyl Fwyd Caerffili, a gynhelir ar strydoedd y dref, a Gŵyl y Caws Mawr, sydd wedi’i chynnal yng Nghastell Caerffili a’r cyffiniau bob haf ers 1998. Cyrhaeddodd nifer yr ymwelwyr 80,000 yn 2012.<ref>{{Cite news|title=Caerphilly's Big Cheese draws thousands to town|url=http://www.campaignseries.co.uk/news/campaign_news/10582455.Caerphilly_s_Big_Cheese_draws_thousands_to_town/|work=Campaign|location=[[Newport, Wales|Newport]]|date=31 Gorffennaf 2013|access-date=20 Ionawr 2015|archive-date=20 Ionawr 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120235519/http://www.campaignseries.co.uk/news/campaign_news/10582455.Caerphilly_s_Big_Cheese_draws_thousands_to_town/}}</ref> Mae'r digwyddiad yn cynnwys amrywiaeth eang o stondinau caws yn ogystal â ffair wagedd, tân gwyllt <ref>{{Cite news|title=Ponty Big Weekend and Caerphilly Big Cheese|url=http://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/ponty-big-weekend-caerphilly-big-1909809|work=Wales Online|date=26 Gorffennaf 2010|access-date=20 Ionawr 2015}}</ref> a ras gaws o amgylch y castell.<ref>{{Cite news|title=Your guide to the Big Cheese 2012|url=http://www.caerphillyobserver.co.uk/news/642772/channel-4s-embarrassing-bodies-show-to-visit-big-cheese-2012/|work=Caerphilly Observer|date=27 Gorffennaf 2012|access-date=20 Ionawr 2015}}</ref> == Cludiant == === Rheilffordd === Mae gan Gaerffili dair gorsaf reilffordd a phob un wedi'i lleoli ar Lein Rhymni sy'n gwasanaethu Caerdydd. * [[Gorsaf reilffordd Caerffili|Gorsaf Caerffili]] ym mhen deheuol y dref ger yr ardal siopa * [[Gorsaf reilffordd Aber|Gorsaf Aber]] yn rhan orllewinol y dref * [[Gorsaf reilffordd Eneu'r-glyn a Pharc Churchill]] yn rhan orllewinol bellaf y dref Mae'r gwasanaeth rheilffordd rhwng Caerffili a [[Gorsaf reilffordd Heol y Frenhines Caerdydd|Heol y Frenhines Caerdydd]] fel arfer yn cymryd 13 munud. Oddi yno mae gwasanaethau'n parhau i [[Penarth|Benarth]], [[Caerdydd Canolog]], neu o bryd i'w gilydd i [[Pen-y-bont ar Ogwr|Ben-y-bont ar Ogwr]] (trwy [[Maes Awyr Caerdydd|Faes Awyr Rhyngwladol Caerdydd]]). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caerffili (pob oed) (15,214)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caerffili) (2,007)'''|red|13.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caerffili) (12720)'''|green|83.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Caerffili) (2,110)'''|blue|33.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * Norrie Alden (1909–1980), pêl-droediwr * Donald Braithwaite (1936–2017), cyn-focsiwr proffesiynol, enillydd medal Efydd yng [[Gemau Ymerodraeth Prydain a'r Gymanwlad 1958|Ngemau'r Ymerodraeth Brydeinig a'r Gymanwlad 1958]] * Margaret Bevan (ganwyd c.1894), merch efengylwr * [[Manon Carpenter]] (ganwyd 1993), pencampwr byd beicio mynydd * [[Tommy Cooper]] (1921-1984), digrifwr a dewin ; mae ganddo gerflun coffaol yn ardal Twyn * [[Amy Dowden]] (ganwyd 1990), dawnsiwr proffesiynol. * [[Sian Evans]] (ganwyd 1971), cantores-gyfansoddwraig y band Kosheen * Roger Lewis (ganwyd 1960), newyddiadurwr, awdur a chofiannydd, awdur The Life and Death of Peter Sellers * [[Aaron Ramsey]] (ganwyd 1990), pêl-droediwr proffesiynol * [[Craig Roberts]] (ganed 1991), actor a chyfarwyddwr o [[Maesycwmer|Faesycwmer]], Caerffili * Eirlys Roberts (1911–2008), hyrwyddwr defnyddwyr ac ymgyrchydd <ref>{{Cite web|title=Eirlys Roberts|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1582337/Eirlys-Roberts.html|website=Telegraph|access-date=2 Gorffennaf 2019|date=21 Mawrth 2008}}</ref> * Leona Vaughan (ganwyd 1995), actores ==Gefeilldrefi== {| | valign="top" | *{{banergwlad|Almaen}} - [[Ludwigsburg]] *{{banergwlad|Llydaw}} - [[Lannuon]] *{{banergwlad|Tsiecia}} - [[Písek]] |} ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yng Nghaerffili ym [[1950]]. Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerffili 1950]] ==Gweler hefyd== *[[Caerffili (etholaeth)|Etholaeth Caerffili]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Llyfryddiaeth == * {{Cite book|editor-first=John|editor-last=Davies|editor-link=John Davies|editor-first2=Nigel|editor-last2=Jenkins|editor-link2=Nigel Jenkins|editor-first3=Baines|editor-last3=Menna|editor-first4=Peredur I.|editor-last4=Lynch|title=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales|year=2008|publisher=University of Wales Press|location=Cardiff|isbn=978-0-7083-1953-6}} * {{Cite book|last=Evans|first=C.J.O.|title=Glamorgan, its History and Topography|url=https://archive.org/details/glamorganitshist0000cjoe|year=1948|publisher=William Lewis|location=Cardiff}} * {{Cite book|last=Newman|first=John|title=Glamorgan|url=https://archive.org/details/glamorganmidglam0000newm|year=1995|publisher=Penguin Group|location=London|isbn=0-14-071056-6}} * {{Cite book|editor-last=Witton|editor-first=Alan M.|title=Fleetbook 9: Buses of South Wales|date=September 1976|publisher=A.M. Witton|location=Manchester|isbn=0-86047-091-1}} {{Trefi_Caerffili}} [[Categori:Caerffili (cymuned)| ]] [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Trefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Erthyglau gyda Chyfeirnodau OS]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 00aunedzrkm0xsyyyec837szd43icat 0 3129 14892455 14877193 2026-05-11T08:53:29Z Llywelyn2000 796 canrif 14892455 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Tref fechan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bedwas, Tretomos a Machen]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Bedwas'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bedwas-caerphilly-st170887#.YbKB5C-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Saif ar ororau tref [[Caerffili]], ar ffordd yr [[A468]]. Arferid ei alw'n "Bedwas Isaf" gan mai enw arall ar [[Maesycwmwr|Faesycwmwr]] oedd Bedwas; unwyd y ddau bentref yn y [[19g]] dan yr enw "Bedwas" a dyfodd yn bennaf oherwydd y [[diwydiant glo]]. [[Delwedd:St Barrwg's Church Bedwas - geograph.org.uk - 22441.jpg|bawd|dim|Sant Barrwg, Bedwas]] ==Gweler hefyd== *[[Croes Bedwas]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Bedwas, Tretomos a Machen]] [[Categori:Trefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] ousmhh99rr90i9yn20epmlvhw68l8fb 14892458 14892455 2026-05-11T08:57:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892458 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Tref fechan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bedwas, Tretomos a Machen]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Bedwas'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bedwas-caerphilly-st170887#.YbKB5C-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Saif ar ororau tref [[Caerffili]], ar ffordd yr [[A468]]. Arferid ei alw'n "Bedwas Isaf" gan mai enw arall ar [[Maesycwmwr|Faesycwmwr]] oedd Bedwas; unwyd y ddau bentref yn y [[19g]] dan yr enw "Bedwas" a dyfodd yn bennaf oherwydd y [[diwydiant glo]]. [[Delwedd:St Barrwg's Church Bedwas - geograph.org.uk - 22441.jpg|bawd|dim|Sant Barrwg, Bedwas]] ==Gweler hefyd== *[[Croes Bedwas]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Bedwas, Tretomos a Machen]] [[Categori:Trefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 8h2zkpq16itz9rahnrra6r9t4wq5r72 0 3134 14892529 14879075 2026-05-11T09:56:26Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Merthyr Tudful a Rhymni i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892529 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | image=Rhymney-Panorama.jpg | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Rhymni'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Rhymney'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/rhymney-caerphilly-so112078#.YhOkwC-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Fe'i lleolir ger tarddle [[Afon Rhymni]]. Saif hen domen [[mwnt a beili]] [[Caer Castell]] yn y dref. ==Eisteddfod Genedlaethol== Cynhaliwyd [[Eisteddfod Genedlaethol]] yn Rhymni ym [[1990]] (Cwm Rhymni). Am wybodaeth bellach gweler: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Cwm Rhymni 1990]] ==Pobl o Rymni== * [[Alfred Mathews|Y Mwyaf Parchedig Alfred Augustus Mathews]] (1864-1946), offeiriad a chwaraewr rygbi rhyngwladol dros Gymru * [[Thomas Jones (1870-1955)|Thomas Jones]] (1870-1955), gwas sifil * [[Idris Davies]] (1905–1953), bardd * [[Gerallt Jones]] (1907-1984), bardd a llenor ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{-}} {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Rhymni (pob oed) (8,845)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Rhymni) (859)'''|red|10.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Rhymni) (8215)'''|green|92.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Rhymni) (1,824)'''|blue|47.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{-}} ==Gweler hefyd== * [[Gorsaf reilffordd Rhymni]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Rhymni| ]] [[Categori:Trefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] qf6xionddyvaor3i2wobjvyuyuvjvdv 0 3136 14892547 14880222 2026-05-11T10:02:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892547 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Tref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Ystrad Mynach'''. Saif ar briffordd yr [[A472]]. Saif yng [[Cwm Rhymni|Nghwm Rhymni]]. Mae [[Caerdydd]] 18.4 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Ystrad Mynach ac mae [[Llundain]] yn 217.3&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Casnewydd]] sy'n 18&nbsp;km i ffwrdd. Cyn y [[Chwyldro Diwydiannol]] a dyfodiad y [[glofa|gwaith glo]] roedd yr ardal yn dir amaethyddol gyda nifer o ffermydd.<ref>[http://www.geograph.org.uk/photo/235490] Gwefan Geograph; adalwyd 14/08/2012</ref> saif yng nghymuned [[Gelligaer]]. ==Tarddiad yr enw== Ystyr "ystrad" yw "llawr" neu waelod dyffryn; mae'r "ach" ar y diwedd yn awgrymu tir gwlyb neu gors a cheir enghreifftiau gerllaw e.e. [[Llanbradach]] a [[Llancaiach]]. O'r geiriau Ystrad-Man-Ach y daw'r gair, felly, ac nid o'r gair Cymraeg "Mynach".<ref>{{cite book|author=Gelligaer Urban District Council|title=The Gelligaer Story|publisher=Cyngor Dosbarth Gelligaer|year=1959}}</ref> Cyn codi cloddiau pwrpasol yn y 1960au arferai'r dref gael cryn dipyn o [[llifogydd|lifogydd]]. ==Adeiladau a hanes== Ceir yn y dref nifer o adeiladau'r cyngor lleol a [[Coleg Ystrad Mynach|Choleg Ystrad Mynach]], coleg a sefydlwyd yn 1959 i hyfforddi ac ail hyfforddi glowyr lleol. Mae tua 12,000 ar gofrestr y coleg erbyn heddiw. Mae Glofa Penallta ger y dref, sef y lofa olaf yn y cwm i gau. Ceir yma hefyd [[Gorsaf reilffordd Ystrad Mynach|orsaf reilffordd]] a agorwyd yn 1890 a cheir hefyd traffont, cerflun i goffau'r etifeddiaeth ddiwydiannol, ysbyty cymunedol, nifer o ysgolion a thafarnau: y Cooper Arms a'r Royal Oak. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Trefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 32ki8etvdb6bp1f4dkhqgr29r7dzvde 0 3194 14892624 14278121 2026-05-11T11:39:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Torfaen i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14892624 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Torfaen i enw AS y DU}} }} Tref ym [[bwrdeistref sirol|mwrdeistref sirol]] [[Torfaen]], [[Cymru]], yw '''Cwmbrân'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cwmbrn-torfaen-st295955#.YcCxLS-l1_g British Place Names]; adalwyd 20 Rhagfyr 2021</ref> Yng [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011|Nghyfrifiad 2011]] roedd gan ardal adeiledig Cwmbrân boblogaeth o 46,915.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/uk/wales/torfaen/W38000140__cwmbran/ City Population]; adalwyd 20 Rhagfyr 2021</ref> Mae ganddi ddau glwb [[pêl-droed]] nodedig, [[C.P.D. Tref Cwmbrân]] a [[Cwmbrân Celtic FC]]. Mae hefyd yn gartref i [[Stadiwm Cwmbrân]] sy'n cynnwys adnodau chwaraeon athletau a champfeydd ac adnoddau harddwch a chymunedol o dan do. == Gefeilldref == {| | valign="top" | * {{banergwlad|Almaen}} - [[Bruchsal]] |} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Torfaen}} {{eginyn Torfaen}} [[Categori:Cwmbrân| ]] [[Categori:Trefi Torfaen]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] knpjcpn2eohem923srh4zae3c28ftnr 0 3228 14892587 14891515 2026-05-11T11:04:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892587 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Tref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cil-y-coed'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: Caldicot).<ref>[https://www.britishplacenames.uk/caldicot-monmouthshire-st475885#.YcG-gS-l1_g British Place Names]; adalwyd 21 Rhagfyr 2021</ref> Saif ar lan [[Môr Hafren]], rhwng [[Cas-gwent]] a dinas [[Casnewydd]]. Poblogaeth y dref yw oddeutu 11,000 o bobol. Mae ganddi ysgol leol, sef [[Ysgol Gyfun Caldicot]]. Saif [[Castell Caldicot]] gerllaw. [[Delwedd:Caldicot Castle.jpg|200px|bawd|dim|Castell Cil-y-coed]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caldicot (pob oed) (9,604)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caldicot) (984)'''|red|10.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caldicot) (6940)'''|green|72.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Caldicot) (1,541)'''|blue|38.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== * {{eicon en}} [http://www.caldicotcastle.co.uk/ Castell Caldicot] {{Trefi_Sir_Fynwy}} [[Categori:Cil-y-coed| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Fynwy]] [[Categori:Trefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] f4g0xfe9y9sofvuj3r5by6umtducckg 0 9289 14892245 13713362 2026-05-10T17:25:33Z Els Pam Pels 86111 /* Cyn-ddisgyblion o nod */ 14892245 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} }} [[Ysgol gynradd]] [[Cymraeg|Gymraeg]] yn [[Aberystwyth]] ydy '''Ysgol Gymraeg Aberystwyth''' (neu '''Ysgol Gymraeg yr Urdd''' fel y'i hadnabyddir yn wreiddiol). Hwn oedd ysgol Gymraeg benodedig gyntaf Cymru.<ref>{{dyf newyddion|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/19699516|teitl=Dadorchuddio plac i gofio'r Ysgol Gymraeg gyntaf|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw|dyddiad=25 Medi 2012|dyddiadcyrchu=18 Mehefin 2019}}</ref> ==Hanes== Agorwyd yr ysgol ar 25 Medi 1939 dan nawdd [[Urdd Gobaith Cymru]] ac fe'i sefydlwyd gan [[Ifan ab Owen Edwards|Syr Ifan ab Owen Edwards]] fel ysgol breifat, a chodwyd tâl o 4 gini y tymor.<ref name="CambrianNews" /> Y brifathrawes oedd [[Norah Isaac]], a gyflogwyd am £160 y flwyddyn. Saith disgybl oedd yn ei mynychu i ddechrau: [[Owen Edwards]], Non Gwynn, James Jenkin, Daniel G. Jones, John Wyn Meredith, John Parry a Ruth Thomas. Tyfodd nifer y plant yn gyson: 17 yn 1940, 32 yn 1942, a 56 yn 1944. Bu ei sefydlu yn drobwynt yn hanes [[addysg]] yng [[Cymru|Nghymru]] gan iddi arloesi'r maes a bod y gyntaf o lawer o [[ysgolion Cymraeg]] a sefydlwyd wedi hynny, y rhan fwyaf ohonynt gan Awdurdodau Addysg lleol. Agorwyd yr ysgol gyntaf ar Ffordd Llanbadarn, gan symud i safle yn Lluest ym 1946. Symudodd unwaith eto i safle [[Ysgol Ffordd Alecsandra]] ym 1952. Ym 1989 symudodd i'w safle presennol ym Mhlascrug.<ref name="CambrianNews">{{dyf gwe| url=http://www.cambrian-news.co.uk/lifestyle/i/1204/| teitl=Birthday bash for first Welsh school| cyhoeddwr=Cambrian News| dyddiad=1 Hydref 2009}}</ref> ==Presennol== [[File:Placiau Ysgol Gymraeg Aberystwyth.jpg|thumb|chwith|Placiau Ysgol Gymraeg Aberystwyth ym mynedfa'r Ysgol]] Dechreuodd yr ysgol gyda dim ond 7 o ddisgyblion, ond mae hyn wedi tyfu i dros 400 heddiw; ehangodd yr ysgol lawer yn ystod yr [[1980au]] a'r [[1990au]] pan ddechreuodd rhieni weld gwerth addysg ddwyieithog.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://ysgolgymraeg.cymru/croeso.html|title=Gair o groeso gan y Pennaeth|date=|access-date=|website=Ysgol Gymraeg Aberystwyth|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref> Daeth tua 48% o ddisgyblion yr ysgol o aelwydydd Cymraeg eu hiaith yn 2009.<ref>{{Cite web|url=http://ysgolgymraeg.ceredigion.sch.uk/documents/Inspection_Report_Ysgol_Gymraeg_Aberystwyth_ENG_2009.pdf|title=Adroddiad Arolwg Estyn|date=Ebrill 2009|access-date=|website=Ysgol Gymraeg Aberystwyth|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref> Erbyn heddiw mae gan yr ysgol 18 o athrawon, dros 20 cynorthwyydd, a 15 o staff ategol.<ref name=":0" /> Yn 2025, y pennaeth oedd [[Gareth Lloyd James]].<ref name=":0" /> ==Cyn-athrawon o nod== *[[Mary Vaughan Jones]], awdures<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/29350922|title=Dathlu pen-blwydd yr ysgol Gymraeg gyntaf yn 75|last=|first=|date=Medi 2014|work=BBC Cymru Fyw|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref> *[[Norah Isaac]], prifathrawes gyntaf ==Cyn-ddisgyblion o nod== *[[Owen Edwards]], cyfarwyddwr cyntaf [[S4C]]<ref>{{Cite web|url=http://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/27441/teyrnged-i-owen-edwards/|title=Teyrnged i Owen Edwards|date=Awst 2010|access-date=|website=S4C|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref> *[[Aled Haydn Jones]], pennaeth [[BBC Radio 1]]<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/52878686|title=Cymro yw pennaeth newydd BBC Radio 1|last=|first=|date=Mehefin 2020|work=BBC Cymru Fyw|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref> *[[Georgia Ruth Williams]], cerddor a chyflwynydd ar [[Radio Cymru]]<ref>{{Cite web|url=http://www.ysgolgymraeg.ceredigion.sch.uk/archif/newydd_mawrth_2013.html|title=Georgia Ruth yn agor y Prynhawn Coffi|date=Mawrth 2013|access-date=|website=Ysgol Gymraeg Aberystwyth|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref> * [[Vernon Jones]], bardd a beirniad eisteddfodol * [[Geraint H. Jenkins]], hanesydd ac academydd * [[Huw Thomas (gwleidydd)|Huw Thomas]], gwleidydd ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://ysgolgymraeg.cymru/ Gwefan yr ysgol] {{Eginyn ysgol Gymreig}} [[Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Aberystwyth]] [[Categori:Sefydliadau 1939]] [[Categori:Urdd Gobaith Cymru]] [[Categori:Ysgolion cynradd Cymraeg|Aberystwyth]] [[Categori:Ysgolion cynradd Ceredigion|Aberystwyth]] q50tw92gtt1fib2twz97uvyvpwkt5jo 0 9439 14892602 14831104 2026-05-11T11:22:23Z Craigysgafn 40536 14892602 wikitext text/x-wiki {{Pethau| suppressfields= | fetchwikidata = ALL }} '''Hindŵaeth''' yw [[crefydd]] gynhenid [[isgyfandir India]] a phrif grefydd [[India]] ei hun heddiw. Mae’n un o'r crefyddau hynaf a gychwynnodd ryw bedair mil o flynyddoedd yn ôl. Bydd rhai o ddilynwyr y grefydd hon yn addoli un duw yn unig, ond bydd eraill yn addoli llawer. Y duw pwysicaf oll yw [[Brahman]], ond nid yw’n bosibl i neb ei addoli yn uniongyrchol; mae’n rhaid agosáu ato drwy gyfrwng duwiau eraill megis [[Brahma]] y Creawdwr, [[Shiva|Sifa]] y Dinistriwr neu [[Vishnu|Fisnw]] y Ceidwad sydd hefyd yn dduw cariad. Cred yr Hindŵ fod gan ddyn [[atman]] oddi wrth [[Brahman]], sef yr [[enaid]] tragwyddol sydd yn llifo drwy bob math o fywyd, boed anifail neu lysieuyn. Gall yr enaid hwn gael ei aileni mewn gwahanol ffurfiau dro ar ôl tro yn unol â chyfundrefn o wobrwyo a chosbi a elwir [[karma]]. Os bu bywyd dyn yn ddrwg, mae'n debyg mai fel planhigyn neu anifail y bydd ei enaid yn ailymddangos, a bydd yn rhaid i’r enaid wneud hyn sawl gwaith cyn cael trigo mewn corff dynol eilwaith. Os bu bywyd dyn yn un da a rhinweddol, bydd ei enaid yn symud yn agosach at yr hapusrwydd a ddaw o fod gyda [[Brahman]]. Maent hefyd yn addoli mewn [[Mandir]], sef math o [[teml|deml]]. ==Yn fyr== Mae Hindŵaeth hefyd yn ''dharma'', sef ffordd o fyw.{{refn|group=note|name="dharma"}} Hi yw trydydd crefydd fwyaf y byd, gyda dros 1.2 biliwn o ddilynwyr, neu 15–16% o'r boblogaeth fyd-eang, a elwir yn Hindŵiaid. Mewn cymhariaeth, yr ail fwyaf yw Islam gydag 1.9 biliwn o ddilynwyr a Christnogaeth sydd a 2.4 biliwn o aelodau. [[File:Holi Festival of Colors Utah, United States 2013.jpg|bawd|310px|chwith|Dathlu 'Holi' yn Nheml Sri Radha Krishna Utah, [[Utah]], UDA (2013)]] Mae'r gair ''Hindŵ'' yn tarddu o'r gair [[Sansgrit]] ''Sindhu''{{sfn|Flood|1996|p=6}}{{sfn|Parpola|2015|loc="Chapter 1"}} sef [[Afon Indus]]. Tra bod Hindŵaeth wedi cael ei alw'n grefydd hyna'r byd, mae llawer o ymarferwyr yn cyfeirio at eu crefydd fel Sanātana Dharma ({{lang-sa|सनातन धर्म|lit='the Eternal Dharma'}}; y Dharma Tragwyddol), sy'n cyfeirio at y syniad bod ei darddiad y tu hwnt i hanes dyn, fel sy'n cael ei ddatgan yn y testunau Hindŵaidd. Hunan-ddynodiad arall, er yn llai ffit,<ref name="SmithBK1998">{{Cite journal|last=Smith|first=Brian K.|title=Questioning Authority: Constructions and Deconstructions of Hinduism|journal=International Journal of Hindu Studies|volume=2|issue=3|pages=313–339|year=1998|doi=10.1007/s11407-998-0001-9|jstor=20106612}}</ref> yw ''Vaidika dharma'', y 'dharma sy'n gysylltiedig â'r [[Veda]].'<ref>{{Cite web|title=View Dictionary|url=https://sanskritdictionary.com/scans/?col=1&img=mw1022.jpg|access-date=2021-11-19|website=sanskritdictionary.com}}</ref> Mae Hindŵaeth yn system o feddwl amrywiol iawn, gydag athroniaethau a chysyniadau sy'n gyffredin i lawer o wledydd, [[defod]]au, systemau cosmolegol, safleoedd pererindod, ffynonellau testunol, [[metaffiseg]], mytholeg, yajna Vedig, [[ioga]], defodau agamic, ac adeiladu temlau, ymhlith pynciau eraill.{{Sfn|Michaels|2004}} Ymhlith y themâu amlwg yng nghredoau Hindŵaidd mae pedwar Puruṣārthas, nodau neu nodau priodol bywyd dynol; sef, dharma (moeseg / dyletswyddau), artha (ffyniant / gwaith), kama (dymuniadau / nwydau) a moksha (rhyddhad / rhyddid rhag y nwydau a chylch marwolaeth ac aileni),<ref name="Bilimoria 2007 p. 103">{{Harvard citation no brackets|Bilimoria|2007}}; see also {{Harvard citation no brackets|Koller|1968}}.</ref>{{Sfn|Flood|1997}} yn ogystal â [[karma]] (gweithredu, bwriad a chanlyniadau) a [[Samsara|saṃsāra]] (cylch marwolaeth ac aileni).{{Sfn|Klostermaier|2007|pages=46–52, 76–77}}{{Sfn|Brodd|2003}} Mae Hindŵaeth yn pwysleisio dyletswyddau tragwyddol, fel gonestrwydd, ymatal rhag anafu bodau byw (''Ahiṃsā''), amynedd, goddefgarwch, hunan-ataliaeth, rhinwedd a thosturi ac eraill.<ref>{{Cite book|last=Dharma|first=Samanya|title=History of Dharmasastra|last2=Kane|first2=P. V.|volume=2|pages=4–5}} See also {{Harvard citation no brackets|Widgery|1930}}</ref> Mae arferion Hindŵaidd yn cynnwys defodau fel puja (addoli) a datganiadau, japa, myfyrdod ([[Dhyana mewn Hindŵaeth|dhyāna]]), defodau newid byd (''rites of passage'') sy'n deulu-ganolog, gwyliau blynyddol, ac ambell bererindod. Ynghyd ag arferion amrywiol fel [[ioga]], mae rhai [[Hindwiaid]] yn gadael eu byd cymdeithasol a'u heiddo materol ac yn cymryd rhan mewn Sannyasa (mynachaeth) gydol oes er mwyn cyflawni moksha.<ref name="ellinger70">{{Cite book|last=Ellinger|first=Herbert|url=https://books.google.com/books?id=pk3iAwAAQBAJ|title=Hinduism|publisher=Bloomsbury Academic|year=1996|isbn=978-1-56338-161-4|pages=69–70}}</ref> Mae testunau Hindŵaidd yn cael eu dosbarthu i ddau grŵp: Śruti ("clywed") a Smṛti ("cofio"), ''a'u prif ysgrythurau yw'r [[Veda]]'', yr ''[[Upanishadau|Upanishads]]'', y ''Purānas'', y ''[[Mahabharata|Mahābhārata]]'', y ''[[Ramayana|Rāmāyana]]'', a'r ''Āgamas''.{{Sfn|Klostermaier|2007}}<ref>{{Cite book|last=Zaehner|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=eWuezQEACAAJ|title=Hindu Scriptures|publisher=[[Penguin Random House]]|year=1992|isbn=978-0-679-41078-2|pages=1–7|author-link=Robert Charles Zaehner}}</ref> Ceir chwe ysgol athroniaeth Hindŵ a elwir yn āstika, sy'n cydnabod awdurdod y Vedas, sef Sānkhya, Ioga, Nyāya, Vaisheshika, Mimāmsā a Vedanta .<ref name="Matthew Clarke 2011 28">{{Cite book|last=Clarke|first=Matthew|url=https://books.google.com/books?id=DIvHQc0-rwgC&pg=PA28|title=Development and Religion: Theology and Practice|publisher=Edward Elgar Publishing|year=2011|isbn=978-0-85793-073-6|page=28|access-date=11 Chwefror 2015}}</ref><ref>{{Cite book|editor-last=Holberg|editor-first=Dale|title=Students' Britannica India|year=2000|volume=4|publisher=Encyclopædia Britannica India|isbn=978-0-85229-760-5|page=316}}</ref><ref>{{Cite book|last=Nicholson|first=Andrew|title=Unifying Hinduism: Philosophy and Identity in Indian Intellectual History|publisher=Columbia University Press|year=2013|isbn=978-0-231-14987-7|pages=2–5}}</ref> Mae'r gronoleg Puranig yn cyflwyno achau o filoedd o flynyddoedd, gan ddechrau gyda'r ''rishis'' Vedig, ond mae ysgolheigion yn ystyried Hindŵaeth fel ymasiad{{refn|group=note|name="Lockard-fusion"}} neu synthesis{{sfn|Samuel|2008|p=193}}{{refn|group=note|name="Hiltebeitel-synthesis"}} o orthopraxy Brahmanaidd gyda diwylliannau Indiaidd amrywiol,<ref name="various cultures">{{Harvard citation no brackets|Hiltebeitel|2007}}; {{Harvard citation no brackets|Flood|1996}}; {{Harvard citation no brackets|Lockard|2007}}</ref>{{refn|group=note|name="fusion"}} â gwreiddiau amrywiol {{Sfn|Narayanan|2009}}{{refn|group=note|name="roots"}} a dim sylfaenydd penodol.{{Sfn|Fowler|1997}} Daeth y synthesis Hindŵaidd hwn i'r amlwg ar ôl y cyfnod Vedic, rhwng c. 500{{Sfn|Hiltebeitel|2007}} –200{{Sfn|Larson|2009}} BCE ac c. 300 CE,{{Sfn|Hiltebeitel|2007}} yng nghyfnod yr [[Hanes India|Ail Drefoli]] a chyfnod clasurol cynnar Hindŵaeth, pan gyfansoddwyd yr Epics a'r Purānas cyntaf.{{Sfn|Hiltebeitel|2007}}{{Sfn|Larson|2009}} Ffynnodd yn y cyfnod canoloesol, gyda dirywiad Bwdhaeth yn India.{{Sfn|Larson|1995}} Ar hyn o bryd, y pedwar enwad mwyaf o fewn Hindŵaeth yw Vaishnavism, Shaivism, Shaktism a Smartism.{{Sfn|Tattwananda|n.d.}}{{Sfn|Lipner|2009}} Mae ffynonellau awdurdod a gwirioneddau tragwyddol yn y testunau Hindŵaidd yn chwarae rhan bwysig, ond ceir traddodiad Hindŵaidd cryf hefyd o gwestiynu awdurdod er mwyn dyfnhau dealltwriaeth o'r gwirioneddau hyn a datblygu'r traddodiad ymhellach.<ref name="frazierintrop2">{{Cite book|last=Frazier|first=Jessica|url=https://archive.org/details/continuumcompani00fraz|title=The Continuum companion to Hindu studies|date=2011|publisher=Continuum|isbn=978-0-8264-9966-0|location=London|pages=[https://archive.org/details/continuumcompani00fraz/page/n15 1]–15}}</ref> Hindŵaeth yw'r ffydd a broffesir fwyaf eang yn India, Nepal a Mauritius. Mae nifer sylweddol o gymunedau Hindŵaidd i'w cael yn [[Hindŵaeth yn Ne-ddwyrain Asia|Ne-ddwyrain Asia]] gan gynnwys yn [[Bali]], [[Indonesia]],<ref>{{Cite web|title=Peringatan|url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/page/warning|website=sp2010.bps.go.id}}</ref> y [[Y Caribî|Caribî]], [[Gogledd America]], Ewrop, Oceania, Affrica, a rhanbarthau eraill .<ref>{{Cite book|last=Vertovec|first=Steven|url=https://books.google.com/books?id=FRVTAQAAQBAJ|title=The Hindu Diaspora: Comparative Patterns|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1-136-36705-2|pages=1–4, 7–8, 63–64, 87–88, 141–143}}</ref> == Diffiniadau == Mae Hindŵaeth yn cynnwys amrywiaeth o syniadau ar [[ysbrydolrwydd]] a thraddodiadau, ond nid oes ganddo drefn eglwysig, dim awdurdod crefyddol diamheuol, dim corff llywodraethu, dim proffwyd/i nac unrhyw lyfr sanctaidd penodol. Gall Hindŵiaid ddewis bod yn [[Amldduwiaeth|amldduwiol]], [[Pantheistiaeth|pantheistig]], panentheistig, pandeistig, henotheistig, [[Undduwiaeth|monotheistig]], monistig, [[Agnosticiaeth|agnostig]], [[Anffyddiaeth|anffyddiol]] neu [[Dyneiddiaeth|ddyneiddiol]].<ref name="Lipner2009p8">{{Harvard citation no brackets|Lipner|2009}} Quote: "[...] one need not be religious in the minimal sense described to be accepted as a Hindu by Hindus, or describe oneself perfectly validly as Hindu. One Mai be polytheistic or monotheistic, monistic or pantheistic,henotheistic, panentheistic ,pandeistic, even an agnostic, humanist or atheist, and still be considered a Hindu."</ref><ref>{{Cite book|title=Encyclopedia of Violence, Peace and Conflict|publisher=Academic Press|year=2008|isbn=978-0-12-369503-1|editor-last=Kurtz|editor-first=Lester}}</ref><ref>MK Gandhi, ''[http://www.mkgandhi.org/ebks/essence_of_hinduism.pdf The Essence of Hinduism] {{Webarchive}}'', Editor: VB Kher, Navajivan Publishing, see page 3; According to Gandhi, "a man Mai not believe in God and still call himself a Hindu."</ref> Yn ôl Doniger, "mae syniadau am holl brif faterion ffydd a ffordd o fyw - llysieuaeth, di-drais, cred mewn aileni, hyd yn oed [[Y drefn gastiau yn India|cast]] - yn destunau dadl, ac nid [[dogma]]."{{Sfn|Doniger|2014}} Oherwydd yr ystod eang o draddodiadau a syniadau a gwmpesir gan y term Hindŵaeth, mae'n anodd dod o hyd i ddiffiniad cynhwysfawr.{{Sfn|Flood|1996|p=6}} Mae'r grefydd "yn gwadu ein hawydd i'w diffinio a'i chategoreiddio".{{Sfn|Knott|1998|p=117}} Diffiniwyd Hindŵaeth yn amrywiol fel crefydd, fel traddodiad crefyddol, ac fel set o gredoau crefyddol, ac fel "ffordd o fyw".{{Sfn|Sharma|2003}}{{refn|group=note|name="definition"}} O safbwynt geirfa'r Gorllewin, cyfeirir at Hindŵaeth fel 'crefydd', ond yn India, caiff ei diffinio'n amlach fel ''dharma'', sy'n ehangach na ''chrefydd'' y Gorllewin.<ref>{{Harvard citation no brackets|Radhakrishnan|Moore|1967|p=3}}; {{Harvard citation no brackets|Witzel|2003|p=68}}</ref> Mae'r astudiaeth o India, ei diwylliannau a'i chrefyddau, a'r diffiniad o "Hindŵaeth", wedi cael eu llunio gan fuddiannau [[gwladychiaeth]] a chan syniadau Gorllewinol am grefydd.{{Sfn|Sweetman|2004}}{{Sfn|King|1999}} Ers y [[1990au]], mae'r dylanwadau hyn wedi bod yn destun dadl ymhlith ysgolheigion Hindŵaidd,{{Sfn|Sweetman|2004}}{{Refn|Sweetman mentions: * {{harvnb|Halbfass|1988}}, ''India and Europe'' * {{harvnb|Sontheimer|1989}}, ''Hinduism Reconsidered'' * [[Ronald Inden]], ''Imagining India'' * [[Carol Breckenridge]] and [[Peter van der Veer]], ''Orientalism and the Postcolonial Predicament'' * Vasudha Dalmia and [[Heinrich von Stietencron]], ''Representing Hinduism'' * [[S.N. Balagangadhara]], ''The Heathen in his Blindness...'' * [[Thomas Trautmann]], ''Aryans and British India'' * {{harvnb|King|1999}}, ''Orientalism and religion''}} ac maent hefyd wedi beirniadu gogwydd y gorllewin ar India.{{Sfn|Nussbaum|2009}}{{Refn|See [[Rajiv Malhotra]] and [[Being Different]] for a critic who gained widespread attention outside the academia, [[Invading the Sacred]], and [[Hindu studies]].}} ==== Diffiniadau cyfreithiol ==== Diffinnir Hindŵaeth yng Nghyfraith India fel us sy'n: "Derbyn y [[Veda]] gyda pharch; cydnabyddiaeth o'r ffaith bod y modd neu'r ffyrdd i [[Moksha]] yn amrywiol; a sylweddoliad o'r gwir bod nifer y duwiau i'w haddoli yn fawr".<ref>{{Cite book|last=Derrett|first=J.|last2=Duncan|first2=M.|title=Dharmaśāstra and juridical literature|date=1973|publisher=Harrassowitz|isbn=978-3-447-01519-6|location=Wiesbaden|oclc=1130636}}</ref>{{Sfn|Doniger|2014}} === Barn ysgolheigaidd === Bathwyd y term ''Hindŵaeth'' yn ethnograffeg y Gorllewin yn y [[18g]],<ref name="Sweetman2003">{{Cite book|last=Sweetman|first=Will|title=Mapping Hinduism: 'Hinduism' and the Study of Indian Religions, 1600–1776|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|year=2003|isbn=978-3-931479-49-7|pages=163, 154–168}}</ref>{{Refn|''Hinduism'' is derived from Perian ''hindu-'' and the ''[[:wikt:-ism|-ism]]'' suffix. It is first recorded in 1786, in the generic sense of "polytheism of India".<ref group=web>{{etymonline|Hinduism}}</ref>}}{{refn|''Hinduism'' is derived from Perian ''hindu-'' and the ''[[:wikt:-ism|-ism]]'' suffix. It is first recorded in 1786, in the generic sense of "polytheism of India".<ref group=web>{{etymonline|Hinduism}}</ref>|group=note}} ac mae'n cyfeirio at ymasiad{{refn|group=note|name="Lockard-fusion"}} neu synthesis{{refn|{{harvnb|Hiltebeitel|2007|p=12}}: "A period of consolidation, sometimes identified as one of 'Hindu synthesis', 'Brahmanic synthesis', or 'orthodox synthesis', takes place between the time of the late Vedic Upanishads (c. 500 BCE) and the period of Gupta imperial ascendency (c. 320–467 CE)."|group=note|name="Hiltebeitel-synthesis"}}{{Refn|{{harvnb|Hiltebeitel|2007|p=12}}: "A period of consolidation, sometimes identified as one of 'Hindu synthesis', 'Brahmanic synthesis', or 'orthodox synthesis', takes place between the time of the late Vedic Upanishads (c. 500 BCE) and the period of Gupta imperial ascendency (c. 320–467 CE)."}}{{Sfn|Samuel|2008}} amrywiol ddiwylliannau a thraddodiadau Indiaidd,<ref name="various cultures">{{Harvard citation no brackets|Hiltebeitel|2007}}; {{Harvard citation no brackets|Flood|1996}}; {{Harvard citation no brackets|Lockard|2007}}</ref>{{refn|group=note|name="fusion"}} gyda gwreiddiau amrywiol{{Sfn|Narayanan|2009}}{{refn|group=note|name="roots"}} a dim sylfaenydd.{{Sfn|Fowler|1997}} Daeth y synthesis Hindŵaidd hwn i'r amlwg ar ôl y cyfnod [[Veda|Vedig]], rhwng c. 500{{Sfn|Hiltebeitel|2007}} –200{{Sfn|Larson|2009}} [[CC]] a c. [[300|300 OC]],{{Sfn|Hiltebeitel|2007}} yng nghyfnod yr [[Hanes India|Ail Drefoli]] a chyfnod clasurol cynnar Hindŵaeth, pan gyfansoddwyd yr Epics a'r Puranas cyntaf.{{Sfn|Hiltebeitel|2007}}{{Sfn|Larson|2009}} Ffynnodd yn y cyfnod canoloesol, gyda dirywiad Bwdhaeth yn India.{{Sfn|Larson|1995}} Mae goddefgarwch Hindŵaeth i amrywiadau mewn cred a'i ystod eang o draddodiadau yn ei gwneud hi'n anodd ei ddiffinio fel crefydd yn ôl diffiniadau traddodiadol y gorllewin.{{Sfn|Turner|1996a}} == Amrywiaeth ac undod == === Amrywiaeth === [[Delwedd:Ganapati.1..JPG|bawd| [[Ganesha]] yw un o'r duwiau mwyaf adnabyddus a mwyaf addoledig yn y pantheon Hindŵaidd.]] Mae credoau Hindŵaidd yn helaeth ac yn amrywiol iawn, ac felly cyfeirir at Hindŵaeth yn aml fel teulu o grefyddau yn hytrach nag un grefydd.<ref group="web">{{Cite web|title=Hinduism|url=https://www.history.com/topics/religion/hinduism|access-date=2020-04-23|website=HISTORY|archivedate=29 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201229174138/https://www.history.com/topics/religion/hinduism}}</ref> O fewn pob crefydd yn y teulu hwn o grefyddau, mae yna wahanol ddiwinyddiaeth, arferion, a thestunau cysegredig.<ref group="web">{{Cite web|title=Basics of Hinduism|publisher=Kauai's Hindu Monastery|url=https://www.himalayanacademy.com/readlearn/basics/fourteen-questions/|access-date=2020-04-23|archivedate=29 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201229174156/https://www.himalayanacademy.com/readlearn/basics/fourteen-questions/}}</ref><ref>{{Cite book|last=Dasgupta|first=Surendranath|title=A history of Indian philosophy (part 1)|last2=Banarsidass|first2=Motilall|year=1992|page=70}}</ref><ref>{{Cite book|last=Chande|first=M.B.|title=Indian Philosophy in Modern Times|publisher=Atlantic Publishers & Dist.|year=2000|page=277}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Culp|first=John|date=2008-12-04|title=Panentheism|url=https://plato.stanford.edu/archives/sum2017/entries/panentheism/|access-date=29 December 2020|archive-date=29 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174122/https://plato.stanford.edu/archives/sum2017/entries/panentheism/}}</ref><ref group="web">{{Cite web|date=2004-06-15|title=Is Hinduism monotheistic?|website=The Oxford Centre for Hindu Studies|url=https://ochs.org.uk/news/hinduism-monotheistic|access-date=2020-04-23|archivedate=29 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201229174152/https://ochs.org.uk/news/hinduism-monotheistic}}</ref> Nid oes gan Hindŵaeth "system gred unedig wedi'i hamgodio mewn datganiad o ffydd neu gredo",{{Sfn|Flood|1996}} ond yn hytrach mae'n derm ymbarél sy'n cynnwys lluosogrwydd ffenomenau crefyddol India.<ref>{{Cite book|last=Smith|first=W. C.|year=1962|url=https://books.google.com/books?id=-5fImMZMqNIC|title=The Meaning and End of Religion|location=San Francisco|publisher=Harper and Row|isbn=978-0-7914-0361-7|page=65|access-date=27 Hydref 2015}}</ref>{{Sfn|Halbfass|1991}} Yn ôl Goruchaf Lys India, {{Dyfyniad|Yn wahanol i grefyddau eraill yn y Byd, nid yw'r grefydd Hindŵaidd yn hawlio un Proffwyd, nid yw'n addoli unrhyw un Duw, nid yw'n credu mewn unrhyw un cysyniad athronyddol ac nid yw'n dilyn unrhyw un ddefod neu berfformiad/au crefyddol; mewn gwirionedd, nid yw'n bodloni nodweddion traddodiadol crefydd na chredo. Mae'n ffordd o fyw a dim byd mwy ".{{sfn|Klostermaier|1994|p=1}}}} === Undod === Er gwaethaf y gwahaniaethau, mae yna ymdeimlad o undod hefyd.{{Sfn|Halbfass|1991}} Mae'r rhan fwyaf o draddodiadau Hindŵaidd yn parchu corff o lenyddiaeth grefyddol neu gysegredig, y [[Veda]]s,{{Sfn|Nicholson|2010}} er bod eithriadau.{{Sfn|Flood|1996}} Mae'r testunau hyn yn ein hatgoffa o'r dreftadaeth ddiwylliannol hynafol ac maent yn destun balchder i Hindŵiaid,<ref name="andreapinkney" /><ref>{{Cite book|last=Haines|first=Jeffrey|title=Routledge Handbook of Religion and Politics|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-0-415-60029-3|page=80}}</ref> gyda Louis Renou yn nodi "hyd yn oed yn y parthau mwyaf uniongred, mae'r parch i'r Vedas yn amlwg".<ref name="andreapinkney">{{Cite book|last=Pinkney|first=Andrea|title=Routledge Handbook of Religions in Asia|publisher=Routledge|year=2014|isbn=978-0-415-63503-5|editor-last=Turner|editor-first=Bryan|pages=31–32|editor-last2=Salemink|editor-first2=Oscar}}</ref>{{Sfn|Halbfass|1991}} == Credoau == [[Delwedd:Halebid3.JPG|de|bawd| Cerflun ar banel wal yn [[Teml Hoysaleswara|nheml Hoysaleswara]] yn Halebidu, yn cynrychioli'r [[Trimurti]]: [[Brahma]], [[Shiva]] a [[Vishnu]]]] Mae themâu amlwg yng nghredoau Hindŵaidd yn cynnwys (ond heb fod yn gyfyngedig i) Dharma (moeseg / dyletswyddau), [[Samsara|saṃsāra]] (cylch parhaus ymglymiad mewn nwydau a'r enedigaeth, bywyd, marwolaeth ac aileni sy'n deillio o hynny), [[Karma]] (gweithredu, bwriad, a chanlyniadau ), moksha (rhyddhad rhag ymlyniad a saṃsāra), a'r amrywiol [[ioga]]s (llwybrau neu arferion). {{Sfn|Brodd|2003}} === Purusharthas === Mae Purusharthas yn cyfeirio at amcanion bywyd dynol. Mae meddwl Clasurol Hindŵaidd yn derbyn pedwar nod neu nod cywir ym mywyd dynol, a elwir yn Puruṣārthas:<ref name="Bilimoria 2007 p. 103">{{Harvard citation no brackets|Bilimoria|2007}}; see also {{Harvard citation no brackets|Koller|1968}}.</ref>{{Sfn|Flood|1997|p=11}} * Dharma * Artha * Kama * Moksha ==== Dharma (cyfiawnder, moeseg) ==== Ystyrir Dharma fel y nod mwyaf blaenllaw mewn Hindŵaeth.<ref>{{Cite book|last=Flood|first=Gavin|title=The Fruits of Our Desiring|url=https://archive.org/details/fruitsofourdesir0000unse|year=1996a|isbn=978-1-896209-30-2|editor-last=Lipner|editor-first=Julius|pages=[https://archive.org/details/fruitsofourdesir0000unse/page/n31 16]–21|chapter=The meaning and context of the Purusarthas|author-link=Gavin Flood}}</ref> Mae'r cysyniad o dharma yn cynnwys ymddygiadau yr ystyrir eu bod yn unol ag [[rta]], y drefn sy'n gwneud bywyd a bydysawd yn bosibl, ac mae'n cynnwys dyletswyddau, hawliau, deddfau, ymddygiad, rhinweddau a "ffordd gywir o fyw".<ref name="tce">{{Cite book|title=The Columbia Encyclopedia|publisher=Columbia University Press|year=2013|isbn=978-0-7876-5015-5|edition=6th|chapter=Dharma}}</ref> Mae dharma Hindŵaidd yn cynnwys dyletswyddau crefyddol, hawliau moesol a dyletswyddau pob unigolyn, ynghyd ag ymddygiadau sy'n galluogi trefn gymdeithasol, ymddygiad cywir, a rhai rhinweddol.<ref name="tce" /> Dharma, yn ôl Van Buitenen,<ref name="vanbuitenen">{{Cite journal|last=Van Buitenen|first=J. A. B.|date=Ebrill–Gorffennaf 1957|title=Dharma and Moksa|journal=Philosophy East and West|volume=7|issue=1/2|pages=33–40|doi=10.2307/1396832|jstor=1396832}}</ref> yw'r hyn y mae'n rhaid i bob bod dynol presennol ei dderbyn a'i barchu i gynnal cytgord a threfn yn y byd.<ref name="vanbuitenen" /> ==== Artha (bywoliaeth, cyfoeth) ==== Artha yw'r ymgais rhinweddol i gael cyfoeth materol, bywoliaeth, rhwymedigaethau a ffyniant economaidd. Mae'n cynnwys bywyd gwleidyddol, diplomyddiaeth a lles materol. Mae'r cysyniad artha yn cynnwys yr holl "ffyrdd o fyw", gweithgareddau ac adnoddau sy'n galluogi person i fod mewn cyflwr arbennig: cyfoeth, gyrfa a diogelwch ariannol.{{Sfn|Koller|1968}} Mae mynd ar drywydd artha yn iawn yn cael ei ystyried yn nod pwysig ym mywyd dynol mewn Hindŵaeth.{{Sfn|Lochtefeld|2002a}}<ref name="bruces">Bruce Sullivan (1997), ''Historical Dictionary of Hinduism'', {{ISBN|978-0-8108-3327-2}}, pp. 29–30</ref> ==== Kāma (pleser y synhwyrau) ==== Mae Kāma (Sansgrit, [[Pali]]: काम) yn golygu awydd, awch, dymuniad, angerdd, hiraeth, pleser y synhwyrau, mwynhad esthetig bywyd, hoffter, neu gariad, gyda neu heb yr ochr rhywiol.<ref>{{Cite journal|last=Macy|first=Joanna|year=1975|title=The Dialectics of Desire|journal=Numen|volume=22|issue=2|pages=145–60|doi=10.2307/3269765|jstor=3269765}}</ref> Mewn Hindŵaeth, mae kama yn cael ei ystyried yn nod hanfodol ac iach ym mywyd dynol cyn belled nad yw'r person yn aberthu dharma, artha a moksha.<ref>See: </ref> ==== Mokṣa (rhyddhad, rhyddid rhag saṃsāra) ==== Moksha ({{Lang-sa|मोक्ष|translit=mokṣa}}; Mokṣa) neu '''mukti''' ({{Lang-sa|मुक्ति|links=no}}) yw'r nod eithaf, pwysicaf yn Hindŵaeth. Ar un ystyr, mae moksha yn gysyniad sy'n gysylltiedig â rhyddhau rhag tristwch, dioddefaint a saṃsāra (cylch aileni genedigaeth). Gelwir rhyddhau o'r cylch hwn, ar ôl bywyd, yn enwedig yn ysgolion damcaniaethol Hindŵaeth yn moksha.<ref name="vanbuitenen"/>{{Sfn|Rinehart|2004}}<ref>{{Cite book|last=Long|first=J. Bruce|title=The concepts of human action and rebirth in the Mahabharata|url=https://archive.org/details/karmarebirthincl0000unse|publisher=University of California Press|year=1980|isbn=978-0-520-03923-0|editor-last=O'Flaherty|editor-first=Wendy D.|chapter=2 Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions}}</ref> Ystyrir marwolaeth yn ddibwys mewn perthynas â'r Hunan cosmig.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=58UZWWzqglMC|title=Hindu spirituality - Volume 25 of Documenta missionalia|publisher=Editrice Pontificia Università Gregoriana|year=1999|isbn=978-88-7652-818-7|page=1|access-date=29 December 2020}}</ref> === Karma a saṃsāra === Mae [[Karma]] yn cyfieithu'n llythrennol fel ''gwaith'', neu ''weithred'',<ref>{{Cite book|last=Apte|first=Vaman S|url=https://archive.org/details/studentsenglishs00apte_271|title=The Student's English-Sanskrit Dictionary|publisher=Motilal Banarsidas|year=1997|isbn=978-81-208-0300-8|edition=New|location=Delhi}}</ref> ac mae hefyd yn cyfeirio at theori [[Veda|Vedig]] o "gyfraith foesol achos ac effaith".<ref>{{Cite book|last=Smith|first=Huston|year=1991|title=The World's Religions: Our Great Wisdom Traditions|location=San Francisco|publisher=Harper|isbn=978-0-06-250799-0|page=64|author-link=Huston Smith|url=https://archive.org/details/worldsreligions000smit}}</ref><ref>Karl Potter (1964), "The Naturalistic Principle of Karma", ''Philosophy East and West'', Vol. 14, No. 1 (Ebrill 1964), pp. 39–49</ref> Mae'r theori yn gyfuniad o (1) achosiaeth a all fod yn foesegol neu'n an-foesegol; (2) moeseg, hynny yw gweithredoedd da neu ddrwg sy'n arwain at ganlyniadau; a (3) aileni.<ref name="wdointro">Wendy D. O'Flaherty (1980), ''Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions'', University of California Press, {{ISBN|978-0-520-03923-0}}, tt.xi–xxv, 3–37</ref> Dehonglir theori Karma fel un sy'n egluro amgylchiadau presennol unigolyn gan gyfeirio at ei weithredoedd yn y gorffennol. Gall y gweithredoedd hyn a'u canlyniadau fod ym mywyd cyfredol unigolyn, neu, yn ôl rhai ysgolion Hindŵaidd, ym mywydau'r gorffennol.<ref name="wdointro" /><ref>Karl Potter (1980), in ''Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions'' (O'Flaherty, Editor), University of California Press, {{ISBN|978-0-520-03923-0}}, tt.241–267</ref> Gelwir y cylch hwn o eni, bywyd, marwolaeth ac aileni yn ''[[Samsara|saṃsāra]]''. Credir bod rhyddhau o saṃsāra trwy moksha yn sicrhau hapusrwydd a [[heddwch]] parhaol.{{Sfn|Radhakrishnan|1996}}<ref>{{Cite book|last=Vivekananda|first=Swami|title=Jnana Yoga|publisher=Kessinger Publishing|year=2005|isbn=978-1-4254-8288-6|author-link=Swami Vivekananda|pages=301–302}} (8th Printing 1993)</ref> Mae ysgrythurau Hindŵaidd yn dysgu bod y dyfodol yn swyddogaeth o ymdrech ddynol gyfredol sy'n deillio o ewyllys rydd a gweithredoedd dynol yn y gorffennol sy'n gosod yr amgylchiadau.<ref>{{Cite book|last=Chapple|first=Christopher Key|url=https://books.google.com/books?id=QSrzLfyHvxYC&q=Karma+and+Creativity|title=Karma and Creativity|date=1986-01-01|publisher=[[SUNY Press]]|isbn=978-0-88706-250-6|pages=60–64}}</ref> === Y cysyniad o Dduw === Mae Hindŵaeth yn system amrywiol o feddwl gydag amrywiaeth eang o gredoau;<ref name="Lipner2009p8">{{Harvard citation no brackets|Lipner|2009}} Quote: "[...] one need not be religious in the minimal sense described to be accepted as a Hindu by Hindus, or describe oneself perfectly validly as Hindu. One Mai be polytheistic or monotheistic, monistic or pantheistic,henotheistic, panentheistic, pandeistic, even an agnostic, humanist or atheist, and still be considered a Hindu."</ref><ref>{{Cite book|last=Chakravarti|first=Sitansu|title=Hinduism, a way of life|publisher=Motilal Banarsidass|year=1991|isbn=978-81-208-0899-7|url=https://books.google.com/books?id=J_-rASTgw8wC&pg=PA71|page=71|access-date=29 Rhagfyr 2020|archive-date=13 Ebrill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170413105302/https://books.google.com/books?id=J_-rASTgw8wC&pg=PA71|url-status=live}}</ref><ref group="web">{{Cite encyclopedia|last=Smart|first=Ninian|year=2007|title=Polytheism|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=http://www.britannica.com/eb/article-38143/polytheism|access-date=5 Gorffennaf 2007|archive-date=10 Awst 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/60pyc0FDi?url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/469156/polytheism|url-status=live}}</ref> mae ei gysyniad o Dduw yn gymhleth ac yn dibynnu ar bob unigolyn a'r traddodiad a'r athroniaeth a ddilynir. Cyfeirir ato weithiau fel henotheistig (h.y., yn ymwneud ag ymroddiad i dduw sengl wrth dderbyn bodolaeth eraill), ond mae unrhyw derm o'r fath yn llawer rhy syml.{{Sfn|Michaels|2004}}<ref>{{Cite web|last=Gill|first=N.S|title=Henotheism|url=http://ancienthistory.about.com/cs/egyptmyth/g/henotheism.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070317151629/http://ancienthistory.about.com/cs/egyptmyth/g/henotheism.htm|archivedate=17 Mawrth 2007|access-date=5 Gorffennaf 2007|publisher=[[About.com|About, Inc]]}}</ref> Mae'r ''[[Nasadiya Sukta]]'' (''Emyn y Creu'') o'r ''[[Rig Veda]]'' yn un o'r testunau cynharaf {{Sfn|Flood|1996}} sy'n "dangos ymdeimlad o ddyfalu metaffisegol" am yr hyn a greodd y bydysawd, y cysyniad o dduw (iau) Yr Un, ac a yw hyd yn oed Yr Un yn gwybod sut y daeth y bydysawd i fodolaeth.<ref>{{Harvard citation no brackets|Flood|1996}}; {{Harvard citation no brackets|Kramer|1986}}</ref> Mae'r ''Rig Veda yn'' canmol nifer o dduwdodau (neu fân dduwiau), dim un ohonyn nhw'n uwchraddol nac yn israddol, mewn modd henotheistig.<ref>{{Cite book|last=Muller|first=Max|author-link=Max Muller|year=1878|title=Lectures on the Origins and Growth of Religions: As Illustrated by the Religions of India|publisher=Longmans Green & Co|pages=260–271}}<br /><br />{{Cite book|last=Wilkins|first=William Joseph|year=1882|title=Hindu Mythology: Vedic and Purānic|publisher=London Missionary Society|location=Calcutta|page=8|url={{Google books|ZBUHAAAAQAAJ|page=8|plain-url=yes}}}}</ref> Mae'r emynau yn cyfeirio dro ar ôl tro at Un Gwirionedd ac un Realaeth Eithaf. Dehonglwyd "Un Gwirionedd" o fewn llenyddiaeth Vedig, yn ysgolheictod yr oes fodern, fel undduwiaeth, monistiaeth, yn ogystal ag Egwyddorion Cudd y tu ôl i ddigwyddiadau a phrosesau mawr natur.<ref>{{Cite journal|last=Raghavendrachar|first=H.N.|year=1944|title=Monism in the Vedas|journal=The Half-yearly Journal of the Mysore University|volume=4|issue=2|pages=137–152|url=http://eprints.uni-mysore.ac.in/15675/1/12MONISMINTHEVEDAS.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206070146/http://eprints.uni-mysore.ac.in/15675/1/12MONISMINTHEVEDAS.pdf|archive-date=6 Chwefror 2015}}<br /><br />{{Cite journal|last=Werner|first=K.|year=1982|title=Men, gods and powers in the Vedic outlook|journal=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland|volume=114|issue=1|pages=14–24|doi=10.1017/S0035869X00158575}}<br /><br />{{Cite journal|last=Coward|first=H.|year=1995|title=The Limits of Scripture: Vivekananda's Reinterpretation of the Vedas|journal=Journal of Hindu-Christian Studies|volume=8|issue=1|pages=45–47|doi=10.7825/2164-6279.1116|quote=There is little doubt that the theo-monistic category is an appropriate one for viewing a wide variety of experiences in the Hindu tradition}}</ref> Mae Hindwiaid yn credu bod gan bob creadur byw 'Yr Hunan' (tebyg i 'Enaid'). Gelwir y gwir "Hunan" hwn o bob person yn '''ātman''' . Credir bod yr Hunan yn dragwyddol.{{Sfn|Monier-Williams|1974}} Yn ôl diwinyddiaeth monistig / pantheistig (di-ddeuol) Hindŵaidd, mae'r Atman hwn yn wahanol i Brahman, yr ysbryd goruchaf neu'r ''Realiti Ultimate''.<ref name="bhaskaranandaessential">{{Harvard citation no brackets|Bhaskarananda|1994}}</ref> Nod bywyd, yn ôl ysgol Advaita, yw sylweddoli bod Hunan rhywun yn union yr un fath â Hunan y goruchaf, bod yr Hunan goruchaf yn bresennol ym mhopeth a phawb, mae'r holl fywyd yn rhyng-gysylltiedig ac mae undod ym mhob bywyd.{{Sfn|Vivekananda|1987}}<ref>John Koller, ''Routledge Companion to Philosophy of Religion'', gol. Chad Meister a Paul Copan (Routledge, 2012), tt.99–107</ref><ref>Lance Nelson, "Living liberation in Shankara and classical Advaita", yn ''Living Liberation in Hindu Thought'', gol. Andrew O. Fort a Patricia Y. Mumme (State University of New York Press, 19996), tt.38–39, 59 (n.105)</ref> Mae ysgolion deuistig (Dvaita a Bhakti) yn dehongli Brahman fel y Bod Goruchaf sydd ar wahân i'r Hunan unigol.<ref name="R Prasad 2009 pages 345-347">R Prasad (2009), A Historical-developmental Study of Classical Indian Philosophy of Morals, Concept Publishing, {{ISBN|978-81-8069-595-7}}, pages 345–347</ref> Maent yn addoli'r Bod Goruchaf fel [[Vishnu]], [[Brahma]], [[Shiva]], neu Shakti, yn dibynnu ar y sect. Gelwir Duw yn ''Ishvara'', ''Bhagavan'', ''Parameshwara'', ''[[Deva (Hindŵaeth)|Deva]]'' neu ''Devi'', ac mae gan y termau hyn wahanol ystyron mewn gwahanol ysgolion Hindŵaeth.{{Sfn|Eliade|2009}}{{Sfn|Radhakrishnan|Moore|1967}}{{Sfn|Monier-Williams|2001}} == Prif draddodiadau == === Enwadau === [[Delwedd:Ganesha_pachayatana.jpg|bawd| Panchayatana Ganesha-ganolog ("pum duwdod", o'r traddodiad Smarta): [[Ganesha]] (canol) gyda [[Shiva]] (chwith uchaf), [[Parvati]] (dde uchaf), [[Vishnu]] (chwith isaf) a [[Surya]] (dde isaf). Mae gan yr holl dduwdodau hyn sectau ar wahân wedi'u cysegru iddynt hefyd.]] Nid oes gan Hindŵaeth awdurdod athrawiaethol canolog ac nid yw llawer o Hindwiaid sy'n ymarfer yn honni eu bod yn perthyn i unrhyw enwad neu draddodiad penodol.{{Sfn|Werner|2005|pp=13, 45}} Fodd bynnag, defnyddir pedwar enwad mawr mewn astudiaethau ysgolheigaidd: ''Vaishnavism'', ''Shaivism'', ''Shaktism'' a ''Smartism''.{{Sfn|Tattwananda|n.d.}}{{Sfn|Nath|2001}}{{Sfn|Flood|1996|pp=113, 134, 155–161, 167–168}}<ref name="lancenelson">{{Harvard citation|Espín|Nickoloff|2007|pp=562–563}}</ref> Mae'r enwadau hyn yn wahanol i'w gilydd, yn bennaf o ran y duwdod canolog a addolir, y traddodiadau a'r rhagolwg <ref name="sskumar">SS Kumar (2010), ''Bhakti – the Yoga of Love'', LIT Verlag Münster, {{ISBN|978-3-643-50130-1}}, pp. 35–36</ref> Mae enwadau Hindŵaeth, dywed Lipner, yn wahanol i'r rhai a geir ym mhrif grefyddau'r byd, oherwydd bod enwadau Hindŵaidd yn niwlog gydag unigolion yn ymarfer mwy nag un, ac mae'n awgrymu'r term "polyganolog Hindŵaidd". {{Sfn|Lipner|2009|pp=371–375}} == Arferion == === Defodau === [[Delwedd:(A)_Hindu_wedding,_Saptapadi_ritual_before_Agni_Yajna.jpg|de|bawd|Priodas yw'r ddefod bersonol fwyaf helaeth y mae oedolyn Hindŵaidd yn ymgymryd â hi yn ei fywyd. Mae priodas Hindŵaidd nodweddiadol yn cael ei gweinyddu cyn defod tân Vedig (gw. y llun).{{Sfn|Lochtefeld|2002a}}]] Mae'r rhan fwyaf o Hindwiaid yn cynnal defodau crefyddol gartref.<ref>{{Harvard citation no brackets|Muesse|2011}}. "rituals daily prescribe routine"</ref> Mae'r defodau'n amrywio'n fawr ymhlith ardaloedd, pentrefi ac unigolion. Nid ydyn nhw'n orfodol mewn Hindŵaeth. Dewis unigolyn yw natur a lle defodau. Mae rhai Hindwiaid defosiynol yn perfformio defodau dyddiol fel addoli ar doriad y wawr ar ôl cael bath (fel arfer mewn cysegr teulu, ac yn nodweddiadol mae'n cynnwys goleuo lamp ac yn cynnig bwydydd o flaen delweddau o'r duwiau), llefaru o sgriptiau crefyddol, canu bhajans (emynau defosiynol), [[ioga]], [[myfyrdod]], llafarganu [[mantra]]s ac eraill.{{Sfn|Heitzman|Worden|1996|pp=145–146}} Gwelir defodau Vedig gyda thân (''yajna'') a llafarganu emynau Vedig ar achlysuron arbennig, fel priodasau Hindŵaidd.<ref>{{Cite journal|last=Sharma|first=A|year=1985|title=Marriage in the Hindu religious tradition|journal=Journal of Ecumenical Studies|volume=22|issue=1|pages=69–80}}</ref> Mae digwyddiadau mawr eraill bywyd, fel defodau ar ôl [[marwolaeth]], yn cynnwys ''yajña'' a llafarganu [[Mantra|mantrâu]] Vedig.<ref group="web">{{Cite web|title=Hindu Marriage Act, 1955|url=http://www.sudhirlaw.com/HMA55.htm|access-date=25 Mehefin 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070605133731/http://www.sudhirlaw.com/HMA55.htm|archivedate=5 Mehefin 2007}}</ref> Mae geiriau'r mantrâu yn "sanctaidd." {{Sfn|Holdrege|1996}}{{Sfn|Holdrege|1996}} Wrth eu defnyddio mewn defodau Vedig maent yn dod yn [[Dewiniaeth|synau hudol]], "yn ddull i gyrraedd y nod."{{Refn|Klostermaier: "''Brahman'', derived from the root ''bŗh'' = to grow, to become great, was originally identical with the Vedic word, that makes people prosper: words were the pricipan means to approach the gods who dwelled in a different sphere. It was not a big step from this notion of "reified [[Speech act|speech-act]]" to that "of the speech-act being looked at implicitly and explicitly as a means to an end." {{harvnb|Klostermaier|2007|p=55}} quotes Madhav M. Deshpande (1990), [https://www.scribd.com/document/378011865/Madhav-Deshpande-Changing-Conceptions-of-the-Veda-From-Speech-Acts-to-Magical-Sounds ''Changing Conceptions of the Veda: From Speech-Acts to Magical Sounds''], p.4.}} Yn y persbectif Brahmanaidd, mae gan y synau eu hystyr eu hunain, ystyrir mantrâu yn "rythmau cyntefig cyntaf y greadigaeth", cyn y ffurfiau y maent yn cyfeirio atynt.{{Sfn|Holdrege|1996}} Trwy eu llafarganu mae'r cosmos yn cael ei adfywio, "trwy fywiogi a maethu ffurfiau'r greadigaeth yn eu sylfaen. Cyn belled â bod purdeb y synau yn cael ei gadw, bydd adrodd y mantrâu yn effeithiol, ni waeth a yw bodau dynol yn deall eu hystyr disylwedd."{{Sfn|Holdrege|1996}}<ref name="Coward2008p114">{{Harvard citation no brackets|Coward|2008}}: "For the Mimamsa the ultimate reality is nothing other than the eternal words of the Vedas. They did not accept the existence of a single supreme creator god, who might have composed the Veda. According to the Mimamsa, gods named in the Vedas have no existence apart from the mantras that speak their names. The power of the gods, then, is nothing other than the power of the mantras that name them."</ref> === Gwyliau === [[Delwedd:Deepawali-festival.jpg|de|bawd| Mae gŵyl y goleuadau, [[Divali|Diwali]], yn cael ei dathlu gan Hindwiaid ledled y byd.]] [[Delwedd:Hindus_in_Ghana_celebrating_Ganesh_Chaturti.jpg|bawd|Hindwiaid yn Ghana yn dathlu Ganesh Chaturti]] Mae gwyliau Hindŵaidd (Sansgrit: ''Utsava'' ; yn llythrennol: "i godi'n uwch") yn seremonïau sy'n plethu bywyd unigol a chymdeithasol i dharma.<ref name="sandrarobinson" /><ref name="yustf">{{Cite book|last=Yust|first=Karen-Marie|title=Nurturing Child and Adolescent Spirituality|publisher=Rowman & Littlefield|year=2005|isbn=978-0-7425-4463-5|page=234|chapter=Sacred Celebrations|postscript=. See also Chapter 18.}}</ref> Mae gan Hindŵaeth lawer o wyliau trwy gydol y flwyddyn, lle mae'r dyddiadau'n cael eu gosod gan y calendr Hindŵaidd lunisolar, ac mae llawer ohonynt yn cyd-daro naill ai â'r lleuad lawn (''Holi'') neu'r lleuad newydd (''Diwali''), yn aml gyda newidiadau tymhorol.<ref name="denisecushf">{{Cite book|last=Robinson|first=Sandra|title=Encyclopedia of Hinduism|publisher=Routledge|year=2007|isbn=978-0-7007-1267-0|editor-last=Cush|editor-first=Denise|page=907}}</ref> Dim ond yn rhanbarthol y mae rhai gwyliau i'w cael ac maen nhw'n dathlu traddodiadau lleol, tra bod ambell un fel ''Holi'' a ''Diwali'' yn draws-Hindŵaidd.<ref name="denisecushf" /><ref>{{Cite book|last=Foulston|first=Lynn|title=Hindu Goddesses: Beliefs and Practices|url=https://archive.org/details/hindugoddessesbe0000foul|last2=Abbott|first2=Stuart|publisher=Sussex Academic Press|year=2009|isbn=978-1-902210-43-8|page=[https://archive.org/details/hindugoddessesbe0000foul/page/155 155]}}</ref> Mae'r gwyliau fel arfer yn dathlu digwyddiadau Hindŵaidd, gan gysylltu themâu ysbrydol a dathlu agweddau ar berthnasoedd dynol fel y berthynas agos Chwaer-Frawd dros ''ŵyl Raksha Bandhan'' (neu Bhai Dooj).<ref name="yustf" /><ref>{{Cite book|editor-last=Holberg|editor-first=Dale|title=Students' Britannica India|publisher=Encyclopædia Britannica (India)|year=2000|isbn=978-0-85229-760-5|volume=2|page=120|chapter=Festival calendar of India|quote=Raksha Bandhan (also called Rakhi), when girls and women tie a rakhi (a symbolic thread) on their brothers' wrists and pray for their prosperity, happiness and goodwill. The brothers, in turn, give their sisters a token gift and promise protection.}}</ref> Mae'r un ŵyl weithiau'n nodi gwahanol straeon yn dibynnu ar yr enwad Hindŵaidd, ac mae'r dathliadau'n ymgorffori themâu rhanbarthol, amaethyddiaeth draddodiadol, celfyddydau lleol, cyfarfyddiadau teuluol, defodau a gwleddoedd Puja.<ref name="sandrarobinson">{{Cite book|last=Robinson|first=Sandra|title=Encyclopedia of Hinduism|publisher=Routledge|year=2007|isbn=978-0-7007-1267-0|editor-last=Cush|editor-first=Denise|pages=908–912}}</ref><ref>{{Cite book|last=Frazier|first=Jessica|title=The Bloomsbury Companion to Hindu Studies|publisher=Bloomsbury Academic|year=2015|isbn=978-1-4725-1151-5|pages=255, 271–273}}</ref> === Pererindota === Mae llawer o ymlynwyr yn ymgymryd â [[Pererindod|phererindodau]], sydd yn hanesyddol wedi bod yn rhan bwysig o Hindŵaeth ac yn parhau felly heddiw.{{Sfn|Fuller|2004}} Ceir safleoedd pererindota yn ''Tirtha'', ''Kshetra'', ''Gopitha'' neu ''Mahalaya''.{{Sfn|Lochtefeld|2002n}}{{Sfn|Jacobsen|2013}} Enw'r broses neu'r siwrnai sy'n gysylltiedig â ''Tirtha'' yw ''Tirtha-yatra''.{{Sfn|Bhardwaj|1983|page=2}} Yn ôl y testun Hindŵaidd ''Skanda Purana'', mae tri math i Tirtha: mae Jangam Tirtha i le y gellir ei symud o sadhu, rishi, guru. Mae Sthawar Tirtha i le na ellir ei symud, fel Benaras, Haridwar, Mynydd Kailash, afonydd sanctaidd; tra bod Manas Tirtha i le o feddwl, o wirionedd, elusen, amynedd, tosturi, neu'r Hunan.<ref>{{Cite book|last=Sharma|first=Krishan|last2=Sinha|first2=Anil Kishore|last3=Banerjee|first3=Bijon Gopal|url=https://books.google.com/books?id=RrkUMlsu_YIC|title=Anthropological Dimensions of Pilgrimage|publisher=Northern Book Centre|year=2009|isbn=978-81-89091-09-5|pages=3–5}}</ref><ref>{{Cite book|last=Maw|first=Geoffrey Waring|url=https://books.google.com/books?id=IarXAAAAMAAJ|title=Pilgrims in Hindu Holy Land: Sacred Shrines of the Indian Himalayas|publisher=Sessions Book Trust|year=1997|isbn=978-1-85072-190-1|page=7|access-date=5 Gorffennaf 2017}}</ref> Mae ''Tīrtha-yatra'', yn unrhyw beth sydd â gwerth salvific i Hindw, ac mae'n cynnwys safleoedd pererindod fel mynyddoedd neu goedwigoedd neu lan y môr neu afonydd neu byllau, yn ogystal â rhinweddau, gweithredoedd, astudiaethau neu gyflwr meddwl.{{Sfn|Jacobsen|2013}}{{Sfn|Michaels|2004}} == Diwylliant == Mae'r term " diwylliant Hindŵaidd " yn cyfeirio at agweddau cymedrig ar ddiwylliant sy'n ymwneud â'r grefydd, fel [[Gŵyl|gwyliau]] a chodau gwisg a ddilynir gan yr Hindwiaid y gellir eu hysbrydoli'n bennaf o [[Diwylliant India|ddiwylliant India]] a [[De-ddwyrain Asia]]. Er y bu cymysgedd o ddiwylliant gwahanol mewn Hindŵaeth, mae hefyd wedi dylanwadu ar ddiwylliannau llawer o genhedloedd, yn bennaf y rhan o India Fwyaf. == Darllen pellach == <!-- only monographs dedicated to Hinduism in general should be listed here --> {{refbegin|30em}} ; Gwyddoniaduron * {{cite encyclopedia |surname=Dalal |given=Roshen |title=Hinduism: An Alphabetical Guide |year=2010b |url={{Google books|DH0vmD8ghdMC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |place=New Delhi |publisher=Penguin Books India |isbn=978-0-14-341421-6 }} * {{cite encyclopedia |year=2009–2015 |title=Brill's Encyclopedia of Hinduism |editor-surname=Jacobsen |editor-given=Knut A. |editor-link=Knut A. Jacobsen |display-editors=etal |volume=1–6 |place=Leiden |publisher=Brill |url=https://brill.com/view/package/9789004271289?language=en&packages=about |isbn=9789004271289 }} ** Vol. 1: ''Regions, Pilgrimage, Deities'' (2009). ** Vol. 2: ''Sacred Languages, Ritual Traditions, Arts, Concepts'' (2010). ** Vol. 3: ''Society, Religious Professionals, Religious Communities, Philosophies'' (2011). ** Vol. 4: ''Historical Perspectives, Poets/Teachers/Saints, Relation to Other Religions and Traditions, Hinduism and Contemporary Issues'' (2012). ** Vol. 5: ''Symbolism, Diaspora, Modern Groups and Teachers'' (2013). ** Vol. 6: ''Indices'' (2015). * {{cite encyclopedia|year=2018 |editor-last=Jain |editor-first=Pankaj |editor2-last=Sherma |editor2-first=Rita |editor3-last=Khanna |editor3-first=Madhu |title=Hinduism and Tribal Religions |series=Encyclopedia of Indian Religions |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |doi=10.1007/978-94-024-1036-5_541-1 |isbn=978-94-024-1036-5}} * {{cite encyclopedia |surname=Jones |given=Constance A. |surname2=Ryan |given2=James D. |title=Encyclopedia of Hinduism |url={{Google books|OgMmceadQ3gC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |year=2007 |place=New York |publisher=Facts On File |isbn=978-0-8160-5458-9 |series=Encyclopedia of World Religions. [[J. Gordon Melton]], Series Editor |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402211115/https://books.google.com/books?id=OgMmceadQ3gC&pg=PR17 |archive-date=2020-04-02|url-status=live |ref=none}} * {{cite book |surname=Werner |given=Karel |author-link=Karel Werner |title=A Popular Dictionary of Hinduism |place=Surrey |publisher=Curzon Press |year=1997 |edition=Rev. |isbn=0-7007-1049-3 |url={{Google books|HvuQAgAAQBAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} }} ; Introductory * {{cite book |last=Fowler |first=Jeaneane D. |year=1997 |title=Hinduism: Beliefs and Practices |publisher=Sussex Academic Press |isbn=978-1-898723-60-8 |url={{Google books|RmGKHu20hA0C|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |ref=none }}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book |last=Flood |first=Gavin D. |title=An Introduction to Hinduism |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |author-link=Gavin Flood |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo |url-access=registration |ref=none }} ; Hanes * {{cite book |editor-surname=Chattopadhyaya |editor-given=D. P. |editor-link=D. P. Chattopadhyaya |title=[[Project of History of Indian Science, Philosophy and Culture|History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization]] |volume=1–15 |place=Delhi |publisher=[[Centre for Studies in Civilizations]]}} * {{Cite book |last=Parpola |first=Asko |title=The Roots of Hinduism. The Early Aryans and the Indus Civilization |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=9780190226930 |url=https://books.google.com/books?id=DagXCgAAQBAJ |ref=none }} * {{Cite book |last=Samuel |first=Geoffrey |title=The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |ref=none}} ; Athroniaeth * {{cite book |year=1923–1927 |surname=Radhakrishnan |given=Sarvepalli |author-link=Sarvepalli Radhakrishnan |title=Indian Philosophy |publisher=Oxford University Press |volume=1–2 |url=https://archive.org/details/Sarvepalli.Radhakrishnan.Indian.Philosophy.Volume.1-2 |ref=none }} ; Testun * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |title=A Survey of Hinduism: Third Edition |publisher=State University of New York Press |year=2007 |isbn=978-0-7914-7082-4 |url=https://books.google.com/books?id=E_6-JbUiHB4C |ref=none }} * {{Cite book |editor-last=Flood |editor-first=Gavin |title=Blackwell companion to Hinduism |publisher=[[Blackwell Publishing]] |year=2003 |isbn=978-0-631-21535-6 |editor-link=Gavin Flood |ref=none}} * {{cite book |editor-last=Richards |editor-first=Glyn |year=1985 |title=A Sourcebook of Modern Hinduism |url=https://archive.org/details/sourcebookofmode0000unse_k2p0 |location=London |publisher=Curzon Press |page=[https://archive.org/details/sourcebookofmode0000unse_k2p0/page/212 212] |isbn=978-0-7007-0173-5 |ref=none}} {{refend}} ==Gweler hefyd== * [[Rhestr duwiau a duwiesau Hindŵaidd]] * [[Veda]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} <!-- A --> {{refbegin|30em}} * {{cite book |editor-surname1=Acri |editor-given1=Andrea |editor-surname2=Creese |editor-given2=Helen |editor-surname3=Griffiths |editor-given3=Arlo |year=2011 |title=From Lanka Eastwards: The Ramayaṇa in the Literature and Visual Arts of Indonesia |place=Leiden |publisher=KITLV Press}} * {{Cite book |last=Anthony |first=David W. |title=The Horse The Wheel And Language. How Bronze-Age Riders From the Eurasian Steppes Shaped The Modern World |url=https://archive.org/details/horsewheellangua0000anth |publisher=Princeton University Press |year=2007 }} * {{Citation | last1 =Anthony | first1 =David | last2 =Ringe | first2 =Don | year =2015 | title =The Indo-European Homeland from Linguistic and Perspectives | journal =Annual Review of Linguistics |volume=1 |pages=199–219 | doi =10.1146/annurev-linguist-030514-124812}} * {{Cite book |last=Avari |first=Burjor |title=Islamic Civilization in South Asia: A history of Muslim power and presence in the Indian subcontinent |url=https://archive.org/details/islamiccivilizat0000avar |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0-415-58061-8 |author-link=Burjor Avari }} * {{Cite book |last=Ayalon |first=David |title=Studies in Islamic History and Civilisation |publisher=Brill |year=1986 |isbn=978-965-264-014-7}} * {{cite book|first=P. K.|last=Acharya|year=1927|title=Indian Architecture according to the Manasara Shilpa Shastra|url=https://archive.org/stream/encyclopaediaofh07achauoft#page/n9/mode/2up|publisher=Oxford University Press (Republished by Motilal Banarsidass)|location=London|isbn=0300062176}} <!-- B --> * {{Cite journal |last=Bakker |first=F.L. |year=1997 |title=Balinese Hinduism and the Indonesian State: Recent Developments |journal=Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia|volume=153 |issue=1 |pages=15–41 |doi=10.1163/22134379-90003943 |jstor=27864809}} * {{Cite book |last=Basham |first=Arthur Llewellyn |url={{Google books|2aqgTYlhLikC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |title=The Origins and Development of Classical Hinduism |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-507349-2 |author-link=Arthur Llewellyn Basham }} * {{Cite book |last=Basham |first=A. L. |title=A Cultural History of India |publisher=[[Oxford University Press]] |year=1999 |isbn=978-0-19-563921-6 |author-link=Arthur Llewellyn Basham}} * {{Cite book |editor-surname=Beck |editor-given=Guy L. |title=Alternative Krishnas: Regional and Vernacular Variations on a Hindu Deity |url={{Google books|0SJ73GHSCF8C|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |place=Albany, NY |publisher=[[SUNY Press]] |year=2005 |isbn=978-0-7914-6415-1 }} *{{Cite book |last=Bhardwaj |first=Surinder Mohan |url=https://books.google.com/books?id=D6XJFokSJzEC |title=Hindu Places of Pilgrimage in India: A Study in Cultural Geography |publisher=University of California Press |year=1983 |isbn=978-0-520-04951-2 }} * {{Cite book |last=Bhaskarananda |first=Swami |url=https://archive.org/details/isbn_9781884852022 |title=Essentials of Hinduism |publisher=Viveka Press |year=1994 |isbn=978-1-884852-02-2 }} * {{Citation |title=Indian Ethics: Classical Traditions and Contemporary Challenges |year=2007 |editor-last=Bilimoria}} * {{Cite book |last=Bowker |first=John |url=https://archive.org/details/isbn_9780192800947 |title=The Concise Oxford Dictionary of World Religions |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=978-0-19-280094-7 |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Brodd |first=Jeffrey |title=World Religions |url=https://archive.org/details/worldreligionsvo00unse |publisher=Saint Mary's Press |year=2003 |isbn=978-0-88489-725-5 |location=Winona, MN }} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India |year=2007 |publisher=BRILL}} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=Buddhism in the Shadow of Brahmanism |url=https://www.researchgate.net/publication/294688170 |year=2011 |publisher=BRILL |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174126/https://www.researchgate.net/publication/294688170_Buddhism_in_the_Shadow_of_Brahmanism |url-status=live }} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=History and Religion: Narrating a Religious Past |year=2015 |editor-last=Otto |editor-last2=Rau |editor-last3=Rupke |chapter=The historiography of Brahmanism |publisher=Walter deGruyter}} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=How the Brahmains Won |url=https://www.researchgate.net/publication/309179849 |year=2016 |publisher=BRILL |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174222/https://www.researchgate.net/publication/309179849_How_the_Brahmins_Won_From_Alexander_to_the_Guptas |url-status=live }} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=Brahmanism: Its place in ancient Indian society |work=Contributions to Indian Sociology |volume=51 |issue=3 |pages=361–369 |year=2017}} * {{cite book |last=Bryant |first=Edwin |year=2001 |title=The Quest for the Origins of Vedic Culture |url=https://archive.org/details/questfororiginso0000brya |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-513777-9 }} * {{Cite book |last=Bryant |first=Edwin |title=Krishna: A Sourcebook |url=https://archive.org/details/krishnasourceboo0000unse |publisher=Oxford University Press |year=2007 |author-link=Edwin Bryant (author) }} * {{Cite book |last1=Bryant |first1=Edwin |last2=Ekstrand |first2=Maria |year=2004 |title=The Hare Krishna Movement |url=https://archive.org/details/harekrishnamovem0000unse_b8x3 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-12256-6 }} * {{Cite book |last1=Bryant |first1=Edwin Francis |url=https://books.google.com/books?id=mBMxPdgrBhoC |title=The Hare Krishna Movement: The Postcharismatic Fate of a Religious Transplant |last2=Ekstrand |first2=Maria |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=978-0-231-50843-8 }} * {{Cite book |last=Burley |first=Mikel |title=Classical Samkhya and Yoga: An Indian Metaphysics of Experience |publisher=Taylor & Francis |year=2007}} <!-- C --> * {{Cite book |surname=Carney |given=Gerald T. |chapter=Baba Premananda Bharati: his trajectory into and through Bengal Vaiṣṇavism to the West |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1hTADwAAQBAJ&pg=PT135 |title=The Legacy of Vaiṣṇavism in Colonial Bengal |url={{Google books|1hTADwAAQBAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |editor1=Ferdinando Sardella |editor2=Lucian Wong |year=2020 |place=London; New York |publisher=Routledge |pages=135–160 |isbn=978-1-138-56179-3 |series=Routledge Hindu Studies Series }} * {{Cite book |last=Christian |first=David |year=2011 |title=Maps of Time: An Introduction to Big History |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-95067-2 |url=https://archive.org/details/mapstimeintroduc00chri_515 |url-access=limited }} * {{Cite book |last=Clarke |first=Peter Bernard |url=https://archive.org/details/newreligionsglob00clar |title=New Religions in Global Perspective |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-7007-1185-7 |page=[https://archive.org/details/newreligionsglob00clar/page/n224 209] |author-link=Peter B. Clarke |url-access=limited }} * {{cite book |surname=Cœdès |given=George |author-link=George Coedès |title=The Indianized States of Southeast Asia |translator=Susan Brown Cowing |year=1968 |place=Honolulu |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-0368-1}} * {{Cite book |last=Comans |first=Michael |title=The Method of Early Advaita Vedānta: A Study of Gauḍapāda, Śaṅkara, Sureśvara, and Padmapāda |publisher=Motilal Banarsidass |year=2000 |location=Delhi}} * {{Cite book |last=Cousins |first=L. S. |title=The Penguin Handbook of the World's Living Religions |publisher=Penguin |year=2010 |chapter=Buddhism |isbn=9780141955049 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=bNAJiwpmEo0C |access-date=27 Hydref 2015 |archive-date=2 Ebrill 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402211114/https://books.google.com/books?id=bNAJiwpmEo0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Coward |first=Harold |url=https://books.google.com/books?id=LkE_8uch5P0C |title=The perfectibility of human nature in eastern and western thought |year=2008 |isbn=978-0-7914-7336-8 |author-link=Harold Coward |access-date=2 Gorffennaf 2015 |archive-date=1 Ionawr 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101025131/https://books.google.com/books?id=LkE_8uch5P0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Crangle |first=Edward Fitzpatrick |title=The Origin and Development of Early Indian Contemplative Practices |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |year=1994}} <!-- D --> * {{Cite book |surname=Dalal |given=Roshen |url={{Google books|pNmfdAKFpkQC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |title=The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths |place=Delhi |publisher=Penguin Books India |year=2010 |isbn=978-0-14-341517-6 |archive-date=18 Ebrill 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170418131501/https://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC |url-status=live}} * {{Cite book |last=Deutsch |first=Eliot |year=2001 |chapter=The self in Advaita Vedanta |pages=343–360 |editor=Roy Perrett |title=Indian philosophy: Volume 3, metaphysics |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-0-8153-3608-2}} * {{Citation |last1=Deutsch |first1=Eliot |last2=Dalvi |first2=Rohit |year=2004 |title=The essential Vedanta. A New Source Book of Advaita Vedanta |publisher=World Wisdom |isbn=978-0941532525}} * {{cite book|last=Dirks|first=Nicholas|year=2001|title=Castes of Mind: Colonialism and the Making of Modern India|url=https://archive.org/details/castesofmindcolo0000dirk|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=9-780-691-08895-2}} * {{Cite journal |last=Dixon |first=R. M. W. |author-link=Robert M. W. Dixon |year=1996 |title=Origin legends and linguistic relationships |url=https://archive.org/details/sim_oceania_1996-12_67_2/page/127 |journal=Oceania |volume=67 |number=2 |pages=127–140 |jstor=40331537 |doi=10.1002/j.1834-4461.1996.tb02587.x }} * {{Cite book|last=Doniger|first=Wendy|title=Textual Sources for the Study of Hinduism|url=https://archive.org/details/textualsourcesfo0000unse_z9g2|publisher=University of Chicago Press|year=1990|isbn=978-0-226-61847-0|edition=1st|author-link=Wendy Doniger}} * {{Cite book |last=Doniger |first=Wendy |url=https://archive.org/details/isbn_9780877790440 |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions |publisher=Merriam-Webster |year=2000 |isbn=978-0-87779-044-0 |author-link=Wendy Doniger |url-access=registration }} * {{Cite book|last=Doniger|first=Wendy|url=https://books.google.com/books?id=nNsXZkdHvXUC|title=The Hindus: An Alternative History|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=978-0-19-959334-7|author-link=Wendy Doniger}} * {{Citation |last=Doniger |first=Wendy |title=On Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=iM_QAgAAQBAJ&pg=PA3 |year=2014 |publisher=Oxford University Press USA |isbn=978-0-19-936007-9 |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |author-link=Wendy Doniger |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174158/https://books.google.com/books?id=iM_QAgAAQBAJ&pg=PA3 |url-status=live }} <!-- E --> * {{Cite book|last=Eaton|first=Richard M.|url=http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft067n99v9;brand=ucpress|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760|publisher=University of California Press|year=1993|author-link=Richard M. Eaton|access-date=8 Awst 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527003759/http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft067n99v9;brand=ucpress|archive-date=27 Mai 2016|url-status=dead}} * {{Cite journal|last=Eaton|first=Richard M.|author-link=Richard M. Eaton|year=2000a|title=Temple desecration in pre-modern India. Part I|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/txt_eaton_temples1.pdf|journal=Frontline|access-date=8 Awst 2015|archive-date=29 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174152/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/txt_eaton_temples1.pdf|url-status=live}} * {{Cite book|last=Eaton |first=Richard M.|title=Slavery and South Asian History |publisher=Indiana University Press 0–2533|year=2006|isbn=978-0-253-34810-4 |editor-last=Chatterjee|editor-first=Indrani|chapter=Introduction|author-link=Richard M. Eaton|editor-last2=Eaton|editor-first2=Richard M.}} * {{Cite book |last=Eck |first=Diana L. |url=https://books.google.com/books?id=uD_0P6gS-vMC |title=India: A Sacred Geography |publisher=Harmony |year=2012 |isbn=978-0-385-53190-0 |author-link=Diana L. Eck }} * {{Cite book |last=Eck |first=Diana L. |url=https://books.google.com/books?id=PyC4o7i9tnEC |title=India: A Sacred Geography |publisher=Random House |year=2013 |isbn=978-0-385-53192-4 |author-link=Diana L. Eck }} * {{Cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=1970 |title=Yoga: Immortality and Freedom |url=https://archive.org/details/yogaimmortalityf0000elia |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-01764-8 }} * {{Cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2009 |title=Yoga: Immortality and Freedom |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-14203-6}} * {{Cite book |last=Embree |first=Ainslie T. |author-link=Ainslie Embree |title=Sources of Indian Tradition. Vol. 1: From the beginning to 1800|edition=2nd |publisher=Columbia University Press |year=1988}} * {{Cite book |editor-last1=Espín |editor-first1=Orlando O. |editor-last2=Nickoloff |editor-first2=James B. |year=2007 |title=An Introductory Dictionary of Theology and Religious Studies |url=https://archive.org/details/introductorydict0000unse |publisher=Liturgical Press |isbn=978-0-8146-5856-7 }} * {{Cite book |last=Esposito |first=John |title=The Oxford Dictionary of Islam |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-512559-7 |chapter=Suhrawardi Tariqah |author-link=John Esposito}} <!-- F --> * {{Cite book |last=Feuerstein |first=Georg |title=The Yoga Tradition |publisher=Motilal Banarsidass |year=2002 |isbn=978-3-935001-06-9 |author-link=Georg Feuerstein}} * {{Cite book |last=Flood |first=Gavin D. |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo |title=An Introduction to Hinduism |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |author-link=Gavin Flood |url-access=registration }} * {{Cite book|last=Flood|first=Gavin|title=The Bhagavadgītā for Our Times|publisher=Oxford University Press|year=1997|isbn=978-0-19-565039-6|editor-last=Lipner|editor-first=Julius J.|chapter=The Meaning and Context of the Puruṣārthas|author-link=Gavin Flood}} * {{cite book|editor-last=Flood|editor-first=Gavin|author-link=Gavin D. Flood|year=2003|title=The Blackwell Companion to Hinduism|publisher=Blackwell Publishing|isbn=978-1-4051-3251-0|url=https://archive.org/details/blackwellcompani00floo}} {{ISBN|978-0-631-21535-6}}. * {{Cite book|last=Flood|first=Gavin|title=The Tantric Body. The Secret Tradition of Hindu Religion|publisher=I.B Taurus|year=2006|author-link=Gavin Flood}} * {{Cite book|last=Flood|first=Gavin|title=The Blackwell Companion to Hinduism|publisher=John Wiley & Sons|year=2008|author-link=Gavin Flood}} * {{Cite book |last=Fowler |first=Jeaneane D. |url=https://books.google.com/books?id=RmGKHu20hA0C |title=Hinduism: Beliefs and Practices |publisher=Sussex Academic Press |year=1997 |isbn=978-1-898723-60-8 |access-date=10 Gorffennaf 2016 |archive-date=22 Ionawr 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170122044339/https://books.google.com/books?id=RmGKHu20hA0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Fuller |first=Christopher John |url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |publisher=Princeton University Press |year=2004 |isbn=978-0-691-12048-5 |access-date=10 Gorffennaf 2016 |archive-date=7 Ionawr 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107064106/https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Gaborieau |first=Marc |date=June 1985 |title=From Al-Beruni to Jinnah: Idiom, Ritual and Ideology of the Hindu-Muslim Confrontation in South Asia |url=https://archive.org/details/sim_anthropology-today_1985-06_1_3/page/7 |journal=Anthropology Today |volume=1 |issue=3 |pages=7–14 |doi=10.2307/3033123 |jstor=3033123 }} * {{Cite book |last=Ghurye |first=Govind Sadashiv |url=https://books.google.com/books?id=pTNmCIc9hCUC |title=The Scheduled Tribes of India |publisher=Transaction Publishers |year=1980 |isbn=978-0-8785-5308-2 |author-link=G. S. Ghurye |access-date=27 Hydref 2015 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174152/https://books.google.com/books?id=pTNmCIc9hCUC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Gombrich |first=Richard F. |url=https://archive.org/details/theravadabuddhis00gomb |title=Theravāda Buddhism: A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo |publisher=London: Routledge |year=1988 |isbn=978-0-415-07585-5 |author-link=Richard Gombrich |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Gombrich |first=Richard F. |title=Theravada Buddhism. A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo |publisher=Routledge |year=1996 |location=London and New York |author-link=Richard Gombrich}} * {{Cite book |last=Gomez |first=Luis O. |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2013 |editor-last=Joseph Kitagawa |chapter=Buddhism in India |isbn=9781136875908 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9fyzAAAAQBAJ&pg=PA42 }} * {{Cite book |last1=Gosch |first1=Stephen |title=Premodern Travel in World History |last2=Stearns |first2=Peter |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-415-22941-8 |pages=88–99}} * {{Cite book |last=Grapperhaus |first=F. H. M. |title=Taxes through the Ages |year=2009 |isbn=978-90-8722-054-9}} <!-- H --> * {{Citation | last=Halbfass | first=Wilhelm | year=1988 | title=India and Europe: An Essay in Understanding | publisher=State University of New York Press}} * {{Cite book |last=Halbfass |first=Wilhelm |url=https://books.google.com/books?id=-5fImMZMqNIC |title=Tradition and Reflection |publisher=SUNY Press |year=1991 |isbn=978-0-7914-0361-7 |access-date=27 Hydref 2015 |archive-date=2 Ebrill 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402211115/https://books.google.com/books?id=-5fImMZMqNIC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Halbfass |first=Wilhelm |title=Philology and Confrontation: Paul Hacker on Traditional and Modern Vedānta |publisher=SUNY Press |year=1995}} * {{Cite book |last1=Hark |first1=Lisa |last2=DeLisser |first2=Horace |date=7 Medi 2011 |title=Achieving Cultural Competency |publisher=John Wiley & Sons}} * {{Cite book |last=Harman |first=William |title=Contemporary Hinduism: Ritual, Culture, and Practice |url=https://archive.org/details/contemporaryhind0000unse_x1k0 |publisher=ABC-CLIO |year=2004 |isbn=978-1-57607-905-8 |editor-last=Rinehart |editor-first=Robin |pages=[https://archive.org/details/contemporaryhind0000unse_x1k0/page/99 99]–122 |chapter=Hindu Devotion }} * {{Cite book |last=Harshananda |first=Swami |chapter=A Bird's Eye View of the Vedas |title=Holy Scriptures: A Symposium on the Great Scriptures of the World |publisher=Sri Ramakrishna Math |year=1989 |isbn=978-81-7120-121-1 |edition=2nd |location=Mylapore}} * {{Cite journal |last=Hardy |first=P. |year=1977 |title=Modern European and Muslim explanations of conversion to Islam in South Asia: A preliminary survey of the literature |journal=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland |volume=109 |issue=2 |pages=177–206 |doi=10.1017/s0035869x00133866}} * {{Cite book |last=Harvey |first=Andrew |title=Teachings of the Hindu Mystics |url=https://archive.org/details/teachingsofhindu0000unse |publisher=Shambhala |year=2001 |isbn=978-1-57062-449-0 |author-link=Andrew Harvey (religious writer) }} * {{Citation |last=Hatcher |first=Brian A. |title=Hinduism in the Modern World |url=https://books.google.com/books?id=IdeoCgAAQBAJ |year=2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-04631-6 }} * {{Cite book |last=Heesterman |first=Jan |url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2 |title=The Encyclopedia of Religion |publisher=Macmillan Reference |year=2005 |isbn=978-0-02-865733-2 |editor-last=Jones |editor-first=Lindsay |edition=2nd |volume=14 |pages=9552–9553 |chapter=Vedism and Brahmanism |url-access=registration }} * {{cite book |surname=Hefner |given=Robert W. |year=1989 |title=Hindu Javanese: Tengger Tradition and Islam |url={{Google books|j11yMMLK1AkC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |place=Princeton, NJ |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-09413-7 }} * {{Cite book |last1=Heitzman |first1=James |url=https://www.loc.gov/item/96019266/ |title=India: a country study |last2=Worden |first2=Robert L. |publisher=Federal Research Division, Library of Congress |date=1996 |lccn=96019266 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174224/https://www.loc.gov/item/96019266/ |url-status=live }} * {{Cite book |last=Hiltebeitel |first=Alf |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2002 |editor-last=Kitagawa |editor-first=Joseph |chapter=Hinduism |isbn=9781136875977 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kfyzAAAAQBAJ }} * {{Cite book |last=Hiltebeitel |first=Alf |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2007 |editor-last=Kitagawa |editor-first=Joseph |chapter=Hinduism |isbn=9781136875908 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9fyzAAAAQBAJ |edition=Digital }} * {{Cite book |last=Hiltebeitel |first=Alf |year=2013 |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |editor-last=Kitagawa |editor-first=Joseph |chapter=Hinduism |isbn=9781136875977 |author-link=Alf Hiltebeitel |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kfyzAAAAQBAJ }} * {{Citation |last=Holdrege |first=Barbara A. |title=Veda and Torah: Transcending the Textuality of Scripture |year=1996 |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-1639-6}} * {{Cite book |last1=Holm |first1=Jean |last2=Bowker |first2=John |year=2001 |orig-year=1994 |title=Sacred Place |publisher=Continuum |isbn=978-0-8264-5303-7 |format=pb. |url=https://books.google.com/books?id=5xlfCgAAQBAJ }} {{ISBN|978-1-6235-6623-4}} * {{Cite book |last1=Hopfe |first1=Lewis M. |url=https://books.google.com/books?id=BVbiMBDVrdEC |title=Religions of the World |last2=Woodward |first2=Mark R. |publisher=Pearson Education |year=2008 |isbn=978-0-13-606177-9 |author-link2=Mark R. Woodward |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174230/https://books.google.com/books?id=BVbiMBDVrdEC |url-status=live }} * {{cite book|surname=Howe |given=Leo |title=Hinduism & Hierarchy in Bali |url=https://archive.org/details/hinduismhierarch0000howe |place=Oxford |publisher=James Currey|year=2001 |isbn=978-0-85255-914-7}} <!-- I --> * {{Cite book |last=Inden |first=Ronald |title=Kingship and Authority in South Asia |publisher=South Asian Studies |year=1978 |editor=John F. Richards |location=New Delhi |chapter=Ritual, Authority, and Cycle Time in Hindu Kingship |author-link=Ronald Inden}} * {{Cite book |last=Inden |first=Ronald B. |title=Imagining India |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=2000}} * {{Cite book |surname=Isaeva |given=Natalia |year=1995 |title=From Early Vedanta to Kashmir Shaivism |place=Albany, NY |publisher=[[SUNY Press]] |isbn=978-0-7914-2449-0}} <!-- J --> * {{Cite book |last=Jain |first=Andrea |author-link=Andrea Jain |title=Selling Yoga : from Counterculture to Pop culture |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=978-0-19-939024-3 |oclc=878953765 |title-link=Selling Yoga : from Counterculture to Pop culture}} * {{Cite book |last=Jacobsen |first=Knut A. |url=https://books.google.com/books?id=Kn6_3oBFAqIC |title=Pilgrimage in the Hindu Tradition: Salvific Space |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0-415-59038-9 }} * {{Cite encyclopedia |last=Johnson |first=W. J. |title=A Dictionary of Hinduism |publisher=Oxford University Press |year=2009 |isbn=978-0-19-861025-0}} * {{Cite encyclopedia |surname=Jones |given=Constance A. |surname2=Ryan |given2=James D. |title=Encyclopedia of Hinduism |url={{Google books|OgMmceadQ3gC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |year=2007 |place=New York |publisher=Facts On File |isbn=978-0-8160-5458-9 |series=Encyclopedia of World Religions. [[J. Gordon Melton]], Series Editor |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402211115/https://books.google.com/books?id=OgMmceadQ3gC&pg=PR17 |archive-date=2020-04-02 |url-status=live}} * {{Citation | last =Joseph | first =Tony | year =2018 | title =Early Indians: The Story of Our Ancestors and Where We Came From | publisher =Juggernaut}} * {{Cite journal |last=Jouhki |first=Jukka |year=2006 |title=Orientalism and India |url=http://research.jyu.fi/jargonia/artikkelit/jargonia8.pdf |url-status=dead |journal=J@rgonia |volume=8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525144417/http://research.jyu.fi/jargonia/artikkelit/jargonia8.pdf |archive-date=25 Mai 2017 |access-date=20 Tachwedd 2013 }} <!-- K --> *{{Cite book |last=Kane |first=P. V. |url=https://archive.org/details/HistoryOfDharmasastraancientAndMediaevalReligiousAndCivilLawV.4 |title=History of Dharmaśāstra: Ancient and Medieval Religious and Civil Law in India |year=1953 |volume=4 |author-link=Pandurang Vaman Kane }} * {{Cite book |last=Khanna |first=Meenakshi |title=Cultural History Of Medieval India |publisher=Berghahn Books |year=2007}} * {{cite encyclopedia |surname=Kim |given=Hanna H. |title=Swaminarayan Movement |encyclopedia=Encyclopedia of Religion: 15-volume Set |editor=Lindsay Jones |edition=2nd |volume=13 |place=Detroit, Mi |publisher=MacMillan Reference USA |year=2005 |isbn=0-02-865735-7 |url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/swaminarayan-movement |via=[[Encyclopedia.com]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174230/https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/swaminarayan-movement |archive-date=2020-12-29 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Kim |first=Sebastian |year=2005 |title=In Search of Identity: Debates on Religious Conversion in India |url=https://archive.org/details/snj.insearchofidenti0000seba |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-567712-6 |ref={{sfnref|Kim, Sebastian|2005}} }} * {{Cite book |last=King |first=Richard |title=Orientalism and Religion: Post-Colonial Theory, India and "The Mystic East" |url=https://archive.org/details/orientalismrelig0000king |publisher=Routledge |year=1999 |author-link=Richard E. King }} * {{Cite journal |last=King |first=Richard |year=1999b |title=Orientalism and the Modern Myth of "Hinduism" |url=https://semanticscholar.org/paper/8b0081fa33185989d3d188473e829a624b354e45 |journal=NUMEN |volume=46 |issue=2 |pages=146–185 |doi=10.1163/1568527991517950 |s2cid=45954597 |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174234/https://www.semanticscholar.org/paper/Orientalism-and-the-Modern-Myth-of-%22Hinduism%22-King/8b0081fa33185989d3d188473e829a624b354e45 |url-status=live }} * {{Cite book |last=King |first=Richard |title=Orientalism and Religion: Post-Colonial Theory, India and "The Mystic East" |publisher=Taylor & Francis e-Library |year=2001}} * {{cite book |year=2003 |surname1=Kinney |given1=Ann R. |surname2=Klokke |given2=Marijke J. |surname3=Kieven |given3=Lydia |title=Worshiping Siva and Buddha: The Temple Art of East Java |place=Honolulu |publisher=University of Hawaii Press |url={{Google books|sfa2FiIERLYC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |isbn=978-0-8248-2779-3 }} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=1994 |title=A Survey of Hinduism |url=https://archive.org/details/surveyofhinduism00klos |publisher=SUNY Press |edition=2nd |author-link=Klaus Klostermaier}} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2007 |title=A Survey of Hinduism |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-7082-4 |edition=3rd |url=https://books.google.com/books?id=E_6-JbUiHB4C |access-date=27 Hydref 2015 |archive-date=22 Ionawr 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170122033955/https://books.google.com/books?id=E_6-JbUiHB4C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |date=5 Gorffennaf 2007a |title=A Survey of Hinduism |url=https://archive.org/details/surveyofhinduism0003klos |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-7082-4 |chapter=The Divine Presence in Space and Time – Murti, Tirtha, Kala }} * {{Citation |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2007b |title=Hinduism: A Beginner's Guide |publisher=Oneworld Publications |isbn=978-1-78074-026-3 |url=https://books.google.com/books?id=P0VCO1900dMC |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174233/https://books.google.com/books?id=P0VCO1900dMC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2010 |title=A Survey of Hinduism |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-8011-3 |edition=3rd |url=https://books.google.com/books?id=8CVviRghVtIC }} * {{Citation |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2014 |title=A Concise Encyclopedia of Hinduism |publisher=Oneworld Publications |isbn=978-1-7807-4672-2 |url=https://books.google.com/books?id=v1UQBwAAQBAJ |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174254/https://books.google.com/books?id=v1UQBwAAQBAJ |url-status=live }} * {{Cite book |last=Knott |first=Kim |url=https://books.google.com/books?id=p4kzNzII3zAC&pg=PA6 |title=Hinduism: A Very Short Introduction |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-160645-8 |access-date=27 Hydref 2015 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174324/https://books.google.com/books?id=p4kzNzII3zAC&pg=PA6 |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Koller |first=John M. |year=1968 |title=Puruṣārtha as Human Aims |journal=Philosophy East and West |volume=18 |issue=4 |pages=315–319 |doi=10.2307/1398408 |jstor=1398408}} * {{Cite journal |last=Koller |first=John M. |year=1984 |title=The Sacred Thread: Hinduism in Its Continuity and Diversity, by J. L. Brockington (Book Review) |url=https://archive.org/details/sim_philosophy-east-and-west_1984-04_34_2/page/234 |journal=Philosophy East and West |volume=34 |issue=2 |pages=234–236 |doi=10.2307/1398925 |jstor=1398925 }} * {{cite book |last=Kramer |first=Kenneth |year=1986 |title=World Scriptures: An Introduction to Comparative Religions |publisher=Paulist Press |isbn=978-0-8091-2781-8 |url=https://archive.org/details/worldscripturesi0000kram |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Kramrisch |first=Stella |title=The Hindu Temple |publisher=Motilal Banarsidass |year=1976a |isbn=978-81-208-0223-0 |volume=1 |author-link=Stella Kramrisch}} * {{Cite book |last=Kramrisch |first=Stella |title=The Hindu Temple |publisher=Motilal Banarsidass |year=1976b |isbn=978-81-208-0224-7 |volume=2 |author-link=Stella Kramrisch}} * {{Cite journal |last=Kurien |first=Prema |year=2006 |title=Multiculturalism and American Religion: The Case of Hindu Indian Americans |url=https://archive.org/details/sim_social-forces_2006-12_85_2/page/723 |journal=Social Forces |volume=85 |issue=2 |pages=723–741 |doi=10.1353/sof.2007.0015 |s2cid=146134214 }} <!-- L --> * {{Cite book |last=Larson |first=Gerald |url=https://books.google.com/books?id=wIOSb97ph3EC |title=India's Agony Over Religion |publisher=SUNY Press |year=1995 |isbn=978-0-7914-2411-7 }} * {{Cite book |last=Larson |first=Gerald James |title=World Religions in America: An Introduction |publisher=Westminster John Knox Press |year=2009 |pages=179–198 |chapter=Hinduism |isbn=9781611640472 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=34vGv_HDGG8C }} * {{Citation |last=Leaf |first=Murray J. |title=The Anthropology of Eastern Religions: Ideas, Organizations, and Constituencies |url=https://books.google.com/books?id=NRavAwAAQBAJ |year=2014 |publisher=Lexington Books |isbn=9780739192412 |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174232/https://books.google.com/books?id=NRavAwAAQBAJ |url-status=live }} * {{Cite book |last=Lingat |first=Robert |url=https://books.google.com/books?id=Sauo8iSIj7YC |title=The Classical Law of India |publisher=University of California Press |year=1973 |isbn=978-0-520-01898-3 |access-date=5 Gorffennaf 2017 |archive-date=22 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222192718/https://books.google.com/books?id=Sauo8iSIj7YC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Lipner |first=Julius |author-link=Julius J. Lipner |title=Hindus: their religious beliefs and practices |url=https://archive.org/details/hindustheirrelig0002edlipn_u8c4 |publisher=Routledge |year=2009 |isbn=978-0-203-86464-7 |edition=2nd |location=Abingdon |oclc=812916971 }} * {{Cite book |last=Lochtefeld |first=James G. |url=https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2002a |isbn=978-0-8239-3179-8 |access-date=10 Tachwedd 2017 |archive-date=28 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228001754/https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC |url-status=live }} {{ISBN|978-0-8239-2287-1}}. * {{Cite book |last=Lochtefeld |first=James G. |url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2002n |isbn=978-0-8239-3180-4 |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Lockard |first=Craig A. |url=https://books.google.com/books?id=yJPlCpzOY_QC |title=Societies, Networks, and Transitions. Volume I: to 1500 |publisher=Cengage Learning |year=2007 |isbn=978-0-618-38612-3 |access-date=27 Hydref 2015 |archive-date=26 Tachwedd 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161126122832/https://books.google.com/books?id=yJPlCpzOY_QC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Long |first=Jeffrey D. |title=Jainism: An Introduction |publisher=I. B. Tauris |year=2013}} * {{Cite journal|last=Lorenzen|first=David N.|author-link=David N. Lorenzen|year=1999|title=Who Invented Hinduism?|url=https://archive.org/details/sim_comparative-studies-in-society-and-history_1999-10_41_4/page/630|journal=Comparative Studies in Society and History|volume=41|issue=4|pages=630–659|doi=10.1017/s0010417599003084}} * {{Cite book|last=Lorenzen|first=David N.|title=The Roots of Tantra|publisher=State University of New York Press|year=2002|isbn=978-0-7914-5306-3|editor-last=Harper|editor-first=Katherine Anne|chapter=Early Evidence for Tantric Religion|author-link=David N. Lorenzen|editor-last2=Brown|editor-first2=Robert L.}} * {{Cite book |last=Lorenzen |first=David N. |url=https://books.google.com/books?id=SO-YmMWpcVEC |title=Who Invented Hinduism: Essays on Religion in History |publisher=Yoda Press |year=2006 |isbn=978-81-902272-6-1 |author-link=David Lorenzen |access-date=27 Hydref 2015 |archive-date=3 Ionawr 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103164759/https://books.google.com/books?id=SO-YmMWpcVEC |url-status=live }} <!-- M --> * {{Cite book|last=Malik|first=Jamal|title=Islam in South Asia: A Short History|url=https://archive.org/details/islaminsouthasia0000mali_t5l2|publisher=Brill Academic|year=2008|isbn=978-90-04-16859-6|author-link=Jamal Malik}} * {{Cite book|last1=Marsh|first1=Donna|url=https://books.google.com/books?id=7_brBQAAQBAJ&q=saudi+arabia+hindu+idol+icon&pg=PT79|title=Doing Business in the Middle East: A cultural and practical guide for all business professionals|date= 11 Mai 2015|publisher=Little, Brown Book Group|isbn=9781472135674}} * {{Cite book |last=McMahan |first=David L. |title=The Making of Buddhist Modernism |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0-19-518327-6}} * {{cite encyclopedia|year=2010 |editor-surname1=Melton |editor-given1=J. Gordon |editor-surname2=Baumann |editor-given2=Martin |editor-link1=J. Gordon Melton |title=Religions of the world: a comprehensive encyclopedia of beliefs and practices |edition=2nd |place=Santa Barbara; Denver; Oxford |publisher=[[ABC-Clio]] |volume=6-volume Set |isbn=978-1-59884-203-6 |url={{Google books|v2yiyLLOj88C|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |archive-url=https://web.archive.org/web/20160530001305/https://books.google.com/books?id=v2yiyLLOj88C |archive-date=2016-05-30 |url-status=live}} * {{Cite book |last=Michaels |first=Axel |url=https://books.google.com/books?id=jID3TuoiOMQC |title=Hinduism: Past and Present |publisher=Princeton University Press |year=2004 |isbn=978-0-691-08953-9 |translator-last=Harshav |translator-first=Barbara |author-link=Axel Michaels |access-date=5 Gorffennaf 2017 |archive-date=5 Chwefror 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205003241/https://books.google.com/books?id=jID3TuoiOMQC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Michell |first=George |title=The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms |publisher=University of Chicago Press |year=1977 |isbn=978-0-226-53230-1 |url=https://books.google.com/books?id=ajgImLs62gwC |access-date=27 Hydref 2015 |archive-date=4 Chwefror 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204224928/https://books.google.com/books?id=ajgImLs62gwC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Michell |first=George |title=The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms |url=https://archive.org/details/hindutempleintro0000mich |publisher=University of Chicago Press |year=1988 |isbn=978-0-226-53230-1 }} * {{Cite book |last=Misra |first=Amalendu |title=Identity and Religion: Foundations of Anti-Islamism in India |url=https://archive.org/details/identityreligion0000misr |publisher=SAGE |year=2004}} * {{Cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |url=https://books.google.com/books?id=U5IBXA4UpT0C |title=Brahmanism and Hinduism: Or, Religious Thought and Life in India, as Based on the Veda and Other Sacred Books of the Hindus |publisher=Adamant Media Corporation |year=1974 |isbn=978-1-4212-6531-5 |series=Elibron Classics |author-link=Monier Monier-Williams |access-date=8 Gorffennaf 2007 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174256/https://books.google.com/books?id=U5IBXA4UpT0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |url=http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/index.html |title=English Sanskrit dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |year=2001 |isbn=978-81-206-1509-0 |location=Delhi |author-link=Monier Monier-Williams |access-date=24 Gorffennaf 2007 |orig-year=first published 1872 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174240/http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/index.html |url-status=live }} * {{Cite book |last=Muesse |first=Mark William |url=http://www.docshut.com/rquv/lectures-on-great-world-religions-hinduism.html |title=Great World Religions: Hinduism |year=2003 |access-date=2022-01-02 |archive-date=2013-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227040433/http://www.docshut.com/rquv/lectures-on-great-world-religions-hinduism.html |url-status=dead }} * {{Cite book |last=Muesse |first=Mark W. |year=2011 |title=The Hindu Traditions: A Concise Introduction |publisher=Fortress Press |isbn=978-0-8006-9790-7 |url=https://archive.org/details/hindutraditionsc00mues |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Muller |first=Max |author-link=Max Muller |year=1859 |title=A History of Ancient Sanskrit Literature |place=London |publisher=Williams and Norgate |url=https://archive.org/stream/historyofancient00mluoft#page/564/mode/2up }} <!-- N --> * {{Cite book |last=Nakamura |first=Hajime |title=A History of Early Vedanta Philosophy. Part Two |publisher=Motilal Banarsidass |year=2004 |location=Delhi |author-link=Hajime Nakamura}} * {{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |display-authors=etal |year=2019 |title=The Formation of Human Populations in South and Central Asia |journal=Science |volume=365 |issue=6457 |at=eaat7487 |url=https://scholar.harvard.edu/vagheesh/centralsouthasia |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |access-date=29 Rhagfyr 2020 |archive-date=29 Rhagfyr 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174307/https://scholar.harvard.edu/vagheesh/centralsouthasia |url-status=live }} * {{Cite book |last=Narayanan |first=Vasudha |url=https://books.google.com/books?id=E0Mm6S1XFYAC |title=Hinduism |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2009 |isbn=978-1-4358-5620-2 }} * {{Cite journal |last=Nath |first=Vijay |year=2001 |title=From 'Brahmanism' to 'Hinduism': Negotiating the Myth of the Great Tradition |journal=Social Scientist |volume=29 |issue=3/4 |pages=19–50 |doi=10.2307/3518337 |jstor=3518337}} * {{Cite book |editor-last=Neusner |editor-first=Jacob |year=2009 |title=World Religions in America: An Introduction |publisher=Westminster John Knox Press |edition=4th |isbn=978-0-664-23320-4 |url=https://books.google.com/books?id=34vGv_HDGG8C&pg=PA183 |access-date=2 Gorffennaf 2015 |archive-date=18 Ebrill 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170418085646/https://books.google.com/books?id=34vGv_HDGG8C&pg=PA183 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Nicholson |first=Andrew J. |year=2010 |title=Unifying Hinduism: Philosophy and Identity in Indian Intellectual History |volume=3 |series=South Asia across the disciplines |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-14986-0 |url=https://books.google.com/books?id=fv4rtMlLv3kC }} * {{Cite journal |last=Noble |first=Allen |year=1998 |title=South Asian Sacred Places |journal=Journal of Cultural Geography |volume=17 |issue=2 |pages=1–3 |doi=10.1080/08873639809478317}} * {{Cite book |last=Novetzke |first=Christian Lee |title=Religion and Public Memory |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=978-0-231-51256-5}} * {{Cite book |last=Nussbaum |first=Martha C. |url=https://books.google.com/books?id=JLMQh4oc38gC&pg=PA361 |title=The Clash Within: Democracy, Religious Violence, and India's Future |publisher=Harvard University Press |year=2009 |isbn=978-0-674-03059-6 |access-date=25 Mai 2013 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174239/https://books.google.com/books?id=JLMQh4oc38gC&pg=PA361 |url-status=live }} <!-- O --> * {{Cite book |last=Oberlies |first=T. |title=Die Religion des Rgveda |publisher=Institut für Indologie der Universität Wien |year=1998 |isbn=978-3-900271-32-9 |location=Vienna}} * {{Cite book |last=Osborne |first=E. |year=2005 |title=Accessing R.E. Founders & Leaders, Buddhism, Hinduism and Sikhism Teacher's Book Mainstream |publisher=Folens}} <!-- P --> * {{cite book |editor-surname=Pande |editor-given=Govind Chandra |editor-link=Govind Chandra Pande |title=India's Interaction with Southeast Asia |series=[[Project of History of Indian Science, Philosophy and Culture|History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization]], vol. 1, part 3 |year=2006 |url={{Google books|dnVuAAAAMAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |place=Delhi |publisher=[[Centre for Studies in Civilizations]] |isbn=9788187586241 }} * {{Cite book |last=Parpola |first=Asko |title=The Roots of Hinduism. The Early Aryans and the Indus Civilization |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=9780190226930 |url=https://books.google.com/books?id=DagXCgAAQBAJ |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174254/https://books.google.com/books?id=DagXCgAAQBAJ |url-status=live }} * {{Citation | last =Patel | first =Iva | year =2018 | chapter =Swaminarayan | editor-last1 =Jain | editor-first1 =P. | editor-last2 =Sherma | editor-first2 =R. | editor-last3 =Khanna | editor-first3 =M. | title =Hinduism and Tribal Religions. Encyclopedia of Indian Religions | series =Encyclopedia of Indian Religions | pages =1–6 | publisher =Springer, Dordrecht | doi=10.1007/978-94-024-1036-5_541-1 |isbn=978-94-024-1036-5}} * {{Cite book |last=Pennington |first=Brian K. |title=Was Hinduism Invented?: Britons, Indians, and the Colonial Construction |url=https://archive.org/details/washinduisminven0000penn |publisher=Oxford University Press |year=2005 |isbn=978-0-19-516655-2 }} * {{cite book |year=2011 |surname1=Phuong |given1=Tran Ky |surname2=Lockhart |given2=Bruce |title=The Cham of Vietnam: History, Society and Art |url={{Google books|GUHeBgAAQBAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |publisher=NUS Press |isbn=978-9971-69-459-3 }} * {{Cite book |last=Possehl |first=Gregory L. |title=The Indus Civilization: A Contemporary Perspective |date=11 Tachwedd 2002 |publisher=Rowman Altamira |isbn=978-0-7591-1642-9 |pages=141–156 |chapter=Indus religion |author-link=Gregory Possehl |chapter-url=https://books.google.com/books?id=XVgeAAAAQBAJ&pg=PA154 }} * {{Cite book |last=Prentiss |first=Karen Pechilis |title=The Embodiment of Bhakti |publisher=Oxford University Press |year=2014 |isbn=978-0-19-535190-3}} <!-- R --> * {{Cite journal |author-last=Radhakrishnan |author-first=S. |author-link=Sarvepalli Radhakrishnan |date=October 1922 |title=The Hindu Dharma |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/pdf/10.1086/intejethi.33.1.2377174 |url-status=live |format=PDF |journal=[[International Journal of Ethics]] |location=[[Chicago]] |publisher=[[University of Chicago Press]] |volume=33 |issue=1 |pages=1-22 |doi=10.1086/intejethi.33.1.2377174 |doi-access=free |issn=1539-297X |jstor=2377174 |s2cid=144844920 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230114545/https://www.journals.uchicago.edu/doi/pdf/10.1086/intejethi.33.1.2377174 |archive-date=30 December 2021 |access-date=30 December 2021 }} * {{Cite book |last1=Radhakrishnan |first1=S. |url=https://archive.org/details/sourcebookinindi00radh |title=A Source Book in Indian Philosophy |last2=Moore |first2=C. A. |publisher=Princeton University Press |year=1967 |isbn=978-0-691-01958-1 |author-link=Sarvepalli Radhakrishnan }} * {{Cite book |last=Radhakrishnan |first=S. |title=Indian Philosophy |publisher=Oxford University Press |year=1996 |isbn=978-0-19-563820-2 |volume=1 |author-link=Sarvepalli Radhakrishnan}} * {{Cite book |last=Raju |first=P. T. |title=The Philosophical Traditions of India |url=https://archive.org/details/liang.philosophicaltra0000raju_v1y2 |publisher=Motilal Banarsidass |year=1992 |location=Delhi}} * {{Cite book |last=Renou |first=Louis |title=The Nature of Hinduism |publisher=Walker |year=1964 |author-link=Louis Renou}} * {{Cite book |last=Richman |first=Paula |year=1988 |title=Women, branch stories, and religious rhetoric in a Tamil Buddhist text |url=https://archive.org/details/womenbranchstori0000rich |place=Buffalo, NY |publisher=Maxwell School of Citizenship and Public Affairs, Syracuse University |isbn=978-0-915984-90-9 }} * {{Cite book |last=Rinehart |first=Robin |title=Contemporary Hinduism: Ritual, Culture, and Practice |publisher=ABC-CLIO |year=2004}} * {{Cite book |last=Rocher |first=Ludo |url=https://books.google.com/books?id=n0-4RJh5FgoC |title=The Puranas |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |year=1986 |isbn=978-3-447-02522-5 |author-link=Ludo Rocher }} * {{harvc |last=Rocher |first=Ludo |year=2003 |c=The Dharmasastra |in=Flood|author-link=Ludo Rocher}} * {{cite book |last=Roer |first=Edward (Translator) |year=1908 |chapter=Shankara's Introduction |title=The Brīhād Aranyaka Upanishad |url={{Google books|3uwDAAAAMAAJ|Shankara's Introduction|page=2|plainurl=yes}} }} <!-- S --> * {{Cite book|last=Samuel|first=Geoffrey|title=The Origins of Yoga and Tantra: Indic Religions to the Thirteenth Century|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-69534-3|author-link=Geoffrey_Samuel}} * {{Cite book|last=Samuel|first=Geoffrey|title=The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century|publisher=Cambridge University Press|year=2010|author-link=Geoffrey_Samuel}} * {{Cite book |last=Sanderson |first=Alexis |title=Genesis and Development of Tantrism |publisher=Institute of Oriental Culture, University of Tokyo |year=2009 |editor-last=Einoo |editor-first=Shingo |series=Institute of Oriental Culture Special Series |volume=23 |location=Tokyo |chapter=The Śaiva Age: The Rise and Dominance of Śaivism during the Early Medieval Period}} * {{Cite book |last1=Sargeant |first1=Winthrop |title=The Bhagavad Gita |title-link=Bhagavad Gita (Sargeant) |last2=Chapple |first2=Christopher |publisher=State University of New York Press |year=1984 |isbn=978-0-87395-831-8 |location=New York |author-link=Winthrop Sargeant}} * {{Cite book |last=Sen Gupta |first=Anima |title=The Evolution of the Sāṃkhya School of Thought |publisher=South Asia Books |year=1986 |isbn=978-81-215-0019-7}} * {{Cite journal |last=Sharf |first=Robert H. |year=1993 |title=The Zen of Japanese Nationalism |url=http://www.thezensite.com/ZenEssays/HistoricalZen/Zen_of_Japanese_Nationalism.html |journal=History of Religions |volume=33 |issue=1 |pages=1–43 |doi=10.1086/463354 |s2cid=161535877 |access-date=8 December 2013 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174255/http://www.thezensite.com/ZenEssays/HistoricalZen/Zen_of_Japanese_Nationalism.html |url-status=live }} * {{Cite web |last=Sharf |first=Robert H. |year=1995 |title=Whose Zen? Zen Nationalism Revisited |url=http://www.thezensite.com/ZenEssays/CriticalZen/whose%20zen_sharf.pdf |access-date=8 December 2013 |archive-date=2 Chwefror 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202090252/http://www.thezensite.com/ZenEssays/CriticalZen/whose%20zen_sharf.pdf |url-status=live }} * {{Cite book|last=Sharma|first=Arvind|title=Classical Hindu Thought: An Introduction|url=https://archive.org/details/classicalhinduth0000shar|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2000|isbn=978-0-19-564441-8|author-link=Arvind Sharma}} * {{Cite journal|last=Sharma|first=Arvind|author-link=Arvind Sharma|year=2002|title=On Hindu, Hindustān, Hinduism and Hindutva|journal=Numen|volume=49|issue=1|pages=1–36|doi=10.1163/15685270252772759|jstor=3270470}} * {{Cite book|last=Sharma|first=Arvind|title=The Study of Hinduism|url=https://archive.org/details/studyofhinduism0000unse|publisher=[[University of South Carolina Press]]|year=2003|author-link=Arvind Sharma}} * {{Cite book|last=Sharma|first=Arvind|title=Hinduism as a Missionary Religion|url=https://archive.org/details/hinduismasmissio0000shar|publisher=[[State University of New York Press]]|year=2011|isbn=978-1-4384-3211-3|author-link=Arvind Sharma}} * {{Citation |last1=Sharma |first1=Suresh K. |title=Cultural and Religious Heritage of India: Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=XFKi3Uak8ssC&pg=PA1 |year=2004 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-956-0 |last2=Sharma |first2=Usha |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174311/https://books.google.com/books?id=XFKi3Uak8ssC&pg=PA1 |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Shults |first=Brett |year=2014 |title=On the Buddha's Use of Some Brahmanical Motifs in Pali Texts |url=http://jocbs.org/index.php/jocbs/article/view/76/96 |journal=Journal of the Oxford Centre for Buddhist Studies |volume=6 |pages=121–9 }} * {{Citation |last1=Siemens |first1=Herman |title=Nietzsche, Power and Politics: Rethinking Nietzsche's Legacy for Political Thought |url=https://books.google.com/books?id=L2sEL7Kj6lcC |year=2009 |publisher=Walter de Gruyter |last2=Roodt |first2=Vasti |isbn=9783110217339 }} * {{Cite journal |last=Silverberg |first=James |year=1969 |title=Social Mobility in the Caste System in India: An Interdisciplinary Symposium |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-sociology_1969-11_75_3/page/442 |journal=The American Journal of Sociology |volume=75 |issue=3 |pages=442–443 |doi=10.1086/224812 }} * {{cite book|first=D. N.|last=Shukla|year=1993|title=Vastu-Sastra: Hindu Science of Architecture|publisher=Munshiram Manoharial Publishers|isbn=978-81-215-0611-3}} * {{Cite book |last=Singh |first=Upinder |year=2008 |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |publisher=Pearson Education India |isbn=978-81-317-1120-0 |author-link=Upinder Singh |url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC |access-date=2 Gorffennaf 2015 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220004242/https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC |url-status=live }} * {{Citation |last=Singh |first=Upinder |year=2009 |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |publisher=Longman |isbn=978-81-317-1677-9|author-link=Upinder Singh}} * {{Cite journal |last=Sjoberg |first=Andree F. |year=1990 |title=The Dravidian Contribution to the Development of Indian Civilization: A Call for a Reassessment |journal=Comparative Civilizations Review |volume=23 |issue=23 |pages=40–74 |id=Article 4 |url=https://scholarsarchive.byu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1188&context=ccr |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174248/https://scholarsarchive.byu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1188&context=ccr |url-status=live }} * {{Citation |last=Smart |first=Ninian |author-link=Ninian Smart |year=1993 |title=THE FORMATION RATHER THAN THE ORIGIN OF A TRADITION |url=http://www.basr.ac.uk/diskus/diskus1-6/SMART.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231922/http://www.basr.ac.uk/diskus/diskus1-6/SMART.txt |archive-date=2 December 2013 |url-status=dead |journal=DISKUS |volume=1 |issue=1 |page=1 }} * {{Cite book |last=Smart |first=Ninian |title=Godsdiensten van de wereld (The World's Religions) |publisher=Uitgeverij Kok |year=2003 |location=Kampen}} * {{Cite book |title=Social Structure and Mobility in Economic Development |publisher=Aldine Transaction |year=2005 |isbn=978-0-202-30799-2 |editor-last=Smelser |editor-first=Neil J. |editor-link=Neil Smelser |editor-last2=Lipset |editor-first2=Seymour Martin |editor-link2=Seymour Martin Lipset}} * {{Cite book |last1=Smith |first1=Bonnie |title=Crossroads and Cultures, Combined Volume: A History of the World's Peoples |last2=Van De Mieroop |first2=Marc |last3=von Glahn |first3=Richard |last4=Lane |first4=Kris |year=2012 |publisher=Macmillan |isbn=978-0-312-41017-9 |url=https://books.google.com/books?id=wjOyxUzKWLAC |access-date=29 December 2020 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174322/https://books.google.com/books?id=wjOyxUzKWLAC |url-status=live }} * {{Cite book | editor-last=Sontheimer | editor-first=Sunther-Dietz | title = Hinduism Reconsidered |year=1989 | publisher = Manohar |isbn=8173041989 }} * {{Citation |last=Sponsel |first=Leslie Elmer |title=Spiritual Ecology: A Quiet Revolution |year=2012 |publisher=ABC-CLIO}} * {{Cite book |last=Stein |first=Burton |url=http://www.investigacioneshistoricaseuroasiaticas-ihea.com/files/HISTORYINDIA-BurtonStein.pdf |title=A History of India, Second Edition |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |author-link=Burton Stein |archive-url=https://web.archive.org/web/20140114070555/http://www.investigacioneshistoricaseuroasiaticas-ihea.com/files/HISTORYINDIA-BurtonStein.pdf |archive-date=14 Ionawr 2014 |url-status=dead}} * {{cite book |surname=Stuart-Fox |given=David J. |year=2002 |title=Pura Besakih: Temple, religion and society in Bali |url=https://archive.org/details/purabesakihtempl0000stua |place=Leiden |publisher=KITLV Press |isbn=9789067181464 }} * {{Cite journal |last=Sweetman |first=Will |date=2004 |title=The prehistory of Orientalism: Colonialism and the Textual Basis for Bartholomaus Ziegenbalg's Account of Hinduism |url=http://www.nzasia.org.nz/downloads/NZJAS-Dec04/6_2_3.pdf |journal=New Zealand Journal of Asian Studies |volume=6 |issue=2 |pages=12–38 |archive-date=7 Chwefror 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130207044659/http://nzasia.org.nz/downloads/NZJAS-Dec04/6_2_3.pdf |url-status=dead }} <!-- T --> * {{Cite book |surname=Tattwananda |given=Swami |title=Vaisnava Sects, Saiva Sects, Mother Worship |place=Calcutta |publisher=Nirmalendra Bikash Sen Gupta |year=n.d. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.128453 }} * {{Cite book |last=Thapar |first=R. |title=Interpreting Early India |url=https://archive.org/details/nlsiu.934.tha.11710 |publisher=Oxford University Press |year=1993 |location=Delhi |author-link=Romila Thapar }} * {{Cite book |last=Thompson Platts |first=John |title=A dictionary of Urdu, classical Hindī, and English |publisher=W. H. Allen & Co., Oxford University |year=1884}} * {{Cite book |last=Tiwari |first=Shiv Kumar |title=Tribal Roots Of Hinduism |publisher=Sarup & Sons |year=2002}} * {{Cite book |last1=Toropov |first1=Brandon |title=The Complete Idiot's Guide to World Religions |last2=Buckles |first2=Luke |publisher=Penguin |year=2011}} * {{Cite book |last=Turner |first=Bryan S. |url=https://books.google.com/books?id=YDwRcguxbGwC |title=For Weber: Essays on the Sociology of Fate |year=1996a |isbn=978-0-8039-7634-4 |author-link=Bryan S. Turner (sociologist) |access-date=27 Hydref 2015 |archive-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174249/https://books.google.com/books?id=YDwRcguxbGwC |url-status=live }} <!-- V --> * {{cite book|last=Viswanathan|first=G|editor1-first=Gavin|editor1-last=Flood|year=2003|chapter=Colonialism and the Construction of Hinduism|doi=10.1002/9780470998694.ch2|title=The Blackwell Companion to Hinduism|pages=23–44|isbn=9780470998694}} * {{Cite book |last=Vivekananda |first=Swami |title=Complete Works of Swami Vivekananda |publisher=Advaita Ashrama |year=1987 |isbn=978-81-85301-75-4 |location=Calcutta |author-link=Swami Vivekananda}} * {{Cite book |last=Vivekjivandas |title=Hinduism: An Introduction - Part 1 |publisher=Swaminarayan Aksharpith |year=2010 |isbn=978-81-7526-433-5 |location=Ahmedabad}} <!-- W --> * {{Cite book|last=Walker|first=Benjamin|publisher=[[Taylor & Francis]]|year=1968|isbn=9-780-429-62465-0|author-link=Benjamin Walker (author)|url=https://www.google.co.in/books/edition/Hindu_World/6zj3DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0|title=The Hindu world: an encyclopedic survey of Hinduism}} * {{Cite book|last=Werner|first=Karel|title=Yoga And Indian Philosophy|author-link=Karel Werner|orig-year=1977|publisher=Motilal Banarsidass|edition=Reprint|year=1998|isbn=978-81-208-1609-1}} * {{Cite book|last=Werner|first=Karel|url=https://books.google.com/books?id=HvuQAgAAQBAJ|title=A Popular Dictionary of Hinduism|publisher=Routledge|year=2005|isbn=978-1-135-79753-9|author-link=Karel Werner}} * {{Cite book|last=White|first=David Gordon|title=Tantra in Practice|publisher=Princeton University Press|year=2000|editor-last=David Gordon White|chapter=Introduction|author-link=David Gordon White}} * {{cite journal |last=Widgery |first=Alban G. |title=The Principles of Hindu Ethics |journal=International Journal of Ethics |volume=40 |issue=2 |date=Jan 1930 |pages=232–245 |doi=10.1086/intejethi.40.2.2377977 |jstor=2377977|s2cid=170183611 }} * {{Cite book |last=Wink |first=Andre |title=Al-Hind: the Making of the Indo-Islamic World, Volume 1 |publisher=Brill Academic |year=1991 |isbn=978-90-04-09509-0}} * {{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |year=1995 |title=Early Sanskritization: Origin and Development of the Kuru state |url=http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf |url-status=dead |journal=Electronic Journal of Vedic Studies |publisher=Praeger |volume=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611142934/http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf |archive-date=11 Mehefin 2007 |number=4 }} <!-- Z --> * {{Cite book|last=Zimmer|first=Heinrich|title=Philosophies of India|publisher=[[Princeton University Press]]|year=1951|author-link=Heinrich Zimmer}} {{refend}} == Dolenni allanol == {{refbegin}} ; Main resources * {{cite encyclopedia |title=Brill's Encyclopedia of Hinduism Online |date= |editor-surname=Jacobsen |editor-given=Knut A. |editor-link=Knut A. Jacobsen |display-editors=etal |url=https://referenceworks.brillonline.com/browse/brill-s-encyclopedia-of-hinduism }} * {{cite encyclopedia|title=Hinduism|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|date=}} * [https://www.learnreligions.com/hinduism-4684846 Many articles about Hinduism]{{Dolen marw|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by ''[[Dotdash]]'' (formerly ''About.com'') * {{Curlie|https://curlie.org/Society/Religion_and_Spirituality/Hinduism/}} * {{Gutenberg book|no=subject/11274|name=Hinduism}} ; Hindu views * [http://www.iep.utm.edu/hindu-ph/ Hindu Philosophy and Hinduism], IEP, Shyam Ranganathan, York University * [http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/vedica.pdf Vedic Hinduism] SW Jamison and M Witzel, Harvard University * [[Wikisource:The Complete Works of Swami Vivekananda/Volume 1/Lectures And Discourses/The Hindu Religion|The Hindu Religion]], Swami Vivekananda (1894), Wikisource * [http://www.ramakrishna.org/catalog/archive/Spirit_of_Hinduism.htm Hinduism by Swami Nikhilananda], The Ramakrishna Mission (one of the Theistic Hindu Movements) * [http://www.dlshq.org/download/hinduismbk.pdf All About Hinduism by Swami Sivananda (pdf)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191222000944/http://www.dlshq.org/download/hinduismbk.pdf |date=22 December 2019 }}, The Divine Life Society (one of the Theistic Hindu Movements) * [http://www.iep.utm.edu/adv-veda/ Advaita Vedanta Hinduism by Sangeetha Menon], IEP (one of the non-Theistic school of Hindu philosophy) * [https://web.archive.org/web/20051103040233/http://hinduism.iskcon.com/ Heart of Hinduism: An overview of Hindu traditions] by [[ISKCON]] (Hare Krishna Movement) * [http://www.hinduismtoday.com/modules/wfchannel/index.php?wfc_cid=21 What is Hinduism?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418012219/https://www.hinduismtoday.com/modules/wfchannel/index.php?wfc_cid=21 |date=18 Ebrill 2021 }} gan ''Hinduism Today'' ; Ymchwil * {{Cite web|title=Oxford Centre for Hindu Studies|url=https://ochs.org.uk/|url-status=live|website=University of Oxford|language=en-US}} * {{cite web|url=http://jhs.oxfordjournals.org/content/current|archive-url=https://web.archive.org/web/20120430112926/http://jhs.oxfordjournals.org/content/current|url-status=dead|archive-date=2012-04-30|title=Latest issue of 'The Journal of Hindu Studies|publisher=Oxford University Press|language=en-US}} * {{cite web|url=https://link.springer.com/journal/volumesAndIssues/11407|url-status=live|title=Latest issue of the 'International Journal of Hindu Studies'|publisher=Springer|language=en-US}} * {{cite web|url=http://digitalcommons.butler.edu/jhcs/|url-status=live|title=Latest issue of 'The Journal of Hindu-Christian Studies'|website=Butler University|language=en-US}} * {{cite web|url=http://jewishstudies.fiu.edu/about-us/initiative-for-global-jewish-communities/society-for-indo-judaic-studies/journal-archives/|url-status=live|title=Latest issue of 'The Journal of Indo-Judaic Studies'|website=[[Florida International University]]|language=en-US}}{{Dolen marw|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite web|title=International Journal of Dharma Studies|url=https://internationaljournaldharmastudies.springeropen.com/|url-status=live|access-date=2021-03-17|website=International Journal of Dharma Studies|language=en|quote=Springer (Topical publications on Hinduism, other Indic religions)}} * [https://web.archive.org/web/20150420084630/http://pluralism.org/religion/hinduism/bibliography Hinduism outside India], A Bibliography, Harvard University (The Pluralism Project) * [https://hal.archives-ouvertes.fr/halshs-00196705/ What's in a Name? Agama Hindu Bali in the Making – Hinduism in Bali, Indonesia] Michel Picard, Le CNRS (Paris, France) {{refend}} {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Amldduwiaeth]] [[Categori:Hindŵaeth| ]] [[Categori:Credoau, traddodiadau a mudiadau crefyddol]] [[Categori:Crefydd yn India]] [[Categori:Undduwiaeth]] m7i1ula6kvstndpx8qnwhgj6fphobcv 0 9467 14892244 14891392 2026-05-10T17:25:03Z Els Pam Pels 86111 /* Cyn-ddisgyblion nodedig */ 14892244 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} }} {{Gwybodlen Ysgol | enw = Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig | enw_brodorol = | delwedd = Logo Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig.png | maint_delwedd = 100px | pennawd = | arwyddair = | arwyddair_cym = | sefydlwyd = 1973 | cau = | math = Ysgol Gyfun Gymunedol<ref>[http://penweddig.ceredigion.sch.uk/cy Gwefan yr ysgol;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170422204949/http://www.penweddig.ceredigion.sch.uk/cy |date=2017-04-22 }} adalwyd 27 Chwefror 2017.</ref> | iaith = Cymraeg | crefydd = | llywyd = | cadeirydd = | sylfaenydd = | arbenigedd = | lleoliad = Ffordd Llanbadarn, [[Aberystwyth]], [[Ceredigion]] | gwlad = [[Cymru]] | codpost = SY23 3QN | aall = [[Cyngor Sir Ceredigion]] | staff = | disgyblion = 598 (2024)<ref>{{dyf gwe| url=https://estyn.gov.wales/app/uploads/2024/12/Inspection-report-Ysgol-Gyfun-Penweddig-2024.pdf| teitl=Adroddiad arolygiad Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig| cyhoeddwr=Estyn| dyddiad=2024}}</ref> | rhyw = Cyd-addysgol | oed_isaf = 11 | oed_uchaf = 18 | llysoedd = | lliwiau = Du | cyhoeddiad = | cyhoeddiadau = | gwefan = {{url|penweddig.ceredigion.sch.uk/cy/}} }} [[Ysgol uwchradd]] gyfun gymunedol cyfrwng [[Cymraeg]] yn nhref glan-môr [[Aberystwyth]] yw '''Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig''' ac fe'i henwyd ar ôl yr hen gantref o'r un enw ([[Penweddig]]). Sefydlwyd yr ysgol yn [[1973]]<ref>{{dyf gwe| url=http://www.penweddig.ceredigion.sch.uk/e/prospectus/| teitl=Blaenair gan y prifathro (Saesneg)| cyhoeddwr=Ysgol Gyfun Penweddig}}</ref> fel ysgol ddwyieithog i blant gogledd Sir [[Ceredigion]], ond ysgol Gymraeg yw hi bellach. Noda Prospectws yr ysgol mai'r 'Gymraeg yw iaith bob dydd yr ysgol a hi hefyd yw cyfrwng y rhan fwyaf o’r gwersi. Mae cynnal Cymreictod o fewn yr ysgol, y gymuned leol a thu hwnt yn rhan ganolog o waith yr ysgol.' Nodir hefyd fod gwaith dyngarol yn elfen amlwg o waith a thraddodiad yr ysgol.<ref>[http://www.penweddig.ceredigion.sch.uk/uploads/Prosbectws/Prosbectws%20(1).pdf Prospectws yr ysgol;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305003710/http://www.penweddig.ceredigion.sch.uk/uploads/Prosbectws/Prosbectws%20(1).pdf |date=2016-03-05 }} adalwyd 20 Mawrth 2015</ref> Mae gan yr ysgol tua 600 o ddisgyblion ar y gofrestr. Mae canlyniadau arholiadau allanol, ar bob lefel, yn sylweddol uwch na chanlyniadau cyfartalog Cymru ac mae'r ysgol ymhlith yr ugain ysgol orau yng Nghymru. Yn 2005, roedd bron traean o’r disgyblion yn derbyn gwersi offerynnol neu leisiol a cheir adnoddau da, gyda 7 labordy a 7 gweithdy celf a dylunio a thechnoleg.<ref>Arlowg 2005; dyfynnwyd ym Mhrospectws yr ysgol: ''“Mae adnoddau da ar gyfer pob pwnc. Gwna’r disgyblion ddefnydd da iawn o’r ganolfan adnoddau, lle mae stoc dda iawn o lyfrau. Mae ansawdd yr adeiladau’n rhagorol.”''; adalwyd 20 Mawrth 2015</ref> == Penaethiaid == * [[Gerald Morgan]] (1973-1989) * Arwel George (1989-2009) * [[Gwenallt Llwyd Ifan]] (2009-2018) * Dr Rhodri Thomas (2020-2022) * Clive Williams (2024-) == Adeiladau == Adeiladwyd drwy ddull [[Menter Cyllid Preifat]] (PFI) gan gwmni Atkins. Nhw sy'n berchen ar adeilad yr ysgol, ac mae'n cael ei logi i'r Cyngor Sir i'w ddefnyddio fel ysgol. Agorodd yr ysgol mewn hen adeilad ar Ffordd Dewi, Aberystwyth, adeilad roedd y cyngor yn berchen arno. Ym mis Hydref 2001 symudwyd yr ysgol i'w chartref presennol ar Ffordd Llanbadarn. == Gwerthoedd == *Parchu eich hunain ac eraill *Parchu eiddo ac amgylchedd *Parchu'r ysgol *Defnyddio'r iaith Gymraeg hyd eithaf eich gallu. *Parchu rygbi == Cyn-ddisgyblion nodedig == *[[Aled Haydn Jones]] - cynhyrchydd ar [[The Chris Moyles Show]]<ref>{{dyf gwe| url=http://www.bbc.co.uk/wales/mid/halloffame/showbiz/aled_haydn_jones.shtml| teitl=Aled Haydn Jones' Biography| cyhoeddwr=BBC Wales}}</ref> *[[Esyllt Sears]] - comediwraig *[[Georgia Ruth]] - cantores<ref>{{Cite web|url=https://cy-gb.facebook.com/georgiaruth|title=Proffil Georgia Ruth Williams|date=|access-date=|website=Facebook|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref> *[[Gwyneth Keyworth]] - actores<ref>{{Cite journal|url=https://www.trefeurig.org/uploads/ytincerrhagfyr314.pdf|title=AGI! AGI! AGI!|last=Edwards|first=Efa|date=Rhagfyr 2008|journal=Y Tincer|volume=Rhif 314|pages=1|access-date=2019-03-28|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328152839/https://www.trefeurig.org/uploads/ytincerrhagfyr314.pdf}}</ref> *[[Daniel Gwydion Williams]] *[[Damian Walford Davies]] *[[Jason Walford Davies]] *[[Lleucu Roberts]] - awdures plant *[[Sioned Puw Rowlands]] - llenor *[[Iola Wyn]] - Newyddiadurwraig *[[Jacob Ifan]] - actor<ref>{{Cite web|title=Film and TV stars band together to support Arts Centre|url=http://www.cambrian-news.co.uk/article.cfm?id=101967&headline=Film%20and%20TV%20stars%20band%20together%20to%20support%20Arts%20Centre&sectionIs=news&searchyear=2016|website=Cambrian News|access-date=2019-10-08|language=en|archive-date=2020-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626105246/http://www.cambrian-news.co.uk/article.cfm?id=101967&headline=Film%20and%20TV%20stars%20band%20together%20to%20support%20Arts%20Centre&sectionIs=news&searchyear=2016|url-status=dead}}</ref> *Telor Gwyn - darlunydd llyfrau *Aled Llyr - actor *Rhys ap Hywel - actor *Aelodau [[Race Horses]] - band a berfformiodd yng [[Gŵyl Glastonbury|Ngŵyl Glastonbury]] yn 2007<ref>{{Cite journal|url=https://issuu.com/y_selar/docs/yselarmawrth09/4|title=CARLAMU I'R BRIG|last=Schiavone|first=Owain|date=Mawrth 2009|journal=Y Selar|volume=Rhifyn 17|pages=4, 5|access-date=2019-03-29|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328155754/https://issuu.com/y_selar/docs/yselarmawrth09/4}}</ref> *Aelodau [[Sorela]] - triawd o chwiorydd sy'n canu caneuon yn Gymraeg *[[Dylan Ebenezer]] - darlledwr *[[Huw Thomas (gwleidydd)|Huw Thomas]] - AS o Mai 2026 *[[Anna Brychan]] - AS o Mai 2026 *[[Geraint Morgan (actor)|Geraint Morgan]] - actor *[[Gaenor Howells]] - cyflwynydd *[[Deian Gwynne]] - chwaraewr rygbi *[[Nerys Jones]] - diplomydd == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau|2 }} == Dolenni allanol == *[http://penweddig.ceredigion.sch.uk/cy/ Gwefan yr ysgol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180226233302/http://www.penweddig.ceredigion.sch.uk/cy/ |date=2018-02-26 }} [[Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Aberystwyth]] [[Categori:Sefydliadau 1973]] [[Categori:Ysgolion uwchradd Ceredigion|Penweddig]] [[Categori:Ysgolion Cymraeg|Penweddig]] it425rn9kq1ltyfwnjozdsl59crrnab 0 11643 14892576 14877125 2026-05-11T10:57:39Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Torfaen i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892576 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Torfaen i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[bwrdeistref sirol|mwrdeistref sirol]] [[Torfaen]], [[Cymru]], yw '''Abersychan'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/abersychan-torfaen-so264046#.YXxb4y8w3OE British Place Names]; adalwyd 29 Hydref 2021</ref> Mae [[Caerdydd]] 28.1 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Abersychan ac mae [[Llundain]] yn 206.1&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Casnewydd]] sy'n 15.8&nbsp;km i ffwrdd. Mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi [[Cwmafon]], [[Garndiffaith]], [[Pen-twyn, Torfaen|Pen-twyn]], [[Tal-y-waun]], a'r [[Y Farteg|Farteg]]. ==Enwogion== * [[Roy Jenkins]], gwleidydd * [[Paul Murphy]] (AS Torfaen) {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Abersychan (pob oed) (7,064)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Abersychan) (776)'''|red|11.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Abersychan) (6152)'''|green|87.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Abersychan) (1,208)'''|blue|41.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Torfaen}} [[Categori:Abersychan| ]] [[Categori:Cymunedau Torfaen]] [[Categori:Trefi Torfaen]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] pxcie94d31xx0qxtvir8uko13pqw5yv 0 12096 14892391 14890417 2026-05-11T02:33:00Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892391 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Dolwyddelan'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dolwyddelan-conwy-sh736521#.YZlhmC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Saif yn [[Dyffryn Lledr|Nyffryn Lledr]] ym [[Parc Cenedlaethol Eryri|Mharc Cenedlaethol Eryri]]. Enwir y pentref ar ôl [[Sant]] [[Gwyddelan]], [[nawddsant]] y [[plwyf]]. Mae'r [[A470]] a [[Rheilffordd Dyffryn Conwy]] yn pasio drwy'r pentref. ==Hanes== Yn ymyl y pentref ar glogwyn isel y mae [[Castell Dolwyddelan]], un o gestyll [[Teyrnas Gwynedd|Tywysogion Gwynedd]] a man geni [[Llywelyn Fawr]] yn ôl traddodiad. Yma hefyd y mae Tanycastell, man geni y pregethwr [[John Jones, Talysarn]]. Ychydig yn is i lawr y dyffryn ceir safle caer Rufeinig ym [[Bryn-y-Gefeiliau|Mryn-y-Gefeiliau]]. Ar draws y ffordd i'r ffordd fawr ceir [[Tomen y Castell]], sef [[mwnt a beili|hen domen]] o'r [[Oesoedd Canol]]. [[Delwedd:Pen-y-groes, Dolwyddelan NLW3361380.jpg|bawd|dim|Dolwyddelan tuag 1875]] ==Llên gwerin== Un a aned yng Ngwm Wybrnant, uwchben Penmachno oedd Ellis Pierce (1841-1912), neu Elis o'r Nant, fel yr adnabyddid ef yngyffrediniol. Ymysg y pynciau y rhoddai sylw iddynt oedd hanes y tywydd yn ei gynefin, Dolwyddelan, a enwir yn 'wlad y gôg', a'i thrigolion yn 'gwcws' hyd heddiw, oherwydd chwedl hynafol am y lle. Yn ôl y chwedl, ganrifoedd ynghynt penderfynodd y cwrddplwy' geisio cadw'r gôg yn No'ddelan drwy'r flwyddyn gan godiwal uchel o amgylch y fro.<ref>Vivian Parry Williams [https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn86.pdf] tudalen 6</ref> ==Y Bont Rufeinig== Uwchlaw'r pentref yn rhan uchaf y dyffryn mae hen bont a elwir Y Bont Rufeinig. Dywedir iddi gael ei chodi i gludo'r hen [[Ffyrdd Rhufeinig Cymru|ffordd Rufeinig]] o ''[[Caerhun|Canovium]]'' (Caerhun) i [[Tomen y Mur|Domen y Mur]], gwersyll Rhufeinig ger [[Trawsfynydd]]. Mae ganddi [[pensaernïaeth|bensaernïaeth]] anghyffredin iawn, gyda wyth fwa o gerrig anferth, ond ymddengys ei bod yn perthyn i'r cyfnod modern cynnar yn hytrach na'r [[Yr Ymerodraeth Rufeinig|cyfnod Rhufeinig]]. Mae'r hen ffordd i fyny'r dyffryn i [[Blaenau Ffestiniog|Flaenau Ffestiniog]] yn ei chroesi. [[Delwedd:RomanBridgeP6073171X.jpg|300px|bawd|dim|Y Bont Rufeinig, Dolwyddelan]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dolwyddelan (pob oed) (474)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dolwyddelan) (238)'''|red|51.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dolwyddelan) (260)'''|green|54.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dolwyddelan) (83)'''|blue|38.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl o Ddolwyddelan== *[[Paul Griffiths (dramodydd)|Paul Griffiths]] (g. 1973), dramodydd *[[Ffion Dafis]], actores *[[Eigra Lewis Roberts]], awdures *[[Llywelyn ap Iorwerth]], Tywysog Cymru *[[Angharad James]], bardd *[[David Richard Jones]], bardd *[[John Jones, Talysarn]], pregethwr o'r 19g *[[John Lloyd-Jones]] (1885-1956), ysgolhaig a gofir am ei waith fel eiriadurwr hanesyddol ac awdurdod ar enwau lleoedd gogledd-orllewin Cymru *Parch Robert Owen (tad [[Wynford Ellis Owen]]) ysbrydoliaeth y gyfres ''[[Porc Peis Bach]]'' *[[George Maitland Lloyd Davies|George M L Davies]] *[[Elis O'r Nant]] - llenor a llyfrwerthwr *[[Nanws a'ch Robat]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Dolwyddelan| ]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Eryri]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] c1qvgkdmsg8e9n5pisxkgm4g5ke4ksd 0 15856 14892454 14883985 2026-05-11T08:51:17Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892454 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Tref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Bargod'''<ref>''[[Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig]]'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), t.67</ref><ref>[http://www.e-gymraeg.com/enwaucymru/chwilio.aspx Gwefan Enwau Cymru (Canolfan Bedwyr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927190400/http://www.e-gymraeg.com/enwaucymru/chwilio.aspx |date=2013-09-27 }}; adalwyd 17 Mehefin 2013</ref><ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (hefyd '''Bargoed'''). Saif ar lan afon [[Rhymni]] i'r gogledd o dref [[Caerffili]]. Mae'r gymuned yn uno Bargod, a oedd gynt yn [[Sir Forgannwg]] ac [[Aberbargod]], a oedd gynt yn [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]].<ref>''[[Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig]]'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), s.v. "Bargod"</ref> Mae [[marchnad]] wythnosol yn y dre. Mae [[Caerdydd]] 23.3 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Bargoed ac mae Llundain yn 217.7&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Casnewydd]] sy'n 20.2&nbsp;km i ffwrdd. Yn wreiddiol roedd yn dref farchnad wledig, ond tyfodd i fod yn dref sylweddol yn dilyn agor [[pwll glo]] yn [[1903]]. Caeodd y pwll glo yn ystod y [[1980au]], ac mae'r safle nawr yn gartref i barc gwledig. ==Tarddiad yr enw== Fe'i ceir yn gyntaf, wedi'i ysgrifennu, yn 1799, felly bathiad cymharol ddiweddar ydyw. Mae'n tarddu o enw'r nant "Nant Bargod Rhymni" sy'n llifo i lawr Mynydd y Fochriw i afon Rhymni yn [[Aberbargoed]] (Aber Bargoed oedd ffurf 1578). Mae enw'r nant, fodd bynnag, yn llawer hŷn; fe'i gwelir gyntaf yn 1170 "Bargau Remni". Roedd y nant yn ffin naturiol rhwng tiroedd brithdir a [[Senghennydd]] Uwch Caeach. Gyda thwf diwydiant 19eg ganrif, galwyd y tir ar yr ochor ddwyreiniol yn Aberbargoed (Aberbargod, 1729), Pontaber Bargoed yn 1794). Galwyd yr ochor orllewinol yn Bargoed. Bargod, felly, oedd y ffurf gynharaf, a hynny'n golygu "ffin". Newidiwyd yr enw, mae'n debyg, oherwydd dylanwad llefydd cyfagos megis Penycoed ac Argoed.<ref>Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, ''Dictionary of the Place-Names of Wales'' (Gwasg Gomer, 2007)</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bargod (pob oed) (11,900)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bargod) (1,143)'''|red|10}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bargod) (10874)'''|green|91.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Bargod) (2,246)'''|blue|44.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * [[George Fisher]] (1909–1970), dramodydd * [[Alun Hoddinott]] (1929–2008), cyfansoddwr ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} [[Categori:Bargod| ]] [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Trefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 6m5vcezxea41wmkvclucveoyz6mmjth 0 17219 14892251 14697894 2026-05-10T17:38:24Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892251 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy | image =Portrait de Dante.jpg | caption = Portread o Dante gan [[Sandro Botticelli]] }} [[Delwedd:Cesare Saccaggi - Incipit Vita Nova - Dante, 1903.jpg|alt=Incipit vita nova, Dante a Beatrice yn yr ardd, 1903, campwaith arddull cyn-Raffaelaidd gan Cesare Saccaggi da Tortona.|bawd|356x356px|''Incipit vita nova, Dante a Beatrice yn yr ardd'' (1903) paentiad yn arddull cyn-Raffaelaidd gan Cesare Saccaggi da Tortona]] [[Bardd]] a llenor o [[Eidal]]wr yn yr ieithoedd [[Eidaleg]] a [[Lladin]] oedd '''Dante Alighieri''' ([[Mai]] [[1265]] – [[14 Medi]] [[1321]], a aned yn [[Fflorens]]. Mae'n fwyaf adnabyddus am ei gerdd epig ''[[La Divina Commedia]]'', ond roedd yn llenor dawnus yn yr iaith Ladin yn ogystal ag edmygid yn ystod ei oes am ei draethodau ysgolheigaidd ar [[Rhestr awduron Lladin clasurol|farddoniaeth Ladin glasurol]] yn bennaf. == Hanes == Roedd Dante yn fab i gyfreithiwr yn Fflorens. Yn [[1289]] gwasanaethodd ym myddin [[Fflorens]] ac yn [[1300]] roedd yn farnwr yn y ddinas honno. Roedd wedi priodi Gemma Donati yn [[1292]] a chafodd bedwar plentyn ganddi. Yn [[1301]] cafodd ei anfon ar neges i weld y [[pab]] ond collodd ei blaid rym a chafodd ei [[alltud]]io o Fflorens. Bu farw yn [[Ravenna]] ar 14 Medi, 1321 a chafodd ei gladdu yno. Trwy gydol ei oes breuddwydiai am weld [[ymerodraeth]] [[Cristnogaeth|Gristnogol]] newydd a fyddai'n dod â heddwch ac undeb i'r Eidal a gwledydd Cred. Pan yn blentyn, ac unwaith neu ddwy ar ôl hynny, cyfarfu â merch o'r enw [[Beatrice]]; ni phriodasant ond daeth hi i ymgorffori'r [[Awen]] a [[Cariad|Chariad]] iddo (mae rhai ysgolheigion yn amau ei bodolaeth). == Gwaith llenyddol == Treuliodd Dante tua deunaw mlynedd o'i oes yn ysgrifennu ei gampwaith, ''La Commedia'' (a adnabyddir heddiw fel ''La Divina Commedia'' - 'Y Ddrama Ddwyfol' - ar ôl teitl argraffiad pwysig a gyhoeddwyd 250 mlynedd yn ddiweddarach). Mae'n disgrifio [[pererindod]] ysbrydol [[enaid]] ddynol a arweinir gan [[Virgil|Fferyllt]] (sy'n cynrychioli [[athroniaeth]] naturiol) a Beatrice (sy'n cynrychioli [[crefydd]] ddatguddiedig) trwy dair rhan [[Uffern]] a saith teras neu gylch [[Purdan]] i'r [[Paradwys|Baradwys ddaearol]]. Yna mae Fferyllt yn eu gadael ac mae Dante a Beatrice yn esgyn i gylchoedd y [[Nef]] ei hun. Mae'r ''[[Vita Nuova]]'' yn disgrifio cariad Dante at y ferch gig a gwaed Beatrice. ==Llyfryddiaeth== * ''Il Fiore'' (1283–7), barddoniaeth Eidaleg briodolir i Dante * ''Detto d'Amore'' (1283–7), barddoniaeth Eidaleg briodolir i Dante * ''[[La Vita Nuova]]'' (1294), barddoniaeth a rhyddiaith Eidaleg * ''De vulgari eloquentia'' (1302–5), traethawd Lladin * ''[[Convivio]]'' (1307), barddoniaeth a rhyddiaith Eidaleg * ''De Monarchia'' (1313), traethawd Lladin * ''[[Divina Commedia]]'' (1320), barddoniaeth Eidaleg * ''Eclogae'' (1320), dwy gerdd Ladin * ''Quaestio de aqua et terra'' (1320), traethawd Lladin * ''Le Rime'', barddoniaeth Eidaleg a gasglwyd ar ôl ei farwolaeth ==Società Dante Alighieri== Yn 1889 sefydlwyd [[Società Dante Alighieri]] sef cymdeithas er cof am Dante ar gyfer amddiffyn ac hyrwyddo iaith a diwylliant yr iaith Eidaleg. == Cymdeithasau Dante == *[http://www.ladante.it/index.asp La Società Dante Alighieri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091230092331/http://www.ladante.it/index.asp |date=2009-12-30 }} *[http://www.dantealighieri.net/cambridge/Comitati_Mondo.html Gwefannau ar Dante - cyfeiriadur]{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) *[http://www.dantealighieri.fr Association Dante Alighieri, Comité de Paris] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080106173535/http://www.dantealighieri.fr/ |date=2008-01-06 }} *[http://www.dante.at Società Dante Alighieri, Comitato di Vienna] *[http://www.soc-dante-alighieri.de Società Dante Alighieri, Comitato di Berlino]{{Dolen marw|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.dantesociety.org/ Cymdeithas Dante America] == Dolenni allanol == [[Delwedd:De vulgari eloquentia.tif|bawd|''De vulgari eloquentia'', 1577]] * [http://www.cummingsstudyguides.net/Guides2/DivineCom.html#Dante%20Home ''La Divina commedia'' - astudiaeth] * [http://dante.ilt.columbia.edu/ "Digital Dante"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040326133000/http://dante.ilt.columbia.edu/ |date=2004-03-26 }} * [http://etcweb.princeton.edu/dante/index.html Prosiect Dante Princeton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090603094521/http://etcweb.princeton.edu/dante/index.html |date=2009-06-03 }} * [http://danteworlds.laits.utexas.edu/ Danteworlds] * [http://www.readprint.com/author-2/Dante-Alighieri Testunau gwaith Dante Alighieri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060326233757/http://www.readprint.com/author-2/Dante-Alighieri |date=2006-03-26 }} * [http://www.greatdante.net "Dante Alighieri ar y We"] * [http://plato.stanford.edu/entries/dante/ Stanford Encyclopedia of Philosophy] * [http://www.danteonline.it/ Società Dantesca Italiana - llawysgrifau cynnar o waith Dante (Eidaleg a Saesneg)] *[http://books.guardian.co.uk/authors/author/0,5917,-2,00.html Guardian Books] *[http://www.intratext.com/catalogo/Autori/Aut11.htm Llyfryddiaeth Dante Alighieri] *[http://www.ellopos.net/politics/eu_dante.html Gweledigaeth Dante] *[http://www.litweb.net/biography/205/Dante_Alighieri.html LitWeb.net: Bywgraffiad Dante Alighieri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010145416/http://litweb.net/biography/205/Dante_Alighieri.html |date=2008-10-10 }} *[https://web.archive.org/web/20070128055200/http://www.cbsnews.com/stories/2007/01/12/ap/tech/mainD8MK12HO0.shtml CBS "Italian Scientists Give Dante a Makeover"] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Dante Alighieri}} [[Categori:Genedigaethau 1265]] [[Categori:Marwolaethau 1321]] [[Categori:Beirdd Eidaleg o'r Eidal]] [[Categori:Beirdd Lladin o'r Eidal]] [[Categori:Llenorion y 13eg ganrif o'r Eidal]] [[Categori:Llenorion y 14eg ganrif o'r Eidal]] [[Categori:Llenorion Eidaleg y Dadeni]] [[Categori:Llenorion Lladin y Dadeni]] [[Categori:Llenorion Lladin yr Oesoedd Canol]] [[Categori:Pobl o Weriniaeth Fflorens]] [[Categori:Pobl a aned yn Fflorens]] 91l540xwh2z2q09vw39wt0wfwwnw05q 0 17321 14892586 14890398 2026-05-11T11:04:22Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892586 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Sir Fynwy]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Caer-went'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (weithiau '''Caerwent'''). Pan goncrwyd llwyth y [[Silwriaid]] gan y [[Rhufeiniaid]], crëwyd canolfan a thref farchnad iddynt dan yr enw ''[[Venta Silurum]]'' yn fuan wedi'r flwyddyn [[78]] gan y Llywodraethwr Rhufeinig [[Julius Frontinus]]. Cyn hynny roedd gan y Silwriaid fryngaer bwysig gerllaw yng [[Bryngaer Coed Llanmelin|Nghoed Llanmelin]]. ''Venta Silurum'' yw'r dref Rufeinig y gwyddys mwyaf amdani yng Nghymru, a'r ail fwyaf adnabyddus ym [[Prydain|Mhrydain]] ar ôl [[Calleva Atrebatum]] ([[Silchester]]). [[Delwedd:Caerwent RO.jpg|bawd|dim|250px|Magwyrydd Rhufeinig yng Nghaerwent]] ==Hanes== ===Caerwent Rufeinig=== Roedd y dref Rufeinig yn dilyn y patrwm arferol, gyda dwy brif ffordd yn ffurfio croes a mur a ffos o'i hamgylch. Gydag arwynebedd o 300 - 350 medr sgwâr roedd yn dref gymharol fechan. Yn y canol roedd y [[Fforwm]], gyda sgwâr agored a siopau a [[Basilica]] o'i amgylch. I'r dwyrain o'r Fforwm mae [[teml]] Rufeinig, a oedd, mae'n debyg, wedi ei chysegru i'r duw [[Mawrth (duw)|Mawrth]], ac i'r gogledd mae [[Amffitheatr]]. Roedd o leiaf ddau faddondy yn y dref. Ar bob ochr i'r briffordd a redai drwy'r dref roedd yna resi o siopau a sawl teml. Mae darnau sylweddol o'r mur Rhufeinig i'w gweld o hyd, hyd at 5 medr o uchder mewn mannau. Atgyfnerthwyd y muriau hynny â thyrau lle y cedwid arfau. Y tu allan i'r muriau y ceid y mynwentydd. Mae tai'r pentref modern yn gorchuddio rhan o'r hen safle Rhufeinig. ===Wedi ymadawiad y Rhufeiniaid=== Credir i'r boblogaeth adael y dref yn y 5g, fel gyda llawer o ddinasoedd a threfi Rhufeinig Prydain, ond mae'n bosibl i Gaerwent barhau fel canolfan i [[Teyrnas Gwent|Deyrnas Gwent]] ar ôl y cyfnod Rhufeinig. Sefydlwyd [[clas]] yng Nghaerwent gan sant o [[Gwyddelod|Wyddel]] o'r enw [[Tatheus]] tua'r 5ed ganrif. Ar ôl y [[Concwest Normanaidd|Goncwest Normanaidd]] codwyd [[castell mwnt a beili]] ar y safle. [[Delwedd:MwntCaerwent RO.jpg|bawd|dim|250px|Y Normaniaid yn gosod caer [[mwnt a beili]] o fewn hen amddiffynfeydd y Rhufeiniaid]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Caer-went (pob oed) (1,791)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Caer-went) (151)'''|red|8.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Caer-went) (1058)'''|green|59.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Caer-went) (221)'''|blue|30.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Darllen pellach== *O.E. Craster, ''Caerwent Roman City'' (Llundain: HMSO, 1951; sawl argraffiad ers hynny) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [http://www.roman-britain.org/places/venta_silurum.htm Caerwent] * {{eicon en}} [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0006%3Aid%3Dventa-silurum Erthygl yn ''Gwyddiondur Safleoedd Clasurol Princeton''] {{Trefi Sir Fynwy}} [[Categori:Caer-went| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Fynwy]] [[Categori:Cyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru]] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Safleoedd archaeolegol Sir Fynwy]] [[Categori:Trefi Rhufeinig Cymru]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 08003wbfjvkv4uisuupjg4sd376d91y 0 19074 14892569 14890743 2026-05-11T10:53:07Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892569 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn ne [[Gwynedd]], [[Cymru]], yw '''Dyffryn Ardudwy'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 11 Chwefror 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dyffryn-ardudwy-gwynedd-sh587230#.Y-dsHS-l1_g British Place Names]; adalwyd 11 Chwefror 2023</ref> ({{Sain|Dyffryn Ardudwy.ogg|ynganiad}}). Saif ar y ffordd [[A496]] rhwng [[Harlech]] ac [[Abermaw]] yn ardal [[Ardudwy]]. Mae pentref [[Llanbedr, Ardudwy|Llanbedr]] ychydig i'r gogledd a [[Talybont, Abermaw|Thalybont]] i'r de. Mae twristiaeth yn bwysig i'r pentref bellach, gan ei fod gerllaw [[traethau Morfa Dyffryn]]. Ychydig i'r gorllewin o ganol y pentref mae un o orsafoedd trên [[Rheilffordd Arfordir Cymru]]. [[Delwedd:Dyffryn Ardudwy.jpg|bawd|200px|dim|Delwedd lloeren Dyffryn Ardudwy]] ==Hynafiaethau== Gellir gweld nifer o hynafiaethau o gwmpas y pentref, yn cynnwys tair siambr gladdu: [[Siambr Gladdu Dyffryn Ardudwy]] ei hun, [[Bron y Foel Isaf]] a [[Siambr Gladdu Cors Y Gedol]], sydd gerllaw hen blasty [[Cors y Gedol]] i'r dwyrain o'r pentref. Mae un arall fymryn i'r de ger Tal-y-bont, felly, gellir casglu i'r ardal yma fod yn ardal boblog iawn yn y cyfnod Neolithig. Mae bryngaer [[Pen y Dinas, Dyffryn Ardudwy|Pen y Dinas]] o [[Oes yr Haearn]] hefyd gerllaw. ==Pobl o Ddyffryn Ardudwy== * [[Richard Humphreys, Dyffryn|Y Parch. Richard Humphreys]] (1790-1863), gweinidog y Methodistiaid Calfinaidd (hen daid Edward Morgan Humphreys isod) * [[Edward Morgan Humphreys]] (1882–1955), newyddiadurwr a nofelydd ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dyffryn Ardudwy (pob oed) (1,540)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dyffryn Ardudwy) (704)'''|red|47.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dyffryn Ardudwy) (726)'''|green|47.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dyffryn Ardudwy) (367)'''|blue|48.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Dyffryn Ardudwy| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gwynedd Maldwyn]] hxc1icomhvnp2kfxm52e3pcrq4v8tvt 0 22565 14892340 14891502 2026-05-10T22:28:46Z Dafyddt 942 14892340 wikitext text/x-wiki {{See also|Elin M. Jones}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = Elin Jones | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image = Elin Jones AM (27889497280).jpg | alt = | caption = | office1 = [[Llywydd Senedd Cymru]] | deputy1 = [[Ann Jones]] | term_start1 = 11 Mai 2016 | term_end1 = | predecessor1 = [[Rosemary Butler]] | successor1 = ''deiliad'' | office2 = [[Comisiwn y Senedd|Comisiynwr y Senedd]] | term_start2 = 9 Mehefin 2007 | term_end2 = 18 Medi 2007 | firstminister2 = [[Rhodri Morgan]] | predecessor2 = Creuwyd y swydd | successor = | office3 = Aelod o [[Senedd Cymru]] <br> dros [[Ceredigion (etholaeth Cynulliad)|Geredigion]] | majority3 = 2,408 (8.2%) | term_start3 = [[6 Mai]] [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | term_end3 = | predecessor3 = Creuwyd y swydd | successor3 = | birth_date = {{birth date and age|1966|09|1|df=yes}} | birth_place = [[Llanbedr Pont Steffan]] | death_date = | death_place = | restingplace = | birthname = | nationality = | party = [[Plaid Cymru]] | otherparty = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = [[Prifysgol Caerdydd]]<br />[[Prifysgol Aberystwyth]] | occupation = | profession = | cabinet = | committees = | portfolio = | religion = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = }} [[Gwleidyddiaeth|Gwleidydd]] o [[Cymru|Gymru]] ac aelod o [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]] yw '''Elin Jones''' (ganed [[1 Medi]] [[1966]]). Mae'n Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros etholaeth [[Ceredigion (etholaeth Cynulliad)|Ceredigion]] ers dyfodiad y Cynulliad yn 1999. Hi oedd [[Llywydd Senedd Cymru|Llywydd y Senedd]] ers 11 Mai 2016. ==Bywyd cynnar ac addysg== Magwyd Elin Jones ar fferm yn [[Llanwnnen]], ger [[Llanbedr Pont Steffan]]. Mynychodd [[Ysgol Llanwnnen|Ysgol Gynradd Llanwnnen]] ac [[Ysgol Gyfun Llanbedr Pont Steffan]], aeth ymlaen i [[Prifysgol Cymru, Caerdydd|Brifysgol Cymru, Caerdydd]] gan raddio gyda BSc mewn [[Economeg]] cyn dychwelyd i Geredigion i fynychu [[Prifysgol Cymru, Aberystwyth]] a dilyn ôl-radd MSc mewn Economeg Amaethyddol. Roedd Elin yn aelod o'r grwp 'Cwlwm'.<ref>Hafina Clwyd, ''[[Rhywbeth Bob Dydd]]'' (Gwasg Carreg Gwalch, 2008), t. 79</ref> ==Gyrfa== Cyflogwyd hi am gyfnod fel Swyddog Datblygu Economaidd i Fwrdd Datblygu Cymru Wledig a chyn-gyfarwyddwr [[Radio Ceredigion]] a chwmni cynhyrchu teledu [[Wes Glei Cyf.]].<ref name="elinjones.com">{{dyf gwe| url=http://www.elinjones.com/elin.asp?lang=cy| teitl=Ychydig mwy am Elin| cyhoeddwr=elinjones.com}}</ref> Rhwng 1992 a 1999, roedd yn aelod o Gyngor Tref Aberystwyth, gan ddod yn [[Maer]] ieuengaf Aberystwyth yn nhymor 1997–1998. ===Y Cynulliad/Senedd=== Etholwyd Elin yn Aelod Cynulliad [[Ceredigion (etholaeth Cynulliad)|Ceredigion]] yn etholiadau cyntaf y [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Cynulliad]] yn 1999, a bu'n Weinidog yr Wrthblaid dros Ddatblygu Economaidd yn ystod y tymor cyntaf. Aeth ymlaen i fod yn Gadeirydd Cenedlaethol [[Plaid Cymru]] rhwng 2000 a 2002. Deliodd yr un swyddi hyd 2006 pan benodwyd hi'n Weinidog yr Wrthblaid dros [[yr Amgylchedd]], [[Cynllunio]] a [[Cefn gwlad|Chefn gwlad]]. Apwyntiwyd Elin yn Weinidog dros Cefn gwlad ar 9 Gorffennaf 2007, pan ffurfiwyd Llywodraeth Cymru'n un.<ref name="elinjones.com" /> Yng nghyfarfod cyntaf y Pumed Cynulliad ar 11 Mai 2016 fe'i enwebwyd am swydd Llywydd y Cynulliad ynghyd â [[Dafydd Elis-Thomas]]. Yn dilyn pleidlais gudd, fe'i etholwyd yn Llywydd gyda 35 pleidlais i 25.<ref>{{dyf newyddion|url=http://www.bbc.co.uk/cymrufyw/36266554|teitl=Penodi Elin Jones yn Llywydd newydd y Cynulliad|dyddiad=11 Mai 2016|cyhoeddwr=BBC Cymru Fyw}}</ref> Yn Ebrill 2025 cyhoeddodd y byddai'n sefyll lawr fel Llywydd ar ôl yr etholiad nesaf yn Mai 2026.<ref>{{Cite web|title=Elin Jones i roi'r gorau i'w swydd fel Llywydd y Senedd|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/27492|website=newyddion.s4c.cymru|date=2025-04-06|access-date=2025-04-06|language=cy}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.elinjones.plaidcymru.org/content.php?lID=2 Gwefan swyddogol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101002120046/http://www.elinjones.plaidcymru.org/content.php?lID=2 |date=2010-10-02 }} {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym}} {{bocs olyniaeth | cyn=''sedd newydd'' | teitl=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Ceredigion (etholaeth Cynulliad)|Geredigion]]| blynyddoedd=[[1999]] – presennol | ar ôl=''deiliad'' }} {{Teitl Dil| }} {{bocs olyniaeth | cyn=[[Rosemary Butler]] | teitl= [[Llywydd Senedd Cymru]] | blynyddoedd=[[2016]] – presennol | ar ôl= ''deiliad''}} {{diwedd-bocs}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Jones, Elin}} [[Categori:Genedigaethau 1966]] [[Categori:Pobl o Geredigion]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Gyfun Llanbedr Pont Steffan]] [[Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Meiri lleoedd yng Nghymru]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999–2003]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2003–2007]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007–2011]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] fvvs9vur7tw44ev4jbpicxtucxhwbon 0 22639 14892530 14879122 2026-05-11T09:57:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892530 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} :''Gweler hefyd y dudalen gwahaniaethu, [[Senghennydd]].'' Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cwm Aber]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Senghennydd'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/senghenydd-caerphilly-st116908#.YhOfPi-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Mae'n adnabyddus fel lleoliad [[Tanchwa Senghennydd]] a laddodd 439 o lowyr ar [[14 Hydref]] [[1913]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Cwm Aber]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] h9x9vm0t830kangecf7ygg3jluyczkc 0 23212 14892502 13778261 2026-05-11T09:45:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892502 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanbradach a Phwll-y-pant]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Llanbradach'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanbradach-caerphilly-st148903#.YXVxVC8w0vI British Place Names]; adalwyd 24 Hydref 2021</ref> Saif ger priffordd y [[A469]]. Mae'r enw yn dod o Afon [[Bradach]] == Enwogion == * [[Morgan John Rhys]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} [[Categori:Llanbradach a Phwll-y-pant]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] n4jfl64b8bnomy0zq14fngtpabbuuvz 0 23252 14892381 14890548 2026-05-11T01:24:21Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892381 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Clwyd i enw AS y DU}} }} :''Am y pentrefan yn ne Powys gweler [[Diserth, Powys]].''' Pentref canolig ei faint a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Diserth''' ({{Sain|Diserth.ogg|Diserth}})<ref>''Gwyddoniadur Cymru'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 2008), tud. 295</ref><ref>''Dictionary of Place-names in Wales'' (Gwasg Gomer, 2007), tud. 125</ref> neu '''Dyserth'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dyserth-denbighshire-sj059790#.YeSeei-l0vI British Place Names]; adalwyd 15 Ionawr 2022</ref> Mae'n gorwedd ychydig o filltiroedd i'r de o [[Prestatyn|Brestatyn]] ac i'r dwyrain o dref [[Rhuddlan]]. Poblogaeth 2566 (Cyfrifiad 2001). [[Delwedd:Dyserth Falls, Rhyl, Wales-LCCN2001703543.tif|bawd|dim|Ffotograff a gymerwyd rhwng 1890 a 1900]] Yn yr Oesoedd Canol, Diserth oedd canolfan [[cwmwd]] [[Prestatyn (cwmwd)|Prestatyn]], yng nghantref [[Tegeingl]]. Yma, ar gyrion y pentref presennol, roedd plasdy [[Botryddan]], canolfan y Conwyaid, un o deuluoedd uchelwrol grymusaf y Gogledd. Yn ôl yr hynafiaethydd [[Edward Lhuyd]], claddwyd y bardd ac ysgolhaig [[Dafydd Ddu o Hiraddug]] (bu farw tua 1370) yn eglwys Diserth. Ger y pentref ceir olion hen [[chwarel]]i a rhaeadrau, ac mae bryn deniadol [[Moel Hiraddug]] yn y cyffiniau. Gorwedd ar yr A5151 ac mae rhan o [[Llwybr y Gogledd|Lwybr y Gogledd]] yn rhedeg heibio i'r pentref. [[Delwedd:Lower Foel Road in Dyserth - geograph.org.uk - 29577.jpg|250px|bawd|dim|Lôn yn Niserth]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Diserth (pob oed) (2,269)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Diserth) (444)'''|red|20.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Diserth) (1369)'''|green|60.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Diserth) (344)'''|blue|35.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Diserth| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Clwyd (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Clwyd]] 4p1oli8sk9rwyi28ait7vhnckzdc4lh 0 24610 14892360 14877685 2026-05-10T23:04:46Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892360 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Clwyd i enw'r AS}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler [[Derwen (gwahaniaethu)]].'' Pentref bach gwledig a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Derwen''' ({{Sain|Derwen.ogg|Ynganiad}}). Saif tua hanner ffordd rhwng [[Corwen]] a [[Rhuthun]]. Fe'i lleolir yn rhan uchaf [[Dyffryn Clwyd]] ar lan ogleddol [[Afon Clwyd]], gyferbyn â phentref [[Brynsaithmarchog]]. Eglwys y Santes Fair yw enw'r eglwys a saif yng ngahnol y pentref. Caewyd yr eglwys yn 1988–99 ac mae wedi'ch chofrestru gan Cadw fel un o eglwysi pwysicaf Cymru: Gradd 1. Ceir hen [[Croes Geltaidd]] ger yr eglwys sy'n dyddio o'r 15g, sef [[Croes Derwen]]. ==Croes Derwen== {{prif|Croes Derwen}} {{multiple image | align = left | width = 170 | image1 = Eglwys y Santes Fair, Derwen, ger Rhuthun Sir Ddinbych St Mary's Church, Derwen, near Rhuthun, North Wales 21.jpg | width1 = 143 | alt1 = Croes Derwen | link1 = | caption1 = Croes Derwen | image2 = Eglwys y Santes Fair, Derwen, ger Rhuthun Sir Ddinbych St Mary's Church, Derwen, near Rhuthun, North Wales 20.jpg | width2 = 150 | alt2 = Ochor | caption2 = Ochor | image4 = Eglwys y Santes Fair, Derwen, ger Rhuthun Sir Ddinbych St Mary's Church, Derwen, near Rhuthun, North Wales 16.jpg | width4 = 150 | caption4 = Un o'r wynebau ar ochr y Groes | image3 = Croes Derwen.jpg | width3 = 91 | alt3 = Ffotograff o'r 1990au | caption3 = Ffotograff o'r 1990au | image5 = Eglwys y Santes Fair, Derwen, ger Rhuthun Sir Ddinbych St Mary's Church, Derwen, near Rhuthun, North Wales 09.jpg |caption5 = Rhan ucha'r Groes | footer = }} {{clirio}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Derwen, Sir Ddinbych (pob oed) (426)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Derwen, Sir Ddinbych) (191)'''|red|46.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Derwen, Sir Ddinbych) (247)'''|green|58}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Derwen, Sir Ddinbych) (54)'''|blue|31}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Enwogion == * [[William Jones (Ehedydd Iâl)]] (1815-1899), bardd ac emynydd. ==Gweler hefyd== * [[Derwen Gam]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Derwen, Sir Ddinbych| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] ci4nlskbx7wilgfgi787l065o1hhrcp 0 24654 14892626 10911832 2026-05-11T11:41:16Z Craigysgafn 40536 14892626 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} }} [[Image:Easter Proclamation of 1916.png|de|bawd|[[Datganiad Annibyniaeth Iwerddon]], a gyhoeddwyd gan arweinwyr Gwrthryfel y Pasg]] Roedd '''Gwrthryfel y Pasg''' ([[Gwyddeleg]]: '''''Éirí Amach na Cásca''''') yn wrthryfel gan genedlaetholwyr Gwyddelig yn ystod wythnos y [[Pasg]] yn [[1916]]. Gwrthryfel y Pasg oedd y gwrthryfel mwyaf yn [[hanes Iwerddon]] ers [[Gwrthryfel Gwyddelig 1798]]. Roedd y gwrthryfel wedi ei gynllunio yn bennaf gan yr IRB (''Irish Republican Brotherhood'' yn Saesneg'','' neu ''Bráithreachas na Poblachta'' yn Wyddeleg). Parhaodd o ddydd Llun y Pasg [[24 Ebrill]] hyd [[30 Ebrill]], [[1916]]. Y saith aelod o'r pwyllgor fu'n ei gynllunio oedd Tomás Ó Cléirigh ([[Tom Clarke]], yn Saesneg) Pádraig Mac Piarais ([[Padraig Pearse|Padraig Pearse)]], Séamus Ó Conghaile ([[James Connolly]]), [[Eamonn Ceannt|Éamonn Ceannt]], Seosamh Pluncéid ([[Joseph Plunkett]],[[Joseph Plunkett|)]] [[Seán Mac Diarmada]] a Tomás Mac Donnchadha ([[Thomas MacDonagh]]). Roedd y rhan fwyaf o'r rhai a gymerodd ran yn y gwrthryfel yn aelodau o'r [[Gwirfoddolwyr Gwyddelig]] (''Óglaigh na hÉireann'' - ''Irish Volunteers''), dan arweiniad Pádraig Mac Piarais, ond ymunodd aelodau o ''Arm Cathartha na hÉireann'' (''[[Irish Citizen Army]])'' gyda nhw dan arweiniad Séamus Ó Conghaile (James Connolly). Yn ninas [[Dulyn]] roedd y rhan fwyaf o'r ymladd, er bod rhywfaint o ymladd mewn rhannau eraill o Iwerddon. Meddiannod y gwrthryfelwyr nifer o adeiladau o gwmpas canol Dulyn, gyda'u pencadlys yn Swyddfa'r Bost. Wedi chwe diwrnod o ymladd, ildiodd y gwrthryfelwyr i'r fyddin Brydeinig. Lladdwyd 64 o'r gwrthryfelwyr yn y brwydro, tra lladdwyd 140 ac anafwyd 318 o fyddin Prydain. Lladdwyd 17 aelod o'r heddlu a thua 220 o bobl eraill. Rhoddwyd yr arweinwyr ar eu prawf gan y fyddin, a dienyddiwyd 16 ohonynt yn ystod hanner cyntaf mis Mai, yn eu plith Séamus Ó Conghaile (James Connolly), oedd wedi ei anafu mor ddrwg fel na allai sefyll ac ac fe'i saethwyd yn eistedd mewn cadair. Ym mis Awst, crogwyd Ruairí Mac Easmainn ([[Roger Casement]]), a aethai i'r [[Almaen]] i geisio cefnogaeth i'r gwrthryfel ac a ddychwelodd i Iwerddon mewn [[llong danfor]] ychydig ddyddiau cyn dechrau'r gwrthryfel. Gyrrwyd y gweddill o'r gwrthryfelwyr i wersyll carchar yn [[Fron-goch]] ger [[Y Bala]]. Lai na thair blynedd yn ddiweddarach, roedd llawer o'r rhai a gymerodd ran yn y gwrthryfel ymysg y rhai a sefydlodd y [[Dáil Cyntaf]] yn [[1919]], a arweiniodd at sefydlu [[Gweriniaeth Iwerddon]]. Yn eu plith roedd [[Éamon de Valera]] a Mícheál Ó Coileáin ([[Michael Collins]]). ==Gweler hefyd== *[[Tomás Ceannt]] *[[Éilís Ní Fhearghail]] *[[Y Frawdoliaeth Wyddelig, Weriniaethol]] ==Llyfryddiaeth== *Max Caulfield, ''The Easter Rebellion, Dublin 1916'' ISBN 1-57098-042-X *Tim Pat Coogan, ''1916: The Easter Rising'' ISBN 0-304-35902-5 *Michael Foy a Brian Barton, ''The Easter Rising'' ISBN 0-7509-2616-3 *C Desmond Greaves ''The Life and Times of James Connolly'' *Robert Kee, ''The Green Flag'' ISBN 0-14-029165-2 *F.X. Martin (gol.), ''Leaders and Men of the Easter Rising, Dublin 1916'' *[[Dorothy Macardle]], ''The Irish Republic'' *F.S.L. Lyons, ''Ireland Since the Famine'' ISBN 0-00-633200-5 *John A. Murphy, ''Ireland In the Twentieth Century'' *Edward Purdon, ''The 1916 Rising'' *Charles Townshend, ''Easter 1916: The Irish Rebellion'' *'' The Memoirs of John M. Regan, a Catholic Officer in the RIC and RUC, 1909–48'', Joost Augusteijn, gol., Witnessed Rising, ISBN 978-1-84682-069-4. {{Gwrthryfel y Pasg 1916}} [[Categori:Gwrthryfel y Pasg| ]] [[Categori:Hanes Iwerddon]] [[Categori:Cenedlaetholdeb Gwyddelig]] [[Categori:1916 yn Iwerddon]] h76uur2g8dvmca3fjvg20igr0l0cvzj 0 25522 14892620 13556678 2026-05-11T11:38:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14892620 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan gwledig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Crucornau]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cwm-iou'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 12 Ebrill 2025</ref> (Saesneg: ''Cwmyoy'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/cwmyoy-monmouthshire-so299232#.YguOri-l3OE British Place Names]; adalwyd 15 Chwefror 2022</ref> Fe'i lleolir filltir i'r gorllewin o'r [[Y Pandy|Pandy]] yng ngogledd-orllewin eithaf y sir ar ffordd fynydd sy'n arwain i fyny cwm hir [[Dyffryn Ewias]] i ardal [[Capel-y-ffin]] a thros [[Bwlch yr Efengyl|Fwlch yr Efengyl]] i'r [[Gelli Gandryll]]. Gorwedd y pentref ym [[Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog|Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog]] ar lan [[Afon Honddu (Mynyddoedd Duon)|Afon Honddu]]. Rhai milltiroedd yn uwch i fyny'r cwm ceir [[Llanddewi Nant Hodni]] lle ceir adfeilion abaty canoloesol. Mae'r pentref yn adnabyddus am yr eglwys blwyf, Eglwys Sant Martin, sy'n dyddio o'r 12g a 13g. Mae'n sefyll ar lethr serth ar ochr ddwyreiniol y dyffryn sy'n agored i dirlithriadau. Mae'r sylfeini ansefydlog wedi arwain at adeilad sydd prin yn meddu ar ongl sgwâr neu wal unionsyth. Mae wedi cael ei galw yr "eglwys fwyaf cam ym Mhrydain Fawr".<ref>[https://www.stteiloschurch.org.uk/stmartins.htm "St Martin's Cwmyoy"], St Teilo's Church with Bettws Chapel; adalwyd 12 Ebrill 2025</ref> Roedd y Gymraeg yn parhau ar wefusau trigolion yr ardal mor ddiweddar â c.1890.<ref>John E. Southall, ''Wales and her Language'' (1892)</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Fynwy}} [[Categori:Crucornau]] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] r8gs4khw8mjg33iw9jc2y0ir52d4yin 0 26699 14892388 14890415 2026-05-11T02:24:34Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892388 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | aelod_y_DU = {{Swits Bangor Aberconwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Conwy (sir)|mwrdeistref sirol Conwy]], [[Cymru]], yw '''Dolgarrog'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/dolgarrog-conwy-sh771669#.YZlhZC-l2G8 British Place Names]; adalwyd 20 Tachwedd 2021</ref> Saif ar ffordd y B5106 ar hyd glan orllewinol [[Afon Conwy]], rhwng [[Tal-y-bont, Conwy|Tal-y-bont]] a [[Trefriw|Threfriw]]. Mae [[Afon Porth-llwyd]], sy'n llifo o [[Llyn Eigiau|Lyn Eigiau]] a thrwy gronfa ddŵr Coedty, yn ymuno ag Afon Conwy ger rhan ogleddol y pentref, tra mae Afon Ddu, sy'n llifo o [[Llyn Cowlyd|Lyn Cowlyd]], yn ymuno ag Afon Conwy gerllaw'r rhan ddeheuol. Mae gorsaf ar [[Rheilffordd Dyffryn Conwy|Reilffordd Dyffryn Conwy]] ar yr ochr arall i'r afon, a phont i gerddwyr yn ei chysylltu â'r pentref. [[Delwedd:Llyn Eigiau dam.jpg|dim|250px|bawd|Argae Llyn Eigiau. Gellir gweld olion y twll yn yr argae a ddechreuodd y difrod yn 1925.]] ==Hanes== Nodir fod melin flawd ar Afon Porthlwyd yn y [[18g]]. Dechreuwyd cynllunio y gwaith [[aliwminiwm]] yma yn 1895, ac agorwyd y gwaith yn 1907. Mae'n defnyddio [[trydan dŵr]]. Mi r'oedd y ffatri yn eiddo i Dolgarrog Aluminium Ltd ac ar hyn o bryd wedi ei gau. Ar [[2 Tachwedd]], [[1925]], torrodd argae [[Llyn Eigiau]], ac o ganlyniad i'r dŵr yn rhuthro i lawr y llethrau i gronfa Coedty, torrwyd yr argae yma hefyd. Boddwyd 16 o bobl yn Nolgarrog. Agorwyd llwybr coffa yn 2004 yn mynd heibio mannau arwyddocaol ac yn egluro'r digwyddiad. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dolgarrog (pob oed) (446)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dolgarrog) (200)'''|red|46.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dolgarrog) (319)'''|green|71.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dolgarrog) (80)'''|blue|41}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Oriel luniau== <gallery> Dolgarrog hydroelectric power station in Dyffryn Conwy, Parc Cenedlaethol Eryri (National Park) 02.jpg|Gwaith trydan Dolgarrog Dolgarrog hydroelectric power station in Dyffryn Conwy, Parc Cenedlaethol Eryri (National Park) 05.jpg|Dwy bibell uwchlaw'r pentref yn cludo dŵr o Lynnoedd [[Llyn Eigiau|Lyn Eigiau]] a chronfa ddŵr Coedty. File:Dolgarrog hydroelectric power station in Dyffryn Conwy, Parc Cenedlaethol Eryri (National Park) 15.jpg|Y pibellau'n fforchio Dolgarrog hydroelectric power station in Dyffryn Conwy, Parc Cenedlaethol Eryri (National Park) 21.jpg|Awyrlun o'r pentref Dolgarrog hydroelectric power station in Dyffryn Conwy, Parc Cenedlaethol Eryri (National Park) 20.jpg|Dyffryn Conwy a rhan ddeheuol y pentref </gallery> ==Cadwraeth== *[[Coed Dolgarrog]] (SoDdGA) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Conwy}} [[Categori:Cymunedau Conwy]] [[Categori:Dolgarrog| ]] [[Categori:Pentrefi Conwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Conwy Môn]] py34fnj4se0456ek2p2e4yt66yije0x 0 29519 14892387 14877711 2026-05-11T02:20:15Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892387 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Dwyfor Meirionnydd i enw'r AS}} }} Pentref bychan a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yng [[Gwynedd|Ngwynedd]], [[Cymru]], yw '''Dolbenmaen'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 22 Chwefror 2023</ref> ({{Sain|Dolbenmaen.ogg|ynganiad}}). Arferai fod yn [[plwyf|blwyf]], rhan o hen gwmwd [[Eifionydd]], [[Teyrnas Gwynedd]]. Ceir hen domen, neu fwnt yn y pentref, gerllaw [[Eglwys y Santes Fair, Dolbenmaen]] sy'n dyddio i'r [[15g]]. == Hanes == ;Mwnt Dolbenmaen [[Delwedd:Tomen Dolbenmaen Motte - geograph.org.uk - 257820.jpg|250px|bawd|chwith|[[Mwnt Dolbenmaen]]]] Yn yr Oesoedd Canol codwyd [[Mwnt Dolbenmaen|castell yn Nolbenmaen]] ger y [[rhyd]] ar [[Afon Dwyfor]]. Ychydig a wyddys am ei hanes. Mae'n bosibl iddo gael ei godi yn wreiddiol gan y [[Normaniaid]], yn y cyfnod byr pan feddiannwyd rhannau o Wynedd gan yr iarll [[Hugh d'Avranches, Iarll 1af Caer|Hugh d'Avranches]] ('[[Huw Flaidd]]') o Gaer ar ddiwedd yr 11g a dechrau'r ganrif ganlynol, neu gan dywysogion Gwynedd. Erbyn yr 12g roedd yn ganolfan [[maerdref]] [[cwmwd]] [[Eifionydd]] ac yn un o [[Cylchdaith llys Tywysogion Gwynedd|lysoedd brenhinol tywysogion Gwynedd]]. Yn 1230 symudodd [[Llywelyn Fawr]] y llys lleol oddi yno i [[Castell Cricieth|gastell Cricieth]]. Dim ond y mwnt sydd i'w weld ar y safle heddiw, ger eglwys Dolbenmaen.<ref>Frances Lynch, ''A Guide to Ancient and Historical Wales: Gwynedd'' (HMSO, Llundain, 1995).</ref> ;Ystumcegid Codwyd plasty [[Ystumcegid]] yn yr Oesoedd Canol Diweddar. Saif ar fryncyn ger Dolbenmaen. Mae'n ffermdy heddiw ond yn y gorffennol bu gan deulu Ystumcegid ran amlwg ym mywyd y fro a chroesawid sawl bardd ar eu haelwyd. [[Delwedd:Eglwys y Santes Fair, Dolbenmaen St Mary's Church Gwynedd Cymru Wales 07.JPG|bawd|260px|chwith|[[Eglwys y Santes Fair, Dolbenmaen]].]] [[Delwedd:Bod Hyfryd - Traditional Welsh Cottage - geograph.org.uk - 257770.jpg|260px|chwith|bawd|Bwthyn yn Nolbenmaen.]] ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dolbenmaen (pob oed) (1,343)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dolbenmaen) (883)'''|red|67.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dolbenmaen) (876)'''|green|65.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Dolbenmaen) (209)'''|blue|37}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * {{eicon en}} [http://www.genuki.org.uk/big/wal/CAE/DolBenMaen/index.html Dolbenmaen ar wefan Genuki] * {{eicon en}} [http://www.castlewales.com/dolbmen.html Hanes Mwnt Dolbenmaen] {{Trefi Gwynedd}} [[Categori:Cymunedau Gwynedd]] [[Categori:Dolbenmaen| ]] [[Categori:Pentrefi Gwynedd]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] chjny0rf5ae3ajg0sf7370xjhwfnpw2 0 32309 14892248 6100280 2026-05-10T17:32:58Z ConfusedAlbatross 77487 cywiriad sillafu 14892248 wikitext text/x-wiki [[Iaith]] â chymhareb [[morffem|forffem-y-gair]] uchel yw '''iaith synthetig'''. Mewn ieithoedd synthetig mae tueddiad cryf i gyfansoddi geiriau o ddau neu fwy o [[morffem|forffemau]]. Mae dau brif fath o ieithoedd synthetig: *[[iaith ddodiadol|ieithoedd dodiadol]] lle mae morffemau yn glynu wrth ei gilydd, *[[iaith ymasiadol|ieithoedd ymasiadol]] lle mae morffemau yn ymasio i'w gilydd. ==Ieithoedd synthetig a dadelfennol== Gwrthgyferbynnir ieithoedd synthetig yn aml ag [[iaith ddadelfennol|ieithoedd dadelfennol]]. Mae'n gywirach tybio bod ieithoedd ar raddfa, ac [[iaith analytig|ieithoedd dadelfennol]] gaeth (gydag un morffem-y-gair) ar un ochr a'r [[iaith bolysynthetig|ieithoedd polysynthetig]] (lle y defnyddir un gair i gyfleu gwybodaeth brawddeg gyfan [[Cymraeg]]) ar yr ochr arall. Mae ieithoedd synthetig yn dueddol o fod rhywle ynghanol y raddfa hon. Mae nifer o ieithoedd synthetig yn y byd ac mae'r mwyaf cyffredin ohonynt yn [[ieithoedd Indo-Ewropeaidd]] fel [[Groeg (iaith)|Groeg]], [[Lladin]], [[Almaeneg]], [[Sbaeneg]], [[Rwsieg]], [[Tsieceg]] yn ogystal â nifer o ieithoedd cynfrodorol America fel [[Navajo (iaith)|Navajo]], [[Nahwatleg]], [[Mohawk (iaith)|Mohawk]] a [[Quecha (iaith)|Quecha]]. Mae pob iaith [[Indo-Ewropeaidd]] yn synthetig i ryw raddau ond mae'r rhan fwyaf ohonynt yn llawer mwy [[iaith analytig|dadelfennol]] na'u ffurfiau hŷn. Er enghraifft, mae'r [[Cymraeg|Gymraeg]] wedi colli'r holl [[furfdroad|ffurfdroadau]] [[cyflwr gramadegol|cyflwr]] a oedd yn bresennol yn y [[Brythoneg|Frythoneg]] ac mae'r [[ieithoedd Romáwns]] hefyd wedi colli holl [[cyflwr gramadegol|gyflyrau]] [[Lladin]]. Mae rhai o'r [[ieithoedd Germanaidd]] fel [[Saesneg]] ac [[Afrikaans]] bron yn [[iaith analytig|analytig]] â dim ond pedair ffurf ferfol, reolaidd yn [[Saesneg]], a dim ond dwy mewn [[Afrikaans]]. ==Ffurfiau synthetig== Mae yna sawl ffordd y gall iaith fod yn synthetig. ===Deilliol=== Yma unir wahanol fathau o [[morffem|forffemau]] (enwau, berfau, ayyb.) i greu geiriau newydd. Er enghraifft: :[[Almaeneg]]: ''Aufsichtsratsmitgliederversammlung'' ⇒ "Ar-golwg-cyngor-gyda-aelodau-casgliad" sy'n golygu "cyfarfod aelodau y bwrdd goruchwylio". :[[Groeg (iaith)|Groeg]]: ''υπερχοληστερολαίμια'' ⇒ "droslawer/colesterol-uchel-gwaed+-ia(ffurfdro)" sy'n golygu "[[hypercolesterolemia]]". :[[Poleg]]: ''przystanek'' ⇒ "ar-ochr-sefyll-bach" sy'n golygu "arhosfa bysiau". :[[Saesneg]]: ''antidisestablishmentarianism'' ⇒ "yn erbyn-di-sefydlu-iad-ewyllysiwr-aeth". :[[Rwsieg]]: ''спасибо'' ⇒ "Gwna Dduw dy achub" sy'n golygu "diolch". ===Perthynol=== Yma unir gwreiddyn gair â morffemau rhwymedig i ddangos swyddogaeth ramadegol. Er enghraifft: :[[Eidaleg]]: ''comunicandovele'' ⇒ "eich cyfathrebu-rheini(benywaidd, lluosog)" sy'n golygu "(wrth) eu cyfathrebu (benywaidd, lluosog) i chi". :[[Sbaeneg]]: ''escribiéndomelo'' ⇒ "ysgrifennu-ef-fi" sy'n golygu "(wrth)) ei ysgrifennu i mi". :[[Nahuatl|Nahwatleg]]: ''ocaltizquiya'' ⇒ "yn barod-(hi)-ef-trochu-basai" sy'n golygu "basai hi wedi'i drochu". :[[Ffinneg]]: ''juoksentelisinkohan'' ⇒ "rhedeg-mudiad cyflym-dibynnol-fi-cwestiwn-achosol" sy'n golygu "Sgwn i a ddylwn i redeg o gwmpas (heb reswm)". ==Gweler hefyd== *[[Iaith ddadelfennol]] *[[Iaith bolysynthetig]] *[[Iaith ymasiadol]] *[[Iaith ddodiadol]] *[[Cyflwr gramadegol]] {{bathu termau|termau_bathedig = deilliol, perthynol, morffem rhwymedig|termau_gwreiddiol = derivational synthesis, relational synthesis, bound morpheme.}} [[Categori:Morffoleg ieithyddol]] [[eo:Lingva tipologio#Sintezaj lingvoj]] 9n7ukc0swslgvdyo0j669y0g5owgfkf 0 37063 14892344 14249695 2026-05-10T22:33:05Z Dafyddt 942 14892344 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen person/Wicidata | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Cymru}} | dateformat = dmy}} Mae '''Rhodri Mabon ap Gwynfor,''' a adnabyddir fel "Mabon" (ganed [[6 Awst]] [[1978]]), yn Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros etholaeth [[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyfor Meirionnydd]] dros [[Plaid Cymru]] ers 2021. Roedd hefyd yn gynghorydd Sir dros ward [[Llandrillo]], bro [[Edeirnion]], ar Gyngor Sir Ddinbych. Fe'i etholwyd yn ddi-wrthwynebiad yn [[Etholiadau lleol gwledydd Prydain 2017|etholiadau Llywodraeth Leol Cymru]] ar Fai 4ydd 2017. Mae'n briod i Nia, ac yn dad i bedwar o blant. Mae'n fab i Guto Prys a Sian Elis ap Gwynfor ac yn frawd i [[Heledd ap Gwynfor]], ac mae'n ŵyr i'r gwleidydd [[Gwynfor Evans]]. ==Blynyddoedd cynnar== Ganwyd Mabon yng [[Glanaman|Nglanaman]].<ref>{{Cite web|url=https://www.partyof.wales/senedd2021?utm_source=chatgpt.com#MabonapGwynfor|title=Mabon ap Gwynfor|date=2025|access-date=20 Hydref 2025|website=Plaid Cymru}}</ref> Mae'n fab i weinidog gyda'r [[Annibynwyr]]; symudodd Mabon amryw o weithiau yn ystod ei blentyndod: gogledd [[Ceredigion]], [[Dyffryn Teifi]], [[Cwm Tawe]], gyda chyfnod byr yn [[Gaiana]] wrth i'r teulu fynd fel [[cenhadaeth|cenhadon]] Cristnogol yno yn 1990. Addysgwyd ef yn ysgolion cynradd Tal-y-Bont a Chwmann, ysgolion Uwchradd Dyffryn Teifi, Gwyr, ac Ystalyfera, a [[Prifysgol Bangor|Phrifysgol Cymru Bangor]]. Wedi iddo raddio, fe'i etholwyd fel Llywydd Undeb y Myfyrwyr ym Mangor yn 2000. ==Gyrfa== [[Delwedd:Mabon ap Gwynfor at the Yes Cymru AUOB rally in Rhyl, Wales in Oct 2025 01.jpg|bawd|chwith|Mabon yn yr [[YesCymru|Orymdaith Genedlaethol dros Annibyniaeth]] yn [[y Rhyl]]; Hydref 2025.]] Bu'n rheolwr gogledd Cymru ar gyfer un o elusennau iechyd mwyaf y DU, a chyn hynny bu'n rhedeg Tŷ Siamas yn Nolgellau. Gweithiodd fel Swyddog y Wasg i [[Simon Thomas]], AS Ceredigion, ac [[Elin Jones]], AC Ceredigion cyn mynd ymlaen i fod yn bennaeth cyfathrebu [[Antur Teifi]]. Wedi hynny fe'i benodwyd fel Rheolwr [[Tŷ Siamas]], yn Nolgellau. Fe'i benodwyd yn rheolwr Gogledd Cymru ar gyfer y British Heart Foundation yn 2009. Yn dilyn hyn aeth ymlaen i fod yn brif ymchwilydd gwleidyddol i [[Llyr Huws Gruffydd|Llyr Gruffydd AC]]. Bu'n Gyfarwyddwr [[Theatr Genedlaethol Cymru]] am dair mlynedd rhwng 2012 a 2015. Ymddiswyddodd fel Cyfarwyddwr er mwyn osgoi rhoi'r Theatr mewn sefyllfa anodd. Cafodd ei ddewis fel ymgeisydd Cynulliad dros Blaid Cymru yn etholaeth De Clwyd a olygai y byddai'n sefyll yn erbyn [[Ken Skates]], sef y Gweinidog a chyfrifoldeb dros y celfyddydau ar y pryd. ==Gyrfa wleidyddol== Bu'n rhan o ymgyrch 'Ie Dros Gymru' yn [[Refferendwm datganoli i Gymru, 1997]], a gweithiodd yn wirfoddol am hanner blwyddyn ar ymgyrch [[Rhodri Glyn Thomas]] yn ystod etholiadau San Steffan 1997. Cynrychiolodd [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]] ar sawl lefel pan yn fyfyriwr prifysgol. Roedd yn ymgeisydd i'r Blaid ar gyfer Cyngor Sir Ceredigion yn 2004, a Chyngor Tref Aberystwyth yn yr un flwyddyn. Collodd etholiad y Cyngor Sir, ward Llanfarian o 20 pleidlais i'r Cynghorydd Alun Lloyd Jones, cyn gynghorydd i Blaid Cymru a ymadawodd i ymuno a'r grwp annibynnol ar y Cyngor Sir rai blynyddoedd ynghynt. Enillodd ei le ar y Cyngor Tref yn y ward ganol, cyn gorfod ymddiswyddo yn 2007 oherwydd ei fod wedi symud i [[Dolgellau|Ddolgellau]]. Roedd yn ymgeisydd seneddol i'r Blaid ym [[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth seneddol)|Mrycheiniog Maesyfed]] yn 2005, gan ennill 1404 o bleidleisiau. Rhoddodd ei enw ymlaen ar gyfer enwebiad Plaid Cymru yng Ngheredigion yn 2007, ond fe'u gurwyd gan y Cynghorydd Penri James. Roedd Mabon yn un o gyd-sylfaenwyr [[CymruX]] - adain ieuenctid Plaid Cymru. Etholwyd Mabon yn gydlynydd Dwyfor-Meirionnydd a Cheredigion i Blaid Cymru yn 2008; yn swyddog y wasg i Blaid Cymru Dwyfor-Meirionnydd yn 2009; ac yn gadeirydd ymgyrch San Steffan Elfyn Llwyd yn 2010. Yn dilyn symud yn ôl i gartref teulu ei wraig yng Nghynwyd, safodd fel ymgeisydd Cynulliad dros Blaid Cymru ar gyfer etholaeth [[De Clwyd (etholaeth Cynulliad)|De Clwyd yn 2011 ac eto yn 2016]], ac fel Ymgeisydd Seneddol ar gyfer yr [[De Clwyd (etholaeth seneddol)|etholaeth yn 2015]]. Yn 2013 sefydlodd Mabon, ynghyd â Marc Jones, Gyngrhair Iechyd Gogledd Cymru - Cyngrhair o grwpiau ymgyrchu o ar draws y gogledd a oedd yn ymgyrchu yn erbyn gwahanol elfennau o raglen 'Mae Gofal Iechyd yng Ngogledd Cymru yn Newid' [[Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr]]. Yn 2017 cafodd ei ethol fel Dirprwy Gadeirydd [[Cymdeithas y Cymod]]. Mae'n Gristion ac yn cymryd cryn ddiddordeb mewn materion sy'n ymwneud â heddwch, gan ymgyrchu yn erbyn rhyfeloedd. Mae'n gyn-drefnydd Gŵyl Heddwch Aberystwyth. ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Mabon ap Gwynfor}} [[Categori:Genedigaethau 1978]] [[Categori:Pobl o Geredigion]] [[Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] dujzfk5v8pmw8d64rxjrvcwiusg3a0x 0 38047 14892206 14891051 2026-05-10T13:11:56Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892206 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerfyrddin i enw AS y DU}} }} Pentref, [[Cymuned (Cymru)|cymuned]] a phlwyf eglwysig yn [[Sir Gaerfyrddin]], [[Cymru]], yw '''Cynwyl Elfed'''. Saif ar y briffordd [[A484]] i'r gogledd o dref [[Caerfyrddin]], ger [[Afon Gwili]]. Cynwyl Elfed oedd canolfan bwysicaf [[cwmwd]] [[Elfed (cwmwd)|Elfed]] yn yr Oesoedd Canol. [[Delwedd:Standing Stone and Pasture - geograph.org.uk - 707487.jpg|bawd|dim|Maen hir, gyda Peniel yn y cefn]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cynwyl Elfed (pob oed) (1,044)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cynwyl Elfed) (528)'''|red|52.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cynwyl Elfed) (633)'''|green|60.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Cynwyl Elfed) (106)'''|blue|26}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== Ganed y bardd [[Howell Elvet Lewis (Elfed)]] yn yr ardal ym mhentref [[Blaen-y-coed]] yn 1860. Roedd yn byw yn ei dyddiau cynnar mewn bwthyn o'r enw 'Y Gangell', sydd nawr yn amgueddfa o'i bywyd. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Cynwyl Elfed| ]] [[Categori:Plwyfi Cymru]] [[Categori:Pentrefi Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerfyrddin (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] o6vaezvr7iy1nf54gpywo0w9g8tnqnr 0 38180 14892205 14877667 2026-05-10T13:11:23Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892205 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits De Clwyd i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits De Clwyd i enw'r AS}} }} :''Erthygl am y pentref yw hon. Am y sant gweler [[Cynwyd (sant)]].'' Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Ddinbych]], [[Cymru]], yw '''Cynwyd''' ({{Sain|Cynwyd.ogg|ynganiad}}). Roedd gynt yn yr hen [[Sir Feirionnydd]]. Saif ar y ffordd B4401, tua dwy filltir i'r de-ddwyrain o dref [[Corwen]], lle mae [[Afon Trystion]] yn ymuno ag [[Afon Dyfrdwy]]. Gerllaw mae coedwig gonifferaidd Coed Cynwyd. Gorwedd y pentref ym mhlwyf [[Llangar]], yn [[Dyffryn Edeirnion|Nyffryn Edeirnion]], wrth droed [[Y Berwyn]]. Ceir yma ddwy dafarn, y ''Prince of Wales'' a'r ''Blue Lion'', a cheir hostel ieuenctid. Yma hefyd mae lleoliad man sefydlu cwmni trelars Ifor Williams. Saif [[Eglwys Llangar]] rhwng Cynwyd a [[Corwen|Chorwen]], un o eglwysi mwyaf nodedig Cymru, gyda'i murluniau canoloesol. Yn ôl yr hanesydd [[Antony Carr]], Cynwyd oedd canolfan cwmwd [[Edeirnion]], ac yma y deuai hyd at 30 o farwniaid Edeirnion at ei gilydd, mewn cae o'r enw Cae Llys a oedd yn rhan o Fryn yr Orsedd (Bryn yr Eryr heddiw). Mae'n bur debyg mai dyma darddiad yr enw Cynwyd, sef 'man cyfarfod'. Yn y [[12g]] talwyd mwy o drethi gan Drigolion Cynwyd nag unrhyw dref-ddegwm arall yn y cwmwd. == Enwogion == * [[William Jones (emynydd)]] (1764-1822). Ganed yng Nghynwyd ond treuliodd y rhan fwyaf o'i oes yn [[Y Bala]]. * [[Robin Llwyd ab Owain]]. Prifardd. Ganwyd yn "Croeso" ger yr ysgol yn [[1958]]. ==Delweddau== <gallery> Delwedd:Cynwyd.gif|Y fynwent yn y coed Delwedd:Cynwyd2.gif|Y bont yng nghanol y pentref Delwedd:Cynwyd3.gif|Y rhaeadr gerllaw Delwedd:Cynwyd pont.jpg|Plant yr ysgol yn chwilio am bysgod o'r bont. Eglwys y Carw Gwyn Llangar Cynwyd Corwen 01.JPG|Eglwys y Carw Gwyn (neu 'Eglwys Llangar') Eglwys y Carw Gwyn Llangar Cynwyd 2.JPG|Murlun hynafol o ysgerbwd ar wal Eglwys Llangar </gallery> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cynwyd (pob oed) (542)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cynwyd) (312)'''|red|59.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cynwyd) (358)'''|green|66.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Cynwyd) (69)'''|blue|30.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Coed Chwarel Cynwyd]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Ddinbych}} [[Categori:Cynwyd| ]] [[Categori:Cymunedau Sir Ddinbych]] [[Categori:Pentrefi Sir Ddinbych]] f3dgl3c9pki1vmwtoklfbosz7b2nlgr 0 38317 14892236 14877669 2026-05-10T16:18:26Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892236 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Preseli Penfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Dale'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> Saif ar arfordir i'r gogledd-orllewin o [[Aberdaugleddau]]. Saif yn y rhan [[Saesneg]] o Sir Benfro, ac nid ymddengys fod enw Cymraeg iddo. Daw'r enw "Dale" o'r [[Hen Norseg]] ''Dalr'' ("dyffryn"). Gerllaw mae [[Llwybr Arfordir Sir Benfro]]. [[Delwedd:Dale, Pembrokeshire - geograph.org.uk - 87970.jpg|250px|bawd|dim|Traeth Dale]] Ceir caer o'r cyfnod Fictoraidd yn y pentref, sy'n awr yn ganolfan astudiaethau maes [[bioleg y môr]], [[daeareg]] a phynciau tebyg. Effeithiwyd ar yr ardal pan gollwyd 72,000 tunnell o [[olew]] i'r môr wedi i'r llong ''[[Sea Empress]]'' fynd ar y creigiau gerllaw ar [[15 Chwefror]] [[1996]]. Gerllaw Dale, ym [[Bae Pont y Pistyll|Mae Pont y Pistyll]], y glaniodd [[Harri Tudur]] yn [[1485]] i ddechrau'r ymgyrch a arweiniodd at fuddugoliaeth [[Brwydr Maes Bosworth]] a'i goroni fel Harri VII. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dale (pob oed) (225)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dale) (13)'''|red|5.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dale) (139)'''|green|61.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Dale) (44)'''|blue|42.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Dale| ]] [[Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Llychlynnaidd]] [[Categori:Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] ib0zzvo3ni682t0zhq1f2dlf86ssjgg 0 38326 14892385 14877703 2026-05-11T02:07:16Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892385 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Canol a De Sir Benfro i enw AS y DU}} }} Tref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Doc Penfro'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Pembroke Dock'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/pembroke-dock-pembrokeshire-sm965035#.YYuovS-l0vI British Place Names]; adalwyd 10 Tachwedd 2021</ref> Saif yn ne-orllewin y sir, ar ochr ddeheuol [[Afon Cleddau]], gyferbyn a [[Neyland]], gyda [[Pont Cleddau]] yn eu cysylltu. Gyda phoblogaeth o 8,676 yn [[2001]], roedd Doc Penfro y drydedd dref yn Sir Benfro o ran maint. Sefydlwyd y dref yn [[1814]] pan ddechreuodd y [[Llynges Frenhinol]] iard adeiladu llongau yma. Lansiwyd y ddwy long gyntaf, ''Valorous'' ac ''Ariadne'', yn Chwefror [[1816]]. Gyda'r angen i amddiffyn yr iard, daeth Doc Penfro yn dref filwrol, gyda barics yn cael ei adeiladu yn [[1844]]. Lansiwyd y llong olaf yma yn [[1922]], a chaewyd yr iard yn [[1926]]. Yn [[1931]] sefydlodd [[yr Awyrlu Brenhinol]] ganolfan yma. Yn ystod yr [[Ail Ryfel Byd]] bu tân mawr ar [[19 Awst]] [[1940]] pan fomiwyd tanciau olew gan arwyren Almaenig. Erbyn hyn mae'r lluoedd arfog wedi gadael, ac mae diweithdra'n uchel. Mae'r porthladd yn parhau, ac mae cwmni [[Irish Ferries]] yn rhedeg fferi i [[Rosslare]] yn [[Iwerddon]] ddwywaith y dydd. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Doc Penfro (pob oed) (9,753)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Doc Penfro) (866)'''|red|9.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Doc Penfro) (6838)'''|green|70.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Doc Penfro) (1,707)'''|blue|40.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[Phil Carradice]] (g. 1947), awdur a cyflwynwr radio ==Oriel== <gallery heights="180px" mode="packed"> Doc Penfro (Cymru).jpg|Doc Penfro Pdock cleddau.jpg|Doc Penfro yn y nos </gallery> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Sir_Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Doc Penfro| ]] [[Categori:Trefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Canol a De Sir Benfro (y DU)]] 13rrohba01lhdq8isjpz9flr1osl5du 0 40037 14892570 14883672 2026-05-11T10:53:29Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892570 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Ceredigion i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Ceredigion i enw'r AS}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] yng [[Ceredigion|Ngheredigion]] yw '''Dyffryn Arth'''. Saif i'r gogledd o dref [[Aberaeron]], ac mae'n cynnwys dalgylch [[Afon Arth]], yn cynnwys pentrefi [[Aberarth]], [[Pennant, Ceredigion|Pennant]], [[Cross Inn, canolbarth Ceredigion|Cross Inn]] a [[Bethania, Ceredigion|Bethania]]. Ceir yma adfeilion [[Castell Dineirth]], castell [[Normaniaid|Normanaidd]] o ddechrau'r [[12g]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 1,241. [[Delwedd:Aberarth and River Arth.jpg|250px|bawd|dim|[[Afon Arth]] yn llifo trwy ganol Aberarth]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dyffryn Arth (pob oed) (1,174)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dyffryn Arth) (570)'''|red|49.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dyffryn Arth) (635)'''|green|54.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Dyffryn Arth) (169)'''|blue|33.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Ceredigion}} [[Categori:Cymunedau Ceredigion]] [[Categori:Dyffryn Arth]] pt19t96dawk59trgtuiqfrsb1xyeuqs 0 40296 14892207 14891054 2026-05-10T13:12:18Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892207 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw'r AS}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] yn [[Sir Gaerfyrddin]], [[Cymru]], yw '''Cynwyl Gaeo'''. Saif i'r gogledd-orllewin o dref [[Llanymddyfri]], ger y ffin rhwng Sir Gaerfyrddin a [[Ceredigion|Cheredigion]] ac yn rhan uchaf [[Afon Cothi|Dyffryn Cothi]]. Mae'n cyfateb yn fras i hen gwmwd [[Caeo (cwmwd)|Caeo]], ac yn cynnwys pentrefi [[Caeo (pentref)|Caeo]], [[Crug-y-bar]], [[Cwrtycadno]], [[Ffarmers]] a [[Pumsaint|Phumsaint]]. Ymhlith nodweddion diddorol yr ardal mae [[mwynfeydd aur Dolaucothi]], a weithiwyd gan y Rhufeiniaid. Gerllaw roedd plasdy Dolaucothi, lle llofruddiwyd y perchennog, John Johnes, gan ei fwtler yn [[1876]]. Dymchwelwyd y plasdy yn [[1952]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Gweler hefyd== [[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cynwyl Gaeo (pob oed) (940)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cynwyl Gaeo) (420)'''|red|46.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cynwyl Gaeo) (515)'''|green|54.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Cynwyl Gaeo) (140)'''|blue|33.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Cynwyl Gaeo| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] 6gkzmcj9nerkst0eu8sdj62r4apzoq4 0 40476 14892572 14891075 2026-05-11T10:54:02Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892572 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | aelod_y_DU = {{Swits Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr i enw'r AS}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] yn [[Sir Gaerfyrddin]], [[Cymru]], yw '''Dyffryn Cennen''' o 2,243 [[hectar|hr]]. Saif i'r de-ddwyrain o dref [[Llandeilo]], ac mae'n cynnwys pentrefi [[Ffair-fach]], [[Dre-fach]], [[Llandyfân]] a [[Trap]]. Mae [[Afon Cennen]] yn ymuno ag [[Afon Tywi]] gerllaw Ffairfach. Saif [[Castell Carreg Cennen]] o fewn y gymuned, sef y castell mwyaf dramatig yng Nghymru yn ôl "Gwyddoniadur Cymru" (tud 309). Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 1,206. [[Delwedd:Carreg dwfn yn Llandyfân.jpg|bawd|300px|dim|Golygfa ar ben mynydd Carreg Dwfn uwch Llandyfân is Carreg Cennen]] ==Olion hynafol== Ceir [[clwstwr cytiau]] gerllaw, sy'n dyddio yn ôl i [[Oes yr Efydd]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dyffryn Cennen (pob oed) (1,176)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dyffryn Cennen) (603)'''|red|52.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dyffryn Cennen) (841)'''|green|71.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Dyffryn Cennen) (183)'''|blue|35.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Gaerfyrddin}} [[Categori:Cymunedau Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Dyffryn Cennen| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Gaerfyrddin]] 4i2nc42tptnmgbtw6c5i9qcs5awshpb 0 40716 14892507 14878494 2026-05-11T09:49:48Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892507 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref eitha mawr yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bedwas, Tretomos a Machen]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Machen'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/machen-caerphilly-st209891#.YYLziS-l3Fk British Place Names]; adalwyd 3 Tachwedd 2021</ref> Saif tua 3 milltir i'r dwyrain o dref [[Caerffili]] ar ffordd yr [[A468]]. Mae [[Bedwas]] a [[Trethomas|Threthomas]] gerllaw, sydd ynghyd â Machen yn llunio ward cyngor. Ceir [[Castell Machen]], un o gestyll y tywysogion Cymreig, ger y pentref. Saif y pentref wrth droed [[Mynydd Machen]]. Mae'n bosibl cerdded i fyny ac ar hyd y mynydd, lle mae nifer o feini a enwir mewn chwedlau lleol. Creodd Dennis Spargo, trigolyn o Fachen, ffilm o'r enw ''Machen: Then & Now'', sef hanes y pentref yn 2005, ynghyd â'i deulu a'i ffrindiau. [[Delwedd:Old spoil heaps above Machen - geograph.org.uk - 88189.jpg|250px|bawd|dim|Hen domenni gwastraff uwchben Machen]] ==Hanes diwydiannol== Mae gan pentref Machen wreiddiau yn y diwydiant glo a haearn yn deillio o'r 17g. Er nid oes llawer o ôl y diwydiannau i'w gweld erbyn hyn, roedd y pentref yn leoliad i Efail Machen a sawl pwll glo. Mae yna lwybr hanesyddol leol sy'n ymweld a rhai o'r mannau yma. Yn gynnar yn ei hanes, cychwynodd Efail Machen ddefnyddio y dull Osmond o gynhyrchu haearn gyr. Roedd un o orsafoedd rheilffordd [[Brycheiniog]] a [[Merthyr]] ym Machen, gyda changen i [[Gaerffili]] ar reilffordd [[Pontypridd]], [[Caerffili]] a [[Chasnewydd]], a gaewyd i deithwyr ym 1956. Heddiw mae yna gangen weddilliol o RB&M yn agored i wasanaethu chwarel Hanson Aggregates ym Machen. ==Chwaraeon== Mae gan Machen dîm rygbi lleol. Maent yn chwarae yn Adran Pedwar y Dwyrain URC ac mae'r tîm yn gwisgo crysau glas gydag ochrau du, trowsus byr du a hosannau du. Maent yn chwarae eu gemau cartref ar Faes Lles Machen. ==Addysg== Mae yna ysgol cynradd ym Machen or enw Ysgol Gynradd Machen. Mae'r ysgol yn darparu ei addysg trwy gyfrwng y Saesneg. Mae yna hefyd ysgol Gristnogol annibynnol ym Machen o'r enw 'Wycliff Independent Christian School', sydd yn darparu addysg trwy gyfrwng y Saesneg a thrwy weledigaeth Gristnogol unigryw. ==Pobl Nodedig== *[[Alfred Edward Morgans]] (17 Chwefror 1850 – 10 Awst 1933), Prif Weinidog [[Gorllewin Awstralia]] am ddim ond 32 o ddyddiau in 1901. Cafodd ei eni ym Machen. *Daw'r gwleidydd [[Ron Davies]] o Fachen. Anrhydeddwyd ef, yn aelod o'r [[Gorsedd Beirdd Ynys Prydain|Orsedd]] gyda'r enw barddol "Ron o Fachen". Nodir Ron hefyd fel "pensaer datganoli Cymreig", tra'n Ysgrifennydd Gwladol Dros Cymru yng nghabined Plaid Lafur [[Tony Blair]]. *Ian Thomas - cyn gricedwr i [[Clwb Criced Morgannwg|Glwb Criced Morgannwg]]. Fe chwaraeodd dros Forgannwg rhwng 1998 a 2005 gan ennill dwy dlws y Gynghrair Undydd gyda'r sir. Cofir amdano hefyd am iddo sgorio'r can rhediad cyntaf i'w ddarlledu ar deledu yn 2004 (116 heb ei wared yn erbyn Gwlad yr Haf). *[[Arthur Machen]] (Arthur Jones) (1863-1947), ffigwr cwlt o'r 1920au a gyhoeddodd nifer o storiau iasoer am y byd goruwch naturiol gan gynnwys ''The Bowmen''. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} [[Categori:Bedwas, Tretomos a Machen]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] cmctuzf5dx4t18hz506v7m2vth7evmn 0 41286 14892375 14890839 2026-05-11T00:41:30Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892375 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | aelod_y_DU = {{Swits Preseli Penfro i enw'r AS}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Benfro]], [[Cymru]], yw '''Dinas''' (Saesneg: ''Dinas Cross''). Saif ger yr arfordir ar briffordd yr [[A487]] i'r gogledd ddwyrain o [[Abergwaun]]. Mae'n cynnwys [[Ynys Dinas]], sy'n fagwrfa bwysig i [[Morlo|forloi]] ac adar môr, er nad yw'n ynys yng ngwir ystyr y gair. Cofnodir i eglwys Dinas gael ei dinistrio gan y [[Llychlynwyr]], a dinistriwyd yr eglwys newydd, a safai yng Nghwmyreglwys, gan [[Storm Fawr 1859|storm fawr 1859]]. Codwyd eglwys arall yn [[1861]]; mae wedi ei chysegru i Sant [[Brynach Wyddel|Brynach]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 798. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dinas, Sir Benfro (pob oed) (815)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dinas, Sir Benfro) (357)'''|red|44.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dinas, Sir Benfro) (484)'''|green|59.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Dinas, Sir Benfro) (176)'''|blue|46}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Benfro}} [[Categori:Cymunedau Sir Benfro]] [[Categori:Dinas, Sir Benfro| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Benfro]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] m86lpq5dqcvw5i0524jhwyg7gba137o 0 42325 14892590 13305275 2026-05-11T11:08:44Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892590 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | suppressfields = cylchfa | gwleidyddiaeth = | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanigon]], [[Powys]], [[Cymru]], yw '''Capel-y-ffin'''. Saif bron ar y ffin â [[Lloegr]], rhyw 8 milltir i'r de o'r [[Gelli Gandryll]] ac i'r gogledd o bentref a phriordy [[Llanddewi Nant Hodni]]. Saif ar lan [[Afon Honddu (Mynyddoedd Duon)|Afon Honddu]] ym mhen draw cwm anghysbell [[Dyffryn Ewias]], ar ymyl ddwyreiniol y [[Mynydd Du (Mynwy)|Mynydd Du]] a [[Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog]]. [[Delwedd:Capel y ffin - geograph.org.uk - 145182.jpg|bawd|dim|Eglwys y Santes Fair, Capel-y-ffin. Llun gan Dara Jasumani.]] Yng Nghapel-y-ffin y sefydlodd [[Joseph Lyne]] ("Y Tad Ignatius") fynachlog Fenedictaidd Anglicanaidd yn [[1869]]. Yn ddiweddarach, daeth y fynachlog yn eiddo i [[Eric Gill]]. Roedd hostel ieuenctid adnabyddus yma, ond mae hon wedi cau bellach. {{Trefi Powys}} [[Categori:Llanigon]] [[Categori:Pentrefi Powys]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] dird7twxcew8ogypenqwhosk59rjnq5 0 42410 14892490 14883667 2026-05-11T09:35:32Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892490 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Brycheiniog a Sir Faesyfed i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Duhonw''' neu '''Aberduhonw''' (Saesneg: ''Duhonw''). Saif i'r de o dref [[Llanfair-ym-Muallt]], o gwmpas [[Afon Duhonw]], sy'n rhoi ei henw i'r gymuned. Ffurfir ffin ddwyreiniol y gymuned gan [[Afon Gwy]] a'i ffin ogleddol gan [[Afon Irfon]]; mae'n ffinio ar [[Mynydd Epynt|Fynydd Epynt]] yn y de. Mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi [[Llanddewi'r Cwm]] a [[Maesmynys]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 300. Credir fod gan y gymuned gysylltiad gydag [[Ystrad Fflur]], yn enwedig y fferm "Aberduhonw". Adeiladwyd Abercynithon gan Edward Price a fu hefyd yn gyfrifol am adeiladu Llanfair-ym-Muallt wedi tân yn 1691. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Duhonw (pob oed) (294)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Duhonw) (42)'''|red|14.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Duhonw) (147)'''|green|50}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Duhonw) (30)'''|blue|26.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Duhonw| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (y DU)]] 3j739pxt65xrb5otovu6vzfk7o9c38k 0 43343 14892561 14883670 2026-05-11T10:29:37Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892561 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Maldwyn i enw'r i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Maldwyn i enw'r AS}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Powys|Mhowys]], [[Cymru]], yw '''Dwyriw'''. Daw'r enw o'r ffaith ei fod rhwng dwy Afon Rhiw. Saif i'r de-orllewin o dref [[Llanfair Caereinion]]. Y pentrefi yn y gymuned yw [[Llanllugan]], [[Llanwyddelan]] ac [[Adfa]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 467. ==Hanes== Ger Llanllugan, roedd lleiandy [[Urdd y Sistersiaid|Sistersaidd]] [[Lleiandy Llanllugan|Llanllugan]], a sefydlwyd tua [[1180]]; ceir cyfeiriadau ato ym marddoniaeth [[Dafydd ap Gwilym]], ond ni wyddir ymhle yn union yr oedd ei safle. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dwyriw (pob oed) (571)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dwyriw) (149)'''|red|26.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dwyriw) (236)'''|green|41.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Dwyriw) (63)'''|blue|27.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Powys}} [[Categori:Cymunedau Powys]] [[Categori:Dwyriw| ]] 39j9u7jb1ulq7n72oioimr0r0xbg5s9 0 43931 14892513 14878659 2026-05-11T09:52:07Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892513 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Nelson'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 28 Ebrill 2025</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/nelson-caerphilly-st112956#.YhOQAS-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> neu (yn wreiddiol) '''Ffos y Gerddinen'''. Saif bum milltir i'r gogledd o dref [[Pontypridd]]. Ceir prif swyddfa [[Dŵr Cymru]] yn Ffos y Gerddinen, ac mae cwrt pêl-law awyr agored yn y pentref, efallai yr unig un o'i fath yng Nghymru. Tyfodd y pentref ar ddechrau y 19g oherwydd [[Pwll Glo Llancaiach]] a Phwll Glo [[Penallta]] gerllaw. Lleolir maenor Tuduraidd [[Llancaiach Fawr]] ger y pentref. Roedd [[Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd|Eisteddfod yr Urdd]] wedi cael ei gynnal ar bwys Llancaiach Fawr yn 2015. Mae'r llwybr [[Taith Taf]], a llwybr 47 ar y [[Rhwydwaith Beicio Cenedlaethol]] yn mynd trwy'r pentref. == Geirdarddiad == Tarddodd enw'r pentref, Ffosygerddinen, o goed gerddinen sy'n tyfu yn yr ardal. Enwyd tafarn y pentref, ''The Rowan Tree'' ("Y Gerddinen") o'r un goeden. Mae'r enw Saesneg ar bentref [[Aberpennar]], sef "Mountain Ash", yn dilyn yr un patrwm. Cafodd y pentref yr enw "Nelson" o dafarn yno o'r enw "Lord Nelson Inn"; enwyd y dafarn honno ar ôl yr [[Arglwydd Nelson]] a ymwelodd â'r lle yn 1803 - dwy flynedd cyn [[Brwydr Trafalgar]]. == Sefydliadau cymunedol == Yn y pentref mae yna tair eglwys Gristnogol: [[Yr Eglwys yng Nghymru]] Sant Ioan y Bedyddiwr (sydd yn [[Esgobaeth Llandaf]] a [[Plwyf|Phlwyf]] Taf Rhymni), [[Eglwys y Bedyddwyr]], Calfaria, o 1878 ac Eglwys Efengylaidd Bethel a adeiladwyd yn 1974 (yn wreiddiol roedd yn Eglwydd Fethodistiaeth). Roedd yma hefyd [[Annibynwyr|gapel yr Annibynwyr]], sef Penuel o 1857, a [[Methodistiaeth|Chapel Methodistiaeth,]] Salem, o 1859 sydd wedi cau erbyn hyn. Cafwyd y dathliad [[Hindŵaeth|Hindŵaidd]] Durga Puja cyntaf yng Nghymru yn y pentref yn 1972<ref>{{Cite web|title=Hindu Durga Puja celebrated in Wales in 1972|url=https://www.peoplescollection.wales/items/828571|website=Peoples Collection Wales|access-date=2023-11-09|language=en}}</ref>. Sefydlwyd clwb [[Rygbi'r undeb]], y "Nelson Unicorns", yn 1934, ac mae'n chwarae ar y cae rygbi yng nghanol y dref. Mae yna hefyd dîm [[pêl-droed]], sef y "Nelson Cavaliers AFC", a sefydlwyd yn 1972, gan chwarae ar y cae pêl-droed yn y parc. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Nelson, Caerffili (pob oed) (4,647)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Nelson, Caerffili) (553)'''|red|12.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Nelson, Caerffili) (4171)'''|green|89.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Nelson, Caerffili) (782)'''|blue|39.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== * Syr [[Tasker Watkins]] (1918–2007), barnwr * [[Simon Weston]] (g. 1961), milwr ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Caerffili}} [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Nelson, Caerffili| ]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] bgmiuhnzr14hg7whsrtfuje4smjuvcy 0 44201 14892303 13801943 2026-05-10T20:15:57Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892303 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | gwlad={{banergwlad|Cymru}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Wrecsam|Mwrdeistref Sirol Wrecsam]] yw '''De Maelor''' (Saesneg: ''Maelor South''). Saif ger y ffin â [[Lloegr]] i'r de-ddwyrain o ddinas [[Wrecsam]]. Mae'n cynnwys pentrefi [[Llannerch Banna]], [[Hanmer]] a [[Llys Bedydd]]. Arferai ffurfio rhan ddeheuol [[Maelor Saesneg]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 1,137. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned De Maelor (pob oed) (1,268)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (De Maelor) (109)'''|red|8.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (De Maelor) (561)'''|green|44.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (De Maelor) (149)'''|blue|28.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Wrecsam}} [[Categori:Cymunedau Wrecsam]] [[Categori:De Maelor| ]] 5i0dbp42uuuo5kwx5ceocq4ldh67knu 0 46216 14892410 14892116 2026-05-11T04:37:18Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892410 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)|Pontypridd Cynon Merthyr]] | aelod_y_DU = {{Swits Merthyr Tudful ac Aberdâr i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym mwrdeistref sirol [[Merthyr Tudful (sir)|Merthyr Tudful]], [[Cymru]], yw '''Dowlais'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://britishplacenames.uk/dowlais-merthyr-tydfil-so067077#.XXwPQq2ZNlc British Place Names]; adalwyd 13 Medi 2019</ref> Daw'r enw o'r geiriau Cymraeg ''du'' a ''glais'' sy'n golygu 'Nant, afonig, ffrwd'.<ref>{{dyf GPC |gair=glais |dyddiadcyrchiad=29 Rhagfyr 2025}}</ref> Saif yn rhan ogleddol y sir, tua 2 filltir i'r gogledd-orllewin o ganol tref [[Merthyr Tudful|Merthyr]] ger cyffordd yr [[A465]] a'r A4060. Daeth Dowlais yn adnabyddus yn y [[Chwyldro Diwydiannol]] fel safle un o weithiau haearn mwyaf gwledydd Prydain, a sefydlwyd yno yn y [[1760au]] gan Thomas Lewis ([[Llanisien]]) a [[John Guest]]. Bu'r diweddar [[Anthony Crockett]], [[Esgob Bangor]], yn rheithor Dowlais o 1986 hyd 1991. [[Delwedd:Yr hen stablau, Dowlais.jpg|bawd|dim|Yr hen stablau, Dowlais]] [[Delwedd:George Childs Dowlais Ironworks 1840.jpg|250px|bawd|dim|Gwaith haearn Dowlais yn 1840; darlun gan George Childs]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nifer sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y di-waith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dowlais (pob oed) (4,270)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dowlais) (318)'''|red|7.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dowlais) (3691)'''|green|86.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Dowlais) (702)'''|blue|38.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl nodedig o'r ardal== *[[Illtyd Harrington]] (1931–2015), gwleidydd ==Gweler hefyd== *[[Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion Dowlais]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Merthyr Tudful}} [[Categori:Dowlais| ]] [[Categori:Cymunedau Merthyr Tudful]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Merthyr Tudful ac Aberdâr (y DU)]] [[Categori:Pentrefi Merthyr Tudful]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Pontypridd Cynon Merthyr]] iobh397wy11iqmizj7hcxhlf58whsz8 0 46849 14892246 14112212 2026-05-10T17:26:51Z Els Pam Pels 86111 14892246 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 0.5em 1em; width: 25em; font-size: 90%;" cellspacing="3" |- | colspan="2" style="text-align: center;" |'''Coleg y Santes Ann, [[Prifysgol Rhydychen]]''' |- | colspan="2" style="text-align: center;" |[[Delwedd:Hartland House.jpg|290px]] |- | colspan="2" style="text-align: center;" |[[Delwedd:St-Anne's College Oxford Coat Of Arms.svg|140px]] |- | colspan="2" style="text-align: center;"| |- style="vertical-align: top;" |'''Arwyddair''' |style="padding-right: 1em;" | ''Consulto et audacter'' |- style="vertical-align: top;" |'''Sefydlwyd''' |style="padding-right: 1em;" | [[1879]] |- style="vertical-align: top;" |'''Enwyd ar ôl''' |style="padding-right: 1em;" | [[Santes Ann]] |- style="vertical-align: top;" |'''Lleoliad''' |style="padding-right: 1em;" | Woodstock Road, Rhydychen |- style="vertical-align: top;" |'''Chwaer-Goleg''' |style="padding-right: 1em;" | [[Coleg Murray Edwards, Caergrawnt]] |- style="vertical-align: top;" |'''Prifathro''' |style="padding-right: 1em;" | [[Helen King]] |- style="vertical-align: top;" |'''Is&#8209;raddedigion''' |style="padding-right: 1em;" | 428<ref name="Niferoedd">Niferoedd myfyrwyr, Rhagfyr 2016: [https://www.ox.ac.uk/about/facts-and-figures/student-numbers?wssl=1 Prifysgol Rhydychen;] adalwyd 25 Mai 2017.</ref> |- style="vertical-align: top;" |'''Graddedigion''' |style="padding-right: 1em;" | 341{{r|Niferoedd}} |- style="vertical-align: top;" |'''Myfyrwyr&nbsp;gwadd''' |style="padding-right: 1em;" | 24{{r|Niferoedd}} |- style="vertical-align: top;" |'''Gwefan''' |style="padding-right: 1em;" | [http://www.st-annes.ox.ac.uk www.st-annes.ox.ac.uk] |} Un o golegau cyfansoddol [[Prifysgol Rhydychen]] yw '''Coleg y Santes Ann''' ([[Saesneg]]: ''St Anne's College''). ==Cynfyfyrwyr== *[[Wendy Beckett]] (1930-2018), hanesydd celf *[[Jill Paton Walsh]] (1937-2020), nofelydd *[[Edwina Currie]] (g. 1946), gwleidydd *Syr [[Simon Rattle]] (g. 1955), cerddor *[[Juliet Barker]] (g. 1958), hanesydd *[[Janina Ramirez]] (g. 1980), hanesydd *[[Ceridwen Lloyd-Morgan]], curadur llyfrgelloedd *[[Enid Morgan]], offeiriad *[[Huw Thomas (gwleidydd)|Huw Thomas]], gwleidydd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Colegau Prifysgol Rhydychen}} {{Eginyn Rhydychen}} [[Categori:Colegau Prifysgol Rhydychen|Santes]] [[Categori:Sefydliadau 1879]] 7upgvgniuo8a302o7gqvrmovgpp2drd 0 49779 14892523 14878915 2026-05-11T09:54:42Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Merthyr Tudful a Rhymni i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892523 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhymni]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Pontlotyn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Pontlottyn'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/pontlottyn-caerphilly-so116062#.YhOXsy-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Saif yng [[Cwm Rhymni|Nghwm Rhymni]] ar briffordd yr [[A469]], fymryn i'r de-orllewin o dref [[Rhymni]]. Arferai fod yn ardal lofaol, gyda nifer o byllau glo gerllaw. Ceir gorsaf reilffordd yma. Enw'r eglwys leol yw Eglwys Llandyfaelog, a enwir ar ôl [[Sant Tyfaelog]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Rhymni]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 2wvn5c7to5oo41ra5nt9joftgnv0vtz 0 51052 14892380 14677807 2026-05-11T01:21:10Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892380 wikitext text/x-wiki {{Pethau}} [[Delwedd:2007-2009 World Financial Crisis.svg|bawd|300px| {{legend|#d40000|Gwledydd mewn dirwasgiad swyddogol (am ddau chwarter ar ôl ei gilydd)}} {{legend|#ff0000|Gwledydd mewn dirwasgiad answyddogol (un chwarter)}} {{legend|#ff5555|Gwledydd gyda dirywiad o 1% neu fwy yn eu heconomi}} {{legend|#ff8080|Gwledydd gyda dirywiad o 0.5% neu fwy yn eu heconomi}} {{legend|#ffd5d5|Gwledydd gyda dirywiad o 0.1% neu fwy yn eu heconomi}} {{legend|#709ad1|Gwledydd lle mae eu heconomi'n tyfu}} {{legend|#b3b3b3|N/A}} <small>Rhwng 2007 a 2008, fel amcangyfrifon gan yr IMF (International Monetary Fund)</small>]] [[Delwedd:GDP Real Growth in 2009.svg|bawd|300px|Twf GDP gwledydd y Byd, 2009; mae'r gwledydd mewn brown mewn dirwasgiad.]] Yn ystod 2008–2011 fe ddirywiodd economi'r byd i lefelau nas gwelwyd erioed cyn hynny. Yn ystod yr amser yma, a elwir yn '''argyfwng economaidd 2008-presennol''' (Saesneg: ''The Great Recession''), cafwyd gostyngiad sylweddol mewn prisiau tai ac eiddo, gostyngiad ym marchnadoedd stoc y byd a nifer o fanciau yn mynd i'r wal.<ref>{{eicon en}} Gweler llyfr Fred E. Foldvary: [http://www.foldvary.net/works/dep08.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114200343/http://www.foldvary.net/works/dep08.pdf |date=2009-01-14 }} 'The Depression of 2008' gan The Gutenberg Press, isbn 0-9603872-0-X Medi 18, 2007.</ref><ref>{{eicon en}} [http://www.forbes.com/2009/01/14/global-recession-2009-oped-cx_nr_0115roubini.html] 'A Global Breakdown Of The Recession In 2009' gan [[Nouriel Roubini]]; 15 Ionawr 2009</ref> Un o'r mesurau a gymerwyd yng ngwledydd [[y Gorllewin]] i geisio atal yr argyfwng oedd [[lliniaru meintiol]]. Caiff economi gwlad ei alw'n "argyfwng economaidd" pan fo gwlad mewn dyled neu ddiffyg o ran ei GDP am ddau chwarter ar ôl ei gilydd. Parodd yr argyfwng, yn ôl y diffiniad hwn rhwng Q4-2011 hyd at Q2-2012 (9 mis).<ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/datasets-and-tables/data-selector.html?cdid=ABMI&dataset=qna&table-id=A2 |title=Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol; DU; adalwyd 18 Tachwedd 2014 |access-date=2014-11-18 |archive-date=2015-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929150429/http://www.ons.gov.uk/ons/datasets-and-tables/data-selector.html?cdid=ABMI&dataset=qna&table-id=A2 |url-status=dead }}</ref> Ar ddechrau'r argyfwng cafwyd sawl cyhoeddiad negyddol am system forgais [[Unol Daleithiau America]]; deilliodd yr argyfwng o'r hyn a elwid yn 'fenthyg tocsig', sef trachwant cwmnïau i wneud elw ac i roi morgeisi i bobl nad oeddent yn medru fforddio ei dalu'n ôl. Ymledodd yr argyfwng tai hwn a elwid yn ''Subprime mortgage crisis'' drwy'r byd. Dyma gychwyn y [[dirwasgiad]] byd-eang. Gwelwyd pris olew yn dyblu mewn ychydig fisoedd ychydig cyn hyn, ac yna yn ôl i tua $85 y gasgen yn Medi 2008. Gwelwyd hefyd [[diweithdra]]'n codi drwy'r byd a dyblodd rhwng Mehefin a Chwefror 2009 yng [[Gwledydd Prydain|Ngwledydd Prydain]] - o 1 miliwn i tua dwy filiwn o bobol. O ganol 2008 ymlaen cafwyd hefyd [[argyfwng global ceir]] a ddeilliodd (unwaith eto) yn America, ac yna yn [[Ewrop]] a [[Japan]]. Aeth pethau'n ddrwg iawn ar [[General Motors]] yn Ebrill a Mai 2009. Syrthiodd incwm cyfartalog teuluoedd UDA 35%: o $106,591 yn 2005 i $68,839 yn 2011.<ref name=Kurtzleben>{{cite news|last1=Kurtzleben|first1=Danielle|title=''Middle class households' wealth fell 35 percent from 2005 to 2011''|url=http://www.vox.com/2014/8/23/6057467/middle-class-households-wealth-fell-35-percent-from-2005-to-2011|accessdate=13 Medi 2014|work=Vox.com|date=23 Awst 2014}}</ref> ==Prisiau Uchel== Yn Ionawr 2008 pasiodd pris [[petroliwm|olew]] y garreg filltir bwysig honno o $100 y gasgen. Erbyn Gorffennaf roedd olew yn $147 y gasgen. Yr adeg hon hefyd, gwelwyd codiad sylweddol ym mhrisiau bwyd. [[Delwedd:Brent Spot monthly.svg|bawd|de|300px|Pris olew Brent (mewn Doleri) rhwng 1987 a 2011.]] Enghraifft arall o'r chwyddiant byd-eang hwn ydy Asid Swlffiwric - a oedd chwe gwaith ei bris arferol erbyn diwedd haf 2008. ==Yr Argyfwng yn yr Unol Daleithiau== Cafwyd argyfwng yn y byd morgeisi yn yr Unol Daleithiau, o'r enw 'The Sub-prime Chrisis'; argyfwng a gychwynodd oherwydd trachwant llawer o gwmnïau yn rhoi benthyciadau o dros 110% o bris yr eiddo, benthyciadau amheus eraill a phrynu-a-gwerthu morgeisi risg uchel. Collwyd llawer o'r gweithlu yn yr un cyfnod. O ganlyniad, aeth llawer o gwmnïau i'r gwellt, gan gynnwys: 'Bear Stearns' a chwmni [[Lehman Brothers]] (Medi 2008). Cenedlaetholwyd y benthycwyr [[Fannie Mae]] a [[Freddie Mac]] gan iddynt fynd i drafferthion ariannol enbyd. Aeth pethau'n fler hefyd ar sefyllfa arian yr Unol Daleithiau, gyda Merrill Lynch yn cael ei brynu gan Fanc America oherwydd i'r cwmni yswiriant bron a methu parhau. Plymiodd y gyfradd i lawr yn "Wall Street" ar Fedi 15 ac eto ar 10 Hydref 2008. Yn ystod y flwyddyn 2008 (hyd at Hydref) aeth 81 cwmni ariannol i'r wal yn yr Unol Daleithiau. Ym Medi, gwnaed 'short selling' yn anghyfreithlon. Ychydig wedyn, cytunodd senedd y wlad i achub y banciau drwy roi rhwng 700 biliwn a thriliwn o ddoleri iddynt. Yn Rhagfyr 2008, cyhoeddodd y 'National Bureau of Economic Research' fod yr Unol Daleithiau wedi bod mewn argyfwng economaidd ers Rhagfyr 2007, a chyhoeddodd sawl economegydd nad oedd golau dydd i'w weld yn nhwnnel du'r argyfwng, ac na fedrant broffwydo gwelliant yn yr economi tan o leiaf 2011.<ref>{{eicon en}}[http://money.cnn.com/2008/12/01/news/economy/recession/index.htm? 'It's official: Recession since Dec. '07'</ref> Dyma'r argyfwng economaidd gwaethaf ers yr hyn a elwid yn 'Great Depression' yn yr 1930au<ref>{{eicon en}}[http://www.mcclatchydc.com/251/story/60822.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303075017/http://www.mcclatchydc.com/251/story/60822.html |date=2009-03-03 }} 'Congressional Budget Office compares downturn to Great Depression' gan David Lightman; ''McClatchy Washington Bureau'', 27 Ionawr 2009.</ref> ==Yr Argyfwng yn Ewrop== <div class="thumbinner tright" style="width:302px; margin-left: 10px; margin-bottom: 10px;">{{border|<timeline> ImageSize = width:300 height:175 PlotArea = left:50 bottom:40 top:10 right:10 AlignBars = justify DateFormat = yyyy Period = from:0 till:17000 TimeAxis = orientation:horizontal Colors = id:gray value:gray(0.5) id:line1 value:gray(0.9) id:line2 value:gray(0.7) ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:line2 ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:line1 BarData = bar:EU text:yr UE bar:USA text:UDA bar:China text:Tseina bar:Japan text:Japan bar:Brazil text:Brazil bar:India text:India bar:Canada text:Canada bar:Russia text:Rwsia bar:Australia text:Awstralia bar:Mexico text:Mecsico PlotData= color:tan1 width:10 bar:EU from:start till:16242 text:16,242 bar:USA from:start till:14526 text:14,526 bar:China from:start till:5878 text:5,878 bar:Japan from:start till:5458 text:5,458 bar:Brazil from:start till:2090 text:2,090 bar:India from:start till:1631 text:1,631 bar:Canada from:start till:1577 text:1,577 bar:Russia from:start till:1479 text:1,479 bar:Australia from:start till:1237 text:1,237 bar:Mexico from:start till:1034 text:1,034 TextData = pos:(100,7) textcolor:gray fontsize:S text:Doleri Rhyngwladol (biliynau) </timeline>}}<div class="thumbcaption">Deg gwlad mwyaf eu heconomi - gan gyfrif yr Undeb Ewropeaidd fel un wlad; mwyaf o ran [[Cynnyrch mewnwladol crynswth]] yn 2011.<ref>Ffigyrau Medi 2011 wedi'u darparu gan yr International Monetary Fund: ''World Economic Outlook Database''. [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=001%2C998&s=NGDP_RPCH%2CNGDPD%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH&grp=1&a=1&pr.x=69&pr.y=7 Figure for EU], accessed 22 September 2011. [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=193%2C273%2C223%2C156%2C924%2C922%2C534%2C158%2C111%2C542&s=NGDPD&grp=0&a=&pr.x=71&pr.y=6= Ffigyrau gwledydd y byd, adalwyd 22 Medi 2011.]</ref></div></div> Cyhoeddodd [[Denmarc]] ei bod mewn cyflwr o [[dirwasgiad|ddirwasgiad]] mor gynnar ag Ebrill 2008. Dilynwyd hi gan [[Estonia]] a [[Latfia]]. Ar 6 Hydref 2008 dywedodd Geir Haarde, Prif Weinidog [[Gwlad yr Ia]] ''"the Icelandic economy, in the worst case, could be sucked with the banks into the whirlpool and the result could be national bankruptcy"'' a bod y llywodraeth yn chwilio am arian ychwanegol ar ffurf nawdd. Deuddydd yn ddiweddarach, cymerodd Llywodraeth Gwlad yr Iâ y banc Landsbanki o dan eu rheolaeth a ,'bailout' o £400m i fanc mwyaf y wlad, sef Kaupthing. Aeth Icesave i'r wal, gydag oddeutu 4 biliwn o bunnoedd Sterling wedi'i fuddsoddi yn y banc gan oddeutu 600,000 o Brydeinwyr. Ar 8 Hydref 2008, cyhoeddodd Prif Weinidog Gwledydd Prydain [[Gordon Brown]] y byddai'n erlyn Gwlad yr Iâ mewn llys. Rhewyd asedau Landsbanki (mam-gwmni Icesave) gan [[Alistair Darling]] gan ddefnyddio cyfreithiau newydd 'atal terfysgaeth' i wneud hynny. Cafwyd ymateb ffyrnig gan drigolion Gwlad yr Iâ o'r ensyniad o'u galw'n 'derfysgwyr'. Bu'n rhaid i lywodraethau nifer o wledydd yn Ewrop gynorthwyo gwledydd mewn trafferthion economaidd gan gynnwys [[Portiwgal]], [[Iwerddon]] a [[Sbaen]]. Ymddiswyddodd prif weinidog yr Eidal oherwydd dyled difrifol y wlad a phenodwyd Mario Monti yn ei le. Arweiniodd [[Nicolas Sarkozy]], Llywydd Ffrainc ac [[Angela Merkel]], Canghellor yr Almaen y trafodaethau i atal yr Ewro rhag mynd i'r wal. Yn Rhagfyr 2011 daethant a nifer o gynigion gan gynnwys cytundeb newydd rhwng gwledydd yr Undeb Ewropeaidd a fyddai'n eu cosbi pe baent yn peidio a gweinyddu rhai mesurau megis cwtogi ariannol, cynyddu treth a rheoli'r banciau. ==Yr Argyfwng yng Ngwledydd Prydain== [[Delwedd:Birmingham Northern Rock bank run 2007.jpg|bawd|300px|chwith|Cynffon o bobl yn ciwio y tu allan i Fanc [[Northern Rock]] ym Medi 2007 gyda'r nod o dynnu eu pres allan o'r banc. Dyma ragflas o'r hunllef economaidd a oedd i ddod flwyddyn yn ddiweddarach.]] [[Delwedd:UK real house prices 1975-2010.svg|bawd|300px|Prisiau tai yng ngwledydd Prydain.]] Dywedodd y gymdeithas adeiladu fwyaf, sef Nationwide, i brisiau tai Gorffennaf ostwng 8.1% o'r hyn oeddent flwyddyn ynghynt, gan rybuddio hefyd fod [[dirwasgiad]] economaidd yn wynebu Gwledydd Prydain. Yng Ngorffennaf, cafwyd lleihad o 1.7% ym mhrisiau tai. Ar [[23 Ionawr]] cyhoeddodd y Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol ("The Office of National Statistics") fod gwledydd Prydain yn swyddogol mewn dirwasgiad. === Diwydiant === Arafodd diwydiant hefyd, gyda chynnyrch ffatrioedd yn is nag y bu ers 1991. === Y gyfradd Llog === Disgynodd y gyfradd llog i lawr i 1.5% ar [[8 Ionawr]] 2009: yr isaf yn ei hanes ers 300 o flynyddoedd. Yn Awst 2011, roedd y gyfradd yn 0.5%.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/business-14402971 Gwefan Saesneg y BBC.]</ref> === Diweithdra === Yn Awst 2008 roedd y nifer di-waith wedi codi i oddeutu 900,000. Ar 21 Ionawr cyhoeddodd y "Office of National Statistics" fod y nifer a oedd yn ddiwaith wedi codi i 1.92 miliwn, yr uchaf ers 11 mlynedd.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7841349.stm BBC News - Diweithdra yn 1.92 miliwn]</ref> === Banciau a chwmniau mewn trafferthion enbyd === Daeth y Llywodraeth i gynorthwyo'r banciau ddwywaith: yn gyntaf ar [[8 Hydref]] 2008 am £500 biliwn ac yn ail ar [[19 Ionawr]] 2009 am swm o £50 biliwn. Dyma rai o'r cerrig milltir: Ar 6 Mawrth 2009, cymerodd y Llywodraeth gwmni bancio Lloyds Banking Group plc ([[Lloyds TSB]]) drosodd gan yswirio eu dyledion. Aeth y cwmnïau canlynol i'r wal neu i drafferth ariannol enbyd: [[Delwedd:Individual insolvencies in england and wales, 1960 to 2007.png|bawd|de|300px|Nifer y cwmnïau a aeth i'r wal rhwng 1960 a 2007]] * [[12 Medi]] 2007: [[Northern Rock]] yn gofyn i'r llywodraeth am gymorth ariannol mawr. * [[17 Chwefror]] 2008: y Canghellor [[Alistair Darling]] yn cyhoeddi y bydd Northern Rock yn cael ei genedlaetholi * [[29 Medi]] 2008: [[Bradford and Bingley]] yn cael ei genedlaetholi, yn rhannol gyda chwmni [[Sbaen]]aidd [[Grupo Santander|Satander]] yn prynu'r gweddill * [[5 Ionawr]] 2009: y cwmni crochenwaith [[Wedgwood]] * [[6 Ionawr]] 2009: Cau siop olaf [[Woolworths]] * [[20 Ionawr]] 2009: [[Trafferthion y Royal Bank of Scotland|RBS]] mewn trafferthion; y llywodraeth am godi eu cyfranddaliadau yn y cwmni i 70%<ref>{{eicon en}} [http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/banking_and_finance/article5549589.ece Trafferthion y Royal Bank of Scotland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812044515/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/banking_and_finance/article5549589.ece |date=2011-08-12 }}</ref> * [[6 Mawrth]] 2009: y llywodraeth yn cymryd Lloyds Banking Group plc ([[Lloyds TSB]]) drosodd gan yswirio eu dyledion. * [[1 Mehefin]] 2009: [[General Motors]] yn ffeilio'u hachos yn America; hyn hefyd yn effeithio is-gwmnïau yng ngwledydd Prydain. * Mehefin 2010 [[Barcud Derwen]]: Cwmni adnoddau ôl-gynhyrchu yn yr [[Eglwys Newydd]], [[Caerdydd]] oedd Derwen ac roedd Barcud yn gwmni adnoddau teledu a sefydlwyd yn 1981 yng Nghaernarfon. Aethant i ddwylo'r Derbynnydd yn haf 2010.<ref>[http://forums.walesonline.co.uk/viewtopic.php?t=18122 Wales Online]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Delwedd:Climate Change Camp 2.jpg|bawd|de|300px|Gydag arweinwyr yr 20 gwlad mwyaf yn ymgasglu yn Llundain cafwyd nifer o brotestiadau yn erbyn twyll ariannol a thros yr amgylchedd.]] ==Gwledydd eraill== *'''Seland Newydd.''' Erbyn Hydref 2008 roedd 23 o gwmnïau ariannol wedi ffeilio eu bont yn fethdalwyr. Ym Mehefin roedd y nifer o dai newydd 20% yn is na'r mis cynt; roedd y nifer o dai a werthwyd 42% yn is yn yr un mis. *'''Awstralia.''' Yn ôl yr [[IMF]] roedd sefyllfa Awstralia yn well na'r rhan fwyaf o wledydd yn yr hinsawdd. Datganodd Fforwm economaidd y Byd mai Awstralia yw'r bedwaredd wlad gryfaf, yn ariannol. *'''De Affrica.''' Roedd chwyddiant yma yn hydref 2008 oddeutu 10% (o'i gymharu â tua 3% yng Ngwledydd Prydain. oherwydd llogau uchel, disgynnodd y nifer o geir a werthwyd yn y wlad i lawr 22% ym Mehefin i'r hyn oeddent y mis cynt. *'''Japan.''' Disgynodd yr allforion am y tro cyntaf ers pum mlynedd yn hydref 2008 (1.7 yn is). Roedd yr allforion i'r Unol Daleithiau oddeutu 22% yn is. Roedd dau o fanciau mawr o Japan ar restr credidwyr Lehman Brothers. *'''Pacistan'''. Chwyddiant o 25% yn 2008; y ''rupee'' wedi colli tuag 20% o'i werth. *'''Awstralia''', 3 Mehefin 2009: y Llywodraeth yn cyhoedd fod yr economi, am yr ail chwarter yn ddilynol, wedi cynyddu o ran twf; mae hyn felly'n golygu nad ydyd Awstralia mewn arygwng economaidd. ==Gweler hefyd== * [[Banc y Byd]] * [[Cronfa Ariannol Ryngwladol]] (yr IMF) * [[Cwymp Wall Street]] * [[Cynnyrch mewnwladol crynswth]] * [[Dirwasgiad]] * [[Dirwasgiad Mawr|Dirwasgad Mawr 1929]] * [[Diweithdra]] * [[Dyfodol papurau newydd]] * [[Economeg]] * [[Economi Cymru]] * [[Economi'r Deyrnas Unedig]] * [[Rhestr o ddirwasgiadau yng Ngwledydd Prydain]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [http://www.nytimes.com/interactive/2008/10/11/business/20081011_BEAR_MARKETS.html "How This Bear Market Compares"] Multimedia ''The New York Times'' * {{eicon en}} [http://www.rgemonitor.com/ RGE Monitor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016025809/http://www.rgemonitor.com/ |date=2008-10-16 }} * {{eicon en}} [http://www.federalreserve.gov/releases/cp/ Commercial Paper Rates and Outstanding] (Federal Reserve Bank) [[Categori:2008]] [[Categori:2009]] [[Categori:2010]] [[Categori:Argyfyngau ariannol|2008, Argyfwng economaidd]] [[Categori:Dirwasgiadau]] 5ztqf64roextiszha3vsg93y0n8eipx 0 55086 14892546 14879451 2026-05-11T10:01:56Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892546 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Ynys-ddu''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> weithiau '''Ynysddu'''.<ref>''Gwyddoniadur Cymru'', tud. 991</ref> Saif yn [[Dyffryn Sirhywi|Nyffryn Sirhywi]], gerllaw [[Cwmfelinfach]], 4.3 milltir i'r gogledd o [[Rhisga]] a 4 milltir i'r de o dred [[Coed Duon]]. Sefydlwyd yn bentref yn gynnar yn y [[19g]] gan berchenog glofa lleol, John Hodder Moggridge, ar gyfer ei weithwyr. Roedd nifer yr etholwyr yn [[2008]] yn 2,905. Mae'r pentref yn fwyaf enwog fel man geni'r bardd [[William Thomas (Islwyn)|William Thomas]] ("Islwyn") (1832 - 1878). ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Ynys-ddu (pob oed) (3,948)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Ynys-ddu) (387)'''|red|10.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Ynys-ddu) (3416)'''|green|86.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Ynys-ddu) (550)'''|blue|33.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Caerffili}} [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Ynys-ddu| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] jy4o9ap635n9otfm55bhh3ge58veu82 0 55098 14892522 14878911 2026-05-11T09:54:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Islwyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892522 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Casnewydd ac Islwyn i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Pontllan-fraith''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> hefyd '''Pontllanfraith'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/pontllanfraith-caerphilly-st181959#.YhOZCS-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Saif yn [[Dyffryn Sirhywi|Nyffryn Sirhywi]], gerllaw tref [[Coed Duon]] ac ar [[Afon Sirhywi]]. Arferai fod yn ardal lofaol bwysig, gyda'r glofeydd yn cynnwys y Wyllie, Penallta ac Oakdale. Ceir ysgol ramadeg a chlwb rygbi yma. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Pontllan-fraith (pob oed) (8,552)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Pontllan-fraith) (831)'''|red|10.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Pontllan-fraith) (7671)'''|green|89.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Pontllan-fraith) (1,361)'''|blue|38.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Enwogion== *[[James Dean Bradfield]] (g. 1969), aelod o'r [[Manic Street Preachers]] *[[Julian Hodge]] (1904–2004), banciwr ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Caerffili}} [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Pontllan-fraith| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 2239zh4eepnclj4i3pvb1wyyoorn5pn 0 55545 14892511 14878634 2026-05-11T09:51:33Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892511 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref mawr yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Nantyglo a Blaenau]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Nant-y-glo'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/nantyglo-blaenau-gwent-so195099#.YbJi_y-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Saif ychydig i'r de o [[Bryn-mawr|Fryn-mawr]] ac i'r gogledd o'r [[Blaenau, Blaenau Gwent|Blaenau]]. Yn y [[19g]], roedd Nant-y-glo yn un o ardaloedd cynhyrchu [[haearn]] pwysicaf y byd. Datblygwyd Gwaith Haearn Nant-y-glo gan [[Crawshay Bailey]], ac erbyn tua 1844 roedd gweithfeydd haearn a glo y teulu yn cyflogi 3,000 o ddynion a 500 o wragedd a phlant. Cadwai'r Siartydd [[Zephaniah Williams]] dafarn y Royal Oak yma. Gyda [[John Frost]] a [[William Jones]], arweiniodd nifer fawr o wŷr o ardal Nant-y-glo i ddinas [[Casnewydd]] yn [[1839]]. Roedd [[Beriah Gwynfe Evans]] yn enedigol o'r pentref. == Gwybodaeth arall == Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011]], mae 8.4% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 373 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 325 o bobl yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 280 o bobl yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, roedd 9.6% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Nantyglo a Blaenau]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] ighnodbuofn63kespeerh98grwr2qgv 0 55551 14892461 14877222 2026-05-11T08:58:58Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892461 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} :''Erthygl am dref ym Mlaenau Gwent yw hon; am y dref yng Ngwynedd gweler: [[Blaenau Ffestiniog]].'' Tref fechan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Nantyglo a Blaenau]], [[Blaenau Gwent|bwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Blaenau''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> hefyd '''Y Blaenau''' (Saesneg: ''Blaina'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/blainau-blaenau-gwent-so200081#.YbI47y-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Saif ychydig i'r de o [[Nantyglo]] a [[Brynmawr]] ac i'r gogledd o [[Abertyleri]] ar bwys y plwyf hynafol o [[Aberystruth]]. == Gwybodaeth arall == Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011]], mae 8.8% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 407 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 368 yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 339 yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, roedd 10.3% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> ==Enwogion== *[[Gwynn Parry Jones]], canwr opera *[[Mostyn Thomas]] (Thomas James Thomas), canwr opera *[[Arthur Fear]], canwr opera *[[Francis Philip Woodruff|Frank Richards]] (Francis Philip Woodruff), awdur *[[David Watkins]], chwaraewr rygbi *[[Mike Ruddock]], chwaraewr a hyfforddwr rygbi ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Nantyglo a Blaenau]] [[Categori:Trefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] l0uhu52ryod9dvzunqqo0ws52r4qf78 0 55586 14892351 13354757 2026-05-10T22:39:14Z Dafyddt 942 14892351 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = Darren Millar |honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] |image = Darren Millar AM (27889497540).jpg |imagesize = |alt = |caption = |office = Aelod o [[Senedd Cymru]] <br> dros [[Gorllewin Clwyd (etholaeth Cynulliad)|Orllewin Clwyd]] |majority = 5,063 (19.3%) |term_start = [[1 Mai]] [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] |term_end = |predecessor = [[Alun Pugh]] |successor = |office2 = Prif Chwip y [[Ceidwadwyr Cymreig]] a Gweinidog yr Wrthblaid dros Faterion Allanol a Chysylltiadau Rhyngwladol |term_start2 = Medi 2020 |term_end2 =23 Ionawr 2021 |leader2 = [[Paul Davies]] |predecessor2 = |successor2 = |office3 = Gweinidog Cysgodol dros Addysg |term_start3 = 2016 |term_end3 = 2018 |leader3 = [[Andrew R. T. Davies]] |predecessor3 = |successor3 = |birth_date = {{birth date and age|1976|7|27|df=yes}} |birth_place = |death_date = |death_place = |restingplace = |birthname = |nationality = [[Y Deyrnas Unedig|Prydeinig]] / [[Gwyddelod|Gwyddelig]] |party = [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadwyr Cymreig]] |otherparty = |spouse = |relations = |children = |residence = |alma_mater = |occupation = |profession = |cabinet = |committees = |portfolio = |religion = |signature = |signature_alt= |website = {{url|http://www.darrenmillaram.com|darrenmillaram.com}} |footnotes = }} [[Gwleidydd]] yw '''Darren Millar''' (ganed [[27 Gorffennaf]] [[1976]]). Ar hyn o bryd, mae'n aelod Ceidwadol o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros [[Gorllewin Clwyd (etholaeth Cynulliad)|Gorllewin Clwyd]], yn ogystal â bod yn gynghorydd ar Gyngor Bwrdeistref Sir Conwy a Chyngor Cymunedol Bae Kinmel a [[Tywyn|Thywyn]]. Daeth Millar yn arweinydd Plaid Ceidwadol yn Senedd Cymru ym mis Rhagfyr 2024, ar ôl ymddiswyddiad [[Andrew R. T. Davies]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/c623406j645o|title=Darren Millar yw arweinydd y Ceidwadwyr yn y Senedd|date=5 Rhagfyr 2024|website=BBC Cymru Fyw|access-date=7 Rhagfyr 2024}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolen allanol== *{{eicon en}} [http://twitter.com/DarrenMillarAM Tudalen Twitter swyddogol] {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym}} {{bocs olyniaeth | cyn=[[Alun Pugh]] | teitl=[[Aelod Cynulliad]] dros [[Gorllewin Clwyd (etholaeth Cynulliad)|Orllewin Clwyd]]| blynyddoedd=[[2007]] – presennol | ar ôl=''deiliad'' }} {{Teitl Dil|cym}} {{bocs olyniaeth | cyn=[[Andrew R. T. Davies]] | teitl=Arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig yn Senedd Cymru| blynyddoedd=[[2024]] – presennol | ar ôl=''deiliad'' }} {{diwedd-bocs}} {{Rheoli awdurdod}} {{eginyn Cymry}} {{DEFAULTSORT:Miller, Darren}} [[Categori:Genedigaethau 1976]] [[Categori:Gwleidyddion Gwyddelig]] [[Categori:Gwleidyddion Prydeinig]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Geidwadol (DU)]] [[Categori:Meiri lleoedd yng Nghymru]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007–2011]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] e5h1eutj64ju34g2wh8xhmoqgg7ipal 0 55642 14892506 13088965 2026-05-11T09:47:20Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892506 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Blaenau Gwent|mwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Llanhiledd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Llanhilleth'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/llanhilleth-blaenau-gwent-so215005#.YaDPIS-l1_g British Place Names]; adalwyd 26 Tachwedd 2021</ref> Saif yn rhan ddeheuol Blaenau Gwent. Roedd poblogaeth y gymuned yn 4,776 yn [[2001]]. Yn ogystal â phentref Llanhiledd ei hun, mae'r cymuned yn cynnwys y pentrefi [[Aber-bîg]], [[Swffryd]] a [[St Illtyd]]. Mae afonydd Ebwy Fawr ac Ebwy Fach yn cwrdd â'i gilydd yng ngogledd y gymuned i ffurfio [[Afon Ebwy]]. Ceir eglwys a gysegrwyd i Sant [[Illtud]] gan [[Urdd y Sistersiaid|Sistersiad]] [[Abaty Llantarnam]], ar safle oedd yn ôl traddodiad yn dyddio o'r [[5g]]. Roedd y diwydiant glo yn bwysig iawn yn yr ardal ar bryd hynny. == Gwybodaeth arall == Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011]], mae 7.1% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 325 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 283 o bobl yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 250 o bobl yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, roedd 8.9% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Llanhiledd (pob oed) (4,797)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanhiledd) (325)'''|red|7.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanhiledd) (4216)'''|green|87.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Llanhiledd) (1,016)'''|blue|46.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Llanhiledd| ]] [[Categori:Cymunedau Blaenau Gwent]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] b6coksom4hxhv5wdh2z5oswyi8dvkoe 0 55708 14892376 14877692 2026-05-11T00:56:31Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892376 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Bro Morgannwg i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Bro Morgannwg i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym mwrdeistref sirol [[Bro Morgannwg]], [[Cymru]], yw '''Dinas Powys'''.<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 22 Mai 2025</ref> Saif rhwng [[y Barri]] a dinas [[Caerdydd]]. Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 7,653. Gerllaw'r pentref saif bryngaer [[Dinas Powys (bryngaer)|Dinas Powys]], lle mae tystiolaeth archaeolegol yn dangos fod pobl yn byw ar y safle yn ystod y [[5ed ganrif|5ed]] a'r [[6g]]. Mae'r fryngaer ei hun yng nghymuned [[Llanfihangel-y-pwll]]. Yn y Canol Oesoedd, roedd Dinas Powys yn arglwyddiaeth yn perthyn i deulu de Sumeris; gellir gweld adfeilion eu castell. [[Delwedd:The Westra, Dinas Powis.jpg|bawd|dim|Y Westra, Dinas Powys]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dinas Powys (pentref) (pob oed) (7,490)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dinas Powys (pentref)) (723)'''|red|9.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dinas Powys (pentref)) (5806)'''|green|77.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Dinas Powys (pentref)) (1,269)'''|blue|39.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Bro Morgannwg}} {{eginyn Bro Morgannwg}} [[Categori:Cymunedau Bro Morgannwg]] [[Categori:Dinas Powys| ]] [[Categori:Pentrefi Bro Morgannwg]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bro Morgannwg (y DU)]] laq388589g6ca5za0fqnurqfg0ai7p0 0 55792 14892416 14877735 2026-05-11T05:16:13Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892416 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Sir Fynwy]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] yn [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Drenewydd Gelli-farch''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> weithiau '''Trenewydd Gelli-farch''' ([[Saesneg]]: ''Shirenewton'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/shirenewton-monmouthshire-st475935#.YcIywy-l1_g British Place Names]; adalwyd 21 Rhagfyr 2021</ref> Fe'i lleolir dair milltir i'r gorllewin o dref [[Cas-gwent]] a tua 500 troedfedd (154 m) uwch lefel y môr. Ceir "Gelli-farch" arall ger 'Cilfrew' ym [[Morgannwg]], dyna pam y tyfodd yr enw "Drenewydd" i wahaniaethu'r ddau. Lle coediog ydy "gelli" ac mae'r ardal yn dal i fod yn gyfoethog ei goed. Cyn dyfodiad y [[Normaniaid]], roedd yn rhan o fforest [[Coed Gwent]] a [[cantref|chantref]] [[Gwent-is-coed]]. Mae henebion y cylch yn cynnwys [[Crug Heol y Mynydd]]. Ceir cyfeiriad at y lle yn [[Llyfr Dydd y Farn]], pan oedd yn rhan o diroedd yn perthyn i Durand, Rhingyll [[Caerloyw]]. Cysegrwyd yr eglwys, a adeiladwyd yn hanner cyntaf y [[13g]], i [[Thomas Becket|Sant Thomas à Becket]]. Roedd y croniclydd [[Adda o Frynbuga]] yn rheithor yr eglwys yma yn 1399. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Drenewydd Gelli-farch (pob oed) (1,145)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Drenewydd Gelli-farch) (76)'''|red|6.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Drenewydd Gelli-farch) (559)'''|green|48.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Drenewydd Gelli-farch) (139)'''|blue|31.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Fynwy}} [[Categori:Cymunedau Sir Fynwy]] [[Categori:Drenewydd Gelli-farch| ]] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] sfs0222ske3pbp8ybmw3xfydpun3rn0 0 55968 14892249 14669965 2026-05-10T17:33:57Z Els Pam Pels 86111 14892249 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |country = [[Y Deyrnas Gyfunol]] |name_english = Plaid Werdd Cymru a Lloegr |name_native = |logo = [[Delwedd:Green Party of England and Wales logo.svg.png|150px]] |leader = Carla Denyer a Adrian Ramsay |chair = Liz Reason |leader1_title = Dirprwy arweinydd |leader1_name = Zack Polanski |foundation = {{Start date|df=yes|1990}} |dissolution = |predecessor = Y Blaid Werdd |membership_year = 2022 |membership = 53,126 <ref name="December 2022 membership">{{cite web |url= https://search.electoralcommission.org.uk/Api/Accounts/Documents/25316|title= statement of accounts, Green Party|date= 22 Awst 2023 |website= Electoral Commission |access-date= 24 Awst 2023 |quote= As at 31 Rhagfyr 2022 the party had 53,126 members}}</ref> | position = [[Left-wing politics|Left-wing]]<ref name="independent.co.uk">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/election-2015-green-party-want-to-give-disgruntled-leftwing-voters-a-new-voice-9709775.html|title=Election 2015: The Green Party want to give disgruntled left-wing voters a new voice|last=Morris|first=Nigel|date=3 Medi 2014|work=The Independent|accessdate=5 Mawrth 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925170112/http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/election-2015-green-party-want-to-give-disgruntled-leftwing-voters-a-new-voice-9709775.html|archive-date=25 Medi 2015}}</ref><ref name="EUROPP">{{cite web |title=Mapping Europe's party systems: which parties are the most right-wing and left-wing in Europe? |url=http://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2015/05/14/mapping-europes-party-systems-which-parties-are-the-most-right-wing-and-left-wing-in-europe/ |publisher=[[London School of Economics]] / EUROPP – European Politics and Policy |last1=Bakker |first1=Ryan |last2=Jolly |first2=Seth |last3=Polk |first3=Jonathan |date=14 Mai 2015 |access-date=25 Medi 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150526172849/http://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2015/05/14/mapping-europes-party-systems-which-parties-are-the-most-right-wing-and-left-wing-in-europe/ |archive-date=26 Mai 2015 |url-status=live }}</ref> |headquarters = Development House,<br>56-64 Leonard Street, London, EC2A 4LT |ideology = [[Cynaladwyedd]],<br>[[Cynhesu byd eang]],<br>[[Egni adnewyddadwy]] |position = Gwleidyddiaeth asgell chwith |international = [[Y Blaid Werdd Rhyngwladol]] |european = [[Plaid Werdd Ewrop]] |europarl = Cynghrair Rhydd Ewrop y Blaid Werdd |youth_wing = Gwyrdd Ifanc Cymru a Lloegr |colours = {{colorbox|{{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} Gwyrdd |seats1_title = [[Tŷ'r Cyffredin (Y Deyrnas Unedig)|Tŷ'r Cyffredin]]<br>(Seddi Cymru a Lloegr) |seats1 = {{Infobox political party/seats|5|575|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |seats2_title = [[Tŷ'r Arglwyddi]] |seats2 = {{Infobox political party/seats|2|752|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |seats3_title = [[Cynulliad Llundain]] |seats3 = {{Infobox political party/seats|3|25|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |seats4_title = [[Senedd Cymru]] |seats4 = {{Infobox political party/seats|2|6|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |seats5_title = [[Llywodraeth leol yng Nghymru]] a Lloegr<ref>{{cite news |last= Mackintosh |first= Thomas |date= 4 Mai 2024 |title= Green Party: Co-leaders hail highest number of councillors |url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-68956733 |work= BBC News |access-date= 4 Mai 2024}}</ref><!--Please note that the overall total for England, Scotland and Wales includes the 14 council seats of the [[Scottish Green Party]] which is a completely separate party from this party. Therefore whenever checking this number you MUST subtract the Scottish total from the overall total.--> |seats5 = {{Infobox political party/seats|813|17546|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |seats6_title = [[Comisiynydd yr Heddlu a Throseddu]] |seats6 = {{Infobox political party/seats|0|37|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |website = [http://www.greenparty.org.uk/ www.greenparty.org.uk] |colorcode = {{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}} }} [[Plaid wleidyddol]] yn y [[Deyrnas Unedig]] sy'n gweithredu yng [[Cymru|Nghymru]] a [[Lloegr]] ydy '''Plaid Werdd Cymru a Lloegr''' ([[Saesneg]]: ''Green Party of England and Wales''). Mae'n aelod o [[Plaid Werdd Ewrop|Blaid Werdd Ewrop]] a'r mudiad Gwyrdd rhyngwladol a hi yw'r blaid werdd fwyaf yng ngwledydd Prydain. Sefydlwyd y blaid yn 1990 pan ymrannodd 'Y Blaid Werdd' yn dair rhan: Iwerddon, yr Alban a hon (Cymru a Lloegr). Yn wahanol i fwyafrif y pleidiau eraill, mae wedi'i seilio ar thema, sef dyfodol y blaned a'r pwysigrwydd o leihau [[carbon deuocsid]], [[cynaladwyedd]], [[cynhesu byd eang]], cynyddu [[egni adnewyddadwy]] a lleihau [[ynni niwclear]] a'n dibynnedd ar [[Tanwydd ffosil|danwydd ffosil]]. Mae hefyd yn gefnogol i [[cynrychiolaeth gyfrannol|gynrychiolaeth gyfrannol]]. Mae'n gweithredu yng Nghymru dan yr enw '[[Plaid Werdd Cymru]]', sy'n ymreolaethol o fewn Plaid Werdd Cymru a Lloegr. Yn 2014 roedd gan y blaid un Aelod Seneddol yn Nhŷ'r Cyffredin, sef [[Caroline Lucas]], sy'n cynrychioli etholaeth ''Brighton Pavilion''.<ref name="BBC-election2010-brightonpavillion">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/election2010/results/constituency/a69.stm|title=Election 2010 – Constituency – Brighton Pavilion|date=7 Mai 2010|work=[[BBC News]]|accessdate=7 Mai 2010}}</ref> Roedd Lucas yn arweinydd y blaid rhwng 2008 a 2012, pan drosglwyddwyd yr awenau i [[Natalie Bennett]].<ref name="Guardian new leader">{{cite news |first=Juliette|last=Jowit |title=''Green party elects Natalie Bennett as leader'' |url=http://www.guardian.co.uk/politics/2012/sep/03/green-party-natalie-bennett-leader#start-of-comments |work=[[The Guardian]] |date=5 Awst 2004 |accessdate=3 Medi 2012 |location=London}}</ref><ref>{{cite news |title=''Natalie Bennett elected new Green Party leader in England and Wales'' |url= http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-19462474 |accessdate=3 Medi 2012 |work=BBC News |date=3 Medi 2012}}</ref> Mae gan y Blaid Werdd hefyd un [[arglwydd am oes]]. ==Plaid Werdd Cymru== Cangen lled-annibynnol o Blaid Werdd Cymru a Lloegr ydy '''Plaid Werdd Cymru'''. Mae gan y Blaid Werdd Cymru a Lloegr 126 cynghorwyr ond does dim un yng Nghymru. ===Cyd-weithio â Phlaid Cymru=== Ystyrir [[Cynog Dafis]] yn aelod seneddol cyntaf y Blaid Werdd oherwydd cytundeb rhwng y Blaid Werdd a Phlaid Cymru yng Ngheredigion. Roedd Cynog yn gefnogol iawn i syniadau gwyrdd fel y "Bunt Werdd" ac roedd cefnogaeth y Gwyrddion yn bwysig mewn etholaeth ymylol. Cynrychiolodd Cynog [[Ceredigion (etholaeth seneddol)|Etholaeth Ceredigion a Gogledd Sir Benfro]] dros Blaid Cymru a'r Blaid Werdd ar y cyd o [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992]] tan 2000. Mae aelodau o Blaid Cymru yn [[Llundain]] wedi helpu'r Gwyrddion yn etholiad cyffredinol 2010, e.e. Rob Sciwen Davies yn Nwyrain Llundain a Petroc ap Seisyllt yn [[Lewisham]].{{angen ffynhonnell}} Mae hyn yn adlewyrchiad perthynas y ddwy blaid yn [[Senedd Ewrop]] fel cyd aelodau o'r EPA, clymblaid o bartïon rhanbarthol a Gwyrddion. Ar hyn o bryd [[Jill Evans]], Plaid Cymru, yw arweinydd y Gwyrddion - [[Cynghrair Rydd Ewrop]] yn [[Senedd Ewrop]], ac felly yn arweinydd Ewropeaidd y Gwyrddion. ===Swyddogion a Changhennau ym Mai 2010=== *Ysgrifennydd Cyffredinol: John Matthews *Swyddog y Wasg: Jake Griffiths *Aelodaeth: Owen Clarke *Gwyrddion Ifainc: Sam Coates *Caerdydd a'r Fro: Jake Griffiths *Ceredigion : Chris Simpson *Gwent: Diane Howell *Gogledd Cymru: Joe Blakesley *Abertawe: Keith Ross ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * {{eicon en}} [http://www.greenparty.org.uk/ Gwefan swyddogol] * {{eicon en}} [http://swanseagreenparty.wordpress.com blog] * {{eicon en}} [https://wales.greenparty.org.uk/ Plaid Werdd Cymru] * {{eicon en}} [http://wales.greenparty.org.uk/assets/files/walesfiles/GP_MiniManifesto_2010_Web.pdf maniffesto]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{eginyn gwleidyddiaeth}} [[Categori:Y Blaid Werdd (Cymru a Lloegr)]] [[Categori:Sefydliadau 1990]] 3xk0rfc1n649o44ovqpgpla66fbov74 14892252 14892249 2026-05-10T17:39:17Z Els Pam Pels 86111 14892252 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |country = [[Y Deyrnas Gyfunol]] |name_english = Plaid Werdd Cymru a Lloegr |name_native = |logo = [[Delwedd:Green Party of England and Wales logo.svg.png|150px]] |leader = Carla Denyer a Adrian Ramsay |chair = Liz Reason |leader1_title = Dirprwy arweinydd |leader1_name = Zack Polanski |foundation = {{Start date|df=yes|1990}} |dissolution = |predecessor = Y Blaid Werdd |membership_year = 2022 |membership = 53,126 <ref name="December 2022 membership">{{cite web |url= https://search.electoralcommission.org.uk/Api/Accounts/Documents/25316|title= statement of accounts, Green Party|date= 22 Awst 2023 |website= Electoral Commission |access-date= 24 Awst 2023 |quote= As at 31 Rhagfyr 2022 the party had 53,126 members}}</ref> | position = [[Left-wing politics|Left-wing]]<ref name="independent.co.uk">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/election-2015-green-party-want-to-give-disgruntled-leftwing-voters-a-new-voice-9709775.html|title=Election 2015: The Green Party want to give disgruntled left-wing voters a new voice|last=Morris|first=Nigel|date=3 Medi 2014|work=The Independent|accessdate=5 Mawrth 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925170112/http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/election-2015-green-party-want-to-give-disgruntled-leftwing-voters-a-new-voice-9709775.html|archive-date=25 Medi 2015}}</ref><ref name="EUROPP">{{cite web |title=Mapping Europe's party systems: which parties are the most right-wing and left-wing in Europe? |url=http://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2015/05/14/mapping-europes-party-systems-which-parties-are-the-most-right-wing-and-left-wing-in-europe/ |publisher=[[London School of Economics]] / EUROPP – European Politics and Policy |last1=Bakker |first1=Ryan |last2=Jolly |first2=Seth |last3=Polk |first3=Jonathan |date=14 Mai 2015 |access-date=25 Medi 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150526172849/http://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2015/05/14/mapping-europes-party-systems-which-parties-are-the-most-right-wing-and-left-wing-in-europe/ |archive-date=26 Mai 2015 |url-status=live }}</ref> |headquarters = Development House,<br>56-64 Leonard Street, London, EC2A 4LT |ideology = [[Cynaladwyedd]],<br>[[Cynhesu byd eang]],<br>[[Egni adnewyddadwy]] |position = Gwleidyddiaeth asgell chwith |international = [[Y Blaid Werdd Rhyngwladol]] |european = [[Plaid Werdd Ewrop]] |europarl = Cynghrair Rhydd Ewrop y Blaid Werdd |youth_wing = Gwyrdd Ifanc Cymru a Lloegr |colours = {{colorbox|{{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} Gwyrdd |seats1_title = [[Tŷ'r Cyffredin (Y Deyrnas Unedig)|Tŷ'r Cyffredin]]<br>(Seddi Cymru a Lloegr) |seats1 = {{Infobox political party/seats|5|575|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |seats2_title = [[Tŷ'r Arglwyddi]] |seats2 = {{Infobox political party/seats|2|752|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |seats3_title = [[Cynulliad Llundain]] |seats3 = {{Infobox political party/seats|3|25|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |seats4_title = [[Senedd Cymru]] |seats4 = {{Infobox political party/seats|2|96|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |seats5_title = [[Llywodraeth leol yng Nghymru]] a Lloegr<ref>{{cite news |last= Mackintosh |first= Thomas |date= 4 Mai 2024 |title= Green Party: Co-leaders hail highest number of councillors |url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-68956733 |work= BBC News |access-date= 4 Mai 2024}}</ref><!--Please note that the overall total for England, Scotland and Wales includes the 14 council seats of the [[Scottish Green Party]] which is a completely separate party from this party. Therefore whenever checking this number you MUST subtract the Scottish total from the overall total.--> |seats5 = {{Infobox political party/seats|1317|17403|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |seats6_title = [[Comisiynydd yr Heddlu a Throseddu]] |seats6 = {{Infobox political party/seats|0|37|hex={{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}}}} |website = [http://www.greenparty.org.uk/ www.greenparty.org.uk] |colorcode = {{Plaid Werdd Cymru a Lloegr/meta/color}} }} [[Plaid wleidyddol]] yn y [[Deyrnas Unedig]] sy'n gweithredu yng [[Cymru|Nghymru]] a [[Lloegr]] ydy '''Plaid Werdd Cymru a Lloegr''' ([[Saesneg]]: ''Green Party of England and Wales''). Mae'n aelod o [[Plaid Werdd Ewrop|Blaid Werdd Ewrop]] a'r mudiad Gwyrdd rhyngwladol a hi yw'r blaid werdd fwyaf yng ngwledydd Prydain. Sefydlwyd y blaid yn 1990 pan ymrannodd 'Y Blaid Werdd' yn dair rhan: Iwerddon, yr Alban a hon (Cymru a Lloegr). Yn wahanol i fwyafrif y pleidiau eraill, mae wedi'i seilio ar thema, sef dyfodol y blaned a'r pwysigrwydd o leihau [[carbon deuocsid]], [[cynaladwyedd]], [[cynhesu byd eang]], cynyddu [[egni adnewyddadwy]] a lleihau [[ynni niwclear]] a'n dibynnedd ar [[Tanwydd ffosil|danwydd ffosil]]. Mae hefyd yn gefnogol i [[cynrychiolaeth gyfrannol|gynrychiolaeth gyfrannol]]. Mae'n gweithredu yng Nghymru dan yr enw '[[Plaid Werdd Cymru]]', sy'n ymreolaethol o fewn Plaid Werdd Cymru a Lloegr. Yn 2014 roedd gan y blaid un Aelod Seneddol yn Nhŷ'r Cyffredin, sef [[Caroline Lucas]], sy'n cynrychioli etholaeth ''Brighton Pavilion''.<ref name="BBC-election2010-brightonpavillion">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/election2010/results/constituency/a69.stm|title=Election 2010 – Constituency – Brighton Pavilion|date=7 Mai 2010|work=[[BBC News]]|accessdate=7 Mai 2010}}</ref> Roedd Lucas yn arweinydd y blaid rhwng 2008 a 2012, pan drosglwyddwyd yr awenau i [[Natalie Bennett]].<ref name="Guardian new leader">{{cite news |first=Juliette|last=Jowit |title=''Green party elects Natalie Bennett as leader'' |url=http://www.guardian.co.uk/politics/2012/sep/03/green-party-natalie-bennett-leader#start-of-comments |work=[[The Guardian]] |date=5 Awst 2004 |accessdate=3 Medi 2012 |location=London}}</ref><ref>{{cite news |title=''Natalie Bennett elected new Green Party leader in England and Wales'' |url= http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-19462474 |accessdate=3 Medi 2012 |work=BBC News |date=3 Medi 2012}}</ref> Mae gan y Blaid Werdd hefyd un [[arglwydd am oes]]. ==Plaid Werdd Cymru== Cangen lled-annibynnol o Blaid Werdd Cymru a Lloegr ydy '''Plaid Werdd Cymru'''. Mae gan y Blaid Werdd Cymru a Lloegr 126 cynghorwyr ond does dim un yng Nghymru. ===Cyd-weithio â Phlaid Cymru=== Ystyrir [[Cynog Dafis]] yn aelod seneddol cyntaf y Blaid Werdd oherwydd cytundeb rhwng y Blaid Werdd a Phlaid Cymru yng Ngheredigion. Roedd Cynog yn gefnogol iawn i syniadau gwyrdd fel y "Bunt Werdd" ac roedd cefnogaeth y Gwyrddion yn bwysig mewn etholaeth ymylol. Cynrychiolodd Cynog [[Ceredigion (etholaeth seneddol)|Etholaeth Ceredigion a Gogledd Sir Benfro]] dros Blaid Cymru a'r Blaid Werdd ar y cyd o [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992]] tan 2000. Mae aelodau o Blaid Cymru yn [[Llundain]] wedi helpu'r Gwyrddion yn etholiad cyffredinol 2010, e.e. Rob Sciwen Davies yn Nwyrain Llundain a Petroc ap Seisyllt yn [[Lewisham]].{{angen ffynhonnell}} Mae hyn yn adlewyrchiad perthynas y ddwy blaid yn [[Senedd Ewrop]] fel cyd aelodau o'r EPA, clymblaid o bartïon rhanbarthol a Gwyrddion. Ar hyn o bryd [[Jill Evans]], Plaid Cymru, yw arweinydd y Gwyrddion - [[Cynghrair Rydd Ewrop]] yn [[Senedd Ewrop]], ac felly yn arweinydd Ewropeaidd y Gwyrddion. ===Swyddogion a Changhennau ym Mai 2010=== *Ysgrifennydd Cyffredinol: John Matthews *Swyddog y Wasg: Jake Griffiths *Aelodaeth: Owen Clarke *Gwyrddion Ifainc: Sam Coates *Caerdydd a'r Fro: Jake Griffiths *Ceredigion : Chris Simpson *Gwent: Diane Howell *Gogledd Cymru: Joe Blakesley *Abertawe: Keith Ross ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * {{eicon en}} [http://www.greenparty.org.uk/ Gwefan swyddogol] * {{eicon en}} [http://swanseagreenparty.wordpress.com blog] * {{eicon en}} [https://wales.greenparty.org.uk/ Plaid Werdd Cymru] * {{eicon en}} [http://wales.greenparty.org.uk/assets/files/walesfiles/GP_MiniManifesto_2010_Web.pdf maniffesto]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{eginyn gwleidyddiaeth}} [[Categori:Y Blaid Werdd (Cymru a Lloegr)]] [[Categori:Sefydliadau 1990]] jurfy8dfsgcmob082xurpp7feppboca 0 57194 14892485 14877875 2026-05-11T09:19:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892485 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Gelli-gaer''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> hefyd '''Gelligaer'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/gelligaer-caerphilly-st135968#.YhOLEi-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Saif yng [[Cwm Rhymni|Nghwm Rhymni]]. Heblaw pentref Gelligaer ei hun, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi [[Cefn Hengoed]] a [[Hengoed]]. Ceir [[Caer Rufeinig Gelligaer|caer Rufeinig]] yma, a adeiladwyd rhwng 103 a 111 OC. Bu cloddio archaeolegol ar y safle yn gynnar yn yr [[20g]]. Cysegrwyd eglwys y plwyf i sant [[Cadog]] neu Catwg. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Gelli-gaer (pob oed) (18,408)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Gelli-gaer) (2,115)'''|red|12}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Gelli-gaer) (16389)'''|green|89}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Gelli-gaer) (2,712)'''|blue|36.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Pobl nodedig o Gelli-Gaer== *[[Santes Gwladys]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Gelli-gaer| ]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] ecu3gdtgqwe19o43whuvg2v7g8g2csq 0 57238 14892476 14891937 2026-05-11T09:15:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892476 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Cwm Darran''' ([[Saesneg]]: ''Darran Valley''). Saif yn nyffryn Nant Bargod Rhymni. Yn [[2001]], roedd poblogaeth y gymuned yn 2,545. Mae'n cynnwys pentrefi [[Fochriw]] a [[Deri]]. Ar un adeg roedd y diwydiant glo yn bwysig yma, a thyfodd y pentrefi i wadanaethu glofeydd Fochriw, Pencarreg a'r Groes-faen. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cwm Darran (pob oed) (2,607)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cwm Darran) (260)'''|red|10.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cwm Darran) (2396)'''|green|91.9}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cwm Darran) (427)'''|blue|41}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} [[Categori:Cwm Darran| ]] [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 4f3itd8kv389nve7j7ku1corly5zs59 0 57240 14892481 13850354 2026-05-11T09:17:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892481 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cwm Darran]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Fochriw'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/fochriw-caerphilly-so104053#.YhOJaS-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Saif yn rhan uchaf Cwm Darran, neu Bargoed Fach, ychydig i'r gorllewin o briffordd yr [[A469]] ac i'r de-orllewin o dref [[Rhymni]]. Ar un adeg roedd Fochriw yn ardal lofaol bwysig, gyda nifer o [[Diwydiant glo Cymru|weithfeydd glo]] yn y cylch. Erbyn hyn, mae llawer o olion y cyfnod hwn wedi diflannu oherwydd gwaith adfer y dirwedd. Mae dwy ran i'r pentref, Ysgwyddgwyn a Brithdir, gyda nant Bargoed Fach yn eu gwahanu. Ceir ysgol ar gwr y pentref. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Cwm Darran]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] itknv4j3cq0kynsr79rptfpi5mdj3e2 0 57241 14892508 14878517 2026-05-11T09:50:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Islwyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892508 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref a [[cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Maesycwmer''', hefyd '''Maesycwmwr'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Maesycwmmer'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/maesycwmmer-caerphilly-st155947#.YhOPTS-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Roedd poblogaeth y gymuned yn [[2001]] yn 2,141. Ni chredir i'r enw ddod o'r gair "cymer", sef y lleoliad lle mae dwy afon yn uno. Credir mai tarddiad yr enw ydy'r hen air Cymraeg "cwmwr" sef pont droed. Dyma'r bont a ddefnyddiai'r Parch Shôn Shincyn i groesi'r afon i'w dŷ (''Maesycwmmwr House'') a leolwyd ar ochr ddwyreiniol yr afon ac a godwyd yn 1826. Yr enw a ddefnyddir hefyd ar fapiau'r Degwm yn 1940 oedd Maesycwmwr.<ref>{{Cite web |url=http://www.mentercaerffili.org/saesneg/gwybodcaerffs.php?hanes=15 |title=Gwefan Saesneg am enwau llefydd yng Nghwm Rhymni: mentercaerffili.org |access-date=2011-12-08 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722004138/http://www.mentercaerffili.org/saesneg/gwybodcaerffs.php?hanes=15 |url-status=dead }}</ref> Saif Maesycwmer bum milltir i'r gogledd o dref [[Caerffili]], ar lan ddwyreiniol [[afon Rhymni]], gyferbyn a [[Hengoed]] ar y lan orllewinol. Gerllaw mae Traphont Hengoed. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Maesycwmer (pob oed) (2,242)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Maesycwmer) (223)'''|red|10.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Maesycwmer) (1996)'''|green|89}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Maesycwmer) (344)'''|blue|36.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Maesycwmer| ]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] swnaudx0br5p2pfarz5i50uddac0wj3 0 57404 14892573 13088218 2026-05-11T10:54:24Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892573 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = | aelod_cymru = | aelod_y_DU = }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym mwrdeisdref sirol [[Castell-nedd Port Talbot]], [[Cymru]], yw '''Dyffryn Clydach'''. Saif yn union i'r gogledd o dref [[Castell-nedd]]. Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 3,188. Adeilad enwocaf y gymuned yw [[Abaty Nedd]], a sefydlwyd gan [[Urdd Savigny]] yn [[1129]]. Ceir [[Croes Cwrt Herbert]] yn yr eglwys leol heddiw, ond a fu unwaith a chysylltiad posibl a'r abaty. Agorwyd gwaith haearn Abaty Nedd gerllaw yn [[1792]] dan deuluoedd Price a Tregelles; yr aelod enwocaf o'r teuluoedd hyn oedd [[Joseph Tregelles-Price]]. Caiff y gymuned ei henw o [[afon Clydach]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dyffryn Clydach (pob oed) (3,162)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dyffryn Clydach) (350)'''|red|11.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dyffryn Clydach) (2737)'''|green|86.6}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Dyffryn Clydach) (544)'''|blue|39.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cymunedau Castell-nedd Port Talbot]] [[Categori:Dyffryn Clydach| ]] bsa2rf4dnxc38m5nw5qsriqwxjewwz4 0 60155 14892613 14891874 2026-05-11T11:34:46Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892613 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Torfaen i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw yn Sir Gaerfyrddin, gweler [[Croesyceiliog, Sir Gaerfyrddin]].'' Ardal faestrefol [[Cwmbrân]] a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Torfaen|Mwrdeisdref Sirol Torfaen]], [[Cymru]], yw '''Croesyceiliog'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/croesyceiliog-torfaen-st306959#.YXxdgy8w3OE British Place Names]; adalwyd 29 Hydref 2021</ref> Roedd yn wreiddiol yn bentref ar wahân, ond pan sefydlwyd tref newydd Cwmbrân daeth yn rhan ddwyreiniol y dref honno. Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 5,234. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Croesyceiliog, Torfaen (pob oed) (5,246)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Croesyceiliog, Torfaen) (554)'''|red|10.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Croesyceiliog, Torfaen) (4372)'''|green|83.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Croesyceiliog, Torfaen) (1,066)'''|blue|44.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi_Torfaen}} [[Categori:Croesyceiliog, Torfaen| ]] [[Categori:Cymunedau Torfaen]] [[Categori:Pentrefi Torfaen]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] tb764vs8v50u12c1hqrsy0mcmjks3x3 0 60329 14892539 14879302 2026-05-11T10:00:29Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892539 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bedwas, Tretomos a Machen]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Tretomos''' neu '''Trethomas'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/trethomas-caerphilly-st181887#.YhOgoy-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Saif ar briffordd yr [[A468]], gerllaw [[Bedwas]]. ==Hanes== Sefydlwyd y dref fel Thomastown, yn bennaf gan [[William James Thomas]], cyd-berchennog Glofa'r Navigation, Bedwas. Adeiladwyd y rhan gynharaf o'r pentref rhwng 1900 a 1913. Caeodd y lofa yn [[1985]] yn ystod [[Streic y Glowyr (1984–5)|Streic y Glowyr, 1984-1985]]. Mae gan y pentref glwb pêl-droed, [[C.P.D. Adar Glas Tretomos|Adar Glas Tretomos]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau|2}} {{Trefi_Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Bedwas, Tretomos a Machen]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] c9vof8a9cs9oyielbjgudotnq0hhlaz 0 60349 14892633 13787848 2026-05-11T11:45:38Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Torfaen i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]], {{Gwybodlen lle using [[Project:AWB|AWB]] 14892633 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Torfaen i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[bwrdeistref sirol|mwrdeistref sirol]] [[Torfaen]], [[Cymru]] yw '''Cwmbrân Uchaf'''. Mae'n cynnwys gogledd-ddwyrain tref [[Cwmbrân]] a rhan o [[Camlas Sir Fynwy|Gamlas Sir Fynwy]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 5,674. {{eginyn Torfaen}} [[Categori:Cwmbrân Uchaf| ]] [[Categori:Cymunedau Torfaen]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 6x87bqox8vga11134tstn8tfbtf9l5j 0 60350 14892472 14891058 2026-05-11T09:13:21Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892472 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Blaenau Gwent|mwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Cendl'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> ([[Saesneg]]: ''Beaufort'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/beaufort-blaenau-gwent-so172115#.YbJedC-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Saif ym mhen uchaf Cwm Ebwy Fawr, ac erbyn hyn mae'n un o faestrefi [[Glynebwy]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 10,328. Daw'r enw Cymraeg o enw Edwards Kendall, a gymerodd brydles yno yn [[1782]] ar gyfer gwaith haearn. Yn ddiweddarach, daeth [[Crawshay Bailey]] yn berchennog y gwaith yma. Daeth Capel Annibynnol Carmel yn adnabyddus.<ref>{{Cite book|title=Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|last=Rees, Abertawe|first=Thomas|publisher=Swyddfa'r drych|year=1871|location=Lerpwl|pages=152-162|last2=Thomas, Lerpwl|first2=John|chapter=[[s:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1/Carmel, Cendl|Carmel, Cendl]]}}</ref> Roedd hwn wedi ei gynllunio gan y Parchedig [[Thomas Thomas]], [[Abertawe]], a bu [[Thomas Rees (gweinidog Annibynnol)|Thomas Rees]] yn weinidog arno. [[Delwedd:BeaufortTheatre.jpg|250px|bawd|dim|Theatr gymunedol Cendl]] == Y Gymraeg == Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011]], mae 8.1% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 301 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 311 o bobl yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 261 o bobl yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, roedd 11.7% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cendl (pob oed) (3,866)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cendl) (301)'''|red|8.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cendl) (3526)'''|green|91.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cendl) (684)'''|blue|42.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Cendl| ]] [[Categori:Cymunedau Blaenau Gwent]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] fhiwohb9on03lfa1gclgy4q9y3sx6cn 0 60427 14892477 14891909 2026-05-11T09:16:00Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892477 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Blaenau Gwent|mwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Cwm''',<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cwm-blaenau-gwent-so184053#.YbJfeS-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> weithiau '''Y Cwm'''. Saif yng [[Glynebwy|Nghwm Ebwy Fawr]]. Roedd y boblogaeth yn [[2001]] yn 4,350. Tyfodd pentref Cwm i wasanaethu glofa'r Marine. Wedi cau'r lofa, datblygwyd Parc Busnes y Marine. Dywedir i Sant [[Cadog]] sefydlu eglwys ar Gefn Man-moel. == Gwybodaeth arall == Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011]], mae 8.3% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 342 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 292 o bobl yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 272 o bobl yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, roedd 9.7% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cwm, Blaenau Gwent (pob oed) (4,295)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cwm, Blaenau Gwent) (342)'''|red|8.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cwm, Blaenau Gwent) (3881)'''|green|90.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cwm, Blaenau Gwent) (744)'''|blue|40.2}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Cwm, Blaenau Gwent| ]] [[Categori:Cymunedau Blaenau Gwent]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] cr4h4m4ouhs2ku6gtet11operqe9h4w 0 64234 14892393 13678249 2026-05-11T03:00:46Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892393 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}}| suppressfields = cylchfa | ardal = {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P131|FETCH_WIKIDATA}} | gwlad = {{banergwlad|Lloegr}} | sir = [[De Swydd Efrog]]<br />([[Siroedd seremonïol Lloegr|Sir seremonïol]]) }} Tref yn [[De Swydd Efrog|Ne Swydd Efrog]], [[Swydd Efrog a Humber]], [[Lloegr]], ydy '''Doncaster''' (Cymraeg: Dinas y Garrai<ref>[http://www.gutorglyn.net/gutorglyn/get-place-names/ www.gutorglyn.net;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150619070602/http://www.gutorglyn.net/gutorglyn/get-place-names/ |date=2015-06-19 }} adalwyd 18 Mehefin 2015</ref>). Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001]] roedd gan y dref boblogaeth o 127,851. Mae wedi'i leoli {{Convert|20|mi|km|0}} o [[Sheffield]], sy'n rhannu maes awyr o'r enw ''Robin Hood Airport Doncaster Sheffield'' yn [[Finningley]]. Saif ym Mwrdeistref Doncaster, oedd a phoblogaeth o 302,400 (Cyfrifiad 2011).<ref name="ons.gov.uk">"[[Office for National Statistics]]", ONS.gov.uk, web: [http://www.ons.gov.uk/ons/interactive/vp2-2011-census-comparator/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030091738/http://www.ons.gov.uk/ons/interactive/vp2-2011-census-comparator/index.html |date=2012-10-30 }}</ref><ref name="ons.gov.uk"/> [[Delwedd:St George, Doncaster.JPG|bawd|dim|300px|Doncaster]] Mae Caerdydd 265.3 [[cilometr|km]] i ffwrdd o Doncaster ac mae Llundain yn 233&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy [[Sheffield]] sy'n 26.6&nbsp;km i ffwrdd. ==Adeiladau a chofadeiladau== *Canolfan Frenchgate *[[Castell Conisbrough]] *Eglwys gadeiriol Sant Siôr *Maes awyren ==Enwogion== *[[John Francis Bentley]] (1839-1902), pensaer *[[Diana Rigg]] (g. 1938), actores *[[Lesley Garrett]] (g. 1955), cantores opera *[[Jeremy Clarkson]] (g. 1960), cyflwynwr teledu ==Gweler hefyd== *[[Gorsaf reilffordd Doncaster]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi De Swydd Efrog}} {{eginyn De Swydd Efrog}} [[Categori:Bwrdeistref Fetropolitan Doncaster]] [[Categori:Doncaster| ]] [[Categori:Trefi De Swydd Efrog]] 82xnkys10qsrhfszoawpnx8gn6fo85j 0 65174 14892478 14877644 2026-05-11T09:16:06Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892478 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref bach yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Abertyleri]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Cwmtyleri'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Cwmtillery'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/cwmtillery-blaenau-gwent-so215055#.YbJgZy-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Bu cryn ddadlau yn yr ardal yn ddiweddar ynglŷn â chynllun i godi [[melinau gwynt]]. == Gwybodaeth arall == Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011]], mae 7.4% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 334 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 310 o bobl yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 299 o bobl yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, roedd 9.6% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Abertyleri]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] hbdh6llrgix8uo9cuisqz12b52098gb 0 66508 14892520 13910569 2026-05-11T09:54:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892520 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | sir = [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw yn Sir Fynwy, gweler [[Penpedairheol, Sir Fynwy]].'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Penpedairheol'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/penpedairheol-caerphilly-st145975#.YhORFC-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Fe'i lleolir yng [[Cwm Rhymni|Nghwm Rhymni]] rhwng pentrefi [[Pengam]], [[Gelligaer]], [[Bargod]] a [[Hengoed]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 4f77azxto7qgpmwxyffx2r0ruitw6qi 0 66683 14892501 14878050 2026-05-11T09:45:35Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892501 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref mawr yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Hengoed'''. Fe'i lleolir ar ochr orllewinol [[Cwm Rhymni]]. Saif pentref [[Cefn Hengoed]] gerllaw. Poblogaeth: 5,044 ([[Cyfrifiad 2001]]). Lleolir Ysgol Gynradd Gymraeg Ystrad Mynach yn agos i'r pentref. Gwasanaethir yr Hengoed gan [[Gorsaf reilffordd Hengoed|orsaf]] sy'n rhan o [[Llwybrau Lleol y Cymoedd a Chaerdydd|lein y Cymoedd]] sy'n ei gysylltu gyda [[Rhymni]] i'r gogledd a gorsaf [[Caerdydd Canolog]] i'r de. Lleolir [[Parc Penallta]] ar safle hen waith glo [[Penallta]] ger y pentref. Yno ceir enghraifft wych o waith [[celf tir]] lle crwyd 'cerflun' o bridd anferth o'r enw 'Sultan the Pit Pony'. ==Enwogion== * [[Gren]] (Grenfell Jones, 1934–2007), cartwnydd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 5y49pghlu9o99j65dygelb75gnl66vg 0 68354 14892524 14878972 2026-05-11T09:54:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892524 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref a [[Cymuned (Cymru)|chymuned]] ym [[Blaenau Gwent|mwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Rasa''' (Saesneg: ''Rassau'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/rassau-blaenau-gwent-so152123#.YbJkXS-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Poblogaeth Rasa yw 3,234 yn ôl [[cyfrifiad 2011]]. O ganlyniad i wahaniaeth mewn oedran ac uchder rhannau'r pentref, clywch drigolion gyfeirio at naill ai "Hen Rasa" a "Rasa Newydd" neu "Rasa Isaf" a "Rasa Uchaf". Saif yng [[Glyn Ebwy|Nglyn Ebwy]]. ==Y Gymraeg== Yn ôl Cyfrifiad y DU 1991, dim ond 107, neu 3.1%, o breswylwyr Rasa (tair oed a throsodd) oedd yn gallu siarad [[Cymraeg]]. Fodd bynnag, roedd 281, neu 8.8%, o breswylwyr y pentref (tair oed a throsodd) yn gallu siarad Cymraeg yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001|Cyfrifiad 2001]]. Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011]], mae 7.3% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 228 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 225 o bobl yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 189 o bobl yn gallu ysgrifennu Cymraeg.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> [[Delwedd:Carreg fedd Gymraeg.jpg|bawd|dim|Carreg fedd gydag ysgrifen Cymraeg arni ym Mynwent Dukestown]] {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Rasa (pob oed) (3,234)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Rasa) (228)'''|red|7.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Rasa) (2974)'''|green|92}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Rasa) (617)'''|blue|44.1}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Cymunedau Blaenau Gwent]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Rasa| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] mxggz4rze30s618j3baif6hh8a35117 0 69398 14892579 13883882 2026-05-11T10:59:45Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892579 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Sir Fynwy]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} :''Am enghreifftiau eraill o enwau lleol sy'n cynnwys y gair Betws, gweler [[Betws (gwahaniaethu)]].'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llan-arth, Sir Fynwy|Llan-arth]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Betws Newydd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Bettws Newydd'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/bettws-newydd-monmouthshire-so360061#.YbDSxC-l1_g British Place Names]; adalwyd 8 Rhagfyr 2021</ref> Fe'i lleolir yng ngogledd y sir, tua 3½ milltir (5.6&nbsp;km) i'r gogledd o [[Brynbuga|Frynbuga]], fymryn i'r de o Gleidda, ger [[Rhaglan]]. Mae'n un o sawl pentref yng Nghymru sy'n cynnwys y gair ''[[betws]]'' yn ei enw. Yn achos Betws Newydd, mae'r gair yn cyfeirio at gapel bychan ar gyfer gweddîo (''betws'') a sefydlwyd yno yn yr [[Oesoedd Canol]]. Mae'r eglwys bresennol yn dyddio o'r 15g yn bennaf ac yn adeilad cofrestredig Graddfa I. Mae'r Betws yn rhan o blwyf eglwysig [[Llan-arth, Sir Fynwy|Llan-arth Fawr]]. [[Delwedd:St Aeddan's churchyard cross, Bettws Newydd - geograph.org.uk - 645007.jpg|250px|bawd|dim|Eglwys Sant Aeddan, Betws Newydd]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Llan-arth]] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] iyvjti0hy3gudqc15j7j46mf776y9f6 0 71510 14892541 14879358 2026-05-11T10:00:57Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892541 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cwm, Blaenau Gwent|Cwm]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Waun-lwyd'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/waun-lwyd-blaenau-gwent-so175065#.YbI3MC-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Fe'i lleolir ar bwys ffordd yr [[A4046]] tua hanner ffordd rhwng [[Glyn Ebwy]] i'r gogledd a [[Cwm, Blaenau Gwent|Chwm]] i'r de. Llifa [[Afon Ebwy]] heibio i'r gorllewin o'r pentref. I'r dwyrain ceir [[Mynydd Carn-y-cefn]] (550m). ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Cwm, Blaenau Gwent]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] mos10rdeyrfce35ydtmjlayntmvlcwj 0 71511 14892456 14879165 2026-05-11T08:54:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892456 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tredegar]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Tafarnau-bach'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (hefyd: '''Tafarnaubach''').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/tafarnaubach-blaenau-gwent-so115105#.YbI12y-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Fe'i lleolir ar bwys ffordd y [[A465]] tua 2 filltir i'r gogledd-orllewin o dref [[Tredegar]] a thua 3.5 milltir i'r gorllewin o dref [[Glyn Ebwy]]. I'r gogledd o'r pentref ceir [[Bannau Brycheiniog]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Tredegar]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 1ljtjw6gtoun9g6dkeinhs0c8ka74s4 0 71513 14892538 14879267 2026-05-11T10:00:23Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892538 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref bychan gwledig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tredegar]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Trefil'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/trefil-blaenau-gwent-so120127#.YbI0ci-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Saif yn rhan uchaf [[Dyffryn Sirhywi]], tua 3 milltir i'r gogledd-orllewin o [[Tredegar|Dredegar]] yn rhan uchaf y sir. Mae ffin ddeheuol [[Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog]] yn gorwedd milltir i'r gogledd o'r pentref. Mae'n rhan o blwyf eglwysig [[Dukestown]]. Yn ôl yr [[Arolwg Ordnans]], Trefil yw'r pentref uchaf yng Nghymru<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-35166641 Gwefan newyddion y BBC, 23.12.2015]</ref> [[Delwedd:Trefil01LB.jpg|dim|bawd|260px]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Tredegar]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] bmzbz7odxmvlvnmxqzpbr6ned71yh41 0 71515 14892545 14879440 2026-05-11T10:01:52Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892545 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tredegar]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Y Twyn'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Dukestown'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/dukestown-blaenau-gwent-so139105#.YbIxXC-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Saif yn [[Dyffryn Sirhywi|Nyffryn Sirhywi]] tua milltir i'r gogledd-orllewin o [[Sirhywi]] ei hun a thua 2.5 milltir i'r gorllewin o dref [[Glyn Ebwy]]. Fymryn i'r gogledd ceir cefnffordd yr [[A465]] gyda chyffordd am y Twyn, Sirhywi a [[Tredegar|Thredegar]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} {{DEFAULTSORT:Twyn}} [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Tredegar]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] cz2ng2xeg77uns5zy3oeribcsep787e 0 73015 14892231 14257320 2026-05-10T15:38:44Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892231 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Cymru}} | dateformat = dmy}} [[Cyfansoddwr|Dramodydd]][[Cyfansoddwr|,]] [[sgriptiwr]], cyfansoddwr a perfformiwr o [[Cymru|Gymru]] yw '''Daf James''' (ganwyd [[1979]]). Mae wedi creu gwaith ar gyfer theatr, radio, teledu a ffilm ac yn gweithio drwy gyfrwng y Gymraeg a'r Saesneg. == Bywyd cynnar ac addysg == Magwyd '''Dafydd Huw James''' yn y [[Y Bont-faen]]. Cafodd ei addysg yn Ysgol Iolo Morganwg ac [[Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf]].<ref>{{Cite web|url=https://llyfrau.cymru/wp-content/uploads/2024/05/AA-Daf-James_C.pdf|title=Adnabod awdur - Daf James|date=Mai 2024|website=Cyngor Llyfrau Cymru}}</ref> Astudiodd Lenyddiaeth Saesneg ym Mhrifysgol Caeredin gan raddio yn 2001. Aeth ymlaen i hyfforddi yn y London School of Performing Arts (LISPA).<ref name=":0">{{Cite web|title=Lle Mae'r Llwythau'n Dod Ynghyd {{!}} Barn|url=https://barn.cymru/node/1277|website=barn.cymru|access-date=2024-06-13}}</ref> Yn 2011 cwblhaodd ei ddoethuriaeth mewn Astudiaethau Theatr ym [[Prifysgol Warwick|Mhrifysgol Warwick]].<ref>{{Cite web|title=Playwright Dafydd James on his very special new collaboration - Wales Online|url=https://www.walesonline.co.uk/whats-on/arts-culture-news/playwright-dafydd-james-very-special-6680559|website=www.walesonline.co.uk|access-date=2024-06-13}}</ref> Bu'n byw yn Llundain am gyfnod cyn dychwelyd i Gymru ac ymgartrefu yng Nghaerdydd. == Gyrfa == Yn 2010 ysgrifennodd ei ddrama gyntaf, ''[[Llwyth (drama)|Llwyth]]'', a gynhyrchwyd gan Sherman Cymru a'i berfformio am y tro cyntaf yn Chapter, Caerdydd. Yn ddiweddarach aeth y ddrama ar daith o amgylch Cymru a Llundain.<ref name=":0" /> Fel sgriptiwr, ysgrifennodd ar gyfer y ''Fiction Factory'' ar y gyfres [[teledu|deledu]] Gymraeg ''[[Caerdydd (cyfres deledu)|Caerdydd]]'' a chafodd ei gomisynu i ysgrifennu dwy ddrama ar gyfer Script Cymru. Mae ef wedi cyfansoddi a [[cyfarwyddo|chyfarwyddo]] nifer o sioeau gan gynnwys ''The Hunting of the Snark''; ''Ghost Shirt''; ''Mythed''; ''Pinocchio''; ''Apocalypse Wow''; ''If That’s All There Is''; ''Blast''; ''Woof Woof Kerching'' a ''Geek Tragedy'' yng [[Canolfan y Mileniwm]], [[Caerdydd]]; ''Under Milk Wood'', ''Strike 25 (Mess up the Mess)'' a ''Plentyn yr Eira''. Mae ef wedi perfformio gyda chwmnïau [[Theatr Genedlaethol Cymru]]; [[Theatr Na N’og]]; yn ogystal â bod yn athro ac yn westai arbennig i'r RSAMD; [[Sherman Cymru]]; BAC; y Lyric (Hammersmith); a'r Gate. Yn 2024 darlledwyd ei ddrama deledu ''[[Lost Boys & Fairies]]'' ar rwydwaith Brydeinig y BBC. Mae'r gyfres yn dilyn hanes pâr [[hoyw]] wrth iddynt fabwysiadu plentyn. Rhan o hynodrwydd y gyfres yw bod y sgript yn y Gymraeg a'r Saesneg gan adlewyrchu realiti ieithyddol y cymeriadau.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/c511emj5rego |title=Daf James yn dod â'r Gymraeg i primetime |date=4 Mehefin 2024 |publisher=[[BBC Cymru]] Fyw |}}</ref> Enillodd [[Gwobr Tir na n-Og|Wobr Tir na n-Og]] 2024 ar gyfer llyfrau Cymraeg ar gyfer y sector cynradd gyda'i nofel ''Jac a’r Angel'', a ddarluniwyd gan Bethan Mai a chyhoeddwyd gan [[Y Lolfa]].<ref>{{Cite web|title=Enillwyr Gwobrau Tir na n-Og 2024 {{!}} Cyngor Llyfrau Cymru|url=https://llyfrau.cymru/gwobrau/tir-na-nog/enillwyr-gwobrau-tir-na-n-og-2024/|date=2024-05-29|access-date=2025-10-22|language=cy-GB}}{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://parallel.cymru/?p=1176 Cyfansoddwr Daf James: Creu’r gerddoriaeth ar gyfer Y Sioe Gerdd: Bae Teigr] {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:James, Dafydd}} [[Categori:Genedigaethau 1979]] [[Categori:Actorion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Cyfansoddwyr yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Dramodwyr yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Dramodwyr Cymraeg o Gymru]] [[Categori:Sgriptwyr teledu o Gymru]] amrul5fsg3tl93ds6khkjqbkt0qbqrr 0 74670 14892623 14877618 2026-05-11T11:39:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Torfaen i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14892623 wikitext text/x-wiki :''Gweler hefyd [[Cwmafan]] (amrywiad mewn Saesneg: 'Cwmavon').'' {{Lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Torfaen]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Torfaen i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Abersychan]], [[Torfaen]], [[Cymru]], yw '''Cwmafon'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 18 Gorffennaf 2025</ref> ([[Saesneg|Seisnigiad]]: ''Cwmavon'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/cwmavon-torfaen-so267063 British Place Names]; adalwyd 18 Gorffennaf 2025</ref> Fe'i lleolir ger [[Abersychan]] a [[Blaenafon]]. ==Pobl o Gwmafon== * [[Thomas Evans (Telynog)]], bardd ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Torfaen}} {{eginyn Torfaen}} [[Categori:Abersychan]] [[Categori:Pentrefi Torfaen]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 6ohjuuev5iryxfj5e1poadohaufkldc 0 75045 14892600 13883884 2026-05-11T11:19:23Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892600 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Sir Fynwy]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Abergwenffrwd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> neu '''Gwenffrwd''' (Saesneg: ''Whitebrook'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/whitebrook-monmouthshire-so534065#.YcJMlC-l1_g British Place Names]; adalwyd 21 Rhagfyr 2021</ref> Saif 4 milltir i'r de-ddwyrain o dref [[Trefynwy]] lle mae ffrwd fechan afon Gwenffrwd yn llifo i [[Afon Mynwy]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 9fxmkpkzmw9msbe9abjonpvqtpt5flx 0 75844 14892474 14877475 2026-05-11T09:13:58Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892474 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Abertyleri]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Chwe Chloch''' (Saesneg: ''Six Bells'').<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/six-bells-blaenau-gwent-so225035#.YbJhSC-l1_g British Place Names]; adalwyd 9 Rhagfyr 2021</ref> Fe'i lleolir i'r de o dref [[Abertyleri]] ger [[Aber-bîg]]. Yn ôl [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011]], mae 7.1% o boblogaeth yr ardal yn gallu siarad Cymraeg. Yn ôl pob sgil, mae 170 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 156 yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 137 yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Roedd 9.4% yn medru'r Gymraeg yn 2001.<ref>{{Cite web |url=http://clairemiller.net/welshspeakers.html |title=The Changing Face of Wales - Welsh Speakers |access-date=2013-03-24 |archive-date=2013-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301011643/http://clairemiller.net/welshspeakers.html |url-status=dead }}</ref> [[Delwedd:Guardian3.JPG|bawd|dim|''Y Gwarchodwr'' gan Sebastien Boyesen]] ==Damwain yng Nglofa'r Chwe Chloch== Ar [[28 Mehefin]] [[1960]] cafwyd ffrwydriad a laddodd 45 o weithwyr. Bellach, trowyd y fan yn ardal gelf, i gofio am y rhai a laddwyd. Cynlluniwyd y gwaith gan Sebastian Boyesen. Mae'r gofeb hefyd yn symbol o lowyr eraill a fu farw mewn ffrwydriadau tebyg drwy Dde Cymru. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Abertyleri]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 03qc3w1npyol66n424kezfcbrrkdmqz 0 75849 14892533 14879156 2026-05-11T09:57:56Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892533 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanhiledd]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Swffryd'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/swffryd-blaenau-gwent-st217989#.YaDSEy-l1_g British Place Names]; adalwyd 26 Tachwedd 2021</ref> (hefyd: '''Craig Swffryd''').<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Cymru]</ref> Mae'n gorwedd yn ne eithaf y sir yn union am y ffin sirol rhwng Blaenau Gwent a [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], tua 2 filltir i'r dwyrain o bentref [[Crymlyn]]. Rhed ffordd y B4471 trwy'r pentref, gan ei gysylltu ag [[Aber-bîg]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Llanhiledd]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] edrjq1owit80rl15mvvwb9yb660cwtg 0 75855 14892386 11707098 2026-05-11T02:16:54Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892386 wikitext text/x-wiki [[Delwedd:Egyptian Domesticated Animals.jpg|bawd|dde|240px|Godro buwch yn [[yr Hen Aifft]].]] '''Dofi''' yw'r broses lle mae gwahanol rywogaethau o anifeiliaid a phlanhigion yn cael eu defnyddio a'u haddasu ar gyfer dibenion dynol. Gellir eu defnyddio ar gyfer bwyd neu at ddibenion eraill, er enghraifft [[gwlân]] o [[Dafad|ddefaid]] i wneud dillad. Fel rheol, mae'r rhywogaethau hyn yn cael ei newid trwy fridio dewisol i'w gwneud yn fwy addas ar gyfer y dibenion hyn. Y rhywogaeth gyntaf i'w dofi oedd y [[ci]], ffurf wedi ei dofi o'r [[blaidd]], efallai tua 100,000 o flynyddoedd yn ôl. Y rhai nesaf oedd yr [[Gafr|afr]], y ddafad a'r [[mochyn]], tua 8000 CC yng ngorllewin Asia. Dilynwyd hwy gan y [[Buwch|fuwch]] tua 6000 CC. Ymysg y rhywogaethau o anifeiliaid sydd wedi eu dofi mae: ::{| class="wikitable" |- ! style="width: 12em;" | Rhywogaeth !!Dyddiad !! Lleoliad |- |valign="top"| [[Ci]] |15000 CC. |align="center"|Nifer o leoliadau |- |valign="top"| [[Gafr]] |10000 CC.<ref>Melinda A. Zeder, [http://web.utk.edu/~persian/goat.htm Goat busters track domestication.(physiologic changes and evolution of goats into a domesticated animal)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204221312/http://web.utk.edu/~persian/goat.htm |date=2012-02-04 }}, Ebrill 2000, {{eicon en}}.</ref> |align="center"|[[Asia]] a'r [[Dwyrain Canol]] |- |valign="top"| [[Dafad]] |8000 CC.<ref>Michaël Lallemand, ''[http://wwwbibli.vet-nantes.fr/theses/2002/lallemand02_100/frame.htm Courte synthèse sur l'histoire du mouton, de la domestication à nos jours''], 2002, {{fr}}. See also ''[http://ancientneareast.tripod.com/Zawi_Chemi_Shanidar.html Pre-Historic Zawi Chemi Shanidar]'', {{eicon en}}.</ref> |align="center"|[[Asia]] a'r [[Dwyrain Canol]] |- |valign="top"| [[Mochyn]] |8000 CC.<ref>Giuffra E, Kijas JM, Amarger V, Carlborg O, Jeon JT, Andersson L. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=10747069&query_hl=4&itool=pubmed_docsum The origin of the domestic pig: independent domestication and subsequent introgression.], Ebrill 2000, {{eicon en}}.</ref> |align="center"|[[Tsieina]] |- |valign="top"| [[Buwch]] |8000 CC.<ref>{{Cite web |url=http://www.comp-archaeology.org/WendorfSAA98.html |title=Late Neolithic megalithic structures at Nabta Playa (Sahara), southwestern Egypt. |access-date=2010-08-19 |archive-date=2010-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101009235228/http://www.comp-archaeology.org/WendorfSAA98.html |url-status=dead }}</ref><ref>Source : Laboratoire de Préhistoire et Protohistoire de l'Ouest de la France [http://palissy.humana.univ-nantes.fr/LABOS/UMR/serveur/recherche/pruvost.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090626225631/http://palissy.humana.univ-nantes.fr/LABOS/UMR/serveur/recherche/pruvost.html |date=2009-06-26 }}, {{fr}}.</ref> |align="center"|[[India]], [[Dwyrain Canol]], [[Affrica]] |- |valign="top"| [[Cath]] |7000 CC.<ref name="cat">.[http://www2.cnrs.fr/presse/communique/454.htm Un chat apprivoisé à Chypre, plus de 7000 ans avant J.C.], Press release from the CNRS, Ebrill 2004, {{fr}}. Original article: J.-D. Vigne, J. Guilaine, K. Debue, L. Haye & P. Gérard, ''Early taming of the cat in Cyprus'', Science, 9 avril 2004.</ref> |align="center"|[[Y Môr Canoldir]] |- |valign="top"| [[Iâr]] |6000 CC.<ref>West B. and Zhou, B-X., "Did chickens go north? New evidence for domestication", ''World’s Poultry Science Journal'', 45, 205-218 (1989), quoted [https://web.archive.org/web/20040729044604/http://www.adelaide.edu.au/ANZCCART/publications/dom_chicken.pdf here], 8 p. {{eicon en}}.</ref> |align="center"|[[De-ddwyrain Asia]] |- |valign="top"|[[Mochyn cwta]] |5000 CC.<ref>{{Cite web |url=http://cavyhistory.tripod.com/ |title=''History of the Guinea Pig (Cavia porcellus) in South America, a summary of the current state of knowledge'' |access-date=2010-08-19 |archive-date=2011-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009161651/http://cavyhistory.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref> |align="center"|[[Periw]] |- |valign="top"|[[Asyn]] |5000 CC.<ref>Beja-Pereira, Albano et al., "African Origins of the Domestic Donkey", ''Science'' 304, 1781 (18 Mehefin 2004), [http://www.newscientist.com/article.ns?id=dn6032 ici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411115522/http://www.newscientist.com/article.ns?id=dn6032 |date=2008-04-11 }}, {{eicon en}}.</ref>,<ref>Roger Blench, ''[http://www.animaltraction.net/donkeys/donkeys-blench-history.pdf The history and spread of donkeys in Africa'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173943/http://www.animaltraction.net/donkeys/donkeys-blench-history.pdf |date=2016-03-03 }}'' {{eicon en}}.</ref> |align="center"|[[Hen Aifft]] |- |valign="top"|[[Byfflo Dŵr|Byffalo dŵr]] |4000 CC. |align="center"|[[Tsieina]] |- |valign="top"|[[Ceffyl]] |4000 CC. |align="center"|[[Wcrain]] |- |valign="top"|[[Lama]] |3500 CC. |align="center"|[[Periw]] |- |valign="top"|[[Camel]] |2500 CC.??? |align="center"|[[Canolbarth Asia]] |- |} ==Cysyniadau== Byddai rhai yn dadlau mai disgrifiad o ddofi yn golygu ''to domesticate'' yw'r uchod<ref>[https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/cylchgrawn-155.pdf Bwletin Llên Natur 155, tud. 4]</ref> Ystyriwch y paragraff hwn (o Diamond 1997<ref>Diamond J. (1997) Guns Germs and Steel - a short history of everybody for the last 13,000</ref><br /> <blockquote>''It’s true, of course, that some large African animals have occasionally been tamed. Hannibal enlisted tamed African elephants in his unsuccessful war against Rome, and ancient Egyptians may have tamed giraffes and other species. But none of those tamed animals was actually domesticated – that is, selectively bred in captivity and genetically modified so as to become more useful to humans. Had Africa’s rhinos and hippos been domesticated and ridden, they would not only have fed armies but also have provided an unstoppable cavalry to cut through the ranks of European horseman. Rhino mounted Bantu shock troops could’ve overthrown the Roman Empire. It never happened.''</blockquote> Cyfieithwch hwn! Onid yw’r Gymraeg yn brin o eirfa? Mae’r gwahaniaeth rhwng ''to tame'' a ''to domesticate'' fel cysyniadau yn waelodol bwysig i’n dealltwriaeth o hanes y ddynoliaeth. Mae ein hanes ynghlwm wrth yr ail broses (sef ''domesticating'') anifeiliaid a phlanhigion. Ac eto does dim gair sefydlog gennym yn y Gymraeg i wahaniaethu rhwng y ddau gysyniad gwahanol hwn. (Ffrangeg: ''apprivoiser'' a ''domestiquer''; Almaeneg: ''zähmen'' a ''domestizieren'' ). ==Cyfeiriadau== <references/> ==Gweler hefyd== *[[Anifail anwes]] {{Wiciadur|{{PAGENAME}}}} [[Categori:Amaeth]] [[Categori:Anifeiliaid dof|*]] 2rhba3v6m5q0yqs5t95o453v9ff1oqt 0 75953 14892377 14876582 2026-05-11T01:00:54Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892377 wikitext text/x-wiki Nid oes un ateb syml i'r cwestiwn o benderfynu ar '''ddinas fwyaf y byd''' neu '''ddinasoedd mwyaf y byd'''. Mae'r ateb yn dibynnu ar ba ddifiniad o "[[dinas|ddinas]]" a ddefnyddir a beth a olygir gan "faint" y ddinas, ac yna sut y caiff y diffiniadau hyn eu defnyddio. Caiff hyn ei gymhlethu yn bellach gan faterion [[gwleidyddiaeth|gwleidyddol]], [[diwylliant|diwylliannol]], [[cymdeithas]]ol, weithiau'n ddadleuol neu a gysylltir ag [[anghydfod]]. Mae unrhyw ddadl yn y maes hwn yn debygol o fod yn agored i duedd neu gamdrin ffigyrau, gan fod pobl yn tueddu i ffafrio diffiniadau sydd yn ategu eu dinasoedd mewn rhyw ffordd. Mae "maint" dinas fel arfer yn cyfeirio at ei [[poblogaeth|phoblogaeth]], ond gall hefyd gyfeirio at ei [[arwynebedd]]. Gall ffiniau dinas gael eu diffinio mewn sawl ffordd: ; Morffolegol : Caiff "dinas" ei diffinio fel ardal drefol gyda chyffiniau materol, h.y. heb unrhyw ystyriaeth at ffiniau swyddogol/tiriogaethol neu unrhyw fath arall o ffin. Caiff y "ffin" felly ei chreu trwy ddadansoddi dwysedd trefol, e,e, [[dwysedd poblogaeth]] neu ddwysedd adeiladau a diffinio rheolau cyson (e.e. gall bylchau rhwng adeiladau ddim ymestyn tros 200 [[medr]]). Yn aml, defnyddir mapiau a delweddau [[lloeren]]ni neu [[ffotograffiaeth awyrol]] i wneud hyn. ; Gweithredol : Caiff "dinas" ei diffinio trwy weithredoedd y boblogaeth [[demograffeg]], e.e. gan [[ardal metropolitan]], y [[marchnad lafur|farchnad lafur]]. Yn aml caiff diffiniadau o'r fath eu seilio ar ffigyrau [[cymudo]] rhwng y cartref a'r gweithle. ; Gweinyddol : Caiff "dinas" ei diffinio yn fanwl gan ffiniau [[llywodraeth]]ol. ==Y 50 dinas fwyaf (o ran poblogaeth)== Mae'r tabl canlynol yn cynnwys y 50 dinas gyda'r boblogaeth fwyaf, yn fydeang. Mae'r tabl canlynol yn cael ei ddiweddaru'n 'fyw' o wybodaeth o [[Wicidata]]: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item (CONCAT("{{formatnum:",str(MAX(?population)),"}}") as ?pop2) (MAX(?population) as ?popsort) WHERE { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q515 . ?item wdt:P1082 ?population . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en" } } GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?popsort) LIMIT 50 |links=red |thumb=90 |references=all |columns=number:#,label:Tref,?pop2:poblogaeth,P41,P17,P443,item:Wicidata }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Tref ! poblogaeth ! delwedd baner ! gwladwriaeth ! ffeil sain o'r ynganiad ! Wicidata |- | style='text-align:right'| 1 | [[Chongqing]] | 32054159 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:Chongqing.ogg|center|90px]] | [[:d:Q11725|Q11725]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Delhi]] | 26495000 | | [[India]]<ref name="ref_26eb366415021e307e9f381edad047a031fa209600083a01383a46c0e0cab4e4">https://www.britannica.com/place/Delhi</ref> | | [[:d:Q1353|Q1353]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Shanghai]] | 24870895 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | [[Delwedd:LL-Q58635 (pan)-Gaurav Jhammat-ਸ਼ੰਘਾਈ.wav|center|90px]]<ref name="ref_9f2814b2b8590070af5c3061cf91a267cf66cc1aaf3e487c3afa0e4f26d350e1">''[[:d:Q60024037|Lingua Libre]]''</ref> | [[:d:Q8686|Q8686]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Dinas Mecsico Fwyaf]] | 21905000 | | [[Mecsico]] | | [[:d:Q665894|Q665894]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Beijing]] | 21893095 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:Beijing pronunciation.ogg|center|90px]] | [[:d:Q956|Q956]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Chengdu]] | 20937757 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:LL-Q58635 (pan)-Gaurav Jhammat-ਚੇਂਗਦੂ.wav|center|90px]]<ref name="ref_9a84355d6329220a42621744608e3ed1e7974b1c6c08eec4eda8cda945d5eb46">{{Cite web |url=https://lingualibre.org/wiki//Q463132 |title=copi archif |access-date=2021-03-10 |archive-date=2025-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120164247/https://lingualibre.org/wiki/Q463132 |url-status=dead }}</ref> | [[:d:Q30002|Q30002]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[ardal fetropolitan Efrog Newydd]] | 19940274 | | [[Unol Daleithiau America]] | | [[:d:Q683705|Q683705]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Guangzhou]] | 18676605 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:LL-Q58635 (pan)-Gaurav Jhammat-ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ.wav|center|90px]]<ref name="ref_47a1ec31bc14b5a19cba7563f93bf08e7a81d8fa4c4b50f3f3d66196d9ec1b0b">https://lingualibre.org/wiki//Q463130{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | [[:d:Q16572|Q16572]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Shenzhen]] | 17494398 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:Shenzhen pronunciation.ogg|center|90px]]<ref name="ref_45f6ca90f23a81d711b471eb9c24fc9022ce55a670c5266967c03ca22c413615">https://lingualibre.org/wiki//Q463131{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | [[:d:Q15174|Q15174]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Dhaka]] | 16800000 | | [[Bangladesh]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | [[Delwedd:LL-Q9610 (ben)-Titodutta-ঢাকা.wav|center|90px]]<ref name="ref_0378c2891c4223eb13aea7dc3467e65f6050a39bb986e8c6fe3ce5f76554ad39">https://lingualibre.org/wiki//Q345222{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | [[:d:Q1354|Q1354]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Istanbul]] | 15655924 | | [[Twrci]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | | [[:d:Q406|Q406]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Mumbai]] | 15414288 | | [[India]]<ref name="ref_99dd55e5c6ec370cad87b03eb4d11ea512e98313ea34a2154f60fda38f48af6b">https://portal.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous</ref> | | [[:d:Q1156|Q1156]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Lagos]] | 15070000 | [[Delwedd:Lagos State Flag (1967-1970).svg|center|90px]] | [[Nigeria]] | | [[:d:Q8673|Q8673]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Karachi]] | 14910352 | [[Delwedd:Karachi City Flag.png|center|90px]] | [[Pacistan]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | | [[:d:Q8660|Q8660]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Kinshasa]] | 14565700 | [[Delwedd:Flag of Kinshasa, DRC.svg|center|90px]] | [[Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | | [[:d:Q3838|Q3838]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Tokyo]] | 14264798 | [[Delwedd:Flag of Tokyo Metropolis.svg|center|90px]] | [[Japan]] | [[Delwedd:LL-Q5146 (por)-NMaia-Tóquio.wav|center|90px]] | [[:d:Q1490|Q1490]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Dinas Ho Chi Minh]] | 14002598 | | [[Fietnam]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | | [[:d:Q1854|Q1854]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Metro Manila (Q13580)|Metro Manila]] | 14001751 | | [[y Philipinau]]<ref name="ref_e1b5c2dce792c2cef33f639fc44116b4c777193d9bdd9e762dcd6bc4036db28b">https://psa.gov.ph/classification/psgc/luzon</ref> | | [[:d:Q13580|Q13580]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Buenos Aires Fwyaf]] | 13985794 | | [[yr Ariannin]] | | [[:d:Q998798|Q998798]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Tianjin]] | 13866009 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q11736|Q11736]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Moscfa]] | 13274285 | [[Delwedd:Flag of Moscow, Russia.svg|center|90px]] | [[Rwsia]] | [[Delwedd:LL-Q7913 (ron)-KlaudiuMihaila-Moscova.wav|center|90px]] | [[:d:Q649|Q649]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Xi'an]] | 12952907 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q5826|Q5826]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Suzhou]] | 12748262 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q42622|Q42622]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Zhengzhou]] | 12600574 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q30340|Q30340]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Bangalore]] | 12327000 | | [[India]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | | [[:d:Q1355|Q1355]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Wuhan]] | 12326518 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:Zh-Wuhan.ogg|center|90px]] | [[:d:Q11746|Q11746]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Hangzhou]] | 11936010 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:Hang2zhou1.ogg|center|90px]] | [[:d:Q4970|Q4970]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Greater Rio de Janeiro]] | 11900000 | | [[Brasil]] | | [[:d:Q2720540|Q2720540]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[Baoding]] | 11544036 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q58584|Q58584]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[São Paulo]] | 11451999 | [[Delwedd:Bandeira da cidade de São Paulo.svg|center|90px]] | [[Brasil]]<ref name="ref_3cc90ff0d8ecd2c79d4458920f3a08fed4a1da6aa69c080807faf71f3899ade3">https://www.britannica.com/place/Sao-Paulo-Brazil</ref> | [[Delwedd:Br-SaoPaulo.ogg|center|90px]] | [[:d:Q174|Q174]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[Jakarta]] | 11135191 | [[Delwedd:Flag of Jakarta (vectorised).svg|center|90px]] | [[Indonesia]]<ref name="ref_95181894e1b2749ba0b580c1a17250f6d77f231e357a5b8701c2cd793909a7ed">''[[:d:Q23895055|Kode dan Data Wilayah Administrasi Pemerintahan Provinsi DKI Jakarta]]''</ref><ref name="ref_d636a26ddb53599f140254b2787356a33bf2a7e65aa3d20dcda18b260dff939f">''[[:d:Q118697978|Indonesian Minister of Home Affairs Decree 100.1.1-6117 Of 2022]]''</ref><ref name="ref_17e51193f4687b583208097c9fac2430b229dd3d223e91c223507c1e49f7d04c">''[[:d:Q112136164|Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022]]''</ref> | | [[:d:Q3630|Q3630]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[Lahore]] | 11126285 | [[Delwedd:Lahore City Flag.png|center|90px]] | [[Pacistan]] | [[Delwedd:Lahore pronunciation.ogg|center|90px]] | [[:d:Q11739|Q11739]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Linyi]] | 11018365 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q373346|Q373346]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Shijiazhuang]] | 10640458 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:Zh Shijiazhuang ia.ogg|center|90px]] | [[:d:Q58401|Q58401]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Dongguan]] | 10466625 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q59218|Q59218]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Qingdao]] | 10071722 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:Zh-Qingdao.ogg|center|90px]] | [[:d:Q170322|Q170322]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Changsha]] | 10047914 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]]<br/>[[Gweriniaeth Tsieina (Q13426199)|Gweriniaeth Tsieina]] | [[Delwedd:LL-Q9192 (cmn)-Liang (MichaelSchoenitzer)-長沙市.wav|center|90px]] | [[:d:Q174091|Q174091]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Harbin]] | 10009854 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:LL-Q58635 (pan)-Gaurav Jhammat-ਹਾਰਬਿਨ.wav|center|90px]]<ref name="ref_21457f045f50990e7e13b57a3fd8e7ca56aca892689c56c37e0c00b41f05a7ab">https://lingualibre.org/wiki//Q463133{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | [[:d:Q42956|Q42956]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Lima]] | 9943800 | [[Delwedd:Flag of Lima.svg|center|90px]] | [[Periw]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | | [[:d:Q2868|Q2868]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Cairo]] | 9801536 | [[Delwedd:Flag of Cairo.svg|center|90px]] | [[Yr Aifft]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | | [[:d:Q85|Q85]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Nanyang]] | 9713112 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:LL-Q13955 (ara)-Spotless Mind1988-نانيانغ.wav|center|90px]]<ref name="ref_5a1706696069ed953710830cb1031bd0c4adc20c2e8add316e54adda9a197218">https://lingualibre.fr/wiki/Q207133</ref> | [[:d:Q404763|Q404763]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Seoul]] | 9668465 | [[Delwedd:Flag of Seoul.svg|center|90px]] | [[De Corea]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | [[Delwedd:LL-Q7913 (ron)-KlaudiuMihaila-Seul.wav|center|90px]] | [[:d:Q8684|Q8684]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[Tokyo (Q7473516)|Tokyo]] | 9640742 | | [[Japan]]<ref name="ref_6ec2ed4dd5e876e61430d246d5acf2c8ced27152027d45414d93988af092f8e3">''[[:d:Q265049|archINFORM]]''</ref> | [[Delwedd:Ja-Tokyo.ogg|center|90px]] | [[:d:Q7473516|Q7473516]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[Wenzhou]] | 9572903 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q42635|Q42635]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Foshan]] | 9498863 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q34412|Q34412]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[Handan]] | 9413990 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:Zh Handan ia.ogg|center|90px]] | [[:d:Q58570|Q58570]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[Ningbo]] | 9404283 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q42780|Q42780]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Weifang]] | 9386705 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q217698|Q217698]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Hefei]] | 9369881 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | [[Delwedd:Zh Hefei ia.ogg|center|90px]] | [[:d:Q185684|Q185684]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Nanjing]] | 9314685 | | [[Gweriniaeth Pobl Tsieina]] | | [[:d:Q16666|Q16666]] |} {{Wikidata list end}} [[Categori:Demograffeg]] [[Categori:Dinasoedd|Mwyaf]] [[Categori:Poblogaeth]] 71hlam05j0wmcwxv32dkjmih02enb7j 0 76949 14892460 14877194 2026-05-11T08:58:27Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Islwyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892460 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | sir = [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentrefan a phlwyf eglwysig yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bargod]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Bedwellte'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Bedwellty'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/bedwellty-caerphilly-so166004#.YhNTfy-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Fe'i lleolir ger pentref [[Argoed, Caerffili|Argoed]] tua 3 milltir i'r gogledd o'r [[Coed Duon]]. Cysegrwyd eglwys y [[plwyf]] i Sant [[Sannan]]. Ceir Ffynnon Sant Sannan ger yr eglwys. Yr unig le arall a gysylltir â'r sant hwn yw plwyf [[Llansannan]] yn [[Sir Conwy]]. Mae'n bosibl y bu dau sant o'r un enw, un yn frodor o [[Gogledd Cymru|ogledd Cymru]] a'r llall yn Wyddel ([[Gwyddeleg]]: ''Senanus''/''Senan'') o dalaith [[Munster]] a ymsefydlodd yng Nghymru yn amser [[Dewi Sant]] ac a sefydlodd glas ym Medwellte.<ref>T.D. Breverton, ''The Book of Welsh Saints'' (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000)</ref> [[Delwedd:St Sannan's, the parish church of Bedwellty - geograph.org.uk - 199989.jpg|bawd|dim|300px|Eglwys Sant Sannan, eglwys plwyf Bedwellte]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Bargod]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 0a0pewmwesvqu8ete9q6j70prh3388r 0 76951 14892463 14877258 2026-05-11T08:59:53Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892463 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} :''Am leoedd eraill o'r un enw gweler [[Brithdir]].'' Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tredegar Newydd]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Brithdir'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/brithdir-caerphilly-so155015#.YhNWli-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Fe'i lleolir yng [[Cwm Rhymni|Nghwm Rhymni]] i'r de o bentref [[Tredegar Newydd]]. Mae'n rhan o blwyf eglwysig [[Gelli-gaer]]. Sefydlwyd Brithdir ar ddechrau'r 20g fel pentref glofaol ar gyfer gweithwyr ym mhwllau glo'r ardal. Hyd at 1922, safai carreg gydag arysgrif Ladin arni yn enwi un ''Tegernacus, mab Martius''. Mae'n bosibl y cafodd y garreg ei chodi yn y 7g. Safai mewn cae ger Capel Brithdir. Yn 1922 cafodd ei symud i [[Amgueddfa Cymru]], [[Caerdydd]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Tredegar Newydd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] rcv9n2bhf2ba812ht9qons5hf2ws2n4 0 76953 14892469 14877436 2026-05-11T09:02:16Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892469 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Cefn Hengoed'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cefn-hengoed-caerphilly-st146957#.YhNZJS-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> Saif yn rhan isaf [[Cwm Rhymni]] i'r gogledd o bentref [[Hengoed]] ar bwys y briffordd [[A469]] tua 2 filltir i'r gogledd o [[Ystrad Mynach]]. Ceir ysgol gynradd Derwendeg yn y pentref. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 38t6fleuglnqp8bmfdgz0ccal2mny0l 0 77038 14892233 10847606 2026-05-10T15:44:33Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892233 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen Ffilm |enw = Dafydd |serennu= [[Richard Harrington]]<br>[[William Thomas]] |cyfarwyddwr = [[Ceri Sherlock]] |cynhyrchydd = Gareth Rowlands |ysgrifennwr = Ceri Sherlock |cwmni_cynhyrchu = [[BBC Cymru]] |rhyddhad = (Ar VHS): [[20 Chwefror]], [[1995]] |amser_rhedeg = 47 munud |gwlad = [[Cymru]], [[Iseldiroedd]] |iaith = [[Cymraeg]], [[Saesneg]], [[Iseldireg]] |sinematograffeg=Paul Reed |dylunio=Pauline Harrison |cerddoriaeth=John Rea<br>Alan Reekie |sain=Keith Silva |golygu=John Richards }} Ffilm sy'n olrhain hanes Cymro [[hoyw]] sy'n gweithio fel putain yn [[Amsterdam]] ydy '''''Dafydd'''''. Tra yno, mae'n cyfarfod â David, darlithydd Cerddoriaeth sydd hefyd yn dod o Gymru. Cyfarwyddwyd y ffilm gan [[Ceri Sherlock]] a chafodd ei chynyrchu gan Gareth Rowlands. Mae'r ffilm yn serennu [[Richard Harrington]] a enillodd Wobr [[BAFTA Cymru]] am ei berfformiad yn y ffilm. ==Cast a chriw== ===Prif gast=== *[[Richard Harrington]] (Dafydd) *[[William Thomas (actor)|William Thomas]] (David Davies) ===Cast cefnogol=== *Henk – Dirk Zeelenberg *Pimp – Dick van Ooster *Ray – Raymi Sambo *Jurgen – Roger Lataster *Jakob – Ffion Jon *Joost – Chris Angelowski *Sjaerd – Gus Jansen *Dyn – [[Ronnie Williams]] ===Cydnabyddiaethau eraill=== *Uwch Gynhyrchydd – Ruth Caleb *Cynhyrchydd ar ran NOS – Hans Eksteen *Lleoliadau – Peter Ian Brouwer *Coluro – Bernard Flack *Gwisgoedd – Pam Moore *Dybio – Tim Ricketts a Peter Jeffreys ==Manylion technegol== '''Tystysgrif ffilm:''' Untitled Certificate '''Lliw:''' Lliw '''Cymhareb agwedd:''' 4:3 '''Lleoliadau saethu:''' [[Amsterdam]] (yr Iseldiroedd); Cymru '''Lleoliadau arddangos:''' Darlledwyd y ffilm ar BBC2 ==Llyfryddiaeth== ===Llyfrau=== * Dave Berry, ‘Unearthing the Present: Television Drama in Wales’, yn Steve Blandford (gol.), ''Wales on Screen'' (Penybont: Seren, 2000), tt. 128–151. * Robin Griffiths "British Queer Cinema" (2006, Routledge) ISBN 0415307791 * ap Dyfrig, R., Jones, E. H. G., Jones, G. ''[http://www.aber.ac.uk/mercator/images/MonograffCymraeg100107footnotes.pdf The Welsh Language in the Media] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110611234727/http://www.aber.ac.uk/mercator/images/MonograffCymraeg100107footnotes.pdf |date=2011-06-11 }}'' (Aberystwyth: Mercator Media, Mercator Media Monographs, 2006) ===Erthyglau=== * ''Screen International'', rhif 888, 18 December 1992. ==Dolenni allanol== * {{IMDb teitl|0040746}} * {{BFI|Dafydd Oedd Ei Enw|4ce2b7c3a7dbe}} * [http://www.cinema.nl/films/498909/dafydd Dafydd ar Cinema.nl]{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Esboniadur|Dafydd|Dafydd|CC=BY}} [[Categori:Ffilmiau Cymraeg]] [[Categori:Ffilmiau LHDT]] miw77zy8crbgfkqeglo67j105ongo28 0 77252 14892262 14170412 2026-05-10T18:34:40Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892262 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Cymru}} | dateformat = dmy | image = David Cuthbert Thomas.png}} Milwr yn y [[Rhyfel Byd Cyntaf]] oedd '''David Cuthbert Thomas''' ([[16 Mehefin]] [[1895]] – [[18 Mawrth]] [[1916]]).<ref>{{cite web|url=https://www.cricketmuseum.wales/david-cuthbert-thonas/|title=David Cuthbert Thomas|website=Cricket Museum Wales|access-date=18 Awst 2024|language=en}}{{Dolen marw|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Fe'i anfarwolwyd nid am ei farddoniaeth ond am fod yn gyfaill i ddau fardd nodedig. Cafodd ei eni ym [[Pontarddulais|Montarddulais]], yn fab Evan as Ethelinda Thomas o Reithordy [[Llanedi]]. Derbyniodd ei addysg yng [[Coleg Crist, Aberhonddu|Ngholeg Crist, Aberhonddu]]. Flwyddyn ar ôl dechrau'r [[Y Rhyfel Byd Cyntaf|Rhyfel Byd Cyntaf]] (1914-1918), fe wnaed Thomas yn Is-gapten yn 3ydd Bataliwn y [[Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig]]. Yno, fe wnaeth daeth yn gyfaill i feirdd nodedig megis [[Robert Graves]] a [[Siegfried Sassoon]]. Ysgrifennodd y ddau gerddi amdano.<ref>{{cite book|author=James S. Mehoke|title=Robert Graves: Peace-Weaver|publisher=De Gruyter|year=2017|isbn=9783110814903|page=43|language=en}}</ref> Rhannodd Thomas ystafell gyda Sassoon yn ystod eu hyfforddiant swyddogion yng Ngholeg Penfro, Caergrawnt tan fis Tachwedd 1915 pan gawsant eu danfon i faes y gad. Ar 18 Mawrth 1916, yn ugain oed, arweiniodd grŵp o filwyr i dir neb i drwsio rhai o'r gwifrau pigog pan saethwyd ef yn ei wddw.<ref name=":0">{{Cite web|title=The Welsh soldier who influenced great poets|url=https://nation.cymru/feature/the-welsh-soldier-who-influenced-great-poets/|website=Nation.Cymru|date=2025-09-27|access-date=2025-09-27|language=en-GB|first=Mark|last=Mansfield}}</ref> Roedd marwolaeth Thomas yn gnoc enfawr i Sassoon a newidiodd ei agwedd tuag at ryfel, a daeth yn [[Heddychiaeth|heddychwr]]. Roedd rhai o’i gerddi rhyfel pwysicaf am David Thomas, gan gynnwys y gerdd ‘''A Subaltern''’, ‘''The Last Meeting''’ a ‘''A Letter Home''’ a ddanfonodd at Robert Graves: ''Out in Wales, you’ll say, he marches'' ''Arm-in-arm with oaks and larches;'' ''Hides all night in hilly nooks,'' ''Laughs at dawn in tumbling brooks.'' ''Yet, it’s certain, here he teaches'' ''Outpost-schemes to groups of beeches.'' ''And I’m sure, as here I stand,'' ''That he shines through every land,'' ''That he sings in every place'' ''Where we’re thinking of his face.'' Yn ei lyfr hunangofiannol, ''Good-Bye to All That'' (1929) sonia Graves am ei ddyddiau ysgol ym Mhenrallt, yn y bryniau y tu ôl i Lanbedr, lle y cychwynodd farddoni. Ysgrifennodd y gerdd ‘''Not Dead'',’ ac ynddi mae'n mynd i chwilio am ysbryd Thomas: ''Walking through trees to cool my heat and pain,'' ''I know that David’s with me here again.'' ''All that is simple, happy, strong, he is.'' ''Caressingly I stroke'' ''Rough bark of the friendly oak.'' ''A brook goes bubbling by: the voice is his.'' ''Turf burns with pleasant smoke;'' ''I laugh at chaffinch and at primroses.'' ''All that is simple, happy, strong, he is.'' ''Over the whole wood in a little while'' ''Breaks his slow smile.<ref name=":0" />'' ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=571148 Rhestr [[Commonwealth War Graves Commission]] "Debt of Honour"] *[http://www.laugharnewarmemorial.co.uk/page38.htm Thomas ar y cofeb rhyfel yn Llanedy]{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Rheoli awdurdod}} {{eginyn Cymro}} {{DEFAULTSORT:Thomas, David}} [[Categori:Genedigaethau 1895]] [[Categori:Marwolaethau 1916]] 630xo6zgq821ugttbhns3hgmf44upx8 0 78691 14892352 11096986 2026-05-10T22:40:38Z Dafyddt 942 14892352 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen Gwleidydd | enw=Nerys Evans | delwedd=Nerys Evans.jpg | dyddiad_geni = 1980 | lleoliad_geni = [[Llangain]], [[Sir Gaerfyrddin]] | swydd = [[Aelod Cynulliad]] dros [[Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin]] | dechrau_tymor =[[3 Mai]] [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | diwedd_tymor = [[5 Mai]] [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | rhagflaenydd = [[Helen Mary Jones]] | olynydd = [[Simon Thomas (gwleidydd)|Simon Thomas]] | plaid = [[Plaid Cymru]] | alma_mater = [[Prifysgol Manceinion]]<br />[[Prifysgol Caerdydd]] }} [[Gwleidydd]] Cymreig yw '''(Elizabeth Gwendoline) Nerys Evans''' (ganed [[1980]]). Bui’n aelod o [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Gynulliad Cenedlaethol Cymru]] yn cynrychioli [[Plaid Cymru]] yn rhanbarth [[Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Canolbarth a Gorllewin Cymru]] rhwng 2007 a 2011. Cafodd ei dethol fel ymgeisydd ar gyfer sedd [[Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro (etholaeth Cynulliad)|Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro]] ar gyfer etholiad 2011 Cynulliad Cenedlaethol Cymru, ond daeth yn drydydd. ==Cefndir== Ganed Nerys Evans yn [[Llangain]] ger [[Caerfyrddin]]. Derbyniodd ei haddysg ym [[Prifysgol Manceinion|Mhrifysgol Manceinion]] lle derbynniodd radd B.A. mewn Theori Lywodraethol a Gwleidyddol. Aeth yn ei blaen wedyn i dderbyn gradd M.Sc. mewn [[Gwleidyddiaeth Cymru]] ym [[Prifysgol Caerdydd|Mhrifysgol Caerdydd]] yn 2004.<ref>{{Cite web |url=http://www.nerysevans.org/biography |title=Bywgraffiad ar Wefan Plaid Cymru |access-date=2010-12-05 |archive-date=2011-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110417051654/http://www.nerysevans.org/biography |url-status=dead }}</ref> ==Gyrfa Wleidyddol == Cychwynodd ei gyrfa fel trefnydd i [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]] in [[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth Cynulliad)|Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] a gweithiodd fel swyddog y wasg dros Blaid Cymru yng [[Cyngor Sir Gaerfyrddin|Nghyngor Sir Gaerfyrddin]]. Cyn cychwyn gwaith fel Swyddog Gwleidyddol Plaid Cymru yng [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Nghynulliad Cenedlaethol Cymru]] yng [[Caerdydd|Nghaerdydd]]. Dewiswyd Nerys i gynrychioli rhanbarth [[Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru]] ar gyfer [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007]]. Ar ddiwrnod yr etholiad cymerodd Nerys sedd [[Helen Mary Jones]], a aeth yn ei blaen i ad-ennill sedd [[Llanelli (etholaeth Cynulliad)|etholaeth Llanelli]]. Ym mysg ei diddordebau gwleidyddol, mae Nerys yn weithgar mewn materion gwledig, hawliau gweithwyr, iechyd a rhwystro trais yn y cartref. Hi yw llefarydd Plaid Cymru ar addysg. Mae Nerys yn gadeirydd y grwpiau trawsbleidiol ar gyfer epilepsi a bandllydan yng nghefn gwlad Cymru ac mae hi’n eistedd ar y Pwyllgor Menter a Dysgu. Yn 2008 enillodd Nerys gystadleuaeth [[ITV Wales]] yn y categori ‘Ymgyrchydd y Flwyddyn’ am ei gwaith ymgyrchu yn erbyn trais yn y cartref. Yn ei amser hamdden mae Nerys yn mwynhau cefnogi tim rygbi [[Sgarlets| Sgarlets Llanelli]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.plaidcymru.org/Gwefan Plaid Cymru]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym}} {{bocs olyniaeth |cyn=[[Helen Mary Jones]]| teitl=[[Aelod Cynulliad]] dros [[Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru]] | blynyddoedd=[[2007]]–[[2011]] | ar ôl=[[Simon Thomas]]}} {{diwedd-bocs}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Evans, Nerys}} [[Categori:Genedigaethau 1980]] [[Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin]] [[Categori:Gwleidyddion Cymreig yr 21ain ganrif]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007–2011]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] 0aqve5jv3ws998er55odxc4m5w3auun 0 78708 14892449 14877084 2026-05-11T08:46:49Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892449 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bargod]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Aberbargoed'''<ref>[https://www.britishplacenames.uk/aberbargod-caerphilly-so154001#.YhNQ5C-l0vI British Place Names]; adalwyd 21 Chwefror 2022</ref> neu '''Aberbargod'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}} Mae'r rhestr yn cydnabod y ddwy ffurf "Aberbargoed" ac "Aberbargod".</ref> Fe'i lleolir yng ngogledd y sir ar y briffordd A4049 tua milltir i'r gogledd o [[Bargod|Fargoed]], rhwng [[Tredegar]] ac [[Ystrad Mynach]]. ==Yr enw== Mae'r enw'n tarddu o enw'r nant "Nant Bargod Rhymni" sy'n llifo i lawr Mynydd y Fochriw i [[afon Rhymni]] yma. "Aber Bargoed" oedd ffurf 1578. Mae enw'r nant, fodd bynnag, yn llawer hŷn: fe'i canfyddir yn gyntaf yn 1170 "Bargau Remni". Roedd y nant yn ffin naturiol rhwng tiroedd brithdir a [[Senghennydd]] Uwch Caeach. Gyda thwf diwydiant 19eg ganrif, galwyd y tir ar yr ochor ddwyreiniol yn Aberbargoed (Aberbargod, 1729), Pontaber Bargoed yn 1794). Galwyd yr ochor orllewinol yn Bargoed. Bargod, felly, oedd y ffurf cynharaf, a hynny'n golygu "ffin". Newidiwyd yr enw, mae'n debyg, oherwydd dylanwad llefydd cyfagos megis Penycoed ac Argoed.<ref>Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, ''Dictionary of the Place-Names of Wales'' (Gwasg Gomer, 2007)</ref> == Pobl o Aberbargoed == * [[Glyndŵr Michael]] (1909-1943) ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Bargod]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] q3e8aa7necf4d64ej9kcf1f5bsyfcd0 0 83003 14892350 14018370 2026-05-10T22:37:49Z Dafyddt 942 14892350 wikitext text/x-wiki {{Infobox AM |honorific-prefix = |name = Llŷr Huws Gruffydd |honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] |image = Llyr-gruffydd (cropped).jpg |imagesize = |alt = |caption = |office = Arweinydd [[Plaid Cymru]] |term_label = dros dro |term_start = 17 Mai 2023 |term_end = 16 Mehefin 2023 |predecessor = [[Adam Price]] |successor = [[Rhun ap Iorwerth]] |office1 = Aelod o [[Senedd Cymru]] <br> dros [[Rhanbarth Gogledd Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Rhanbarth Gogledd Cymru]] |majority1 = |term_start1 = 6 Mai 2011 |term_end1 = |predecessor1 = |successor1 = |birth_date = {{birth date and age|1970|9|25|df=yes}} |birth_place = |death_date = |death_place = |restingplace = |birthname = |nationality = |party = [[Plaid Cymru]] |otherparty = |spouse = |relations = |children = |residence = |alma_mater = [[Prifysgol Aberystwyth]] |occupation = |profession = |cabinet = |committees = |portfolio = |religion = |signature = |signature_alt= |website = |footnotes = }} [[Gwleidydd]] [[Cymry|Cymreig]] ac aelod o [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]] yw '''Llyr Huws Gruffydd''', a adnabyddir weithiau fel '''Llyr Hughes Griffiths''' (ganed [[25 Medi]] [[1970]]). Mae'n Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros [[Rhanbarth Gogledd Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Etholaeth ranbarthol Gogledd Cymru]].<ref>{{dyf gwe| url=http://www.senedd.assemblywales.org/mgUserInfo.aspx?UID=425| teitl=Llyr Hughes Gruffydd, AC| cyhoeddwr=Llywodraeth Cymru}}</ref> ==Cefndir== Mynychodd Gruffydd [[Ysgol Gyfun Bro Myrddin]] a [[Prifysgol Aberystwyth|Phrifysgol Aberystwyth]]. Dechreuodd ei yrfa fel gweithiwr ieuenctid, gan ddod yn Uwch Swyddog Datblygu gydag Asiantaeth Ieuenctid Cymru a Phrif Swyddog dros Gyngor Gwasanaethau Gwirfoddol Ieuenctid Cymru. Mae'n byw ger [[Rhuthun]] yn [[Sir Ddinbych]] ac hyd ei ethol ym Mai 2011, bu'n gweithio yn [[Llandudno]] fel Swyddog Cyfathrebu Cymru [[Ymddiriedolaeth Genedlaethol]]. Cyn hynny, bu'n rheolwr gyda chwmni datblygu economaidd Menter a Busnes. ==Gwleidyddiaeth== O 1999 hyd 2003, gweithiodd Gruffydd fel ymchwilydd a swyddog y wasg dros [[Aelod Senedd Ewrop|Aelodau Senedd Ewrop]], [[Jill Evans]] ac [[Eurig Wyn]]. Ef hefyd oedd cydlynydd ymgyrch cenedlaethol [[Dafydd Wigley]], ar gyfer [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999]], pan fu Wigley yn Llywydd Plaid Cymru. Daeth o fewn 400 pleidlais o gipio sedd [[Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro (etholaeth Cynulliad)|Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro]] oddi ar [[Christine Gwyther]] yn 2003, pan fu'n ymgeisydd Plaid Cymru ar gyfer yr etholaeth. Wedi symud i fyw i Sir Ddinbych yn 2004, ef oedd ymgeisydd dros [[Gorllewin Clwyd|Orllewin Clwyd]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010]], gan gynyddu canran y blaid o'r pleidleisiau o dros 50% ac ennill y tro mwyaf yn y wlad tuag at Plaid. Yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011]], etholwyd yn aelod dros [[Rhanbarth Gogledd Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Ranbarth Gogledd Cymru]], gyda 21% o'r bleidlais.<ref>{{dyf gwe| url=http://www.senedd.assemblywales.org/mgElectionAreaResults.aspx?ID=46| teitl=Election results for North Wales - National Assembly for Wales Regional Elections 2011| cyhoeddwr=Cynulliad Cenedlaethol Cymru| dyddiad=5 Mai 2011}}</ref> Yn dilyn ymddiswyddiad [[Adam Price]] fel arweinydd [[Plaid Cymru]] ym Mai 2023, daeth Gruffydd yn arweinydd dros dro.<ref>{{Cite news|title=Llyr Gruffydd i fod yn arweinydd Plaid Cymru dros dro|url=https://www.bbc.com/newyddion/65554922|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-05-11|access-date=2023-05-11|language=cy}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://www.english.plaidcymru.org/llyr-huws-gruffydd/ Llyr Huws Gruffydd] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130415145540/http://www.english.plaidcymru.org/llyr-huws-gruffydd/ |date=2013-04-15 }}, gwefan Plaid Cymru {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym}} {{bocs olyniaeth | cyn=[[Janet Ryder]] |teitl=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Rhanbarth Gogledd Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Rhanbarth Gogledd Cymru]] | blynyddoedd=[[2011]] – presennol | ar ôl= ''deiliad'' }} {{Teitl Dil|swydd-plaid}} {{bocs olyniaeth| cyn=[[Adam Price]] | teitl=Arweinydd [[Plaid Cymru]] (dros dro) | blynyddoedd=Mai [[2013]] – Mehefin [[2013]] | ar ôl=[[Rhun ap Iorwerth]]}} {{diwedd-bocs}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Gruffydd, Llyr Huws}} [[Categori:Genedigaethau 1970]] [[Categori:Pobl o Sir Ddinbych]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Gyfun Bro Myrddin]] [[Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] pv0nrh2jafp92h3k43o5kj48xg4hno7 0 83475 14892355 14411883 2026-05-10T22:45:38Z Dafyddt 942 14892355 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen Gwleidydd | enw = Heledd Fychan | delwedd =Heledd-fychan.jpg | dyddiad_geni = {{dyddiad geni ac oedran|1980|9|20|df=y}} | lleoliad_geni = [[Bangor]], [[Gwynedd]] | swydd =Aelod o [[Senedd Cymru]] <br>dros [[Canol De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canol De Cymru]] | dechrau_tymor =7 Mai 2021 | diwedd_tymor = | plaid = [[Plaid Cymru]] | priod = | alma_mater = [[Coleg y Drindod, Dulyn]]<br />[[Prifysgol Bangor]] | galwedigaeth = |olynydd= | olddodiad_anrhydeddus=[[Aelod o'r Senedd|AS]] }} [[Gwleidydd]] o Gymru yw '''Heledd Fychan''' (ganed [[20 Medi]] [[1980]]). Mae'n aelod o [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]], ac yn aelod o'r Senedd a'r gyfer rhanbarth [[Canol De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canol De Cymru]]. ==Bywyd cynnar ac addysg== Daw Heledd yn wreiddiol o [[Ynys Môn]], yn ferch i [[Vaughan Hughes]] ac Angharad Anwyl.<ref name=":0">{{Cite web |last=Mosalski |first=Ruth |date=2021-05-07 |title=Senedd election 2021 result for South Wales Central region |url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/south-wales-central-senedd-election-20532451 |access-date=2023-05-27 |website=WalesOnline |language=en}}</ref> Mynychodd Ysgol Gynradd y Talwrn ac [[Ysgol David Hughes, Porthaethwy|Ysgol David Hughes]] ac aeth ymlaen i astudio Hanes a Gwleidyddiaeth yn [[Coleg y Drindod, Dulyn|Ngholeg y Drindod, Dulyn]] lle bu'n Swyddog Sabothol Addysg yn Undeb Myfyrwyr y Coleg a'r un swydd yn ddiweddarach ar gyfer Undeb Myfyrwyr Iwerddon.<ref name=":1">{{Cite web |title=Heledd Fychan MS |url=https://senedd.wales/people/heledd-fychan-ms/ |access-date=2023-05-27 |website=senedd.wales |language=en-GB}}</ref> Wedi cwblhau gradd meistr mewn Hanes Canolesol ym [[Prifysgol Bangor|Mhrifysgol Bangor]], gweithiodd Heledd i grŵp Plaid Cymru yn Llundain.<ref name="Senedd regional results 2021">{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|date=2021-05-07|title=Senedd election 2021 result for South Wales Central region |url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/south-wales-central-senedd-election-20532451 |access-date=2021-05-29|work=Wales Online|language=en}}</ref> ==Gyrfa wleidyddol== Ym Mai 2017 cafodd ei hethol ar gyfer ward Tref<ref>{{cite web|url=http://www.rctcbc.gov.uk/CY/Council/CouncillorsCommitteesandMeetings/Councillors/Cllr.FYCHANHeledd.aspx|title=Councillors, Committees and Meetings|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200103015626/https://www.rctcbc.gov.uk/CY/Council/CouncillorsCommitteesandMeetings/Councillors/Cllr.FYCHANHeledd.aspx |archive-date=3 Ionawr 2020}}</ref> Pontypridd ar Cyngor Sir Rhondda Cynon Taf a hefyd ar Cyngor Tref Pontypridd. Hi oedd ail ymgeisydd y blaid ar gyfer [[Rhanbarth Gogledd Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Etholaeth ranbarthol Gogledd Cymru]] yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011]]. Safodd hefyd fel ymgeisydd dros [[Maldwyn (etholaeth seneddol)|Faldwyn]] yn [[Etholiad Cyffredinol y Deyrnas Unedig 2010]]. Yn [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]] fe wnaeth hi ennill ar y rhestr rhanabarthol Canol De Cymru.<ref>{{Cite web|title=Watch: Senedd Election 2021: Meet the new MSs for South Wales Central|url=https://www.southwalesargus.co.uk/news/19288916.senedd-election-2021-two-seats-plaid-conservative-south-wales-central/|website=South Wales Argus|access-date=2021-05-08|language=en}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{url|https://www.pontypridd-plaid.cymru/|Gwefan Plaid Cymru Pontypridd}} {{Rheoli awdurdod}} {{eginyn Cymry}} {{DEFAULTSORT:Fychan, Heledd}} [[Categori:Genedigaethau 1980]] [[Categori:Pobl o Fangor]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] kvj4dbpdmvfg2cm0yt9sjczro91wtox 0 83533 14892356 13354746 2026-05-10T22:47:03Z Dafyddt 942 14892356 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = Cynghorydd | name=Andrew R. T. Davies | honorific-suffix = [[CBE]] [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image=Andrew RT Davies 2016.jpg |office = Gweinidog Cysgodol dros Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Chwaraeon |leader = [[Paul Davies]] |term_start = 17 Gorffennaf 2020 |term_end =24 Ionawr 2021 |predecessor=[[Angela Burns]] |successor= | office1 =Arweinydd y Blaid Geidwadol yng Nghymru | leader1 = [[David Cameron]]<br />[[Theresa May]] | deputy1 = [[Paul Davies]] | term_start1 = 14 Gorffennaf 2011 | term_end1 = 27 Mehefin 2018 | predecessor1 = [[Nick Bourne]]| | successor1 = [[Paul Davies]] |office2 = Arweinydd yr Wrthblaid yn<br /> [[Senedd Cymru]] |monarch2 = [[Elizabeth II]] |firstminister2 = [[Carwyn Jones]] |predecessor2 = [[Paul Davies]] |successor2 = [[Leanne Wood]] |term_start2 = 14 Gorffennaf 2011 |term_end2 = 5 Mai 2016 |monarch3 = [[Elizabeth II]] |firstminister3 = [[Carwyn Jones]] |term_start3 = 6 Ebrill 2017 |term_end3 = 27 Mehefin 2018 |predecessor3 = [[Leanne Wood]] <ref>Gwag 14 Hydref 2016 – 6 Ebrill 2017</ref> |successor3 = [[Paul Davies]] | constituency4= | term_start4 = 24 Ionawr 2021 | term_end4 = | predecessor4 = [[Paul Davies]] | successor4 = | office5 = Gweinidog Cysgodol dros Addysg, Dysgu Gydol Oes a Sgiliau | constituency5= | term_start5 = 16 Mehefin 2008 | term_end5 = 1 Gorffennaf 2009 | leader5 = [[Nick Bourne]] | predecessor5 = [[Alun Cairns]] | successor5 = [[Paul Davies]] | office6 = Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]]<br>dros [[Rhanbarth Canol De Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Canol De Cymru]] | majority6 = | term_start6 = 3 Mai 2007 | term_end6 = | predecessor6 = [[Jonathan Morgan]] | successor6 = | office7 = Aelod o Gyngor Bro Morgannwg<br> dros [[Y Rhws]] | term_start7 = 15 Chwefror 2019 | term_end7 = | majority7 = 772 (41.66%) | predecessor7 = Matthew Lloyd (Cei) | successor7 = |birth_date = {{birth year and age|1968}} |birth_place = [[Y Bont-faen]], [[Bro Morgannwg]] |death_date = |death_place = |restingplace = |nationality = Cymro |party = [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadwyr]] |spouse = |relations = |children = |residence = |alma_mater = |occupation = |profession = |religion = |signature = |signature_alt= |website = |footnotes = |firstminister4=[[Mark Drakeford]]|leader6=[[Nick Bourne]]|monarch4=[[Elizabeth II]]}} [[Ffermwr]] a [[Gwleidyddiaeth|gwleidydd]] [[Cymry|Cymreig]] yw '''Andrew Robert Tudor Davies''' (ganed [[1968]]). Mae wedi cynrychioli [[Rhanbarth Canol De Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Rhanbarth Canol De Cymru]] yn [[Senedd Cymru]] ers [[2007]]. Fe'i etholwyd yn arweinydd grŵp y [[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] yng Nghynulliad Cynulliad Cymru ar 14 Gorffennaf 2011. Ymddiswyddodd fel arweinydd y grŵp ar 27 Mehefin 2018 yn dilyn pwysau gan eu gyd-aelodau Ceidwadol yn y Cynulliad.<ref>{{dyf newyddion|url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/523021-arweinydd-ceidwadwyr-cymreig-wedi-ymddiswyddo|teitl=Arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig wedi mynd|cyhoeddwr=Golwg360|dyddiad=27 Mehefin 2018|dyddiadcyrchu=27 Mehefin 2018}}</ref><ref>{{dyf gwe|url=http://www.bbc.co.uk/cymrufyw/44628169|teitl=Adios, Andrew|cyhoeddwr=BBC Cymru|awdur=Roderick, Vaughan|dyddiad=27 Mehefin 2018}}</ref> Daeth yn arweinydd eto yn 2021 <ref>{{Cite web|title=Andrew RT Davies am ymddiswyddo fel arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/25285|website=newyddion.s4c.cymru|date=2024-12-03|access-date=2024-12-03|language=cy}}</ref> Cafodd ei ddewis unwaith eto yn unfrydol i arwain ei blaid yn y Senedd ar 24 Ionawr 2021 ar ôl i Paul Davies sefyll lawr ddiwrnod ynghynt ar ôl ffrae amdano yfed alcohol pan oedd cyfyngiadau COVID yn gwrthod hynny.<ref>{{Cite news|title=Andrew RT Davies i arwain y Ceidwadwyr yn y Senedd|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/55786170|work=BBC Cymru Fyw|date=2021-01-24|access-date=2021-01-24|language=cy}}</ref> Ymddiswyddodd eto yn 2024 wedi pwysau gan ei gyd-aelodau Ceidwadol. Ennillodd bleidlais o hyder gyda naw aelod yn ei gefnogi ond roedd saith yn erbyn.<ref>{{Cite web|title=Andrew RT Davies am ymddiswyddo fel arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/25285|website=newyddion.s4c.cymru|date=2024-12-03|access-date=2024-12-03|language=cy}}</ref> {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym}} {{bocs olyniaeth | cyn=[[Jonathan Morgan]] | teitl=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Rhanbarth Canol De Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Ranbarth Canol De Cymru]]| blynyddoedd=[[2007]] – | ar ôl=''deiliad'' }} {{Teitl Dil|swydd}} {{bocs olyniaeth| cyn=[[Nick Bourne]] [[Paul Davies]] | teitl=Arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig yn Senedd Cymru | blynyddoedd=[[2011]]–[[2018]] [[2021]]-[[2024]]| ar ôl=[[Paul Davies]] [[Darren Millar]]}} {{diwedd-bocs}} {{Rheoli awdurdod}} {{eginyn Cymry}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Davies, Andrew R. T.}} [[Categori:Genedigaethau 1968]] [[Categori:Pobl o Fro Morgannwg]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] [[Categori:Ffermwyr o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Geidwadol (DU)]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007–2011]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] s8ybtex6o2sy7x9quw9wa8nocrk9v2g 14892367 14892356 2026-05-10T23:48:27Z Dafyddt 942 14892367 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = Cynghorydd | name=Andrew R. T. Davies | honorific-suffix = [[CBE]] [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image=Andrew RT Davies 2016.jpg |office = Gweinidog Cysgodol dros Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Chwaraeon |leader = [[Paul Davies]] |term_start = 17 Gorffennaf 2020 |term_end =24 Ionawr 2021 |predecessor=[[Angela Burns]] |successor= | office1 =Arweinydd y Blaid Geidwadol yng Nghymru | leader1 = [[David Cameron]]<br />[[Theresa May]] | deputy1 = [[Paul Davies]] | term_start1 = 14 Gorffennaf 2011 | term_end1 = 27 Mehefin 2018 | predecessor1 = [[Nick Bourne]]| | successor1 = [[Paul Davies]] |office2 = Arweinydd yr Wrthblaid yn<br /> [[Senedd Cymru]] |monarch2 = [[Elizabeth II]] |firstminister2 = [[Carwyn Jones]] |predecessor2 = [[Paul Davies]] |successor2 = [[Leanne Wood]] |term_start2 = 14 Gorffennaf 2011 |term_end2 = 5 Mai 2016 |monarch3 = [[Elizabeth II]] |firstminister3 = [[Carwyn Jones]] |term_start3 = 6 Ebrill 2017 |term_end3 = 27 Mehefin 2018 |predecessor3 = [[Leanne Wood]] <ref>Gwag 14 Hydref 2016 – 6 Ebrill 2017</ref> |successor3 = [[Paul Davies]] | constituency4= | term_start4 = 24 Ionawr 2021 | term_end4 = | predecessor4 = [[Paul Davies]] | successor4 = | office5 = Gweinidog Cysgodol dros Addysg, Dysgu Gydol Oes a Sgiliau | constituency5= | term_start5 = 16 Mehefin 2008 | term_end5 = 1 Gorffennaf 2009 | leader5 = [[Nick Bourne]] | predecessor5 = [[Alun Cairns]] | successor5 = [[Paul Davies]] | office6 = Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]]<br>dros [[Rhanbarth Canol De Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Canol De Cymru]] | majority6 = | term_start6 = 3 Mai 2007 | term_end6 = | predecessor6 = [[Jonathan Morgan]] | successor6 = | office7 = Aelod o Gyngor Bro Morgannwg<br> dros [[Y Rhws]] | term_start7 = 15 Chwefror 2019 | term_end7 = | majority7 = 772 (41.66%) | predecessor7 = Matthew Lloyd (Cei) | successor7 = |birth_date = {{birth year and age|1968}} |birth_place = [[Y Bont-faen]], [[Bro Morgannwg]] |death_date = |death_place = |restingplace = |nationality = Cymro |party = [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadwyr]] |spouse = |relations = |children = |residence = |alma_mater = |occupation = |profession = |religion = |signature = |signature_alt= |website = |footnotes = |firstminister4=[[Mark Drakeford]]|leader6=[[Nick Bourne]]|monarch4=[[Elizabeth II]]}} [[Ffermwr]] a [[Gwleidyddiaeth|gwleidydd]] [[Cymry|Cymreig]] yw '''Andrew Robert Tudor Davies''' (ganed [[1968]]). Mae wedi cynrychioli [[Rhanbarth Canol De Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Rhanbarth Canol De Cymru]] yn [[Senedd Cymru]] ers [[2007]]. Fe'i etholwyd yn arweinydd grŵp y [[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] yng Nghynulliad Cynulliad Cymru ar 14 Gorffennaf 2011. Ymddiswyddodd fel arweinydd y grŵp ar 27 Mehefin 2018 yn dilyn pwysau gan eu gyd-aelodau Ceidwadol yn y Cynulliad.<ref>{{dyf newyddion|url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/523021-arweinydd-ceidwadwyr-cymreig-wedi-ymddiswyddo|teitl=Arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig wedi mynd|cyhoeddwr=Golwg360|dyddiad=27 Mehefin 2018|dyddiadcyrchu=27 Mehefin 2018}}</ref><ref>{{dyf gwe|url=http://www.bbc.co.uk/cymrufyw/44628169|teitl=Adios, Andrew|cyhoeddwr=BBC Cymru|awdur=Roderick, Vaughan|dyddiad=27 Mehefin 2018}}</ref> Daeth yn arweinydd eto yn 2021 <ref>{{Cite web|title=Andrew RT Davies am ymddiswyddo fel arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/25285|website=newyddion.s4c.cymru|date=2024-12-03|access-date=2024-12-03|language=cy}}</ref> Cafodd ei ddewis unwaith eto yn unfrydol i arwain ei blaid yn y Senedd ar 24 Ionawr 2021 ar ôl i Paul Davies sefyll lawr ddiwrnod ynghynt ar ôl ffrae amdano yfed alcohol pan oedd cyfyngiadau COVID yn gwrthod hynny.<ref>{{Cite news|title=Andrew RT Davies i arwain y Ceidwadwyr yn y Senedd|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/55786170|work=BBC Cymru Fyw|date=2021-01-24|access-date=2021-01-24|language=cy}}</ref> Ymddiswyddodd eto yn 2024 wedi pwysau gan ei gyd-aelodau Ceidwadol. Ennillodd bleidlais o hyder gyda naw aelod yn ei gefnogi ond roedd saith yn erbyn.<ref>{{Cite web|title=Andrew RT Davies am ymddiswyddo fel arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/25285|website=newyddion.s4c.cymru|date=2024-12-03|access-date=2024-12-03|language=cy}}</ref> {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym}} {{bocs olyniaeth | cyn=[[Jonathan Morgan]] | teitl=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Rhanbarth Canol De Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Ranbarth Canol De Cymru]]| blynyddoedd=[[2007]] – | ar ôl=''deiliad'' }} {{Teitl Dil|swydd}} {{bocs olyniaeth| cyn=[[Nick Bourne]] [[Paul Davies]] | teitl=Arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig yn Senedd Cymru | blynyddoedd=[[2011]]–[[2018]] [[2021]]-[[2024]]| ar ôl=[[Paul Davies]] [[Darren Millar]]}} {{diwedd-bocs}} {{Rheoli awdurdod}} {{eginyn Cymry}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Davies, Andrew R. T.}} [[Categori:Genedigaethau 1968]] [[Categori:Pobl o Fro Morgannwg]] [[Categori:Ffermwyr o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Geidwadol (DU)]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007–2011]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] 6k1tm5udqfnnrtqxnp8aph22zz4nhj7 0 83554 14892346 14831335 2026-05-10T22:34:23Z Dafyddt 942 14892346 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = Janet Finch-Saunders | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image = Janet Finch Saunders AM (28066509832) (2).jpg | imagesize = | alt = | caption = | majority = 754 (3.4%) | term_start = 6 Mai 2011 | term_end = | predecessor = [[Gareth Jones (gwleidydd)|Gareth Jones]] | successor = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1958|4|28}} | birth_place = [[Swydd Gaerhirfryn]] | death_date = | death_place = | restingplace = | birthname = | nationality = | party = [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadwyr]] | otherparty = | spouse = Gareth D T Saunders<ref>{{Cite web|url=http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/most-networked-place-wales-its-1937676|title=The most networked place in Wales? It’s Llandudno, of course!|first=James|last=McCarthy|date=28 Chwefror 2010|website=walesonline}}</ref> | relations = | children = | residence = | alma_mater = [[Coleg Llandrillo]] | occupation = | profession = | cabinet = | committees = Cadeirydd y Pwyllgor Deisebau; Aelod o Bwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg; Aelod o Bwyllgor Craffu y Prif Weinidog | portfolio = Gweinidog Cysgodol dros Ofal Cymdeithasol, Plant, Pobl Ifanc a Phobl Hŷn | religion = | signature = | signature_alt = | website = {{url|janetfinchsaunders.org.uk}} | footnotes = | office = Aelod o [[Senedd Cymru]]<br/> dros [[Aberconwy (etholaeth Cynulliad)|Aberconwy]] }} [[Gwleidydd]] [[Saeson|Seisnig]] yng [[Cymru|Nghymru]] sy'n aelod o'r [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Blaid Geidwadol]] yw '''Janet Finch-Saunders''' (ganwyd [[28 Ebrill]] [[1958]]). Mae'n Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros etholaeth [[Aberconwy (etholaeth Cynulliad)|Aberconwy]] ers [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]]. ==Bywyd cynnar ac addysg== Magwyd ar fferm yn [[Swydd Gaerhirfryn]], cyn symyd i [[Cymru|Gymru]] gyda'i theulu pan oedd yn 11 oed. Mynychodd [[Ysgol John Bright]], [[Llandudno]], cyn astudio Rheolaeth Busnes yng [[Coleg Llandrillo|Ngholeg Llandrillo]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *[http://finch-saunders.co.uk/ Gwefan swyddogol Janet Finch-Saunders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816094147/http://finch-saunders.co.uk/ |date=2011-08-16 }} {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym}} {{bocs olyniaeth | cyn=''etholaeth newydd'' | teitl=[[Gareth Jones (gwleidydd)|Gareth Jones]] dros [[Aberconwy (etholaeth Cynulliad)|Aberconwy]]| blynyddoedd=[[2011]] – | ar ôl= }} {{diwedd-bocs}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Finch-Saunders, Janet}} [[Categori:Genedigaethau 1958]] [[Categori:Pobl o Gonwy]] [[Categori:Pobl o Swydd Gaerhirfryn]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol John Bright]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Loegr]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Geidwadol (DU)]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] kdb28y3sq8by68e4ji5hzcoihmwk0y9 0 83593 14892354 13993256 2026-05-10T22:44:48Z Dafyddt 942 14892354 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = Lynne Neagle |honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] |image = Official portrait of Lynne Neagle (cropped).jpg |alt = |caption = Llun swyddogol, 2024 |office = Aelod o [[Senedd Cymru]] <br/> dros [[Torfaen (etholaeth Senedd Cymru)|Dorfaen]] |majority = 4,498 (19.8%) |term_start = 6 Mai 1999 |term_end = |predecessor = ''Swydd newydd'' |successor = |birth_date = {{birth date and age|1968|1|18|df=yes}} |birth_place = [[Merthyr Tudful]] |death_date = |death_place = |restingplace = |birthname = |nationality = |party = [[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] Cyd-weithredol |otherparty = |spouse = [[Huw Lewis]] AS |relations = |children = 2 |residence = |alma_mater = [[Prifysgol Reading]] |occupation = Ymgynghorydd gwleidyddol |profession = |cabinet = |committees = |portfolio = |signature = |signature_alt= |website = |footnotes = }} [[Gwleidydd]] [[Cymry|Cymreig]] ac aelod o'r [[Y Blaid Lafur (DU)|Blaid Lafur]] yw '''Lynne Neagle''' (ganwyd [[18 Ionawr]] [[1968]]). Mae'n Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros [[Torfaen (etholaeth Senedd Cymru)|Etholaeth Torfaen]] ers ei ethol gyntaf ar ddyfodiad y Cynulliad ym 1999. Mae'n briod i [[Huw Lewis]], AS dros etholaeth [[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Senedd Cymru)|Merthyr Tudful a Rhymni]] ac mae'r ddau'n byw ym [[Penarth|Mhenarth]]. Ers mis Mawrth 2024, Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg yw hi. Fe'i maged ym [[Merthyr Tudful]] a derbyniodd ei haddysg yn [[Cyfarthfa|Ysgol Uwchradd Cyfarthfa]]. Astudiodd [[Ffrangeg]] ac [[Eidaleg]] ym Mhrifysgol Reading. Am gyfnod bu'n gynorthwyydd ymchwil i'r Aelod Seneddol Ewropeaidd, [[Glenys Kinnock]]. {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym}} {{bocs olyniaeth | cyn = ''swydd newydd'' | teitl = [[Aelod o'r Senedd]] dros [[Torfaen (etholaeth Senedd Cymru)|Dorfaen]] | blynyddoedd = [[1999]] – presennol | ar ôl = ''deiliad'' }} {{diwedd-bocs}} {{Cabinet Llywodraeth Cymru}} {{Rheoli awdurdod}} {{eginyn Cymry}} {{DEFAULTSORT:Neagle, Lynne}} [[Categori:Pobl o Ferthyr Tudful]] [[Categori:Genedigaethau 1968]] [[Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999–2003]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2003–2007]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007–2011]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] 23ee7oc5rb9lagkflkgzamnxxgo1twc 0 87460 14892234 14892174 2026-05-10T15:46:01Z Craigysgafn 40536 /* Cymraeg Fodern Gynnar */ 14892234 wikitext text/x-wiki Mae '''hanes y Gymraeg''' yn rhychwantu dros 1400 mlynedd, gan gynnwys cyfnod cynharaf yr iaith a elwir yn [[Hen Gymraeg]], yna [[Cymraeg Canol]] a [[Cymraeg|Chymraeg Modern]]. {| border="0" cellpadding="5" style="float:right; background:#ffffd9; margin-left:10px;" |- | style="background:#ffffd9;"|<timeline> ImageSize = width:240 height:900 PlotArea = right:40 top:10 left:40 bottom:10 DateFormat = yyyy TimeAxis = orientation:vertical order:reverse Period = from:500 till:2010 AlignBars = early ScaleMajor = unit:year increment:200 start:500 Colors = id:canvas value:rgb(1,1,0.85) BackgroundColors = canvas:canvas PlotData = width:15 color:blue bar:test from:500 till:800 shift:(10,0) text:Cymraeg Cyntefig PlotData = width:15 color:black bar:test from:800 till:1050 shift:(10,0) text:[[Hen Gymraeg]] PlotData = width:15 color:white bar:test from:1050 till:1250 shift:(10,0) text:[[Cymraeg Canol]] PlotData = width:15 color:red bar:test from:1250 till:1588 shift:(10,0) text:Cymraeg Fodern Gynnar PlotData = width:15 color:green bar:test from:1588 till:2006 shift:(10,0) text:Cymraeg Fodern Ddiweddar PlotData = bar:test at:1588 mark:(line,white) at:1588 shift:(10,0) text:1588 Cyhoeddwyd y~[[Beibl Cymraeg]] gan William Morgan bar:test at:1936 mark:(line,white) at:1936 shift:(10,0) text:1936 Tân yn Llŷn bar:test at:1962 mark:(line,white) at:1955 shift:(10,0) text:1962 Tynged yr iaith bar:test at:1982 mark:(line,white) at:1975 shift:(10,0) text:Lansiad [[S4C]] ym 1982 bar:test at:1993 mark:(line,white) at:1990 shift:(10,0) text:[[Deddf yr Iaith Gymraeg 1993]] bar:test at:2001 mark:(line,white) at:2007 shift:(10,0) text:2001 Nifer o siaradwyr yn cynyddu~yn y Cyfrifiad cenedlaethol </timeline> |} ==Y Cefndir Celtaidd a Rhufeinig== Mae cryn ansicrwydd pa bryd y cyrhaeddodd y [[Celtiaid]] neu eu hiaith a’u diwylliant ynysoedd Prydain.<ref name=Hanescymru>John Davies, ''Hanes Cymru'' (The Penguin Press, 1990)</ref> Nid oedd [[arysgrifau]] yn cael eu hysgrifennu ar henebion ym Mhrydain bryd hynny, heblaw am arysgrifau’r [[Pictiaid]].<ref>Nid oes neb yn siŵr a siaradai'r Pictiaid iaith cyn-Gelteg ynteu Gelteg. Erbyn hyn dadleua mwyafrif yr ysgolheigion mai iaith Gelteg a siaradai'r Pictiaid.</ref> Ymhlith y niferoedd lawer o ddamcaniaethau hawlia rhai arbenigwyr fod y Celtiaid wedi cyrraedd tua 2000 CC. Dadleua eraill iddynt gyrraedd Prydain ac Iwerddon ynghynt fyth gyda lledaeniad [[amaethyddiaeth]] ar draws Ewrop. Dadleua eraill bod goresgynwyr Celtaidd wedi dod â’u diwylliant a’u hiaith ganddynt wedi 700 CC, gan ddisodli’r brodorion, er bod tystiolaeth enetig erbyn hyn i wrthddweud y syniad hwn. Y ddamcaniaeth a gaiff y gefnogaeth fwyaf ar hyn o bryd yw’r ddamcaniaeth mai'r iaith Geltaidd a'i diwylliant a ymledodd yn hytrach na'r bobl. Ymledodd yn raddol ar draws rhannau helaeth o Ewrop o’r tiroedd rhwng afonydd Donaw a Rhein, gan gael ei chymathu gan y brodorion. Tybir y gallasai masnachwyr Parthau Môr Iwerydd yng nghanrifoedd olaf Oes y Pres fod yn ffactor bwysig yn y lledu hwn, gan iddynt efallai ddefnyddio Celteg yn 'lingua franca'. Ni wyddys faint o olion yr ieithoedd cyn-Geltaidd a erys yn y Gymraeg. Prin yw’r geiriau cyn-Geltaidd y tybir iddynt oroesi yn Gymraeg heblaw am ambell i enw lle. Awgrymir gan rai bod treigladau'r ieithoedd Celtaidd yn tarddu o’r ieithoedd cyn-Geltaidd, ond nid oes prawf o hyn. Gwyddys mai tafodieithoedd y [[Brythoneg|Frythoneg]] a siaredid dros fwyafrif Ynys Prydain pan gyrhaeddodd y [[yr Ymerodraeth Rufeinig|Rhufeiniaid]] yn ystod y ganrif gyntaf. Daeth newidiadau dirfawr yn sgil dyfodiad y Rhufeiniaid. Roedd llawer ym Mhrydain yn ddwyieithog mewn [[Lladin]] a Brythoneg, yn enwedig ar iseldiroedd de Prydain, yn yr ardal sifil Rufeinig (gan gynnwys de-ddwyrain Cymru) a elwid yn ‘Civitas’. Lladin oedd iaith dysg mwy na thebyg a'r brif iaith weinyddol, ac iaith lafar yn unig oedd y Frythoneg. [[Benthyg geiriau i'r Gymraeg#Lladin|Benthycwyd geirfa]] helaeth o'r Lladin i'r Frythoneg. Ond nid oedd dylanwad Lladin ar Frythoneg gymaint ag ydoedd dylanwad Lladin ar ieithoedd Celtaidd eraill yr Ymerodraeth Rufeinig. Roedd gafael yr Ymerodraeth Rufeinig a'r Lladin fel ei gilydd ym Mhrydain yn llai nag ydoedd yng [[Gâl|Ngâl]]. Wedi i’r Rhufeiniaid adael fe gollodd Lladin ei thir fel iaith lafar ym Mhrydain, er iddi barhau’n iaith ysgrifenedig. Ar yr un pryd yr oedd y Frythoneg yn cael ei thrawsnewid. Gyda dyfodiad y Rhufeiniaid roedd y Frythoneg wedi colli ei statws o fod yn brif iaith arweinyddiaeth rhannau helaeth o Brydain. Roedd presenoldeb iaith arall, sef Lladin, yn ychwanegu at ansefydlogi strwythur y Frythoneg. Cyrhaeddodd [[Cristnogaeth]] Brydain yn ystod y cyfnod hwn, gan wanhau awdurdod a dylanwad offeiriaid yr hen grefydd. Yr offeiriaid oedd ceidwaid traddodiad, gan gynnwys dulliau ieithyddol traddodiadol. Yn ystod arhosiad y Rhufeiniaid a'r ddwy ganrif wedi iddynt ymadael bu i ffurfiau gramadegol y Frythoneg ddadfeilio'n helaeth a ffurfiau newydd ddatblygu sy'n nodweddiadol o'r Gymraeg. ===Trawsnewidiad y Frythoneg i'r Gymraeg=== {{prif|Trawsnewidiad y Frythoneg i'r Gymraeg}}{{Diwylliant Cymru}}Gan nad oedd y [[Brythoneg|Frythoneg]] yn iaith ysgrifenedig tystiolaeth anuniongyrchol yn unig sydd i'r newidiadau a ddigwyddodd iddi.<ref name="DatblygiadyrIaithGymraeg">Henry Lewis, ''Datblygiad yr Iaith Gymraeg'' (Prifysgol Cymru, 1931)</ref><ref>Yn ystod y [[19g]] ail-ddechreuwyd astudio hanes datblygiad ieithoedd a'r perthynas rhyngddynt. Defnyddiwyd y dystiolaeth ysgrifenedig oedd ar gael a'i gymharu ag ieithoedd eraill yn dyddio o'r un adeg hanesyddol a dilyn hynt iaith ar hyd yr oesau. O ddeall patrymau newid ieithyddol mae modd ail-lunio ieithoedd diflanedig. Technegau [[ieitheg gymharol]], yn adeiladu ar dystiolaeth enwau llefydd a phobl Frythonig ac ambell i enw cyffredin a gofnodwyd yn Lladin neu yng Ngroeg, sydd wedi galluogi ieithyddion i ddirnad peth o eirfa a gramadeg y Frythoneg.</ref> Yn fras mae ieithyddion wedi dyfalu bod enwau ac ansoddeiriau wedi colli eu terfyniadau a ffurfiau gwrthrychol, genidol, derbyniol ac ati a oedd yn nodweddu ieithoedd [[Indo-Ewropeg Gorllewinol]] yr adeg honno. Roedd gan enwau yn y Frythoneg ffurfiau unigol, deuol a lluosog. Dim ond un ffurf unigol ac un luosog sydd gan y Gymraeg, ac ambell i ffurf ddeuol megis '''dwylo'''. Roedd cenedl enw Brythoneg yn wrywaidd, benywaidd neu'n ddiryw. Collwyd y genedl ddiryw yn ystod dirywiad y Frythoneg. Datblygodd terfyniadau newyddion neu newidiadau yn llafariaid bôn y gair i wahaniaethu rhwng geiriau unigol a lluosog, e.e. '''bardd/beirdd'''. Cafwyd llawer o [[newidiadau seiniol]]. Gellir dirnad proses ffurfio patrymau treiglad yn y newidiadau seiniol. Oherwydd y diffyg tystiolaeth ysgrifenedig ni ellir dweud yn sicr pryd y cafodd trawsnewidiad y Frythoneg i Gymraeg Cynnar ei gwblhau. Mae'r arysgrif Gymraeg cynharaf sydd wedi goroesi yn dyddio o tua [[700]] O.C.. Fe'i cheir ar faen coffa sydd yn awr yn eglwys [[Tywyn]], Meirionnydd. Er bod rhai yn meddwl y gallasai'r Gymraeg fod wedi ymwahanu'n bendant o'r Frythoneg yn gynnar yn y 6g, mae'r rhan fwyaf o ysgolheigion yn amcangyfrif bod oes Cymraeg Cynnar yn dechrau yn ail hanner y 6g. ==Cymraeg Cynnar== [[Delwedd:Beddfaen Cymraeg o'r 8fed ganrif 2.jpg|chwith|bawd|150px|Arysgrif Cymraeg o ddechrau'r 8fed ganrif, ar faen yn Eglwys Sant Cadfan, [[Tywyn]]]] Gelwir y cyfnod rhwng dechrau'r Gymraeg tua hanner olaf y 6g (gweler uchod) hyd at ddiwedd yr 8g yn oes Cymraeg Cynnar. Dim ond ambell i arysgrif ar feini sydd wedi goroesi o'r cyfnod hwn.<ref name= DatblygiadyrIaithGymraeg /> Fe gynnwys gwaith [[Beda]], ''Hanes Eglwysig Cenedl yr Eingl'', a ysgrifennwyd ar ddechrau'r 8g, ac ambell i enw lle Cymraeg. Mae'r enghraifft gynharaf o Gymraeg mewn [[llawysgrif]] sydd wedi goroesi i'w chael yn [[Llyfr Sant Chad]], a gedwir yn eglwys gadeiriol [[Caerlwytgoed]] (Lichfield). Gweithred gyfreithiol yw'r darn, a elwir yn gofnod ''surexit'' ar ôl y gair cyntaf o'r testun, ac a gopïwyd ar ddiwedd yr 8g o weithred Gymraeg o'r 6g. O'r ffynonellau hyn y tardd yr ychydig wybodaeth sydd gennym am Gymraeg Cynnar. ==Hen Gymraeg== Gelwir y cyfnod rhwng y 9g a diwedd yr 11g yn gyfnod Hen Gymraeg. Mae glosau, sef nodiadau Cymraeg ymyl y ddalen ar destunau Lladin, o'r cyfnod hwn wedi goroesi. Mae rhai o'r llawysgrifau a ysgrifennwyd o'r 12g ymlaen naill ai wedi eu copïo o lawysgrifau hŷn neu yn gofnod o draddodiad llafar hŷn, e.e. [[Llyfr Llandaf]] (a gedwir yn [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru]]), yr Annales Cambriae (cedwir un fersiwn o hwn yn y Public Record Office (PRO) a dau fersiwn yn y [[Y Llyfrgell Brydeinig|Llyfrgell Brydeinig]]) yn Llundain, a gwaith y [[Cynfeirdd]]. Mae'r darnau ysgrifenedig hyn yn cynnig tystiolaeth o fath ynglŷn â'r Gymraeg yn y cyfnod hwn. Eto amwys yw'r dystiolaeth i raddau gan na wyddom ai synau'r Gymraeg sydd wedi newid ynteu'r ffordd y cyflëir y synau hyn ar bapur. Rhaid bod yn ofalus wrth dynnu casgliadau o'r dystiolaeth ysgrifenedig brin. Yn y llawysgrifau ni cheir treiglad ar ddechrau gair byth, a phrin yw'r enghreifftiau o [[cyfnewidiad seiniol|gyfnewidiadau seiniol]] yng nghanol neu ar ddiwedd gair, e.e. '''atar''' (adar), '''nimer''' (nifer), '''douceint''' (deugain), '''merc''' (merch), '''trucarauc''' (trugarog). Ceir '''gu''' ynghanol gair, sydd yn w-gytsain erbyn heddiw, e.e. '''petguar''' (pedwar). Fe dybir nad oedd y gyfundrefn [[treiglad|dreigladau]] ar ddechrau geiriau sydd gennym heddiw ddim eto wedi datblygu'n llawn yn y Gymraeg na'r cyfnewidiadau seiniol mewnol, megis '''t''' i '''d''' yn '''atar/adar''', eto wedi eu cwblhau. Ond y mae'n bosib bod geiriau yn cael eu treiglo ar lafar ond mai'r ffurf gysefin yn unig a ysgrifennid, neu fod y ffordd o yngan y cytseiniaid wedi newid ers hynny. Digwydd '''oi''' neu '''ui''' lle yr yngenir wy heddiw, e.e. '''oith''' (wyth), '''troi''' (trwy), '''bloidin''' (blwyddyn), '''notuid''' (nodwydd). Ceir '''ou''' sydd heddiw'n '''eu''' neu '''au''', e.e. '''hithou''' (hithau), '''nouodou''' (neuaddau). Nid oedd Hen Gymraeg eto wedi magu '''y''' ar flaen geiriau'n dechrau ag '''s''' a chytsain arall megis '''stebill''' (ystafell), '''strat''' (ystrad). Safle'r acen yn y Frythoneg oedd ar y sill cyn yr olaf. Pan gollid terfyniadau Brythoneg, hynny yw'r sill olaf, fe fyddai’r acen ar y sill olaf o'r gair newydd, e.e. '''trīnĭtātem''' i '''trindáwd''', a'r acen ar y sill olaf '''–áwd''' (dynoda '''΄''' safle'r brif acen). Yna rhywbryd tua diwedd cyfnod yr Hen Gymraeg symudodd yr acen i'r sill cyn olaf i roi '''tríndawd'''. Wedi cyfnod yr Hen Gymraeg gwanhawyd yr '''aw''' oedd bellach yn ddiacen i '''o''' gan roi'r gair modern '''trindod'''. '''Ha''' a '''hac''' oedd ein '''ac''' a'n '''a''' ni megis mewn gweithred sy'n sôn am 'douceint torth ha maharuin in ir ham ha douceint torth in ir gaem' (deugain torth a maharen yn yr haf a deugain torth yn y gaeaf). ==Cymraeg Canol== Gelwir y cyfnod rhwng y 12g a diwedd y 14g yn gyfnod [[Cymraeg Canol]]. Ymhlith y gweithiau a ysgrifennwyd mewn Cymraeg Canol mae'r [[Mabinogi]], [[Cyfraith Hywel Dda]], a barddoniaeth y [[Gogynfeirdd]]. Ceir tystiolaeth am ddatblygiad y Gymraeg yn rhyddiaith y cyfnod a hefyd yng ngwaith y Gogynfeirdd o'r adeg hon. Eto amwys yw peth o'r dystiolaeth hon, gan fod y Gogynfeirdd yn cadw at batrymau traddodiadol. Defnyddient gystrawen a geirfa hynafol. Gwelir hyn wrth gymharu eu hiaith â rhyddiaith y cyfnod. Yn ystod y cyfnod hwn y cafwyd benthyg termau o'r [[Ffrangeg]] a'r [[Lladin]], yn rhannol gan fod cyfieithu gweithiau i'r Gymraeg yn dod yn gyffredin. Wedi'r cyfnod hwn y collwyd rhai o ffurfiau'r ferf a rhai o ffurfiau personol yr arddodiaid. Ceir y terfyniadau '''–wŷs''', '''-ws''', '''-es''', ar gyfer trydydd person unigol yr amser gorffennol mewn Cymraeg Canol yn ogystal â'r ffurf '''–odd'''. Erbyn heddiw dim ond y terfyniad –'''odd''' a erys mewn Cymraeg ysgrifenedig safonol. Wedi dweud hynny mae'r ffurf '''-ws''' yn parhau ar lafar yn y De-ddwyrain. Erys y ffurf '''-as''' a ysgrifennid ar ddechrau'r cyfnod diweddar ar lafar y De yn '''cas''', yn golygu '''cafodd'''. Dengys hyn eto pa mor anodd yw cyffredinoli a thynnu casgliadau am yr iaith lafar o'r dystiolaeth ysgrifenedig sy'n weddill i ni. Erbyn heddiw trefn elfennau'r [[brawddeg|frawddeg]] seml Gymraeg yw [[berf]] yna [[goddrych]] yna [[gwrthrych]]. Ond hyd at yr Oesoedd Canol roedd hi hefyd yn bosib trefnu brawddeg seml drwy osod y goddrych yn gyntaf ac yna'r ferf ac wedyn y gwrthrych. Mae'n bosib bod hepgor y gystrawen hon wedi digwydd ar lafar ynghynt nag y digwyddodd mewn llenyddiaeth. Hyd at yr Oesoedd Canol gallasai'r ferf mewn brawddeg seml fod yn unigol neu'n lluosog o flaen goddrych lluosog. Erbyn heddiw dim ond trydydd person unigol berf a ddefnyddir mewn brawddeg seml heb fod â [[rhagenw]] personol yn oddrych iddi. Arferid 'cenynt gerddorion' yn ogystal â 'canai cerddorion' yn yr Oesoedd Canol ond erbyn hyn dim ond y ffurf 'canai cerddorion' a arferir. ==Cymraeg Fodern Gynnar== Parhâi cyfnod Cymraeg Fodern Gynnar o ddechrau'r 14eg hyd at ddiwedd y 16g. Daeth newid cymharol sydyn i Gymraeg y beirdd wrth i [[Dafydd ap Gwilym|Ddafydd ap Gwilym]] fabwysiadu ffurf newydd y [[cywydd]] a'i ysgrifennu yn yr iaith fyw yn y 14g yn hytrach nag yn iaith geidwadol y Gogynfeirdd. Ond daeth tro ar fyd yn nes ymlaen yn y cyfnod hwn wrth i ryfel a dechrau lleihad yn nawdd yr uchelwyr i'r beirdd achosi dirywiad yn y gyfundrefn farddol a chymdeithasol. Yn yr [[Yr Oesoedd Canol yng Nghymru|Oesoedd Canol]] roedd y gyfundrefn farddol yn sicrhau rhywfaint o unoliaeth ar ffurf lenyddol y Gymraeg. Eto nid oedd y Gymraeg yn unffurf gan fod ysgolheigion sy'n astudio'r Oesoedd Canol yn gallu dirnad tarddiad daearyddol llawysgrif o'r amrywiadau tafodieithol a geir ynddi. Ond erbyn y 16g, heb gyfundrefn gref i osod safon y gellid glynu wrthi, roedd yr amrywiadau lleol wedi amlhau gymaint fel bod rhai yn achwyn eu bod yn cael trafferth i ddeall ysgrifau cyfoes o ardal arall. <gallery mode="packed" heights="230px" caption="Ieithoedd Cymru 1750–1900"> File:Map o ieithoedd Cymru (A map of the languages of Wales) - 1750.svg|1750 File:Map o ieithoedd Cymru (A map of the languages of Wales) - 1800.svg|1800 File:Map o ieithoedd Cymru (A map of the languages of Wales) - 1850.svg|1850 File:Map o ieithoedd Cymru (A map of the languages of Wales) - 1900.svg|1900 </gallery> {{align|center|'''Allwedd''': • Cymraeg {{color box|Green}} • Dwyieithog {{color box|Pink}} • Saesneg {{color box|White}}&nbsp;<ref>Mae'r data wedi'i seilio ar ymchwil gan W.T.R. Pryce a gyhoeddwyd yn W.T.R. Pryce, "Welsh and English in Wales, 1750–1971: A spatial analysis based on the linguistic affiliation of parochial communities", ''Bulletin of the Board of Celtic Studies'' (1978) 28: 1–36; W.T.R. Pryce, "Wales as a culture region: Patterns of change 1750-1971", ''Transactions of the Honourable Society of Cymmrodorion'' (1978): 229-261, wedi'i ddiwygio a'i ailargraffu yn W.T.R. Pryce, "Wales as a culture region: Patterns of change 1750-1971", yn ''The Welsh and Their Country: Selected Readings in the Social Sciences'' (Gwasg Gomer, 1986)</ref>}} ==Cymraeg Fodern Ddiweddar== [[Delwedd:% yn siarad Cymraeg yn ôl oed, 1911–2001 - pobl o dan 25 oed.PNG|bawd|500px|Y ganran a fedrai siarad Cymraeg yn ôl oed, 1911–2001 - pobl o dan 25 oed, yn ôl Cyfrifiad 2011. Mae’n werth nodi bod hwn yn awgrymu bod y rhod wedi troi, o ran y ganran yn gallu siarad Cymraeg ymhlith y plant 10 i 14, yn ystod y 1970au, cyn llawer o ddigwyddiadau sy’n cael eu hystyried yn bwysig yn hanes yr iaith, er enghraifft sefydlu S4C yn 1982 a phasio Deddf Diwygio Addysg 1988. Sefydlwyd Mudiad Ysgolion Meithrin yn 1971: yn y flwyddyn honno cofnodwyd fod 67 cylch meithrin.<ref>[http://www.comisiynyddygymraeg.org/Cymraeg/Rhestr%20Cyhoeddiadau/Darlun%20ystadegol%20Cymraeg.pdf Gwefan Comisiynydd y Gymraeg]{{Dolen marw|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Cyfrifir bod Cymraeg Fodern Ddiweddar yn dechrau gyda chyfieithiad [[Esgob William Morgan|William Morgan]] o'r [[Beibl 1588|Beibl]] a gyhoeddwyd ym [[1588]] ac a ddiwygiwyd ym [[1620]].<ref>Isaac Thomas, ''William Morgan a'i Feibl'' (Prifysgol Cymru, 1988)</ref> Defnyddiai William Morgan eirfa gyfoes lafar lle medrai, gan fathu termau lle byddai rhaid. Wrth fathu termau byddai'n benthyca o'r [[Hebraeg]], [[Lladin]] neu'r [[Saesneg]] neu yn bathu gair cyfansawdd o elfennau symlach Cymraeg eu tarddiad megis '''gwrthglawdd''', '''gwrthryfel''', '''arogldarth''', '''caethglud''', '''cyntaf-anedic''' (sillafiad William Morgan). Byddai'n defnyddio termau a fodolai yn ysgrifau crefyddol yr Oesoedd Canol hefyd ond yn osgoi'r termau hynny a fagodd gysylltiadau â'r [[Eglwys Gatholig]] a'r termau hynny oedd wedi eu disodli gan derm arall. Amcan ei ddewis o eirfa oedd eglurder ystyr. Defnyddiai briod-ddulliau urddasol. Weithiau byddai'n cyfieithu priod-ddull Hebraeg air am air. Bryd arall ceisiai gadw naws delynegol barddoniaeth y gwreiddiol drwy ddefnyddio ffurfiau a arferid yn y cywyddau Cymraeg. Defnyddiai ffurf 'annormal' y frawddeg (patrwm goddrych neu wrthrych neu adferf + geiryn perthynol + berf, megis yn 'A Duw a alwodd y goleuni yn ddydd') a gydymffurfiai â phatrwm 'gramadeg' Lladinaidd yr ystyrid ei bod yn well ffurf na ffurf 'normal' y frawddeg a geid ar lafar. Roedd rhai agweddau ar Gymraeg William Morgan felly yn hen ffasiwn. Gan i'r Beibl hwn gael ei dderbyn ym mhob cwr o Gymru bu'n fodd i angori'r iaith lenyddol ac arafu ei datblygiad. Drwy ddolen gyswllt Beibl 1588 mae modd i siaradwyr Cymraeg modern ddeall barddoniaeth Cymraeg Canol ond iddynt gael gwybod ystyr rhai geiriau nas arferir bellach neu sydd wedi newid eu hystyr. Ar yr un pryd cafwyd adennill unoliaeth y Gymraeg llenyddol a symleiddio eto ar ffurfiau'r ferf a'r arddodiaid a safoni'r patrymau treiglo. Roedd modd i'r rhai a ddefnyddiai iaith Beibl William Morgan ddeall ei gilydd ledled Cymru gyfan, ar bapur o leiaf. Beibl William Morgan fyddai defnydd pennaf ysgolion cylchynol y 18g a ddaeth â llythrennedd i drwch gwerin Cymru. Mae'r Gymraeg wedi gweld llawer o newidiadau yn ei phriod-ddulliau drwy'r oesau. Dyma rai enghreifftiau ohonynt:<ref name= DatblygiadyrIaithGymraeg /> {| style="margin:1em auto 1em auto" !Priod-ddull y gorffennol!!Priod-ddull cyfoes |- |Metha gennyf fynd||Methaf fynd, rwy’n methu mynd |- |Bath ar, newidiodd i math ar &nbsp; &nbsp; &nbsp;||Math o |- |Arfer o fynd ar ffrind||Arfer mynd at ffrind |- |Dyfod arno||Dyfod ato |} Yn y [[19g]] dyfeisiwyd system ddegol ar gyfer y [[rhifau yn y Gymraeg|rhifolion]] (ond nid y trefnolion).<ref>Peter Wynn Thomas, ''Gramadeg y Gymraeg'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 2006)</ref> Ond er i'r system newydd gael derbyniad ni ddiflannodd yr hen drefn rhifolion ugeiniol. Defnyddir y naill system a'r llall fel ei gilydd ar lafar ac ar bapur byth oddi ar hynny. Mae'r Gymraeg wedi benthyca geiriau o'r Saesneg ers dyfodiad y Saeson i Loegr. Ond ers twf dwyieithrwydd yng Nghymru mae dylanwad y Saesneg wedi dwysáu, ac mae llu o eiriau a phriod-ddulliau Saesneg wedi ymddangos yn y Gymraeg. Siarad ac ysgrifennu Saesneg yn y Gymraeg yw enw'r ieithyddion ar y broses o ddefnyddio gramadeg Saesneg wrth siarad ac ysgrifennu Cymraeg.<ref>''Llawlyfr Glowi Iaith'', t (Canolfan Bedwyr, 2008)</ref> Mae'r newidiadau i'r Gymraeg yn ystod yr hanner can mlynedd diwethaf wedi bod yn mynd ar garlam, a llu o eiriau newydd yn cael eu bathu wrth i'r Gymraeg ehangu ei defnydd i feysydd sydd wedi bod yn anghyfarwydd iddi ers rhai canrifoedd. Mae ei phriod-ddulliau hefyd yn newid yn gyflymach ar hyn o bryd nag y maent wedi gwneud ers oesoedd. Trafodir y newidiadau hyn gan Dafydd Glyn Jones yn ei ddarlith [http://www.cyfieithwyrcymru.org.uk/cymraeg/adnodd/pdf/DalyGeiriauYnghyd.pdf ''Dal y Geiriau Ynghyd''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927111131/http://www.cyfieithwyrcymru.org.uk/cymraeg/adnodd/pdf/DalyGeiriauYnghyd.pdf |date=2011-09-27 }}. == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}}{{Yr Iaith Gymraeg}}{{Comisiynydd}} {{DEFAULTSORT:Hanes Cymraeg}} [[Categori:Hanes y Gymraeg| ]] [[Categori:Cymraeg]] [[Categori:Hanes yn ôl iaith|Cymraeg]] h4kiqkgt2shlshykqlrp5n2nz9eehhn 0 90066 14892606 11817230 2026-05-11T11:28:12Z BOT-Twm Crys 23034 /* Cyfeiriadau */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892606 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad={{banergwlad|Cymru}} | sir= [[Sir Fynwy]]}} Mae '''Bryngaer Croes Trelech''' yn [[Bryngaer|fryngaer]] [[Y Celtiaid|Geltaidd]] sy'n perthyn i [[Oes yr Haearn]], ac sydd wedi'i lleoli ger [[Tryleg]], [[Sir Fynwy]], Cymru; cyfeirnod OS: SO492037. Cofrestrwyd y fryngaer hon gan [[Cadw]] a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: MM077.<ref>[http://www.whatdotheyknow.com/request/15714/response/38315/attach/html/2/SAMs%20by%20UA.xls.html Cofrestr Cadw.]</ref> Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o [[heneb]]ion, er bod [[archaeoleg]]wyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru. Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy [[Tre'r Ceiri]], a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin [[Ewrop]].<ref>References Wales gan John May; Gwasg Prifysgol Cymru.</ref> Mae ei [[arwynebedd|harwynebedd]] oddeutu 2.5[[ha]].<ref>{{Cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/celts/pages/trer_ceiri.shtml |title=Gwefan y BBC |access-date=2012-03-04 |archive-date=2011-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110411184132/http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/celts/pages/trer_ceiri.shtml |url-status=dead }}</ref> Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy [[Bryngaer Llanymynech]] sydd ag arwynebedd o 57 hectar.<ref>{{Cite web |url=http://www.cpat.org.uk/projects/longer/llanymyn/llanym.htm |title=Gwefan CPAT |access-date=2012-03-04 |archive-date=2014-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107234516/http://www.cpat.org.uk/projects/longer/llanymyn/llanym.htm |url-status=dead }}</ref> Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y [[Rhufeiniaid]]; er enghraifft [[Dinorben]] yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng [[200 CC]] ac OC [[43]]. ==Gweler hefyd == * [[Rhestr o fryngaerau Cymru]] * [[Cylch Cerrig|Cylchoedd cerrig]] * [[Rhestr copaon Cymru]] * [[Llwythau Celtaidd Cymru]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Bryngaerau Cymru}} [[Categori:Bryngaerau Sir Fynwy]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] q2kx76h7znedrf0gjoe6rtgmc72pya3 14892607 14892606 2026-05-11T11:29:23Z Llywelyn2000 796 dileu cat 14892607 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad={{banergwlad|Cymru}} | sir= [[Sir Fynwy]]}} Mae '''Bryngaer Croes Trelech''' yn [[Bryngaer|fryngaer]] [[Y Celtiaid|Geltaidd]] sy'n perthyn i [[Oes yr Haearn]], ac sydd wedi'i lleoli ger [[Tryleg]], [[Sir Fynwy]], Cymru; cyfeirnod OS: SO492037. Cofrestrwyd y fryngaer hon gan [[Cadw]] a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: MM077.<ref>[http://www.whatdotheyknow.com/request/15714/response/38315/attach/html/2/SAMs%20by%20UA.xls.html Cofrestr Cadw.]</ref> Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o [[heneb]]ion, er bod [[archaeoleg]]wyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru. Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy [[Tre'r Ceiri]], a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin [[Ewrop]].<ref>References Wales gan John May; Gwasg Prifysgol Cymru.</ref> Mae ei [[arwynebedd|harwynebedd]] oddeutu 2.5[[ha]].<ref>{{Cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/celts/pages/trer_ceiri.shtml |title=Gwefan y BBC |access-date=2012-03-04 |archive-date=2011-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110411184132/http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/celts/pages/trer_ceiri.shtml |url-status=dead }}</ref> Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy [[Bryngaer Llanymynech]] sydd ag arwynebedd o 57 hectar.<ref>{{Cite web |url=http://www.cpat.org.uk/projects/longer/llanymyn/llanym.htm |title=Gwefan CPAT |access-date=2012-03-04 |archive-date=2014-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107234516/http://www.cpat.org.uk/projects/longer/llanymyn/llanym.htm |url-status=dead }}</ref> Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y [[Rhufeiniaid]]; er enghraifft [[Dinorben]] yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng [[200 CC]] ac OC [[43]]. ==Gweler hefyd == * [[Rhestr o fryngaerau Cymru]] * [[Cylch Cerrig|Cylchoedd cerrig]] * [[Rhestr copaon Cymru]] * [[Llwythau Celtaidd Cymru]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Bryngaerau Cymru}} [[Categori:Bryngaerau Sir Fynwy]] [[Categori:Tryleg Unedig]] m8gi11sokph0ch5pt2dmm30yu0d41ex 10 90506 14892373 14891876 2026-05-11T00:33:03Z Cyberbot I 19483 Diweddaru Ystadegau Gweinyddol ([[en:WP:PEACHY|Peachy 2.0 (alpha 8)]]) 14892373 wikitext text/x-wiki {{Adminstats/Core |edits=104475 |ed=107139 |created=2 |deleted=2470 |restored=29 |blocked=376 |protected=34 |unprotected=0 |rights=41 |reblock=29 |unblock=16 |modify=14 |rename=9 |import=0 |style={{{style|}}}}} ja7x99nletp2npeh1oc09f08j343wek 0 98041 14892263 13318427 2026-05-10T19:11:04Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892263 wikitext text/x-wiki {{infobox person/Wikidata | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Cyn-filwr a swyddog cyhoeddus o [[Americanwr]] yw '''David Howell Petraeus''' ({{IPAc-en|pron|p|ɨ|ˈ|t|r|eɪ|.|ə|s}}; ganwyd [[7 Tachwedd]] [[1952]]) a wasanaethodd fel Cyfarwyddwr [[yr Asiantaeth Gwybodaeth Ganolog]] o 6 Medi 2011<ref>{{cite news | url=http://www.cnn.com/video/#/video/us/2011/09/06/petraeus-sworn-into-cia.cnn?iref=allsearch |title=Petraeus sworn in as CIA director |publisher=cnn |accessdate=2011-09-07}}</ref> hyd ei ymddiswyddiad ar 9 Tachwedd 2012.<ref>{{cite news | url=http://www.usatoday.com/story/news/nation/2012/11/09/david-petraeus-cia-resign-nbc/1695271/ |title=David Petraeus resigns from CIA |work=USA Today |accessdate=2012-11-09}}</ref> Roedd yn gadfridog pedair-seren ym [[Byddin yr Unol Daleithiau|Myddin yr Unol Daleithiau]] ac yn gadlywydd [[ISAF]] a'r lluoedd Americanaidd yn [[Rhyfel Affganistan (2001–presennol)|Rhyfel Affganistan]] o 4 Gorffennaf 2010 hyd 18 Gorffennaf 2011 a chadlywydd lluoedd y glymblaid yn [[Rhyfel Irac]] o 10 Chwefror 2007 hyd 16 Medi 2008.<ref name="Change in command">{{cite web |url=http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=51170 |title=Gates Notes Shift in Mission as Iraq Command Changes Hands |publisher=Defenselink.mil |accessdate=2010-07-05 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915215231/http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=51170 |url-status=dead }}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Petraeus, David}} [[Categori:Genedigaethau 1952]] [[Categori:Cadfridogion Byddin yr Unol Daleithiau]] [[Categori:Cyfarwyddwyr y CIA]] [[Categori:Milwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Milwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Rhyfel Affganistan (2001–21)]] [[Categori:Rhyfel Irac]] [[Categori:Pobl a aned yn Efrog Newydd]] [[Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Ffrisiaidd]] f59ghsnnubqpkzw4qhkj4636fw3by8t 0 105421 14892261 10910732 2026-05-10T18:24:28Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892261 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}}| suppressfields = cylchfa | ardal = {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P131|FETCH_WIKIDATA}} | gwlad = {{banergwlad|Lloegr}} | sir = [[Swydd Gaer]]<br />([[Siroedd seremonïol Lloegr|Sir seremonïol]]) }} Pentref a phlwyf sifil yn [[Siroedd seremonïol Lloegr|sir seremonïol]] [[Swydd Gaer]], [[Gogledd-orllewin Lloegr]], ydy '''Davenham'''. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol [[Gorllewin Swydd Gaer a Chaer]]. Mae ganddo boblogaeth o oddeutu 5,655.<ref>[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316014926/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/index.html |date=2012-03-16 }} Gwefan ystadegau'r Cyfrifiad Cenedlaethol: [[Swyddfa Ystadegau Gwladol]]]; adalwyd 26/03/2013</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Eginyn Swydd Gaer}} [[Categori:Awdurdod unedol Gorllewin Swydd Gaer a Chaer]] [[Categori:Pentrefi Swydd Gaer]] [[Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaer]] 8l6ref9ldw6fgfisgxf3ctszhwnbldg 0 113685 14892459 14884759 2026-05-11T08:57:06Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892459 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]] ydy '''Bedwas, Tretomos a Machen'''. Mae'n cynnwys: [[Bedwas]], [[Tretomos]] a [[Machen]]. {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Bedwas, Tretomos a Machen (pob oed) (10,758)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Bedwas, Tretomos a Machen) (1,186)'''|red|11.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Bedwas, Tretomos a Machen) (9298)'''|green|86.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Bedwas, Tretomos a Machen) (1,737)'''|blue|39.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} [[Categori:Bedwas, Tretomos a Machen| ]] [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 43xj2kxt0fr41dpijcapqwktcihjj11 0 113692 14892468 14890912 2026-05-11T09:02:11Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892468 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]] ydy '''Cefn Fforest''' sy'n ffinio gyda maestref y [[Coed-duon]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Cefn Fforest (pob oed) (3,894)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cefn Fforest) (358)'''|red|9.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cefn Fforest) (3574)'''|green|91.8}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Cefn Fforest) (777)'''|blue|46.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cefn Fforest| ]] [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] opwc9f5zmjqlxkindtbine0wdq8irkv 0 113722 14892301 14883648 2026-05-10T20:13:49Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892301 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Blaenau Gwent|mwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''De Glynebwy''' (Saesneg: ''Ebbw Vale South''). {{-}} ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned De Glynebwy (pob oed) (4,274)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (De Glynebwy) (347)'''|red|8.4}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (De Glynebwy) (3706)'''|green|86.7}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(De Glynebwy) (725)'''|blue|39.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cymunedau Blaenau Gwent]] [[Categori:De Glynebwy| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] 5wxx7rt911vwxv7rdne1xa7bb9810m9 0 113723 14892556 14272425 2026-05-11T10:27:47Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892556 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = {{Swits Islwyn i enw Aelod o'r Senedd}} | aelod_y_DU = {{Swits Gorllewin Casnewydd ac Islwyn i enw AS y DU}} }} [[cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]] ydy '''Dwyrain Rhisga''' sy'n rhan o dref [[Rhisga]]. ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dwyrain Rhisga (pob oed) (6,464)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dwyrain Rhisga) (652)'''|red|10.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dwyrain Rhisga) (5686)'''|green|88}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Dwyrain Rhisga) (942)'''|blue|34.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Gorllewin Rhisga]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cymunedau Caerffili]] [[Categori:Dwyrain Rhisga| ]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (y DU)]] hr10glsmtdx1sb0j95k3qu2olot6v5j 0 114024 14892559 13088210 2026-05-11T10:28:53Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892559 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | aelod_y_DU = {{Swits Aberafan Maesteg i enw AS y DU}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym mwrdeistref sirol [[Castell-nedd Port Talbot]], [[Cymru]], yw '''Dwyrain Traethmelyn''' (Saesneg: ''Sandfields East''). Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 6,118 .<ref>{{Cite web |url=http://www.npt.gov.uk/PDF/Neighbourhood%20Profile%20for%20Sandfields%20West.pdf |title=Neighbourhood Profile for Sandfields West Ward gan Gyngor Castell-nedd Port Talbot; adalwyd 21 Mai 2013. |access-date=2013-05-21 |archive-date=2012-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120916212448/http://www.npt.gov.uk/PDF/Neighbourhood%20Profile%20for%20Sandfields%20West.pdf |url-status=dead }}</ref> ==Cyfrifiad 2011== Yng [[Cyfrifiad 2011|nghyfrifiad 2011]] roedd y sefyllfa fel a ganlyn:<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=2012-12-12|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|url-status=dead}}. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Canran y diwaith drwy Gymru]; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013</ref><ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/94179-cyfrifiad-niferoedd-y-siaradwyr-cymraeg-wedi-disgyn Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol]; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.</ref><ref>[http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/economy2010/101117/?skip=1&lang=cy Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; ''Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.''; adalwyd 31 Mai 2013]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{bar box |float=left |title=Cyfrifiad 2011 |titlebar=#AAF |caption= |width= |bars= {{bar percent|'''Poblogaeth cymuned Dwyrain Traethmelyn (pob oed) (6,895)'''|yellow|100}} {{bar percent|'''Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Dwyrain Traethmelyn) (504)'''|red|7.5}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|19}} {{bar percent|'''Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Dwyrain Traethmelyn) (6085)'''|green|88.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|73}} {{bar percent|'''Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Dwyrain Traethmelyn) (1,472)'''|blue|48.3}} {{bar percent|:''Y ganran drwy Gymru''|grey|67.1}} }} {{clirio}} ==Gweler hefyd== * [[Gorllewin Traethmelyn]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi CNPT}} [[Categori:Cymunedau Castell-nedd Port Talbot]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Aberafan Maesteg (y DU)]] 4gvfrrz21y4xrbupf6ebqg5x6m2wjeu 0 116639 14892612 14891685 2026-05-11T11:33:04Z Craigysgafn 40536 14892612 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|De Affrica}}<br/>{{banergwlad|Canada}}<br/>{{banergwlad|Unol Daleithiau America}} | dateformat = dmy}} Dyn busnes a buddsoddwr De Affricanaidd-Americanaidd yw '''Elon Reeve Musk'''. Yn Rhagfyr 2023 ef oedd person cyfoethoca'r byd, gydag amcangyfrif o werth net o US$222 biliwn, yn ôl ''Bloomberg Billionaires Index'', a $244&nbsp;biliwn yn ôl ''[[Forbes]]'', yn bennaf o ganlyniad i'w gwmnïau Tesla a SpaceX.<ref>{{Cite news|title=Bloomberg Billionaires Index|url=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/elon-r-musk/|publisher=Bloomberg|access-date= 25 Gorffennaf 2022|archive-date= 8 Gorffennaf 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708045857/https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/elon-r-musk/}}</ref> Ef yw sylfaenydd, cadeirydd, Prif Swyddog Gweithredol a phrif swyddog technoleg [[SpaceX]]; mae hefyd yn Brif Swyddog Gweithredol, pensaer cynnyrch a chyn-gadeirydd [[Tesla (cwmni ceir)|Tesla, Inc.]]; mae'n berchennog, cadeirydd a CTO o X Corp.; sylfaenydd y Boring Company a xAI; cyd-sylfaenydd Neuralink ac OpenAI a yn llywydd [[Elon Musk|Sefydliad Musk]]. Yn aelod o deulu cyfoethog Musk De Affrica, ganed Elon yn [[Pretoria]] a mynychodd Brifysgol Pretoria am gyfnod byr cyn ymfudo i Ganada yn 18 oed, gan gaffael dinasyddiaeth trwy ei fam a aned yng Nghanada. Ddwy flynedd yn ddiweddarach, aeth i Brifysgol Queen's yn Kingston yng Nghanada. Yn ddiweddarach trosglwyddodd Musk i Brifysgol Pennsylvania, a derbyniodd raddau baglor mewn economeg a ffiseg. Symudodd i [[Califfornia|Galifornia]] yn 1995 i fynychu [[Prifysgol Stanford]]. Fodd bynnag, rhoddodd Musk y gorau ar ôl dau ddiwrnod a, gyda'i frawd Kimbal, cyd-sefydlodd y cwmni meddalwedd ar-lein Zip2. Prynwyd y cwmni cychwynnol hwn gan Compaq am $307 miliwn ym 1999, ac yn yr un flwyddyn, cyd-sefydlodd Musk X.com, banc uniongyrchol. Unodd X.com â Confinity yn 2000 i ffurfio [[PayPal]]. Yn Hydref 2002, prynnodd [[eBay]] y cwmni bancio arlein [[PayPal]] am $1.5 biliwn, a'r un flwyddyn, gyda $100&nbsp;miliwn o'r arian sefydlodd Musk [[SpaceX]], cwmni gwasanaethau [[Teithio'r gofod|hedfan i'r gofod]]. Yn 2004 daeth yn fuddsoddwr cynnar yn y gwneuthurwr cerbydau trydan Tesla Motors, Inc. (Tesla, Inc. bellach). Daeth yn gadeirydd a phensaer y cynnyrch, gan gymryd swydd Prif Swyddog Gweithredol yn 2008. Yn 2006 aeth Musk ati i greu SolarCity, cwmni ynni solar a gaffaelwyd gan Tesla yn 2016 ac a newidiodd ei enw i [[Ynni Tesla|Tesla Energy]]. Yn 2013, cynigiodd system gludo trenau tiwb-faciwm, cyflym. Cyd-sefydlodd OpenAI yn 2015, cwmni ymchwil [[deallusrwydd artiffisial]] dielw. Y flwyddyn ganlynol, cyd-sefydlodd Musk [[Neuralink]] - cwmni niwrodechnoleg sy'n datblygu rhyngwynebau ymennydd-cyfrifiadur - a'r [[Boring Company]], cwmni adeiladu twneli ar gyfer y trenau tiwb-faciwm. Yn 2022 prynodd [[Twitter]] am $44 biliwn. Wedi hynny, unodd y cwmni gyda X Corp. a oedd newydd ei greu ac ailfrandio'r gwasanaeth fel X y flwyddyn ganlynol. Ym Mawrth 2023, sefydlodd xAI, cwmni deallusrwydd artiffisial. Mae Musk wedi mynegi safbwyntiau sydd wedi ei wneud yn ffigwr dadleuol, nad yw'n cydymffurfio a'r drefn na ffasiwn<ref name="Trouble">{{Cite web|last=Ghaffary|first=Shirin|date= 20 Mai 2023|title=Elon Musk won't stop tweeting his way into trouble|url=https://www.vox.com/technology/2023/5/20/23730607/elon-musk-conspiracy-twitter-texas-shooting-bellingcat-taylor-lorenz-psyops|access-date=October 28, 2023|website=Vox|language=en|archivedate=October 27, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231027100923/https://www.vox.com/technology/2023/5/20/23730607/elon-musk-conspiracy-twitter-texas-shooting-bellingcat-taylor-lorenz-psyops}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bond|first=Shannon|date=31 Hydref 2022|title=Elon Musk said Twitter wouldn't become a 'hellscape.' It's already changing|url=https://www.npr.org/2022/10/31/1132906782/elon-musk-twitter-pelosi-conspiracy|website=NPR|access-date=October 28, 2023|archivedate=20 Hydref 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231020063419/https://www.npr.org/2022/10/31/1132906782/elon-musk-twitter-pelosi-conspiracy}}</ref> Beirniadwyd ef am wneud datganiadau anwyddonol a chamarweiniol am COVID-19, trawsffobia<ref name="independent2023">{{Cite news|title=Elon Musk promotes transphobic content as hate speech surges on his far-right platform|work=The Independent|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/elon-musk-twitter-transgender-hate-speech-b2351923.html|access-date=5 Awst 2023|archive-date=7 Awst 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807120600/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/elon-musk-twitter-transgender-hate-speech-b2351923.html}}</ref>, a chamddenhonglwyd ei sylwadau yn erbyn agwedd milwriaethus Llywodraeth Israel.<ref name="Trouble2">{{Cite web|last=Ghaffary|first=Shirin|date= 20 Mai 2023|title=Elon Musk won't stop tweeting his way into trouble|url=https://www.vox.com/technology/2023/5/20/23730607/elon-musk-conspiracy-twitter-texas-shooting-bellingcat-taylor-lorenz-psyops|access-date= 28 Hydref 2023|website=Vox|language=en|archive-date=27 Hydref 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231027100923/https://www.vox.com/technology/2023/5/20/23730607/elon-musk-conspiracy-twitter-texas-shooting-bellingcat-taylor-lorenz-psyops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/antisemites-are-saying-elon-musk-side-latest-tweets-jews-rcna125617|title=Disney, Apple among major companies to pull business from X after Elon Musk's antisemitic post|date=November 18, 2023|website=NBC News|access-date=November 18, 2023|archive-date= 18 Tachwedd 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118025459/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/antisemites-are-saying-elon-musk-side-latest-tweets-jews-rcna125617|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2023/11/17/elon-musk-x-antisemitic-conspiracy-theory-actual-truth/|title=Backlash builds after Elon Musk called an antisemitic conspiracy theory the 'actual truth'|first=Taylor|last=Hatmaker|date=November 17, 2023|access-date= 18 Tachwedd 2023|archive-date= 18 Tachwedd 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118032427/https://techcrunch.com/2023/11/17/elon-musk-x-antisemitic-conspiracy-theory-actual-truth/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.vanityfair.com/news/2023/11/another-day-another-antisemitic-conspiracy-theory-elon-musk-x|title=Another Day, Another Antisemitic Conspiracy Theory for Elon Musk and X|date= 16 Tachwedd 2023|magazine=Vanity Fair|access-date= 18 Tachwedd 2023|archive-date= 17 Tachwedd 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117000336/https://www.vanityfair.com/news/2023/11/another-day-another-antisemitic-conspiracy-theory-elon-musk-x|url-status=live}}</ref> Mae ei berchnogaeth o Twitter wedi bod yr un mor ddadleuol, diswyddwyd nifer o weithwyr a dywedir fod y nifer o drydariadau cas wedi codi a bod gwybodaeth anghywir a diffyg gwybodaeth ar y wefan. Yn 2018, fe wnaeth [[Comisiwn Gwarantau a Chyfnewid yr Unol Daleithiau]] (SEC) ei siwio am drydar ar gam ei fod wedi sicrhau cyllid ar gyfer meddiannu Tesla yn breifat. I setlo'r achos, ymddiswyddodd Musk fel cadeirydd Tesla a thalu dirwy o $20 miliwn. Cefnogodd Musk [[Donald Trump]] yn y [[Etholiad arlywyddol yr Unol Daleithiau, 2024]]. Rhoddodd saliwt tebyg i [[Adolf Hitler|Hitler]] yn un o'r ralïau.<ref>{{Cite web |last=Gerken |first=Tom |date=23 Ionawr 2025 |title=Over 100 Reddit groups ban X links in protest at Musk arm gesture |url=https://www.bbc.com/news/articles/c77r1p887e5o |language=en|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250129051346/https://www.bbc.com/news/articles/c77r1p887e5o |archive-date=29 Ionawr 2025 |access-date=24 Ionawr 2025 |website=[[BBC News]]}}</ref> Ar ôl i Trump ddod yn arlywydd, penodwyd Musk yn bennaeth DOGE ("Adran Effeithlonrwydd y Llywodraeth").<ref>{{Cite news |last=Shepardson |first=David |date=20 Awst 2024 |title=Trump says he may end EV tax credit; is open to naming Elon Musk as an adviser |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-says-he-would-consider-ending-7500-electric-vehicle-credit-2024-08-19/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206064735/https://www.reuters.com/world/us/trump-says-he-would-consider-ending-7500-electric-vehicle-credit-2024-08-19/ |archive-date=6 Rhagfyr 2024 |language=en|access-date=20 Chwefror 2024 |publisher=Reuters}}</ref> Mae'n wrthwynebydd i undebau llafur hefyd. == Bywyd cynnar ac addysg == === Plentyndod a theulu === Ganed Elon Reeve Musk ar 28 Mehefin 1971, yn [[Pretoria]], prifddinas weinyddol De Affrica.<ref name="Eligon-2022">{{Cite news|last=Eligon|first=John|last2=Chutel|first2=Lynsey|date=5 Mai 2022|title=Elon Musk Left a South Africa That Was Rife With Misinformation and White Privilege|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/05/05/world/africa/elon-musk-south-africa.html|access-date=5 Mai 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221111015804/https://www.nytimes.com/2022/05/05/world/africa/elon-musk-south-africa.html|archive-date= 11 Tachwedd 2022}}</ref><ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 25, 31.</ref> Mae ganddo dras Prydeinig a Pennsylvania-Iseldiraidd.<ref name="sjmn20140411">{{Cite news|last=Hall|first=Dana|date= 11 Ebrill 2014|title=Rocket Man: The otherworldly ambitions of Elon Musk|work=The Mercury News|url=http://www.mercurynews.com/business/ci_25541126/rocket-man-otherworldy-ambitions-elon-musk|access-date= 14 Ebrill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414070701/http://www.mercurynews.com/business/ci_25541126/rocket-man-otherworldy-ambitions-elon-musk|archive-date= 14 Ebrill 2014}}</ref><ref>{{Cite news|last=Elliott|first=Hannah|date= 26 Mawrth 2012|title=At Home With Elon Musk: The (Soon-to-Be) Bachelor Billionaire|work=Forbes|url=https://www.forbes.com/sites/hannahelliott/2012/03/26/at-home-with-elon-musk-the-soon-to-be-bachelor-billionaire/|access-date= 30 Mai 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20120527053447/http://www.forbes.com/sites/hannahelliott/2012/03/26/at-home-with-elon-musk-the-soon-to-be-bachelor-billionaire/|archive-date= 27 Mai 2012}}</ref> Roedd ei fam, Maye Musk (née Haldeman), yn fodel ac yn ddietegydd a anwyd yn [[Saskatchewan]], Canada, ac a fagwyd yn Ne Affrica.<ref>{{Cite news|url=https://www.townandcountrymag.com/style/a18205769/maye-musk-facts/|title=11 Things to Know About Stunning 69-Year-Old Model Maye Musk|last=Vargas|first=Chanel|date= 6 Mawrth 2018|work=Town & Country|access-date= 25 Mawrth 2020|archive-date= 7 Mawrth 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307023138/https://www.townandcountrymag.com/style/a18205769/maye-musk-facts/}}</ref><ref name="Usborne-2018">{{Cite news|last=Usborne|first=Simon|url=https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2018/feb/21/meet-elon-musk-family|title=Meet the Musks: who's who in Elon's extended family?|date= 21 Chwefror 2018|work=The Guardian|access-date= 25 Mawrth 2020|issn=0261-3077|archive-date= 27 Mai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527001143/https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2018/feb/21/meet-elon-musk-family}}</ref> Mae ei dad, Errol Musk, yn beiriannydd electromecanyddol o Dde Affrica, yn beilot, yn forwr, yn ymgynghorydd, ac yn ddatblygwr eiddo, a oedd yn rhannol berchen ar fwynglawdd [[emrallt]] Zambia ger [[Llyn Tanganica|Llyn Tanganyika]], yn ogystal â phorthdy rhent yng Ngwarchodfa Natur Breifat Timbavati.<ref name="auto">[[Elon Musk#Isaacson|Isaacson (2023)]], p. 23.</ref><ref>{{Cite news|last=Hull|first=Dana|last2=May|first2=Patrick|title=Exploring the otherworldly ambitions of Elon Musk|url=https://buffalonews.com/business/local/exploring-the-otherworldly-ambitions-of-elon-musk/article_2fc57479-93eb-5016-b724-016b48a4f4f3.html|access-date= 24 Hydref 2021|work=The Buffalo News|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926055648/https://buffalonews.com/business/local/exploring-the-otherworldly-ambitions-of-elon-musk/article_2fc57479-93eb-5016-b724-016b48a4f4f3.html|archive-date= 26 Medi 2022}}</ref><ref name="Smith b">{{Cite news|last=Smith|first=Adam|title=50 years of Elon Musk's huge wealth, from emeralds to SpaceX and Tesla|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/elon-musk-birthday-ceo-tesla-b1874017.html|access-date= 20 Rhagfyr 2021|work=The Independent|date= 28 Mehefin 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125034322/https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/elon-musk-birthday-ceo-tesla-b1874017.html|archive-date= 25 Tachwedd 2021}}</ref> Mae gan Musk frawd iau, Kimbal, a chwaer iau, Tosca.<ref name="Usborne-2018" /> Roedd teulu Musk yn gyfoethog yn ystod ei ieuenctid.<ref name="Smith">{{Cite news|last=Smith|first=Adam|title=50 years of Elon Musk's huge wealth, from emeralds to SpaceX and Tesla|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/elon-musk-birthday-ceo-tesla-b1874017.html|access-date=December 20, 2021|work=The Independent|date=June 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125034322/https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/elon-musk-birthday-ceo-tesla-b1874017.html|archive-date=November 25, 2021}}</ref> Etholwyd ei dad i Gyngor Dinas Pretoria fel cynrychiolydd y Blaid Flaengar gwrth-apartheid a dywedodd bod ei blant yn rhannu'r un atgasedd at [[apartheid]].<ref name="Eligon-2022 b">{{Cite news|last=Eligon|first=John|last2=Chutel|first2=Lynsey|date=5 Mai 2022|title=Elon Musk Left a South Africa That Was Rife With Misinformation and White Privilege|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/05/05/world/africa/elon-musk-south-africa.html|access-date=5 Mai 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221111015804/https://www.nytimes.com/2022/05/05/world/africa/elon-musk-south-africa.html|archive-date=November 11, 2022}}</ref> Roedd ei dad-cu ar ochr ei fam, Joshua N. Haldeman, o Ganada ac a aeth â'i deulu ar deithiau newydd uwch Affrica ac Awstralia - a hynny mewn awyren un injan, sef Bellanca.<ref name="Hull-2014">{{Cite news|last=Hull|first=Dana|last2=May|first2=Patrick|date= 10 Ebrill 2014|title=2014: Rocket Man: The otherworldly ambitions of Elon Musk|work=The Mercury News|url=https://www.mercurynews.com/2014/04/10/2014-rocket-man-the-otherworldly-ambitions-of-elon-musk/|access-date= 7 Ebrill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20160906062154/http://www.mercurynews.com/business/ci_25541126/rocket-man-otherworldy-ambitions-elon-musk|archive-date= 6 Medi 2016}}</ref><ref>{{Cite news|last=Keating|first=Joseph C. Jr.|date=Medi 1995|title=Joshua N Haldeman, DC: the Canadian Years, 1926–1950|work=The Journal of the Canadian Chiropractic Association|pmc=2485067}}</ref><ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 26–30.</ref><ref>[[Elon Musk#Isaacson|Isaacson (2023)]], p. 16.</ref> Ar ôl i'w rieni ysgaru yn 1980, dewisodd Musk fyw gyda'i dad, yn bennaf.<ref name="sjmn20140411 b">{{Cite news|last=Hall|first=Dana|date= 11 Ebrill 2014|title=Rocket Man: The otherworldly ambitions of Elon Musk|work=The Mercury News|url=http://www.mercurynews.com/business/ci_25541126/rocket-man-otherworldy-ambitions-elon-musk|access-date= 14 Ebrill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414070701/http://www.mercurynews.com/business/ci_25541126/rocket-man-otherworldy-ambitions-elon-musk|archive-date= 14 Ebrill 2014}}</ref><ref name="auto">[[Elon Musk#Isaacson|Isaacson (2023)]], p. 23.</ref> Yn ddiweddarach roedd Musk yn difaru gwneud y penderfyniad hwn ac ymddieithriodd oddi wrth ei dad. Mae ganddo hanner chwaer a hanner brawd drwy ei dad.<ref name="Hull-2014" /><ref>{{Cite news|last=Crilly|first=Rob|date= 25 Mawrth 2018|title=Elon Musk's father has baby with step-daughter he has known since she was four|work=[[The Daily Telegraph]]|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/03/25/elon-musks-father-has-baby-step-daughter-has-known-since-four/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426231132/https://www.telegraph.co.uk/news/2018/03/25/elon-musks-father-has-baby-step-daughter-has-known-since-four/|archive-date= 26 Ebrill 2021}}</ref> Mewn digwyddiad cofiadwy, ar ôl galw bachgen yr oedd ei dad wedi cyflawni hunanladdiad yn "dwp", cafodd Musk ei guro'n ddifrifol a'i daflu i lawr grisiau concrit. Gwawdiodd ei dad Elon am ei ymddygiad ac ni ddangosodd unrhyw gydymdeimlad ag ef er gwaethaf ei anafiadau.<ref>[[Elon Musk#Isaacson|Isaacson (2023)]], pp. 2—3.</ref><ref>{{Cite web|last=Bhaimiya|first=Sawdah|title=Errol Musk denies berating his son after an attack at school put Elon Musk in hospital|url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-dad-errol-denies-berating-him-after-attack-school-2023-9|access-date=2023-12-05|website=Business Insider|language=en-US|archivedate= 5 Rhagfyr 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231205050228/https://www.businessinsider.com/elon-musk-dad-errol-denies-berating-him-after-attack-school-2023-9}}</ref> Roedd Musk yn ddarllenwr brwd, gan briodoli ei lwyddiant yn ddiweddarach yn rhannol i ddarllen ''Benjamin Franklin: An American Life'', ''Lord of the Flies'', y gyfres ''Foundation'', a [[The Hitchhiker's Guide to the Galaxy|''The Hitchhiker's Guide to the Galaxy'']].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2020/02/21/elon-musk-recommends-science-fiction-book-series-that-inspired-spacex.html|title=Elon Musk shares the science fiction book series that inspired him to start SpaceX|date= 22 Chwefror 2020|website=[[CNBC]]|access-date=November 9, 2023|archivedate= 4 Tachwedd 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231104000623/https://www.cnbc.com/2020/02/21/elon-musk-recommends-science-fiction-book-series-that-inspired-spacex.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2017/11/16/tesla-ceo-elon-musk-says-he-was-raised-by-books.html|title=Billionaire Elon Musk says he was 'raised by books' and credits his success to these 8|date= 16 Tachwedd 2017|website=[[CNBC]]|access-date=November 9, 2023|archivedate=November 9, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231109233536/https://www.cnbc.com/2017/11/16/tesla-ceo-elon-musk-says-he-was-raised-by-books.html}}</ref> Yn ddeg oed, datblygodd ddiddordeb mewn [[cyfrifiadura]] a gemau fideo, gan ddysgu sut i raglennu o lawlyfr defnyddiwr VIC-20.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 38.</ref> Yn ddeuddeg oed, gwerthodd Musk ei gêm BASIC ''Blastar'' i'r cylchgrawn ''PC and Office Technology'' am oddeutu $500.<ref name="play">{{Cite news|last=O'Kane|first=Sean|url=https://www.theverge.com/2015/6/9/8752333/elon-musk-blastar-pc-game|title=Play the PC game Elon Musk wrote as a pre-teen|date= 9 Mehefin 2015|work=The Verge|access-date= 12 Ionawr 2019|archive-date= 7 Chwefror 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207202036/https://www.theverge.com/2015/6/9/8752333/elon-musk-blastar-pc-game}}</ref><ref>[[Elon Musk#Belfiore|Belfiore (2007)]], pp. 166–95.</ref> === Addysg === [[Delwedd:PBHS-facade.jpg|alt=An ornate school building|bawd| Graddiodd Musk o Ysgol Uwchradd Bechgyn Pretoria yn Ne Affrica]] Mynychodd Musk Ysgol Baratoadol Waterkloof House, Ysgol Uwchradd Bryanston, ac Ysgol Uwchradd Bechgyn Pretoria, lle graddiodd.<ref name="slate20191204">{{Cite news|last=Mak|first=Aaron|date=December 4, 2019|title=Elon Musk Says 'Pedo Guy' Was a Common Insult in His Youth. We Checked With His Schoolmates.|work=Slate|url=https://slate.com/technology/2019/12/elon-musk-trial-pedo-guy-diver-lawsuit.html|access-date=December 7, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20201006045204/https://slate.com/technology/2019/12/elon-musk-trial-pedo-guy-diver-lawsuit.html|archive-date=October 6, 2020}}</ref> Roedd Musk yn fyfyriwr da ond nid eithriadol, gan ennill 61 yn Affricaneg a B ar ei arholiad mathemateg uwch.<ref>[[Elon Musk#Isaacson|Isaacson (2023)]], p. 26.</ref> Gwnaeth Musk gais am basbort o Ganada trwy ei fam a aned yng Nghanada,<ref name="arrived b">{{Cite news|last=Clifford|first=Catherine|date=June 12, 2018|title=Multi-billionaire Elon Musk: 'I arrived in North America at 17 with $2,000'|url=https://www.cnbc.com/2018/06/12/telsas-elon-musk-tweets-he-arrived-in-north-america-at-17-with-2000.html|publisher=CNBC|access-date= 14 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802083529/https://www.cnbc.com/2018/06/12/telsas-elon-musk-tweets-he-arrived-in-north-america-at-17-with-2000.html|archive-date=August 2, 2020}}</ref><ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 44.</ref> gan wybod y byddai'n haws mewnfudo i'r Unol Daleithiau fel hyn.<ref name="Esquire">{{Cite news|last=Junod|first=Tom|date=November 15, 2012|title=Elon Musk: Triumph of His Will|work=Esquire|url=https://www.esquire.com/news-politics/a16681/elon-musk-interview-1212/|access-date=29 Mai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818171231/https://www.esquire.com/news-politics/a16681/elon-musk-interview-1212/|archive-date=18 Awst 2020}}</ref> Wrth aros i'w gais gael ei brosesu, mynychodd Brifysgol Pretoria am bum mis.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 43–44.</ref> Cyrhaeddodd Musk Ganada ym Mehefin 1989 a bu'n byw gydag ail gefnder iddo yn Saskatchewan am gyfnod o flwyddyn,<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 45.</ref> yn gweithio mewn fferm a melin lumber.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 46.</ref> Ym 1990, aeth i Brifysgol Queen's yn Kingston, Ontario.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 46–47.</ref><ref>{{Cite news|last=Locke|first=Taylor|date=20 Rhagfyr 2019|title=Elon Musk's college pal: This is what 'differentiates Elon from the rest of humanity'|url=https://www.cnbc.com/2019/12/20/elon-musks-college-friend-on-why-hes-different-from-everyone-else.html|publisher=CNBC|access-date=8 Ionawr 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214162910/https://www.cnbc.com/2019/12/20/elon-musks-college-friend-on-why-hes-different-from-everyone-else.html|archive-date=December 14, 2020}}</ref> Ddwy flynedd yn ddiweddarach, trosglwyddodd i Brifysgol Pennsylvania (UPenn), lle cwblhaodd astudiaethau ar gyfer gradd Baglor yn y Celfyddydau mewn ffiseg a gradd Baglor mewn Gwyddoniaeth mewn economeg o Ysgol Wharton.<ref>{{Cite web|title=Encyclopedia Britannica Elon Musk|url=https://www.britannica.com/biography/Elon-Musk|access-date=January 11, 2023|archivedate= 4 Medi 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150904013505/https://www.britannica.com/biography/Elon-Musk}}</ref><ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], Appendix 1</ref><ref>{{Cite news|title=SpaceX, founded by Penn graduate Elon Musk, launches U.S. astronauts into space|url=https://www.thedp.com/article/2020/05/penn-elon-musk-space-x-rocket-launch|last=Meisenzahl|first=Elizabeth|work=The Daily Pennsylvanian|access-date=June 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807065913/https://www.thedp.com/article/2020/05/penn-elon-musk-space-x-rocket-launch|archive-date=August 7, 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last=McCray|first=Patrick W.|date=June 11, 2012|title=A pioneer in space and on Earth|work=CNN|url=https://edition.cnn.com/2012/06/10/opinion/mccray-elon-musk|access-date=November 19, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128042147/https://edition.cnn.com/2012/06/10/opinion/mccray-elon-musk|archive-date=November 28, 2022}}</ref> Er i Musk ddweud ei fod wedi ennill y graddau ym 1995, mae UPenn yn iddynt eu dyfarnu iddo ym 1997.<ref>{{Cite web|url=https://www.snopes.com/fact-check/musk-physics-degree/|title=Does Elon Musk Have an Undergraduate Degree in Physics?|last=Kasprak|first=Alex|date= 21 Rhagfyr 2022|website=Snopes|access-date=December 23, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221223061035/https://www.snopes.com/fact-check/musk-physics-degree/|archivedate= 23 Rhagfyr 2022}}</ref> Dywedir fod Musk wedi cynnal partïon mawr i helpu i dalu am ei hyfforddiant, ac ysgrifennodd gynllun busnes ar gyfer gwasanaeth sganio llyfrau electronig tebyg i [[Google Books]].<ref name="ironman">{{Cite news|last=Hern|first=Alex|date= 9 Chwefror 2018|title=Elon Musk: the real-life Iron Man|url=https://www.theguardian.com/technology/2018/feb/09/elon-musk-the-real-life-iron-man|work=The Guardian|access-date= 3 Tachwedd 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220611112311/https://www.theguardian.com/technology/2018/feb/09/elon-musk-the-real-life-iron-man|archive-date= 11 Mehefin 2022}}</ref> Ym 1994, cynhaliodd Musk ddwy interniaeth yn [[Dyffryn Silicon]]: un yn Sefydliad Ymchwil Pinnacle cychwyn storio ynni, a ymchwiliodd i uwch-gynhwysyddion electrolytig ar gyfer storio ynni, ac un arall yn Rocket Science Games yn [[Palo Alto, Califfornia|Palo Alto]].<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/07/09/how-internships-helped-elon-musk-figure-out-his-future.html|title=How internships helped Elon Musk figure out his future|publisher=CNBC|date= 16 Gorffennaf 2018|access-date= 28 Rhagfyr 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228213526/https://www.cnbc.com/2018/07/09/how-internships-helped-elon-musk-figure-out-his-future.html|archive-date= 28 Rhagfyr 2019}}</ref><ref>{{Cite news|last=Soni|first=Jimmi|date= 22 Chwefror 2022|title=The little-known story about Elon Musk's first post-grad internship|url=https://fortune.com/longform/book-excerpt-paypal-founders-elon-musk-max-levchin/|work=Fortune|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307163632/https://fortune.com/longform/book-excerpt-paypal-founders-elon-musk-max-levchin/|archive-date= 7 Mawrth 2022}}</ref> Ym 1995, cafodd ei dderbyn i raglen PhD mewn gwyddor deunyddiau ym [[Prifysgol Stanford|Mhrifysgol Stanford]].<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 368.</ref><ref>{{Cite news|last=Feeley|first=Jef|date= 31 Awst 2022|title=Stanford Pulled Into Dropout Musk's Legal Fight With Twitter|work=Bloomberg|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-31/stanford-sucked-into-dropout-musk-s-legal-fight-with-twitter|access-date=November 19, 2022|archive-date= 3 Medi 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220903120509/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-31/stanford-sucked-into-dropout-musk-s-legal-fight-with-twitter}}</ref> Fodd bynnag, gwnaeth dro pedol; penderfynodd Musk ymuno â [[Ffyniant rhyngrwyd|chwyldro'r Rhyngrwyd]], gan roi'r gorau i Stanford deuddydd ar ôl cael ei dderbyn a gwneud cais am swydd yn [[Rhwydwedd|Netscape]], ond yn ôl y sôn ni dderbyniodd ateb ganddynt.<ref>{{Cite news|last=Maidment|first=Paul|date= 15 Mawrth 2016|title=7 college dropouts who made millions|work=CNBC|url=https://www.cnbc.com/2014/11/03/college-dropouts-who-made-millions.html|access-date= 3 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515143817/https://www.cnbc.com/2014/11/03/college-dropouts-who-made-millions.html|archive-date= 15 Mai 2020}}</ref><ref name="arrived">{{Cite news|last=Clifford|first=Catherine|date=June 12, 2018|title=Multi-billionaire Elon Musk: 'I arrived in North America at 17 with $2,000'|url=https://www.cnbc.com/2018/06/12/telsas-elon-musk-tweets-he-arrived-in-north-america-at-17-with-2000.html|publisher=CNBC|access-date= 14 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802083529/https://www.cnbc.com/2018/06/12/telsas-elon-musk-tweets-he-arrived-in-north-america-at-17-with-2000.html|archive-date= 2 Awst 2020}}</ref> == Gyrfa == === Zip2 === {| class="infobox" style="width: 210px; float: right; clear: right; margin:0 0 1.5em 1.5em" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:115%" |Fideos allanol |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align: left" |[[File:Nuvola_apps_kaboodle.svg|link=|alt=video icon|16x16px]] <span class="plainlinks">[https://www.youtube.com/watch?v=e7Qh-vwpYH8 Musk yn sôn am ei brofiad busnes cynnar yn ystod araith yn 2014]</span> ar YouTube |} Yn 1995, sefydlodd Musk, ei frawd Kimbal, a Greg Kouri Global Link, a ailenwyd yn ddiweddarach i Zip2.<ref>{{Cite news|last=Delevett|first=Peter|last2=Hull|first2=Dana|title=Greg Kouri, early investor in PayPal, dies in New York|url=https://www.mercurynews.com/2012/08/13/greg-kouri-early-investor-in-paypal-dies-in-new-york-2/|work=The Mercury News|date=August 13, 2012|access-date=October 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006104534/https://www.mercurynews.com/2012/08/13/greg-kouri-early-investor-in-paypal-dies-in-new-york-2/|archive-date=October 6, 2022}}</ref><ref>{{Cite news|last=Huddleston|first=Tom Jr.|title=How Elon Musk founded Zip2 with his brother Kimbal|url=https://www.cnbc.com/2018/06/19/how-elon-musk-founded-zip2-with-his-brother-kimbal.html|work=CNBC|date=June 19, 2018|access-date=October 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221109004141/https://www.cnbc.com/2018/06/19/how-elon-musk-founded-zip2-with-his-brother-kimbal.html|archive-date=November 9, 2022}}</ref> Ariannwyd y cwmni'n bennaf trwy rownd ariannu o US$200,000, a chyfrannwyd 10% ohono gan ei dad Errol Musk. Datblygodd y cwmni ganllaw dinas Rhyngrwyd gyda mapiau, cyfarwyddiadau, a thudalennau melyn, a'i farchnata i bapurau newydd.<ref>{{Cite web|title=Entrepreneur of the Year, 2007: Elon Musk|date=December 1, 2007|first=Max|last=Chafkin|website=Inc.|url=http://www.inc.com/magazine/20071201/entrepreneur-of-the-year-elon-musk.html|access-date= 22 Chwefror 2022|archivedate=December 28, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071228171523/http://www.inc.com/magazine/20071201/entrepreneur-of-the-year-elon-musk.html}}</ref> Roeddent yn gweithio mewn swyddfa fach ar rent yn [[Palo Alto, Califfornia|Palo Alto]],<ref name="shower">{{Cite news|last=Huddleston|first=Tom Jr.|date=June 19, 2018|title=Elon Musk slept on his office couch and 'showered at the YMCA' while starting his first company|url=https://www.cnbc.com/2018/06/19/how-elon-musk-founded-zip2-with-his-brother-kimbal.html|publisher=CNBC|access-date= 4 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818205314/https://www.cnbc.com/2018/06/19/how-elon-musk-founded-zip2-with-his-brother-kimbal.html|archive-date=August 18, 2020}}</ref> gyda Musk yn codio'r wefan bob nos.<ref name="shower" /> Arwyddwyd cytundebau gyda ''[[The New York Times]]'' a'r ''[[Chicago Tribune]]''.<ref name="ironman2">{{Cite news|last=Hern|first=Alex|date= 9 Chwefror 2018|title=Elon Musk: the real-life Iron Man|url=https://www.theguardian.com/technology/2018/feb/09/elon-musk-the-real-life-iron-man|work=The Guardian|access-date=November 3, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220611112311/https://www.theguardian.com/technology/2018/feb/09/elon-musk-the-real-life-iron-man|archive-date=June 11, 2022}}</ref> Perswadiodd y brodyr y bwrdd cyfarwyddwyr i roi'r gorau i'r syniad o uno â CitySearch;<ref>[[Elon Musk#Kidder|Kidder (2013)]], pp. 224–228.</ref> fodd bynnag, rhwystrwyd ymdrechion Musk i ddod yn Brif Swyddog Gweithredol.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 67.</ref> Prynnodd Compaq Zip2 am $307&nbsp;miliwn mewn arian parod yn Chwefror 1999,<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 14.</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.cnet.com/Compaq+buys+Zip2/2100-1023_3-221675.html|title=Compaq buys Zip2|first=Sandeep|last=Junnarkar|publisher=CNET|date= 16 Chwefror 1999|access-date=December 13, 2020|archive-date=October 21, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021004422/http://news.cnet.com/Compaq+buys+Zip2/2100-1023_3-221675.html}}</ref> a derbyniodd Musk $22&nbsp;miliwn am ei gyfran o 7 y cant.<ref name="Vance109">[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 109.</ref> === X.com a PayPal === {{Prif|PayPal}} Hefyd yn 1999, cyd-sefydlodd Musk X.com, cwmni bancio a oedd yn gwneud taliadau drwy [[E-bost|e-byst]] ac [[ar-lein]] gyda $12 miliwn o'r arian a wnaeth drwy Compaq.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 78.</ref> X.com oedd un o'r banciau ar-lein cyntaf i gael ei yswirio'n ffederal, ac ymunodd dros 200,000 o gwsmeriaid yn ystod y misoedd cyntaf.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 84.</ref> Er i Musk sefydlu'r cwmni, roedd buddsoddwyr yn ei ystyried yn amhrofiadol a disodlwyd ef fel Prif Swyddog Gweithredol y cwmni gan Bill Harris, erbyn diwedd y flwyddyn.<ref name="vance86">[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 86.</ref> Yn 2000, unodd X.com â banc ar-lein Confinity i osgoi cystadleuaeth,<ref name="shower" /><ref name="vance86">[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 86.</ref><ref>[[Elon Musk#Jackson|Jackson (2004)]], pp. 40, 69, 130, 163.</ref> gan fod gwasanaeth trosglwyddo arian [[PayPal]] yn fwy poblogaidd na gwasanaeth X.com.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 85–86.</ref> Yna dychwelodd Musk fel Prif Swyddog Gweithredol y cwmni unedig. Achosodd hoffter o [[Microsoft]] yn hytrach na [[Unix]] rwyg ymhlith gweithwyr y cwmni, ac yn y pen draw ymddiswyddodd cyd-sylfaenydd Confinity Peter Thiel.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 85–87.</ref> Gyda'r cwmni'n dioddef o gymhlethdodau technolegol a diffyg model busnes cydlynol, ymddiswyddwyd Musk gan y Bwrdd a rhoi Thiel yn ei le ym Medi 2000.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 87–88.</ref> O dan Thiel, canolbwyntiodd y cwmni ar y gwasanaeth trosglwyddo arian a chafodd ei ailenwi'n PayPal yn 2001.<ref>{{Cite news|last=Odell|first=Mark|url=https://www.ft.com/content/86432398-4897-11e4-9d04-00144feab7de|title=Timeline: The rise of PayPal|work=Financial Times|date= 30 Medi 2014|access-date= 3 Ebrill 2020|archive-date= 22 Mehefin 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622163106/https://www.ft.com/content/86432398-4897-11e4-9d04-00144feab7de}}</ref> Yn 2002, prynwyd PayPal gan [[eBay]] am $1.5&nbsp;biliwn mewn stoc, a derbyniodd Musk - cyfranddaliwr mwyaf PayPal gyda 11.72% o gyfranddaliadau - $175.8&nbsp;miliwn am ei drafferth.<ref>{{Cite web|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1103415/000091205702009834/a2073071z10-k405.htm|publisher=PayPal|title=SEC 10-K|date= 31 Rhagfyr 2001|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200825231531/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1103415/000091205702009834/a2073071z10-k405.htm|archivedate= 25 Awst 2020}}</ref><ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 116.</ref> Yn 2017, fwy na 15 mlynedd yn ddiweddarach, prynodd Musk y parth X.com gan PayPal oherwydd ei "werth sentimental".<ref>{{Cite news|url=https://qz.com/1026167/elon-musk-just-bought-x-com-the-domain-he-once-owned-from-paypal/|title=Elon Musk bought a web domain worth millions with 'sentimental value' to him|last=Huang|first=Echo|work=Quartz|access-date= 3 Ebrill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625174509/https://qz.com/1026167/elon-musk-just-bought-x-com-the-domain-he-once-owned-from-paypal/|archive-date=June 25, 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last=Statt|first=Nick|date= 10 Gorffennaf 2017|title=Elon Musk now owns X.com, the defunct domain of his second startup|url=https://www.theverge.com/2017/7/10/15949862/elon-musk-x-com-paypal-tesla-spacex-domain-name|work=The Verge|access-date= 3 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625193958/https://www.theverge.com/2017/7/10/15949862/elon-musk-x-com-paypal-tesla-spacex-domain-name|archive-date=June 25, 2020}}</ref> Yn 2022, trafododd Musk nod o greu "X, ap popeth" (''X, the everything app".'')<ref>{{Cite news|last=Kleinman|first=Zoe|date= 5 Hydref 2022|title=Elon Musk, Twitter and the mysterious X app|url=https://www.bbc.com/news/technology-63141272|work=BBC|access-date= 27 Hydref 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021182811/https://www.bbc.com/news/technology-63141272|archive-date=October 21, 2022}}</ref> === SpaceX === {{Prif|SpaceX}} [[Delwedd:Charles_Bolden_congratulates_SpaceX_CEO_and_Chief_Designer_Elon_Musk_in_front_of_the_historic_Dragon_capsule.jpg|alt=Musk shakes hands with NASA Administrator Charles Bolden before a SpaceX Dragon capsule|de|bawd| Gweinyddwr NASA Charles Bolden yn llongyfarch Musk o flaen y cerbyd gofod [[SpaceX Dragon]], yn dilyn ei daith gyntaf yn 2012]] Yn gynnar yn 2001, daeth Musk i gysylltiad â'r Gymdeithas Mawrth cwmni nid-am-elw a thrafododd gynlluniau ariannu i osod siambr dwf ar gyfer planhigion ar [[Mawrth (planed)|y blaned Mawrth]].<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 99, 102–103.</ref> Yn Hydref yr un flwyddyn, teithiodd i Moscow gyda Jim Cantrell ac Adeo Ressi i brynu taflegrau balistig rhyng-gyfandirol (ICBMs) wedi'u hadnewyddu a allai anfon y tŷ gwydr i'r gofod. Cyfarfu â'r cwmnïau NPO Lavochkin a Kosmotras ond gwelwyd Musk fel glaslanc dibrofiad<ref name="Vance-2015" /> a dychwelodd y grŵp i'r Unol Daleithiau yn waglaw. Yn Chwefror 2002, dychwelodd y grŵp i Rwsia gyda Mike Griffin (llywydd [[In-Q-Tel]] ) i chwilio am dri ICBM. Cawsant gyfarfod arall gyda Kosmotras a chynigiwyd un roced iddynt am $8&nbsp;miliwn, ond gwrthododd Musk y cynnig. Yn lle hynny, penderfynodd ddechrau cwmni a allai adeiladu rocedi fforddiadwy.<ref name="Vance-2015">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/graphics/2015-elon-musk-spacex/|title=Elon Musk's space dream almost killed Tesla|date=14 Mai 2015|access-date=7 Mehefin 2015|publisher=Bloomberg L.P.|last=Vance|first=Ashlee|archive-date=23 Chwefror 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223011256/https://www.bloomberg.com/graphics/2015-elon-musk-spacex/}}</ref> Gyda $100&nbsp;miliwn o'i arian ei hun,<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/02/05/business/yourmoney/05rocket.html|title=A Bold Plan to Go Where Men Have Gone Before|date=5 Chwefror 2006|first=Leslie|last=Wayne|work=The New York Times|access-date=16 Chwefror 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412130718/https://www.nytimes.com/2006/02/05/business/yourmoney/a-bold-plan-to-go-where-men-have-gone-before.html|archive-date=12 Ebrill 2020}}</ref> sefydlodd Musk SpaceX ym Mai 2002 a daeth yn Brif Swyddog Gweithredol a Phrif Beiriannydd y cwmni.<ref>{{Citation|title=California Business Search (C2414622 – Space Exploration Technologies Corp)|url=https://businesssearch.sos.ca.gov/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223134214/https://businesssearch.sos.ca.gov/|access-date= 13 Rhagfyr 2020|archive-date= 23 Chwefror 2018}}</ref><ref>{{Cite news|last=Koren|first=Marina|title=Elon Musk Is Maybe, Actually, Strangely, Going to Do This Mars Thing|url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2021/05/elon-musk-spacex-starship-launch/618781/|work=The Atlantic|date=6 Mai 2021|access-date=8 Mehefin 2022|archive-date=31 Mai 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531065250/https://www.theatlantic.com/science/archive/2021/05/elon-musk-spacex-starship-launch/618781/}}</ref> Lansiodd SpaceX eu roced Falcon 1 am y tro cyntaf yn 2006.{{Sfnb|Berger|2021}} Er i'r roced fethu â chyrraedd orbit y Ddaear, dyfarnwyd contract rhaglen Gwasanaethau Cludiant Orbitol Masnachol iddi gan Weinyddwr [[NASA]] (a chyn-ymgynghorydd SpaceX<ref>{{Cite news|first=Josh|last=Friedman|title=Entrepreneur Tries His Midas Touch in Space, Los Angeles Times|work=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2003-apr-22-fi-spacex22-story.html|date= 22 Ebrill 2003|access-date= 29 Hydref 2022|archive-date= 29 Hydref 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221029184256/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2003-apr-22-fi-spacex22-story.html}}</ref>) Mike Griffin yn ddiweddarach y flwyddyn honno.<ref>{{Cite web|first=Tariq|last=Malik|title=Griffin Reiterates NASA's Commitment to Commercial Cargo, Space News|url=https://spacenews.com/griffin-reiterates-commitment-commercial-services/|date=21 Tachwedd 2005|access-date=29 Hydref 2022|archivedate=19 Mehefin 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220619022231/https://spacenews.com/griffin-reiterates-commitment-commercial-services/}}</ref> Ar ôl dau ymgais aflwyddiannus arall, a fu bron â achosi i Musk a'i gwmnïau fynd yn fethdalwyr,{{Sfnb|Berger|2021}} llwyddodd SpaceX i lansio'r Falcon 1 i orbit yn 2008.<ref>{{Cite news|last=Ledur|first=Júlia|date=1 Mai 2019|title=Falcon Flights|url=https://graphics.reuters.com/SPACE-EXPLORATION-SPACEX/010091Q82NF/index.html|work=Reuters|access-date= 10 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210212334/https://graphics.reuters.com/SPACE-EXPLORATION-SPACEX/010091Q82NF/index.html|archive-date= 10 Chwefror 2021}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, derbyniodd SpaceX gwerth $1.6&nbsp; biliwn o gontracts gan NASA ar gyfer 12 taith hedfan y roced [[Falcon 9]] a'r [[llong ofod Dragon]] i'r [[Gorsaf Ofod Ryngwladol|Orsaf Ofod Ryngwladol]], gan ddisodli'r [[Gwennol y Gofod|Wennol Ofod]] ar ôl ei hymddeoliad yn 2011.<ref>{{Cite news|last=Chang|first=Kenneth|date=22 Mai 2012|title=Big Day for a Space Entrepreneur Promising More|url=https://www.nytimes.com/2012/05/23/science/space/spacexs-private-cargo-rocket-heads-to-space-station.html|work= New York Times|access-date=11 Ionawr 2021|archive-date=1 Gorffennaf 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701083413/http://www.nytimes.com/2012/05/23/science/space/spacexs-private-cargo-rocket-heads-to-space-station.html}}</ref> Yn 2012, cyrhaeddodd Dragon yr [[Gorsaf Ofod Ryngwladol|Orsaf Ofod Ryngwladol]], y llong ofod fasnachol cyntaf i wneud hynny.<ref>{{Cite news|last=Harwood|first=William|title=SpaceX Dragon returns to Earth, ends historic trip|url=https://www.cbsnews.com/8301-205_162-57444590/spacex-dragon-returns-to-earth-ends-historic-trip/?tag=cbsnewsSectionContent.10|publisher=CBS News|access-date=3 Awst 2013|date=31 Mai 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160422175931/http://www.cbsnews.com/news/spacex-dragon-returns-to-earth-ends-historic-trip/|archive-date= 22 Ebrill 2016}}</ref> [[Delwedd:Elon_Musk_overlooking_the_remains_of_F9R_(36411051713).jpg|chwith|bawd| Musk yn archwilio malurion damwain y roced F9R Dev1 yn 2014]] Gan weithio tuag at ei nod o rocedi y gellir eu hailddefnyddio, yn 2015 llwyddodd SpaceX i lanio cam cyntaf Falcon 9 ar lwyfan mewndirol.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-35157782|title=SpaceX rocket in historic upright landing|work=BBC News|date=December 22, 2015|access-date=June 30, 2016|archive-date=August 31, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831131922/https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-35157782}}</ref> Glaniwyd yn ddiweddarach ar longau drôn.<ref>{{Cite news|first=Sean|last=O'Kane|url=https://www.theverge.com/2016/5/27/11787532/spacex-falcon-9-rocket-landing-success-sea-drone-ship|title=SpaceX successfully lands a Falcon 9 rocket at sea for the third time|work=The Verge|date=27 Mai 2016|access-date=30 Mehefin 2016|archive-date=27 Mehefin 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160627232003/http://www.theverge.com/2016/5/27/11787532/spacex-falcon-9-rocket-landing-success-sea-drone-ship}}</ref> Yn 2018, lansiodd SpaceX y [[Falcon Heavy]]; roedd y genhadaeth gyntaf hon yn cario [[Tesla Roadster gan Elon Musk|Tesla Roadster]] personol Musk fel llwyth.<ref>{{Cite news|last=Drake|first=Nadia|author-link=Nadia Drake|date= 25 Chwefror 2018|title=Elon Musk's Tesla in Space Could Crash into Earth|url=https://www.nationalgeographic.com/news/2018/02/spacex-falcon-heavy-tesla-roadster-orbit-earth-sun-space/|work=National Geographic|access-date= 10 Chwefror 2021|archive-date=10 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210212336/https://www.nationalgeographic.com/news/2018/02/spacex-falcon-heavy-tesla-roadster-orbit-earth-sun-space/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Chow|first=Denise|date=6 Tachwedd 2019|title='Starman' and the Tesla Roadster that SpaceX launched into orbit have now cruised beyond Mars|url=https://www.nbcnews.com/mach/science/starman-tesla-roadster-spacex-launched-orbit-have-now-cruised-beyond-ncna931731|publisher=NBC News|access-date= 10 Chwefror 2021|archive-date= 10 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210212335/https://www.nbcnews.com/mach/science/starman-tesla-roadster-spacex-launched-orbit-have-now-cruised-beyond-ncna931731}}</ref> Ers 2019,<ref>{{Cite web|last=Berger|first=Eric|date= 28 Awst 2019|title=Starhopper aces test, sets up full-scale prototype flights this year|url=https://arstechnica.com/science/2019/08/starhopper-aces-test-sets-up-full-scale-prototype-flights-this-year/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121210349/https://arstechnica.com/science/2019/08/starhopper-aces-test-sets-up-full-scale-prototype-flights-this-year/|archivedate=January 21, 2021|access-date=December 15, 2021|website=Ars Technica}}</ref> mae SpaceX wedi bod yn datblygu [[Starship SpaceX|Starship]], cerbyd lansio hynod o drwm y gellir ei ailddefnyddio, gyda'r bwriad o ddisodli'r Falcon 9 a'r Falcon Heavy.<ref name="Roulette-2022">{{Cite news|last=Roulette|first=Joey|date= 28 Mawrth 2022|title=SpaceX ending production of flagship crew capsule|url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/exclusive-spacex-ending-production-flagship-crew-capsule-executive-2022-03-28/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329180139/https://www.reuters.com/lifestyle/science/exclusive-spacex-ending-production-flagship-crew-capsule-executive-2022-03-28/|archive-date= 29 Mawrth 2022|access-date= 31 Mawrth 2022|work=Reuters}}</ref> Yn 2020, lansiodd SpaceX ei hediad dynol cyntaf, y Demo-2, gan ddod y cwmni preifat cyntaf i fynd a gofodwyr i orbit a docio llong ofod â chriw gyda'r ISS.<ref>{{Cite news|title=SpaceX and NASA launch Crew Dragon in Florida: Live updates|url=https://www.cnn.com/business/live-news/spacex-launch-today-may-30/index.html|last=Wattles|first=Jackie|date= 30 Mai 2020|publisher=CNN|access-date=May 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829112802/https://www.cnn.com/business/live-news/spacex-launch-today-may-30/index.html|archive-date=29 Awst 2020}}</ref> {{clirio}} ==== Starlink ==== {{Prif|Starlink}} [[Delwedd:Starlink_Mission_(47926144123).jpg|bawd| 50 o [[Lloeren|loerennau]] Starlink ychydig cyn eu gosod yn orbit isel y Ddaear, 2019]] Yn 2015, dechreuodd SpaceX ddatblygu Starlink sef cysawd neu rwydwaith o loerennau orbit isel gyda'r nod o ddarparu mynediad i'r rhyngrwyd drwy loeren,<ref>{{Cite news|last=Johnson|first=Eric M.|last2=Roulette|first2=Joey|date=31 Hydref 2018|title=Musk shakes up SpaceX in race to make satellite launch window: sources|url=https://www.reuters.com/article/us-spacex-starlink-insight/musk-shakes-up-spacex-in-race-to-make-satellite-launch-window-sources-idUSKCN1N50FC|work=Reuters|access-date=28 Mawrth 2021|archive-date=18 Mai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518170500/https://www.reuters.com/article/us-spacex-starlink-insight/musk-shakes-up-spacex-in-race-to-make-satellite-launch-window-sources-idUSKCN1N50FC}}</ref> gyda'r ddwy loeren brototeip gyntaf yn cael eu lansio yn Chwefror 2018. Lansiwyd rhan cyntaf y rhwydwaith ym Mai 2019, pan lansiwyd ygyda 60 lloeren weithredol gyntaf yn cael eu lansio.<ref name="NYT-20190601">{{Cite news|last=Hall|first=Shannon|title=After SpaceX Starlink Launch, a Fear of Satellites That Outnumber All Visible Stars – Images of the Starlink constellation in orbit have rattled astronomers around the world|url=https://www.nytimes.com/2019/06/01/science/starlink-spacex-astronomers.html|date= 1 Mehefin 2019|work= New York Times|access-date=June 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200821011421/https://www.nytimes.com/2019/06/01/science/starlink-spacex-astronomers.html|archive-date=August 21, 2020}}</ref> Amcangyfrifir gan SpaceX mai cyfanswm cost y prosiect degawd o hyd i ddylunio, adeiladu a defnyddio'r gytser yw tua $10.&nbsp;biliwn.<ref>{{Cite news|last=Shepardson|first=David|last2=Roulette|first2=Joey|date=July 30, 2020|title=Taking on SpaceX, Amazon to invest $10&nbsp;billion in satellite broadband plan|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-amazon-broadband/taking-on-spacex-amazon-to-invest-10-billion-in-satellite-broadband-plan-idUSKCN24V3F2|work=Reuters|access-date=January 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107200559/https://www.reuters.com/article/us-usa-amazon-broadband/taking-on-spacex-amazon-to-invest-10-billion-in-satellite-broadband-plan-idUSKCN24V3F2|archive-date=January 7, 2021}}</ref> Mae rhai beirniaid, gan gynnwys yr [[Yr Undeb Seryddol Rhyngwladol|Undeb Seryddol Rhyngwladol]], wedi honni bod Starlink yn rhwystro golygfa o'r awyr ac yn fygythiad gwrthdrawiad i longau gofod.<ref name="Griffin 2021">{{Cite news|last=Griffin|first=Andrew|title=Elon Musk rejects criticism that his satellite fleet is dangerous|work=The Independent|date=December 30, 2021|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/elon-musk-spacex-starlink-nasa-b1984423.html|access-date=December 31, 2021|archive-date=December 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230210301/https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/elon-musk-spacex-starlink-nasa-b1984423.html}}</ref><ref name="BBC News 2021">{{Cite news|title=Elon Musk rejects claims that his satellites are hogging space|work=BBC News|date=December 30, 2021|url=https://www.bbc.com/news/business-59824404|access-date=December 31, 2021|archive-date=December 31, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211231031521/https://www.bbc.com/news/business-59824404}}</ref><ref>{{Cite news|last=Smith|first=Adam|date= 7 Chwefror 2021|title=Astronomers create new global force to stop Elon Musk's internet satellites hiding killer asteroids|url=https://www.independent.co.uk/space/astronomers-elon-musk-satellites-asteroids-b2009163.html|work=The Independent|access-date=June 30, 2022|archive-date=May 27, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527013943/https://www.independent.co.uk/space/astronomers-elon-musk-satellites-asteroids-b2009163.html}}</ref> Tynnodd Musk nyth cacwn i'w ben pan ddiffoddodd y mynediad i Satarlink o [[Rhyfel Rwsia ac Wcráin|Wcrain]], gan ddweud nad ar gyfer defnydd rhyfel y cawsant eu lansio.<ref>{{Cite news|last=Sheetz|first=Michael|date= 22 Mawrth 2022|title=Elon Musk's SpaceX sent thousands of Starlink satellite internet dishes to Ukraine, company's president says|url=https://www.cnbc.com/2022/03/22/elon-musk-spacex-thousands-of-starlink-satellite-dishes-sent-to-ukraine.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327034400/https://www.cnbc.com/2022/03/22/elon-musk-spacex-thousands-of-starlink-satellite-dishes-sent-to-ukraine.html|archive-date= 27 Mawrth 2022|access-date= 28 Mawrth 2022|publisher=CNBC}}</ref> === Tesla === {{Prif|Tesla}} [[Delwedd:Elon_Musk,_Tesla_Factory,_Fremont_(CA,_USA)_(8765031426).jpg|alt=Musks stands, arms crossed and grinning, before a Tesla Model S|bawd| Musg wrth ymyl [[Tesla Model S|Model S Tesla]], 2011]] Ymgorfforwyd [[Tesla (cwmni ceir)|Tesla, Inc.]], Tesla Motors yn wreiddiol, yng Ngorffennaf 2003 gan Martin Eberhard a Marc Tarpenning, a ariannodd y cwmni tan rownd ariannu Cyfres A. Chwaraeodd y ddau ddyn rolau gweithredol yn natblygiad cynnar y cwmni cyn i Musk gymryd rhan.<ref name="timelinefacts">{{Cite news|last=Reed|first=Eric|title=History of Tesla: Timeline and Facts|url=https://www.thestreet.com/technology/history-of-tesla-15088992|work=[[TheStreet.com]]|date=4 Chwefror 2020|access-date=10 Ionawr 2023|archive-date=20 Rhagfyr 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220161321/https://www.thestreet.com/technology/history-of-tesla-15088992}}</ref> Arweiniodd Musk rownd fuddsoddi Cyfres A yn Chwefror 2004; buddsoddodd $6.5&nbsp;miliwn, daeth y cyfranddaliwr mwyaf ac ymunodd â bwrdd cyfarwyddwyr Tesla fel cadeirydd.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 153–154.</ref> Cymerodd Musk rôl weithredol yn y cwmni a goruchwyliodd ddylunio cynnyrch Roadster, ond nid oedd yn ymwneud â gweithrediadau busnes o ddydd i ddydd y cwmni.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 159.</ref> Yn dilyn cyfres o wrthdaro cynyddol yn 2007, ac argyfwng ariannol 2007-2008, cafodd Eberhard ei gardiau, a gadawodd.<ref>{{Cite book|last=Schilling|first=Melissa|title=Quirky: The remarkable story of the traits, foibles, and genius of breakthrough innovators who changed the world|url=https://archive.org/details/quirkyremarkable0000schi|publisher=PublicAffairs|year=2018|isbn=9781610397926}}</ref> Ymgymerodd Musk â'r cwmni fel Prif Swyddog Gweithredol a phensaer cynnyrch yn 2008.<ref>{{Cite web|date=August 13, 2020|title=Elon Musk: The Story of a Maverick|url=https://interestingengineering.com/elon-musk-the-story-of-a-maverick|access-date=3 Ebrill 2021|website=interestingengineering.com|archivedate=Mawrth 16 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210316052411/https://interestingengineering.com/elon-musk-the-story-of-a-maverick}}</ref> Dynododd setliad achos cyfreithiol yn 2009 gydag Eberhard mai Musk oedd cyd-sylfaenydd Tesla, ynghyd â Tarpenning a dau arall.<ref name="CNET">{{Cite news|url=https://www.cnet.com/news/tesla-motors-founders-now-there-are-five/|title=Tesla Motors founders: Now there are five|last=LaMonica|first=Martin|publisher=CNET|date=Medi 2009|access-date= 17 Ebrill 2020|archive-date=15 Tachwedd 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115134134/https://www.cnet.com/news/tesla-motors-founders-now-there-are-five/}}</ref><ref name="FastCompany">{{Cite web|url=https://www.fastcompany.com/1367866/tesla-lawsuit-drama-ends-five-company-founders-emerge|title=Tesla Lawsuit Drama Ends as Five Company Founders Emerge|last=Schwartz|first=Ariel|date=21 Medi 2009|website=Fast Company|access-date=14 Ebrill 2020||archivedate=6 Mehefin 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150606120247/https://www.fastcompany.com/1367866/tesla-lawsuit-drama-ends-five-company-founders-emerge}}</ref> O 2019, Musk oedd y Prif Swyddog Gweithredol â deiliadaeth hiraf o unrhyw wneuthurwr modurol yn fyd-eang.<ref name="auto6">{{Cite news|url=https://finance.yahoo.com/news/industry-shift-four-departures-longest-190424759.html|title=Industry Shift: With Four Departures This Year, Who Is The Longest-Tenured Automotive CEO?|first=Dave|last=Royse|work=Yahoo|date= 8 Gorffennaf 2019|access-date= 8 Mehefin 2022|archive-date= 29 Rhagfyr 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229014127/https://finance.yahoo.com/news/industry-shift-four-departures-longest-190424759.html}}</ref> Yn 2021, newidiodd Musk ei deitl i "Technoking" wrth gadw ei swydd fel Prif Swyddog Gweithredol (CEO).<ref>{{Cite news|last=Shead|first=Sam|date= 15 Mawrth 2021|title=Elon Musk has officially been made the 'Technoking of Tesla'|url=https://www.cnbc.com/2021/03/15/elon-musk-officially-made-the-technoking-of-tesla.html|access-date=January 28, 2022|publisher=CNBC|archive-date= 12 Ionawr 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220112073406/https://www.cnbc.com/2021/03/15/elon-musk-officially-made-the-technoking-of-tesla.html}}</ref> [[Delwedd:Elon_Musk_at_the_Tesla_Annual_Shareholder_Meeting_today_(14155033430).jpg|alt=Musk speaking with a microphone, a projected image of a Tesla is behind him|chwith|bawd| Musk gyda thafluniad o [[Tesla Model X|Model X]] yng nghyfarfod blynyddol cyfranddalwyr Tesla Inc yn 2014]] Dechreuodd Tesla werthu ''sports car'' trydan cyntaf, y Roadster, yn 2008. Gwerthwyd tua 2,500 o gerbydau dros nos, hwn oedd y car trydan cyfresol cyntaf i ddefnyddio celloedd [[batri lithiwm-ion]].<ref>{{Cite news|last=Wilson|first=Kevin A.|date= 15 Mawrth 2018|title=Worth the Watt: A Brief History of the Electric Car, 1830 to Present|url=https://www.caranddriver.com/features/g15378765/worth-the-watt-a-brief-history-of-the-electric-car-1830-to-present|access-date= 30 Mawrth 2021|work=Car and Driver|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317062346/https://www.caranddriver.com/features/g15378765/worth-the-watt-a-brief-history-of-the-electric-car-1830-to-present/|archive-date= 17 Mawrth 2021}}</ref> Erbyn 2023, fodd bynnag, edrychwyd ar lithiwm fel dull hen ffasiwn o greu batri. Cyflwynodd Tesla ei [[Tesla Model S|Fodel pedwar drws&nbsp;S sedan]] yn 2012.<ref>{{Cite news|url=http://www.mercurynews.com/business/ci_20919722/silicon-valley-milestone-tesla-motors-begins-delivering-model?refresh=no|title=In a Silicon Valley milestone, Tesla Motors begins delivering Model S electric cars|first=John|last=Boudreau|work=The Mercury News|date=22 Mehefin 2012|access-date=22 Mehefin 2012|archive-date=24 Tachwedd 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121124040454/http://www.mercurynews.com/business/ci_20919722/silicon-valley-milestone-tesla-motors-begins-delivering-model?refresh=no}}</ref> Yn groesiad o gar, lansiwyd y [[Tesla Model X|Model X]] yn 2015.<ref>{{Cite news|last=Ruddick|first=Graham|url=https://www.theguardian.com/business/2015/sep/30/tesla-model-x-electric-car-launch-falcon-wings-suv|title=Tesla's Model X electric car spreads falcon wings at U.S. launch|work=The Guardian|date=30 Medi 2015|access-date=4 Tachwedd 2015|archive-date=2 Mehefin 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602175211/https://www.theguardian.com/business/2015/sep/30/tesla-model-x-electric-car-launch-falcon-wings-suv}}</ref> Rhyddhawyd sedan marchnad dorfol, y Model 3, yn 2017.<ref>{{Cite news|last=Vlasic|first=Bill|date=July 29, 2017|title=In Pivotal Moment, Tesla Unveils Its First Mass-Market Sedan|url=https://www.nytimes.com/2017/07/29/business/tesla-model-3-elon-musk.html|work=The New York Times|access-date= 9 Chwefror 2021|archive-date= 9 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209235116/https://www.nytimes.com/2017/07/29/business/tesla-model-3-elon-musk.html}}</ref> Yn 2023, y Model 3 oedd y car trydan plug-in a werthwyd orau ledled y byd, ac ym Mehefin 2021 hwn oedd y car trydan cyntaf i werthu 1 miliwn o unedau'n fyd-eang.<ref name="1miModel3">{{Cite news|url=https://cleantechnica.com/2021/08/26/tesla-model-3-has-passed-1-million-sales/|title=Tesla Model 3 Has Passed 1 Million Sales|first=Zachary|last=Shahan|work=CleanTechnica|date= 26 Awst 2021|access-date= 26 Awst 2021|archive-date= 4 Medi 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904115030/https://cleantechnica.com/2021/08/26/tesla-model-3-has-passed-1-million-sales/}}</ref><ref name="Model3TopEV">{{Cite news|first=Maximilian|last=Holland|date= 10 Mawrth 2020|title=Tesla Passes 1 Million EV Milestone & Model 3 Becomes All Time Best Seller|work=CleanTechnica|url=https://cleantechnica.com/2020/03/10/tesla-passes-1-million-ev-milestone-and-model-3-becomes-all-time-best-seller/|access-date= 20 Ebrill 2020|archive-date= 12 Ebrill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412045911/https://cleantechnica.com/2020/03/10/tesla-passes-1-million-ev-milestone-and-model-3-becomes-all-time-best-seller/}}</ref> Lansiwyd pumed cerbyd, sef y Model Y yn 2020.<ref>{{Cite news|last=O'Kane|first=Sean|date= 16 Mawrth 2020|title=Tesla Model Y deliveries begin in the US|work=The Verge|url=https://www.theverge.com/2020/3/16/21182033/tesla-model-y-suv-us-deliveries-begin-price-range|access-date= 14 Chwefror 2021|archive-date= 17 Mawrth 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317145544/https://www.theverge.com/2020/3/16/21182033/tesla-model-y-suv-us-deliveries-begin-price-range}}</ref> Cafodd y [[Tesla Cybertruck|Cybertruck]], ''pickup'' trydan, ei ddadorchuddio yn 2019.<ref>{{Cite news|last=Huddleston|first=Tom Jr.|date=November 22, 2019|title=This is the James Bond sports car Elon Musk bought for nearly $1&nbsp;million that inspired Tesla Cybertruck|publisher=CNBC|url=https://www.cnbc.com/2019/11/22/james-bond-lotus-sports-car-elon-musk-bought-inspired-tesla-cybertruck.html|access-date=September 19, 2020|archive-date=November 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191127225950/https://www.cnbc.com/2019/11/22/james-bond-lotus-sports-car-elon-musk-bought-inspired-tesla-cybertruck.html}}</ref> O dan Musk, mae Tesla hefyd wedi adeiladu nifer o ffatrïoedd batris lithiwm-ion a cherbydau trydan, o'r enw Gigafactories.<ref>{{Cite news|last=Eddy|first=Melissa|date= 4 Mawrth 2022|title=Tesla Wins Approval to Open European Assembly Plant|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/03/04/world/europe/tesla-germany-assembly-plant.html|access-date=September 4, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904082019/https://www.nytimes.com/2022/03/04/world/europe/tesla-germany-assembly-plant.html|archive-date=September 4, 2022}}</ref> Ers ei gynnig cyhoeddus cychwynnol yn 2010,<ref>{{Cite news|agency=Associated Press|date=June 28, 2010|title=With First Share Offering, Tesla Bets on Electric Car's Future|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2010/06/28/business/28tesla.html|access-date= 9 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210000410/https://www.nytimes.com/2010/06/28/business/28tesla.html|archive-date= 10 Chwefror 2021}}</ref> mae stoc Tesla wedi codi'n sylweddol; daeth yn wneuthurwr ceir mwyaf arianog yn haf 2020,<ref>{{Cite news|date=July 1, 2020|title=Tesla overtakes Toyota to become world's most valuable carmaker|url=https://www.bbc.com/news/business-53257933|work=BBC News|access-date= 9 Chwefror 2021|archive-date= 10 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210000414/https://www.bbc.com/news/business-53257933}}</ref><ref>{{Cite news|last=Boudette|first=Neal E.|date=July 2, 2020|title=Tesla Shines During the Pandemic as Other Automakers Struggle|url=https://www.nytimes.com/2020/07/02/business/tesla-sales-second-quarter.html|work=The New York Times|access-date= 9 Chwefror 2021|archive-date= 10 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210000501/https://www.nytimes.com/2020/07/02/business/tesla-sales-second-quarter.html}}</ref> a daeth i mewn i'r S&amp;amp;P 500 yn ddiweddarach y flwyddyn honno.<ref>{{Cite news|last=Li|first=Yun|date=December 20, 2021|title=Tesla shares fall 6% as it enters the S&P 500 with 1.69% weighting, fifth largest|url=https://www.cnbc.com/2020/12/20/tesla-enters-the-sp-500-with-1point69percent-weighting-in-the-benchmark-fifth-largest.html|publisher=CNBC|access-date= 9 Chwefror 2021|archive-date= 10 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210000314/https://www.cnbc.com/2020/12/20/tesla-enters-the-sp-500-with-1point69percent-weighting-in-the-benchmark-fifth-largest.html}}</ref><ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Tesla Stock Joins the S&P 500: A Game Changer|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/graphics/tesla-stock-joins-the-sp500/|access-date= 9 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210000316/https://www.wsj.com/graphics/tesla-stock-joins-the-sp500/|archive-date= 10 Chwefror 2021}}</ref> Yn Hydref 2021, cyrhaeddodd gyfalafiad marchnad o $1&nbsp;triliwn, y chweched cwmni yn hanes yr Unol Daleithiau i wneud hynny.<ref>{{Cite news|first=Chris|last=Isidore|date=October 26, 2021|title=Tesla is now worth more than $1&nbsp;trillion|publisher=CNN|url=https://www.cnn.com/2021/10/25/investing/tesla-stock-trillion-dollar-market-cap/index.html|access-date=November 14, 2021|archive-date=November 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114001754/https://www.cnn.com/2021/10/25/investing/tesla-stock-trillion-dollar-market-cap/index.html}}</ref> Yn Nhachwedd 2021, ar Twitter, cynigiodd Musk werthu 10% o’i stoc Tesla.<ref name="Haselton-2021" /> Wedi i mwy na 3.5&nbsp;miliwn o gyfrifon Twitter gefnogi'r gwerthiant, gwerthodd Musk $6.9&nbsp;biliwn o stoc Tesla o fewn wythnos,<ref name="Haselton-2021">{{Cite news|last=Haselton|first=Todd|date=November 13, 2021|title=Elon Musk sold about $6.9&nbsp;billion in Tesla stock this week|url=https://www.cnbc.com/2021/11/13/elon-musk-sells-another-1point2-billion-of-tesla-stock.html|access-date=November 15, 2021|publisher=CNBC|archive-date= 8 Mehefin 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220608183425/https://www.cnbc.com/2021/11/13/elon-musk-sells-another-1point2-billion-of-tesla-stock.html}}</ref> a chyfanswm o $16.4&nbsp;biliwn erbyn diwedd y flwyddyn, gan gyrraedd y targed o 10%.<ref>{{Cite news|title=Tesla's Musk exercises all of his stock options expiring next year|url=https://www.reuters.com/business/teslas-musk-completes-option-related-sales-plan-filing-2021-12-29/|last=Jin|first=Hyunjoo|work=Reuters|date= 30 Rhagfyr 2021|access-date= 8 Mehefin 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531045409/https://www.reuters.com/business/teslas-musk-completes-option-related-sales-plan-filing-2021-12-29/|archive-date=May 31, 2022}}</ref> Yn Chwefror 2022, adroddodd ''The Wall Street Journal'' fod Elon a Kimbal Musk yn destun ymchwiliad gan y SEC am fasnachu mewnol posibl yn ymwneud â'r gwerthiant.<ref>{{Cite news|last=Michaels|first=Dave|date= 24 Chwefror 2022|title=WSJ News Exclusive {{!}} SEC Probes Trading by Elon Musk and Brother in Wake of Tesla CEO's Sales|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/sec-probes-trading-by-elon-musk-and-brother-in-wake-of-tesla-ceos-sales-11645730528|access-date= 3 Mawrth 2022|archive-date= 3 Mawrth 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303031115/https://www.wsj.com/articles/sec-probes-trading-by-elon-musk-and-brother-in-wake-of-tesla-ceos-sales-11645730528}}</ref> Yn 2022, dadorchuddiodd Musk robot a ddatblygwyd gan Tesla, robot o'r enw [[Optimus (robot)|Optimus]].<ref>{{Cite news|last=Siddiqui|first=Faiz|date= 30 Medi 2022|title=Elon Musk debuts Tesla robot, Optimus, calling it a 'fundamental transformation'|url=https://www.washingtonpost.com/technology/2022/09/30/elon-musk-tesla-bot/|work=The Washington Post|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022003146/https://www.washingtonpost.com/technology/2022/09/30/elon-musk-tesla-bot/|archive-date=October 22, 2022}}</ref> Ar 20 Mehefin, 2023, cyfarfu Musk â [[Prif Weinidog India|Phrif Weinidog India]] [[Narendra Modi]] yn [[Dinas Efrog Newydd|Ninas Efrog Newydd]], gan awgrymu y gallai fod ganddo ddiddordeb mewn buddsoddi yn India "cyn gynted ag y bo modd".<ref name="ModiNewYorkCity">{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/i-am-a-fan-of-modi-tesla-ceo-elon-musk-after-meeting-pm-in-new-york-101687304891831-amp.html|title='I am a fan of Modi': Tesla CEO Elon Musk after meeting PM in New York|work=[[Hindustan Times]]|date=June 21, 2023|access-date=June 22, 2023|archive-date=June 21, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621101631/https://www.hindustantimes.com/india-news/i-am-a-fan-of-modi-tesla-ceo-elon-musk-after-meeting-pm-in-new-york-101687304891831-amp.html}}</ref> ==== SolarCity a Tesla Energy ==== {{Prif|Tesla Energy}} [[Delwedd:Pair_of_2009_SolarCity_Dodge_Sprinters.JPG|alt=Two green vans sporting the SolarCity logo|bawd| Faniau gosod paneli solar SolarCity yn 2009]] Darparodd Musk y cysyniad cychwynnol a chyfalaf ariannol ar gyfer SolarCity, a sefydlodd ei gefndryd Lyndon a Peter Rive yn 2006.<ref>{{Cite news|first=Michael|last=Kanellos|date= 15 Chwefror 2008|title=Elon Musk on rockets, sports cars, and solar power|url=https://www.cnet.com/roadshow/news/elon-musk-on-rockets-sports-cars-and-solar-power/|work=[[CNET]]|archive-date=January 29, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140129063308/http://news.cnet.com/Elon-Musk-on-rockets,-sports-cars,-and-solar-power---page-2/2008-11389_3-6230661-2.html}}</ref> Erbyn 2013, SolarCity oedd yr ail ddarparwr mwyaf o systemau pŵer solar yn yr Unol Daleithiau.<ref>{{Cite news|url=http://www.solarpowerworldonline.com/top-250-solar-contractors|title=2013 Top 250 Solar Contractors|work=Solar Power World|date=September 13, 2013|access-date=December 13, 2020|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010112825/https://www.solarpowerworldonline.com/top-250-solar-contractors/}}</ref> Yn 2014, hyrwyddodd Musk y syniad o adeiladu cyfleuster cynhyrchu uwch yn [[Buffalo, Efrog Newydd|Buffalo]], [[Efrog Newydd (talaith)|Efrog Newydd]], tair gwaith maint y gwaith solar mwyaf yn yr Unol Daleithiau.<ref>{{Cite news|last=Smith|first=Aaron|date=June 17, 2014|title=Elon Musk's sunny plans for Buffalo|url=https://money.cnn.com/2014/06/17/news/companies/solarcity-silevo|work=CNNMoney|access-date=December 13, 2020|archive-date=October 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009194551/http://money.cnn.com/2014/06/17/news/companies/solarcity-silevo}}</ref> Dechreuodd y gwaith o adeiladu'r ffatri yn 2014 ac fe'i cwblhawyd yn 2017. Roedd yn gweithredu fel menter ar y cyd â Panasonic tan ddechrau 2020.<ref>{{Cite news|last=Kolodny|first=Lora|date= 26 Chwefror 2020|title=Tesla, Panasonic will reportedly stop joint solar cell production at Gigafactory 2 in Buffalo|url=https://www.cnbc.com/2020/02/26/tesla-panasonic-said-to-end-joint-solar-cell-production-at-buffalo-factory.html|publisher=CNBC|access-date=September 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808130532/https://www.cnbc.com/2020/02/26/tesla-panasonic-said-to-end-joint-solar-cell-production-at-buffalo-factory.html|archive-date=August 8, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|title=The highs, lows and legacy of Panasonic's doomed project in Buffalo|website=The Business Journals|url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2020/11/23/leaders-of-doomed-panasonic-project-look-back.html|access-date= 3 Ebrill 2021|archivedate= 23 Tachwedd 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201123121014/https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2020/11/23/leaders-of-doomed-panasonic-project-look-back.html}}</ref> Prynodd Tesla y cwmni SolarCity am dros $2 biliwn yn 2016 a’i uno â’i uned batri i greu [[Ynni Tesla|Tesla Energy]]. Arweiniodd hyn at ostyngiad o fwy na 10% ym mhris stoc Tesla. Ar y pryd, roedd SolarCity yn wynebu problemau hylifedd ariannol.<ref>{{Cite news|last=Kolodny|first=Lora|last2=Bursztynsky|first2=Jessica|date= 27 Ebrill 2022|title=Elon Musk wins shareholder lawsuit over Tesla's $2.6&nbsp;billion SolarCity acquisition|url=https://www.cnbc.com/2022/04/27/elon-musk-wins-shareholder-lawsuit-over-the-companys-2point6-billion-solarcity-acquisition.html|publisher=CNBC|access-date= 7 Mehefin 2022|archive-date= 24 Mai 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524153414/https://www.cnbc.com/2022/04/27/elon-musk-wins-shareholder-lawsuit-over-the-companys-2point6-billion-solarcity-acquisition.html}}</ref> Fe wnaeth grwpiau cyfranddalwyr lluosog ffeilio achos cyfreithiol yn erbyn cyfarwyddwyr Musk a Tesla, gan nodi bod pryniant SolarCity wedi'i wneud er budd Musk yn unig a'i fod yn dod ar draul Tesla a'i gyfranddalwyr.<ref>{{Cite news|last=Strong|first=Michael|date= 16 Mawrth 2020|title=Shareholder $2.2B Lawsuit Against Tesla CEO Musk Halted After Trial Postponed Due to Coronavirus|url=https://www.thedetroitbureau.com/2020/03/shareholder-2-2b-lawsuit-against-tesla-ceo-musk-halted-after-trial-postponed-due-to-coronavirus/|work=The Detroit Bureau|access-date=September 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200914204415/https://www.thedetroitbureau.com/2020/03/shareholder-2-2b-lawsuit-against-tesla-ceo-musk-halted-after-trial-postponed-due-to-coronavirus/|archive-date=September 14, 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mitchell|first=Russ|date=September 23, 2019|title=Elon Musk knew SolarCity was going broke before merger with Tesla, lawsuit alleges|url=https://www.latimes.com/business/story/2019-09-23/solarcity-tesla-merger-shareholder-lawsuit|work=Los Angeles Times|access-date=September 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730152927/https://www.latimes.com/business/story/2019-09-23/solarcity-tesla-merger-shareholder-lawsuit|archive-date= 30 Mehefin 2020}}</ref> Setlodd cyfarwyddwyr Tesla yr achos cyfreithiol yn Ionawr 2020, gan adael Musk yr unig ddiffynnydd sy'n weddill.<ref>{{Cite news|last=Hals|first=Tom|date= 30 Ionawr 2020|title=Tesla directors settle, isolating Musk as SolarCity trial looms|url=https://www.reuters.com/article/us-tesla-solarcity-lawsuit/tesla-directors-settle-isolating-musk-as-solarcity-trial-looms-idUSKBN1ZT2HF|work=Reuters|access-date= 1 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728215010/https://www.reuters.com/article/us-tesla-solarcity-lawsuit/tesla-directors-settle-isolating-musk-as-solarcity-trial-looms-idUSKBN1ZT2HF|archive-date= 28 Gorffennaf 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last=Chase|first=Randall|date= 17 Awst 2020|title=Judge OKs $60M settlement over Tesla buyout of SolarCity|url=https://abcnews.go.com/Technology/wireStory/judge-oks-60m-settlement-tesla-buyout-solarcity-72425974|work=ABC|access-date= 1 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825103031/https://abcnews.go.com/Technology/wireStory/judge-oks-60m-settlement-tesla-buyout-solarcity-72425974|archive-date= 25 Awst 2020}}</ref> Ddwy flynedd yn ddiweddarach, dyfarnodd y llys o blaid Musk.<ref>{{Cite news|last=Kolodny|first=Lora|last2=Bursztynsky|first2=Jessica|date= 27 Ebrill 2022|title=Elon Musk wins shareholder lawsuit over Tesla's $2.6&nbsp;billion SolarCity acquisition|url=https://www.cnbc.com/2022/04/27/elon-musk-wins-shareholder-lawsuit-over-the-companys-2point6-billion-solarcity-acquisition.html|publisher=CNBC|access-date= 7 Mehefin 2022|archive-date= 24 Mai 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524153414/https://www.cnbc.com/2022/04/27/elon-musk-wins-shareholder-lawsuit-over-the-companys-2point6-billion-solarcity-acquisition.html}}</ref> === Neuralink === {{Prif|Neuralink}} [[Delwedd:Elon_Musk_and_the_Neuralink_Future.jpg|alt=Musk standing next to bulky medical equipment on a stage|bawd| Musk yn trafod dyfais Neuralink yn ystod arddangosiad byw yn 2020]] Yn 2016, cyd-sefydlodd Musk [[Neuralink]], egin gwmni niwrotechnoleg, gyda buddsoddiad o $100&nbsp;miliwn.<ref name="sew">{{Cite news|last=Markoff|first=John|date= 16 Gorffennaf 2019|title=Elon Musk's Neuralink Wants 'Sewing Machine-Like' Robots to Wire Brains to the Internet|url=https://www.nytimes.com/2019/07/16/technology/neuralink-elon-musk.html|work= New York Times|access-date= 26 Gorffennaf 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220720213845/https://www.nytimes.com/2019/07/16/technology/neuralink-elon-musk.html|archive-date= 20 Gorffennaf 2022}}</ref><ref name="neuraverge" /> Nod Neuralink yw integreiddio'r ymennydd dynol â [[deallusrwydd artiffisial]] (AI) trwy greu dyfeisiau sydd wedi'u hymgorffori yn yr ymennydd i hwyluso ei uno â pheiriannau. Trafodwyd y cysyniad hwn yn y nofel ''[[Y Dydd Olaf]]'' a sgwennwyd yn 1968 gan [[Owain Owain]] - a hynny yn y Gymraeg. Gallai technoleg o'r fath wella'r cof (yn ôl Musk) neu ganiatáu i'r dyfeisiau gyfathrebu â meddalwedd.<ref name="neuraverge">{{Cite news|last=Statt|first=Nick|url=https://www.theverge.com/2017/3/27/15077864/elon-musk-neuralink-brain-computer-interface-ai-cyborgs|title=Elon Musk launches Neuralink, a venture to merge the human brain with AI|date= 27 Mawrth 2017|work=The Verge|access-date= 10 Ebrill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803182502/https://www.theverge.com/2017/3/27/15077864/elon-musk-neuralink-brain-computer-interface-ai-cyborgs|archive-date= 3 Awst 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last=Winkler|first=Rolfe|date= 27 Mawrth 2017|title=Elon Musk Launches Neuralink to Connect Brains With Computers|url=https://www.wsj.com/articles/elon-musk-launches-neuralink-to-connect-brains-with-computers-1490642652|work=The Wall Street Journal|access-date= 10 Hydref 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002205615/https://www.wsj.com/articles/elon-musk-launches-neuralink-to-connect-brains-with-computers-1490642652|archive-date= 2 Hydref 2020}}</ref> Y perygl, yn ôl Y Dydd olaf yw y gall hefyd gyflyru'r person a'i roboteiddio. Mae'r cwmni hefyd yn gobeithio datblygu dyfeisiau i drin cyflyrau niwrolegol fel [[clefyd Alzheimer]], [[Gorddryswch|dementia]] ac anafiadau i fadruddyn y cefn.<ref name="pig">{{Cite news|agency=Reuters|date= 29 Awst 2020|title=Elon Musk's Neuralink puts computer chips in pigs' brains in bid to cure diseases|url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/elon-musk-s-neuralink-puts-computer-chips-pigs-brains-bid-n1238782|publisher=NBC News|access-date= 26 Gorffennaf 2022|archive-date= 26 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220426143430/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/elon-musk-s-neuralink-puts-computer-chips-pigs-brains-bid-n1238782}}</ref> Ym Medi 2023, cymeradwywyd y cwmni i gychwyn treialon dynol; bydd y cwmni'n cynnal astudiaeth chwe blynedd.<ref>{{Cite news|last=Singh|first=Maanvi|date= 19 Medi 2023|title=Elon Musk's Neuralink approved to recruit humans for brain-implant trial|url=https://www.theguardian.com/technology/2023/sep/19/elon-musk-neuralink-human-trials-brain-implant|work=The Guardian|access-date= 24 Medi 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230924074223/https://www.theguardian.com/technology/2023/sep/19/elon-musk-neuralink-human-trials-brain-implant|archive-date= 24 Medi 2023}}</ref> === The Boring Company === {{Prif|The Boring Company}} Yn 2017, sefydlodd Musk y ''Boring Company'' i adeiladu twneli, a datgelodd gynlluniau ar gyfer cerbydau arbenigol, tanddaearol, defnydd uchel a allai deithio hyd at 150 milltir yr awr gan osgoi traffig uwchben y Ddaear mewn dinasoedd mawr.<ref>{{Cite news|last=Petrova|first=Magdalena|date= 20 Gorffennaf 2021|title=Why Elon Musk's Boring Company is finding that traffic is tough to fix|url=https://www.cnbc.com/2021/07/20/why-elon-musks-boring-company-is-finding-that-traffic-is-tough-to-fix.html|publisher=CNBC|access-date= 13 Mehefin 2022|archive-date= 14 Mehefin 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220614005426/https://www.cnbc.com/2021/07/20/why-elon-musks-boring-company-is-finding-that-traffic-is-tough-to-fix.html}}</ref><ref name="cnndogecoin">{{Cite news|last=McFarland|first=Matt|date= 6 Gorffennaf 2022|title=Elon Musk's Boring Company will let you pay for a ride with Dogecoin|url=https://www.cnn.com/2022/07/06/business/boring-company-dogecoin-vegas/index.html|publisher=CNN|access-date= 26 Gorffennaf 2022|archive-date= 26 Gorffennaf 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220726194550/https://www.cnn.com/2022/07/06/business/boring-company-dogecoin-vegas/index.html}}</ref> Yn gynnar yn 2017, dechreuodd y cwmni drafod gyda chyrff rheoleiddio a chychwynwyd adeiladu ffos brawf 30 troedfedd (9.1 metr) o led 50 tr (15 m) o hyd 15 tr (4.6 m) o dan wyneb y Ddaear, ar safle swyddfeydd SpaceX, gan nad oedd angen unrhyw drwyddedau. Creodd y cwmni hefyd dwnnel Los Angeles, twnel llai na 2 filltir (3.2 km) yn 2018.<ref>{{Cite news|last=Romero|first=Dennis|date= 19 Rhagfyr 2018|title=Elon Musk unveils his test car tunnel as a fix for traffic in Los Angeles|url=https://www.nbcnews.com/mach/tech/elon-musk-puts-his-electric-car-tunnel-calls-it-future-ncna949686|publisher=NBC News|access-date= 26 Gorffennaf 2022|archive-date= 4 Gorffennaf 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704132024/https://www.nbcnews.com/mach/tech/elon-musk-puts-his-electric-car-tunnel-calls-it-future-ncna949686}}</ref> Cwblhawyd twnnel o dan Ganolfan Confensiwn Las Vegas yn gynnar yn 2021.<ref>{{Cite news|date=May 20, 2021|title=Boring Co. underground loop to be put to the test|url=https://www.reviewjournal.com/business/tourism/boring-co-underground-loop-to-be-put-to-the-test-2358258/|access-date= 29 Mei 2021|work=Las Vegas Review-Journal|archive-date=May 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521225002/https://www.reviewjournal.com/business/tourism/boring-co-underground-loop-to-be-put-to-the-test-2358258/}}</ref> Mae swyddogion lleol wedi cymeradwyo ehangu system y twnnel ymhellach<ref>{{Cite news|last=McBride|first=Sarah|date= 16 Rhagfyr 2020|title=Elon Musk's Proposed Vegas Strip Transit System Advanced by City Council Vote|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-12-16/the-boring-company-las-vegas-loop-projects-eyes-major-expansion|publisher=Bloomberg L.P.|access-date=January 8, 2021|archive-date=January 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111092533/https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-12-16/the-boring-company-las-vegas-loop-projects-eyes-major-expansion}}</ref> ac yn 2021, cymeradwywyd adeiladu twnnel ar gyfer [[Fort Lauderdale, Florida|Fort Lauderdale]], Florida.<ref>{{Cite news|last=McFarland|first=Matt|date=July 7, 2021|title=Fort Lauderdale accepts proposal for Elon Musk's Tesla beach tunnel|url=https://www.cnn.com/2021/07/07/tech/musk-boring-fort-lauderdale/index.html|work=CNN Business|access-date=July 26, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220724095514/https://www.cnn.com/2021/07/07/tech/musk-boring-fort-lauderdale/index.html|archive-date=July 24, 2022}}</ref> === Twitter (X) === {{Prif|Twitter}} Mynegodd Musk ddiddordeb mewn prynu Twitter yn 2017,<ref>{{Cite news|last=Paul|first=Kari|date= 26 Ebrill 2022|title=Chaotic and crass: a brief timeline of Elon Musk's history with Twitter|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/apr/25/timeline-elon-musks-history-twitter|access-date= 26 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220426050301/https://www.theguardian.com/technology/2022/apr/25/timeline-elon-musks-history-twitter|archive-date= 26 Ebrill 2022}}</ref> ac roedd wedi cwestiynu ymrwymiad y platfform i bwysigrwydd [[Rhyddid i lefaru|rhyddid barn]].<ref>{{Cite news|date= 4 Ebrill 2022|title=Elon Musk snaps up $3bn Twitter stake|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/business-60979656|access-date= 4 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220404110529/https://www.bbc.com/news/business-60979656|archive-date= 4 Ebrill 2022}}</ref><ref>{{Cite news|last=Jones|first=Callum|title=Elon Musk becomes Twitter's biggest shareholder after taking 9.2% stake|work=The Times|url=https://www.thetimes.co.uk/article/elon-musk-becomes-twitters-biggest-shareholder-after-taking-9-2-stake-p57b9wbs2|access-date= 4 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220404124750/https://www.thetimes.co.uk/article/elon-musk-becomes-twitters-biggest-shareholder-after-taking-9-2-stake-p57b9wbs2|archive-date= 4 Ebrill 2022}}</ref> Yn ogystal, roedd ei gyn-wraig Talulah Riley wedi ei annog i brynu Twitter i atal y "woke-ism".<ref>{{Cite news|last=Hull|first=Dana|last2=Fleisher|first2=Lisa|date= 4 Hydref 2022|title=Twitter texts released in court case reveal Elon Musk's ex-wife asked him to 'Please do something to fight woke-ism'|url=https://fortune.com/2022/10/04/twitter-texts-released-court-case-reveal-elon-musk-ex-wife-talulah-riley-asked-him-fight-wokeism/|work=Fortune|access-date=September 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230530185341/https://fortune.com/2022/10/04/twitter-texts-released-court-case-reveal-elon-musk-ex-wife-talulah-riley-asked-him-fight-wokeism/|archive-date=May 30, 2023}}</ref> Yn Ionawr 2022, dechreuodd Musk brynu cyfranddaliadau Twitter, gan gyrraedd cyfran o 9.2% erbyn Ebrill,<ref name="elder">{{Cite news|last=Elder|first=Bryce|date= 6 Ebrill 2022|title=Musk and Twitter: the timeline|url=https://www.ft.com/content/d95f6255-010d-4f1b-93db-1cc26bf40538|archive-url=https://web.archive.org/web/20220530220017/https://www.ft.com/content/d95f6255-010d-4f1b-93db-1cc26bf40538|archive-date= 30 Mai 2022|access-date= 4 Mehefin 2022|work=Financial Times}}</ref> gan ei wneud yn gyfranddaliwr mwyaf y cwmni.<ref name="Bloomberg4.14.22">{{Cite news|last=Adler|first=Maxwell|last2=Turner|first2=Giles|date= 14 Ebrill 2022|title=Elon Musk Makes $43 Billion Unsolicited Bid to Take Twitter Private|publisher=Bloomberg L.P.|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-14/elon-musk-launches-43-billion-hostile-takeover-of-twitter|access-date= 14 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414102231/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-14/elon-musk-launches-43-billion-hostile-takeover-of-twitter|archive-date= 14 Ebrill 2022}}</ref> Pan ddatgelwyd hyn yn gyhoeddus, profodd cyfranddaliadau Twitter yr ymchwydd pris mwyaf o fewn diwrnod ers IPO 2013 y cwmni.<ref name="Imbert-2022">{{Cite news|last=Imbert|first=Fred|date= 4 Ebrill 2022|title=Twitter shares close up 27% after Elon Musk takes 9% stake in social media company|work=CNBC|url=https://www.cnbc.com/2022/04/04/twitter-shares-soar-more-than-25percent-after-elon-musk-takes-9percent-stake-in-social-media-company.html|access-date= 19 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220404102019/https://www.cnbc.com/2022/04/04/twitter-shares-soar-more-than-25percent-after-elon-musk-takes-9percent-stake-in-social-media-company.html|archive-date= 4 Ebrill 2022}}</ref> Ar Ebrill 13 cynigiodd Musk $ 43&nbsp;biliwn am Twitter, gan lansio cais i feddiannu 100% o'r stoc am $54.20 y cyfranddaliad.<ref name="Bloomberg4.14.22" /><ref>{{Cite news|date= 14 Ebrill 2022|title=Elon Musk launches hostile takeover bid for Twitter|agency=Agence France-Presse|url=https://www.france24.com/en/live-news/20220414-elon-musk-launches-hostile-takeover-bid-for-twitter|access-date= 14 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414113219/https://www.france24.com/en/live-news/20220414-elon-musk-launches-hostile-takeover-bid-for-twitter|archive-date= 14 Ebrill 2022}}</ref> Erbyn diwedd y mis roedd Musk wedi cwblhau ei gais yn llwyddiannus am tua $44&nbsp;biliwn.<ref>{{Cite news|last=Stahl|first=George|title=Musk-Twitter Deal Values Company at Around $44 Billion|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/livecoverage/twitter-elon-musk-latest-news/card/musk-twitter-deal-values-company-at-around-44-billion-MdEXkyNxU0GbJ1kqBc1M|access-date= 25 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220425191453/https://www.wsj.com/livecoverage/twitter-elon-musk-latest-news/card/musk-twitter-deal-values-company-at-around-44-billion-MdEXkyNxU0GbJ1kqBc1M|archive-date= 25 Ebrill 2022}}</ref> Roedd hyn yn cynnwys tua $12.5&nbsp;biliwn mewn benthyciadau yn erbyn ei stoc Tesla a $21&nbsp;biliwn mewn ariannu ecwiti.<ref>{{Cite news|last=Isaac|first=Mike|last2=Hirsch|first2=Lauren|date= 25 Ebrill 2022|title=With Deal for Twitter, Musk Lands a Prize and Pledges Fewer Limits|work=New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/04/25/technology/musk-twitter-sale.html?searchResultPosition=19|access-date= 26 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427044712/https://www.nytimes.com/2022/04/25/technology/musk-twitter-sale.html?searchResultPosition=19|archive-date= 27 Ebrill 2022}}</ref><ref>{{Cite news|last=MacMillan|first=Douglas|last2=Siddiqui|first2=Faiz|last3=Lerman|first3=Rachel|last4=Telford|first4=Taylor|date= 25 Ebrill 2022|title=Elon Musk acquires Twitter for roughly $44&nbsp;billion|work= Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/technology/2022/04/25/twitter-elon-musk-deal/|access-date= 26 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220425201853/https://www.washingtonpost.com/technology/2022/04/25/twitter-elon-musk-deal/|archive-date= 25 Ebrill 2022}}</ref> Suddodd gwerth marchnad stoc Tesla $100&nbsp;biliwn drannoeth y pryniant, mewn ymateb i'r pryniant.<ref name="Tesla's value dropped Tuesday">{{Cite news|last=Siddiqui|first=Faiz|date= 26 Ebrill 2022|title=Tesla's value dropped Tuesday by more than double the cost of Twitter|work=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/technology/2022/04/26/elon-musk-tesla-twitter-stock/|access-date= 26 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427050151/https://www.washingtonpost.com/technology/2022/04/26/elon-musk-tesla-twitter-stock/|archive-date= 27 Ebrill 2022}}</ref><ref>{{Cite news|last=Gura|first=David|date= 26 Ebrill 2022|title=Tesla shares sink, wipe out over $125&nbsp;billion in value, as Musk scores Twitter deal|publisher=NPR|url=https://www.npr.org/2022/04/26/1094870412/tesla-shares-sink-twitter-elon-musk|access-date= 26 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427002421/https://www.npr.org/2022/04/26/1094870412/tesla-shares-sink-twitter-elon-musk|archive-date= 27 Ebrill 2022}}</ref> Trydarodd Musk ei feirniadaeth o bolisïau Twitter i’w 86 miliwn o ddilynwyr.<ref>{{Cite news|last=Woo|first=Erin|last2=Isaac|first2=Mike|date= 27 Ebrill 2022|title=In tweets, Musk takes aim at Twitter executives, creating outrage.|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2022/04/27/technology/twitter-elon-musk-news/in-tweets-musk-takes-aim-at-twitter-executives-creating-outrage?smid=url-copy|access-date= 27 Ebrill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220428030308/https://www.nytimes.com/live/2022/04/27/technology/twitter-elon-musk-news|archive-date= 28 Ebrill 2022}}</ref> Yn union fis ar ôl y pryniant, dywedodd Musk fod y fargen “wedi’i gohirio” yn dilyn adroddiad bod 5% o ddefnyddwyr gweithredol dyddiol Twitter yn gyfrifon sbam.<ref>{{Cite news|last=Balu|first=Nivedita|last2=Li|first2=Kenneth|date= 13 Mai 2022|title=Musk says $44 bln Twitter deal on hold over fake account data|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/technology/musk-says-44-billion-twitter-deal-hold-2022-05-13|access-date=May 13, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513111305/https://www.reuters.com/technology/musk-says-44-billion-twitter-deal-hold-2022-05-13|archive-date=May 13, 2022}}</ref> Ar 12 Grffennaf 2022, fe wnaeth Twitter siwio Musk yn ffurfiol yn Llys Siawnsri Delaware am dorri cytundeb cyfreithiol rwymol i brynu Twitter.<ref>{{Cite news|last=Conger|first=Kate|last2=Hirsch|first2=Lauren|date=July 12, 2022|title=Twitter Sues Musk After He Tries Backing Out of $44 Billion Deal|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/07/12/technology/twitter-lawsuit-musk-acquisition.html|access-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024114511/https://www.nytimes.com/2022/07/12/technology/twitter-lawsuit-musk-acquisition.html|archive-date=October 24, 2022}}</ref> Yn Hydref 2022, gwrthdrodd Musk eto, gan gynnig prynu Twitter am $54.20 y cyfranddaliad.<ref>{{Cite news|last=Conger|first=Kate|last2=Hirsch|first2=Lauren|last3=Sorkin|first3=Andrew Ross|date=October 4, 2022|title=Elon Musk Suggests Buying Twitter at His Original Price|url=https://www.nytimes.com/2022/10/04/technology/elon-musk-twitter-deal.html|work=The New York Times|access-date=October 8, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024192040/https://www.nytimes.com/2022/10/04/technology/elon-musk-twitter-deal.html|archive-date=October 24, 2022}}</ref> Cwblhawyd y caffaeliad yn swyddogol ar 27 Hydref.<ref name="deal closed 2">{{Cite news|last=Klar|first=Rebecca|date=October 27, 2022|title=Musk officially closes Twitter deal: reports|url=https://thehill.com/policy/technology/3708424-musk-officially-closes-twitter-deal-reports/|work=The Hill|access-date=October 27, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028015632/https://thehill.com/policy/technology/3708424-musk-officially-closes-twitter-deal-reports/|archive-date=October 28, 2022}}</ref> Yn syth ar ôl y caffaeliad, saciodd Musk sawl prif weithredwr Twitter gan gynnwys y Prif Swyddog Gweithredol Parag Agrawal;<ref name="deal closed">{{Cite news|last=Klar|first=Rebecca|date=October 27, 2022|title=Musk officially closes Twitter deal: reports|url=https://thehill.com/policy/technology/3708424-musk-officially-closes-twitter-deal-reports/|work=The Hill|access-date=October 27, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028015632/https://thehill.com/policy/technology/3708424-musk-officially-closes-twitter-deal-reports/|archive-date=October 28, 2022}}</ref><ref>{{Cite news|date=October 27, 2022|title=Musk Said to Begin Firing Twitter's Top Executives|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/10/27/technology/musk-twitter.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028015154/https://www.nytimes.com/2022/10/27/technology/elon-musk-twitter-deal-complete.html|archive-date=October 28, 2022}}</ref> Daeth Musk yn Brif Swyddog Gweithredol yn eu lle.<ref>{{Cite news|last=Mehta|first=Chavi|last2=Dang|first2=Sheila|last3=Ghosh|first3=Sayantani|title=Elon Musk, who runs four other companies, will now be Twitter CEO|url=https://www.reuters.com/technology/elon-musk-says-he-will-be-twitter-ceo-2022-10-31/|date=October 31, 2022|work=Reuters|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101010029/https://www.reuters.com/technology/elon-musk-says-he-will-be-twitter-ceo-2022-10-31/|archive-date=November 1, 2022}}</ref> Sefydlodd danysgrifiad misol o $7.99 ar gyfer "siec glas",<ref>{{Cite news|date=November 2, 2022|title=Elon Musk says $8 monthly fee for Twitter blue tick|url=https://www.bbc.com/news/business-63478854|work=BBC|access-date=November 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221102095601/https://www.bbc.com/news/business-63478854|archive-date=November 2, 2022}}</ref><ref>{{Cite news|last=Korn|first=Jennifer|date=November 2, 2022|title=Musk says Twitter will charge $8 a month for account verification after criticism for $19.99 plan|url=https://www.cnn.com/2022/11/01/tech/musk-twitter-verification-price|work=CNN|access-date=November 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221102023742/https://www.cnn.com/2022/11/01/tech/musk-twitter-verification-price|archive-date=November 2, 2022}}</ref><ref name=":6">{{Cite news|last=Binoy|first=Rhea|date=November 5, 2022|title=Musk's Twitter updates app to start charging $8 for blue checkmark|url=https://www.reuters.com/technology/twitter-launches-8-monthly-subscription-with-blue-checkmark-2022-11-05/|work=Reuters|access-date=November 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221105220639/https://www.reuters.com/technology/twitter-launches-8-monthly-subscription-with-blue-checkmark-2022-11-05/|archive-date=November 5, 2022}}</ref> a diswyddodd gyfran sylweddol o staff y cwmni.<ref>{{Cite news|last=Conger|first=Kate|last2=Mac|first2=Ryan|date=November 4, 2022|title=Elon Musk Begins Layoffs at Twitter|url=https://www.nytimes.com/2022/11/03/technology/twitter-layoffs-elon-musk.html|work=The New York Times|access-date=November 4, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221104135035/https://www.nytimes.com/2022/11/03/technology/twitter-layoffs-elon-musk.html|archive-date=November 4, 2022}}</ref><ref>{{Cite news|last=Picchi|first=Aimee|date=November 4, 2022|title=Elon Musk set to fire roughly half of Twitter's workers|url=https://www.cbsnews.com/news/elon-musk-3700-twitter-job-cuts-half-of-employees/|work=CBS News|access-date=November 4, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221103225020/https://www.cbsnews.com/news/elon-musk-3700-twitter-job-cuts-half-of-employees/|archive-date=November 3, 2022}}</ref> Lleihaodd Musk y gwaith o gymedroli cynnwys Twitter, ac aeth ati i adfer cyfrifon fel y ''Bee'',<ref name="Wapo">{{Cite news|last=Zakrewski|first=Siddiqui|last2=Faiz|first2=Siddiqui|last3=Menn|first3=Joseph|date=November 22, 2022|title=Musk's 'free speech' agenda dismantles safety work at Twitter, insiders say|work=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/technology/2022/11/22/elon-musk-twitter-content-moderations/|access-date=January 19, 2023|archive-date=November 22, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122180848/https://www.washingtonpost.com/technology/2022/11/22/elon-musk-twitter-content-moderations/}}</ref> ac yn Rhagfyr, rhyddhaodd Musk ddogfennau mewnol yn ymwneud â chymedroli Twitter parthed Hunter Biden yn y cyfnod cyn [[Etholiad arlywyddol yr Unol Daleithiau, 2020|etholiad arlywyddol 2020]]. Nododd ''Southern Poverty Law Center'' fod Twitter wedi caniatau i nifer o eithafwyr leisio eu barn;<ref name=":7">{{Cite web|last=Wilson, Jason|title=Twitter Blesses Extremists With Paid 'Blue Checks'|url=https://www.splcenter.org/hatewatch/2022/11/16/twitter-blesses-extremists-paid-blue-checks|publisher=Southern Poverty Law Center|date=November 16, 2022|access-date=November 29, 2022|archivedate=November 27, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221127180046/https://www.splcenter.org/hatewatch/2022/11/16/twitter-blesses-extremists-paid-blue-checks}}</ref> Cynyddodd y cynnwys o gasineb hefyd ar y llwyfan ar ôl iddo gymryd drosodd, yn eu barn nhw.<ref name="independent2023 2">{{Cite news|title=Elon Musk promotes transphobic content as hate speech surges on his far-right platform|work=The Independent|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/elon-musk-twitter-transgender-hate-speech-b2351923.html|access-date= 5 Awst 2023|archive-date= 7 Awst 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807120600/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/elon-musk-twitter-transgender-hate-speech-b2351923.html}}</ref> Ar ddiwedd 2022, addawodd Musk ymddiswyddo fel Prif Swyddog Gweithredol (CEO) ar ôl iddo gynnal arolwg lle roedd mwyafrif y defnyddiwr eisiau iddo wneud gamu i lawr.<ref>{{Cite news|last=Da Silva|first=Chantal|date= 19 Rhagfyr 2022|title=Twitter users vote for Elon Musk to step down as CEO in poll he launched|url=https://www.nbcnews.com/tech/social-media/twitter-users-vote-elon-musk-quit-ceo-poll-rcna62332|work=NBC News|access-date= 24 Medi 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230911062931/https://www.nbcnews.com/tech/social-media/twitter-users-vote-elon-musk-quit-ceo-poll-rcna62332|archive-date= 11 Medi 2023}}</ref><ref>{{Cite news|last=Allyn|first=Bobby|date= 20 Rhagfyr 2022|title=Elon Musk says he will resign as Twitter CEO once he finds a replacement|url=https://www.npr.org/2022/12/20/1144182209/twitter-elon-musk-resigns#:~:text=Hourly%20News-,Elon%20Musk%20says%20he%27ll%20resign%20as%20Twitter%20CEO—eventually,said%20he%20should%20step%20down.|work=NPR|access-date=September 24, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729075448/https://www.npr.org/2022/12/20/1144182209/twitter-elon-musk-resigns#:~:text=Hourly%20News-,Elon%20Musk%20says%20he%27ll%20resign%20as%20Twitter%20CEO—eventually,said%20he%20should%20step%20down.|archive-date= 29 Gorffennaf 2023}}</ref> Bum mis yn ddiweddarach, gwnaeth hynny o'i rol fel Prif Swyddog Gweithredol a gosododd cyn weithredwr NBCUniversal Linda Yaccarino yn y swydd a throsglwyddo ei rôl i gadeirydd gweithredol a phrif swyddog technoleg X.<ref>{{Cite news|last=Milmo|first=Dan|date= 11 Mai 2023|title=Elon Musk announces he has found new Twitter CEO|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/technology/2023/may/11/elon-musk-twitter-new-ceo|access-date= 11 Mai 2023|archive-date= 11 Mai 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230511203332/https://www.theguardian.com/technology/2023/may/11/elon-musk-twitter-new-ceo}}</ref> === Arddull ei arweinyddiaeth === [[Delwedd:Bolden_and_Musk_thanked_the_more_than_150_SpaceX_employees.jpg|alt=Musk is pictrued delivering a speech to SpaceX employees while standing at a podium besides a capsule in 2012|chwith|bawd| Musk yn rhoi araith i weithwyr SpaceX yn 2012]] Mae Musk yn aml yn cael ei ddisgrifio fel microreolwr ac mae wedi galw ei hun yn "nano-reolwr".<ref name="cnbc manage">{{Cite news|last=Kolodny|first=Lora|date= 19 Hydref 2018|title=Elon Musk's extreme micromanagement has wasted time and money at Tesla, insiders say|publisher=CNBC|url=https://www.cnbc.com/2018/10/19/tesla-ceo-elon-musk-extreme-micro-manager.html|access-date=July 4, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524145537/https://www.cnbc.com/2018/10/19/tesla-ceo-elon-musk-extreme-micro-manager.html|archive-date=May 24, 2022}}</ref> Mae'r ''New York Times'' wedi'i ddisgrifio (o ran ei arddull a'i ymagwedd) fel absoliwtydd.<ref name="wingsit" /> Nid yw Musk yn gwneud cynlluniau busnes ffurfiol;<ref name="wingsit">{{Cite news|last=Mac|first=Ryan|last2=Metz|first2=Cade|last3=Conger|first3=Kate|date=3 Mai 2022|title='I Don't Really Have a Business Plan': How Elon Musk Wings It|work= New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/05/03/technology/elon-musk-twitter-plan.html|access-date=3 Mai 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628162903/https://www.nytimes.com/2022/05/03/technology/elon-musk-twitter-plan.html|archive-date=June 28, 2022}}</ref> yn lle hynny, mae'n dweud bod yn well ganddo fynd at broblemau peirianneg  gyda " methodoleg dylunio ailadroddol" ("''iterative design methodology''") a thrwy bod yn "oddefol o fethiant".{{Sfnb|Berger|2021}} Honir ei fod yn gwthio gweithwyr i fabwysiadu jargon y cwmni ei hun ac iddo lansio prosiectau uchelgeisiol, peryglus a chostus yn erbyn argymhellion ei gynghorwyr, megis tynnu radar wyneb blaen o Tesla Autopilot. Mynnodd ddefnyddio system hunangynhaliol cwmnïau, sef integreiddiad fertigol, er mwyn i'w gwmnïau symud y rhan fwyaf o'u cynnyrch yn fewnol. Er bod hyn wedi arwain at arbed costau ar gyfer roced SpaceX,{{Sfnb|Berger|2021}} dywedir fod integreiddio fertigol wedi achosi llawer o broblemau defnyddioldeb i feddalwedd Tesla.<ref name="cnbc manage" /> Mae ymdriniaeth Musk o weithwyr - y mae'n cyfathrebu'n uniongyrchol â nhw trwy e-byst torfol - wedi'i nodweddu fel "dyn y moronen a'r ffon", gan wobrwyo'r rhai "sy'n cynnig beirniadaeth adeiladol" tra hefyd yn hysbys ei fod yn bygwth, rhegi a chael gwared a'i weithwyr yn fyrbwyll.{{Sfnb|Berger|2021}}<ref>{{Cite news|last=Kolodny|first=Lora|date=19 Tachwedd 2021|title=Read the emails Elon Musk sent Tesla employees about music on the job and following directions|publisher=CNBC|url=https://www.cnbc.com/2021/11/19/elon-musk-emails-at-tesla-in-october-2021-music-direct-orders.html|access-date=4 Gorffennaf 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704160805/https://www.cnbc.com/2021/11/19/elon-musk-emails-at-tesla-in-october-2021-music-direct-orders.html|archive-date=4 Gorffennaf 2022}}</ref> Dywedodd Musk ei fod yn disgwyl i'w weithwyr weithio oriau hir, weithiau am 80 awr yr wythnos.{{Sfnb|Berger|2021}} Honir fod ei weithwyr newydd yn arwyddo cytundebau atal datgelu (NDA) llym.<ref>{{Cite news|date= 14 Tachwedd 2022|title=Is the world's richest person the world's worst boss? What it's like working for Elon Musk|url=https://www.latimes.com/business/story/2022-11-14/elon-musk-toxic-boss-timeline|work=Los Angeles Times|access-date= 16 Tachwedd 2022|archive-date= 16 Tachwedd 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116023809/https://www.latimes.com/business/story/2022-11-14/elon-musk-toxic-boss-timeline}}</ref><ref name="spree">{{Cite magazine}}</ref> Yn 2022, datgelodd Musk gynlluniau i gael gwared a 10% o weithlu Tesla, oherwydd ei bryderon am yr economi.<ref>{{Cite news|date= 3 Mehefin 2022|title=Elon Musk feels 'super bad' about economy, needs to cut 10% of Tesla jobs|publisher=CNBC|url=https://www.cnbc.com/2022/06/03/feeling-super-bad-about-economy-musk-wants-to-cut-10percent-of-tesla-jobs.html|access-date=July 6, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628125031/https://www.cnbc.com/2022/06/03/feeling-super-bad-about-economy-musk-wants-to-cut-10percent-of-tesla-jobs.html|archive-date= 28 Mehefin 2022}}</ref> Yr un mis, ataliodd gweithio o bell yn SpaceX a Tesla a bygythiodd gael gwared ar weithwyr nad ydyn nhw'n gweithio 40 awr yr wythnos yn y swyddfa.<ref>{{Cite news|last=Mac|first=Ryan|date= 1 Mehefin 2022|title=Elon Musk to Workers: Spend 40 Hours in the Office, or Else|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/06/01/technology/elon-musk-tesla-spacex-office.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601161004/https://www.nytimes.com/2022/06/01/technology/elon-musk-tesla-spacex-office.html|archive-date=June 1, 2022}}</ref> == Gweithgareddau eraill == === Sefydliad Musk === Mae Musk yn llywydd Sefydliad Musk a sefydlodd yn 2001,<ref>{{Cite news|date=9 Mai 2013|title=Musk Foundation|work=ProPublica|url=https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/770587507|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210000223/https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/770587507|archive-date=10 Chwefror 2022}}</ref><ref name="musklandia">{{Cite news|last=Carlson|first=Kara|date=13 Rhagfyr 2022|title=Mapping Musklandia: A guide to Elon Musk-related activity in the Austin area|url=https://www.statesman.com/story/business/technology/2022/12/12/elon-musk-austin-map-guide-twitter-tesla-spacex-boring-company/69614830007/|work=Austin American-Statesman||archive-url=https://archive.today/20221215142547/https://www.statesman.com/story/business/technology/2022/12/12/elon-musk-austin-map-guide-twitter-tesla-spacex-boring-company/69614830007/|archive-date= 15 Rhagfyr 2022}}</ref> gyda'r diben o ddarparu systemau ynni mewn ardaloedd lle cafwyd trychineb; cefnogi ymchwil, datblygu ac eiriolaeth (ar gyfer diddordebau gan gynnwys archwilio gofod, pediatreg, [[ynni adnewyddadwy]] a "[[deallusrwydd artiffisial]] diogel"); a chefnogi ymdrechion addysgol mewn gwyddoniaeth a pheirianneg.<ref name="Harris-2019">{{Cite news|last=Harris|first=Mark|date= 23 Ionawr 2019|title=How Elon Musk's secretive foundation hands out his billions|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/technology/2019/jan/23/how-elon-musks-secretive-foundation-benefits-his-own-family#img-1|access-date= 3 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728130757/https://www.theguardian.com/technology/2019/jan/23/how-elon-musks-secretive-foundation-benefits-his-own-family|archive-date= 28 Gorffennaf 2020}}</ref> Erbyn 2020 reoedd y sefydliad wedi gwneud 350 o roddion. Gwnaethpwyd tua hanner ohonynt i ymchwil wyddonol neu addysg nid-am-elw. Ymhlith y buddiolwyr nodedig mae [[Sefydliad Wicimedia]], ei alma mater, sef Prifysgol Pennsylvania, a Big Green, cwmni nid-am-elw ei frawd Kimbal.<ref name="charity">{{Cite news|last=Cuccinello|first=Hayley C.|date= 8 Medi 2020|title=Elon Musk Has Promised To Give at Least Half His Fortune To Charity. Here's How Much He's Donated So Far|work=Forbes|url=https://www.forbes.com/sites/hayleycuccinello/2020/09/08/elon-musk-has-promised-to-give-at-least-half-his-fortune-to-charity-heres-how-much-hes-donated-so-far/?sh=606951e73c8c|access-date= 13 Rhagfyr 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213235544/https://www.forbes.com/sites/hayleycuccinello/2020/09/08/elon-musk-has-promised-to-give-at-least-half-his-fortune-to-charity-heres-how-much-hes-donated-so-far/?sh=606951e73c8c|archive-date=December 13, 2020}}</ref> Rhwng 2002 a 2018, rhoddodd y sefydliad $25&nbsp;miliwn yn uniongyrchol i sefydliadau dielw, ac aeth bron i hanner ohonynt i OpenAI Musk,<ref name="vox">{{Cite news|last=Schleifer|first=Theodore|date=January 11, 2021|title=The big decision before Elon Musk, now the richest person in the world|work=Vox|url=https://www.vox.com/recode/22221173/elon-musk-tesla-foundation-philanthropy-wealthiest-person|access-date= 17 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217230456/https://www.vox.com/recode/22221173/elon-musk-tesla-foundation-philanthropy-wealthiest-person|archive-date= 17 Chwefror 2021}}</ref> a oedd yn ddielw ar y pryd.<ref>{{Cite web|title=OpenAI shifts from nonprofit to 'capped-profit' to attract capital|date= 11 Mawrth 2019|url=https://social.techcrunch.com/2019/03/11/openai-shifts-from-nonprofit-to-capped-profit-to-attract-capital/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425163152/https://techcrunch.com/2019/03/11/openai-shifts-from-nonprofit-to-capped-profit-to-attract-capital/|archivedate= 25 Ebrill 2021|access-date= 25 Ebrill 2021}}</ref> Yn 2012, ymrwymodd Musk (drwy'r ''Giving Pledge'') i roi'r mwyafrif o'i [[Elon Musk|gyfoeth]] i achosion elusennol naill ai yn ystod ei oes neu yn ei ewyllys.<ref>{{Cite web|title=Pledge Signatories|url=https://givingpledge.org/pledgers|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220109225231/https://givingpledge.org/pledgers|archivedate= 9 Ionawr 2022|access-date= 30 Ionawr 2022|website=The Giving Pledge}}</ref> Mae wedi gwaddoli gwobrau yn yr X Prize Foundation, gan gynnwys $100{{Spaces}}miliwn i wobrwyo gwell technoleg dal carbon.<ref>{{Cite news|last=Chappell|first=Bill|date= 8 Chwefror 2021|title=Elon Musk Funds $100 Million XPrize For Pursuit Of New Carbon Removal Ideas|publisher=NPR|url=https://www.npr.org/2021/02/08/965372754/elon-musk-funds-100-million-xprize-for-pursuit-of-new-carbon-removal-ideas|access-date= 8 Chwefror 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104010709/https://www.npr.org/2021/02/08/965372754/elon-musk-funds-100-million-xprize-for-pursuit-of-new-carbon-removal-ideas|archive-date= 4 Ionawr 2022}}</ref> === Hyperloop === {{Prif|Hyperloop}} Yn Awst 2013, cyhoeddodd Musk gynlluniau ar gyfer fersiwn o vactrain - trên tiwb faciwm - a neilltuodd ddwsin o beirianwyr o SpaceX a Tesla i sefydlu'r sylfeini cysyniadol a chreu dyluniadau cychwynnol.<ref>{{Cite news|title=Hyperloop Update: Elon Musk Will Start Developing It Himself|url=https://www.forbes.com/sites/hannahelliott/2013/08/12/latest-update-elon-musk-will-start-the-hyperloop-himself/|work=Forbes|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929001211/https://www.forbes.com/sites/hannahelliott/2013/08/12/latest-update-elon-musk-will-start-the-hyperloop-himself/#5143db7047a8|archive-date=September 29, 2017|access-date= 22 Mawrth 2016}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, dadorchuddiodd Musk y cysyniad, a alwyd ganddo yn hyperddolen (''Hyperloop'').<ref>{{Cite news|last=Kolawole|first=Emi|date= 12 Awst 2013|title=Elon Musk Unveils 'Hyperloop' Plans|url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2013/08/12/elon-musk-to-reveal-hyperloop-plans-after-a-trickle-of-hints/|work= Washington Post|access-date= 24 Gorffennaf 2022|archive-date= 28 Gorffennaf 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728181120/https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2013/08/12/elon-musk-to-reveal-hyperloop-plans-after-a-trickle-of-hints/}}</ref> Cyhoeddwyd y cynllun alffa ar gyfer y system mewn papur gwyn a bostiwyd i flogiau Tesla a SpaceX. Roedd y ddogfen yn cynnwys y dechnoleg ac yn amlinellu llwybr posib, lle gellid adeiladu system drafnidiaeth o'r fath rhwng [[Los Angeles|Ardal Fwyaf Los Angeles]] ac [[Ardal Bae San Francisco]], ar gost o tua $6.&nbsp;biliwn.<ref>{{Cite news|url=http://www.businessweek.com/articles/2013-08-12/revealed-elon-musk-explains-the-hyperloop|title=Revealed: Elon Musk Explains the Hyperloop, the Solar-Powered High-Speed Future of Inter-City Transportation|first=Ashlee|last=Vance|author-link=Ashlee Vance|work=Bloomberg BusinessWeek|date= 12 Awst 2013|access-date= 27 Ebrill 2016|archive-date= 27 Ionawr 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150127202031/http://www.businessweek.com/articles/2013-08-12/revealed-elon-musk-explains-the-hyperloop}}</ref> Byddai'r cynnig, os yw'n dechnegol ymarferol ar y costau a nodir, yn gwneud teithio Hyperloop yn rhatach nag unrhyw ddull arall o deithio am bellteroedd mor hir.<ref>{{Cite news|last=Ranger|first=Steve|title=What is Hyperloop? Everything you need to know about the race for super-fast travel|url=https://www.zdnet.com/article/what-is-hyperloop-everything-you-need-to-know-about-the-future-of-transport/|access-date= 19 Medi 2020|work=ZDNet|archive-date= 30 Hydref 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030113256/https://www.zdnet.com/article/what-is-hyperloop-everything-you-need-to-know-about-the-future-of-transport/}}</ref> === OpenAI a xAI === {{Prif|OpenAI|xAI}} Yn Rhagfyr 2015, cyd-sefydlodd Musk OpenAI, cwmni ymchwil [[deallusrwydd artiffisial]] dielw (AI) sy'n anelu at ddatblygu deallusrwydd cyffredinol artiffisial gyda'r bwriad o fod yn ddiogel ac yn fuddiol i ddynoliaeth.<ref name="NYT_AI">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/12/12/science/artificial-intelligence-research-center-is-founded-by-silicon-valley-investors.html|title=Artificial-Intelligence Research Center Is Founded by Silicon Valley Investors|first=John|last=Markoff|date=December 11, 2015|work=The New York Times|access-date=December 15, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830184433/https://www.nytimes.com/2015/12/12/science/artificial-intelligence-research-center-is-founded-by-silicon-valley-investors.html|archive-date=August 30, 2020}}</ref> Ffocws arbennig y cwmni yw democrateiddio systemau uwch-ddeallusrwydd artiffisial, yn erbyn llywodraethau a chorfforaethau. Addawodd Musk $1 biliwn o gyllid i OpenAI.<ref>{{Cite news|last=Vincent|first=James|title=Elon Musk reportedly tried and failed to take over OpenAI in 2018|url=https://www.theverge.com/2023/3/24/23654701/openai-elon-musk-failed-takeover-report-closed-open-source|access-date= 19 Mehefin 2023|work=The Verge|date= 24 Mawrth 2023|archive-date= 19 Mehefin 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619032112/https://www.theverge.com/2023/3/24/23654701/openai-elon-musk-failed-takeover-report-closed-open-source}}</ref> Yn 2023, fe drydarodd Musk ei fod wedi rhoi cyfanswm o $100 miliwn i OpenAI. Adroddodd TechCrunch yn ddiweddarach, yn ôl ei ymchwiliad ei hun i gofnodion cyhoeddus, mai “dim ond $15 miliwn” o gyllid OpenAI y gellid ei olrhain yn bendant i Musk. Atebodd Musk ei fod wedi rhoi tua $50 miliwn.<ref>{{Cite news|title=Why Elon Musk's $100 million donation claim to ChatGPT maker OpenAI may be wrong|url=https://timesofindia.indiatimes.com/gadgets-news/why-elon-musks-100-million-donation-claim-to-chatgpt-maker-openai-may-be-wrong/articleshow/100335255.cms|access-date=June 19, 2023|work=The Times of India|date=May 18, 2023|archive-date=June 19, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619032116/https://timesofindia.indiatimes.com/gadgets-news/why-elon-musks-100-million-donation-claim-to-chatgpt-maker-openai-may-be-wrong/articleshow/100335255.cms}}</ref> Yn 2018, gadawodd Musk fwrdd OpenAI i osgoi gwrthdaro posibl yn y dyfodol gyda'i rôl fel Prif Swyddog Gweithredol Tesla wrth i'r cwmni ddod i ymwneud yn gynyddol ag AI trwy Tesla Autopilot.<ref>{{Cite news|last=Novet|first=Jordan|date= 2 Chwefror 2018|title=Elon Musk, who has sounded the alarm on AI, leaves the organization he co-founded to make it safer|url=https://www.cnbc.com/2018/02/21/elon-musk-is-leaving-the-board-of-openai.html|publisher=CNBC|access-date= 3 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830162809/https://www.cnbc.com/2018/02/21/elon-musk-is-leaving-the-board-of-openai.html|archive-date= 30 Awst 2020}}</ref> Ers hynny, mae OpenAI wedi gwneud cynnydd sylweddol mewn dysgu peirianyddol, gan gynhyrchu rhwydweithiau niwral fel GPT-3 (cynhyrchu testun tebyg i ddyn),<ref>{{Cite news|last=Johnson|first=Steven|last2=Iziev|first2=Nikita|date= 15 Ebrill 2022|title=A.I. Is Mastering Language. Should We Trust What It Says?|url=https://www.nytimes.com/2022/04/15/magazine/ai-language.html|work= New York Times|access-date= 24 Gorffennaf 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221124151408/https://www.nytimes.com/2022/04/15/magazine/ai-language.html|archive-date= 24 Tachwedd 2022}}</ref> a DALL-E (cynhyrchu delweddau digidol o ddisgrifiadau iaith naturiol) sy'n gwmni gwneud elw.<ref>{{Cite news|last=Metz|first=Cade|date= 6 Ebrill 2022|title=Meet DALL-E, the A.I. That Draws Anything at Your Command|url=https://www.nytimes.com/2022/04/06/technology/openai-images-dall-e.html|work= New York Times|access-date= 24 Gorffennaf 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220720220209/https://www.nytimes.com/2022/04/06/technology/openai-images-dall-e.html|archive-date= 20 Gorffennaf 2022}}</ref> Ar 12 Gorffennaf 2023, lansiodd Elon Musk gwmni deallusrwydd artiffisial o'r enw xAI, sy'n anelu at ddatblygu rhaglen [[Deallusrwydd artiffisial cynhyrchiol|AI cynhyrchiol]] sy'n cystadlu ag offrymau presennol fel ChatGPT. Dywedir bod y cwmni wedi cyflogi peirianwyr o Google ac OpenAI.<ref>{{Cite news|last=Zahn|first=Max|title=Elon Musk launches his own AI company to compete with ChatGPT|url=https://abcnews.go.com/Business/elon-musk-launches-ai-company-compete-chatgpt/story?id=101210078|access-date= 14 Gorffennaf 2023|work=ABC News|archive-date= 15 Gorffennaf 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230715185603/https://abcnews.go.com/Business/elon-musk-launches-ai-company-compete-chatgpt/story?id=101210078}}</ref> Prynodd y cwmni, sydd wedi'i gorffori yn Nevada, 10,000 o unedau prosesu graffeg. Dywedwyd bod Musk wedi cael cyllid gan fuddsoddwyr yn SpaceX a Tesla. === Digwyddiad canabis 2018 === Ym Medi 2018, cafodd Musk ei gyfweld ar bennod o bodlediad ''The Joe Rogan Experience'', pan samplodd sigâr a oedd yn cynnwys [[canabis]].<ref>{{Cite news|last=Aimee Picchi|title=Tesla's Elon Musk appears to smoke weed in Joe Rogan live interview|url=https://www.cbsnews.com/news/elon-musk-smokes-weed-joe-rogan-experience-podcast-interview/|date= 7 Medi 2018|work=CBS News|access-date= 14 Tachwedd 2023|archive-date= 9 Ebrill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409222844/https://www.cbsnews.com/news/elon-musk-smokes-weed-joe-rogan-experience-podcast-interview/}}</ref> Yn 2022, dywedodd Musk ei bod yn ofynnol iddo ef a gweithwyr SpaceX eraill gael profion cyffuriau ar hap am tua blwyddyn yn dilyn y digwyddiad hwn, fel sy'n ofynnol gan Ddeddf Gweithle Di-gyffuriau 1988 ar gyfer contractwyr Ffederal.<ref>{{Cite news|last=Grace Dean|last2=Huileng Tan|title=Elon Musk said he and the 'whole of SpaceX' had to be drug tested for a year after he smoked weed on Joe Rogan's podcast|url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-drug-tests-smoking-weed-joe-rogan-marijuana-cannabis-2022-8|date=Awst 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121211058/https://www.businessinsider.com/elon-musk-drug-tests-smoking-weed-joe-rogan-marijuana-cannabis-2022-8|archive-date= 21 Tachwedd 2022|work=[[Business Insider]]|access-date= 27 Awst 2022}}</ref> Mewn cyfweliad ''60 Munud'' yn 2019, dywedodd Musk, "Dydw i ddim yn ysmygu pot. Fel y gallai unrhyw un a wyliodd y podlediad hwnnw ddweud, nid oes gennyf unrhyw syniad sut i ysmygu pot."<ref>{{Cite news|last=Gottsegen|first=Gordon|date= 7 Rhagfyr 2018|title=Despite infamous hit, Elon Musk says he has 'no idea how to smoke pot'|url=https://www.cnet.com/news/despite-infamous-hit-elon-musk-says-he-has-no-idea-how-to-smoke-pot/|publisher=CNET|access-date=September 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191119015057/https://www.cnet.com/news/despite-infamous-hit-elon-musk-says-he-has-no-idea-how-to-smoke-pot/|archive-date= 19 Tachwedd 2019}}</ref> === Jet preifat === Yn 2003, dywedodd Musk mai ei hoff awyren oedd yn berchen arno oedd Albatros L-39.<ref>{{Cite news|date= 15 Mawrth 2019|title=Which jets do Jeff Bezos and other tech billionaires own?|work=South China Morning Post|url=https://www.scmp.com/magazines/style/tech-design/article/3001626/which-private-jets-do-tech-billionaires-jeff-bezos-bill|access-date= 7 Tachwedd 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022194917/https://www.scmp.com/magazines/style/tech-design/article/3001626/which-private-jets-do-tech-billionaires-jeff-bezos-bill|archive-date=October 22, 2022}}</ref> Roedd yn defnyddio jet preifat sy'n eiddo i Falcon Landing LLC, cwmni sy'n gysylltiedig â SpaceX, a chafodd ail jet yn Awst 2020.<ref name="flight">{{Cite news|last=Geuss|first=Megan|date= 30 Ionawr 2019|title=Elon Musk's private jet appears to make frivolous flights, per Washington Post|work=Ars Technica|url=https://arstechnica.com/cars/2019/01/elon-musk-private-jet-flew-150000-miles-in-2018-washington-post-reports/|access-date= 14 Ebrill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414015748/https://arstechnica.com/cars/2019/01/elon-musk-private-jet-flew-150000-miles-in-2018-washington-post-reports/|archive-date= 14 Ebrill 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Pierce|first=David|date= 25 Awst 2020|title=Elon Musk's new plane|work=Politico|url=https://www.protocol.com/elon-musks-new-plane|access-date= 8 Mehefin 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517174126/https://www.protocol.com/elon-musks-new-plane|archive-date= 17 Mai 2022}}</ref> Mae ei ddefnydd trwm o'r jet - hedfanodd dros 150,000 o filltiroedd yn 2018 - a'r defnydd [[Tanwydd ffosil|o danwydd ffosil]] wedi cael ei feirniadu.<ref name="flight" /><ref>{{Cite news|last=Harwell|first=Drew|date= 29 Ionawr 2019|title=Elon Musk's highflying 2018: What 150,000 miles in a private jet reveal about his 'excruciating' year|work=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/business/economy/elon-musks-highflying-2018-what-150000-miles-in-a-private-jet-reveal-about-his-excruciating-year/2019/01/29/83b5604e-20ee-11e9-8b59-0a28f2191131_story.html|access-date= 14 Mai 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504010014/https://www.washingtonpost.com/business/economy/elon-musks-highflying-2018-what-150000-miles-in-a-private-jet-reveal-about-his-excruciating-year/2019/01/29/83b5604e-20ee-11e9-8b59-0a28f2191131_story.html|archive-date=4 Mai 2021}}</ref> == Cyfoeth == === Gwerth net === [[Delwedd:Elon_Musk_net_worth_graph.png|alt=A graph of Musk's net worth from 2013 to 2023, displaying a roughly exponential trend|bawd| Gwerth net Musk rhwng 2013 a 2023 yn ôl amcangyfrif cylchgrawn ''[[Forbes]]'']] Fel y nodwyd, gwnaeth Musk $175.8&nbsp;miliwn pan werthwyd PayPal i eBay yn Hydref 2002.<ref>{{Cite news|last=Klebnikov|first=Sergei|date= 8 Awst 2017|title=8 Innovative Ways Elon Musk Made Money Before He Was a Billionaire|work=Money|url=https://money.com/8-innovative-ways-elon-musk-made-money-before-he-was-a-billionaire/|access-date= 13 Ebrill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809053228/https://money.com/8-innovative-ways-elon-musk-made-money-before-he-was-a-billionaire/|archive-date= 9 Awst 2020}}</ref> Cafodd ei restru gyntaf ar 'Restr Billionaires Forbes' yn 2012, gyda gwerth net o $2&nbsp;biliwn.<ref>{{Cite news|last=Melby|first=Caleb|date= 12 Mawrth 2012|title=How Elon Musk Became A Billionaire Twice Over|work=Forbes|url=https://www.forbes.com/sites/calebmelby/2012/03/12/how-elon-musk-became-a-billionaire-twice-over/?sh=360739d01c88|access-date= 17 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711120028/https://www.forbes.com/sites/calebmelby/2012/03/12/how-elon-musk-became-a-billionaire-twice-over/?sh=360739d01c88|archive-date= 11 Gorffennaf 2022}}</ref> Ar ddechrau 2020, roedd gan Musk werth net o $27&nbsp;biliwn.<ref>{{Cite news|last=Frank|first=Robert|date= 7 Ionawr 2021|title=Elon Musk is now the richest person in the world, passing Jeff Bezos|work=CNBC|url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/elon-musk-is-now-the-richest-person-in-the-world-passing-jeff-bezos-.html|access-date= 13 Ebrill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406160534/https://www.cnbc.com/2021/01/07/elon-musk-is-now-the-richest-person-in-the-world-passing-jeff-bezos-.html|archive-date= 6 Ebrill 2021}}</ref> Erbyn diwedd y flwyddyn roedd ei werth net wedi cynyddu $150&nbsp;biliwn, wedi'i yrru'n bennaf gan ei berchnogaeth o tua 20% o stoc Tesla.<ref name="tesla stock">{{Cite news|last=O'Kane|first=Sean|date= 7 Ionawr 2021|title=Elon Musk passes Jeff Bezos to become the richest person on Earth|work=The Verge|url=https://www.theverge.com/2021/1/7/22163361/elon-musk-billionaire-richest-world-jeff-bezos-tesla-stock-spacex|access-date= 17 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009075740/https://www.theverge.com/2021/1/7/22163361/elon-musk-billionaire-richest-world-jeff-bezos-tesla-stock-spacex|archive-date= 9 Hydref 2022}}</ref> Yn ystod y cyfnod hwn, roedd gwerth net Musk yn aml yn gyfnewidiol. Er enghraifft, gostyngodd $16.3&nbsp;biliwn ar 8 Medi, y cwymp undydd mwyaf yn hanes Bloomberg Billionaires Index ar y pryd.<ref>{{Cite news|last=Pitcher|first=Jack|date= 8 Medi 2020|title=Elon Musk Loses Record $16.3 Billion With Wild Wealth Swings|work=Bloomberg|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-09-08/elon-musk-loses-record-16-3-billion-with-wild-wealth-swings|access-date= 23 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927063219/https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-09-08/elon-musk-loses-record-16-3-billion-with-wild-wealth-swings|archive-date= 27 Medi 2020}}</ref> Yn Nhachwedd y flwyddyn honno, pasiodd Musk gyd-sylfaenydd Facebook [[Mark Zuckerberg]] i ddod y trydydd person cyfoethocaf yn y byd; wythnos yn ddiweddarach fe basiodd cyd-sylfaenydd [[Microsoft|Microsoft,]] [[Bill Gates|Bill Gates,]] i ddod yr ail gyfoethocaf.<ref name="gates">{{Cite news|last=Neate|first=Rupert|date=November 14, 2020|title=Elon Musk overtakes Bill Gates to become world's second-richest person|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/technology/2020/nov/24/elon-musk-bill-gates-tesla-share-price-microsoft|access-date= 17 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114031157/https://www.theguardian.com/technology/2020/nov/24/elon-musk-bill-gates-tesla-share-price-microsoft|archive-date= 14 Ionawr 2021}}</ref> Yn Ionawr 2021 Musk, gyda gwerth net o $185&nbsp;biliwn, roedd wedi rhagori ar sylfaenydd [[Amazon.com|Amazon,]] Jeff Bezos, i ddod y person cyfoethocaf yn y byd.<ref>{{Cite news|date=January 7, 2021|title=Elon Musk becomes world's richest person as wealth tops $185bn|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/technology-55578403|access-date= 17 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108023023/https://www.bbc.com/news/technology-55578403|archive-date=January 8, 2021}}</ref> Llwyddodd Bezos i adennill y safle uchaf y mis canlynol.<ref>{{Cite news|last=Palmer|first=Annie|date= 16 Chwefror 2021|title=Jeff Bezos overtakes Elon Musk to reclaim spot as world's richest person|work=CNBC|url=https://www.cnbc.com/2021/02/16/jeff-bezos-reclaims-spot-as-worlds-richest-person-from-elon-musk.html|access-date= 17 Chwefror 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216231812/https://www.cnbc.com/2021/02/16/jeff-bezos-reclaims-spot-as-worlds-richest-person-from-elon-musk.html|archive-date= 16 Chwefror 2021}}</ref> Ar 27 Medi 2021, ar ôl i stoc Tesla gynyddu, cyhoeddodd Forbes fod gan Musk werth net o dros $ 200&nbsp;biliwn, ac mai ef oedd y person cyfoethocaf yn y byd.<ref>{{Cite news|last=Cai|first=Kenrick|date= 27 Medi 2021|title=Elon Musk Eclipses $200 Billion To Become Richest Person in the World Again|work=Forbes|url=https://www.forbes.com/sites/kenrickcai/2021/09/27/elon-musk-200-billion-richest-person-in-the-world/|access-date=September 28, 2021|archive-date= 28 Medi 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928023801/https://www.forbes.com/sites/kenrickcai/2021/09/27/elon-musk-200-billion-richest-person-in-the-world/}}</ref> Yn Nhachwedd 2021, Musk oedd y person cyntaf i gael gwerth net o fwy na $300&nbsp;biliwn. <ref>{{Cite news|last=Haverstock|first=Eliza|date= 2 Tachwedd 2021|title=Elon Musk Is The First Person Worth More Than $300 Billion|url=https://www.forbes.com/sites/elizahaverstock/2021/11/02/elon-musk-is-the-first-person-worth-more-than-300-billion-but-hertz-uncertainty-threatens-tesla-stock-tear/?sh=289580b521f4|access-date= 4 Tachwedd 2021|work=Forbes|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531073421/https://www.forbes.com/sites/elizahaverstock/2021/11/02/elon-musk-is-the-first-person-worth-more-than-300-billion-but-hertz-uncertainty-threatens-tesla-stock-tear/?sh=289580b521f4|archive-date= 31 Mai 2022}}</ref> Ar 30 Rhagfyr 2022, adroddwyd bod Musk wedi colli $200 biliwn o'i werth net oherwydd dirywiad yng ngwerth stoc Tesla; ef felly oedd y person cyntaf mewn hanes i golli swm mor fawr o arian.<ref>{{Cite news|last=Chappatta|first=Brian|date= 30 Rhagfyr 2022|title=Elon Musk Becomes First Person Ever to Lose $200 Billion|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-12-30/elon-musk-becomes-first-person-ever-to-lose-200-billion|work=Bloomberg|access-date=September 19, 2023|archive-date= 19 Medi 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230919020703/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-12-30/elon-musk-becomes-first-person-ever-to-lose-200-billion}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/tech/elon-musk-net-worth-tesla-twitter-200-billion-b2254493.html|title=Elon Musk is the first person in history to lose $200 billion|last=Woodward|first=Alex|date= 1 Ionawr 2023|work=The Independent|access-date= 11 Ionawr 2023|archive-date= 4 Ionawr 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104193845/https://www.independent.co.uk/tech/elon-musk-net-worth-tesla-twitter-200-billion-b2254493.html}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gans|first=Jared|date= 7 Ionawr 2023|title=Elon Musk secures world record for largest-ever loss of personal fortune|url=https://thehill.com/policy/finance/3803661-elon-musk-secures-world-record-for-largest-ever-loss-of-personal-fortune/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109121749/https://thehill.com/policy/finance/3803661-elon-musk-secures-world-record-for-largest-ever-loss-of-personal-fortune/|archivedate= 9 Ionawr 2023|access-date= 10 Ionawr 2023|website=The Hill}}</ref> Rheolir cyfoeth personol Musk gan ei swyddfa deuluol o'r enw Excession LLC, a ffurfiwyd yn 2016 ac a redir gan Jared Birchall.<ref>{{Cite news|last=Jin|first=Hyunjoo|last2=Marshall|first2=Elizabeth Dilts|date= 26 Ebrill 2022|title=Funding obscured: The family office behind Musk's $44 billion Twitter buyout|url=https://www.reuters.com/technology/funding-obscured-family-office-behind-musks-44-bln-twitter-buyout-2022-04-26/|publisher=Reuters|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721100159/https://www.reuters.com/article/twitter-ma-musk-office/update-1-funding-obscured-the-family-office-behind-musks-44-bln-twitter-buyout-idUKL2N2WO1UY|archive-date= 21 Gorffennaf 2023}}</ref><ref name="musklandia 2">{{Cite news|last=Carlson|first=Kara|date= 13 Rhagfyr 2022|title=Mapping Musklandia: A guide to Elon Musk-related activity in the Austin area|url=https://www.statesman.com/story/business/technology/2022/12/12/elon-musk-austin-map-guide-twitter-tesla-spacex-boring-company/69614830007/|work=Austin American-Statesman|archive-url=https://archive.today/20221215142547/https://www.statesman.com/story/business/technology/2022/12/12/elon-musk-austin-map-guide-twitter-tesla-spacex-boring-company/69614830007/|archive-date= 15 Rhagfyr 2022}}</ref> === Perthnasau a phlant === Yn 2023 roedd gan Musk 10 o blant wedi goroesi<ref>{{Cite news|url=https://finance.yahoo.com/news/elon-musks-10-children-wont-170018914.html#:~:text=Musk%20has%20distinct%20relationships%20with,level%20of%20closeness%20with%20him.|title=Elon Musk's 10 Children Won't Automatically Inherit Shares Of His Companies – He Said It Would Be A Mistake|first=Jeannine|last=Mancini|date=June 21, 2023|work=Yahoo Finance|access-date=September 19, 2023|archive-date=September 9, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230909050050/https://finance.yahoo.com/news/elon-musks-10-children-wont-170018914.html#:~:text=Musk%20has%20distinct%20relationships%20with,level%20of%20closeness%20with%20him.}}</ref> Cyfarfu â'i wraig gyntaf, yr awdur o Ganada Justine Wilson, tra'n mynychu Prifysgol Queen's yn Ontario, Canada; priododd y ddau yn 2000.<ref name="Streisand-2015">{{Cite news|last=Durand Streisand|first=Elizabeth|title=A Look at Elon Musk's Rocky Romantic History|url=https://www.yahoo.com/celebrity/blogs/celeb-news/elon-musk-love-life-romantic-history-171340935.html|work=Yahoo|access-date=29 Mai 2017|archive-date=June 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200602025744/https://www.yahoo.com/entertainment/blogs/celeb-news/elon-musk-love-life-romantic-history-171340935.html}}</ref> Yn 2002, bu farw eu plentyn cyntaf o syndrom marwolaeth sydyn babanod (SIDS) yn 10 wythnos oed.<ref name="sids">[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 117.</ref> Ar ôl ei farwolaeth, defnyddiodd y cwpl IVF i barhau â'u teulu;<ref name="holywoodlife2021">{{Cite news|last=Crowley|first=James|date=September 14, 2021|title=Elon Musk's Kids: Meet His 6 Kids From Oldest To Youngest, & Their Moms|url=https://hollywoodlife.com/feature/elon-musk-kids-4516506/|work=Hollywood Life|access-date=September 16, 2021|archive-date= 16 Medi 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916014406/https://hollywoodlife.com/feature/elon-musk-kids-4516506/}}</ref> cawsant efeilliaid yn 2004 ac yna tripledi yn 2006.<ref name="holywoodlife2021" /> Ysgarodd y cwpl yn 2008 a rhannwyd y warchodaeth.<ref>{{Cite news|last=Musk|first=Justine|date=September 10, 2010|title="I Was a Starter Wife": Inside America's Messiest Divorce|url=https://www.marieclaire.com/sex-love/a5380/millionaire-starter-wife/|work=Marie Claire|access-date= 3 Medi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730172806/https://www.marieclaire.com/sex-love/a5380/millionaire-starter-wife/|archive-date= 30 Gorffennaf 2020}}</ref><ref>{{Cite news|date= 27 Ebrill 2015|title=Elon Musk's Ex-Wife on What It Takes to Be a Mogul|url=https://www.nytimes.com/2015/04/28/business/dealbook/insider-offers-a-view-from-moguls-lofty-heights.html|work= New York Times|access-date= 26 Mehefin 2022|archive-date= 26 Mehefin 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626164639/https://www.nytimes.com/2015/04/28/business/dealbook/insider-offers-a-view-from-moguls-lofty-heights.html}}</ref> Yn 2022, newidiodd yr efaill hynaf ei henw yn swyddogol i adlewyrchu ei [[Hunaniaeth rhywedd|hunaniaeth o ran rhywedd]] fel menyw draws ac i ddefnyddio Wilson fel ei henw olaf oherwydd nad oedd bellach yn dymuno bod yn gysylltiedig â Musk.<ref>{{Cite news|date= 23 Mehefin 2022|title=Elon Musk's daughter granted legal name, gender change|url=https://apnews.com/article/elon-musk-entertainment-gender-identity-santa-monica-eb64ed75c5e8228ca3cae8e1d836e93d|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626091711/https://apnews.com/article/elon-musk-entertainment-gender-identity-santa-monica-eb64ed75c5e8228ca3cae8e1d836e93d|archive-date= 26 Mehefin 2022|access-date= 7 Hydref 2022|work=Associated Press News}}</ref><ref>{{Cite news|date=October 7, 2022|title=Elon Musk: 'Aren't you entertained?'|work=Financial Times|url=https://www.ft.com/content/5ef14997-982e-4f03-8548-b5d67202623a|access-date= 7 Hydref 2022|archive-date= 7 Hydref 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007122621/https://www.ft.com/content/5ef14997-982e-4f03-8548-b5d67202623a}}</ref> Yn 2008, dechreuodd Musk ganlyn yr actores o Saesnes Talulah Riley.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], pp. 193–195.</ref> Priododd y ddau ddwy flynedd yn ddiweddarach yn Eglwys Gadeiriol Dornoch yn yr Alban.<ref name="marriage">{{Cite news|agency=Associated Press|date= 21 Mawrth 2016|title=Actor Talulah Riley files to divorce billionaire Elon Musk, again|url=https://www.theguardian.com/technology/2016/mar/21/elon-musk-talulah-riley-file-divorce-second-marriage|work=The Guardian|access-date= 20 Ebrill 2016|archive-date= 16 Mehefin 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616231332/https://www.theguardian.com/technology/2016/mar/21/elon-musk-talulah-riley-file-divorce-second-marriage}}</ref><ref>{{Cite news|first=Alan|last=Boyle|date=January 18, 2012|title=SpaceX's millionaire founder tweets about marital split|url=https://www.nbcnews.com/science/spacexs-millionaire-founder-tweets-about-marital-split-6C10402497|work=NBC News|access-date= 28 Medi 2013|archive-date= 1 Gorffennaf 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701212028/https://www.nbcnews.com/science/spacexs-millionaire-founder-tweets-about-marital-split-6C10402497}}</ref> Yn 2012, ysgarodd y cwpl, cyn ailbriodi y flwyddyn ganlynol.<ref name="talulah" /> Ar ôl ffeilio'n fyr am ysgariad yn 2014,<ref name="talulah">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2016/10/22/elon-musk-and-talulah-riley-divorce-for-a-second-time/|title=Elon Musk and Talulah Riley divorce for a second time|date= 22 Hydref 2016|work= Daily Telegraph|access-date=June 29, 2018|archive-date= 30 Mehefin 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630004337/https://www.telegraph.co.uk/news/2016/10/22/elon-musk-and-talulah-riley-divorce-for-a-second-time/}}</ref> cwblhaodd Musk ail ysgariad oddi wrth Riley yn 2016.<ref>[[Elon Musk#Vance|Vance (2017)]], p. 372.</ref> Yna bu'n mynd allan gydag Amber Heard am sawl mis yn 2017.<ref>{{Cite news|last=Jensen|first=Erin|date= 24 Ebrill 2017|title=Amber Heard, Elon Musk make 'Cheeky' public debut together|work=USA Today|url=https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2017/04/24/amber-heard-elon-musk-dating-public-debut-instagram-posts/100834568/|access-date=January 28, 2021|archive-date=January 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130231024/https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2017/04/24/amber-heard-elon-musk-dating-public-debut-instagram-posts/100834568/}}</ref> <ref name="hollywood">{{Cite news|last=Sigel|first=Tatiana|date= 6 Rhagfyr 2018|title=Amber Heard on Her Secret Passion, Elon Musk and a Splashy New Role|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/features/amber-heard-aquaman-elon-musk-dedication-activism-1166004|access-date= 28 Ionawr 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206185106/https://www.hollywoodreporter.com/features/amber-heard-aquaman-elon-musk-dedication-activism-1166004|archive-date= 6 Rhagfyr 2018}}</ref> Yn 2018, datgelodd Musk a'r cerddor o Ganada , Grimes, eu bod yn canlyn.<ref>{{Cite news|first=Jordan|last=Darville|title=Grimes talks new music, Elon Musk, plans to publicly execute her musical persona|url=https://www.thefader.com/2019/03/20/grimes-interview-miss-anthropocene|work=The Fader|date= 20 Mawrth 2019|access-date= 13 Rhagfyr 2020|archive-date= 30 Hydref 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030070534/http://www.thefader.com/2019/03/20/grimes-interview-miss-anthropocene}}</ref> Rhoddodd Grimes enedigaeth i'w mab ym mis Mai 2020.<ref>{{Cite news|last=Kiefer|first=Halle|title=Grimes and Elon Musk's Baby Has Arrived, Just As Legend Foretold|date=4 Mai 2020|url=https://www.vulture.com/2020/05/elon-musk-and-grimes-welcome-first-baby-together.html|work=Vulture|access-date=5 Mai 2020|archive-date=5 Mai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200505021026/https://www.vulture.com/2020/05/elon-musk-and-grimes-welcome-first-baby-together.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Trepany|first=Charles|title=Elon Musk shares first photo of his and Grimes' new baby boy: 'Mom and baby all good'|date=5 Mai 2020|url=https://eu.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2020/05/05/elon-musk-grimes-welcome-baby/3082615001/|work=USA Today|access-date=5 Mai 2020|archive-date=29 Mai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529124947/https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2020/05/05/elon-musk-grimes-welcome-baby/3082615001/}}</ref> Yn ôl Musk a Grimes, enw'r mab oedd {{Dimamlapio|"X Æ A-12"}}; fodd bynnag, byddai'r enw wedi mynd yn groes i reoliadau California gan ei fod yn cynnwys nodau nad ydynt yn yr wyddor Saesneg fodern,<ref>{{Cite news|last=Schwedel|first=Heather|title=What Does Elon Musk and Grimes' Baby Name Actually Mean?|url=https://slate.com/human-interest/2020/05/elon-musk-grimes-baby-name.html|access-date=5 Mai 2020|work=Slate|date=5 Mai 2020|archive-date= 24 Mai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200524150019/https://slate.com/human-interest/2020/05/elon-musk-grimes-baby-name.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Lerman|first=Rachel|date=8 Mai 2020|title=Elon Musk's baby name isn't just weird, it may be against California regulations|url=https://www.washingtonpost.com/technology/2020/05/08/musk-grimes-baby-name/|work=The Washington Post|access-date= 11 Ionawr 2021|archive-date= 31 Rhagfyr 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231225820/https://www.washingtonpost.com/technology/2020/05/08/musk-grimes-baby-name/}}</ref> ac fe'i newidiwyd i {{Dimamlapio|"X Æ A-Xii"}}. Creodd hyn fwy o ddryswch, gan nad yw Æ yn llythyren yn yr wyddor Saesneg fodern.<ref>{{Cite news|title=Elon Musk and Grimes have changed their baby's name. A bit|first=Jack|last=Guy|url=https://www.cnn.com/2020/05/25/entertainment/grimes-musk-baby-name-tweak-scli-intl/index.html|publisher=CNN|date=May 25, 2020|access-date= 25 Mai 2020|archive-date= 25 Mai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200525204407/https://www.cnn.com/2020/05/25/entertainment/grimes-musk-baby-name-tweak-scli-intl/index.html}}</ref> Yn y diwedd, enwyd y plentyn yn {{Dimamlapio|X AE A-XII}} Musk, gyda "X" fel enw cyntaf, {{Dimamlapio|"AE A-XII"}} fel enw canol, a "Musk" fel cyfenw.<ref name="xaea-xii.cnet">{{Cite news|last=Cooper|first=Gael Fashingbauer|date= 16 Mehefin 2020|title=Elon Musk and Grimes saved a surprise for son X Æ A-12's birth certificate|url=https://www.cnet.com/news/elon-musk-and-grimes-saved-a-surprise-for-son-x-ae-a-12s-birth-certificate/|publisher=CNET|access-date=June 17, 2020|archive-date= 17 Mehefin 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617021513/https://www.cnet.com/news/elon-musk-and-grimes-saved-a-surprise-for-son-x-ae-a-12s-birth-certificate/}}</ref> Yn Rhagfyr 2021, roedd gan Grimes a Musk ail blentyn, merch o'r enw Exa Dark Sideræl Musk (llysenw "Y"), a aned trwy fam fenthyg (''surrogate''). Mewn cyfweliad gyda'r cychgrawn ''Time'' yn Rhagfyr 2021, dywedodd ei fod yn ddyn sengl.<ref>{{Cite news|last=Ivie|first=Devon|date= 24 Medi 2021|title=Elon Musk and Grimes Took the Red Pill and Broke Up|url=https://www.vulture.com/2021/09/elon-musk-and-grimes-break-up-after-3-years-together.html|work=Vulture|access-date=September 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924171854/https://www.vulture.com/2021/09/elon-musk-and-grimes-break-up-after-3-years-together.html|archive-date= 24 Medi 2021}}</ref><ref>{{Cite news|date= 24 Medi 2021|title=Elon Musk says he and partner Grimes are semi-separated|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-58684724|access-date= 28 Medi 2021|archive-date= 28 Medi 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928064543/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-58684724}}</ref> Yn Mawrth 2022, dywedodd Grimes am ei pherthynas â Musk: "Mae'n debyg y byddwn yn cyfeirio ato fel "fy nghariad", ond 'da ni'n anwadal iawn."<ref name="GrimesVanityFair2022">{{cite magazine|first=Devin|last=Gordon|url=https://www.vanityfair.com/style/2022/03/grimes-cover-story-on-music-and-mars|title="Infamy Is Kind Of Fun": Grimes on Music, Mars, and—Surprise!—Her Secret New Baby With Elon Musk|magazine=Vanity Fair|date= 10 Mawrth 2022|access-date= 10 Mawrth 2022|archive-date= 21 Mai 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220521235459/https://www.vanityfair.com/style/2022/03/grimes-cover-story-on-music-and-mars|url-status=live}}</ref> Yn ddiweddarach y mis hwnnw, fe drydarodd Grimes ei bod hi a Musk wedi gwahanu eto.<ref>{{Cite news|last=D'Zurill|first=Christie|date= 11 Mawrth 2022|title=Never mind that new baby: Grimes and Elon Musk have broken up again, she says|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/music/story/2022-03-11/grimes-elon-musk-relationship-breakup-split|work=Los Angeles Times|access-date= 14 Mawrth 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525052031/https://www.latimes.com/entertainment-arts/music/story/2022-03-11/grimes-elon-musk-relationship-breakup-split|archive-date= 25 Mai 2022}}</ref> Ym mis Medi 2023 datgelwyd bod gan y pâr drydydd plentyn, mab o'r enw Techno Mechanicus "Tau" Musk.<ref name="NYTTAU">{{Cite news|last=Szalai|first=Jennifer|title=Elon Musk Wants to Save Humanity. The Only Problem: People.|url=https://www.nytimes.com/2023/09/09/books/review/elon-musk-walter-isaacson.html|work=The New York Times|date= 9 Medi 2023|access-date= 19 Medi 2023|archive-date= 9 Medi 2023|archive-url=https://archive.today/20230909163003/https://www.nytimes.com/2023/09/09/books/review/elon-musk-walter-isaacson.html}}</ref> Ar 29 Hydref 2023, siwiodd Grimes Musk dros hawliau rhieni a gwarchodaeth o'u mab hynaf.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/entry/grimes-says-elon-musk-evaded-being-served-with-child-custody-papers-at-least-12-times_n_654f920ce4b0c9f24660475c|title=Grimes Says Elon Musk Evaded Being Served With Child Custody Papers At Least 12 Times|date= 11 Tachwedd 2023|publisher=HuffPost}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://futurism.com/the-byte/elon-musk-grimes-tweets-custody|title=Elon Musk Drags Grimes' Tweets Into Increasingly Nasty Custody Battle|publisher=Futurism}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/feature/elon-musk-sued-by-ex-girlfriend-grimes-over-parental-rights-report-4447991|title=Musk Sued By Ex-Girlfriend Grimes Over Parental Rights: Report|publisher=NDTV}}</ref> Ym mis Gorffennaf 2022, cyhoeddodd ''Insider'' ddogfennau llys yn datgelu bod Musk wedi cael efeilliaid gyda Shivon Zilis, cyfarwyddwr gweithrediadau a phrosiectau arbennig yn Neuralink, ym mis Tachwedd 2021.<ref>{{Cite news|last=Southern|first=Keiran|date= 7 Gorffennaf 2022|title=Elon Musk 'had twins with one of his executives'|url=https://www.thetimes.co.uk/article/elon-musk-had-twins-with-one-of-his-executives-kzph2nrc5|work=The Times|publication-place=London|archive-url=https://archive.today/20220707002423/https://www.thetimes.co.uk/article/elon-musk-had-twins-with-one-of-his-executives-kzph2nrc5|archive-date=July 7, 2022|access-date= 7 Gorffennaf 2022}}</ref> Fe'u ganed wythnosau cyn i Musk a Grimes gael eu hail blentyn trwy fam fenthyg ym mis Rhagfyr. Roedd Zilis, yn ei gwaith, yn gyfrifol yn uniongyrchol i Musk.<ref>{{Cite news|last=Safronova|first=Valeriya|date= 7 Gorffennaf 2022|title=How Many Children Does Elon Musk Have?|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/07/07/style/elon-musk-children.html|access-date= 8 Gorffennaf 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221023160331/https://www.nytimes.com/2022/07/07/style/elon-musk-children.html|archive-date=October 23, 2022}}</ref> ==Gwleidyddiaeth== Ar yr un pryd dechreuodd Musk gefnogi Trump, daeth hefyd yn gefnogwr i'r [[Gwleidyddiaeth yr adain dde eithafol|Adain Dde]].<ref>>{{Cite news |last1=Mac |first1=Ryan |last2=Bensinger |first2=Ken |date=8 Ionawr 2025 |title=As Elon Musk Embraces Far Right, Some of Its Top Figures Reject Him |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2025/01/08/technology/elon-musk-far-right.html |url-access=subscription |access-date=20 Ionawr 2025 |archive-date=8 Ionawr 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250108183322/https://www.nytimes.com/2025/01/08/technology/elon-musk-far-right.html |url-status=live |issn=0362-4331}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Musk, Elon}} [[Categori:Elon Musk| ]] [[Categori:Biliwnyddion o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Genedigaethau 1971]] [[Categori:Buddsoddwyr o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Dyfeiswyr o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Pobl fusnes o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Pobl a aned yn Ne Affrica]] [[Categori:Pobl o Pretoria]] [[Categori:Rhaglenwyr cyfrifiadurol o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Ymfudwyr o Dde Affrica i Ganada]] [[Categori:Ymfudwyr o Ganada i'r Unol Daleithiau]] gwrn37msaay62nj7ucwjqj6vb1tvg0j 0 117311 14892209 14891573 2026-05-10T13:34:10Z Dafyddt 942 14892209 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician | name = Rhun ap Iorwerth | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image = Rhun ap Iorwerth official portrait (cropped).jpg | imagesize = | caption = Rhun ap Iorwerth yn 2021 | order = | office = Arweinydd [[Plaid Cymru]] | deputy = [[Siân Gwenllian]]<br>[[Delyth Jewell]] | term_start = 16 Mehefin 2023 | term_end = | predecessor = [[Adam Price]]<br>{{small|[[Llyr Huws Gruffydd]] (dros dro)}} | successor = | office1 = Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] |constituency1=[[Ynys Môn (etholaeth Cynulliad)|Ynys Môn]] (2013–2026)<br>[[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] (2026–presennol) | term_start1 = 2 Awst 2013 | term_end1 = | majority1 = | predecessor1 = [[Ieuan Wyn Jones]] | successor1 = | birth_date = {{birth date and age|1972|8|27|df=yes}} | birth_place = [[Tonteg]], [[Pontypridd]] | death_date = | death_place = | restingplace = | birthname = | nationality = | party = [[Plaid Cymru]] | otherparty = | spouse = | relations = | children = 3 | residence = [[Llangristiolus]], Ynys Môn | alma_mater = | occupation = | profession = [[Newyddiadurwr]] | cabinet = | committees = | portfolio = | religion = | signature = | signature_alt= | website = {{url|https://www.rhunapiorwerth.cymru/|Gwefan wleidyddol}} | footnotes = }} Gwleidydd a chyn-newyddiadurwr o Gymro yw '''Rhun ap Iorwerth''' (ganed [[27 Awst]] [[1972]])<ref>{{dyf gwe|url=https://twitter.com/RhunapIorwerth/status/240191469498028033|teitl=Cofnod Twitter ar ei ben-blwydd|dyddiad=27 Awst 2012|dyddiadcyrchiad=14 Ebrill 2016|cyhoeddwr=Rhun ap Iorwerth}}</ref>. Ef yw arweinydd [[Plaid Cymru]] ers Mehefin 2023. Daeth yn [[Aelod o'r Senedd]] dros Ynys Môn yn Awst 2013<ref name=":0" /> ac yna yn Aelod dros Bangor Conwy Môn ers Mai 2026.<ref>{{Cite web|title='Pobl wedi dewis gobaith' yn ôl arweinydd Plaid Cymru|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cp8py4nqnpjo|website=BBC Cymru Fyw|date=2026-05-07|access-date=2026-05-09|language=cy}}</ref> ==Bywyd cynnar ac addysg== Ganwyd Rhun yn [[Ton-teg|Nhon-teg]], [[Rhondda Cynon Taf]]<ref name=":1">{{Cite news|title=Plaid Cymru: Pwy yw'r arweinydd newydd Rhun ap Iorwerth?|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/65889531|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-06-16|access-date=2024-06-02|language=cy}}</ref> yn fab i [[Edward Morus Jones]] a Gwyneth. Roedd ei dad yn brifathro ac yn rhan o'r ddeuawd 'Dafydd Iwan ac Edward' a 'Chwm Rhyd y Rhosyn'. Roedd ei fam yn athrawes ac wedi gweithio gyda Mudiad Meithrin a Merched y Wawr.<ref>{{Cite web|title=Rhun ap Iorwerth: My mother's death pushed me into politics|url=http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/rhun-ap-iorwerth-mothers-death-5498686|website=Wales Online|date=2013-08-03|access-date=2024-04-21|language=en|first=Martin|last=Shipton}}</ref> Bu farw Gwyneth yn 68 mlwydd oed yn Rhagfyr 2012.<ref>{{Cite news|title=Colli Gwyneth Morus Jones|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/20743634|work=BBC Cymru Fyw|date=2012-12-16|access-date=2026-05-10|language=cy}}</ref> Mynychodd Ysgol Rhyd-y-Main, [[Dolgellau]] am ychydig, cyn symud i Ynys Môn a mynychu Ysgol Gynradd Llandegfan, cyn cael ei addysg uwchradd yn [[Ysgol David Hughes, Porthaethwy]].<ref>{{dyf gwe| url=http://www.dailypost.co.uk/news/local-news/ysgol-david-hughes-hold-school-2680252| teitl=Ysgol David Hughes hold a school "hawl i holi" meeting with local politicians| awdur=Elgan Hearn| cyhoeddwr=Daily Post| dyddiad=30 Tachwedd 2011 |dyddiadcyrchiad=2 Awst 2013}}</ref> Yna aeth i [[Prifysgol Caerdydd|Brifysgol Caerdydd]] ble graddiodd yn y Gymraeg a Gwleidyddiaeth yn 1993.<ref name=":1" /> Mae Rhun yn uniaethu fel Cymro.<ref>{{Citation|title=126K views · 2.2K reactions {{!}} “Plaid Cymru doesn’t really wrap itself in the Welsh flag... It’s not the way I do Welshness.” Rhun ap Iorwerth criticises ‘the populist right’ for trying to take ownership’ of national flags, saying Plaid Cymru is ‘deeper than that’. Political Thinking {{!}} Listen on BBC Sounds {{!}} BBC Radio 4|url=https://www.facebook.com/reel/3183808061796872/|language=cy|access-date=2026-04-17}}</ref> ==Gyrfa newyddiaduraeth== Ymunodd Rhun gyda [[BBC Cymru]] ym 1994, a bu'n gohebu ar ddigwyddiadau San Steffan a Bae Caerdydd ar deledu a radio. Roedd hefyd yn gyflwynydd ar raglenni Post Cyntaf a Dau o'r Bae ar [[BBC Radio Cymru|Radio Cymru]] ac ar [[Newyddion S4C]], yn ogystal a rhaglenni Saesneg y BBC fel The Politics Show Wales a [[Dragon's Eye]].<ref name=":1" /> == Gyrfa wleidyddol == Gadawodd [[Ieuan Wyn Jones]] ei swydd fel aelod o'r Senedd dros [[Ynys Môn (etholaeth Senedd Cymru)|Ynys Môn]] i arwain parc gwyddoniaeth newydd M-SParc. Yn dilyn hyn, a chyn yr isetholiad ar gyfer yr ynys yn 2013, ymddiswyddodd Rhun o'r BBC ac fe gafodd enwebiad Plaid Cymru i fod yn ymgeisydd.<ref name=":1" /> Daeth yn Aelod o'r Senedd dros Ynys Môn yn Awst 2013 ar ôl ennill yr isetholiad yn gyfforddus.<ref name=":1" /><ref name=":0">{{Cite web|title=Rhun ap Iorwerth yw arweinydd newydd Plaid Cymru|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2123310-rhun-iorwerth-arweinydd-newydd-plaid-cymru|website=Golwg360|date=2023-06-16|access-date=2023-06-16|language=cy}}</ref> Yn 2018, dywedodd arweinydd Plaid Cymru ar y pryd, [[Leanne Wood]], y byddai'n croesawu her i'w arweinyddiaeth. Ar y diwrnod hwnna lawnsiwyd ymgyrchoedd Rhun ac [[Adam Price]] ar gyfer yr arweinyddiaeth. Enillodd Adam Price gyda 49.7% o'r pleidleisiau a chafodd Rhun ap Iorwerth 28% a Leanne Wood, 22.3%.<ref name=":1" /> Yn dilyn ymddiswyddiad Adam Price fel arweinydd Plaid Cymru, ar 30 Mai 2023 cyhoeddodd Rhun y byddai yn sefyll fel ymgeisydd ar gyfer yr arweinyddiaeth. Ni chafwyd unrhyw ymgeisydd arall erbyn y dyddiad cau a cadarnahwyd Rhun fel yr arweinydd newydd ar 16 Mehefin 2023.<ref name=":0" /> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *{{gwefan swyddogol|http://www.rhunapiorwerth.cymru}} *{{Twitter|RhunapIorwerth}} {{Datganoli Cymru}}{{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Ap Iorwerth, Rhun}} [[Categori:Genedigaethau 1972]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] [[Categori:Newyddiadurwyr o Gymru]] [[Categori:Pobl o Ynys Môn]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol David Hughes]] ssqg2yspx8gw0ezu0t5nsfrakfd4s23 14892337 14892209 2026-05-10T22:26:02Z Dafyddt 942 14892337 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician | name = Rhun ap Iorwerth | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image = Rhun ap Iorwerth official portrait (cropped).jpg | imagesize = | caption = Rhun ap Iorwerth yn 2021 | order = | office = Arweinydd [[Plaid Cymru]] | deputy = [[Siân Gwenllian]]<br>[[Delyth Jewell]] | term_start = 16 Mehefin 2023 | term_end = | predecessor = [[Adam Price]]<br>{{small|[[Llyr Huws Gruffydd]] (dros dro)}} | successor = | office1 = Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] |constituency1=[[Ynys Môn (etholaeth Cynulliad)|Ynys Môn]] (2013–2026)<br>[[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] (2026–presennol) | term_start1 = 2 Awst 2013 | term_end1 = | majority1 = | predecessor1 = [[Ieuan Wyn Jones]] | successor1 = | birth_date = {{birth date and age|1972|8|27|df=yes}} | birth_place = [[Tonteg]], [[Pontypridd]] | death_date = | death_place = | restingplace = | birthname = | nationality = | party = [[Plaid Cymru]] | otherparty = | spouse = | relations = | children = 3 | residence = [[Llangristiolus]], Ynys Môn | alma_mater = | occupation = | profession = [[Newyddiadurwr]] | cabinet = | committees = | portfolio = | religion = | signature = | signature_alt= | website = {{url|https://www.rhunapiorwerth.cymru/|Gwefan wleidyddol}} | footnotes = }} Gwleidydd a chyn-newyddiadurwr o Gymro yw '''Rhun ap Iorwerth''' (ganed [[27 Awst]] [[1972]])<ref>{{dyf gwe|url=https://twitter.com/RhunapIorwerth/status/240191469498028033|teitl=Cofnod Twitter ar ei ben-blwydd|dyddiad=27 Awst 2012|dyddiadcyrchiad=14 Ebrill 2016|cyhoeddwr=Rhun ap Iorwerth}}</ref>. Ef yw arweinydd [[Plaid Cymru]] ers Mehefin 2023. Daeth yn [[Aelod o'r Senedd]] dros Ynys Môn yn Awst 2013<ref name=":0" /> ac yna yn Aelod dros Bangor Conwy Môn ers Mai 2026.<ref>{{Cite web|title='Pobl wedi dewis gobaith' yn ôl arweinydd Plaid Cymru|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cp8py4nqnpjo|website=BBC Cymru Fyw|date=2026-05-07|access-date=2026-05-09|language=cy}}</ref> ==Bywyd cynnar ac addysg== Ganwyd Rhun yn [[Ton-teg|Nhon-teg]], [[Rhondda Cynon Taf]]<ref name=":1">{{Cite news|title=Plaid Cymru: Pwy yw'r arweinydd newydd Rhun ap Iorwerth?|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/65889531|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-06-16|access-date=2024-06-02|language=cy}}</ref> yn fab i [[Edward Morus Jones]] a Gwyneth. Roedd ei dad yn brifathro ac yn rhan o'r ddeuawd 'Dafydd Iwan ac Edward' a 'Chwm Rhyd y Rhosyn'. Roedd ei fam yn athrawes ac wedi gweithio gyda Mudiad Meithrin a Merched y Wawr.<ref>{{Cite web|title=Rhun ap Iorwerth: My mother's death pushed me into politics|url=http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/rhun-ap-iorwerth-mothers-death-5498686|website=Wales Online|date=2013-08-03|access-date=2024-04-21|language=en|first=Martin|last=Shipton}}</ref> Bu farw Gwyneth yn 68 mlwydd oed yn Rhagfyr 2012.<ref>{{Cite news|title=Colli Gwyneth Morus Jones|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/20743634|work=BBC Cymru Fyw|date=2012-12-16|access-date=2026-05-10|language=cy}}</ref> Mynychodd Ysgol Rhyd-y-Main, [[Dolgellau]] am ychydig, cyn symud i Ynys Môn a mynychu Ysgol Gynradd Llandegfan, cyn cael ei addysg uwchradd yn [[Ysgol David Hughes, Porthaethwy]].<ref>{{dyf gwe| url=http://www.dailypost.co.uk/news/local-news/ysgol-david-hughes-hold-school-2680252| teitl=Ysgol David Hughes hold a school "hawl i holi" meeting with local politicians| awdur=Elgan Hearn| cyhoeddwr=Daily Post| dyddiad=30 Tachwedd 2011 |dyddiadcyrchiad=2 Awst 2013}}</ref> Yna aeth i [[Prifysgol Caerdydd|Brifysgol Caerdydd]] ble graddiodd yn y Gymraeg a Gwleidyddiaeth yn 1993.<ref name=":1" /> Mae Rhun yn uniaethu fel Cymro.<ref>{{Citation|title=126K views · 2.2K reactions {{!}} “Plaid Cymru doesn’t really wrap itself in the Welsh flag... It’s not the way I do Welshness.” Rhun ap Iorwerth criticises ‘the populist right’ for trying to take ownership’ of national flags, saying Plaid Cymru is ‘deeper than that’. Political Thinking {{!}} Listen on BBC Sounds {{!}} BBC Radio 4|url=https://www.facebook.com/reel/3183808061796872/|language=cy|access-date=2026-04-17}}</ref> ==Gyrfa newyddiaduraeth== Ymunodd Rhun gyda [[BBC Cymru]] ym 1994, a bu'n gohebu ar ddigwyddiadau San Steffan a Bae Caerdydd ar deledu a radio. Roedd hefyd yn gyflwynydd ar raglenni Post Cyntaf a Dau o'r Bae ar [[BBC Radio Cymru|Radio Cymru]] ac ar [[Newyddion S4C]], yn ogystal a rhaglenni Saesneg y BBC fel The Politics Show Wales a [[Dragon's Eye]].<ref name=":1" /> == Gyrfa wleidyddol == Gadawodd [[Ieuan Wyn Jones]] ei swydd fel aelod o'r Senedd dros [[Ynys Môn (etholaeth Senedd Cymru)|Ynys Môn]] i arwain parc gwyddoniaeth newydd M-SParc. Yn dilyn hyn, a chyn yr isetholiad ar gyfer yr ynys yn 2013, ymddiswyddodd Rhun o'r BBC ac fe gafodd enwebiad Plaid Cymru i fod yn ymgeisydd.<ref name=":1" /> Daeth yn Aelod o'r Senedd dros Ynys Môn yn Awst 2013 ar ôl ennill yr isetholiad yn gyfforddus.<ref name=":1" /><ref name=":0">{{Cite web|title=Rhun ap Iorwerth yw arweinydd newydd Plaid Cymru|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2123310-rhun-iorwerth-arweinydd-newydd-plaid-cymru|website=Golwg360|date=2023-06-16|access-date=2023-06-16|language=cy}}</ref> Yn 2018, dywedodd arweinydd Plaid Cymru ar y pryd, [[Leanne Wood]], y byddai'n croesawu her i'w arweinyddiaeth. Ar y diwrnod hwnna lawnsiwyd ymgyrchoedd Rhun ac [[Adam Price]] ar gyfer yr arweinyddiaeth. Enillodd Adam Price gyda 49.7% o'r pleidleisiau a chafodd Rhun ap Iorwerth 28% a Leanne Wood, 22.3%.<ref name=":1" /> Yn dilyn ymddiswyddiad Adam Price fel arweinydd Plaid Cymru, ar 30 Mai 2023 cyhoeddodd Rhun y byddai yn sefyll fel ymgeisydd ar gyfer yr arweinyddiaeth. Ni chafwyd unrhyw ymgeisydd arall erbyn y dyddiad cau a cadarnahwyd Rhun fel yr arweinydd newydd ar 16 Mehefin 2023.<ref name=":0" /> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== *{{gwefan swyddogol|http://www.rhunapiorwerth.cymru}} *{{Twitter|RhunapIorwerth}} {{Datganoli Cymru}}{{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Ap Iorwerth, Rhun}} [[Categori:Genedigaethau 1972]] [[Categori:Pobl o Ynys Môn]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol David Hughes]] [[Categori:Newyddiadurwyr o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] aei27n5vmg8nrkyef8g9jwsnae5udjf 0 117425 14892247 14597571 2026-05-10T17:31:01Z Els Pam Pels 86111 diweddaru 14892247 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | country = Cymru | name = Llafur Cymru | native_name = | logo = Llafur Cymru Logo.png | logo_size = 300 | colorcode = {{party color|Labour Party (UK)}} | leader1_title = Arweinydd | leader1_name = [[Eluned Morgan (gwleidydd)|Eluned Morgan]] | leader2_title = Dirprwy Arweinydd | leader2_name = [[Carolyn Harris]] | leader3_title = Ysgrifennydd Cyffredinl | leader3_name = Jo McIntyre | foundation = 1947 | ideology = {{ubl|class=nowrap| |[[Democratiaeth gymdeithasol]] |[[Unoliaethwr|Unoliaethwyr Prydeinig]]<ref name="wales">{{cite web |url=https://www.welshlabour.wales/wp-content/uploads/sites/183/2019/11/Welsh-Labour-Manifesto-2019.pdf |title=Standing up for Wales – Welsh Labour Manifesto 2019 |language=en-GB |access-date=2020-07-31 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024225046/https://www.welshlabour.wales/wp-content/uploads/sites/183/2019/11/Welsh-Labour-Manifesto-2019.pdf |url-status=dead }}</ref> }} | position = Canol Chwith | affiliation1_title = Cyswllt Senedd y DU | affiliation1 = [[Y Blaid Lafur (DU)|Y Blaid Lafur]] | international = Cynghrair Flaengar<br>Sosialaidd Rhyngwladol | european = Plaid Sosialwyr Ewropeaidd | symbol = | student_wing = Myfyrwyr Llafur Cymru | youth_wing = Llafur Cymru Ifanc | membership = {{decrease}} 18,000<ref>{{cite web |url=http://www.darrenwilliams.org.uk/?p=245|title=Meeting of the Welsh Executive Committee (WEC), 16 September 2023 (Joint report with Belinda Loveluck-Edwards) |first=Darren |last=Williams |date=16 Medi 2023 |website=Darren Williams}}</ref> | membership_year = 2022 | colours = {{colour box|{{party color|Labour Party (UK)}}}} Coch | headquarters = 1 Heol y Gadeirlan<br />Caerdydd<br />CF11 9HA | seats1_title = [[Tŷ'r Cyffredin (Y Deyrnas Unedig)|Tŷ'r Cyffredin]] | seats1 = {{Composition bar|27|32|hex={{party color|Labour Party (UK)}}}} | seats2_title = [[Senedd]] | seats2 = {{Composition bar|9|96|hex={{party color|Labour Party (UK)}}}} | seats3_title = [[Llywodraeth leol yng Nghymru]]<ref>{{cite web | url=http://opencouncildata.co.uk/councils.php?model=W&y=0 | title=Open Council Data UK - compositions councillors parties wards elections }}</ref> | seats3 = {{Composition bar|486|1234|hex={{party color|Labour Party (UK)}}}} | seats4_title = [[Comisiynydd yr Heddlu a Throseddu]] | seats4 = {{Composition bar|3|4|hex={{party color|Labour Party (UK)}}}} | website = {{url|https://www.welshlabour.wales/?lang=cy|www.welshlabour.wales}} }} '''Llafur Cymru''' yw cangen [[Y Blaid Lafur (DU)|Plaid Lafur]] ffederal y [[Y Deyrnas Unedig|Deyrnas Unedig]] yng [[Cymru|Nghymru]]. Hi yw'r blaid wleidyddol fwyaf a mwyaf llwyddiannus yng [[Gwleidyddiaeth Cymru|ngwleidyddiaeth]] fodern [[Gwleidyddiaeth Cymru|Cymru]]. Gyda’i sefydliadau rhagflaenol, mae wedi ennill cyfran fwyaf y bleidlais ym mhob [[Etholiadau cyffredinol y Deyrnas Unedig|Etholiad Cyffredinol yn y DU]] ers 1922, pob etholiad [[Senedd Cymru|Senedd]] ers 1999, a phob etholiad [[Senedd Ewrop]] rhwng 1979 a 2004, yn ogystal ag un 2014.<ref>B. Jones, ''Welsh Elections 1885–1997'' (1999), Lolfa. See also [http://www.psr.keele.ac.uk/area/uk/e01/seats.htm UK 2001 General Election results by region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090702054533/http://www.psr.keele.ac.uk/area/uk/e01/seats.htm |date=2009-07-02 }}, [http://www.psr.keele.ac.uk/area/uk/ge05/seats.htm UK 2005 General Election results by region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090702055311/http://www.psr.keele.ac.uk/area/uk/ge05/seats.htm |date=2009-07-02 }}, [http://www.parliament.uk/commons/lib/research/rp99/rp99-051.pdf#search=%221999%20Welsh%20Assembly%20election%20share%20of%20the%20vote%22 1999 Welsh Assembly election results] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327044417/http://www.parliament.uk/commons/lib/research/rp99/rp99-051.pdf#search=%221999%20Welsh%20Assembly%20election%20share%20of%20the%20vote%22 |date=2009-03-27 }}, [http://www.parliament.uk/commons/lib/research/rp2003/rp03-045.pdf 2003 Welsh Assembly election results] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061211221906/http://www.parliament.uk/commons/lib/research/rp2003/rp03-045.pdf |date=2006-12-11 }} and [http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/vote2004/euro_uk/html/20.stm 2004 European Parliament election results in Wales (BBC)].</ref> Mae gan Lafur Cymru 22 o 40 sedd yng Nghymru yn [[Senedd y Deyrnas Unedig|Senedd]] y [[Senedd y Deyrnas Unedig|DU]], 29 o 60 sedd yn y [[Senedd Cymru|Senedd]], ac mae'r blaid gyda rheolaeth gyffredinol ar 10 o 22 [[Llywodraeth leol yng Nghymru|o awdurdodau lleol]] Cymru. == Strwythur == Mae Llafur Cymru yn rhan ffurfiol o'r [[Y Blaid Lafur (DU)|Blaid Lafur]]. Nid yw wedi'i gofrestru ar wahân gyda'r Comisiwn Etholiadol o dan delerau'r Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda. Yn 2016, pleidleisiodd Cynhadledd y Blaid Lafur dros greu swydd arweinydd Llafur Cymru; fel y cyfryw, mae [[Mark Drakeford]] bellach yn arweinydd Llafur Cymru. Mae gan Lafur Cymru ymreolaeth wrth lunio [[polisi]] ar gyfer y meysydd hynny sydd bellach wedi'u [[Datganoli yn y Deyrnas Unedig|datganoli]] i'r [[Senedd Cymru|Senedd]], ac wrth ddewis ymgeiswyr ar ei gyfer. Mae amcanion y blaid yn cael eu gosod gan Bwyllgor Gweithredol Cymru (PGC), sy'n chwarae swyddogaeth debyg i Bwyllgor Gweithredol Cenedlaethol (NEC) y [[Y Blaid Lafur (DU)|Blaid Lafur]] mewn [[Deddf Llywodraeth Cymru 2006|cyfrifoldebau datganoledig]] . Mae Pwyllgor Gweithredol Cymru yn cynnwys cynrychiolwyr o bob adran o'r blaid - y llywodraeth, [[Aelod Seneddol|ASau (DU)]], [[Aelod o'r Senedd|ASau]], cynghorwyr, [[Undeb llafur|undebau llafur]] a Phartïon Llafur Etholaethol. Mae pob un o'r 40 cangen etholaethol Llafur Cymru wedi'u cofrestru fel unedau cyfrifyddu gyda'r Comisiwn Etholiadol. Mae pencadlys y blaid yng [[Caerdydd|Nghaerdydd]] yn trefnu ymgyrchoedd etholiadol y blaid ar bob lefel o lywodraeth ([[Cyngor Cymuned|Cynghorau Cymunedol]], Awdurdodau Unedol, y [[Senedd Cymru|Senedd]] a [[Senedd y Deyrnas Unedig|San Steffan]]), yn cefnogi'r canghennau mewn materion aelodaeth ac yn cyflawni swyddogaethau ysgrifenyddol i'r blaid a phroses llunio polisi'r blaid. Maent hefyd yn trefnu'r gynhadledd flynyddol (corff sy'n gwneud penderfyniadau sofran y blaid), yn darparu cyngor cyfreithiol a chyfansoddiadol, ac yn cyflafareddu rhai materion disgyblu. == Hanes == === Y dechreuad === Etholwyd [[Keir Hardie]], arweinydd cyntaf y Blaid Lafur Annibynnol, yn aelod dros [[Merthyr Tudful (etholaeth seneddol)|Merthyr Tudful]] ym 1900, a phan gysylltodd Undeb Cenedlaethol y Glowyr â'r blaid ym 1908, daeth eu pedwar AS Cymreig noddedig yn ASau Llafur.<ref name="encyclopedia">The Welsh Academy Encyclopedia of Wales. Cardiff: University of Wales Press 2008</ref> Dros yr ychydig flynyddoedd nesaf bu cynnydd cyson yn nifer y cynghorwyr Llafur ac ASau yng Nghymru, ac ym 1922, enillodd Llafur hanner seddi seneddol Cymru - gan osod yr llwyfan ar gyfer hegemoni’r blaid yng ngwleidyddiaeth Cymru dros y degawdau nesaf. Gwnaed ymdrechion mor gynnar â 1911 i sefydlu fersiwn Gymraeg o'r Blaid Lafur Annibynnol, ni fu tan fis Mai 1947, pan unwyd Cyngor Llafur Rhanbarthol De Cymru a phleidiau etholaethol gogledd a chanolbarth Cymru, â ffurfiwyd uned Cymru'r Blaid Lafur (fel Cyngor Llafur Rhanbarthol Cymru ar y pryd). Ymhlith y rhai a oedd yn weithgar yng Ngogledd Cymru roedd [[David Thomas]], a helpodd i sefydlu Cyngor Llafur [[Caernarfon (etholaeth seneddol)|Caernarfon]] ym 1912 a Chyngor Llafur Gogledd Cymru ym 1914. Roedd ffurfio'r sefydliad newydd yn adlewyrchu pŵer diwydiannol ac undeb llafur o dan Lywodraeth [[Clement Attlee]] yn 1945–1951. Roedd profiad dirwasgiad y 1930au, pan gafodd diwydiant Cymru ei daro'n arbennig o galed, wedi arwain Llafur i ddatblygu strwythur lle roedd economi Cymru yn cael ei chynllunio a'i strwythuro ar lefel genedlaethol. Crëwyd strwythur plaid Cymru gyfan i adlewyrchu'r ail-strwythuro hwn. Yn eironig, ni weithredwyd y newidiadau ym mheiriannau'r llywodraeth tan lawer yn ddiweddarach, gan adlewyrchu amwysedd parhaus o fewn Llafur ynghylch "y cwestiwn Cenedlaethol". Gadawodd cyrff rhagflaenol Llafur Cymru etifeddiaeth etholiadol aruthrol, yr oedd i datblygu ymhellach arni. Yn Etholiad Cyffredinol 1945 enillodd y blaid 25 o'r 36 [[etholaeth]] yng Nghymru, gan ennill tua 58% o'r bleidlais boblogaidd. Er gwaethaf troi oddi wrth Lafur yn Etholiadau Cyffredinol 1950 a 1951 ym Mhrydain gyfan, enillodd Llafur Cymru ddwy sedd a chyfran o'r bleidlais, gan ddilyn strategaeth i ymestyn ei hapêl o'i sylfaen ddiwydiannol yn ne a gogledd ddwyrain Cymru i'r cefn gwlad, ac ardaloedd y [[Fro Gymraeg]] lle roedd y [[Plaid Ryddfrydol (DU)|Blaid Ryddfrydol]] yn gryf. [[Delwedd:Rallying in Haverfordwest (49193030101).jpg|bawd|241x241px|Llun o [[Aneurin Bevan]] ar faner grŵp Llafur yn Sir Benfro, Hwlffordd, 2019.]] === 1950au === Er gwaethaf parhau i fod yn wrthblaid yn San Steffan trwy gydol y 1950au, bu Llafur Cymru yn cyrraedd mwy na 50% o'r bleidlais boblogaidd ym mhob Etholiad Cyffredinol, gan bentyrru mwyafrifoedd yn eu bro yng nghymoedd de Cymru. Roedd [[Aneurin Bevan]], er enghraifft, yn cael ei bleidleisio i’r Senedd fel mater o drefn gydag 80% o bleidlais ei etholaeth yn [[Glyn Ebwy (etholaeth seneddol)|Ebbw Vale]], patrwm a ailadroddir i raddau mwy neu lai mewn rhyw 15 sedd ledled yr ardal. Dangosodd Llafur Cymru ei hun, trwy ei gweithredoedd mewn llywodraeth leol a chan ei chynigion i lywodraeth ganolog fod yn blaid foderneiddio ymarferol sydd wedi ymrwymo i fuddsoddi mewn seilwaith, o ddifrif ynglŷn â darparu swyddi a gwella gwasanaethau cyhoeddus.<ref>A. Walling, "The Structure of Power in Labour Wales 1951–1964" in ''The Labour Party in Wales 1900-200'', ed. D. Tanner, C. Williams and D. Hopkin, 2000, University of Wales Press.</ref> === 1960au === Yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1964|Etholiad Cyffredinol 1964]] fe wnaeth Llafur Cymru cyrraedd tua 58% o'r bleidlais ac ennill 28 sedd yng Nghymru. Rhoddodd llywodraeth [[Harold Wilson|Wilson]] gyfle i Lafur Cymru ddeddfu ei haddewid hirsefydlog (wedi'i galfaneiddio gan benodiad llywodraeth y [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Blaid Geidwadol]] yn Weinidog Materion Cymru yng nghanol y 1950au) i greu swydd [[Ysgrifennydd Gwladol Cymru]] a [[Y Swyddfa Gymreig|Swyddfa Gymreig]]. Roedd yn ymddangos bod patrwm yr trechedd etholiadol yn parhau i'r 1960au. Yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1966|Etholiad Cyffredinol 1966]] roedd cyfran Llafur Cymru yn cyrraedd 60%, gan ennill y cyfan ond 4 o 36 etholaeth Seneddol Cymru. O fewn tri mis, fodd bynnag, cipiodd [[Gwynfor Evans]] [[Bwrdeistref Caerfyrddin (etholaeth seneddol)|Gaerfyrddin]] yn ysgybuol ar gyfer [[Plaid Cymru]] mewn isetholiad, a daeth y Cenedlaetholwyr o fewn blewyn buddugoliaeth yn isetholiadau 1967 [[Gorllewin Rhondda (etholaeth seneddol)|Gorllewin Rhondda]] a 1968 [[Caerffili (etholaeth seneddol)|Caerffili]], gan sicrhau gogwydd enfawr yn erbyn Llafur o 30% a 40% yn y drefn honno. === 1970au === Fe wnaeth ymddangosiad Plaid Cymru (a [[Plaid Genedlaethol yr Alban|Phlaid Genedlaethol yr Alban]]) ysgogi Llywodraeth Wilson i sefydlu Comisiwn Kilbrandon, gan arwain yn ei dro at Lafur Cymru i ystyried yr achos dros ddatganoli unwaith eto - y tro hwn yn dod allan o blaid ddatganoli. Gwthiodd buddugoliaeth [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Chwefror 1974|Etholiad Cyffredinol Chwefror 1974]] ddatganoli ar yr agenda wleidyddol, gan arwain at y bleidlais bendant yn erbyn Cynulliad Cymru yn refferendwm 1979. Syrthiodd bygythiad y Cenedlaetholwyr i berfeddwlad ddiwydiannol y blaid yn y 1970au. Fodd bynnag, enillodd Plaid Cymru ac (i raddau mwy) y Ceidwadwyr dir yng Nghymru yn ardaloedd Cymru Chymraeg ac arfordir Cymru yn y drefn honno, lle roedd gwreiddiau Llafur yn llawer mwy gwan. Erbyn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979|Etholiad Cyffredinol 1979]] roedd gan Lafur Cymru 22 o'r 36 sedd Seneddol, er bod ganddynt gyfran o 48 y cant o'r bleidlais boblogaidd. === 1980au === Ategwyd y dirywiad cymharol hwn gan y cwymp dramatig yng nghefnogaeth Llafur yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983|Etholiad Cyffredinol 1983]]. Mewn cyferbyniad â'r 1950au, lle na chyfatebwyd gogwydd yn erbyn Llafur ym Mhrydain yng Nghymru, dangosodd pleidleiswyr Cymru eu hunain yr un mor anfodlon yr oedd i gymeradwyo maniffesto asgell chwith [[Michael Foot]]. Pleidleisiodd Llafur Cymru ddim ond 37.5 y cant o'r bleidlais boblogaidd, gan ildio 20 sedd. Mewn cyferbyniad, cipiodd Plaid Geidwadol 14 sedd (gan gynnwys tair o bedair etholaeth Caerdydd) a rhagori ar 30 y cant o'r bleidlais ar gyfer yr ail etholiad yn olynol. Gwaethygwyd problemau Llafur Cymru ymhellach gan berfformiad cryf SDP-Cynghrair Rhyddfrydol, gan ennill 23 y cant o'r bleidlais (er nad oedd fawr o fudd o ran seddi) ar yr hyn a oedd i fod yn anterth eu llwyddiant. Roedd yn ymddangos bod [[Streic y Glowyr (1984–85)|streic y glowyr ym 1984–1985]] yn cyflwyno cyfle etholiadol i Lafur Cymru, er gwaethaf y safle annymunol lle gosododd natur y weithred yr arweinydd Llafur newydd, [[Neil Kinnock]]. Yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987|Etholiad Cyffredinol 1987 fe bleidleisiodd]] y blaid 45 y cant, gan ennill 24 sedd, gyda dwy arall gan y Ceidwadwyr mewn etholiadau ym 1989 a 1991. === 1990au === Yn yr un modd, fodd bynnag, gellid barnu bod polisi Ceidwadol yng Nghymru hefyd wedi helpu i dorri'r golwg traddodiadol rhwng Llafur Cymru ac etholwyr Cymru. Ar y naill law, dangoswyd bod y blaid yn aneffeithiol yn wyneb ailstrwythuro (a dad-ddiwydiannu) economi Cymru. Ar y llaw arall, roedd teyrnasu Ceidwadol barhaus, ar sail eu pŵer etholiadol y tu allan i Gymru, yn ail-danio dadl o fewn Llafur Cymru ynghylch datganoli.<ref>D. Tanner, "Facing the New Challenge: Labour and Politics 1970–2000", ''The Labour Party in Wales 1900–2000'', ed. D. Tanner, C. Williams and D. Hopkin, 2000, University of Wales Press.</ref> O dan [[John Smith (arweinydd y Blaid Lafur)|John Smith]], ymrwymodd Llafur i ddatganoli i Gymru a'r [[Yr Alban|Alban]], ymrwymiad a oroesodd ei farwolaeth gynnar. Erbyn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997|1997]], pan gipiodd Llafur Cymru 34 o 40 sedd Cymru, gan ddileu cynrychiolaeth Gymreig y Ceidwadwyr a phleidleisio 55 y cant o'r bleidlais boblogaidd, gosodwyd y llwyfan ar gyfer [[Refferendwm datganoli i Gymru, 1997|refferendwm datganoli]] arall, pryd enillwyd y tro hwn. === Oes y Cynulliad (1999–2020) a chyfnod y Senedd (2020-presennol) === Lai na dwy flynedd yn ddiweddarach, yn yr etholiadau cyntaf i [[Senedd Cymru|Gynulliad Cymru]] newydd, darostyngwyd Llafur unwaith eto yn ei berfeddwlad gan Plaid Cymru, gan golli'r fath seddi ag [[Islwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Islwyn]], [[Llanelli (etholaeth Senedd Cymru)|Llanelli]] a [[Rhondda (etholaeth Senedd Cymru)|Rhondda]] (ond er hynny enillodd y nifer fwyaf o seddi). Yn y cyfnod cyn yr etholiadau, roedd enwebai'r blaid ar gyfer y [[Prif Weinidog Cymru|Prif Ysgrifennydd]], [[Ron Davies]] wedi cael ei orfodi i ymddiswyddo yng nghanol sgandal rhyw honedig. Roedd ei eilydd anaf, [[Alun Michael]], Ysgrifennydd Gwladol newydd Cymru, yn cael ei ystyried yn gyfranogwr amharod er bod ganddo ymrwymiad hirsefydlog i ddatganoli Cymru hefyd, ac fe'i gwelwyd yn eang fel dewis arweinyddiaeth y Blaid Lafur yn y DU. Enillodd Llafur 28 o’r 60 sedd (20 yn cael eu dyrannu drwy’r System Aelod Ychwanegol) a 37 y cant o’r bleidlais boblogaidd. [[Delwedd:Rhodri_Morgan_campaigning_in_the_2003.jpg|chwith|bawd|260x260px| Rhodri Morgan yn ymgyrchu yn 2003 yn erbyn cyflwyno ffioedd atodol i fyfyrwyr prifysgol - polisi Llafur yn San Steffan]] Fel yn y 1970au, fe gwympodd her y Cenedlaetholwyr i ffwrdd, yn rhannol oherwydd i [[Rhodri Morgan]] ddisodli Alun Michael yn 2000. O dan arweinyddiaeth Morgan, ffurfiwyd clymblaid gyda’r Democratiaid Rhyddfrydol y gellid dadlau ei bod wedi dod â rhywfaint o sefydlogrwydd i’r weinyddiaeth. Erbyn 2003 roedd cyfran Llafur wedi cynyddu i 40 y cant ac enillodd y blaid 30 sedd yn gyffredinol, gan ganiatáu iddi lywodraethu ar ei phen ei hun unwaith yn rhagor. Yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005|Etholiad Cyffredinol 2005]], gostyngodd cyfran y blaid yn ôl i 43 y cant neu 29 sedd, gyda’r Ceidwadwyr yn adennill troedle Seneddol yng Nghymru. Pwysleisiodd gweinyddiaeth Rhodri Morgan y gwahaniaeth mewn dull o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus rhyngddo ef a llywodraeth [[Tony Blair]]. Roedd Morgan yn cyferbynnu dull cydweithredol ei weinyddiaeth â dull gweithredu llywodraeth Blair ar gyflwyno cystadleuaeth mewn gwasanaethau cyhoeddus, dull y dadleuodd Morgan nad oedd yn rhoi digon o bwyslais ar gydraddoldeb canlyniad.<ref>[http://www.cardiff.ac.uk/newsevents/5813.dld Speech by Rhodri Morgan, "Public Services: Looking to the future for Wales", 7 October 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050320025657/http://www.cardiff.ac.uk/newsevents/5813.dld |date=2005-03-20 }}. See also Speech to the National Centre for Public Policy, University of Wales Swansea, December 2002</ref> Yn ymarferol, roedd hyn yn golygu hepgor llawer o bolisïau llywodraeth Lafur San Steffan fel Ysbytai Sylfaen, academïau ysgolion a phrosiectau PFI mewn rhai meysydd. Roedd mentrau polisi eraill a nodwyd yn cynnwys cyflwyno brecwastau ysgol am ddim, mynediad am ddim i byllau nofio i blant yn ystod gwyliau ysgol a diddymu ffioedd presgripsiwn. Fodd bynnag, roedd y blaid yn wynebu beirniadaeth gref am ymddangos fel pe bai'n gwrthod ei hymrwymiad maniffesto i gael gwared ar daliadau gofal cartref i bobl ag anableddau. Yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|etholiadau 2007]] gostyngodd cyfran Llafur Cymru o'r bleidlais i 32.2%, y gyfran ail isaf i'r blaid mewn unrhyw etholiad ledled Cymru ers Etholiad Cyffredinol y DU ym 1923, a gostyngodd nifer ei seddi gan pedwar i 26, 11 yn fwy na'r ail blaid fwyaf, Plaid Cymru. Ar 25 Mai enwebwyd Rhodri Morgan yn Brif Weinidog unwaith eto. Ar 27 Mehefin, daeth Morgan trafodaeth clymbleidiol [[Cymru'n Un]] i ben gyda Plaid Cymru, ac fe’i cymeradwywyd yn ddiweddarach gan reng y blaid Lafur ar 6 Gorffennaf. Ar 1 Rhagfyr 2009, etholwyd [[Carwyn Jones]] yn arweinydd newydd Llafur Cymru. Ar 6 Mai 2016 enillodd Llafur Cymru 29 allan o’r 60 sedd yn etholiadau’r Cynulliad a sicrhau 5ed tymor yn y llywodraeth mewn clymblaid leiafrifol gyda’r unig [[Y Democratiaid Rhyddfrydol|Ddemocratiaid Rhyddfrydol]] [[Kirsty Williams]] a [[Dafydd Elis-Thomas]] a drodd yn annibynnol o fod yn Blaid Cymru. Yn [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]], cododd rhan Llafur Cymru o'r bleidlais dua 5 y cant ac enillodd y blaid hanner o'r seddi yn y Senedd, sy'n hafal i'w chanlyniad gorau erioed yn 2003.<ref>{{Cite news|last=Hayes|first=Georgina|date=2021-05-08|title=Wales election: Labour equals its best-ever Senedd result by winning 30 seats|language=en-GB|work=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/politics/2021/05/08/wales-election-labour-set-win-senedd-surprise-results/|access-date=2021-05-25|issn=0307-1235}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mosalski|first=Ruth|date=2021-05-11|title=Labour wins half the seats in the Welsh Parliament|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/senedd-election-2021-live-votes-20530854|access-date=2021-05-25|website=WalesOnline|language=en}}</ref> Ychydig fisoedd yn ddiweddarach, ffurfiodd y blaid gytundeb â Phlaid Cymru ynglŷn â chyfres o bolisi gan gynnwys [[Gofal cymdeithasol yn y DU|gofal cymdeithasol]] am ddim wrth ei ddefnyddio, ehangu gwasanaethau i blant a cyfyngiadau ar ail gartrefi.<ref>{{Cite news|date=2021-11-22|title=Wales: Free primary school meals and childcare pledges|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-59378951|access-date=2021-12-20}}</ref> Roedd y cytundeb yn y trydydd tro y mae'r pleidiau wedi cytuno i weithio â'i gilydd ers dechrau datganoli.<ref>{{Cite web|last=Mosalski|first=Ruth|date=2021-11-22|title=Welsh Government wants to give free school meals to all primary school pupils|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/free-school-meals-primary-school-22236702|access-date=2021-12-20|website=WalesOnline|language=en}}</ref> == Perfformiad etholiadol == Yn ystod y blynyddoedd diwethaf bu dirywiad mewn Llafur yng Nghymru i raddau. Am y tro cyntaf ers 1918, daeth y [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadwyr]] yn gyntaf mewn etholiad yng Nghymru (etholiad Senedd Ewrop 2009) yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010|etholiad cyffredinol 2010]] cafodd Llafur ei chanlyniad etholiad cyffredinol gwaethaf yng Nghymru yn ei hanes. Pe bai'r gogwydd yng Nghymru yn cael ei hailadrodd ar sail unffurf ledled y DU byddai'r Ceidwadwyr wedi ennill buddugoliaeth enfawr o dros 100 sedd; mewn rhai seddi fel [[Pontypridd (etholaeth seneddol)|Pontypridd]], collodd Llafur Cymru dros 16 y cant o'i phleidlais. Yn etholiadau Cynulliad Cymru 2011, gwnaeth Llafur enillion, ac enillodd hanner y seddi yn y Cynulliad. Yn etholiadau Senedd Ewrop 2014, roedd Llafur ar frig y bleidlais yng Nghymru, gyda gogwydd o 7.9 pwynt canran. [[Delwedd:Visiting Colwyn Bay (49200440916).jpg|bawd|246x246px|[[Jeremy Corbyn]] a [[Mark Drakeford]] ym [[Bae Colwyn|Mae Colwyn]] ar 8 Rhagfyr yn yr ymgyrch etholiadol 2019.]] Yn etholiad cyffredinol 2017, cafodd y dirywiad mewn etholiadau Seneddol ei wyrdroi - cynyddodd Llafur ei chyfran o’r bleidlais i 48.9 y cant, yr uchaf mewn etholiad cyffredinol yng Nghymru ers 1997, gan ennill 28 o’r 40 sedd Gymreig yn San Steffan. Yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|Etholiad cyffredinol 2019]] roedd safbwynt Brexit ac arweinyddiaeth [[Jeremy Corbyn]] wedi achosi dirywiad unwaith eto mewn perfformiad y blaid. Gwelwyd cynnydd gan y blaid Geidwadol o 6 sedd o'r Blaid Llafur. Gwelwyd lleihad mewn canran y bleidlais o 8 y cant. Torrwyd wal goch Llafur yn y Gogledd Ddwyrain gan adael un fricsen goch sef etholaeth [[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth seneddol)|Alun a Glannau Dyfrdwy]]. Yn ôl nifer dyma berfformiad gwaethaf Llafur ers dyddiau [[Margaret Thatcher]] yn y 80au.<ref>{{Cite news|title=Etholiad 2019: 'Wal goch' yn troi'n fricsen|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/etholiad-2019-50774391|work=BBC Cymru Fyw|date=2019-12-13|access-date=2020-07-19|language=cy}}</ref> === Etholiadau cyffredinol y DU === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Blwyddyn ! Canran y pleidleisiau ! Seddi wedi ennill |- | 1945 | 58.5% |{{Composition bar|25|35|#DA251D}} |- | 1950 | 58.1% |{{Composition bar|27|36|#DA251D}} |- | 1951 | 60.5% |{{Composition bar|27|36|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1955|1955]] | 57.6% |{{Composition bar|27|36|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1959|1959]] | 56.4% |{{Composition bar|27|36|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1964|1964]] | 57.8% |{{Composition bar|28|36|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1966|1966]] | 60.7% |{{Composition bar|32|36|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1970|1970]] | 51.6% |{{Composition bar|27|36|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Chwefror 1974|1974 (Chwef)]] | 46.8% |{{Composition bar|24|36|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Hydref 1974|1974 (Hydref)]] | 49.5% |{{Composition bar|23|36|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979|1979]] * | 48.6% |{{Composition bar|22|36|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983|1983]] | 37.5% |{{Composition bar|20|38|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987|1987]] | 45.1% |{{Composition bar|24|38|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992|1992]] | 49.5% |{{Composition bar|27|38|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997|1997]] | 54.8% |{{Composition bar|34|40|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|2001]] | 48.6% |{{Composition bar|34|40|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005|2005]] | 42.7% |{{Composition bar|29|40|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010|2010]] | 36.3% |{{Composition bar|26|40|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|2015]] | 37.1% |{{Composition bar|25|40|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017|2017]] | 48.9% |{{Composition bar|28|40|#DA251D}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|2019]] | 40.9% |{{Composition bar|22|40|#DA251D}} |} <nowiki>*</nowiki> Yn cynnwys y [[Llefarydd Tŷ'r Cyffredin (Y Deyrnas Unedig)|Llefarydd]] . === Etholiadau Senedd === {|class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan="2"| Etholiad ! colspan="3"| Etholaeth ! colspan="3"| Rhabarth ! rowspan="2"| Cyfanswm y seddi ! rowspan="2"| +/– ! rowspan="2"| Llywodraeth |- ! Pleidleisiau ! % ! Seddi ! Pleidleisiau ! % ! Seddi |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] |384,671 |37.6 |{{Composition bar|27|40|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |361,657 |35.5 |{{Composition bar|1|20|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{Composition bar|28|60|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |bgcolor="lightgrey"| |{{yes2|Llafur–Dem. Rhyddfr.}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]] |340,515 |40.0 |{{Composition bar|30|40|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |310,658 |36.6 |{{Composition bar|0|20|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{Composition bar|30|60|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{increase}} 2 |{{yes2|Lleiafrif}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] |314,925 |32.2 |{{Composition bar|24|40|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |288,954 |29.7 |{{Composition bar|2|20|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{Composition bar|26|60|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{decrease}} 4 |{{yes2|[[Cymru'n Un|Llafur–Plaid]]}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |401,677 |42.3 |{{Composition bar|28|40|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |349,935 |36.9 |{{Composition bar|2|20|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{Composition bar|30|60|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{increase}} 4 |{{yes2|Lleiafrif}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |353,866 |34.7 |{{Composition bar|27|40|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |319,196 |31.5 |{{Composition bar|2|20|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{Composition bar|29|60|{{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{decrease}} 1 |{{yes2|Llafur-Rhyddfr.}} |- ! [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |443,047 |39.9 |{{Composition bar|27|40|hex={{Welsh Labour/meta/color}}}} |401,770 |36.2 |{{Composition bar|3|20|hex={{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{Composition bar|30|60|hex={{Welsh Labour/meta/color}}}} |{{increase}} 1 |{{yes2|Lleiafrif}} |} == Arweinwyr etholedig == {|class="wikitable" |- ! colspan=3|Arweinydd ! Cychwyn ! Gorffen |- |- ! '''1''' |[[File:Rondavies1998 (cropped).jpg|100px]] |[[Ron Davies]] |19 Medi 1998<ref>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/175357.stm |title=Davies beats off backbench challenge |date=19 medi 1998 |publisher=BBC News |access-date=2 Tachwedd 2018|language=en}}</ref> |29 Hydref 1998 |- ! '''2''' |[[File:Alun Michael election infobox.jpeg|100px]] |[[Alun Michael]] |20 Chwefror 1999 |9 Chwefror 2000 |- ! '''3''' |[[File:Rhodri Morgan official portrait (cropped).jpg|100px]] |[[Rhodri Morgan]] |9 Chwefror 2000 |1 Rhagfyr 2009 |- ! '''4''' |[[File:Carwyn Jones AM (28092341921) (cropped).jpg|100px]] |[[Carwyn Jones]] |1 Rhagfyr 2009 |6 Rhagfyr 2018 |- ! '''5''' |[[File:First Minister Mark Drakeford official portrait 2020 (cropped).jpg|100px]] |[[Mark Drakeford]] |7 Rhagfyr 2018 |16 Mawrth 2024 |- !6 |[[File:Vaughan Gething (cropped official portrait).jpg|frameless|133x133px]] |[[Vaughan Gething]] |16 Mawrth 2024 |24 Gorffennaf 2024 |- !7 |[[File:Official_portrait_of_Eluned_Morgan_(cropped).jpg|frameless|133x133px]] |[[Eluned Morgan (gwleidydd)|Eluned Morgan]] |24 Gorffennaf 2024 |Deiliad |} ==Dirprwy arweinwyr etholedig== {|class="wikitable" font-size="85%" style="text-align:center;" |- ! colspan=3|Arweinydd ! Cychwyn ! Gorffen |- |'''1''' ||[[File:Official portrait of Carolyn Harris MP crop 2.jpg|100px]] ||[[Carolyn Harris]] ||21 Ebrill 2018 || Deiliad |} == Ysgrifenyddion cyffredinol == : 1947: Clother Prothero : 1965: Emrys Jones : 1979: Hubert Morgan : 1984: Anita Gale : 1999: [[Jessica Morden]] : 2005: Chris Roberts : 2010: David Hagendyk : 2017: Louise Magee :2022: Jo McIntyre<ref>{{cite news|url=https://labourlist.org/2021/12/jo-mcintyre-set-to-take-over-as-welsh-labour-general-secretary-in-january-2022/|title=Jo McIntyre set to take over as Welsh Labour general secretary in January 2022|last=Chappell|first=Elliot|date=13 Rhagfyr 2021|work=LabourList|language=en}}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau|30em}} {{Pleidiau Cymru}} [[Categori:Y Blaid Lafur (DU)]] [[Categori:Sefydliadau 1947]] [[Categori:Pleidiau gwleidyddol]] 9ay38uzt398wxw4j2k8zqh2xxmfi0jc 0 123087 14892361 14053976 2026-05-10T23:23:46Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892361 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau | fetchwikidata = ALL | name = Detholiad o Waith Willie Griffith| Teitl gwreiddiol = | cyfieithydd = | image = | image_caption = | awdur = [[Willie Griffith]] | golygydd = | darlunydd = | artist clawr = | gwlad = Cymru| iaith = Cymraeg | cyfres = | pwnc = Astudiaethau Llenyddol| genre = Barddoniaeth | cyhoeddwr = Gwasg Carreg Gwalch | dyddiad chyhoeddi = 20 Hydref 2004 | math cyfrwng = clawr meddal | Tudalennau = 64| isbn = | oclc = | dewey = | cyngres = | argaeledd = mewn print | blaenorwyd = | dilynwyd = }} Cyfrol o [[barddoniaeth|gerddi]] gan [[Willie Griffith]] yw '''''Detholiad o Waith Willie Griffith'''''. [[Gwasg Carreg Gwalch]] a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.<ref>[http://www.gwales.com/goto/biblio/en//print.php?lang=CY&tsid=3 Gwefan Gwales;]{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} adalwyd 16 Hydref 2013</ref> ==Disgrifiad byr== Detholiad o Waith Willie Griffith (Pencaenewydd a Phwllheli). ==Gweler hefyd== * [[Rhestr llyfrau Cymraeg]] * [[Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg]] [[Categori:Llyfrau Cymreig 2004]] cjnd9v9ety9kjqe347nr3e5kocb0zxd 0 135162 14892364 14595896 2026-05-10T23:40:35Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892364 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau | fetchwikidata = ALL | name = Dewin Ym Mwmin-Gwm| Teitl gwreiddiol = | cyfieithydd = | image = Dewin Ym Mwmin-Gwm (llyfr).jpg| image_caption = | awdur = [[Tove Jansson]] | golygydd = | darlunydd = | artist clawr = | gwlad = Cymru| iaith = Cymraeg | cyfres = | pwnc = Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc| genre = | cyhoeddwr = [[Gwasg y Dref Wen|Dref Wen]] | dyddiad chyhoeddi = 01 Ionawr 1975 | math cyfrwng = clawr caled | Tudalennau = 155| isbn = 9780000671530 | oclc = | dewey = | cyngres = | argaeledd = mewn print | blaenorwyd = | dilynwyd = }} Nofel ar gyfer plant a'r [[arddegau]] gan [[Tove Jansson]] wedi'i haddasu o'r Swedeg i'r Gymraeg yw '''''Dewin Ym Mwmin-Gwm'''''. [[Gwasg y Dref Wen|Dref Wen]] a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1975. Yn 2020 roedd y gyfrol allan o brint.<ref>[http://www.gwales.com/goto/biblio/cy/9780000671530 Gwefan Gwales;]{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} adalwyd 16 Hydref 2013</ref> ==Disgrifiad byr== Y gyntaf a'r enwocaf yn y gyfres fyd-enwog am y Mwminiaid. Mae'r awdur yn enillydd [[Gwobr Hans Andersen]] ac fe'i hystyrir yn un o brif awduron plant ein hoes. Nofel i blant gyda darluniau du-a-gwyn. <includeonly>Botwm Crys yn cadw lle</includeonly> ==Gweler hefyd== *[[Rhestr llyfrau Cymraeg]] *[[Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Cyfieithiadau o nofelau i'r Gymraeg]] [[Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc]] [[Categori:Llyfrau Cymreig 1975]] 5cfm55nhrwkwsdhe6vp6rsa8b1w41qf 0 136425 14892250 14669967 2026-05-10T17:35:30Z Els Pam Pels 86111 diweddaru 14892250 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = Ceidwadwyr Cymreig | logo = [[File:Welsh Conservatives 2016.svg|275px|Welsh Conservative Party logo]] | colorcode = {{Conservative Party/meta/color}} | foundation = 1921 | ideology = {{ubl|class=nowrap| |[[Ceidwadaeth]]<ref name="Nordsieck">{{cite web |url=http://www.parties-and-elections.eu/wales.html |first=Wolfram |last=Nordsieck |website=Parties and Elections in Europe |title=Wales/UK |year=2016 |accessdate=7 Hydref 2018 |archive-date=2018-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914212053/http://www.parties-and-elections.eu/wales.html |url-status=dead }}</ref><br />[[Unoliaethwr|Undodiaeth Brydeinig]]<br />[[Rhyddfrydiaeth|Rhyddfrydiaeth Economaidd]]<ref name="Nordsieck"/>}} | headquarters = Uned 5<br />Tŷ Rhymney<br />Parc Ty Glas<br />Llanisien<br />Caerdydd<br />CF14 5DU | international = Undeb y Democratiaid Rhyngwladol | country = Cymru | native_name = Welsh Conservatives | leader1_title = Arweinydd Grwp Ceidwadol Cymreig | leader1_name = [[Darren Millar]] | leader2_title = Llywydd | leader2_name = [[Byron Davies|Arglwydd Davies o Gŵyr]] | position = Canol-dde | affiliation1_title = Cysylltiad Senedd y DU | affiliation1 = [[Y Blaid Geidwadol (DU)]] | european = Cynghrair y Ceidwadwyr a Diwygwyr yn Ewrop | colours = Glas | seats1_title = [[Senedd Cymru]] | seats1 = {{Composition bar|7|96|hex={{Conservative Party (UK)/meta/color}}}} | seats2_title = [[Tŷ'r Cyffredin (Y Deyrnas Unedig)|Tŷ'r Cyffredin (Seddi Cymru)]] | seats2 = {{Composition bar|0|32|hex={{Conservative Party (UK)/meta/color}}}} | seats3_title = [[Llywodraeth leol yng Nghymru|Llywodrath leol]]<ref>{{Cite web|url=http://www.opencouncildata.co.uk/councils.php?model=W&y=|title=Open Council Data UK - compositions councillors parties wards elections|website=www.opencouncildata.co.uk|access-date=2019-10-24}}</ref> | seats3 = {{Composition bar|101|1234|hex={{Conservative Party (UK)/meta/color}}}} | website = {{URL|https://www.ceidwadwyr.cymru/cy}} }} Mae'r '''Ceidwadwyr Cymreig''' yn blaid [[Gwleidyddiaeth yr adain dde|asgell dde]] [[Unoliaethwr|unoliaethol,]] sef cangen ffederal y [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Blaid Geidwadol]] yng [[Cymru|Nghymru]]. Ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad 2021]], y Ceidwadwyr yw'r ail blaid fwyaf yn Senedd Cymru, gyda 16 o'r 60 sedd yn y [[Senedd Cymru|Senedd]]. Yn [[Etholiadau cyffredinol y Deyrnas Unedig|etholiadau San Steffan]], hi oedd blaid wleidyddol ail-fwyaf poblogaidd yng Nghymru ar un cyfnod, wedi sicrhau'r gyfran ail fwyaf o'r bleidlais ym mhob etholiad cyffredinol o 1931<ref>Jones, B, ''Welsh Elections 1885 – 1997''(1999), Lolfa</ref>, gyda hyd at 14 aelod (yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983|1983]] ac eto yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|2019]]). Ers [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig yng Nghymru, 2024|etholiad 2024]], nid oes ganddynt ddim un o'r 32 sedd sy'n cynrychioli Cymru yn [[Senedd y Deyrnas Unedig|Senedd]] y [[Senedd y Deyrnas Unedig|Deyrnas Unedig]]. Mae gan y blaid rheolaeth gyffredinol ar un awdurdod lleol, [[Cyngor Sir Fynwy]]. == Hanes == Ffurfiwyd Ceidwadwyr Cymru (fel Cyngor Ceidwadol ac Unoliaethol Cymru a Sir Fynwy) ym 1921 trwy uno'r tair Cymdeithas Plwyfol Gymreig bresennol yn Undeb Cenedlaethol y Blaid.<ref>Melding, D, ''Have We Been Anti-Welsh? The Conservative Party and the Welsh Nation'' (2005), Cymdeithas Y Kymberiaid</ref> Am lawer o'u hanes roeddent yn cael eu dominyddu gan y blaid yn Lloegr. Ar ôl i'r Cynulliad gael ei sefydlu ym 1999, yr oedd eu haelodau yn gwrthwynebu y blaid yn Lloegr, gwnaethant addasu i ddod yn fwy o blaid Cymraeg. Dangosodd eu harweinydd cyntaf, cyn Weinidog [[Y Swyddfa Gymreig|Swyddfa Cymru]], [[Rod Richards]], arddull gynhenid o wleidyddiaeth yn erbyn y llywodraeth Lafur. Ymddiswyddodd Richards wedi hynny yn fuan ar ôl i'r Cynulliad ymsefydlu mewn ymateb i honiadau o ymosodiad, y cafodd ei glirio ohono yn ddiweddarach. Yna daeth [[Nick Bourne|Nicholas Bourne]], athro cyfraith a chyn arweinydd yr ymgyrch Na yn refferendwm Cynulliad Cymru, yn arweinydd mewn etholiad a oedd yn ddiwrthwynebiad. Rhwng 1999 a 2007 arhosodd y blaid yn gadarn yn yr wrthblaid yng Nghymru, yn hytrach na ffurfio cynghrair â phleidiau gwleidyddol eraill. Newidiodd hyn yn 2007 pan gymerodd Ceidwadwyr Cymru ran fer mewn trafodaethau clymblaid ar ôl [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|etholiad]] ansicr [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] ar "glymblaid enfys" gyda [[Democratiaid Rhyddfrydol Cymru]] a [[Plaid Cymru|Phlaid Cymru]] a fethodd ar ôl i'r Democratiaid Rhyddfrydol gefnu. Gwrthododd Plaid Cymru ei hun allan o gael clymblaid gyda'r Ceidwadwyr ar sail ideolegol. Yn y pen draw, ffurfiodd [[Plaid Cymru]] a [[Llafur Cymru|Llafur]] y llywodraeth o dan delerau eu cytundeb [[Cymru'n Un]].<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6275036.stm|title=Labour agrees historic coalition|work=BBC News|date=6 Gorffennaf 2007|access-date=20 Rhagfyr 2011}}</ref> O ganlyniad i'r cytundeb, daeth y Ceidwadwyr, yr wrthblaid fwyaf, yn Wrthblaid Swyddogol yng Nghynulliad Cymru. Yn etholiadau Cynulliad Cymru yn 2011 a oedd yn llwyddiannus yn bennaf, collodd Arweinydd Ceidwadol Cymru, [[Nick Bourne|Nicholas Bourne]] (2000–2011), ei sedd rhestr ranbarthol yng Nghanolbarth a Gorllewin Cymru. Ef oedd yr arweinwyr gwleidyddol hiraf a wasanaethodd hiraf yng Nghynulliad Cymru. Yna daeth Aelod Cynulliad [[Preseli Penfro (etholaeth Senedd Cymru)|Preseli Penfro]] [[Paul Davies|Paul Paul Davies]] yn Arweinydd Dros Dro tra cynhaliwyd etholiad. Yna yn yr ornest hynny roedd [[Andrew R. T. Davies|Andrew RT Davies]] (Canol De Cymru) yn erbyn [[Nick Ramsay]] (Sir Fynwy). Enillodd Andrew RT Davies gyda thua 53.1 y cant o'r bleidlais. Hefyd ar ôl etholiad Cynulliad Cymru 2011 cafodd [[David Melding]] (Canol De Cymru) ei ddewis i fod yn Ddirprwy Lywydd Cynulliad Cymru, y tro cyntaf i Geidwadwr ddal y swydd hon. Fe ddaeth [[Darren Millar]] yn arweinydd y grŵp ym mis Rhagfyr 2024.<ref>{{Cite web|title=Pwy yw arweinydd newydd y Ceidwadwyr Cymreig, Darren Millar?|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/25328|website=newyddion.s4c.cymru|date=2024-12-05|access-date=2024-12-07|language=cy}}</ref> == Perfformiad etholiadol == === Etholiadau lleol === [[Delwedd:2017_Welsh_Local_Elections_-_Ward_and_Council_Control.svg|bawd|Ceidwadwyr Cymru yn ôl rheolaeth ward a chyngor ar ôl etholiadau lleol 2017]] {| class="wikitable" style="text-align:right;" ! scope="col" | Blwyddyn ! scope="col" | Pleidleisiau ! scope="col" | % ! scope="col" | +/- ! scope="col" | Rheolaeth gyffredinol ar Gynghorau ! scope="col" | +/- ! scope="col" | Seddi ! scope="col" | +/- |- | 1993 | 84,909 | 12.5% | ? | 0 | ? | 32 | ? ? |- | 1995 | 75,448 | 8.1% |{{decrease}} 4.4% | 0 |{{steady}} | 42 |{{increase}} 10 |- | 1999 | 99,565 | 10.1% |{{increase}} 2.0% | 0 |{{steady}} | 75 |{{increase}} 33 |- | 2004 | 99,991 | 11.0% |{{increase}} 0.9% | 1 |{{increase}} 1 | 107 |{{increase}} 32 |- | 2008 | 148,708 | 15.6% |{{increase}} 4.6% | 2 |{{increase}} 2 | 165 |{{increase}} 19 |- | 2012 * | 108,365 | 12.8% |{{decrease}} 2.8% | 0 |{{decrease}} 2 | 105 |{{decrease}} 66 |- | 2017 | 182,520 | 18.8% |{{increase}} 6.3% | 1 |{{increase}} 1 | 184 |{{increase}} 79 |- |} ''* Nid yw ffigurau 2012 yn cynnwys Ynys Môn a etholwyd yn 2013 er bod y newid mewn seddi a phleidleisiau a ddangosir yn gymhariaeth uniongyrchol rhwng ffigurau 2008 a 2012 yn y 21 cyngor a etholwyd.'' ''Mae ffigurau 2017 yn seiliedig ar newidiadau o etholiadau 2012 a 2013.'' === Etholiadau Cynulliad Cymru/ Senedd Cymru === {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan="2"| Etholiad ! colspan="3"| Etholaeth ! colspan="3"| Rhabarth ! rowspan="2"| Cyfanswm y seddi ! rowspan="2"| +/– ! rowspan="2"| Llywodraeth |- ! Pleidleisiau ! % ! Seddi ! Pleidleisiau ! % ! Seddi |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | 162,133 | 15.8 | {{Composition bar|1|40|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | 168,206 | 16.5 | {{Composition bar|8|20|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{Composition bar|9|60|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | bgcolor="lightgrey"| | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]] | 169,832 | 19.9 | {{Composition bar|1|40|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | 162,725 | 19.2 | {{Composition bar|10|20|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{Composition bar|11|60|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{increase}} 2 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | 218,730 | 22.4 | {{Composition bar|5|40|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | 209,153 | 21.4 | {{Composition bar|7|20|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{Composition bar|12|60|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{increase}} 1 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | 237,388 | 25.0 | {{Composition bar|6|40|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | 213,773 | 22.5 | {{Composition bar|8|20|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{Composition bar|14|60|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{increase}} 2 | {{no2|Gwrthblaid}} |- ! [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | 215,597 | 21.1 | {{Composition bar|6|40|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | 190,846 | 18.8 | {{Composition bar|5|20|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{Composition bar|11|60|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{decrease}} 3 | {{no2|Gwrthblaid}} |- |- ! [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] | 289,802 | 26.1 | {{Composition bar|8|40|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | 278,560 | 25.1 | {{Composition bar|8|20|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{Composition bar|16|60|hex={{Welsh Conservatives/meta/color}}}} | {{increase}} 5 | {{no2|Gwrthblaid}} |} === Etholiadau cyffredinol y DU === [[Delwedd:Dec2019WalesConstituencies.png|dde|bawd| Perfformiad Ceidwadwyr Cymru yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|etholiad cyffredinol 2019]] ]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Blwyddyn ! Cyfran y pleidleisiau ! Seddi |- | 1922 | 21.4% |{{Composition bar|6|36|#0087DC}} |- | 1923 | 21.0% |{{Composition bar|4|36|#0087DC}} |- | 1924 | 28.3% |{{Composition bar|9|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1929|1929]] | 21.9% |{{Composition bar|1|36|#0087DC}} |- | 1931 | 22.1% |{{Composition bar|6|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig yng Nghymru, 1935|1935]] | 23.3% |{{Composition bar|6|36|#0087DC}} |- | 1945 | 16.5% |{{Composition bar|3|36|#0087DC}} |- | 1950 | 21% |{{Composition bar|3|36|#0087DC}} |- | 1951 | 27.6% |{{Composition bar|5|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1955|1955]] | 26.7% |{{Composition bar|5|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1959|1959]] | 29.6% |{{Composition bar|6|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1964|1964]] | 27.6% |{{Composition bar|6|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1966|1966]] | 27.0% |{{Composition bar|3|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1970|1970]] | 27.7% |{{Composition bar|7|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Chwefror 1974|1974 (Chwefror)]] | 25.9% |{{Composition bar|8|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Hydref 1974|1974 (Hydref)]] | 23.9% |{{Composition bar|8|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979|1979]] | 32.2% |{{Composition bar|11|36|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983|1983]] | 31.0% |{{Composition bar|14|38|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987|1987]] | 29.5% |{{Composition bar|8|38|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992|1992]] | 28.6% |{{Composition bar|6|38|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997|1997]] | 19.6% |{{Composition bar|0|40|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|2001]] | 21.0% |{{Composition bar|0|40|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005|2005]] | 21.4% |{{Composition bar|3|40|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010|2010]] | 26.1% |{{Composition bar|8|40|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|2015]] | 27.2% |{{Composition bar|11|40|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017|2017]] | 33.6% |{{Composition bar|8|40|#0087DC}} |- | [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019|2019]] | 36.1% |{{Composition bar|14|40|#0087DC}} |} == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau|40em}} {{Pleidiau Cymru}} [[Categori:Pleidiau gwleidyddol yng Nghymru]] 9vpd8yuggipeba3p6gl8qto6rii1smw 0 158191 14892221 14832414 2026-05-10T15:19:28Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892221 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata=ALL}} [[Delwedd:Hugo Ball Cabaret Voltaire.jpg|bawd|Hugo Ball yn perfformio yn y clwb Cabaret Voltaire]] Roedd '''Dada''' yn fudiad celfyddydol avant-garde [[Ewrop]]eaidd ar ddechrau'r [[20g]]. Dechreuwyd yn wreiddiol yn [[Zürich]], [[Y Swistir]] ym 1916 fel ymateb yn erbyn erchylltra a gwallgofrwydd y [[Rhyfel Byd Cyntaf]]. Roedd peintiadau, barddoniaeth a pherfformiadau artistiaid Dada yn aml yn ddychanol neu'n ymddangos yn absẃrd<ref name="tate.org.uk">http://www.tate.org.uk/learn/online-resources/glossary/d/dada</ref> Ymhlith prif ymgyrchwyr y mudiadad roedd: Hugo Ball, Emmy Hennings, Hans Arp, [[Raoul Hausmann]], [[Hannah Höch]], Johannes Baader, [[Tristan Tzara]], Francis Picabia, Richard Huelsenbeck, George Grosz, John Heartfield, [[Marcel Duchamp]], Beatrice Wood, [[Kurt Schwitters]], Hans Richter, a [[Max Ernst]]. ==Hanes== [[Delwedd:Duchamp Fountaine.jpg|bawd|150px|''Fountaine (Pistyll)'', Marcel Duchamp, 1917]] [[Delwedd:Theo van Doesburg Dadamatinée.jpg|bawd|''Dadamatinée'' gan Theo van Doesburg]] [[Delwedd:Die Kunst ist tot.Tatlin.jpg|bawd|Grosz ac Heartfield yn y Ffair Dada, Berlin, 1920. Mae'r placard yn dweud ''Mae Celf yn Farw – Mae Celf-beirianyddol [[Vladimir Tatlin|Tatlin]] yn fyw'']] [[Delwedd:DaDa exhibit.jpg|bawd|150px|Poster DaDa, Swistir, 1920]] [[Delwedd:Francis Picabia, photograph published in Les Peintres Cubistes, 1913.jpg|bawd|150px|Francis Picabia, 1913]] [[Delwedd:Beatrice Wood and Marcel Duchamp.jpg|bawd|150px|Beatrice Wood a Marcel Duchamp, 1917]] Bu'r Swistir yn wlad niwtral yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf ac yn ddihangfa i arlunwyr a llenorion ifanc o'r [[Yr Almaen|Almaen]] a [[Ffrainc]] a oedd am osgoi gorfod ymladd ac oedd yn gwrthwynebu teimladau cryfion o wladgarwch, jingoistiaeth a chasineb a oedd ar led trwy bobloedd Ewrop ar y pryd. Wrth i'r rhyfel droi'n gyflafan waedlyd bu llawer yn ystyried fod dynoliaeth wedi colli pob rheswm ac wedi disgyn i wallgofrwydd. Sefydlodd yr Almaenwyr Hugo Ball a Emmy Hennings glwb cabaret yn Zürich o'r enw ''Cabaret Voltaire'' ble gynhaliwyd perfformiadau yn gwawdio a dychanu 'synnwyr cyffredin' ac ymddygiad 'normal'. Enwyd y clwb ar ôl yr awdur Ffrangeg [[Voltaire]] (1694-1778) a ymosododd ar arferion cymdeithas ei gyfnod yn ei lyfr ''[[Candide]]''. O'r ''Cabaret Voltaire'' tyfodd mudiad celfyddydol anffurfiol. Dewiswyd yr enw di-ystyr, plentynnaidd 'Dada' ac yn fuan fe ledodd i [[Berlin]], [[Paris]] ac [[Efrog Newydd]]. Amcan y ''Dadawyr'' oedd troi rhesymeg wyneb i waered. Gan greu amrywiaeth eang o steils ac arddulliau newydd, roedd eu gwaith yn cynnwys, peintiadau, cerfluniaeth, llenyddiaeth, barddoniaeth, theatr, ffotograffiaeth, sinema a ''chollage''. Dylanwadwyd ar y ''Dadawyr'' gan fudiadau celfyddydol avant-garde eraill y cyfnod fel [[Ciwbiaeth]], [[Dyfodoliaeth]] ''(Futurism)'' a [[Mynegiadaeth]] ''(Expressionism)'' ac ''anti-art'' (a ddyfeisiwyd ychydig o flynyddoedd yn gynt gan [[Marcel Duchamp]]).<ref>http://www.theartstory.org/movement-dada.htm</ref> Roedd eu gweithgareddau yn cynnwys cyfarfodydd cyhoeddus, gwrthdystiadau a chyoeddi cylchgronau a maniffestos a oedd yn ddadlau'n frwd celfyddyd, diwylliant a gwleidyddiaeth. Yn ogystal â bod yn erbyn rhyfel ac yn wrth-sefydliadol, roedd syniadaeth y ''Dadawyr'' yn aml yn gefnogol i fudiadau radicalaidd asgell chwith.<ref name="tate.org.uk"/> Erbyn y 1930au yn yr Almaen, cafodd waith Dada ei gondemnio fel [[Celf Ddirywiedig (Entartete Kunst)|''Entartete Kunst'' ('celf ddirywiedig')]] gan y [[Natsïaeth|Natsïaid]] a'i atal rhag ei arddangos yn gyhoeddus. Cafodd lawr o'r darluniau eu cipio a llyfrau eu llosgi gan y Natsïaid ac yn ddiweddarach anfonwyd llawer o'r artistiaid ac ysgrifenwyr na lwyddodd i ddianc yr Almaen i garchar neu'u lladd. Wedi diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf symudodd Tristan Tzara a nifer o'r ''Dadawyr'' o'r Swistir i Baris ble roeddent yn ddylanwadol iawn ymlith yr arlunwyr a llenorion avant-garde wrth i syniadaeth Dada gyfrannu at y genhedlaeth nesaf o fudiadau celf, yn arbennig [[Swrealaeth]]. ===Yr enw ''Dada''=== Mae tarddiad yr enw Dada'n aneglur, mae rhai'n credu ei fod yn air diystyr; mae eraill yn mynnu ei fod yn dod o'r iaith [[Rwmaneg]] – y gair am 'ie'. Roedd Tristan Tzara a Marcel Janco'n Rwmaniaid a sylwyd ar eu defnydd cyson o 'Da Da' gan eu cyfeillion yn Zürich. Mae eraill yn cyfeirio at hanes y grŵp o arlunwyr yn y Swistir yn dewis y gair ar hap trwy bwyntio cyllell ar eiriadur Ffrangeg – Almaeneg. Y cyllell yn glanio ar 'Dada' - gair plentynnaidd am geffyl pren neu hobi (fel ''hobby horse'' yn Saesneg).<ref>{{Cite web |url=http://www.dadart.com/dadaism/dada/020-history-dada-movement.html |title=copi archif |access-date=2015-03-16 |archive-date=2012-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120211135426/http://www.dadart.com/dadaism/dada/020-history-dada-movement.html |url-status=dead }}</ref> (Trwy gyd-ddigwyddiad defnyddir hefyd y gair 'Da Da' yn rhai ardaloedd o ogledd-orllewin Cymru ar gyfer [[melysion]]), fel a wneir yn Ffrangeg, gyda ''bon-bon''.<ref>Griffiths, Bruce a Jones, Dafydd Glyn. ''Geiriadur yr Academi'' (Caerdydd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1995 [argraffiad 2006]), t. 1422 [sweet].</ref> ===Enghraifft=== ;Sut i wneud barddoniaeth ''Dada'' gan Tristan Tzara * Cymerwch siswrn. * Dewiswch erthygl mor hir â'r gerdd rydych yn ei bwriadu. * Torrwch allan yr erthygl. * Wedyn torrwch bob gair sydd yn ffurfio'r erthygl ac yna'u rhoi mewn bag. * Ysgydwch y bag yn ofalus. * Wedyn cymerwch y darnau allan, un ar ôl y llall, yn y drefn y maent yn gadael y bag. * Copïwch yn gydwybodol. * Bydd y gerdd yn debyg ichi. * A dyma chi'n ysgrifennwr, yn wreiddiol hyd yr eithaf gyda dawn ddisglair ond heb werthfawrogiad yr heidiau cyffredin.<ref>http://www.writing.upenn.edu/~afilreis/88v/tzara.html</ref> ==Rhai ''Dadawyr''== {{div col|cols=2}} * Pierre Albert-Birot (1876-1967) * Guillaume Apollinaire (1880-1918) * Louis Aragon (1897-1982) * Jean/Hans Arp (1886-1966) * Alice Bailly (1872 -938) * Johannes Baader (1875-1955) * Johannes Theodor Baargeld (1892-1927) * Hugo Ball (1886-1927) * André Breton (1896-1966) * Arthur Cravan (1887- 1918?) * Jean Crotti (1878-1958) * Theo van Doesburg (1883-1931) * Marcel Duchamp (1887-1968) * Paul Éluard (1895-1952) * Max Ernst (1891-1976) * [[Julius Evola]] (1898-1974) * Lyonel Feininger (1871-1956) * Elsa von Freytag-Loringhoven (1874-1927) * George Grosz (1893-1959) * Raoul Hausmann (1886-1971) * John Heartfield (1891-1968) * Emmy Hennings (1885-1948) * Wieland Herzfelde (1896-1988) * [[Hannah Höch]] (1889-1978) * Richard Huelsenbeck (1892-1974) * Marcel Janco (1895-1984) * Tsuji Jun (1884-1944) * Hans Leybold (1892-1914) * Filippo Tommaso Marinetti (1876-1944) * Agnes Elizabeth Ernst Meyer (1887-1970) * Pranas Morkūnas (1900-1941) * Clément Pansaers (1885-1922) * Francis Picabia (1879-1953) * [[Man Ray]] (1890-1976) * Georges Ribemont-Dessaignes (1884-1974) * Hans Richter (1888-1976) * [[Kurt Schwitters]] (1887-1948) * Rudolf Schlichter (1890-1955) * Walter Serner (1889-1942) * Philippe Soupault (1897-990) * Sophie Taeuber-Arp (1889-1943) * Tristan Tzara (1896- 1963) * Takahashi Shinkichi (1901- 1987) * Beatrice Wood (1893- 1998) * Marius de Zayas (1880-1961) * Yi Sang (1910-1937) * Yves Klein (1928 -1962) * Christian Schad (1894-1982) * Viking Eggeling (1880-1925) {{div col end}} <!-- ==Oriel== <gallery mode=packed heights=200px> File:Duchamp Fountaine.jpg|''Fountaine (Pistyll)'', Marcel Duchamp, 1917 File:DaDa exhibit.jpg|Poster DaDa, Swistir, 1920 File:Die Kunst ist tot.Tatlin.jpg|Grosz and Heartfield yn y Ffair Dada, Berlin, 1920. Mae'r placard yn dweud ''Mae Celf yn Farw – Mae Celf-beirianyddol [[Vladimir Tatlin|Tatlin]] yn fyw''. File:Theo van Doesburg Dadamatinée.jpg|Theo van Doesburg Dadamatinée File:Francis Picabia, photograph published in Les Peintres Cubistes, 1913.jpg|Francis Picabia, 1913 File:Beatrice Wood and Marcel Duchamp.jpg|Beatrice Wood a Marcel Duchamp, 1917 </gallery> --> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Mudiadau celf]] 7mwsk2lw1i4pcwzrzvv0dzglij2av1b 0 168246 14892625 10847677 2026-05-11T11:40:08Z Craigysgafn 40536 14892625 wikitext text/x-wiki [[Image:Easter Proclamation of 1916.png|de|bawd|'''Datganiad Annibyniaeth Iwerddon''', a gyhoeddwyd gan arweinwyr Gwrthryfel y Pasg]]Roedd '''Datganiad Cyhoeddi Annibyniaeth y Weriniaeth''' (Saesneg: '''''Proclamation of the Republic''''' Gwyddeleg: '''''Forógra na Poblachta'''''), a elwir hefyd yn '''Ddatganiad Cyhoeddi 1916''' neu’n '''Ddatganiad Cyhoeddi y Pasg''', yn ddogfen a gyhoeddwyd gan y Gwirfoddolwyr Gwyddelig a [[Byddin Dinasyddion Iwerddon]] yn ystod [[Gwrthryfel y Pasg]] yn Iwerddon, a ddechreuodd ar 24 Ebrill 1916. Yn y ddogfen, datganodd Cyngor Milwrol y [[Y Frawdoliaeth Wyddelig, Weriniaethol|Frawdolaeth Wyddeig]], a oedd yn ystyried ei hun yn "Lywodraeth Dros Dro Gweriniaeth Iwerddon", annibyniaeth Iwerddon o'r Deyrnas Unedig. Darlleniad y datganiad gan Patrick Pearse y tu allan i'r Swyddfa Post Gyffredinol (GPO) ar Stryd y Sackville (a elwir bellach yn O'Connell Street), prif dramwyfa Dulyn, wnaeth nodi dechrau’r Gwrthryfel. Cafodd y datganiad ei fodelu ar gyhoeddiad annibyniaeth tebyg a gyhoeddwyd yn ystod gwrthryfel 1803 gan Robert Emmet. ==Egwyddorion y datganiad== Er i’r Gwrthryfel fethu yn nhermau milwrol, dylanwadodd egwyddorion y Datganiad i raddau amrywiol ar ffordd o feddwl cenedlaethau diweddarach o wleidyddion Gwyddelig. Mae'r ddogfen yn cynnwys nifer o hawliadau: *bod arweinwyr y gwrthryfel yn siarad ar ran Iwerddon (hawliad a wnaed yn hanesyddol gan fudiadau gwrthryfelgar Gwyddelig); *bod y Gwrthryfel yn nodi ton arall o ymdrechion i gyflawni annibyniaeth drwy rym arfau; *bod y Frawdoliaeth Wyddelig Weriniaethol, y Gwirfoddolwyr Gwyddelig a Byddin Dinesydd Gwyddelig yn ganolog i'r Gwrthryfel; *"hawl pobl Iwerddon i fod â pherchnogaeth dros Iwerddon" *mai gweriniaeth oedd y math o lywodraeth a oedd i fod; *gwarant o "ryddid crefyddol a sifil, hawliau cyfartal a chyfle cyfartal i'w holl ddinasyddion", y cyfeiriad cyntaf at gydraddoldeb rhyw, o ystyried nad oedd gan merched Gwyddelig, o dan gyfraith Prydain, yr hawl i bleidleisio; *ymrwymiad i bleidlais gyffredinol, ffenomen a oedd wedi’i gyfyngu ar y pryd i ddim ond llond dwrn o wledydd, heb gynnwys Prydain; *addewid i "ofalu am holl blant y genedl yn gyfartal". Er bod y geiriau hyn wedi cael eu dyfynnu ers y 1990au gan eiriolwyr hawliau plant, mae "plant y genedl" yn cyfeirio at holl bobl Iwerddon; *priodolir anghydfodau rhwng cenedlaetholwyr ac unoliaethwyr i "wahaniaethau a gafodd eu meithrin yn ofalus gan lywodraeth estron", sef gwrthodiad o'r hyn a elwir yn ddiweddarach yn theori ddwy-genedl. ==Argraffu a dosbarthu’r testun== Argraffyd y datganiad yn y dirgel cyn y Gwrthryfel ar wasg argraffu Cylinder stop Wharfedale. Oherwydd ei fod yn cael ei argraffu yn y dirgel, cododd problemau a oedd yn effeithio ar ei osodiad a’i ddyluniad. Yn arbennig, oherwydd prinder teip, cafodd y ddogfen ei hargraffu mewn dwy hanner, argraffwyd y rhan uchaf yn gyntaf, ac yna’r rhan isaf ar yr un darn o bapur. Y cysodwyr oedd Willie O'Brien, Michael Molloy a Christopher Brady.<ref>{{cite book|last=Irish Transport and General Workers' Union|title=Fifty years of Liberty Hall: the golden jubilee of the Irish Transport and General Workers' Union 1909–1959|publisher=Three Candles|location=Dublin|year=1959|pages=69|url=http://books.google.com/books?ei=funKTffyA5OBhQecp4TECQ&ct=result&sqi=2&id=0zrtAAAAMAAJ&dq=Brady+Molloy+O%27Brien+proclamation&q=Brady+Molloy+O%27Brien#search_anchor|accessdate=11 Mai 2011}}</ref> Roeddynt yn brin o deip o’r un maint a’r un ffont, ac o ganlyniad mewn rhai rhannau o'r ddogfen, defnyddiwyd llythyren ‘e’ mewn ffont gwahanol, a oedd yn llai ac nid oedd yn cyd-fynd â’r gweddill. Awgryma’r iaith bod y copi gwreiddiol o’r datganiad wedi'i lofnodi gan arweinwyr y Gwrthryfel. Ond, nid oes tystiolaeth nac unrhyw gofnodion cyfoes yn crybwyll bodolaeth copi a oedd wedi'i lofnodi mewn gwirionedd. Er, petai copi o'r fath yn bodoli, gallai fod yn hawdd wedi cael ei ddinistrio yn dilyn y Gwrthryfel gan rywun (o luoedd arfog Prydain, aelod o'r cyhoedd neu’r rhai a gymerodd ran yn y Gwrthryfel mewn ymgais i ddinistrio tystiolaeth cyhuddol o bosibl) nad oedd yn gwerthfawrogi ei bwysigrwydd hanesyddol. Honnodd Molloy yn ddiweddarach iddo osod y ddogfen o gopi wedi'i ysgrifennu â llaw, gyda llofnodion ar ddarn o bapur ar wahân y gwaneth ef ei ddinistrio drwy ei gnoi tra yn y carchar, ond mae eraill yn gwrthddweud hyn.<ref name="Molloy">{{cite web|title=Witness statement WS 716 (Michael J. Molloy)|url=http://www.bureauofmilitaryhistory.ie/reels/bmh/BMH.WS0716.pdf#page=6|publisher=Bureau of Military History|page=5|accessdate=3 November 2015|archive-date=2017-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209134651/http://www.bureauofmilitaryhistory.ie/reels/bmh/BMH.WS0716.pdf#page=6|url-status=dead}}</ref> Roedd Molloy hefyd yn cofio bod Connolly wedi gofyn i’r ddogfen gael ei dylunio ar ffurf tebyg i hysbysiad arwerthiant. Mae tua 30 copi gwreiddiol wedi goroesi, ac mae un o'r rhain i'w weld yn yr Amgueddfa Argraffu Cenedlaethol. ==Y llofnodwyr== Dyma'r restr o'r llofnodwyr fel y mae eu henwau yn ymddangos ar y Datganiad: *[[Thomas J. Clarke]] *[[Seán Mac Diarmada]] *[[Thomas MacDonagh]] *[[Pádraig Pearse|P. H. Pearse]] *[[Eamonn Ceannt]] *[[James Connolly]] *[[Seosamh Máire Pluincéid|Joseph Plunkett]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Gwrthryfel y Pasg 1916}} [[Categori:Gwrthryfel y Pasg]] 2ffdfa1myjzbg1hixho2g1vz323e5hx 14 168247 14892627 1739497 2026-05-11T11:41:48Z Craigysgafn 40536 14892627 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Gwrthryfel y Pasg}} [[Categori:Hanes Iwerddon]] 6r2g3rsxnlvyose15st08msw8vnbyzi 0 169526 14892342 14669786 2026-05-10T22:31:33Z Dafyddt 942 14892342 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = Huw Irranca-Davies | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image = Official portrait of Huw Irranca-Davies (cropped).jpg | caption = Llun swyddogol, 2024 | term_start1 = 5 Hydref 2008 | term_end1 = 6 Mai 2010 | predecessor1 = Jonathan Shaw | successor1 = Richard Benyon | office2 = Is-Ysgrifennydd Gwladol Cymru | predecessor2 = [[Nick Ainger]] | successor2 = [[Wayne David]] | term_start2 = 2 Gorffennaf 2007 | term_end2 = 5 Hydref 2008 | office5 = [[Aelod Seneddol]] <br /> dros [[Ogwr (etholaeth seneddol)|Ogwr]] | predecessor5 = [[Ray Powell]] | successor5 = [[Chris Elmore]] | term_start5 = 14 Chwefror 2002 | term_end5 = 24 Mawrth 2016 | birth_name = Ifor Huw Davies | birth_date = {{Birth date and age|1963|01|22|df=yes}} | birth_place = [[Tre-gŵyr]], [[Abertawe]] | death_date = | death_place = | party = [[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] Cyd-weithredol | relations = [[Ifor Davies]] (Ewythr) | nationality = [[Cymro]] | spouse = Joanna Irranca (adnabyddir fel Joanna Irranca-Davies) | children = 3 | occupation = Gwleidydd | website = {{URL|www.huwirranca-davies.org.uk}} | office = Gweinidog dros Blant, Pobl Hŷn a Gofal Cymdeithasol | term_start = 3 Tachwedd 2017 | term_end = 13 Rhagfyr 2018 | firstminister = [[Carwyn Jones]] | predecessor = [[Rebecca Evans (gwleidydd)|Rebecca Evans]] | successor = ''Diddymwyd y swydd'' | office1 = Is-Ysgrifennydd Gwladol dros yr Amgylchedd Forol a Naturiol | primeminister1 = [[Gordon Brown]] | office3 = Aelod o [[Senedd Cymru]]<br />dros [[Ogwr (etholaeth Cynulliad)|Ogwr]] | term_start3 = 6 Mai 2016 | term_end3 = | predecessor3 = [[Janice Gregory]] | successor3 = | primeminister2 = [[Gordon Brown]] }} Gwleidydd [[Llafur Cymru|Llafur]] yw '''Ifor Huw Irranca-Davies'''<ref>{{London Gazette|issue=59418|date=13 May 2010|startpage=8746}}</ref> (ganwyd [[22 Ionawr]] [[1963]]) sydd yn [[Aelod o'r Senedd]] dros [[Ogwr (etholaeth seneddol)|Ogwr]] ers 2016. Cyn hynny roedd yn [[Aelod Seneddol]] (San Steffan) dros [[Ogwr (etholaeth seneddol)|Ogwr]] rhwng 2002 a 2016. Ar ôl gwasanaethu fel Ysgrifennydd Seneddol Preifat yn Swyddfa Gogledd Iwerddon, yr [[Adran Gwaith a Phensiynau]], a'r Adran Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, daeth yn Gynorthwyydd Chwip ym mis Mai 2006. Ar 29 Mehefin 2007, fe'i penodwyd yn is-Ysgrifennydd Seneddol Gwladol Cymru, cyn cael ei ddyrchafu i rôl is-Ysgrifennydd Gwladol Seneddol yn [[Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig]]. Ymddiswyddodd Irranca-Davies o'i sedd yn San Steffan ym mis Mawrth 2016 er mwyn sefyll yn yr un etholaeth ar gyfer etholiad Cynulliad Cymru ym mis Mai 2016.<ref>http://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-35885206</ref> == Bywyd cynnar == Ganwyd '''Ifor Huw Davies''' yn 1963, yn fab i Teresa Davies a Gethin Davies. Mae ganddo atgofion cynnar o ymgyrchu mewn etholiadau cyffredinol dros ei ewythr, [[Ifor Davies]], AS ar gyfer [[Gŵyr (etholaeth seneddol)|Gŵyr]] a dirprwy i [[Cledwyn Hughes]] yn y [[Swyddfa Gymreig]] yn llywodraeth [[Harold Wilson]].<ref name="selfbio"><cite class="citation web">[http://www.huwirranca-davies.org.uk/whos-huw/ "About Huw"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322142031/http://www.huwirranca-davies.org.uk/whos-huw/ |date=2016-03-22 }}. ''huwirranca-davies.org''<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> Aeth Davies i Ysgol Gyfun Tregwyr (lle'r oedd ei fam yn ysgrifenyddes), ac yn ddiweddarach enillodd BA (Anrh) yng Ngholeg Crewe ac Alsager, a MSc o [[Prifysgol Fetropolitan Abertawe|Brifysgol Fetropolitan Abertawe]]. Ar ôl gadael addysg uwch bu'n gweithio i awdurdodau lleol mewn rheolaeth hamdden; a pan oedd yn gweithio mewn canolfan chwaraeon cyfarfu ei wraig, Joanna Irranca, aelod o deulu [[Eidal]]aidd a oedd wedi dod i weithio yn ne Cymru yn yr [[1950au]]. Pan briododd y cwpl newidiodd y ddau eu cyfenwau i Irranca-Davies.<ref name="selfbio" /> Yn ddiweddarach, gweithiodd Irranca-Davies mewn rheolaeth yn y sector breifat ac fel darlithydd ym [[Prifysgol Fetropolitan Abertawe|Mhrifysgol Fetropolitan Abertawe]]. == Aelod o Senedd San Steffan == Yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|2001]] roedd yn ymgeisydd Llafur ar gyfer etholaeth [[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth seneddol)|Brycheiniog a Sir Faesyfed]], ond gorffennodd yn drydydd, y tu ôl i ymgeiswyr y [[Y Democratiaid Rhyddfrydol|Democratiaid Rhyddfrydol]] a'r [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadwyr]]. Yn yr isetholiad a gynhaliwyd ar 14 Chwefror 2002 cafodd ei ethol i sedd seneddol [[Ogwr (etholaeth seneddol)|Ogwr]] yng Nghymoedd De Cymru (sedd wedi ei ddal gan Lafur ers 1918); galwyd yr isetholiad yn dilyn marwolaeth yr Aelod Seneddol a Chwip y Llywodraeth [[Raymond Powell|Syr Ray Powell]]. (Penodwyd Irranca-Davies ei hun fel Chwip y Llywodraeth ar gyfer Cymru ym mis Mai 2006 ar ôl cyfnodau fel Cynorthwyydd Seneddol mewn sawl adran o'r llywodraeth.) Cafodd ei ail-ethol i wasanaethu Ogwr yn [[Etholiad Cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005]] ym Mai 2005 ac eto ym [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010|Mai 2010]]. Yn 2010, cafodd etholaeth Ogwr y mwyafrif seneddol mwyaf o unrhyw blaid ac etholaeth yng Nghymru. Ers ei ethol yn 2002 mae Irranca-Davies wedi gweithio ar amrywiaeth o faterion lleol a chenedlaethol, gan gynnwys eistedd ar y Pwyllgor Dethol Gweithdrefnau i drafod ffyrdd o foderneiddio gwaith y Senedd, ac mae hefyd wedi eistedd ar Bwyllgorau Sefydlog ar gyfer Deddf Diwygio'r Heddlu, Deddf Tân Gwyllt a Deddf Cyfathrebu, ymysg eraill. Mae hefyd wedi dal swyddi ar yr Uwch Bwyllgor Cymreig ac Uwch Bwyllgor Gogledd Iwerddon. Mae wedi gweithio ar Bwyllgorau Seneddol Plaid Lafur ('PLP') ar Faterion Cymreig, Tramor a Materion y Gymanwlad, Materion Cartref a Datblygiad Rhyngwladol. Ef hefyd oedd cynrychiolydd AS mainc cefn ar fwrdd Grŵp Monitro Ceisiadau Iechyd Glo dros Gymru. Mae wedi ymgyrchu ar nifer o faterion, gan gynnwys moderneiddio rheilffyrdd yng Nghymru, amddiffyn rhag llifogydd, a mynediad i gefn gwlad a'r arfordir. Mae Irranca-Davies wedi siarad yn Nhŷ'r Cyffredin ar bynciau mor amrywiol â hawliau undeb masnach ryngwladol, pleidleisio gorfodol, ymddygiad gwrthgymdeithasol, ynni adnewyddadwy a newid yn yr hinsawdd, [[masnach deg]], cyfiawnder cymdeithasol a thlodi ac anghydraddoldeb. Ym mis Mehefin 2005 daeth yn [[Ysgrifennydd Seneddol Preifat]] (PPS) i Tessa Jowell, ar ôl gwasanaethu fel [[Ysgrifennydd Seneddol Preifat|PPS]] cyn hynny i Jane Kennedy yn Swyddfa Gogledd Iwerddon. Mae wedi gwasanaethu fel PPS i Weinidogion yr Adran Gwaith a Phensiynau a'r Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon. Mae hefyd wedi gweithio fel is-Ysgrifennydd Seneddol Gwladol Cymru, ac fel Gweinidog yr Amgylchedd yn [[Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig]] (DEFRA). Rhwng Hydref 2010 a Hydref 2011, gwasanaethodd Irranca-Davies fel Gweinidog Ynni Cysgodol lle'r oedd yn arwain ymgyrch Llafur i amddiffyn y Feed-In Tariff ar gyfer [[ynni solar]]. Ym mis Hydref 2011, fe'i penodwyd fel y Gweinidog yr Wrthblaid ar Fwyd a Ffermio, lle'r oedd yn gweithio ar faterion ynghylch polisi bwyd, ffermio a materion gwledig (gan gynnwys ymestyn argaeledd band eang). Roedd Irranca-Davies yn aelod o ystod eang o Grwpiau Hollbleidiol yn San Steffan, gan gynnwys y Grŵp Hollbleidiol ar gyfer y Cyngor Prydeinig (Is-gadeirydd), Grŵp Tsieina, Cyngor ar Bopeth, Glo Glân, Cymunedau Glofaol, Diwydiannau Ynni-Ddwys (Is-gadeirydd), Gweithgynhyrchu, Morwrol a Phorthladdoedd, Diwydiant Cysylltiedig â Dur a Metel, Plant yng Nghymru, Cysylltiad y Cyhoedd a Chleifion mewn Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Cyd-gadeirydd), Grŵp Prifysgol (Is-gadeirydd), a Dyfrffyrdd (Cyd-gadeirydd). Mae'n gwasanaethu fel Cadeirydd y Grŵp Hollbleidiol ar gyfer Cydnabod Gweithwyr Arfau sydd â'r nod o "weithio gyda'r llywodraeth i ddod o hyd i ffordd o adnabod rhai gweithwyr arfau a fu'n gwasanaethu yn ystod y rhyfel byd cyntaf a'r ail"<ref>{{Cite web|title=Recognition of Munitions Workers|url=http://www.allparty.org/all-party-groups/munitions-workers|website=All Party Groups|accessdate=23 Mawrth 2015|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402160516/http://www.allparty.org/all-party-groups/munitions-workers|url-status=dead}}</ref> Ar 19 Mehefin 2015, cyhoeddwyd ei fod wedi ei ethol i gadeiryddiaeth Pwyllgor Dethol Archwilio Amgylcheddol.<ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.uk/business/news/2015/june/winning-candidates-for-select-committee-chairs-announced/|date=18 Mehefin 2015|accessdate=19 Mehefin 2015|title=Winning candidates for select committee Chairs announced|publisher=UK Parliament}}</ref> Huw Irranca-Davies oedd un o 36 aelodau seneddol Llafur i enwebu [[Jeremy Corbyn]] fel ymgeisydd yn arweinyddiaeth y blaid Lafur yn etholiad 2015.<ref>http://www.newstatesman.com/politics/2015/06/who-nominated-who-2015-labour-leadership-election</ref> Ei ddiwrnod olaf fel aelod seneddol oedd 24 Mawrth 2016.<ref>{{Cite web |url=http://www.parliament.uk/business/news/2016/march/huw-irranca-davies-resigns-as-mp-for-ogmore/ |title=copi archif |access-date=2016-05-06 |archive-date=2016-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420071059/http://www.parliament.uk/business/news/2016/march/huw-irranca-davies-resigns-as-mp-for-ogmore/ |url-status=dead }}</ref> == Cynulliad Cenedlaethol Cymru == Yn Hydref 2015 cyhoeddodd Huw Irranca-Davies ei ddymuniad i drosglwyddo o San Steffan i [[Bae Caerdydd|Fae Caerdydd]]. Ym mis Rhagfyr, cafodd ei ddewis i gystadlu am sedd [[Ogwr (etholaeth Cynulliad)|Ogwr]] dros y Blaid Lafur yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|Etholiad Cynulliad Cymru ar 5 Mai 2016]].<ref>http://www.walesonline.co.uk/news/politics/huw-irranca-davies-selected-labour-10556645</ref> == Bywyd personol == Mae Irranca-Davies yn briod ac mae ganddo dri o feibion. Mae'n gefnogwr i nifer o chwaraeon, yn enwedig rygbi, ac yn mwynhau mynychu gemau rygbi ei fab yn ei amser rhydd.<ref name="selfbio"/> == Gwobrau == Yn 2005 cafodd ei enwi fel dyn mwya rhywiol Cymru gan y ''[[Western Mail]]''.<ref>{{Cite web |url=http://thewesternmail.icwales.co.uk/top50/top50.cfm?what=Men |title=copi archif |access-date=2016-05-06 |archive-date=2007-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071007025912/http://thewesternmail.icwales.co.uk/top50/top50.cfm?what=Men |url-status=dead }}</ref> Yn 2011, roedd Irranca-Davies ar y rhestr fer am wobr gyntaf Seneddwr Chwaraeon y Flwyddyn, menter a gyflwynwyd gan y ''Sport and Recreation Alliance'' am y gwaith roedd wedi gwneud i hyrwyddo saethyddiaeth. Cafodd ei enwebu gan Archery GB ar ôl iddo gynnal y digwyddiad chwaraeon cyntaf erioed yn San Steffan ym mis Medi 2011.<ref>{{Cite web |url=http://www.archerygb.org/news/1994.php |title=copi archif |access-date=2016-05-06 |archive-date=2016-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415072657/http://www.archerygb.org/news/1994.php |url-status=dead }}</ref> Yn y digwyddiad, daeth aelodau seneddol ac arglwyddi at ei gilydd yn ogystal ag enillwyr medalau aur megis Nicky Hunt ar Speakers' Green am ddiwrnod wedi ei neilltuo i'r gamp.<ref>http://www.bbc.co.uk/sport/0/archery/14801090</ref> Ym mis Chwefror 2013 enwyd Irranca-Davies fel Aelod Seneddol y Mis gan ''[[Total Politics]]''. Enillodd y wobr am ei waith yn sefyll i fyny dros ffermwyr a defnyddwyr yn etholaeth Ogwr ac ar draws y genedl drwy berswadio'r llywodraeth i wneud tro pedol ar y Ddeddf ''Groceries Code Adjudicator''.<ref>{{Cite web |url=http://www.totalpolitics.com/print/350552/why-is-huw-irrancadavies-our-mp-of-the-month.thtml |title=copi archif |access-date=2016-05-06 |archive-date=2015-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212180255/http://www.totalpolitics.com/print/350552/why-is-huw-irrancadavies-our-mp-of-the-month.thtml |url-status=dead }}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://huwirranca-davies.org.uk/ Huw Irranca-Davies AS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427024036/http://www.huwirranca-davies.org.uk/ |date=2016-04-27 }} ''gwefan swyddogol etholaeth'' * [http://www.welshlabour.org.uk/candidates/huw-irranca-davies-ogmore Huw Irranca-Davies, AS]{{Dolen marw|date=Chwefror 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Proffil Plaid Lafur Cymru * [http://www.youtube.com/user/huwsviews Huw Barn Sianel] ar [[YouTube]] {{Cabinet Llywodraeth Cymru}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Irranca-Davies, Huw}} [[Categori:Genedigaethau 1963]] [[Categori:Pobl o Abertawe]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Tre-gŵyr]] [[Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] t3alnc4fbkc4b582d6y8jndsnpv8h63 0 169556 14892365 12967008 2026-05-10T23:45:52Z Dafyddt 942 14892365 wikitext text/x-wiki {{Infobox AM |honorific-prefix = |name = Mick Antoniw <small>[[Aelod o'r Senedd|AS]]</small> |native_name = {{small|{{lang|uk|Мік Антонів}}}} |honorific-suffix = |image = Official portrait of Mick Antoniw 03 (cropped).jpg |alt = |caption = Llun swyddogol, 2024 |office = Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]]</br>dros [[Pontypridd (etholaeth Cynulliad)|Pontypridd]] |majority = 7,694 (33%) |term_start = 6 Mai 2011 |term_end =8 Ebrill 2026 |predecessor = [[Jane Davidson]] |successor = |office2 = [[Cwnsler Cyffredinol Cymru]] |term_start2 = 13 Mai 2021 |firstminister2 = [[Mark Drakeford]] |predecessor2 = [[Jeremy Miles]] |term_start3 = 27 Mehefin 2016 |term_end3 = 14 Tachwedd 2017 |predecessor3 = [[Theodore Huckle]] |successor3 = [[Jeremy Miles]] |firstminister3 = [[Carwyn Jones]] |birth_date = {{birth date and age|1954|9|1|df=y}} |birth_place = |death_date = |death_place = |restingplace = |birthname = |nationality = |party = [[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] [[Y Blaid Gydweithredol|Cydweithredol]] |otherparty = |spouse = |relations = |children = |residence = |alma_mater = [[Prifysgol Cymru]] |occupation = Cyfreithwr |profession = |cabinet = |committees = |portfolio = |religion = |signature = |signature_alt= |website = [https://www.mickantoniw.wales/ Gwefan Swyddogol] |footnotes = |term_end2=16 Gorffennaf 2024}} Gwleidydd Llafur Cymru a Cydweithredol yw '''Mick Antoniw''' (ganwyd [[1 Medi]] [[1954]]) a fu'n [[Aelod o'r Senedd]] dros [[Pontypridd (etholaeth Cynulliad)|Bontypridd]] rhwng 2011 a 2016. == Bywyd cynnar == Daeth Antoniw i astudio'r gyfraith yn Ysgol y Gyfraith Caerdydd, [[Prifysgol Cymru]] yn 1973.<ref name="Antoniw 1">{{Cite web|title=Mick Antoniw - about me|url=http://mickantoniw.com/page2.htm|accessdate=12 May 2011|publisher=Mick Antoniw|year=2011|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110821224537/http://mickantoniw.com/page2.htm|url-status=dead}}</ref> Roedd yn Llywydd [[Undeb Cenedlaethol y Myfyrwyr Cymru]] o 1977 i 1979.<ref name="Antoniw 1"/> == Gyrfa broffesiynol == Roedd yn gyfreithiwr, yn arbenigo mewn anafiadau personol, cyn cael ei ethol i'r [[Senedd Cymru|Senedd]]. Roedd Antoniw yn bartner gyda Thompsons Solicitors, y cyfreithwyr [[undeb llafur]] arbenigol, a dechreuodd ei hyfforddiant gyda nhw yn 1980.<ref name="Labour 1">{{Cite web|title=Mick Antoniw - Pontypridd|url=http://welshlabour.org.uk/mick-antoniw|accessdate=12 May 2011|publisher=[[Welsh Labour]]|year=2011|work=Welsh Labour website|archive-date=2011-05-03|archive-url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20110503124010/http://welshlabour.org.uk/mick-antoniw|url-status=dead}}</ref> Mae Antoniw yn ymddiriedolwr o Gyngor Ffoaduriaid Cymru.<ref name="Antoniw 1"/><ref name="Labour 1"/> == Bywyd personol == Fe wnaeth Antoniw faethu dwsinau o blant pobl eraill yn y 15 mlynedd cyn ei ethol, gan ddweud, "rwy'n gwybod o fy mhrofiad fy hun o faethu pa mor werthfawr yw hi - ac er ei fod yn gallu bod yn heriol iawn, un peth mae'n dysgu yw pa mor gyflym y gall plant ffynnu pan maent mewn amgylchedd cariadus a gofalgar."<ref>{{Cite news|title='Urgent' for call for foster parents|publisher=South Wales Echo|accessdate=27 May 2011}}</ref> == Gyrfa wleidyddol == Yn dilyn ei ethol yn 2011 cynyddodd Antoniw y pleidlais y Blaid Lafur gyda swing o 18.8%. Gyda 11,864 o bleidleisiau, roedd ei gyfran o'r bleidlais dros 50%, gan roi iddo mwyafrif o 7,694 dros ymgeisydd [[Y Democratiaid Rhyddfrydol (DU)|y Democratiaid Rhyddfrydol]], Mike Powell, a ddaeth yn ail.<ref>[http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/labour-am-mick-antoniw-accused-2495076 www.walesonline-Labour AM Mick Antoniw accused of blocking employee from attending council meetings]</ref> Fe'i benodwyd yn [[Cwnsler Cyffredinol Cymru|Gwnsler Cyffredinol Cymru]] yn Mehefin 2016,<ref>{{dyf gwe|url=http://gov.wales/newsroom/firstminister/2016/160627cg/?skip=1&lang=cy|teitl=Penodi Mick Antoniw yn Gwnsler Cyffredinol|cyhoeddwr=Llywodraeth Cymru|dyddiad=27 Mehefin 2016|dyddiadcyrchiad=27 Mehefin 2016}}</ref> gan orffen yn addrefniad y Cabinet yn Nhachwedd 2017 pan fe'i olynwyd gan [[Jeremy Miles]]. Fe'i ail-benodwyd yn Gwnsler Cyffredinol yn dilyn [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|Etholiad 2021]]. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Antoniw, Mick}} [[Categori:Genedigaethau 1954]] [[Categori:Cyfreithwyr o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] bejg3bx1v93q5wmfw53tw1cgagsekjv 0 169557 14892369 14891753 2026-05-11T00:11:26Z Dafyddt 942 14892369 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = Hannah Blythyn | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image = Hannah Blythyn AM (27555185853).jpg | image_size = | smallimage = <!--If this is specified, "image" should not be.--> | alt = | caption = | order = | birth_date = {{Birth date and age|1979|4|17|df=yes}} | office = [[Llywodraeth Cymru|Y Dirprwy Weinidog Tai a Llywodraeth Leol]] | firstminister =[[Mark Drakeford]] | predecessor =[[Rebecca Evans (gwleidydd)|Rebecca Evans]] | successor = | term_start = 14 Rhagfyr 2018 | term_end =16 Mai 2024 | office1 = [[Llywodraeth Cymru|Dirprwy Weinidog dros yr Amgylchedd]] | firstminister1 =[[Carwyn Jones]] | predecessor1 = | successor1 = | term_start1 = 3 Tachwedd 2017 | term_end1 = 13 Rhagfyr 2018 | office2 = [[Aelod o'r Senedd]] <br/> dros [[Delyn (etholaeth Cynulliad)|Delyn]] | term_start2 = 6 Mai 2016 | term_end2 =8 Ebrill 2026 | majority2 = 3,582 (15.4%) | predecessor2 = [[Sandy Mewies]] | successor2 = |party = [[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur Cymru]] }} Gwleidydd Llafur Cymru yw''' Hannah Blythyn''' (ganwyd [[17 Ebrill]] [[1979]]) a gynrychiolodd etholaeth [[Delyn (etholaeth Cynulliad)|Delyn]] yng [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Nghynulliad Cenedlaethol Cymru]] rhwng 2016 a 2026.<ref name="NWDP - holds Delyn">{{Cite news|title=Labour holds Delyn for Hannah Blythyn Labour holds Delyn for Hannah Blythyn|url=http://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/labour-holds-delyn-hannah-blythyn-11292259|accessdate=7 Mai 2016|work=North Wales Daily Post|date=6 Mai 2016}}</ref> == Gyrfa wleidyddol == Dewiswyd Blythyn fel ymgeisydd Llafur Cymru dros etholaeth [[Delyn (etholaeth Cynulliad)|Delyn]] ar gyfer etholiad [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] 2016. Ar [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|5 Mai 2016]], cafodd ei hethol yn [[Aelod Cynulliad]]; derbyniodd 9,480 o'r 23,159 pleidlais a fwriwyd (40.9%).<ref name="NWDP - holds Delyn"/> Mae Blythyn yn gyn gyd-gadeirydd LHDT Llafur.<ref name="Independent - first ever">{{Cite news|last1=Fenton|first1=Siobhan|title=Elections 2016: Welsh Assembly elects first ever openly LGBT members|url=http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/hannah-blythyn-first-ever-openly-gay-politician-elected-to-welsh-assembly-a7015976.html|accessdate=7 Mai 2016|work=The Independent|date=6 Mai 2016}}</ref> Bu blythyn yn weinidog partneriaeth gymdeithasol tan fis Mai 2024, pan gafodd ei diswyddo gan Vaughan Gething am ollwng gwybodaeth i’r cyfryngau.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ckv7ve8k82no#:~:text=Vaughan%20Gething%20has%20sacked%20his,a%20pandemic%2Dera%20group%20chat|title=Gething sacks minister alleging she leaked to media|author1=Adrian Browne|author2=David Deans|date=16 Mai 2024|website=BBC Wales News|access-date=5 Mehefin 2024}}</ref> Ym mis Mehefin 2024, collodd Gething bleidlais o ddiffyg hyder, o 29 pleidlais i 27.<ref>{{cite web|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/21720|title=Y Prif Weinidog Vaughan Gething yn colli pleidlais o ddiffyg hyder|website=Newyddion S4C|date=5 Mehefin 2024}}</ref> Blythyn oedd un o’r ddau aelod Senedd Llafur na phleidleisiodd.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cv224x3pmv9o|language=en|title=Wales' first minister set to lose confidence vote|website=BBC Wales News|date=5 Mehefin 2024}}</ref> Ni chafodd ei hail-ethol yn [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|Etholiad Senedd 2026]].<ref>{{Cite web|title=Pwy yw'r 16 AS a fethodd a chael eu hail-ethol?|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/cewpgrjkqxeo|website=BBC Cymru Fyw|date=2026-05-09|access-date=2026-05-09|language=cy}}</ref> == Bywyd personol == Mae Blythyn yn [[Lesbiaeth|lesbiad]]. Daeth yn un o'r tri aelod hoyw agored cyntaf o Gynulliad Cymru ar ei etholiad yn 2016.<ref name="BBC - First three">{{Cite web|title=First three openly gay and lesbian AMs 'a milestone'|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-36230898|website=BBC News|accessdate=7 Mai 2016|date=7 Mai 2016}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Blythyn, Hannah}} [[Categori:Genedigaethau 1979]] [[Categori:Gwleidyddion LHDT]] [[Categori:Gwleidyddion Cymreig yr 21ain ganrif]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] 96cuw7fre4cdvxsz7m63bxhu5pwqiah 0 169558 14892341 13993618 2026-05-10T22:30:03Z Dafyddt 942 14892341 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Paul Davies | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image = Paul Davies AM (28170823155).jpg | imagesize = | birth_place = [[Pontsian]], [[Ceredigion]] | office = Arweinydd Grŵp y Ceidwadwyr yn y Senedd | leader = [[Theresa May]] <br /> [[Boris Johnson]] | deputy = [[Suzy Davies]] | term_start = 27 Mehefin 2018† | term_end = 23 Ionawr 2021 | predecessor = [[Andrew R. T. Davies]] | successor = | leader1 = [[David Cameron]] | term_start1 = 6 Mai 2011 | term_end1 = 14 Gorffennaf 2011<br />{{small|Dros dro}} | predecessor1 = [[Nick Bourne]] | successor1 = [[Andrew R. T. Davies]] | office2 = Arweinydd yr Wrthblaid yn y Senedd | monarch2 = [[Elizabeth II]] | firstminister2 = [[Carwyn Jones]] <br /> [[Mark Drakeford]] | predecessor2 = [[Andrew R. T. Davies]] | successor2 = | term_start2 = 27 Mehefin 2018 | term_end2 =23 Ionawr 2021 | office3 = Dirprwy Arweinydd y<br /> [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadwyr Cymreig]] | leader3 = [[Andrew R. T. Davies]] | term_start3 = 14 Gorffennaf 2011 | term_end3 = 27 Mehefin 2018 | predecessor32 = [[Andrew R. T. Davies]] | successor3 = [[Suzy Davies]] | office4 = Aelod o [[Senedd Cymru]] <br> dros [[Preseli Penfro (etholaeth Cynulliad)|Preseli Penfro]] | majority4 = 3,930 (13.6%) | term_start4 = 3 Mai 2007 | term_end4 = | predecessor4 = [[Tamsin Dunwoody]] | successor4 = | birth_date = {{birth year and age|1969}} | party = [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadwyr]] | otherparty = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | cabinet = | committees = | portfolio = | religion = | signature = | signature_alt = | website = {{URL|www.paul-davies.org.uk}} | footnotes = † Arweinydd dros dro: 27 Mehefin 2018 - 6 Medi 2018 |office1=Arweinydd Grŵp y Ceidwadwyr yn y Cynulliad a Gweinidog yr Wrthblaid dros Gyllid }} Gwleidydd [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Ceidwadol]] yw '''Paul Windsor Davies''' (ganwyd [[1969]]) oedd yn arweinydd y [[Ceidwadwyr Cymreig]] rhwng Medi 2018 a Ionawr 2021. Cafodd ei ethol i gynrychioli etholaeth [[Preseli Penfro]] yng [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Nghynulliad Cenedlaethol Cymru]] yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|etholiadau mis Mai 2007]], gan gipio y sedd oddi wrth Llafur. Cafodd ei ail-ethol ym Mai 2011 ac yn Mai 2016.<ref>http://www.bbc.co.uk/news/special/election2011/constituency/html/26696.stm BBC News Election 2011 special</ref> == Cefndir == Magwyd Davies yn [[Pont-Siân|Pontsian]]. Mynychodd Ysgol Gynradd Tregroes ac [[Ysgol Dyffryn Teifi|Ysgol Ramadeg Llandysul]], gan astudio lefelau A levels yn Ysgol Gyfun [[Castellnewydd Emlyn]]. Mae Davies nawr yn byw ym [[Blaen-y-ffos|Mlaenffos]], gogledd [[Sir Benfro]]. == Gyrfa broffesiynol == Bu Davies yn gweithio i [[Lloyds TSB]] o 1987 hyd ei ethol i'r Cynulliad Cenedlaethol, gyda swydd fel Rheolwr Busnes wedi ei leoli yn [[Hwlffordd]] yn helpu i ddatblygu busnesau bach. == Gyrfa wleidyddol == Ym mis Chwefror 2000, dewiswyd Davies fel ymgeisydd y [[Y Blaid Geidwadol (DU)|Blaid Geidwadol]] yn is-etholiad Ceredigion; daeth yn drydydd wedi cynyddu pleidlais y Blaid Geidwadol. Ymgeisodd am y sedd eto yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001|etholiad cyffredinol 2001]]. Yn [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|etholiad y Cynulliad yn 2003]], bu'n ymladd [[Preseli Penfro (etholaeth Cynulliad)|Preseli Penfro]] lle cynyddodd y gyfran o'r bleidlais o 23% i 30%, gan dorri mwyafrif y Blaid Lafur i 1,326. Bud Davies hefyd yn gweithio o fewn y Blaid Geidwadol yn lleol, gan gynnwys bod yn gadeirydd Cymdeithas Ceidwadwyr [[Ceredigion (etholaeth seneddol)|Ceredigion]] a Dirprwy Gadeirydd Ceidwadwyr Canolbarth a Gorllewin Cymru . Fe'i etholwyd gyntaf i'r Cynulliad yn 2007. Tan fis Mawrth 2009 bu'n gwasanaethu fel Gweinidog yr Wrthblaid dros Ddiwylliant, y Gymraeg a Chwaraeon. O fis Mawrth 2009 hyd Etholiad y Cynulliad yn 2011, roedd Davies yn Weinidog yr Wrthblaid dros Addysg a'r Iaith Gymraeg. Ar ôl ei ail-ethol fel Aelod Cynulliad dros Preseli Penfro ym mis Mai 2011, roedd yn Arweinydd Dros-dro Grŵp y Ceidwadwyr yn y Cynulliad, cyn cael ei benodi fel Dirprwy Arweinydd  yn Grŵp y Ceidwadwyr yn y Cynulliad, ac yn Weinidog yr Wrthblaid dros Gyllid. Yn Medi 2018 fe'i etholwyd yn arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, gan ennill 68.1% o'r bleidlais yn erbyn ei wrthwynebydd, Suzy Davies.<ref>{{dyf newyddion|url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/528124-paul-davies-arweinydd-ceidwadwyr-cymreig|teitl=Paul Davies yw arweinydd newydd y Ceidwadwyr Cymreig|cyhoeddwr=Golwg360|dyddiad=6 Medi 2018|dyddiadcyrchu=6 Medi 2018}}</ref> Ymddiswyddodd fel arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig ac arweinydd yr wrthblaid yn y Senedd ar 23 Ionawr 2021 ar ôl ymchwiliad yn dangos efallai ei fod wedi torri rheolau COVID drwy yfed alcohol yn y Senedd.<ref>{{Cite news|title=Ffrae yfed alcohol: Paul Davies yn ymddiswyddo|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/55779729|work=BBC Cymru Fyw|date=2021-01-23|access-date=2021-01-23|language=cy}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://www.pauldaviesam.co.uk Paul Davies AC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181107011251/http://pauldaviesam.co.uk/ |date=2018-11-07 }}: gwefan bersonol * [http://www.senedd.assembly.wales/mgUserInfo.aspx?UID=145 Aelod Proffil]: gwefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru * [http://www.conservatives.com/tile.do?def=wales.index.page= Gwefan Ceidwadwyr Cymru]{{Dolen marw|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{DEFAULTSORT:Davies, Paul}} [[Categori:Genedigaethau 1969]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Dyffryn Teifi]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Geidwadol (DU)]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007–2011]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] s95zvt814egpfohvuml7grktbf2eby5 0 169597 14892371 13338904 2026-05-11T00:12:50Z Dafyddt 942 14892371 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = Dawn Bowden | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image = Official portrait of Dawn Bowden 2 (cropped).jpg | alt = | caption = Llun swyddogol, 2024 | order = | office = Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] <br /> dros [[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Cynulliad)|Merthyr Tudful a Rhymni]] | term_start = [[6 Mai]] [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | term_end =8 Ebrill 2026 | majority = 5,486 | predecessor = [[Huw Lewis]] | successor = <!--Personal--> | birth_name = Dawn Alison Louise Bowden | birth_date = {{birth date and age|1960|2|14|df=y}} | birth_place = [[Bryste]], Lloegr | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | citizenship = | nationality = Prydeinig | party = [[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur Cymru]] | spouse = Martin Eaglestone | partner = <!--For those with a domestic partner and not married--> | relations = | children = 2 | parents = | residence = | education = Ysgol Uwchradd Gatholig St Bernadette <br /> Coleg Technegol Soundwell | alma_mater = | occupation = | profession = | known_for = | cabinet = | committees = | portfolio = | awards = }} Gwleidydd Llafur Cymru yw '''Dawn Alison Louise Bowden''' (ganwyd [[14 Chwefror]] [[1960]]). Bu' Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros etholaeth [[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Cynulliad)|Merthyr Tudful a Rhymni]] rhwng 2016 a 2026.<ref name="BBC - Merthyr">{{Cite web|title=Merthyr Tydfil and Rhymney|url=http://www.bbc.co.uk/news/politics/wales-constituencies/W09000044|website=Wales Election 2016|publisher=BBC News|accessdate=11 Mai 2016|date=6 Mai 2016}}</ref> == Bywyd cynnar ac addysg == Addysgwyd Bowden yn Ysgol Uwchradd Gatholig St Bernadette, ysgol Gatholig a ariennir gan y wladwriaeth ym [[Bryste|Mryste]], Lloegr. Yna, rhwng 1976 1978, cymerodd gwrs ysgrifenyddol yng Ngholeg Technegol Soundwell.<ref name="bio - LinkedIn">{{Cite web|title=Dawn Bowden|url=https://uk.linkedin.com/in/dawn-bowden-2a46327a|website=LinkedIn|accessdate=11 Mai 2016}}</ref> == Gyrfa == === Gyrfa gynnar === Dechreuodd Bowden ei bywyd gwaith fel ysgrifenyddes. Bu'n gweithio ar gyfer y [[Gwasanaeth Iechyd Gwladol]] rhwng 1979 a 1982, ac ar gyfer Cyngor Dinas Bryste rhwng 1982 a 1983.<ref name="bio - LinkedIn"/> O fis Ebrill 2012 tan iddi gael ei hethol i [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Gynulliad Cymru]] ym mis Mai 2016, roedd Bowden yn bennaeth iechyd ar gyfer UNISON Cymru/Wales (adran Gymreig yr [[undeb llafur]] cenedlaethol UNSAIN).<ref name="bio - LinkedIn"/><ref>{{Cite web|title=UNISON slams Cardiff and the Vale Health Board for redundancy decision|url=https://www.unison.org.uk/news/article/2013/06/unison-slams-cardiff-and-the-vale-health-board/|website=unison.org.uk|publisher=UNISON|accessdate=11 Mai 2016|date=27 Mehefin 2013}}</ref><ref name="WO - candidate">{{Cite web|last1=Houghton|first1=Tom|title=Labour selects Dawn Bowden as Assembly candidate for Merthyr Tydfil and Rhymney|url=http://www.walesonline.co.uk/news/politics/labour-selects-dawn-bowden-assembly-10959485|website=Wales Online|accessdate=11 Mai 2016|date=27 Chwefror 2016}}</ref> === Gyrfa wleidyddol === Ym mis Chwefror 2016, cyhoeddwyd bod Bowden wedi cael ei dewis o restr fer holl fenywod i fod yn ymgeisydd Llafur Cymru ar gyfer [[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Cynulliad)|Merthyr Tudful a Rhymni]] sedd etholaeth yn y nesaf [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Cynulliad Cymru yn]] etholiad.<ref name="WO - candidate"/><ref name="BBC - candidate">{{Cite web|title=Labour picks Dawn Bowden as Merthyr and Rhymney AM candidate|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-35678023|website=BBC News|accessdate=11 Mai 2016|date=27 Chwefror 2016}}</ref> Roedd y rhestr fer holl fenywod yn ddadleuol; cafodd ei feirniadu gan nifer o gynghorwyr gwrywaidd, gan gynnwys arweinydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful.<ref>{{Cite web|title=Labour election row over all-women shortlist in Merthyr|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-35463906|website=BBC News|accessdate=11 Mai 2016|date=1 Chwefror 2016}}</ref> Ar [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|5 Mai 2016]], cafodd ei hethol yn [[Aelod Cynulliad|Aelod o Gynulliad Cenedlaethol Cymru]] gyda 9,763 pleidlais (47.2% o'r pleidleisiau a fwriwyd).<ref name="BBC - Merthyr"/> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Cabinet Llywodraeth Cymru}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Bowden, Dawn}} [[Categori:Genedigaethau 1960]] [[Categori:Pobl o Fryste]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] peo5y4w2hm1ih5fa23ot74s9lml0tzi 14892372 14892371 2026-05-11T00:13:13Z Dafyddt 942 14892372 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = Dawn Bowden | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | image = Official portrait of Dawn Bowden 2 (cropped).jpg | alt = | caption = Llun swyddogol, 2024 | order = | office = Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] <br /> dros [[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Cynulliad)|Merthyr Tudful a Rhymni]] | term_start = [[6 Mai]] [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | term_end =8 Ebrill 2026 | majority = 5,486 | predecessor = [[Huw Lewis]] | successor = <!--Personal--> | birth_name = Dawn Alison Louise Bowden | birth_date = {{birth date and age|1960|2|14|df=y}} | birth_place = [[Bryste]], Lloegr | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | citizenship = | nationality = Prydeinig | party = [[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur Cymru]] | spouse = Martin Eaglestone | partner = <!--For those with a domestic partner and not married--> | relations = | children = 2 | parents = | residence = | education = Ysgol Uwchradd Gatholig St Bernadette <br /> Coleg Technegol Soundwell | alma_mater = | occupation = | profession = | known_for = | cabinet = | committees = | portfolio = | awards = }} Gwleidydd Llafur Cymru yw '''Dawn Alison Louise Bowden''' (ganwyd [[14 Chwefror]] [[1960]]). Bu'n Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros etholaeth [[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Cynulliad)|Merthyr Tudful a Rhymni]] rhwng 2016 a 2026.<ref name="BBC - Merthyr">{{Cite web|title=Merthyr Tydfil and Rhymney|url=http://www.bbc.co.uk/news/politics/wales-constituencies/W09000044|website=Wales Election 2016|publisher=BBC News|accessdate=11 Mai 2016|date=6 Mai 2016}}</ref> == Bywyd cynnar ac addysg == Addysgwyd Bowden yn Ysgol Uwchradd Gatholig St Bernadette, ysgol Gatholig a ariennir gan y wladwriaeth ym [[Bryste|Mryste]], Lloegr. Yna, rhwng 1976 1978, cymerodd gwrs ysgrifenyddol yng Ngholeg Technegol Soundwell.<ref name="bio - LinkedIn">{{Cite web|title=Dawn Bowden|url=https://uk.linkedin.com/in/dawn-bowden-2a46327a|website=LinkedIn|accessdate=11 Mai 2016}}</ref> == Gyrfa == === Gyrfa gynnar === Dechreuodd Bowden ei bywyd gwaith fel ysgrifenyddes. Bu'n gweithio ar gyfer y [[Gwasanaeth Iechyd Gwladol]] rhwng 1979 a 1982, ac ar gyfer Cyngor Dinas Bryste rhwng 1982 a 1983.<ref name="bio - LinkedIn"/> O fis Ebrill 2012 tan iddi gael ei hethol i [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Gynulliad Cymru]] ym mis Mai 2016, roedd Bowden yn bennaeth iechyd ar gyfer UNISON Cymru/Wales (adran Gymreig yr [[undeb llafur]] cenedlaethol UNSAIN).<ref name="bio - LinkedIn"/><ref>{{Cite web|title=UNISON slams Cardiff and the Vale Health Board for redundancy decision|url=https://www.unison.org.uk/news/article/2013/06/unison-slams-cardiff-and-the-vale-health-board/|website=unison.org.uk|publisher=UNISON|accessdate=11 Mai 2016|date=27 Mehefin 2013}}</ref><ref name="WO - candidate">{{Cite web|last1=Houghton|first1=Tom|title=Labour selects Dawn Bowden as Assembly candidate for Merthyr Tydfil and Rhymney|url=http://www.walesonline.co.uk/news/politics/labour-selects-dawn-bowden-assembly-10959485|website=Wales Online|accessdate=11 Mai 2016|date=27 Chwefror 2016}}</ref> === Gyrfa wleidyddol === Ym mis Chwefror 2016, cyhoeddwyd bod Bowden wedi cael ei dewis o restr fer holl fenywod i fod yn ymgeisydd Llafur Cymru ar gyfer [[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Cynulliad)|Merthyr Tudful a Rhymni]] sedd etholaeth yn y nesaf [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Cynulliad Cymru yn]] etholiad.<ref name="WO - candidate"/><ref name="BBC - candidate">{{Cite web|title=Labour picks Dawn Bowden as Merthyr and Rhymney AM candidate|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-35678023|website=BBC News|accessdate=11 Mai 2016|date=27 Chwefror 2016}}</ref> Roedd y rhestr fer holl fenywod yn ddadleuol; cafodd ei feirniadu gan nifer o gynghorwyr gwrywaidd, gan gynnwys arweinydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful.<ref>{{Cite web|title=Labour election row over all-women shortlist in Merthyr|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-35463906|website=BBC News|accessdate=11 Mai 2016|date=1 Chwefror 2016}}</ref> Ar [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|5 Mai 2016]], cafodd ei hethol yn [[Aelod Cynulliad|Aelod o Gynulliad Cenedlaethol Cymru]] gyda 9,763 pleidlais (47.2% o'r pleidleisiau a fwriwyd).<ref name="BBC - Merthyr"/> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Cabinet Llywodraeth Cymru}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Bowden, Dawn}} [[Categori:Genedigaethau 1960]] [[Categori:Pobl o Fryste]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] m760iikeahclm3rj91etaly8pkh9udy 0 169977 14892604 13700162 2026-05-11T11:23:33Z Craigysgafn 40536 14892604 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Cymru}} | dateformat = dmy}} Roedd '''Mary Myfanwy Wood''' ([[16 Medi]] [[1882]] - [[22 Ionawr]], [[1967]]) yn [[Cenhadwr|gennad]] [[Cristnogaeth|Cristionogol]] yn [[Gweriniaeth Pobl Tsieina|Tsieina]] rhwng 1908 a 1951<ref>[http://yba.llgc.org.uk/cy/c4-WOOD-MYF-1882.html y Bywgraffiadur Wood, Mary Myfanwy] adalwyd 25 Mai 2016</ref>. ==Bywyd personol== Ganwyd Wood yn Llundain yn ferch i Richard Maldwyn Wood, gwerthwr paent, a Hannah ei wraig. Roedd y tad yn un o [[Machynlleth|Fachynlleth]] a'r fam o [[Abertawe]],<ref>Yr Archif Genedlaethol; Cyfrifiad 1901, St Saviour Southwark. Cyfeirnod: RG13/372 Ffolio: 154 Tudalen: 16</ref> y ddau yn Gymry Cymraeg ac yn aelodau o Gapel Annibynnol Cymraeg y Boro yn [[Southwark]], [[Llundain]]; ymunodd Mary, ei ddau frawd a'i chware a'r un capel yn ddiweddarach<ref>[http://welshchapel.com/ Gwefan Capel y Boro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160501044459/http://welshchapel.com/ |date=1 Mai 2016 }} adalwyd 25 Mai 2016</ref> Cafodd ei haddysgu mewn ysgol yn Dulwich lle bu'n ddisgybl-athrawes cyn mynd ymlaen i Goleg St Mary, Cheltenham i gwblhau ei hyfforddiant fel athrawes. Ymunodd â Mudiad Cristionogol y Myfyrwyr a daeth o dan ddylanwad y pregethwr efengylaidd y Parch Dr William Boothby Selbie a phenderfynodd ymuno â Chymdeithas Cenhadol Llundain (LMS) Ar ôl darfod ei hyfforddiant aeth i ddysgu mewn ysgol gynradd yn Herne Hill, [[Llundain]]; wrth ddysgu bu'n dilyn cyrsiau allanol o [[Coleg y Brenin, Llundain|Goleg Kings]], Llundain byddai'n ei chymhwyso ar gyfer gwaith y genhadaeth dramor. ==Cenhadaeth== Ym 1908 moriodd Wood i Tsieina lle fu'n gweithio fel athrawes mewn ysgol breswyl yn nhalaith [[Xiochang]] yng ngogledd Tsieina. Ym 1915 dychwelodd i wledydd Prydain a bu'n dilyn cwrs am flwyddyn yng Ngholeg Selbie Rhydychen. Ym 1916 cafodd ei phenodi'n brifathrawes ysgol ganolradd i ferched yn [[Beijing]]. Roedd ei chyfraniad i addysg merched yn sylweddol a chafodd ei phenodi i Gyngor Ymgynghorol y wladwriaeth ar addysg i fenywod. Roedd Wood yn aelod blaenllaw o fudiad ''Tsieina i Grist'' gan gael ei phenodi'n islywydd ym 1920, ond ymddiswyddodd ar ôl cyfnod byr er mwyn caniatáu i frodor o Tsieina i gyflawni'r swydd. Ym 1922 trefnodd ''Gynhadledd Gristionogol Tsieina''.<ref>[https://archive.org/stream/MN41609ucmf_0#page/n85/mode/2up The Chinese church as revealed in the National Christian Conference held in Shanghai, Tuesday, May 2, to Thursday, May 11, 1922]</ref> Ym 1926 cafodd Wood ei phenodi'n darlithydd ym Mhrifysgol Yenching gan gael ei dyrchafu'n bennaeth yr adran astudiaethau crefyddol. Ar ddechrau'r [[Yr Ail Ryfel Byd|Ail Ryfel Byd]] dychwelodd i Lundain i ofalu am ei rhieni oedrannus rhwng 1940 a 1943. Oherwydd ei gwybodaeth am Tsieina a'i iaith bu'n gweithio i awdurdodau Prydain, yn monitro newyddion o'r wlad ac yn darlithio i swyddogion milwrol am y wlad. Ar ddiwedd y rhyfel aeth i'r [[India]] am ychydig fisoedd i weithio gyda Chymdeithas Gristionogol y Gwŷr Ifanc (YMCA) yn cynorthwyo merched milwrol,<ref>[https://books.google.co.uk/books?id=8rMKm-Ee1dYC&pg=PA250&lpg=PA250&dq=Mary+Myfanwy+Wood+China&source=bl&ots=QCPAJVMtY2&sig=sDrMfgMJTe85ZI_XIYV5ZJewQvI&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjjrPnrofbMAhVDuBoKHTghDhwQ6AEIJzAC#v=onepage&q=Mary%20Myfanwy%20Wood%20China&f=false Vehicles of Grace and Hope: Welsh Missionaries in India, 1800-1970 D. Ben Rees]</ref> cyn mynd yn ôl i ogledd Tsieina i drefnu synod (cyfarfod cyffredinol) Eglwys Crist yn Tsieina. Ymddeolodd o'r LMS ym 1948 ond parhaodd i ddarlithio yn Yenching, cyn mynd ymlaen i ddarlithio yn Ysgol Diwinyddiaeth Prifysgol Cheloo, yn Jinan. Erbyn 1951 roedd Llywodraeth Comiwnyddol Tsieina yn troi'n fwyfwy amheus o dramorwyr a bu'n rhaid i Wood ymadael. ==Bywyd diweddarach== Rhwng 1952 a 1954 bu Wood yn gweithio i Gyngor Eglwysi Prydain. Ym 1954 cafodd ei hordeinio yn weinidog a bu'n gwasanaethu capel yr [[Annibynwyr]] yn [[Hambledon, Hampshire|Hambleden]], Swydd Buckingham. Ym 1962 derbyniodd MA er anrhydedd gan [[Prifysgol Cymru|Brifysgol Cymru]]. ==Marwolaeth== Ymddeolodd Wood o'r weinidogaeth ym 1962 yn 80 mlwydd oed a symud i gartref henoed ar gyfer cyn-genhadon. Bu farw yn Ysbyty Southend ym 1967 ac amlosgwyd ei chorff yn [[Brighton a Hove|Brighton]] cyn cynnal gwasanaeth coffa iddi yn Eglwys y Boro. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Wood, Mary Myfanwy}} [[Categori:Genedigaethau 1882]] [[Categori:Marwolaethau 1967]] [[Categori:Cenhadon o Gymru]] [[Categori:Clerigwyr o Gymru]] [[Categori:Addysgwyr o Gymru]] [[Categori:Merched y 19eg ganrif o Gymru]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru]] sy050kszmofpqf4rgazf609ap3iijl7 0 182184 14892639 14624592 2026-05-11T11:47:05Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892639 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Aburria cujubi'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Galliformes | familia = Cracidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Gwân gyddfgoch''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwanod gyddfgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Aburria cujubi'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Red-throated piping guan''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Cwrasowiaid ([[Lladin]]: ''Cracidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Galliformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''A. cujubi'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn [[De America|Ne America]] a [[Gogledd America]]. <!--Cadw lle2--> ==Teulu== Mae'r gwân gyddfgoch yn perthyn i deulu'r Cwrasowiaid (Lladin: ''Cracidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q725342 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cwrasow nos]] | p225 = Nothocrax urumutum | p18 = [[Delwedd:Nothocrax urumutum -head -zoo-8a.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cwrasow pigfawr]] | p225 = Mitu tomentosum | p18 = [[Delwedd:Mitu tomentosum.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cwrasow Salvin]] | p225 = Mitu salvini | p18 = [[Delwedd:Mitu salvini 57851272 (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Gwân arianglust]] | p225 = Penelope argyrotis | p18 = [[Delwedd:Annals of the Carnegie Museum (1922) (18413004515).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Gwân corniog]] | p225 = Oreophasis derbianus | p18 = [[Delwedd:Horned Guan.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = Gwân gyddfgoch | p225 = Pipile cujubi | p18 = [[Delwedd:Red-throated piping guan (Pipile cujubi).JPG|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Gwân gyddflas]] | p225 = Pipile cumanensis | p18 = [[Delwedd:Aburria cumanensis, Blue-throated Piping-guan (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Gwân talcenddu]] | p225 = Pipile jacutinga | p18 = [[Delwedd:Aburria jacutinga -Parque das Aves-8.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Gwân torwinau]] | p225 = Penelope ochrogaster | p18 = [[Delwedd:181 Chestnut-bellied guan in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cwrasow pigfawr cribog|Mitu mitu]] | p225 = Mitu mitu | p18 = [[Delwedd:Mitu mitu 1838.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Cracidae]] [[Categori:Adar De America]] sfczi071jjrg56mwtg5mlkrbkl3yr0i 0 182487 14892551 14870155 2026-05-11T10:16:04Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892551 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Alcippe peracensis'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Timaliidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Ffwlfat mynydd''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ffwlfatiaid mynydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Alcippe peracensis'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Mountain fulvetta''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Preblynnod ([[Lladin]]: ''Timaliidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''A. peracensis'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn [[Asia]]. <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r ffwlfat mynydd yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: ''Timaliidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q408457 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corbreblyn rhesog]] | p225 = Mixornis gularis | p18 = [[Delwedd:Macronus gularis chersonesophilus - Kaeng Krachan.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Corbreblyn wyneblwyd]] | p225 = Mixornis kelleyi }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn crymanbig mawr|Erythrogenys hypoleucos]] | p225 = Erythrogenys hypoleucos | p18 = [[Delwedd:Pomatorhinus hypoleucos.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Preblyn crymanbig bochwinau]] | p225 = Erythrogenys erythrogenys | p18 = [[Delwedd:Rusty-cheeked Scimitar Babbler (35727281992).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[preblyn goleufron]] | p225 = Cyanoderma ambiguum | p18 = [[Delwedd:Buff-chested Babbler Roing Arunachal Pradesh India April 2019.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Timaliidae]] [[Categori:Adar Asia]] pb89qgr5kwp64irh95ffkwdg2w7an0u 0 182652 14892635 14649005 2026-05-11T11:46:31Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892635 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Anas drygalskii'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = | status_system = | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Anseriformes | familia = Anatidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Hwyaden lostfain Crozet''' (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: hwyaid llostfain Crozet) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Anas drygalskii'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Crozet pintail''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Hwyaid ([[Lladin]]: ''Anatidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Anseriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''A. drygalskii'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r hwyaden lostfain Crozet yn perthyn i deulu'r Hwyaid (Lladin: ''Anatidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q7556 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Hwyaden ddanheddog|Hwyaden Ddanheddog]] | p225 = Mergus merganser | p18 = [[Delwedd:Female Mergus merganser americanus at Las Gallinas Wildlife Ponds.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Hwyaden frongoch|Hwyaden Frongoch]] | p225 = Mergus serrator | p18 = [[Delwedd:Merganser (53630992394).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Hwyaden gribog Brasil]] | p225 = Mergus octosetaceus | p18 = [[Delwedd:Mergus octosetaceus, por Sávio Freire Bruno.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Hwyaden gribog Tsieina]] | p225 = Mergus squamatus | p18 = [[Delwedd:245 Schuppensäger 20091229.JPG|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Anatidae]] s7rz1rihfjw4jp8k9cz8s25350owap5 0 182995 14892642 13598865 2026-05-11T11:48:35Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892642 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Ardeotis kori'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = NT | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Gruiformes | familia = Otidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Ceiliog gwaun Kori''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun Kori) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Ardeotis kori'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Kori bustard''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Ceiliogod y Waun ([[Lladin]]: ''Otidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Gruiformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''A. kori'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn [[Affrica]]. <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r ceiliog gwaun Kori yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: ''Otidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q21755 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun du|Afrotis afra]] | p225 = Afrotis afra | p18 = [[Delwedd:OtisAfraDavies.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun Arabia]] | p225 = Ardeotis arabs | p18 = [[Delwedd:Arabian Bustard.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun Awstralia]] | p225 = Ardeotis australis | p18 = [[Delwedd:Australian Bustard.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun Bengal]] | p225 = Houbaropsis bengalensis | p18 = [[Delwedd:BengalFlorican.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun bychan]] | p225 = Tetrax tetrax | p18 = [[Delwedd:Tetrax tetrax, Castuera, Estremadura, Spain 3.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun copog]] | p225 = Chlamydotis undulata | p18 = [[Delwedd:Houbara035.JPG|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun Denham]] | p225 = Neotis denhami | p18 = [[Delwedd:2010 01 03 Denhams Bustard.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun glas]] | p225 = Eupodotis caerulescens | p18 = [[Delwedd:Blue Korhaan (Eupodotis caerulescens) male.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun Hartlaub]] | p225 = Lissotis hartlaubii | p18 = [[Delwedd:Lissotis hartlaubi2.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = Ceiliog gwaun Kori | p225 = Ardeotis kori | p18 = [[Delwedd:Avutarda kori (Ardeotis kori), zona de conservación de Ngorongoro, Tanzania, 2024-05-27, DD 38.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun mawr India]] | p225 = Ardeotis nigriceps | p18 = [[Delwedd:Ardeotis nigriceps, Desert National Park, Rajasthan, India 1.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun torwyn]] | p225 = Eupodotis senegalensis | p18 = [[Delwedd:White-bellied Bustard (27561337204) (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog y waun]] | p225 = Otis tarda | p18 = [[Delwedd:Dévaványa, Hungary – Great bustard 01.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Ceiliog gwaun torddu|Lissotis melanogaster]] | p225 = Lissotis melanogaster | p18 = [[Delwedd:Black-bellied bustard.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau bron dan fygythiad yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Otidae]] [[Categori:Adar Affrica]] oscpufkc8szzdsvjuu9r3ejf7r7auje 0 183762 14892640 14511399 2026-05-11T11:47:25Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892640 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Cercomacra serva'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Formicariidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Aderyn morgrug du''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar morgrug duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Cercomacra serva'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Black antbird''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Adar Morgrug ([[Lladin]]: ''Formicariidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''C. serva'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn [[De America|Ne America]]. <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r aderyn morgrug du yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: ''Formicariidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q461021 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug cynffonfyr]] | p225 = Chamaeza campanisona | p18 = [[Delwedd:Chamaeza campanisona - Short-tailed anttrush.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug cynffongoch]] | p225 = Chamaeza ruficauda | p18 = [[Delwedd:Chamaeza ruficauda - Rufous-tailed anttrush.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug llinellog]] | p225 = Chamaeza nobilis | p18 = [[Delwedd:Chamaeza nobilis.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug rhesog]] | p225 = Chamaeza mollissima | p18 = [[Delwedd:ChamaezaMollissimaWolf.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug Schwartz]] | p225 = Chamaeza turdina | p18 = [[Delwedd:Bird lore (1914) (14753372034).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug Such]] | p225 = Chamaeza meruloides | p18 = [[Delwedd:Chamaeza meruloides - Such's Anttrush; Iporanga, São Paulo, Brazil.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pita morgrug bronfrych]] | p225 = Hylopezus ochroleucus | p18 = [[Delwedd:Hylopezus ochroleucus White-browed Antpitta; Poções, Bahia, Brazil 01.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pita morgrug bronresog]] | p225 = Hylopezus perspicillatus | p18 = [[Delwedd:Streak-breasted Antpitta (7047751613) (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pita morgrug sbectolog]] | p225 = Hylopezus macularius | p18 = [[Delwedd:Torom-carijó (Hylopezus macularius).jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Formicariidae]] [[Categori:Adar De America]] dn6mv5b7npvmrn9kgfd811v5vbuq6uu 0 184852 14892489 14870103 2026-05-11T09:29:41Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892489 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Dicaeum erythrothorax'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Dicaeidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Pigwr blodau bronfflamgoch y Dwyrain''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pigwyr blodau bronfflamgoch y Dwyrain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Dicaeum erythrothorax'''''; yr enw Saesneg arno yw ''White-throated flowerpecker''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Pigwyr blodau ([[Lladin]]: ''Dicaeidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''D. erythrothorax'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r pigwr blodau bronfflamgoch y Dwyrain yn perthyn i deulu'r Pigwyr blodau (Lladin: ''Dicaeidae''). Weithiau mae'r teulu hwn yn cael ei ystyried yn rhan o deulu ehangach: teulu'r '''Adar haul''' (''[[:Categori:Nectarinidae]]''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q208221 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Aderyn haul eurgoch]] | p225 = Nectarinia kilimensis | p18 = [[Delwedd:Bronze Sunbird (Nectarinia kilimensis) male.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Aderyn haul malachit]] | p225 = Nectarinia famosa | p18 = [[Delwedd:Nectarinia famosa (Malachite Sunbird).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Aderyn haul Newton]] | p225 = Anabathmis newtonii | p18 = [[Delwedd:São Tomé sunbird (Anabathmis newtonii) male.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Aderyn haul Principe]] | p225 = Anabathmis hartlaubii | p18 = [[Delwedd:Anabathmis hartlaubi (10.3897-BDJ.11.e110428) Figure 3b.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Aderyn haul Reichenbach]] | p225 = Anabathmis reichenbachii | p18 = [[Delwedd:Anabathmis reichenbachii Keulemans.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Aderyn haul penlas|Cyanomitra alinae]] | p225 = Cyanomitra alinae | p18 = [[Delwedd:Blue-headed sunbird.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Aderyn haul melynwyrdd|Cyanomitra olivacea]] | p225 = Cyanomitra olivacea | p18 = [[Delwedd:Eastern Olive Sunbird (Nectarinia olivacea).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Aderyn haul penwyrdd|Cyanomitra verticalis]] | p225 = Cyanomitra verticalis | p18 = [[Delwedd:Greenheadsunbird.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pigwr blodau bronfelyn]] | p225 = Prionochilus maculatus | p18 = [[Delwedd:Prionochilus maculatus - Chrissy McClarren and Andy Reago - 454561834.jpeg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pigwr blodau brongoch y Gorllewin]] | p225 = Prionochilus thoracicus | p18 = [[Delwedd:Prionochilus thoracicus male 1838.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pigwr blodau calongoch]] | p225 = Prionochilus percussus | p18 = [[Delwedd:Prionochilus percussus 1838.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pigwr blodau cefn melynwyrdd]] | p225 = Prionochilus olivaceus | p18 = [[Delwedd:Olive-backed Flowerpecker2.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Dicaeidae]] l76x56fyy0f6pbhhhfjnhp4pxlnzbug 0 184966 14892636 14508541 2026-05-11T11:46:31Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892636 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Drymophila squamata'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Formicariidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Aderyn morgrug cennog''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar morgrug cennog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Drymophila squamata'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Scaled antbird''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Adar Morgrug ([[Lladin]]: ''Formicariidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''D. squamata'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn [[De America|Ne America]]. <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r aderyn morgrug cennog yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: ''Formicariidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q461021 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug cynffonfyr]] | p225 = Chamaeza campanisona | p18 = [[Delwedd:Chamaeza campanisona - Short-tailed anttrush.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug cynffongoch]] | p225 = Chamaeza ruficauda | p18 = [[Delwedd:Chamaeza ruficauda - Rufous-tailed anttrush.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug llinellog]] | p225 = Chamaeza nobilis | p18 = [[Delwedd:Chamaeza nobilis.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug rhesog]] | p225 = Chamaeza mollissima | p18 = [[Delwedd:ChamaezaMollissimaWolf.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug Schwartz]] | p225 = Chamaeza turdina | p18 = [[Delwedd:Bird lore (1914) (14753372034).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brych morgrug Such]] | p225 = Chamaeza meruloides | p18 = [[Delwedd:Chamaeza meruloides - Such's Anttrush; Iporanga, São Paulo, Brazil.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pita morgrug bronfrych]] | p225 = Hylopezus ochroleucus | p18 = [[Delwedd:Hylopezus ochroleucus White-browed Antpitta; Poções, Bahia, Brazil 01.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pita morgrug bronresog]] | p225 = Hylopezus perspicillatus | p18 = [[Delwedd:Streak-breasted Antpitta (7047751613) (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pita morgrug sbectolog]] | p225 = Hylopezus macularius | p18 = [[Delwedd:Torom-carijó (Hylopezus macularius).jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Formicariidae]] [[Categori:Adar De America]] rph273j3capici85d8krpin740xxouz 0 187257 14892651 13621571 2026-05-11T11:56:37Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892651 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Metopidius indicus'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = metopidius_indicus_map.png | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Charadriiformes | familia = Jacanidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Jasana efydd''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: jasanaod efydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Metopidius indicus'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Bronze-winged jacana''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Jasanaod ([[Lladin]]: ''Jacanidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Charadriiformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''M. indicus'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn [[Asia]]. <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r jasana efydd yn perthyn i deulu'r Jasanaod (Lladin: ''Jacanidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q212929 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Jasana Affrica]] | p225 = Actophilornis africanus | p18 = [[Delwedd:African Jacana (Actophilornis africanus).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Jasana bach]] | p225 = Microparra capensis | p18 = [[Delwedd:Lesser Jacana, Microparra capensis, Chobe River, Botswana (31403542283).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Jasana cribog]] | p225 = Irediparra gallinacea | p18 = [[Delwedd:Comb-creasted Jacana ( Irediparra gallinacea ) ... Australia (53372294897).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Jasana cynffonhir]] | p225 = Hydrophasianus chirurgus | p18 = [[Delwedd:Hydrophasianus chirurgus P6273470.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = Jasana efydd | p225 = Metopidius indicus | p18 = [[Delwedd:Bronze-winged jacana (Metopidius indicus).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Jasana Madagasgar]] | p225 = Actophilornis albinucha | p18 = [[Delwedd:Madagascar Jaçana.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Jasana tagellog]] | p225 = Jacana jacana | p18 = [[Delwedd:Acana jacana -near Yarina Lodge, Napo Province, Ecuador -adult-8 cropped.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Jasana’r Gogledd]] | p225 = Jacana spinosa | p18 = [[Delwedd:Jacana spinosa -Palo Verde National Park, Costa Rica-8.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Jacanidae]] [[Categori:Adar Asia]] dyfwf78xdxhcf8wk7requo2xu6wouxf 0 187334 14892552 14870161 2026-05-11T10:16:26Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892552 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Mirafra albicauda'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = Mirafra albicauda distribution map.png | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Alaudidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Llwyn-ehedydd cynffonwyn''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llwyn-ehedyddion cynffonwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Mirafra albicauda'''''; yr enw Saesneg arno yw ''White-tailed bush lark''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r ehedydd ([[Lladin]]: ''Alaudidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''M. albicauda'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r llwyn-ehedydd cynffonwyn yn perthyn i deulu'r ehedydd (Lladin: ''Alaudidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q29858 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Alaudidae]] mw30aogzncnkty3hgir4s4ia5lv0tmn 0 189832 14892448 14832166 2026-05-11T08:42:05Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892448 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Rallus antarcticus'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = VU | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Gruiformes | familia = Rallidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Rhegen Magellan''' (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: rhegennod Magellan) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Rallus antarcticus'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Austral rail''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Rhegennod ([[Lladin]]: ''Rallidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Gruiformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''R. antarcticus'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r rhegen Magellan yn perthyn i deulu'r Rhegennod (Lladin: ''Rallidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q26623 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cwtiar]] | p225 = Fulica atra | p18 = [[Delwedd:Eurasian Coot.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cwtiar America]] | p225 = Fulica americana | p18 = [[Delwedd:American coot in Prospect Park (06152).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Cwtiar Hawaii]] | p225 = Fulica alai | p18 = [[Delwedd:Hawaiian Coot RWD1.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Rhegen fraith]] | p225 = Porzana porzana | p18 = [[Delwedd:Porzana porzana 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Rhegen fronllwyd]] | p225 = Laterallus exilis | p18 = [[Delwedd:Laterallus exilis - Grey-breasted Crake; Arari, Maranhão, Brazil.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Rhegen Nkulengu]] | p225 = Himantornis haematopus | p18 = [[Delwedd:Nkulengu rails (Himantornis haematopus) Ankasa.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Rhegen yr ŷd]] | p225 = Crex crex | p18 = [[Delwedd:Corncrake2.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau bregus yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Rallidae]] 1mj0yswl5xsm7eh38xiuwr0of0khq57 0 189952 14892471 14799507 2026-05-11T09:12:23Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892471 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Rhipidura malaitae'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = VU | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Monarchidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Cynffondaenwr Malaita''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cynffondaenwyr Malaita) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Rhipidura malaitae'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Malaita rufous fantail''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Brenhinoedd ([[Lladin]]: ''Monarchidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''R. malaitae'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r cynffondaenwr Malaita yn perthyn i deulu'r Brenhinoedd (Lladin: ''Monarchidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q681374 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Apostol afon]] | p225 = Grallina bruijnii | p18 = [[Delwedd:Grallina bruijni - The Birds of New Guinea (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin aflonydd]] | p225 = Myiagra inquieta | p18 = [[Delwedd:Restless flycatcher04.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin gwargrych bronddu|Brenin brith]] | p225 = Arses kaupi | p18 = [[Delwedd:Arses kaupi -Australia-8.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin cyflym]] | p225 = Pomarea iphis }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin gwargrych bronwyn]] | p225 = Arses telescopthalmus | p18 = [[Delwedd:Arses telescophthalmus - The Birds of New Guinea (cropped).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin Marquesas]] | p225 = Pomarea mendozae }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin paradwys Affrica]] | p225 = Terpsiphone viridis | p18 = [[Delwedd:African paradise-flycatcher (Terpsiphone viridis) rufous morph female.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin paradwys Asia]] | p225 = Terpsiphone paradisi | p18 = [[Delwedd:Asian Paradise Flycatcher (Terpsiphone paradisi) (45839175624).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin paradwys Madagasgar]] | p225 = Terpsiphone mutata | p18 = [[Delwedd:Madagascar paradise flycatcher white phase.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin paradwys Masgarîn]] | p225 = Terpsiphone bourbonnensis | p18 = [[Delwedd:Réunion paradise flycatcher (Terpsiphone bourbonnensis bourbonnensis) male.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin paradwys torgoch]] | p225 = Terpsiphone rufiventer | p18 = [[Delwedd:Flickr - Rainbirder - Red-bellied Paradise Flycatcher (Terpsiphone rufiventer) female.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin penlas]] | p225 = Myiagra azureocapilla | p18 = [[Delwedd:Bluecrestedflycatcher.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin torgoch]] | p225 = Myiagra vanikorensis | p18 = [[Delwedd:Vanikoroflycatcher.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Brenin torwyn]] | p225 = Myiagra albiventris | p18 = [[Delwedd:Myiagra albiventris Beitrag zur Fauna Centralpolynesiens. Ornithologie der Viti-, Samoa- und Tonga-Inseln Pl9.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau bregus yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Monarchidae]] 2an8v73folfqv78tkw4zw0gs3kl5asi 0 190342 14892491 14870111 2026-05-11T09:36:01Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892491 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Spizella pallida'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Passeriformes | familia = Emberizidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Bras llwydaidd''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: breision llwydaidd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Spizella pallida'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Clay-coloured sparrow''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Breision ([[Lladin]]: ''Emberizidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Passeriformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''S. pallida'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r bras llwydaidd yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: ''Emberizidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q28486 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pila prysgoed genwyn|Atlapetes brunneinucha]] | p225 = Arremon brunneinucha | p18 = [[Delwedd:Chestnut-capped brushfinch (Arremon brunneinucha elsae).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Bras euradain]] | p225 = Arremon schlegeli | p18 = [[Delwedd:Arremon schlegeli.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Bras penrhesog y De]] | p225 = Arremonops conirostris | p18 = [[Delwedd:Arremonops conirostris -near Rancho Naturalista, Cordillera de Talamanca, Costa Rica-8.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Bras pigfelyn]] | p225 = Arremon flavirostris | p18 = [[Delwedd:Arremon flavirostris -Piraju, Sao Paulo, Brazil-8.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Bras pigoren]] | p225 = Arremon aurantiirostris | p18 = [[Delwedd:Orange-billed Sparrow.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Bras tawedog]] | p225 = Arremon taciturnus | p18 = [[Delwedd:Arremon taciturnus Pectoral Sparrow (male); Rio Formoso, Pernambuco, Brazil.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pila diwca adeinwyn]] | p225 = Diuca speculifera | p18 = [[Delwedd:White-winged Diuca-Finch - Chile (23392277235).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pila diwca cyffredin]] | p225 = Diuca diuca | p18 = [[Delwedd:Diuca diuca diuca.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pila melynwyrdd]] | p225 = Arremon castaneiceps | p18 = [[Delwedd:Olive Finch - Colombia S4E3362 (23283455182).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pila porfa bychan]] | p225 = Emberizoides ypiranganus | p18 = [[Delwedd:Emberizoides ypiranganus -Argentina-6.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pila porfa cynffonletem]] | p225 = Emberizoides herbicola | p18 = [[Delwedd:Emberizoides herbicola -nature reserve, Piraju, Sao paulo, Brazil-8.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pila prysgoed pen llwydrhesog]] | p225 = Arremon torquatus | p18 = [[Delwedd:Arremon torquatus 1847.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Pila prysgoed penddu]] | p225 = Arremon atricapillus | p18 = [[Delwedd:Arremon atricapillus 250156205.jpeg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Emberizidae]] keovtnk3szu87kxbjltxdutrradoxbx 0 191079 14892649 14817193 2026-05-11T11:54:29Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892649 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Trochilus polytmus'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | statws = {{infobox | label1 = Statws IUCN | data1 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{{{statws gadwraethol IUCN|FETCH_WIKIDATA}}}}} }} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | maint_map_dosbarthiad = 280px | neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y [[rhywogaeth]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = Apodiformes | familia = Trochilidae <!--Cadw lle 1--> | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | awdurdod_deuenwol = }} [[Aderyn]] a [[rhywogaeth]] o adar yw '''Sïedn cynffonrhuban''' (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod cynffonrhuban) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol '''''Trochilus polytmus'''''; yr enw Saesneg arno yw ''Streamertail''. Mae'n perthyn i [[teulu (bioleg)|deulu]]'r Sïednod ([[Lladin]]: ''Trochilidae'') sydd yn [[urdd (bioleg)|urdd]] y ''Apodiformes''.<ref>[https://cymdeithasedwardllwyd.cymru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610130433/http://www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/ |date=2004-06-10 }} Gwefan [[Cymdeithas Edward Llwyd]]]; adalwyd 30 Medi 2016.</ref> Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn ''T. polytmus'', sef enw'r rhywogaeth.<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home Gwefan Avibase;] adalwyd 3 Hydref 2016.</ref> <!--Cadw lle4--> ==Teulu== Mae'r sïedn cynffonrhuban yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: ''Trochilidae''). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q43624 } LIMIT 15 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Gyddfgrib cynffonwyn]] | p225 = Threnetes ruckeri | p18 = [[Delwedd:Band-tailed Barbthroat (Threnetes ruckeri).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Haulangel bach]] | p225 = Heliangelus micraster | p18 = [[Delwedd:Little Sunangel - Ecuador S4E1895.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Haulangel bronfoll]] | p225 = Heliangelus strophianus | p18 = [[Delwedd:Gorgeted Sunangel (m) JCB.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Haulangel gyddfgoch]] | p225 = Heliangelus amethysticollis | p18 = [[Delwedd:Amethyst-throated Sunangel - Ecuador S4E1868.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Meudwy gwinau]] | p225 = Phaethornis pretrei | p18 = [[Delwedd:Phaethornis pretrei Planalto Hermit; Itapira, São Paulo, Brazil.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Meudwy pigddu|Meudwy gyddf-frych]] | p225 = Phaethornis eurynome | p18 = [[Delwedd:RABO-BRANCO-DE-GARGANTA-RAJADA (Phaethornis eurynome).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Meudwy mwstasiog]] | p225 = Phaethornis yaruqui | p18 = [[Delwedd:White-whiskered Hermit (Phaethornis yaruqui).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Meudwy pigfain]] | p225 = Phaethornis philippii | p18 = [[Delwedd:Phaethornis philippii Needle-billed Hermit; Porto Velho, Rondônia, Brazil.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Plufynnwr rhefrwyn]] | p225 = Chalybura buffonii | p18 = [[Delwedd:Chalybura buffonii (colibrí de Buffon) - hembra.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Seren goed amethyst]] | p225 = Calliphlox amethystina | p18 = [[Delwedd:Calliphlox amethystina (male).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Sïedn Anna]] | p225 = Calypte anna | p18 = [[Delwedd:Anna's Hummingbird - 0L8A9194.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Sïedn Costa]] | p225 = Calypte costae | p18 = [[Delwedd:Costas Hummingbird female RWD.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Sïedn Elliot]] | p225 = Atthis ellioti | p18 = [[Delwedd:Wine-throated Hummingbird (Atthis ellioti).jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = [[Sïedn Lwsiffer]] | p225 = Calothorax lucifer | p18 = [[Delwedd:LuciferHummingbird.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN]] [[Categori:Trochilidae]] 9tk2ezrl9qy9ccgog5veowdijqxabic 0 201360 14892553 14870162 2026-05-11T10:17:11Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892553 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Roedd '''Irina Alekseevna Iljinskaja''' ([[1921]] – [[2011]]) yn [[Botaneg|fotanegydd]] nodedig a aned yn [[Rwsia]].<ref>[http://www.ipni.org/ipni/authorsearchpage.do Gellir canfod gwybodaeth am y botanegydd yma ar y Cyfeiriadur Rhyngwladol ar Enwau Planhigion]. Adalwyd 1 Rhagfyr 2016.</ref> <!--WD cadw lle 22 --> Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Universidad Nacional de Trujillo.<!--WD cadw lle 33 --> Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar [http://www.ipni.org/ipni/advAuthorSearch.do?navig=Show+%3A&chunk_size=100&start_row=0&find_abbreviation=Colden&find_surname=&find_forename=&output_format=normal Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion] (''International Plant Names Index'') yw '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P586|{{{IPNI author ID|FETCH_WIKIDATA}}}}}'''. Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P428|{{{IPNI author ID|FETCH_WIKIDATA}}}}}'''. <!--WD cadw lle 44 --> ==Anrhydeddau== <!-- {{#invoke:Wikidata|getValue|P463|{{{focal_length|FETCH_WIKIDATA}}}}} --> ==Botanegwyr benywaidd eraill== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P21 wd:Q6581072. ?item wdt:P106 ?occ. ?occ wdt:P279* wd:Q2374149 } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Enw,p569:Dyddiad geni,p570:Marwolaeth,p27:Gwlad <br /><small>(yn ôl pasport)</small>,p18:Delwedd |thumb=100 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! Enw ! Dyddiad geni ! Marwolaeth ! Gwlad <br /><small>(yn ôl pasport)</small> ! Delwedd |- | [[Amalie Dietrich]] | data-sort-value="1821" | 1821-05-26 | data-sort-value="1891" | 1891-03-09 | ''[[:d:Q153015|Teyrnas Sachsen]]'' | [[Delwedd:Amalie Dietrich.jpg|center|100px]] |- | [[Asima Chatterjee]] | data-sort-value="1917" | 1917-09-23 | data-sort-value="2006" | 2006-11-22 | [[Y Raj Prydeinig|yr oruchwyliaeth Brydeinig yn India]]<br/>[[India]] | [[Delwedd:Asima Chatterjee - Calcutta 1993-03-29 35.tif|center|100px]] |- | [[Emilie Snethlage]] | data-sort-value="1868" | 1868-04-13 | data-sort-value="1929" | 1929-11-25 | [[Yr Almaen]] | [[Delwedd:Emilie-Snethlage.png|center|100px]] |- | [[Harriet Margaret Louisa Bolus]] | data-sort-value="1877" | 1877-07-31 | data-sort-value="1970" | 1970-04-05 | [[De Affrica]] | [[Delwedd:Harriet Margaret Louisa Bolus.jpg|center|100px]] |- | [[Hildegard von Bingen]] | data-sort-value="1098" | 1098 | data-sort-value="1179" | 1179-09-17 | [[yr Ymerodraeth Lân Rufeinig]] | [[Delwedd:Hildegard von Bingen.jpg|center|100px]] |- | [[Loki Schmidt]] | data-sort-value="1919" | 1919-03-03 | data-sort-value="2010" | 2010-10-21 | [[Yr Almaen]] | [[Delwedd:Bundesarchiv B 145 Bild-F055066-0024, Köln, SPD-Parteitag, Schmidt mit Ehefrau Loki cropped.jpg|center|100px]] |- | [[Margaret Bentinck]] | data-sort-value="1715" | 1715-02-11 | data-sort-value="1785" | 1785-07-17 | [[Teyrnas Prydain Fawr]] | [[Delwedd:Margaret Cavendish Bentinck.jpg|center|100px]] |- | [[Maria Sibylla Merian]] | data-sort-value="1647" | 1647-04-02 | data-sort-value="1717" | 1717-01-13 | [[Gweriniaeth yr Iseldiroedd|Gwladwriaeth yr Iseldiroedd]]<br/>[[Yr Almaen]] | [[Delwedd:Bildnis der Maria Sibylla Merian, 1679.jpg|center|100px]] |- | [[Susan Carter Holmes]] | data-sort-value="1933" | 1933 | | [[y Deyrnas Unedig]] | |- | [[y Dywysoges Therese o Fafaria]] | data-sort-value="1850" | 1850-11-12 | data-sort-value="1925" | 1925-09-19 | [[Yr Almaen]] | [[Delwedd:Princess Theresa of Bavaria.jpg|center|100px]] |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{wikispecies|Irina Alekseevna Iljinskaja}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Iljinskaja, Irina Alekseevna}} [[Categori:Merched yr 20fed ganrif]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif]] [[Categori:Botanegwyr Rwsiaidd]] [[Categori:Botanegwyr benywaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1921]] [[Categori:Marwolaethau 2011]] mfpchm3yf1a6zv0f6d0se3psxeens4y 0 203308 14892634 14769140 2026-05-11T11:46:08Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892634 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Arlunydd benywaidd a anwyd y Deyrnas Unedig oedd '''Mary Evelina Kindon''' ([[1849]] &ndash; [[1919]]).<ref>[http://www.theartofpainting.be/AOP-Female_Painters.htm Gwefan theartofpainting.be;] adalwyd Rhagfyr 2016.</ref>{{Cyfs personol}} <!--WD dros dro 1--> <!--WD Cadw lle 2--> ==Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P106 wd:Q1028181 . ?item wdt:P569 ?time0 . FILTER ( ?time0 >= "1780-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?time0 <= "1783-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime ) } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Erthygl,P569,P19,P570,P20,P106,P101,P22,P25,P26,P27 |thumb=60 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! Erthygl ! dyddiad geni ! man geni ! dyddiad marw ! man marw ! galwedigaeth ! maes gwaith ! tad ! mam ! priod ! gwlad y ddinasyddiaeth |- | [[Caroline Bardua]] | data-sort-value="1781" | 1781-11-11 | ''[[:d:Q50886|Ballenstedt]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-06-02 | ''[[:d:Q50886|Ballenstedt]]'' | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q3068305|perchennog salon]]'' | | | | | ''[[:d:Q16550783|Duchy of Anhalt]]'' |- | [[Fanny Charrin]] | data-sort-value="1781" | 1781 | [[Lyon]] | data-sort-value="1854" | 1854-07-05 | [[Paris]] | [[arlunydd]] | | | | | [[Ffrainc]] |- | [[Henryka Beyer]] | data-sort-value="1782" | 1782-03-07 | [[Szczecin]] | data-sort-value="1855" | 1855-10-24 | [[Chrzanów]] | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q16947657|lithograffydd]]''<br/>''[[:d:Q1925963|arlunydd graffig]]''<br/>[[Pennaeth (ysgol)|pennaeth ysgol]] | [[Peintio|paentio]] | | | | ''[[:d:Q27306|Teyrnas Prwsia]]'' |- | [[Lucile Messageot]] | data-sort-value="1780" | 1780-09-13 | [[Lons-le-Saunier]] | data-sort-value="1803" | 1803-05-23 | | [[arlunydd]]<br/>[[bardd]]<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]] | | | | ''[[:d:Q739712|Jean-Pierre Franque]]'' | [[Ffrainc]] |- | [[Lulu von Thürheim]] | data-sort-value="1788" | 1788-03-14<br/>1780-05-14 | ''[[:d:Q456550|Tienen]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-05-22 | ''[[:d:Q267360|Döbling]]'' | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>[[arlunydd]] | | ''[[:d:Q94524285|Joseph Wenzel Franz Thürheim]]'' | | | |- | [[Margareta Helena Holmlund]] | data-sort-value="1781" | 1781 | | data-sort-value="1821" | 1821 | | [[arlunydd]] | | | | | [[Sweden]] |- | [[Maria Johanna Görtz]] | data-sort-value="1783" | 1783 | | data-sort-value="1853" | 1853-06-05 | | [[arlunydd]] | | | | | [[Sweden]] |- | [[Maria Margaretha van Os]] | data-sort-value="1780" | 1780-11-01 | [[Den Haag]] | data-sort-value="1862" | 1862-11-17 | [[Den Haag]] | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q15296811|drafftsmon]]'' | [[Peintio|paentio]] | ''[[:d:Q2242467|Jan van Os]]'' | ''[[:d:Q18701628|Susanna de La Croix]]'' | | ''[[:d:Q29999|Brenhiniaeth yr Iseldiroedd]]'' |- | [[Mariana De Ron]] | data-sort-value="1782" | 1782 | [[Weimar]] | data-sort-value="1840" | 1840-10-06 | [[Paris]] | [[arlunydd]] | | ''[[:d:Q18018983|Carl von Imhoff]]'' | ''[[:d:Q14906870|Louise Francisca Sophia Imhof]]'' | | [[Sweden]] |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Arlunydd]] *[[Rhestr celf a chrefft]] *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolennau allanol== *[http://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female Gwefan biography.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423210938/https://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female |date=2019-04-23 }} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Kindon, Mary Evelina}} [[Categori:Merched y 19eg ganrif]] [[Categori:Arlunwyr benywaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1849]] [[Categori:Marwolaethau 1919]] 0bcgkpoywhzoxugna8o5tigjq46vwor 0 204225 14892422 14391523 2026-05-11T07:33:01Z Deb 7 14892422 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} Arlunydd benywaidd a anwyd yn [[Llundain]], y [[Deyrnas Unedig]] oedd '''Frieda Harris''' ([[1877]] &ndash; [[5 Tachwedd]] [[1962]]<ref>{{cite book|author=Tobias Churton|title=Aleister Crowley in England: The Return of the Great Beast|publisher=Inner Traditions/Bear|year=2021|isbn=9781644112328|chapter=16 note 92}}</ref>).<ref>[http://www.theartofpainting.be/AOP-Female_Painters.htm Gwefan theartofpainting.be;] adalwyd Rhagfyr 2016.</ref>{{Cyfs personol}} <!--WD dros dro 1--> <!--WD Cadw lle 2--> Bu farw yn [[Srinagar]] ar 5 Tachwedd 1962, yn 85 oed. ==Gweler hefyd== *[[Arlunydd]] *[[Rhestr celf a chrefft]] *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolennau allanol== *[http://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female Gwefan biography.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423210938/https://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female |date=2019-04-23 }} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Harris, Frieda}} [[Categori:Merched y 19eg ganrif]] [[Categori:Arlunwyr benywaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1877]] [[Categori:Marwolaethau 1962]] jb9darhi8i1dui4gpxurojqzo0cyz03 0 205622 14892498 14870112 2026-05-11T09:43:36Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892498 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} [[Arlunydd]] benywaidd o [[Gogledd Cyprus|Ogledd Cyprus]] yw '''Ruzen Atakan''' (g. [[1966]]).<ref>[http://www.theartofpainting.be/AOP-Female_Painters.htm Gwefan theartofpainting.be;] adalwyd Rhagfyr 2016.</ref>{{Cyfs personol}} Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yng Ngogledd Cyprus. <!--WD dros dro 2--><!--WD Cadw lle 2--> ==Anrhydeddau== * {{Anrhydeddau WD |onlysourced=no}} <includeonly>Cadw lle i'r bot</includeonly> ==Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P106 wd:Q1028181 . ?item wdt:P569 ?time0 . FILTER ( ?time0 >= "1965-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?time0 <= "1970-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime ) } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Erthygl,P569,P19,P570,P20,P106,P101,P22,P25,P26,P27 |thumb=60 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! Erthygl ! dyddiad geni ! man geni ! dyddiad marw ! man marw ! galwedigaeth ! maes gwaith ! tad ! mam ! priod ! gwlad y ddinasyddiaeth |- | [[Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir]] | data-sort-value="1966" | 1966 | [[Tórshavn]] | | | [[arlunydd]] | | | | | ''[[:d:Q756617|Brenhiniaeth Denmarc]]'' |- | [[Alyona Azernaya]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-09 | [[Rwsia]] | | | [[arlunydd]] | [[Peintio|paentio]] | | | | [[Yr Undeb Sofietaidd]]<br/>[[Rwsia]] |- | [[Andrea Neumann]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-05 | [[Stuttgart]] | data-sort-value="2020" | 2020-08-19 | ''[[:d:Q82741|Winnenden]]'' | [[arlunydd]] | | | | | [[Yr Almaen]] |- | [[Lucy Liu]] | data-sort-value="1968" | 1968-12-02 | ''[[:d:Q1145574|Jackson Heights]]'' | | | ''[[:d:Q10798782|actor teledu]]''<br/>''[[:d:Q10800557|actor ffilm]]''<br/>''[[:d:Q2405480|actor llais]]''<br/>[[actor]]<br/>''[[:d:Q3455803|cyfarwyddwr]]''<br/>''[[:d:Q2259451|actor llwyfan]]''<br/>[[cynhyrchydd ffilm]]<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q1281618|cerflunydd]]'' | | | | | [[Unol Daleithiau America]] |- | [[Simone Aaberg Kaern]] | data-sort-value="1969" | 1969-04-17 | [[Copenhagen]] | | | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q18216771|artist fideo]]''<br/>''[[:d:Q2095549|hedfanwr]]''<br/>[[cyfarwyddwr ffilm]]<br/>[[Celfyddydwr|arlunydd]]<br/>[[sgriptiwr]] | | | | | ''[[:d:Q756617|Brenhiniaeth Denmarc]]'' |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Arlunydd]] *[[Rhestr celf a chrefft]] *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolennau allanol== *[http://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female Gwefan biography.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423210938/https://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female |date=2019-04-23 }} {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Merched a aned yn y 1960au]] [[Categori:Arlunwyr benywaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1966]] h8g7hfvot0o0asutgfunwlga6wed0nv 0 207599 14892646 14799728 2026-05-11T11:50:10Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892646 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} [[Arlunydd]] benywaidd o'r [[Almaen]] oedd '''Gerlinde Beck''' ([[11 Mehefin]] [[1930]] - [[19 Chwefror]] [[2006]]).<ref>[http://www.theartofpainting.be/AOP-Female_Painters.htm Gwefan theartofpainting.be;] adalwyd Rhagfyr 2016.</ref>{{Cyfs personol}} Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn yr [[Almaen]]. <!--WD dros dro 2--><!--WD Cadw lle 2-->Bu farw yn [[Niefern-Öschelbronn]]. ==Anrhydeddau== * {{Anrhydeddau WD |onlysourced=no}} <includeonly>Cadw lle i'r bot</includeonly> ==Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P106 wd:Q1028181 . ?item wdt:P569 ?time0 . FILTER ( ?time0 >= "1930-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?time0 <= "1935-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime ) } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Erthygl,P569,P19,P570,P20,P106,P101,P22,P25,P26,P27 |thumb=60 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! Erthygl ! dyddiad geni ! man geni ! dyddiad marw ! man marw ! galwedigaeth ! maes gwaith ! tad ! mam ! priod ! gwlad y ddinasyddiaeth |- | [[Aldona Gustas]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-02 | ''[[:d:Q12659642|Karceviškiai]]'' | data-sort-value="2022" | 2022-12-08 | [[Berlin]] | [[bardd]]<br/>[[arlunydd]]<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]] | [[barddoniaeth]] | | | | [[Yr Almaen]] |- | [[Atsuko Tanaka.]] | data-sort-value="1932" | 1932-02-10 | [[Osaka]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-03 | [[Nara]]<br/>''[[:d:Q752397|Asuka]]'' | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q10774753|artist sy'n perfformio]]''<br/>''[[:d:Q1281618|cerflunydd]]''<br/>''[[:d:Q15296811|drafftsmon]]''<br/>''[[:d:Q18074503|artist gosodwaith]]'' | [[Peintio|paentio]] | | | | [[Japan]]<br/>[[Ymerodraeth Japan]] |- | [[Bridget Riley]] | data-sort-value="1931" | 1931-04-24 | ''[[:d:Q2265962|South Norwood]]''<br/>[[Llundain]] | | | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q15296811|drafftsmon]]''<br/>''[[:d:Q11569986|gwneuthurwr printiau]]''<br/>''[[:d:Q1281618|cerflunydd]]''<br/>''[[:d:Q14623005|drafftsmon]]''<br/>''[[:d:Q5322166|cynllunydd]]''<br/>''[[:d:Q3374326|artist murluniau]]''<br/>[[Celfyddydwr|arlunydd]] | | | | | [[y Deyrnas Unedig]] |- | [[Christiane Kubrick]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-10 | [[Braunschweig]] | | | [[actor]]<br/>[[canwr]]<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q10800557|actor ffilm]]'' | | | | [[Stanley Kubrick]]<br/>''[[:d:Q2560912|Werner Bruhns]]'' | [[Yr Almaen]] |- | [[Emma Andijewska]] | data-sort-value="1931" | 1931-03-19 | [[Donetsk]] | | | ''[[:d:Q1930187|newyddiadurwr]]''<br/>[[bardd]]<br/>[[arlunydd]]<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>''[[:d:Q12144794|rhyddieithwr]]''<br/>''[[:d:Q15949613|awdur storiau byrion]]'' | [[barddoniaeth]]<br/>[[rhyddiaith]]<br/>[[Peintio|paentio]]<br/>[[Swrealaeth]]<br/>[[Hermetigiaeth]] | | | ''[[:d:Q12113977|Ivan Koshelivets]]'' | [[Yr Undeb Sofietaidd]]<br/>[[Unol Daleithiau America]] |- | [[Kate Millett]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-14 | [[Saint Paul, Minnesota|Saint Paul, Minnesota‎]] | data-sort-value="2017" | 2017-09-06 | ''[[:d:Q245546|6th arrondissement of Paris]]'' | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>[[cyfarwyddwr ffilm]]<br/>''[[:d:Q1281618|cerflunydd]]''<br/>''[[:d:Q34074720|ffeminist]]''<br/>''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]''<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q662729|person cyhoeddus]]''<br/>[[Celfyddydwr|arlunydd]]<br/>''[[:d:Q1231865|addysgwr]]''<br/>''[[:d:Q105305313|feminist theorist]]'' | [[ffeministiaeth]]<br/>''[[:d:Q113209507|creative and professional writing]]''<br/>''[[:d:Q203764|activism]]''<br/>''[[:d:Q16519394|artistic creation]]''<br/>''[[:d:Q4810748|theori ffemenistaidd]]'' | | | ''[[:d:Q39744310|Fumio Yoshimura]]'' | [[Unol Daleithiau America]] |- | [[Lee Bontecou]] | data-sort-value="1931" | 1931-01-15 | [[Providence, Rhode Island|Providence]] | data-sort-value="2022" | 2022-11-08 | [[Florida]] | ''[[:d:Q1281618|cerflunydd]]''<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q11569986|gwneuthurwr printiau]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]''<br/>[[darlunydd]] | [[cerfluniaeth]]<br/>[[Peintio|paentio]]<br/>''[[:d:Q271588|printmaking]]'' | | | ''[[:d:Q115141925|Bill Giles]]'' | [[Unol Daleithiau America]] |- | [[Olja Ivanjicki]] | data-sort-value="1931" | 1931-10-05 | ''[[:d:Q205432|Pančevo]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-06-24 | [[Beograd]] | [[bardd]]<br/>[[arlunydd]]<br/>[[pensaer]]<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>''[[:d:Q1281618|cerflunydd]]''<br/>''[[:d:Q10774753|artist sy'n perfformio]]''<br/>''[[:d:Q18074503|artist gosodwaith]]'' | [[barddoniaeth]]<br/>[[Peintio|paentio]] | | | | [[Serbia]]<br/>''[[:d:Q191077|Brenhiniaeth Iwcoslafia]]''<br/>''[[:d:Q83286|Gweriniaeth Ffederal Sosialaidd Iwgoslafia]]'' |- | [[Thérèse Steinmetz]] | data-sort-value="1933" | 1933-05-17 | [[Amsterdam]] | | | [[actor]]<br/>[[canwr]]<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]'' | | | | | ''[[:d:Q29999|Brenhiniaeth yr Iseldiroedd]]'' |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Arlunydd]] *[[Rhestr celf a chrefft]] *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolennau allanol== *[http://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female Gwefan biography.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423210938/https://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female |date=2019-04-23 }} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Beck, Gerlinde}} [[Categori:Merched a aned yn y 1930au]] [[Categori:Arlunwyr benywaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1930]] [[Categori:Marwolaethau 2006]] [[Categori:Arlunwyr Almaenig]] raocrs6p5feylm1e69mid0fl5dojb08 0 208208 14892452 14852721 2026-05-11T08:50:35Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892452 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth | dateformat = dmy }} [[Arlunydd]] benywaidd o'r [[Deyrnas Unedig]] yw '''Jeanne Masoero''' ([[1937]]).<ref>[http://www.theartofpainting.be/AOP-Female_Painters.htm Gwefan theartofpainting.be;] adalwyd Rhagfyr 2016.</ref>{{Cyfs personol}} Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn y [[y Deyrnas Unedig|Deyrnas Unedig]]. <!--WD dros dro 2--><!--WD Cadw lle 2--> ==Anrhydeddau== * {{Anrhydeddau WD |onlysourced=no}} <includeonly>Cadw lle i'r bot</includeonly> ==Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P106 wd:Q1028181 . ?item wdt:P569 ?time0 . FILTER ( ?time0 >= "1920-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?time0 <= "1940-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime ) } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Erthygl,P569,P19,P570,P20,P106,P101,P22,P25,P26,P27 |thumb=60 |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! Erthygl ! dyddiad geni ! man geni ! dyddiad marw ! man marw ! galwedigaeth ! maes gwaith ! tad ! mam ! priod ! gwlad y ddinasyddiaeth |- | [[Aldona Gustas]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-02 | ''[[:d:Q12659642|Karceviškiai]]'' | data-sort-value="2022" | 2022-12-08 | [[Berlin]] | [[bardd]]<br/>[[arlunydd]]<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]] | [[barddoniaeth]] | | | | [[Yr Almaen]] |- | [[Christiane Kubrick]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-10 | [[Braunschweig]] | | | [[actor]]<br/>[[canwr]]<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q10800557|actor ffilm]]'' | | | | [[Stanley Kubrick]]<br/>''[[:d:Q2560912|Werner Bruhns]]'' | [[Yr Almaen]] |- | [[Eva Aeppli]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-02 | [[Basel (dinas)|Basel]] | data-sort-value="2015" | 2015-05-04 | [[Honfleur]] | [[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q1281618|cerflunydd]]''<br/>''[[:d:Q155647|astroleg]]''<br/>''[[:d:Q10694573|artist tecstiliau]]''<br/>[[Celfyddydwr|arlunydd]] | | | | ''[[:d:Q163938|Jean Tinguely]]'' | [[Y Swistir]]<br/>[[Ffrainc]] |- | [[Maija Isola]] | data-sort-value="1927" | 1927-03-15 | ''[[:d:Q429864|Riihimäki]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-03-03 | ''[[:d:Q429864|Riihimäki]]'' | ''[[:d:Q5322166|cynllunydd]]''<br/>''[[:d:Q18611810|dylunydd tecstiliau]]''<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q10694573|artist tecstiliau]]''<br/>''[[:d:Q3501317|dylunydd ffasiwn]]'' | | ''[[:d:Q23040510|Mauno Isola]]'' | | ''[[:d:Q11865550|Jaakko Somersalo]]'' | [[Y Ffindir]] |- | [[Olja Ivanjicki]] | data-sort-value="1931" | 1931-10-05 | ''[[:d:Q205432|Pančevo]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-06-24 | [[Beograd]] | [[bardd]]<br/>[[arlunydd]]<br/>[[pensaer]]<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>''[[:d:Q1281618|cerflunydd]]''<br/>''[[:d:Q10774753|artist sy'n perfformio]]''<br/>''[[:d:Q18074503|artist gosodwaith]]'' | [[barddoniaeth]]<br/>[[Peintio|paentio]] | | | | [[Serbia]]<br/>''[[:d:Q191077|Brenhiniaeth Iwcoslafia]]''<br/>''[[:d:Q83286|Gweriniaeth Ffederal Sosialaidd Iwgoslafia]]'' |- | [[Roma Ligocka]] | data-sort-value="1938" | 1938-11-13 | [[Kraków]] | | | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q1323191|dylunydd gwisgoedd]]'' | | | | ''[[:d:Q1560169|Jan Biczycki]]'' | [[Gwlad Pwyl]] |- | [[Thérèse Steinmetz]] | data-sort-value="1933" | 1933-05-17 | [[Amsterdam]] | | | [[actor]]<br/>[[canwr]]<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]'' | | | | | ''[[:d:Q29999|Brenhiniaeth yr Iseldiroedd]]'' |- | [[Traudl Junge]] | data-sort-value="1920" | 1920-03-16 | [[München]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-10 | [[München]] | ''[[:d:Q11774156|bywgraffydd]]''<br/>[[arlunydd]]<br/>''[[:d:Q80687|ysgrifennydd]]'' | | | | ''[[:d:Q2835707|Hans Hermann Junge]]'' | [[Yr Almaen]] |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Arlunydd]] *[[Rhestr celf a chrefft]] *[[Y Bywgraffiadur Cymreig#Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur|Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolennau allanol== *[http://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female Gwefan biography.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423210938/https://www.biography.com/people/groups/artists-painters-female |date=2019-04-23 }} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Masoero, Jeanne}} [[Categori:Merched a aned yn y 1930au]] [[Categori:Arlunwyr benywaidd]] [[Categori:Genedigaethau 1937]] koaq5ll0jdp0x38qnt5gnh7ftlk89ix 0 210545 14892647 14624630 2026-05-11T11:53:12Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892647 wikitext text/x-wiki {{Pethau| gwlad = {{banergwlad|USA}} }} Grŵp metal blaengar (''progressive metal'') yw '''Nevermore'''. Sefydlwyd y band yn [[Seattle]] yn 1991. Mae Nevermore wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Century Media Records. ==Aelodau== *Warrel Dane ==Disgyddiaeth== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 } ?item wdt:P31 ?releaseTypes . ?item wdt:P175 wd:Q130563 . } |sort=P577 |columns=label:enw,P577,P264 |thumb=50 |links=all |section=31 |min_section=2 }} == albwm == {| class='wikitable sortable' ! enw ! dyddiad cyhoeddi ! label recordio |- | ''[[:d:Q9367541|Utopia (demo)]]'' | data-sort-value="1992" | 1992 | |- | ''[[:d:Q9129879|1994 demo]]'' | data-sort-value="1994" | 1994 | |- | ''[[:d:Q785129|Nevermore]]'' | data-sort-value="1995" | 1995 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |- | ''[[:d:Q602513|Dreaming Neon Black]]'' | data-sort-value="1999" | 1999 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |- | ''[[:d:Q390145|The Politics of Ecstasy]]'' | data-sort-value="2000" | 2000 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |- | ''[[:d:Q902914|Dead Heart in a Dead World]]'' | data-sort-value="2000" | 2000 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |- | ''[[:d:Q282111|Enemies of Reality]]'' | data-sort-value="2003" | 2003 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |- | ''[[:d:Q1082995|This Godless Endeavor]]'' | data-sort-value="2005" | 2005-07-25 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |- | ''[[:d:Q950085|The Year of the Voyager]]'' | data-sort-value="2008" | 2008 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |- | ''[[:d:Q49097783|The Year of the Voyager]]'' | data-sort-value="2008" | 2008 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |- | ''[[:d:Q1164660|Manifesto of Nevermore]]'' | data-sort-value="2009" | 2009 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |- | ''[[:d:Q1062540|The Obsidian Conspiracy]]'' | data-sort-value="2010" | 2010 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! enw ! dyddiad cyhoeddi ! label recordio |- | ''[[:d:Q842847|In Memory]]'' | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q158867|Century Media Records]]'' |- | ''[[:d:Q792415|Believe in Nothing]]'' | data-sort-value="2000" | 2000 | |} {{Wikidata list end}} ==Dolen allanol== [http://www.nevermore.tv Gwefan swyddogol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050815002513/http://www.nevermore.tv/ |date=2005-08-15 }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Prosiect Wicipop]] [[Categori:Bandiau Americanaidd‎]] e8tipw9w9etn77bkeki1tpg6viz1fbv 0 210929 14892644 14624609 2026-05-11T11:48:37Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892644 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata = ALL}} Grŵp avant-garde metal yw '''Fantômas'''. Sefydlwyd y band yn Nghaliffornia yn 1998. Mae Fantômas wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Ipecac Recordings. ==Aelodau== *Mike Patton ==Disgyddiaeth== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 } ?item wdt:P31 ?releaseTypes . ?item wdt:P175 wd:Q1395987 . } |sort=P577 |columns=label:enw,P577,P264 |thumb=50 |links=all |section=31 |min_section=2 }} == albwm == {| class='wikitable sortable' ! enw ! dyddiad cyhoeddi ! label recordio |- | ''[[:d:Q1933935|Fantômas]]'' | data-sort-value="1999" | 1999 | ''[[:d:Q993066|Ipecac Recordings]]'' |- | ''[[:d:Q2251865|The Director's Cut]]'' | data-sort-value="2001" | 2001 | ''[[:d:Q993066|Ipecac Recordings]]'' |- | ''[[:d:Q2251369|Delìrium Còrdia]]'' | data-sort-value="2004" | 2004 | ''[[:d:Q993066|Ipecac Recordings]]'' |- | ''[[:d:Q2738119|Suspended Animation]]'' | data-sort-value="2005" | 2005 | ''[[:d:Q993066|Ipecac Recordings]]'' |- | ''[[:d:Q122971477|The Director's Cut Live: A New Year's Revolution]]'' | data-sort-value="2011" | 2011-09-06 | |- | ''[[:d:Q48839462|Wunderkammer]]'' | data-sort-value="2014" | 2014 | ''[[:d:Q993066|Ipecac Recordings]]'' |- | ''[[:d:Q2629312|Millennium Monsterwork 2000]]'' | | ''[[:d:Q993066|Ipecac Recordings]]'' |- | ''[[:d:Q3257057|Live from London 2006]]'' | | ''[[:d:Q993066|Ipecac Recordings]]'' |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! enw ! dyddiad cyhoeddi ! label recordio |- | ''[[:d:Q117048100|An Experiment In Terror]]'' | data-sort-value="2001" | 2001 | ''[[:d:Q993066|Ipecac Recordings]]'' |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== [http://www.ipecac.com/artists/fantomas Gwefan swyddogol] {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Bandiau o Galiffornia]] [[Categori:Bandiau metel trwm]] [[Categori:Bandiau roc o'r Unol Daleithiau]] [[Categori:Bandiau roc arbrofol]] [[Categori:Prosiect Wicipop]] ijp42xv01uic34sbqoid2vffmn93imo 0 213408 14892592 14120701 2026-05-11T11:09:22Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892592 wikitext text/x-wiki Agwedd o ddiddigio a chymodi â'r gwrthwynebwr neu'r gelyn yn y gobaith o gael [[heddwch]] yw '''dyhuddiad'''. Defnyddir mewn cyd-destun gwleidyddol, ac yn enwedig [[polisi tramor]] a [[diplomyddiaeth]]. Yr enghraifft glasurol yw polisi'r [[Deyrnas Unedig]] tuag at lywodraethau [[ffasgaeth|ffasgaidd]] [[yr Almaen]] a'r [[Eidal]] yn y 1930au. Gwrthododd y Prif Weinidog [[Neville Chamberlain]] i wrthwynebu rhyfel yr Eidal yn [[Ethiopia]] (1935) a'r [[Anschluss]] (1938), a chaniatáodd i'r Almaen gyfeddiannu rhannau o [[Tsiecoslofacia]] yn ôl [[Cytundeb München]].<ref>{{dyf Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/appeasement-foreign-policy |teitl=appeasement (foreign policy) |dyddiadcyrchiad=24 Mehefin 2017 }}</ref> Methodd yr ymdrechion i atal y rhyfel mwyaf yn hanes, [[yr Ail Ryfel Byd]]. Hyd heddiw, mae'r cyhuddiad o ddyhuddo a'r enw München yn sarhad yn niwylliant gwleidyddol Prydain. == Y Deyrnas Unedig cyn yr Ail Ryfel Byd == ‘Dyhuddo’ yw’r gair sy’n cael ei ddefnyddio i ddisgrifio polisi tramor Prydain o dan y prif weinidogion [[Stanley Baldwin]] a Neville Chamberlain rhwng 1935 ac 1939. Diben y polisi oedd osgoi rhyfel a gwrthdaro trwy drafod, negodi a chyfaddawdu. Roedd y polisi’n boblogaidd ym Mhrydain gan nad oedd y mwyafrif o bobl eisiau gweld rhyfel arall. Ar ôl dwy flynedd o wylio polisi tramor ymosodol [[Adolf Hitler|Hitler]], roedd Baldwin wedi bod yn ystyried a ddylai Prydain roi’r gorau i heddychiaeth er mwyn ailarfogi Prydain. Er bod barn pobl Prydain yn dechrau newid yn araf bach, roedd yn ymwybodol hefyd bod heddychiaeth yn dal i fod yn boblogaidd iawn. Nid oedd yr un fath yn wir am ailarfogi. Ymddiswyddodd Baldwin yn lle gorfod wynebu penderfyniad o’r fath. Daeth Neville Chamberlain i gymryd ei le fel Prif Weinidog. Roedd Chamberlain yn credu y gallai gadw’r heddwch. Credai Chamberlain y byddai Hitler yn fodlon pe bai tiroedd penodol yn cael eu rhoi iddo, sef y rhai yr oedd yn honni eu bod yn eiddo i’r Almaen. Roedd Hitler yn dymuno uno’r Almaenwyr hynny a oedd yn byw yn y tiroedd a gafodd eu cymryd ar ôl [[Cytundeb Versailles]]. Ar ôl cael y tiriogaethau hyn, roedd Chamberlain yn gobeithio y byddai Hitler yn ymddwyn yn rhesymol, yn cadw at gytundebau oedd wedi cael eu harwyddo ac yn setlo unrhyw anghydfod pellach trwy drafodaeth. Roedd Chamberlain yn credu’n gryf nad oedd Hitler eisiau rhyfel a’i fod mor awyddus ag yntau i gadw’r heddwch. Roedd llawer o gefnogaeth yn y wlad i bolisi Chamberlain gan ei fod yn cydymdeimlo’n gryf â heddychiaeth. Cefnogwyd Chamberlain yn y Senedd gan y [[Plaid Lafur|Blaid Lafur]]. Roedd llawer o wleidyddion hyd yn oed yn edmygu Hitler am ei waith yn gwella sefyllfa diweithdra ac yn gwella’r dirwasgiad economaidd yn yr Almaen. Yn 1936, aeth [[David Lloyd George|Lloyd George]] mor bell â chyfarfod â Hitler yn yr Almaen. Ar ôl hyn, dywedodd Lloyd George yn gyhoeddus ei bod yn bosibl ymddiried yn y Canghellor. Roedd Chamberlain yn cytuno ac yn awgrymu, gan fod ceisio sicrhau diogelwch Ewrop o dan Cynghrair y Cenhedloedd wedi methu, nad oedd dewis arall ond derbyn ei bolisi ef. Roedd rhai o gefnogwyr ceidwadol Chamberlain yn credu y gallai Hitler gael ei ddefnyddio i amddiffyn Prydain rhag lledaenu comiwnyddiaeth Undeb y Gweriniaethau Sofiet Sosialaidd (UGSS). Roedd ychydig o bobl yn dal o’r farn bod yr Almaenwyr wedi cael eu trin yn wael yn Versailles ac yn cydymdeimlo gyda’u hawl nhw i gael eu huno o dan un arweinydd. Nid oedd Prydain yn awyddus ychwaith i fynd i ryfel yn y cyfnod hwn am nad oedd yn barod yn filwrol am ryfel; dim ond newydd ddechrau ailarfogi yr oedd hi, ac nid oedd yn gallu ei hamddiffyn ei hun rhag ymosodiad pendant. Yn waeth fyth, roedd y dirwasgiad economaidd, gyda diweithdra uchel ym Mhrydain, wedi lleihau’n sylweddol faint o arian yr oedd Prydain yn gallu ei wario ar arfau a’r fyddin. Ar y llaw arall, roedd llawer o bobl ym Mhrydain yn credu na ddylai’r wlad fod yn gwneud llawer â phobl fel Hitler. Un o feirniaid mwyaf polisi dyhuddo Llywodraeth Prydain oedd [[Winston Churchill]] a oedd yn Aelod Seneddol ar y meinciau cefn ar y pryd. Nid oedd llawer yn y llywodraeth yn gwrando arno, ond roedd yn ennill cefnogaeth ar lawr gwlad. Roedd Churchill yn benderfynol nad oedd modd osgoi rhyfel oni bai bod Hitler yn cael ei rwystro.<ref>{{Cite web|url=http://resource.download.wjec.co.uk.s3.amazonaws.com/vtc/2016-17/16-17_2-42/cym/dirwasgiad-a-rhyfel-cym.pdf|title=Dirwasgiad a Rhyfel|date=|access-date=22 Mai 2020|website=CBAC|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{eginyn gwleidyddiaeth}} [[Categori:Hanes Ewrop]] [[Categori:Polisi tramor]] 9ji9yohgd2db9spx8t2szvtkv1up1cz 0 215332 14892423 12871334 2026-05-11T07:35:18Z Deb 7 cyf 14892423 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth cenedl}} Roedd '''Hugo Alvar Henrik Aalto''', ([[3 Chwefror]] [[1898]] – [[11 Mai]] [[1976]]<ref>{{cite book|author=R. Stephen Sennott|title=Encyclopedia of 20th Century Architecture|publisher=Fitzroy Dearborn|year=2004|isbn=9781579584337|page=4|language=en}}</ref>) yn [[pensaer|bensaer]] a [[dylunydd]] o’r [[Ffindir]], a newidiodd ei arddull neo-glasurol cynnar ddiwedd y 1920au i'r modern rhyngwladol, mewn adeiladau megis llyfrgell [[Viipuri]] a neuadd breswyl y [[Massachusetts Institute of Technology]] (MIT).<ref>''A Dictionary of Twentieth Century Biography'', gol. Asa Briggs (Rhydychen, 1993)</ref> Fe’i ganed yn [[Kuortane]], a chafodd ei addysg ym Mhrifysgol Dechnegol [[Helsinki]]. Ym 1938 aeth i [[UDA]], lle bu'n dysgu yn MIT a Choleg Pensaernïaeth [[Cambridge, Massachusetts]]. Ar ôl yr [[Ail Ryfel Byd]], dychwelodd i'r Ffindir lle fu ganddo bractis pensaernïol rhyngwladol. Mae ei adeiladau nodweddiadol yn Llychlyn yn cynnwys llyfrgell Viipuri (1927-35), cartref gwella Paimio (1929-33), neuadd y dref yn Säynatsälo (1951), a Neuadd Gyngerdd Finlandia yn [[Helsinki]] (1971), ei adeilad olaf. Y tu allan i [[Sgandinafia]] mae ei adeiladau pwysicaf yn cynnwys neuadd breswyl MIT (1947) a'r ''Maison Carré'' ger [[Paris]] (1956-58), a orffennodd gyda ddodrefn ''bentwood'' o'i gynllun ei hun, a gynlluniwyd ganddo ym 1932. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{commonscat|Alvar Aalto}} {{Rheoli awdurdod}} {{Eginyn y Ffindir}} {{DEFAULTSORT:Aalto, Alvar}} [[Categori:Genedigaethau 1898]] [[Categori:Marwolaethau 1976]] [[Categori:Penseiri o'r Ffindir]] ecup5c100bjxkxjlvsrl56iiyblmdlm 0 224673 14892425 9891664 2026-05-11T07:47:48Z Deb 7 cyfeiriadau 14892425 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= cenedl dinasyddiaeth }} Gwyddonydd Americanaidd oedd '''Edith Kellman''' ([[4 Ebrill]] [[1911]] – [[11 Mai]] [[2007]]), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel seryddwr.<ref name=Trib>{{cite web |url = https://www.chicagotribune.com/2007/05/14/edith-m-kellman-1911-2007/ |title = Edith M. Kellman: 1911 - 2007: Teacher played key role in astronomers' work |date = 14 May 2007 |publisher = [[Chicago Tribune]] |access-date = 28 Rhagfyr 2014 |last = Long |first = Jeff|language=en}}</ref> ==Manylion personol== Ganed Edith Kellman ar [[4 Ebrill]] [[1911]] yn Walworth ac wedi gadael yr ysgol dechreuodd ar yrfa academaidd. ==Gyrfa== ===Aelodaeth o sefydliadau addysgol=== <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q18709447|P108|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ===Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau=== <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q18709447|P463|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Gweler hefyd== *[[Bioleg]] *[[Cemeg]] *[[Ffiseg]] *[[Mathemateg bur]] *[[Ystadegaeth]] *[[Geometreg]] *[[Rhestr Cymry#Gwyddonwyr|Rhestr o wyddonwyr o Gymru]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Kellman, Edith}} [[Categori:Gwyddonwyr benywaidd]] [[Categori:Prosiect Wici Môn]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif‎]] [[Categori:Genedigaethau 1911]] [[Categori:Marwolaethau 2007]] [[Categori:Gwyddonwyr Americanaidd]] si23cbwzh89585pr0dwpslf56qn5mem 0 230140 14892392 12968710 2026-05-11T02:48:34Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892392 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| fetchwikidata=ALL|suppressfields= | image = Max Slevogt - Der Sänger Francisco d'Andrade als Don Giovanni in Mozarts Oper - Google Art Project.jpg | caption = [[Francisco D'Andrade]] yn chware Don Giovanni. Peintiad gan [[Max Slevogt]], 1912}} Mae '''''Don Giovanni''''' yn opera ''[[dramma giocoso]]'' mewn dwy act a gyfansoddwyd gan [[Wolfgang Amadeus Mozart]] ym 1787. Ystyr y teitl yw ''cosbi'r oferwr''. Mae'r opera yn adrodd hanes Don Juan oferwr a merchetwr chwedlonol a oedd wedi caru, yn ôl y son, gyda 1003 o ferched yn [[Sbaen]] yn unig. Mae'r opera hon yn son am berthynas Don Giovanni a thair ohonynt.<ref>[https://books.google.com/books?id=l6I6BwTMJ3sC&pg=RA1-PA1021&lpg=RA1-PA1021&dq=teresa+bondini+saporiti&source=bl&ots=POjCNN4FJG&sig=Dnm3GUSWZ0_qq1BgIkNfVAem6OQ&hl=en&ei=4-AQSpzZGKbs6gP05fXvDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1 Abert, Spencer, Eisen: ''W. A. Mozart'']</ref> ==Perfformiad cyntaf== Perfformiwyd ''Don Giovanni'' am y tro cyntaf yn [[Prag]] ar [[29 Hydref]] [[1787]] o dan arweiniad Mozart. Chwaraewyd rhan Don Giovanni gan Luigi Bassi, rhan Don Pedro gan Giuseppe Lolli a rhan Donna Anna gan Teresa Saporiti yn y perfformiad cyntaf. ==Cymeriadau== {| class="wikitable" !Cymeriad ![[Llais]] |- | [[Don Juan|Don Giovanni]], ''gŵr bonheddig ifanc, hynod ofer'' |[[bariton]] |- | Il Commendatore (Don Pedro) |[[Bas (ystod leisiol)|Baswr]] |- | Donna Anna, ''merch Don Pedro'' |[[Soprano]] |- | Don Ottavio, ''cariad Donna Anna'' |[[Tenor]] |- | Donna Elvira, ''dynes o [[Burgos]] wedi ei adael gan Don Giovanni'' |soprano |- | Leporello, ''gwas Giovanni'' |Baswr |- | Masetto, ''gwerinwr'' |Baswr |- | Zerlina, '' dyweddi Masetto'' |soprano |- | colspan="2"|''Corws: gwerinwyr, gweision, merched ifanc, cerddorion, cythreuliaid'' |} ==Plot== ===Act 1=== Wedi ei osod yn Sbaen y [[17eg ganrif|17 ganrif]]. Don Giovanni yw'r arwr [[Chwedloniaeth|chwedlonol]], ''Don Juan''. Dyn sy'n ceisio ei lwc efo unrhyw fenyw, ond yn ymadael a'i gariadon yr eiliad mae merch ddeniadol arall yn troi fyny. Mae Don Giovanni wedi rhoi cyfarwyddyd i Leporello ei was, i warchod drws wrth iddo geisio cropian i mewn i ystafell wely Donna Anna. Ond, mae hi'n sgrechian.<ref name ="glyndebourne">[https://www.glyndebourne.com/discover/opera-synopses/don-giovanni/ Glyndenbourn Don Giovani Synopsis] adalwyd 29 Medi 2018</ref> Wedi clywed y sgrech mae ei thad, y Commendatore Don Pedro, yn dod i'w chymorth. Mae Don Giovanni yn ei drywanu i farwolaeth gyda dagr, ac mae'n ffoi o'i anfadwaith gyda Leporello.<ref>[https://www.classicfm.com/composers/mozart/pictures/beginners-guide-mozarts-operas-don-giovanni/ Classic FM Don Giovanni: A beginner's guide to Mozart's operas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180601045225/http://www.classicfm.com/composers/mozart/pictures/beginners-guide-mozarts-operas-don-giovanni/ |date=2018-06-01 }} adalwyd 29 Medi 2018</ref> Does gan Don Giovanni dim teimlad o edifeirwch am ladd Don Pedro. Wrth iddo ffoi mae'n trio ei lwc efo dynes arall mae o'n mynd heibio ar y stryd. Donna Elvira un o'i gyn cariadon yw'r ddynes ar y stryd. Mae hi'n flin efo'i ymddygiad yn ceisio ei hudo eto wedi iddo ei rhoi hi heibio am fenyw arall. Mae Don Giovanni yn ei gwthio hi at Leporello ac yn ffoi eto. Mae Leporello yn ddweud wrth Elvira i beidio â gwastraffu teimladau ar Giovanni gan ei fod yn anffyddlon i bawb. Yn y gân ''Madamina, il catalogo è questo'' ("Madam dyma'r catalog") mae Leoprello yn ddweud bod ei feistr wedi caru 640 merch yn yr [[Eidal]], 231 yn yr [[Yr Almaen|Almaen]], 100 yn [[Ffrainc]], 91 yn [[Twrci|Nhwrci]] a 1,003 yn Sbaen.<ref>[https://wno.org.uk/cy/archive/2017-2018/don-giovanni-mozart Opera Genedlaethol Cymru Don Giovanni Mozart]{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} adalwyd 29 Medi 2018</ref> Y targed nesaf yw'r priodferch, Zerlina, gwerinwraig sydd ar fin [[Priodas|priodi]]'r [[ffermwr]], Masetto. Mae Don Giovanni yn hidio dim am geisio caru efo Zerlina ar ei ddiwrnod priodas. Mae Donna Anna a Don Ottavio, ei chariad, yn cyrraedd. Mae Don Ottavio a Donna Anna yn chwilio am lofrudd Don Pedro. Heb sylwi ei bod hi'n siarad gyda'r [[Llofruddiaeth|llofrudd]], mae hi'n gofyn am gymorth Don Giovanni i'w canfod. Mae, Donna Elvira yn cyrraedd ac yn ddweud wrth Donna Anna a Don Ottavio bod Giovanni yn ferchetwr ffiaidd. Mae Don Giovanni yn ceisio perswadio Don Ottavio a Donna Anna bod Donna Elvira yn wallgof ''Non ti fidar, o misera'' - ("paid â choilio'r un truenus"). Wrth i Don Giovanni ymadael, mae Donna Anna yn ei adnabod fel yr un a ymosododd arni hi a'i thad. Wedi clywed am ymgais Giovanni i hudo Zerlina mae Masetto yn llawn eiddigedd. Mae Zerilina yn ceisio ei dawelu ond mae Giovanni yn eu canfod ac yn beio Zerlina am beidio â gwarchod Zerlina. Mae'n perswadio'r ddau i fynychu dawns yn ei gastell. Mae tri gwestai mewn mygydau yn troi fyny i'r ddawns. Sef Don Ottavio, Donna Anna, a Donna Elvira yn chwilio am ddial. Mae, Leporello yn tynnu sylw Masetto trwy ddawnsio gyda fo. Mae Don Giovanni yn arwain Zerlina i ystafell wely er mwyn ei [[Trais rhywiol|threisio]]. Pan mae Zerlina yn gweiddi am gymorth mae Giovanni yn tynnu Leporello allan o'r ystafell ac yn ei feio ef am y trais. Dydy ei dwyll ddim yn gweithio ac mae Don Ottavio yn anelu [[Gwn|dryll]] at Don Giovanni. Mae'r tri gwestai yn tynnu eu mygydau ac yn datgan pob dim maent yn gwybod am Don Giovanni. Mae Don Giovanni yn llwyddo ffoi eto.<ref name ="glyndebourne"/> ===Act 2=== Mae Leporello yn bygwth Don Giovanni, ond mae ei feistr yn ei dawelu gyda chynnig arian iddo (Deuawd: ''Eh via buffone'' - "Dos y ffŵl"). Mae Giovanni am hudo morwyn Donna Elvira. Mae Donna Elvira yn dod i'r ffenest ac yn gweld Leporello yng ngwisg Giovanni ac yn ei ddilyn. Tra bod hi'n dilyn Leporello mae Don Giovanni yn serenadu'r forwyn gyda'i fandolin.<ref name ="glyndebourne"/> Cyn i Don Giovanni llwyddo i hudo'r forwyn mae Masetto a'i gyfeillion yn troi fyny yn chwilio am Don Giovanni er mwyn ei ladd. Gan barhau i gogio mae Leporello ydyw, mae Giovanni yn ymuno gyda'r ymgais i chwilio amdano. Mae'n llwyddo i wasgaru ffrindiau Masetto (Don Giovanni [[Aria (opera)|aria]]: ''Metà di voi qua vadano'' - " Ewch hanner ohonoch acw"), mae Don Giovanni yn ymosod ar Masetto ac yn rhedeg i ffwrdd gan chwerthin. Mae Leporello yn cael ei ddal yng ngwisg ei feistr ac yn cael ei gamgymryd am Giovanni. Mae o'n cael ei fygwth gan Donna Anna a Don Ottavio ac yn ffoi am ei fywyd. Mae Leporello yn taro fewn i Don Giovanni mewn [[mynwent]]. Yn y fynwent mae cofeb ar ffurf [[Cerfluniaeth|cerflun]] o'r Commendatore Don Pedro. Mae'r gofeb wedi ysgythru a'r geiriau ''Rwyf yma yn disgwyl dial ar yr un a'm lladdodd.'' Mae Giovanni yn chwerthin ar y geiriau ond mae'r cerflun yn dechrau siarad gan ddweud wrth Giovanni na fydd ei chwarddi yn para hyd godiad yr haul. Mae Leporello yn brawychu ond mae Giovanni yn parhau i wawdio ac yn ddweud wrth y cerflun i ddod draw am ginio''.'' Gyda'r hwyrnos mae Don Giovanni yn mwynhau cinio ysblennydd. Mae'r cerflyn yn cyrraedd gan ganu ''Don Giovanni! A cenar teco m'invitasti'' - ("Don Giovanni! Cefais wahoddiad i giniawa gyda chi"). Mae'r cerflyn yn rhoi siawns arall i Giovanni i edifarhau a newid cwrs ei fywyd. Mae Giovanni yn gwrthod. Mae'r cerflun yn diflannu ac mae Don Giovanni yn bloeddio mewn poen ac ofn wrth i gorws o gythreuliaid ei amgylchynu ac yn ei arwain i lawr i'r [[Uffern]]. Mae Leporello, sy'n cuddio o dan y bwrdd, hefyd yn sgrechian mewn ofn. Mae Donna Anna, Don Ottavio, Donna Elvira, Zerlina, and Masetto yn cyrraedd yn chwilio am y dihiryn. Mae Leporello yn ddweud be ddigwyddodd ac yn eu sicrhau na fydd neb yn gweld Don Giovanni eto. Mae'r sioe yn darfod gyda chan sy'n egluro moeswers yr opera ''Questo è il fin di chi fa mal, e de' perfidi la morte alla vita è sempre ugual'' ("Dyna ddiwedd y drygionus: mae marwolaeth pechadur bob amser yn adlewyrchu ei fywyd").<ref>[https://bachtrack.com/review-don-giovanni-millenium-centre-welsh-national-opera-chaney-caird-ring-february-2018 Adolygiad o berfformiad Opera Genedlaethol Cymru o Don Giovanni] adalwyd 29 Medi 2018</ref> ==Detholiad== {| class="wikitable" ! Teitl y gân ! Clip sain ! Artist |-{| |Agorawd||[[Delwedd:Wolfgang Amadeus Mozart - Don Giovanni - Overtüre.ogg]]|| Fulda Symphonic Orchestra |- | Madamina, il catalogo è questo || || [[Fernando Corena]], [[Opera di Stato di Vienna]] (1955) |- |Eh via, buffone||[[Delwedd:W. A. Mozart - Don Giovanni - 25. Eh via, buffone (Josef Krips, Wiener Staatsoper, 1955).ogg]]||Fernando Corena, (Leporello), Cesare Siepi (Don Giovanni) |- |Metà di voi qua vadano||[[Delwedd:W. A. Mozart - Don Giovanni - 28. Metà di voi qua vadano (Josef Krips, Wiener Staatsoper, 1955).ogg]]||Cesare Siepi (Don Giovanni) |- | Dalla sua pace || [[Delwedd:W. A. Mozart - Don Giovanni - 17. Dalla sua pace (Josef Krips, Wiener Staatsoper, 1955).ogg]] || [[Anton Dermota]], Opera di Stato di Vienna (1955) |- | Batti, batti, o bel Masetto || [[Delwedd:Mozart-Don Giovanni-Adelina Patti-Batti, batti o bel Masetto-(1905).ogg]] || [[Adelina Patti]] |- | Don Giovanni, a cenar teco || || [[Kurt Böhme]] (Commendatore), [[Cesare Siepi]] (Don Giovanni), <br/>[[Fernando Corena]] (Leporello); Opera di Stato di Vienna (1955) |- | Metà di voi qua vadano || [[Delwedd:W. A. Mozart - Don Giovanni - 28. Metà di voi qua vadano (Josef Krips, Wiener Staatsoper, 1955).ogg]] || Orchestra dell Opera di Stato di Vienna |} ==Gweler hefyd== [[Don Giovanni - Disgyddiaeth|''Don Giovanni'' - Disgyddiaeth]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Operâu]] [[Categori:Wolfgang Amadeus Mozart]] gr1s377wh2xddba5dzhakwdrps0n826 0 233380 14892339 13338900 2026-05-10T22:27:10Z Dafyddt 942 14892339 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = Delyth Jewell | honorific-suffix = [[Aelod o'r Senedd|AS]] | smallimage = Delyth-jewell (cropped).jpg | alt = | caption = | office = Aelod o [[Senedd Cymru]] <br> dros [[Rhanbarth Dwyrain De Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Ddwyrain De Cymru]] | majority = | term_start = {{start date|2019|2|8|df=yes}}<ref>{{cite web |title=Delyth Jewell AS - Proffil Aelod o'r Senedd |url=https://senedd.cymru/cy/memhome/Pages/MemberProfile.aspx?mid=5207 |website=Senedd Cymru |accessdate=9 Chwefror 2019 |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604205657/https://senedd.cymru/cy/memhome/Pages/MemberProfile.aspx?mid=5207 |url-status=dead }}</ref> | term_end = | predecessor = [[Steffan Lewis]] | successor = | birthname = Delyth Non Jewell | birth_date = 1987 | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = {{banergwlad|Cymru}} | spouse = | party = [[Plaid Genedlaethol Cymru|Plaid Cymru]] | relations = | children = | residence = | alma_mater = [[Coleg Sant Huw, Rhydychen]], [[Coleg yr Iesu, Rhydychen]] | occupation = Gweithiwr elusennol | profession = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = }} [[Gwleidydd]] o [[Cymru|Gymru]] ac aelod o [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]] yw '''Delyth Jewell''' (ganwyd [[1987]]). Mae'n Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros [[Rhanbarth Dwyrain De Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|ranbarth Dwyrain De Cymru]] ers 2019.<ref>{{dyf newyddion| url=https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/537777-delyth-jewell-fydd-cymryd-steffan-lewis-cynulliad| teitl=Delyth Jewell fydd yn cymryd lle Steffan Lewis yn y Cynulliad| cyhoeddwr=Golwg360|dyddiad=16 Ionawr 2019}}</ref> Roedd yn ail ar rhestr [[Rhanbarth Dwyrain De Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Etholaeth ranbarthol Dwyrain De Cymru]] ac felly yn dilyn marwolaeth [[Steffan Lewis]] cafodd ei dewis i gymryd y sedd. Tyngodd ei llw ar 8 Chwefror 2019.<ref>{{dyf gwe|url=https://twitter.com/plaid_cymru/status/1093912252351242240|teitl=Mae @delythjewell wedi tyngu ei llw a’i derbyn fel aelod Cynulliad newydd Plaid Cymru dros Dde Ddwyrain Cymru|cyhoeddwr=@Plaid_Cymru|dyddiad=8 Chwefror 2019}}</ref> ==Bywyd cynnar ac addysg== Ganwyd Delyth Non Jewell yng Nghaerffili a fe'i magwyd yn Ystrad Mynach.<ref>{{dyf gwe|url=https://web.archive.org/web/20160223205203/http://www.plaid2016.cymru:80/delyth_jewell|teitl=Delyth Jewell - Plaid Cymru|cyhoeddwr=Plaid Cymru|dyddiad=2016|dyddiadcyrchiad=16 Ionawr 2019}}</ref> Mynychodd Ysgol Bro Allta ac yna [[Ysgol Gyfun Cwm Rhymni]] lle gwnaeth ei lefelau A yn Saesneg, Cymraeg, Hanes a Ffrangeg. Gwnaeth radd Llenyddiaeth Saesneg yng [[Coleg Sant Huw, Rhydychen|Ngholeg Sant Huw, Rhydychen]] gan raddio yn 2008. Yn 2009 cwblhaodd ôl-radd Meistri mewn Astudiaeth Celtaidd yng [[Coleg yr Iesu, Rhydychen|Ngholeg yr Iesu, Rhydychen]] am ei thraethawd ymchwil ar y gynghanedd yng ngwaith beirdd Eingl-Gymreig. Yn ystod ei chyfnod yn y brifysgol roedd hi'n Llywydd y Gymdeithas Gymreig ([[Cymdeithas Dafydd ap Gwilym]]). ==Gyrfa== Wedi gadael Rhydychen, aeth i weithio yn [[San Steffan]], lle'r oedd hi'n ysgrifennydd areithiau ac yn ymchwilydd ar gyfer grŵp [[Plaid Cymru]] am bum mlynedd a hanner. Cododd i swydd Pennaeth Ymchwilio a chwaraeodd rôl flaengar mewn ymgyrchoedd wnaeth arwain at gyflwyno cyfreithiau newydd ar stelcian (2012) a thrais domestig (2015). Yn 2014 derbyniodd Gwobr Ymchwilydd Seneddol y Flwyddyn yng ngwobrau DODS tra’r oedd yn gweithio i’r Aelod Seneddol [[Elfyn Llwyd]]. Symudodd yn ôl i Gymru yn 2015 i weithio fel Rheolwr Polisi gyda Cyngor ar Bopeth rhwng Mawrth 2015 ac Ebrill 2018. Wedi hynny cychwynnodd weithio i ActionAid fel arbenigwr ar ymgyrchoedd hawliau merched.<ref>{{dyf gwe|url=https://www.dwrcymru.com/cy-GB/Customer-Service/Your-Company-Your-Say/CCG-Members.aspx|teitl=Delyth Jewell Rheolwr Polisi, Cyngor ar Bopeth.|cyhoeddwr=Cyngor ar Bopeth|dyddiadcyrchiad=16 Ionawr 2019}}</ref> ==Bywyd personol== Mae'n byw ym [[Mynwent y Crynwyr]]. Mae hi'n chwaer i'r academydd ac awdur [[Rhianedd Jewell]]. ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.cynulliad.cymru/cy/memhome/Pages/MemberProfile.aspx?mid=5207 Proffil Aelod ar wefan y Cynulliad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191112003329/http://www.cynulliad.cymru/cy/memhome/Pages/MemberProfile.aspx?mid=5207 |date=2019-11-12 }} * {{Twitter|delythjewellam}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Jewell, Delyth}} [[Categori:Genedigaethau 1988]] [[Categori:Pobl o Gaerffili]] [[Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Gyfun Cwm Rhymni]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Sant Huw, Rhydychen]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru]] [[Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] hahm9v75se1luapudady0lq5nzqv8v6 0 233801 14892203 14607786 2026-05-10T12:13:48Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892203 wikitext text/x-wiki {{Pethau | fetchwikidata = ALL | onlysourced = no | dateformat = dmy }} [[Delwedd:WeaverLankow.jpg|bawd|300px|Y [[Los Angeles Kings]] yn erbyn y [[Calgary Flames]] [[Daymond Langkow]], 21 Rhagfyr 2005.]] Mae'r '''Gynghrair Hoci Cenedlaethol''' ({{iaith-en|National Hockey League}}; '''''NHL'''''; {{iaith-fr|Ligue nationale de hockey}}, {{lang|fr|''LNH''}}) yn gynghrair [[hoci iâ]] proffesiynol yng Ngogledd America sydd ar hyn o bryd hyn cynnwys 31 o dimau: 24 yn yr Unol Daleithiau a 7 yng Nghanada. Mae'r NHL yn cael ei hystyried fel y prif gynghrair hoci iâ proffesiynol yn y byd,<ref name="premier">{{Cite web|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/national-hockey-league/|title=National Hockey League|access-date=June 11, 2006|website=The Canadian Encyclopedia|last=Marsh|first=James|year=2006|archive-date=2014-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020011613/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/national-hockey-league/|url-status=dead}}</ref> ax yn un o'r prif gynghreiriau chwaraeon proffesiynol yn yr Unol Daleithiau a Chanada. Cwpan Stanley, y tlws chwaraeon proffesiynol hynaf yng Ngogledd America,<ref name="NHL.comFunFacts">{{Cite web|url=http://www.nhl.com/cup/fun_facts.html|title=NHL.com – Stanley Cup Fun Facts|access-date=July 15, 2006|publisher=National Hockey League|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mq4TUogx?url=http://www.nhl.com/cup/fun_facts.html|archivedate=January 17, 2010|deadurl=yes}}</ref> yn cael ei wobrwyo yn flynyddol i bencampwyr y gynghrair ar ddiwedd pob tymor. Cafodd y National Hockey League ei threfnu ar Tachwedd 26, 1917, yn y Windsor Hotel yn [[Montréal|Montreal]] yn dilyn atal holl weithredoedd ei rhagflaenydd, y National Hockey Association (NHA), a sefydlwyd yn 1909 yn Renfrew, Ontario.<ref>''The National Hockey League Official Record Book & Guide 2009'' 77th Edition, p. 9. New York: National Hockey League (2008)</ref> Cymerodd yr NHL le'r NHA ar unwaith fel un o'r cynghreiriau oedd yn cystadlu am Gwpan Stanley mewn cystadleuaeth rhyng-gynghreiriol cyn i gyfuno a chau nifer o gynghreiriau adael yr NHL fel yr unig gynghrair oedd yn cystadlu am y Cwpan yn 1926. Pan sefydlwyd yr NHL, roedd gan y gynghrair bedwar tîm—pob un yng Nghanada, a hynny roddodd y "National" yn yr enw. Estynnwyd y gynghrair i'r Unol Daleithiau yn 1924, pan ymunodd y Boston Bruins, ac mae wedi cynnwys timau o'r Unol Daleithiau a Chanada ers hynny. Chwe thîm yn unig oedd yn y gynghrair rhwng 1942 a 1967, a galwyd hwy gyda'i gilydd yn y 'Chwe Gwreiddiol' ("Original Six"). Ychwanegodd y NHL chwe thîm newydd i ddyblu ei maint yn 1967. Cynyddodd eto i 18 o dimau erbyn 1974 a 21 tîm yn 1979. Rhwng 1991 a 2000, estynnodd yr NHL eto i 30 o dimau. Ychwanegwyd y 31ain tîm yn 2017 ac bydd yn ymestyn i 32 yn 2021. Mae pencadlys y gynghrair wedi bod yn [[Dinas Efrog Newydd|Ninas Efrog Newydd]] ers 1989 pan symudwyd y brif swyddfa yno o Montreal.<ref>{{Cite news|url=http://www.calgaryherald.com/sports/opinion+americans+bettman+have+stolen+canada+game/7251426/story.html|title=Americans and Bettman have stolen Canada's game|last=Todd|first=Jack|date=September 17, 2012|work=Calgary Herald|access-date=January 31, 2018|archive-date=2019-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190203162847/http://www.calgaryherald.com/sports/opinion+americans+bettman+have+stolen+canada+game/7251426/story.html|url-status=dead}}</ref> == Cyfeiriadau == <references /> [[Categori:Pages with unreviewed translations]] [[Categori:Hoci iâ]] [[Categori:Hoci iâ yng Nghanada]] pivmwayevi1kabaa0ni90xdq377cl6k 0 249588 14892564 14870213 2026-05-11T10:47:28Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892564 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Clathrus archeri'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw 1 delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | regnum = [[Ffwng|Fungi]] | classis = Basidiomycota | ordo = Phallales | familia = Phallaceae | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | binomial_authority = {{#invoke:Wikidata|getValue|P6507|{{{awdurdod|FETCH_WIKIDATA}}}}} | synonyms_ref = | synonyms = }} Math a [[rhywogaeth]] o [[ffwng]] yn [[teulu (bioleg)|nheulu]]'r ''Phallaceae'' yw'r '''Bysedd cythraul''' ([[Lladin]]: '''''Clathrus archeri'''''; [[Saesneg]]: ''Devil's Fingers'').<ref>[https://llennatur.cymru/Y-Bywiadur Gwefan ''y Bywiadur'';] CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.</ref> 'Y Cincrwyn' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Lluosog y gair 'cingroen' yw 'cincrwyn'. Mae'n llysieuyn drewllyd tebyg i gaws llyffant sy'n tyfu fynychaf ar gloddiau. Defnyddir y gair wethiau am siap [[pidyn]]. Mae'r teulu ''Phallaceae'' yn gorwedd o fewn [[urdd (bioleg)|urdd]] y Phallales. Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn [[Ewrop]], [[Awstralia]], [[Asia]] a [[Gogledd America]]. Fe'i ceir hefyd yn [[Seland Newydd]]. <!--Cadw lle 1--> {{Ffyngau (disgrifiad)}} <!-- Mae'r Nodyn yma (Ffyngau (disgrifiad)) yn tynnu llif o wybodaeth o Wicidata. Gallwch ddileu'r Nodyn (templad) yma ac ychwanegu disgrifiad lawnach os hoffwch. --> ==Ffyngau== Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr [[anifail|anifeiliaid]] nag at [[planhigyn|blanhigion]].<ref>Erthygl ''Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species'' gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr ''Microbiology Spectrum'', cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6</ref> Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r [[Iaith Roeg|Groeg]] μύκης (''mykes'') sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis [[Carolus Linnaeus]], [[Christiaan Hendrik Persoon]] ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae [[tacson]] y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.<ref>[http://palaeos.com/fungi/fungi.html Gwefan palaeos.com;] adalwyd 21 Chwefror 2020.</ref> Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain. ==Aelodau eraill o deulu'r Phallaceae == Mae gan '''Bysedd cythraul''' ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q784850 } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10416083|Aporophallus subtilis]]'' | p225 = Aporophallus subtilis }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10440723|Calvarula excavata]]'' | p225 = Calvarula excavata }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10479135|Echinophallus lauterbachii]]'' | p225 = Echinophallus lauterbachii }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10483936|Endophallus yunnanensis]]'' | p225 = Endophallus yunnanensis }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10554846|Laternea columnata]]'' | p225 = Laternea columnata }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q6495774|Laternea pusilla]]'' | p225 = Laternea pusilla | p18 = [[Delwedd:Laternea pusilla 68902.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q6495776|Laternea triscapa]]'' | p225 = Laternea triscapa | p18 = [[Delwedd:Laternea triscapa 239975.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10561529|Ligiella rodrigueziana]]'' | p225 = Ligiella rodrigueziana | p18 = [[Delwedd:Ligiella rodrigueziana J.A. Sáenz (1980) - Phallaceae - Costa Rica.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10597432|Neolysurus arcipulvinus]]'' | p225 = Neolysurus arcipulvinus }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q7254684|Pseudocolus fusiformis]]'' | p225 = Pseudocolus fusiformis | p18 = [[Delwedd:Pseudocolus fusiformis 423862.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] *[[Llên Natur]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Phallales]] [[Categori:Y Cincrwyn]] [[Categori:Ffyngau Seland Newydd]] [[Categori:Ffyngau Awstralia]] [[Categori:Ffyngau Asia]] [[Categori:Ffyngau Ewrop]] [[Categori:Ffyngau Gogledd America]] gusgjyeza80v9gpiz80fm5lkz7wp5ml 0 250639 14892467 14870053 2026-05-11T09:01:54Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892467 wikitext text/x-wiki {{Blwch tacson | enw = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}<br />''Lactarius fulvissimus'' {{Blwch adar oto}}<!--Hwn yn galw 1 delwedd o Wicidata--> | delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{{{sain|FETCH_WIKIDATA}}}}} | regnum = [[Ffwng|Fungi]] | classis = Basidiomycota | ordo = Russulales | familia = Russulaceae | genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{{{rhiant-dacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}} | map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{{{map dosbarthiad|FETCH_WIKIDATA}}}}} | enw_deuenwol = ''{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{{{enw tacson|FETCH_WIKIDATA}}}}}'' | binomial_authority = {{#invoke:Wikidata|getValue|P6507|{{{awdurdod|FETCH_WIKIDATA}}}}} | synonyms_ref = | synonyms = }} Math a [[rhywogaeth]] o [[ffwng]] yn [[teulu (bioleg)|nheulu]]'r ''Russulaceae'' yw'r '''Cap llaeth melynddu''' ([[Lladin]]: '''''Lactarius fulvissimus'''''; [[Saesneg]]: ''Tawny Milkcap'').<ref>[https://llennatur.cymru/Y-Bywiadur Gwefan ''y Bywiadur'';] CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.</ref> 'Y Capiau Llaeth' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Mae'r gair 'llaeth; (neu lefrith) yma'n cyfeirio at ddiferion o latecs, neu sudd gwyn a welir yn crynhoi oddi tan degyll y fadarchen. Mae'r teulu ''Russulaceae'' yn gorwedd o fewn [[urdd (bioleg)|urdd]] y Russulales. Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn [[Ewrop]]. <!--Cadw lle 1--> {{Ffyngau (disgrifiad)}} <!-- Mae'r Nodyn yma (Ffyngau (disgrifiad)) yn tynnu llif o wybodaeth o Wicidata. Gallwch ddileu'r Nodyn (templad) yma ac ychwanegu disgrifiad lawnach os hoffwch. --> ==Ffyngau== Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr [[anifail|anifeiliaid]] nag at [[planhigyn|blanhigion]].<ref>Erthygl ''Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species'' gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr ''Microbiology Spectrum'', cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6</ref> Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r [[Iaith Roeg|Groeg]] μύκης (''mykes'') sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis [[Carolus Linnaeus]], [[Christiaan Hendrik Persoon]] ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae [[tacson]] y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.<ref>[http://palaeos.com/fungi/fungi.html Gwefan palaeos.com;] adalwyd 21 Chwefror 2020.</ref> Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain. ==Aelodau eraill o deulu'r Russulaceae == Mae gan '''Cap llaeth melynddu''' ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q831743 } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! enw tacson ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108333886|Russula pauli]]'' | p225 = Russula pauli }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108333889|Russula pauriensis]]'' | p225 = Russula pauriensis }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108333892|Russula pausiaca]]'' | p225 = Russula pausiaca }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108333894|Russula paxilliformis]]'' | p225 = Russula paxilliformis }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108333896|Russula paxilloides]]'' | p225 = Russula paxilloides }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108333898|Russula pellucida]]'' | p225 = Russula pellucida }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108333900|Russula perelegans]]'' | p225 = Russula perelegans }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108333902|Russula periglypta]]'' | p225 = Russula periglypta }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108333904|Russula perincarnata]]'' | p225 = Russula perincarnata }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q108333906|Russula perneglecta]]'' | p225 = Russula perneglecta }} |} {{Wikidata list end}} ==Gweler hefyd== *[[Rhestr Goch yr IUCN]] *[[Llên Natur]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Llen Natur}} [[Categori:Russulales]] [[Categori:Y Capiau Llaeth]] [[Categori:Ffyngau Ewrop]] oj2df124150fkm1c58w6po9eeytaab3 0 251588 14892563 14636740 2026-05-11T10:47:08Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892563 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r dudalen? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu, a dechreuwch olygu! Dim probs! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> Sir yn nhalaith {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, [[{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}]] yw '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P1705|FETCH_WIKIDATA}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}} ||Sefydlwyd {{PAGENAMEBASE}} ym |}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P36|FETCH_WIKIDATA}}||a sedd weinyddol y sir (a elwir weithiau'n 'dref sirol' neu'n 'brifddinas y sir') yw|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Arwynebedd a phoblogaeth--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P166 |qual=P2927}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2927|P585}} ||Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis [[llyn]]noedd ac [[afon]]ydd, yw |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf, mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y sir yw:|. Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 2--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae'r sir hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y sir yn: '' |''.}}<!-- Cadw lle 3--> <!--Dwy ddelwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) --> {{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA|150px}}|sep=]}}]]|| [[Delwedd:Alabama in United States.svg|265px]] |- | Map o leoliad y sir<br /> o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} || Lleoliad {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}<br /> o fewn UDA |} <!-- Beth am ychwanegu paragraff byr neu bennod cyfan yma ar Hanes y Sir, neu Ddaearyddiaeth y sir ayb? --> ==Trefi mwyaf== Mae gan y sir yma boblogaeth o tua {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?population WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q111266; wdt:P1082 ?population. { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q486972. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q1093829. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q3957. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q17343829. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } ORDER BY DESC (?population) LIMIT 15 |links=local, text |references=all |columns=label:Tref neu gymuned,P1082:Poblogaeth,P2046:Arwynebedd |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! Tref neu gymuned ! Poblogaeth ! Arwynebedd |- | [[Calera, Alabama|Calera]] | 16494<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref><ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 63.061317 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>63.134638 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | [[Clanton, Alabama|Clanton]] | 8768<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 57.165782 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>57.165783 cilometr sgwâr<ref name="ref_6a7427628a6283f9b6bc1a70923ff6a35f738e352fc08f66db21ce2f56e11b02">https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.2010.html</ref> |- | [[Jemison, Alabama|Jemison]] | 2642<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref><ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 29.573306 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>29.170025 cilometr sgwâr<ref name="ref_6a7427628a6283f9b6bc1a70923ff6a35f738e352fc08f66db21ce2f56e11b02">https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.2010.html</ref> |- | [[Thorsby, Alabama|Thorsby]] | 2064<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref><ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 15.122682 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>13.312497 cilometr sgwâr<ref name="ref_6a7427628a6283f9b6bc1a70923ff6a35f738e352fc08f66db21ce2f56e11b02">https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.2010.html</ref> |- | [[Maplesville, Alabama|Maplesville]] | 637<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref><ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 8.568557 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>8.57454 cilometr sgwâr<ref name="ref_6a7427628a6283f9b6bc1a70923ff6a35f738e352fc08f66db21ce2f56e11b02">https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.2010.html</ref> |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol Q30 = Unol Daleithiau America--> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd (a phrif drefi) o fewn talaith {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q173}}<!--Enw'r DALAITH--> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Chilton County, Alabama| ]] [[Categori:Siroedd Alabama]] 921tcib399hlxrpn7d343w5c6m1wu3i 0 252835 14892637 14649006 2026-05-11T11:46:34Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892637 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r dudalen? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu, a dechreuwch olygu! Dim probs! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> Sir yn nhalaith {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, [[{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}]] yw '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P1705|FETCH_WIKIDATA}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}} ||Sefydlwyd {{PAGENAMEBASE}} ym |}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P36|FETCH_WIKIDATA}}||a sedd weinyddol y sir (a elwir weithiau'n 'dref sirol' neu'n 'brifddinas y sir') yw|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Arwynebedd a phoblogaeth--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P166 |qual=P2927}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2927|P585}} ||Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis [[llyn]]noedd ac [[afon]]ydd, yw |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf, mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y sir yw:|. Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 2--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae'r sir hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb|henebion]] ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y sir yn: '' |''.}}<!-- Cadw lle 3--> <!--Dwy ddelwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) --> {{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA|150px}}|sep=]}}]]|| [[Delwedd:Kentucky in United States.svg|265px]] |- | Map o leoliad y sir<br /> o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} || Lleoliad {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}<br /> o fewn UDA |} Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys: *[[Hancock County, Georgia]] *[[Hancock County, Gorllewin Virginia]] *[[Hancock County, Illinois]] *[[Hancock County, Indiana]] *[[Hancock County, Iowa]] *[[Hancock County, Kentucky]] *[[Hancock County, Maine]] *[[Hancock County, Mississippi]] *[[Hancock County, Ohio]] *[[Hancock County, Tennessee]] <!-- Beth am ychwanegu paragraff byr neu bennod cyfan yma ar Hanes y Sir, neu Ddaearyddiaeth y sir ayb? --> ==Trefi mwyaf== Mae gan y sir yma boblogaeth o tua {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?population WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q491991; wdt:P1082 ?population. { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q486972. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q1093829. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q3957. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q17343829. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } ORDER BY DESC (?population) LIMIT 15 |links=local, text |references=all |columns=label:Tref neu gymuned,P1082:Poblogaeth,P2046:Arwynebedd |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! Tref neu gymuned ! Poblogaeth ! Arwynebedd |- | ''[[:d:Q1808020|Lewisport]]'' | 1767<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 2.505931 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>2.47012 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q2684329|Hawesville]]'' | 1023<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 4.201267 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>3.24332 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol Q30 = Unol Daleithiau America--> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd (a phrif drefi) o fewn talaith {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1603}}<!--Enw'r DALAITH--> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Hancock County, Kentucky| ]] [[Categori:Siroedd Kentucky]] ac8vth0s7pn9mlxqdultbr6z3ri2b11 0 253108 14892655 14649141 2026-05-11T11:57:25Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892655 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r dudalen? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu, a dechreuwch olygu! Dim probs! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> Sir yn nhalaith {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, [[{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}]] yw '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P1705|FETCH_WIKIDATA}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}} ||Sefydlwyd {{PAGENAMEBASE}} ym |}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P36|FETCH_WIKIDATA}}||a sedd weinyddol y sir (a elwir weithiau'n 'dref sirol' neu'n 'brifddinas y sir') yw|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Arwynebedd a phoblogaeth--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P166 |qual=P2927}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2927|P585}} ||Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis [[llyn]]noedd ac [[afon]]ydd, yw |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf, mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y sir yw:|. Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 2--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae'r sir hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb|henebion]] ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y sir yn: '' |''.}}<!-- Cadw lle 3--> <!--Dwy ddelwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) --> {{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA|150px}}|sep=]}}]]|| [[Delwedd:Michigan in United States.svg|265px]] |- | Map o leoliad y sir<br /> o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} || Lleoliad {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}<br /> o fewn UDA |} <!-- Beth am ychwanegu paragraff byr neu bennod cyfan yma ar Hanes y Sir, neu Ddaearyddiaeth y sir ayb? --> ==Trefi mwyaf== Mae gan y sir yma boblogaeth o tua {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?population WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q498020; wdt:P1082 ?population. { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q486972. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q1093829. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q3957. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q17343829. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } ORDER BY DESC (?population) LIMIT 15 |links=local, text |references=all |columns=label:Tref neu gymuned,P1082:Poblogaeth,P2046:Arwynebedd |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! Tref neu gymuned ! Poblogaeth ! Arwynebedd |- | [[Boyne City, Michigan|Boyne City]] | 3816<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 14.030436 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>14.024492 cilometr sgwâr<ref name="ref_6a7427628a6283f9b6bc1a70923ff6a35f738e352fc08f66db21ce2f56e11b02">https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.2010.html</ref> |- | [[Charlevoix, Michigan|Charlevoix]] | 2348<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 5.623183 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>5.622914 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | [[East Jordan, Michigan|East Jordan]] | 2239<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 10.258414 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><ref name="ref_6a7427628a6283f9b6bc1a70923ff6a35f738e352fc08f66db21ce2f56e11b02">https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.2010.html</ref> |- | ''[[:d:Q5686647|Hayes Township]]'' | 2000<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 111.8 cilometr sgwâr |- | ''[[:d:Q5561768|South Arm Township]]'' | 1939<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 84.6 cilometr sgwâr |- | ''[[:d:Q7996510|Wilson Township]]'' | 1858<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 89.2 cilometr sgwâr |- | ''[[:d:Q5084263|Charlevoix Township]]'' | 1763<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 31.3 cilometr sgwâr |- | ''[[:d:Q7996948|Marion Township]]'' | 1657<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 68.7 cilometr sgwâr |- | ''[[:d:Q5416258|Eveline Township]]'' | 1515<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 95.2 cilometr sgwâr |- | ''[[:d:Q4952571|Boyne Valley Township]]'' | 1425<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 91.8 cilometr sgwâr |- | [[Melrose, Michigan|Melrose]] | 1405<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 90.6 cilometr sgwâr |- | ''[[:d:Q4874143|Bay Township]]'' | 1142<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 48.9 cilometr sgwâr |- | ''[[:d:Q5415809|Evangeline Township]]'' | 767<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 38.2 cilometr sgwâr |- | ''[[:d:Q7061664|Norwood Township]]'' | 700<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 63.2 cilometr sgwâr |- | ''[[:d:Q4874096|Bay Shore]]'' | 687<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 4.2 cilometr sgwâr |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol Q30 = Unol Daleithiau America--> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd (a phrif drefi) o fewn talaith {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1166}}<!--Enw'r DALAITH--> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Charlevoix County, Michigan| ]] [[Categori:Siroedd Michigan]] gnjhh8hz6le98to47ew1iwj18u2zd8z 0 253514 14892643 14649052 2026-05-11T11:48:36Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892643 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r dudalen? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu, a dechreuwch olygu! Dim probs! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> Sir yn nhalaith {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, [[{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}]] yw '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P1705|FETCH_WIKIDATA}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}} ||Sefydlwyd {{PAGENAMEBASE}} ym |}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P36|FETCH_WIKIDATA}}||a sedd weinyddol y sir (a elwir weithiau'n 'dref sirol' neu'n 'brifddinas y sir') yw|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Arwynebedd a phoblogaeth--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P166 |qual=P2927}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2927|P585}} ||Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis [[llyn]]noedd ac [[afon]]ydd, yw |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf, mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y sir yw:|. Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 2--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae'r sir hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb|henebion]] ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y sir yn: '' |''.}}<!-- Cadw lle 3--> <!--Dwy ddelwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) --> {{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA|150px}}|sep=]}}]]|| [[Delwedd:Nebraska in United States.svg|265px]] |- | Map o leoliad y sir<br /> o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} || Lleoliad {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}<br /> o fewn UDA |} Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys: *[[Jefferson County, Alabama]] *[[Jefferson County, Arkansas]] *[[Jefferson County, Colorado]] *[[Jefferson County, Efrog Newydd]] *[[Jefferson County, Florida]] *[[Jefferson County, Georgia]] *[[Jefferson County, Gorllewin Virginia]] *[[Jefferson County, Idaho]] *[[Jefferson County, Illinois]] *[[Jefferson County, Indiana]] *[[Jefferson County, Iowa]] *[[Jefferson County, Kansas]] *[[Jefferson County, Kentucky]] *[[Jefferson County, Mississippi]] *[[Jefferson County, Missouri]] *[[Jefferson County, Montana]] *[[Jefferson County, Nebraska]] <!-- Beth am ychwanegu paragraff byr neu bennod cyfan yma ar Hanes y Sir, neu Ddaearyddiaeth y sir ayb? --> ==Trefi mwyaf== Mae gan y sir yma boblogaeth o tua {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?population WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q489939; wdt:P1082 ?population. { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q486972. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q1093829. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q3957. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q17343829. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } ORDER BY DESC (?population) LIMIT 15 |links=local, text |references=all |columns=label:Tref neu gymuned,P1082:Poblogaeth,P2046:Arwynebedd |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! Tref neu gymuned ! Poblogaeth ! Arwynebedd |- | [[Fairbury, Nebraska|Fairbury]] | 3970<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 6.22374 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q953791|Plymouth]]'' | 364<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.817174 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>0.817173 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q2387781|Diller]]'' | 247<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 1.08734 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>1.087341 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q1888631|Daykin]]'' | 153<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.425019 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>0.425018 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q2736433|Endicott]]'' | 113<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 1.209798 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>1.209797 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q3289046|Jansen]]'' | 101<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.592467 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q2129824|Reynolds]]'' | 57<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.650643 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q3291407|Harbine]]'' | 56<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.270867 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q3287803|Steele City]]'' | 44<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.604163 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol Q30 = Unol Daleithiau America--> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd (a phrif drefi) o fewn talaith {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1553}}<!--Enw'r DALAITH--> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Jefferson County, Nebraska| ]] [[Categori:Siroedd Nebraska]] j8i9xp04mdyij9x7d9vw6zjlymulzqh 0 253531 14892641 14649055 2026-05-11T11:48:26Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892641 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r dudalen? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu, a dechreuwch olygu! Dim probs! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> Sir yn nhalaith {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, [[{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}]] yw '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P1705|FETCH_WIKIDATA}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}} ||Sefydlwyd {{PAGENAMEBASE}} ym |}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P36|FETCH_WIKIDATA}}||a sedd weinyddol y sir (a elwir weithiau'n 'dref sirol' neu'n 'brifddinas y sir') yw|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Arwynebedd a phoblogaeth--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P166 |qual=P2927}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2927|P585}} ||Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis [[llyn]]noedd ac [[afon]]ydd, yw |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf, mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y sir yw:|. Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 2--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae'r sir hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb|henebion]] ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y sir yn: '' |''.}}<!-- Cadw lle 3--> <!--Dwy ddelwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) --> {{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA|150px}}|sep=]}}]]|| [[Delwedd:Nebraska in United States.svg|265px]] |- | Map o leoliad y sir<br /> o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} || Lleoliad {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}<br /> o fewn UDA |} Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys: *[[Sheridan County, Gogledd Dakota]] *[[Sheridan County, Kansas]] *[[Sheridan County, Montana]] *[[Sheridan County, Nebraska]] *[[Sheridan County, Wyoming]] <!-- Beth am ychwanegu paragraff byr neu bennod cyfan yma ar Hanes y Sir, neu Ddaearyddiaeth y sir ayb? --> ==Trefi mwyaf== Mae gan y sir yma boblogaeth o tua {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?population WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q495969; wdt:P1082 ?population. { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q486972. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q1093829. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q3957. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q17343829. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } ORDER BY DESC (?population) LIMIT 15 |links=local, text |references=all |columns=label:Tref neu gymuned,P1082:Poblogaeth,P2046:Arwynebedd |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! Tref neu gymuned ! Poblogaeth ! Arwynebedd |- | ''[[:d:Q603450|Gordon]]'' | 1504<ref name="ref_980e35a919069e47d90c89f8612bba3f91f1d6d8bd718598794cb8e7dfc5389f">https://data.census.gov/cedsci/profile?g=1600000US3119350</ref><ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 2.412412 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>2.412473 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>2.412412 cilometr sgwâr<ref name="ref_9a70d11052e2ce439f44ae167e9d28c74377e12c22eac9a8a13b75144e9c9062">https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.2020.html</ref> |- | ''[[:d:Q936177|Rushville]]'' | 816<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 2.979337 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>2.979335 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q1976433|Hay Springs]]'' | 599<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.974589 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>0.974588 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q2741149|Clinton]]'' | 38<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 0.242807 cilometr sgwâr<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>0.242805 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q964386|Whiteclay]]'' | 8<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 2.5 cilometr sgwâr<br/>0.184326 cilometr sgwâr<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol Q30 = Unol Daleithiau America--> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd (a phrif drefi) o fewn talaith {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1553}}<!--Enw'r DALAITH--> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Sheridan County, Nebraska| ]] [[Categori:Siroedd Nebraska]] 5u14nbruibniffj9ibyhe7r8sy1479c 0 254374 14892406 14700331 2026-05-11T04:30:04Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892406 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r dudalen? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu, a dechreuwch olygu! Dim probs! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> Sir yn nhalaith {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, [[{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}]] yw '''{{#invoke:Wikidata|getValue|P1705|FETCH_WIKIDATA}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}} ||Sefydlwyd {{PAGENAMEBASE}} ym |}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P36|FETCH_WIKIDATA}}||a sedd weinyddol y sir (a elwir weithiau'n 'dref sirol' neu'n 'brifddinas y sir') yw|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Arwynebedd a phoblogaeth--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P166 |qual=P2927}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2927|P585}} ||Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis [[llyn]]noedd ac [[afon]]ydd, yw |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf, mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y sir yw:|. Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 2--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae'r sir hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb|henebion]] ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y sir yn: '' |''.}}<!-- Cadw lle 3--> <!--Dwy ddelwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) --> {{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA|150px}}|sep=]}}]]|| [[Delwedd:Washington in United States.svg|265px]] |- | Map o leoliad y sir<br /> o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} || Lleoliad {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}<br /> o fewn UDA |} Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys: *[[Douglas County, Colorado]] *[[Douglas County, De Dakota]] *[[Douglas County, Georgia]] *[[Douglas County, Illinois]] *[[Douglas County, Kansas]] *[[Douglas County, Minnesota]] *[[Douglas County, Missouri]] *[[Douglas County, Nebraska]] *[[Douglas County, Nevada]] *[[Douglas County, Oregon]] *[[Douglas County, Washington]] *[[Douglas County, Wisconsin]] <!-- Beth am ychwanegu paragraff byr neu bennod cyfan yma ar Hanes y Sir, neu Ddaearyddiaeth y sir ayb? --> ==Trefi mwyaf== Mae gan y sir yma boblogaeth o tua {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?population WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q156220; wdt:P1082 ?population. { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q486972. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q1093829. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q3957. } UNION { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q17343829. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } ORDER BY DESC (?population) LIMIT 15 |links=local, text |references=all |columns=label:Tref neu gymuned,P1082:Poblogaeth,P2046:Arwynebedd |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! Tref neu gymuned ! Poblogaeth ! Arwynebedd |- | [[East Wenatchee, Washington|East Wenatchee]] | 14158<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568"/> | 10.61<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>4.1<br/>9.866647<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | ''[[:d:Q1515111|East Wenatchee Bench]]'' | 13658<ref name="ref_005d772d40e9487de631414d8620256845627446b599bcecbbbb61335e7fa5b7">https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/00_SF1/DP1/1600000US5320190{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 23.4<br/>9 |- | [[Bridgeport, Washington|Bridgeport]] | 2141<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568"/> | 2.66217<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>1.32<br/>2.714331<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | [[Rock Island, Washington|Rock Island]] | 1279<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568">https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020</ref> | 2.526806<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>1.4<br/>1.947178<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | [[Coulee Dam, Washington|Coulee Dam]] | 1211<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568"/> | 2.022894<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>0.79<br/>2.002334<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | [[Waterville, Washington|Waterville]] | 1134<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568"/> | 2.244695<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>0.86<br/>2.263599<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |- | [[Mansfield, Washington|Mansfield]] | 326<ref name="ref_90319508f378c67181dfef42dd296221f8c617b9e4c1c4c0534fd61e70ec2568"/> | 0.844574<ref name="ref_5935b692e24b8046a5931eb01c20ad23715a3bb283e4ffe584bc69bd4396b026">''[[:d:Q32859555|2016 U.S. Gazetteer Files]]''</ref><br/>0.32<br/>0.793024<ref name="ref_b55d1fefb63f2ff2328444d0ffb6bad5be18cdcf0ad8161ffaec7446826a4bd9">''[[:d:Q107569809|2010 U.S. Gazetteer Files]]''</ref> |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}}}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol Q30 = Unol Daleithiau America--> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd (a phrif drefi) o fewn talaith {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}} | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q61}}<!--Enw'r DALAITH--> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Douglas County, Washington| ]] [[Categori:Siroedd Washington]] 10uglk5j14zi0h746odkgpp1ot59bwa 0 254946 14892396 14708690 2026-05-11T03:06:12Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892396 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Bond County, Illinois|Bond County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Donnellson, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Bond County, Illinois]] gsfjou4yh11ud9ss0p8u29tpwyppas5 0 254954 14892241 14702675 2026-05-10T16:57:10Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892241 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[LaSalle County, Illinois|LaSalle County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dana, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi LaSalle County, Illinois]] 8beqwnqzccujmyvjqbpt111wb96bxpy 0 255033 14892516 14704512 2026-05-11T09:52:56Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892516 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dunfermline, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Fulton County, Illinois]] hp8i6rcx3p7zdxplzim08zdds2al354 0 255036 14892394 14709660 2026-05-11T03:01:39Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892394 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dongola, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Union County, Illinois]] anjoags3f3qm4qbl6lp1qgsb97b9duu 0 255060 14892414 14718942 2026-05-11T04:42:11Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892414 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[McLean County, Illinois|McLean County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Downs, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi McLean County, Illinois]] 3n2ivuh1fcnbwle96faklclaexe414u 0 255103 14892527 14702057 2026-05-11T09:56:15Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892527 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Peoria County, Illinois|Peoria County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dunlap, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Peoria County, Illinois]] cveefyzkgqm26da8t5drb5qrziuwt7j 0 255261 14892554 14699907 2026-05-11T10:18:52Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892554 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn [[Grundy County, Illinois|Grundy County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dwight, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Grundy County, Illinois]] soke32vtrbto4nbqqimjs8fkvkr5r38 0 255379 14892238 14700304 2026-05-10T16:35:15Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892238 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dalton City, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Moultrie County, Illinois]] f6snp1sgnftla0w5werxaxrdc6p6yye 0 255425 14892282 14702508 2026-05-10T19:28:41Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892282 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn [[Ogle County, Illinois|Ogle County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Davis Junction, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Ogle County, Illinois]] rbd6x3w7oyqgfrpgz2548zq0sqbtphu 0 255439 14892310 14702284 2026-05-10T21:08:45Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892310 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Tazewell County, Illinois|Tazewell County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Deer Creek, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Tazewell County, Illinois]] knvykiiqo0gmmgwq5z0gcdwrvreylfu 0 255753 14892312 14702443 2026-05-10T21:10:17Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892312 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Lake County, Illinois|Lake County]] a [[Cook County, Illinois|Cook County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Deer Park, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Cook County, Illinois]] [[Categori:Pentrefi Lake County, Illinois]] clga2hbn2kbck47jawg1zjeaa8vv1m3 0 255834 14892404 14700265 2026-05-11T03:32:52Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892404 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi ym [[Macoupin County, Illinois|Macoupin County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dorchester, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Macoupin County, Illinois]] 4q6rtnjo0sy4b8ea34p74n8kdvrnaju 0 255847 14892305 14704691 2026-05-10T20:18:25Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892305 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal De Soto, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Jackson County, Illinois]] pi090zyhemumrnw8jifavcqvwiievdr 0 255849 14892408 14703007 2026-05-11T04:34:51Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892408 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn [[Bureau County, Illinois|Bureau County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dover, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Bureau County, Illinois]] etuut28jm44wehlhj2cz0816sf0umte 0 255887 14892208 14700248 2026-05-10T13:12:52Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892208 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cypress, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Johnson County, Illinois]] axzwm3hk5mdcbgug8nvwmgehyr9tggy 0 255901 14892235 14700395 2026-05-10T15:59:40Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892235 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dahlgren, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Hamilton County, Illinois]] 3xh3g4jkgebt8qq91g736iy7b6he43n 0 255921 14892397 14706514 2026-05-11T03:08:25Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892397 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Donovan, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Iroquois County, Illinois]] rtkehz72xotbtplu3re1qdkn7zxokwb 0 255938 14892548 14700157 2026-05-11T10:04:43Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892548 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[St. Clair County, Illinois|St. Clair County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dupo, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi St. Clair County, Illinois]] lj1muyocbgk226b7954ot8e357esagb 0 255982 14892382 14705468 2026-05-11T01:35:41Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892382 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Sangamon County, Illinois|Sangamon County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Divernon, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Sangamon County, Illinois]] 95z8n32d2x2akodyvm21ftd8umpc395 0 256005 14892302 14700064 2026-05-10T20:15:22Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892302 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal De Land, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Piatt County, Illinois]] t7q5yz3pl1ta42qh1b6et4fkvkv7wez 0 256118 14892482 14701738 2026-05-11T09:17:40Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892482 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Du Bois, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Washington County, Illinois]] 6fkr3824ylpfz9ms69j9s4kfj9o0qbg 0 256137 14892368 14704434 2026-05-10T23:52:31Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892368 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn [[Grundy County, Illinois|Grundy County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Diamond, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Grundy County, Illinois]] 310oo4c3lwii3fjcjz0sf4jb3ep6hzj 0 256142 14892313 14706989 2026-05-10T21:10:52Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892313 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Lake County, Illinois|Lake County]] a [[Cook County, Illinois|Cook County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Deerfield, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Cook County, Illinois]] [[Categori:Pentrefi Lake County, Illinois]] 67ip41teny8o57igh40qdf0x2cp2yqf 0 256161 14892242 14700063 2026-05-10T17:02:14Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 2 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892242 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Vermont]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Vermont]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Danby, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q2972574. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q125380291|Cynthia Curtis]]'' | | | Danby | 1804 | 1871 |- | ''[[:d:Q96213832|Henry Griffith Lapham]]'' | [[Delwedd:Henry Griffith Lapham (1822–1888).png|center|128px]] | ''[[:d:Q215536|masnachwr]]'' | Danby<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> | 1822 | 1888 |- | ''[[:d:Q21177543|Silas L. Griffith]]'' | | ''[[:d:Q43845|person busnes]]''<br/>[[gwleidydd]] | Danby | 1837 | 1903 |- | ''[[:d:Q1232723|John G. Otis]]'' | [[Delwedd:John Grant Otis.png|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]] | Danby | 1838 | 1916 |- | ''[[:d:Q106776844|Ellen Hulett Button]]'' | | ''[[:d:Q27532437|ymgyrchydd dros bleidlais i ferched]]''<ref name="ref_0c01a339ba447964ecd9b5401f3023fd25af06bb87ff431877af6029debbe1c6">https://suffrage100nv.org/suffragist-biographies/ellen-hulett-button/</ref> | Danby<ref name="ref_0c01a339ba447964ecd9b5401f3023fd25af06bb87ff431877af6029debbe1c6"/> | 1839 | 1922 |- | ''[[:d:Q124486407|Nathan B. Smith]]'' | | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]] | Danby | 1841 | 1920 |- | ''[[:d:Q4164135|Carroll William Dodge]]'' | | ''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<br/>''[[:d:Q2487799|mycolegydd]]''<br/>[[fforiwr]]<br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_a67aa03141bc976ca784da1c51329b14d76eb700800b2958f78ca75214a41d51">https://bionomia.net/dataset/4ce8e3f9-2546-4af1-b28d-e2eadf05dfd4{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_a0a93be825b5cf5123303ca4655895719b67cbdaf22432bd0b7e9968411b8d2d">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/b5cdf794-8fa4-4a85-8b26-755d087bf531 |title=copi archif |access-date=2025-10-19 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324230352/https://bionomia.net/dataset/b5cdf794-8fa4-4a85-8b26-755d087bf531 |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_ed8d1f05d33ed82f1c0094b54670a465ab099bc8cee17a0ff3ab9bc51310a1c0">https://bionomia.net/dataset/b740eaa0-0679-41dc-acb7-990d562dfa37{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_c64fd56e1a3d94b871f74572c1afcb907aa081b339800c40396de20cfc071872">https://bionomia.net/dataset/cd6e21c8-9e8a-493a-8a76-fbf7862069e5{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref><br/>''[[:d:Q98544732|casglwr gwyddonol]]''<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | Danby<ref name="ref_640fb2abd31997fd5af5d77404545b7405fedf718ca5482ba048638b08c2325b">{{Cite web |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/carroll-william-dodge/ |title=copi archif |access-date=2021-03-23 |archive-date=2021-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502001048/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/carroll-william-dodge/ |url-status=dead }}</ref> | 1895 | 1988 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Vermont | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Rutland County, Vermont]] fdjyg04pj48azjslz0r691ky8vwstyn 0 256172 14892240 14703859 2026-05-10T16:42:42Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892240 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Clinton County, Illinois|Clinton County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Damiansville, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Clinton County, Illinois]] bcsg7cg646kvrr8ugjx7gsiqu97ipxh 0 256238 14892374 14703068 2026-05-11T00:34:57Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892374 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Michigan]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Michigan]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dimondale, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q3316422. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q5080847|Charles McKenny]]'' | | [[athro]] | Dimondale<ref name="ref_1617b9885b9b859dd87731314f62c0cfbc0416fcc575b1940f0e2ec3cd53e26c">{{Cite web |url=https://omeka.emich.edu/s/eastern-michigan-university-campus-buildings/item/110 |title=copi archif |access-date=2021-06-15 |archive-date=2021-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603040731/https://omeka.emich.edu/s/eastern-michigan-university-campus-buildings/item/110 |url-status=dead }}</ref> | 1860 | 1933 |- | ''[[:d:Q5040662|Carl Pray]]'' | | [[athro]] | Dimondale | 1870 | 1949 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Michigan | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Eaton County, Michigan]] qei45s79kxr8a9bbghydle00s1idzun 0 256596 14892555 14647898 2026-05-11T10:26:43Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892555 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Efrog Newydd]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Efrog Newydd]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Perry, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q525730. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q6536284|Lewis B. Parsons Jr.]]'' | [[Delwedd:Lewis Baldwin Parsons Jr.png|center|128px]] | ''[[:d:Q189290|swyddog milwrol]]'' | Perry | 1818 | 1907 |- | ''[[:d:Q5341651|Edward Austin Sheldon]]'' | [[Delwedd:Drsheldon.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q974144|addysgwr]]'' | Perry | 1823 | 1897 |- | ''[[:d:Q88282416|Harvey W. Hardy]]'' | [[Delwedd:Harvey W. Hardy.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | Perry | 1825 | 1913 |- | ''[[:d:Q6138362|James M. Bingham]]'' | | [[cyfreithiwr]]<br/>[[gwleidydd]] | Perry | 1828 | 1885 |- | ''[[:d:Q3182742|John W. Barlow]]'' | [[Delwedd:USACE John W Barlow.jpg|center|128px]] | [[fforiwr]]<br/>''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | Perry<ref name="ref_c6be7615b2d8f32d37ecc7631dca7f525736f243aaefba53f82a3e6b37b1e0d8">https://books.google.com/books?id=eX0QOpl7iBQC&pg=PA92</ref> | 1838 | 1914 |- | ''[[:d:Q6287780|Joseph Ward]]'' | [[Delwedd:Ward cvc 500h 1.jpg|center|128px]] | [[cenhadwr]] | Perry<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> | 1838 | 1889 |- | ''[[:d:Q4711005|Albert Perry Brigham]]'' | [[Delwedd:Albert Perry Brigham.png|center|128px]] | ''[[:d:Q520549|daearegwr]]'' | Perry<ref name="ref_3cca6a0984fad45f1d1982d7254a1b98e15d9b69884c108637997bf419a44c53">https://books.google.com/?id=5TEOAQAAMAAJ&pg=PA287</ref> | 1855 | 1932 |- | ''[[:d:Q85217362|J. Lewis Wyckoff]]'' | [[Delwedd:Joseph Lewis Wyckoff.png|center|128px]] | ''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | Perry | 1864 | 1931 |- | ''[[:d:Q5006943|C. W. Dibble]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | Perry | 1876 | 1948 |- | ''[[:d:Q6105708|J. Francis Harter]]'' | [[Delwedd:J. Francis Harter (New York Congressman).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]] | Perry | 1897 | 1947 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Efrog Newydd | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Wyoming County, Efrog Newydd]] f812tdngtfzs176ug1cgr99usz6l9pj 0 256640 14892549 14703344 2026-05-11T10:05:41Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892549 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Winnebago County, Illinois|Winnebago County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Durand, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Winnebago County, Illinois]] ruov1legwltm8atqxu5q04ivzu41ie1 0 256671 14892300 14719618 2026-05-10T19:58:32Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892300 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal DeWitt, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi DeWitt County, Illinois]] aswg8j4wzeqym01kg9542k180rxrilh 0 256732 14892383 14701538 2026-05-11T01:55:04Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892383 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Jefferson County, Illinois|Jefferson County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dix, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Jefferson County, Illinois]] hyrm8fb2zmghuq8vxngjoq7ynswu07h 0 256868 14892297 14700075 2026-05-10T19:50:18Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892297 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Sangamon County, Illinois|Sangamon County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dawson, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Sangamon County, Illinois]] bfpp0x1cxd522k45c5u5yyn05r510lw 0 256920 14892370 14708871 2026-05-11T00:12:40Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892370 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn [[Effingham County, Illinois|Effingham County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dieterich, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Effingham County, Illinois]] 1qe04w0i8tw9hauq1n753ociln0okpd 0 257347 14892309 14712610 2026-05-10T21:07:53Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892309 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Connecticut]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Lle cyfrifiad-dynodedig yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Connecticut]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620101839/https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year |date=2018-06-20 }} adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Deep River Center, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q755260. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q330433|Abraham Nott]]'' | | [[gwleidydd]]<ref name="ref_17e86f0e3410d95f044735dcab116d478459ed9237a34bfe084b6d0d62328861">http://hdl.handle.net/10427/005073</ref><br/>[[barnwr]]<br/>[[cyfreithiwr]] | [[Deep River, Connecticut|Deep River Center]] | 1768 | 1830 |- | ''[[:d:Q5077067|Charles E. Clarke]]'' | | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]] | [[Deep River, Connecticut|Deep River Center]] | 1790 | 1863 |- | ''[[:d:Q512745|Alpheus S. Williams]]'' | [[Delwedd:Alpheus S. Williams.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>''[[:d:Q189290|swyddog milwrol]]''<br/>[[barnwr]]<br/>''[[:d:Q193391|diplomydd]]''<br/>[[cyfreithiwr]] | [[Deep River, Connecticut|Deep River Center]] | 1810 | 1878 |- | ''[[:d:Q4888844|Benjamin Hyde Edgerton]]'' | | [[peiriannydd]]<br/>''[[:d:Q43845|person busnes]]''<br/>[[gwleidydd]] | [[Deep River, Connecticut|Deep River Center]] | 1811 | 1886 |- | ''[[:d:Q6761569|Maria Sanford]]'' | [[Delwedd:Maria Louise Sanford 1910.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q9379869|darlithydd]]''<br/>[[Athro cadeiriol|athro prifysgol]] | [[Deep River, Connecticut|Deep River Center]]<br/>[[Old Saybrook, Connecticut|Old Saybrook]]<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> | 1836 | 1920 |- | ''[[:d:Q5078641|Charles H. Stanley]]'' | [[Delwedd:Charles H. Stanley (page 421 crop).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | [[Deep River, Connecticut|Deep River Center]] | 1842 | 1913 |- | ''[[:d:Q3751840|Frank Jewett Mather]]'' | | ''[[:d:Q4164507|beirniad celf]]''<br/>[[athro]]<br/>''[[:d:Q1930187|newyddiadurwr]]''<br/>''[[:d:Q1792450|hanesydd celf]]''<ref name="ref_efa9c3f8ca1e25cfe1e7f8bb02f61c509f2d01897f8f375f4e72508a658aaeb6">''[[:d:Q17166797|Dictionary of Art Historians]]''</ref> | [[Deep River, Connecticut|Deep River Center]] | 1868 | 1953 |- | ''[[:d:Q4907939|Bill Armstrong]]'' | [[Delwedd:Richard Armstrong Yale.png|center|128px]] | ''[[:d:Q3246315|prif hyfforddwr]]'' | [[Deep River, Connecticut|Deep River Center]] | 1873 | 1938 |- | ''[[:d:Q5006309|Charles Bradford Welles]]'' | | [[hanesydd]]<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Deep River, Connecticut|Deep River Center]] | 1901 | 1969 |- | ''[[:d:Q255268|Gretchen Mol]]'' | [[Delwedd:Gretchen Mol at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped II).jpg|center|128px]] | [[actor]]<ref name="ref_4ac82af96911a2d4aa4d5f0bf586c08f3c4f7f02cbd9bfc0130f91deab5806ee">{{Cite web |url=http://esperstudio.com/alumni-of-esper-studio/ |title=copi archif |access-date=2020-04-10 |archive-date=2017-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170921095324/http://esperstudio.com/alumni-of-esper-studio/ |url-status=dead }}</ref><br/>[[model]]<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]''<br/>''[[:d:Q10800557|actor ffilm]]''<br/>''[[:d:Q2259451|actor llwyfan]]'' | [[Deep River, Connecticut|Deep River Center]] | 1972 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Connecticut | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Lleoedd cyfrifiad-dynodedig Middlesex County, Connecticut]] tsd2jrkfx8noj00wtezn3hz4uuopkrr 0 257701 14892311 14730925 2026-05-10T21:09:31Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892311 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Bwrdeisdref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Deer Lake, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q494207. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q5545636|George W. Harris]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1835 | 1920 |- | ''[[:d:Q133863396|James Blair]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> | 1841 | |- | ''[[:d:Q16043649|Charles Brown]]'' | | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]''<ref name="ref_de9d9be5d6be64951e2bdce65264f69dcfabf4ae8b70f34b17b516e6c74f936a">''[[:d:Q7889463|United States Army Center of Military History]]''</ref> | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1841 | 1919 |- | ''[[:d:Q89808139|Henry Clay Bowden]]'' | | [[milwr]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc">http://pid.emory.edu/ark:/25593/8z178{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br/>[[ffermwr]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc"/> | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc"/> | 1842 | 1924 |- | ''[[:d:Q96380770|Henry Hill]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1843 | 1908 |- | ''[[:d:Q21810160|Harry Leslie Hoffman]]'' | [[Delwedd:Harry L. Hoffman - NARA - 20807370 (cropped).jpg|center|128px]] | [[arlunydd]] | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1871 | 1964 |- | ''[[:d:Q15437116|Will J. White]]'' | | [[actor]]<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]'' | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_e0e6ebe48b01d0b378a34949a300fddfc3970f854f325964aef871716de8d922">''[[:d:Q15241312|Freebase Data Dumps]]''</ref> | 1925 | 1992 |- | ''[[:d:Q321368|George Joulwan]]'' | [[Delwedd:George Joulwan, official military photo, 1991.JPEG|center|128px]] | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1939 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Bwrdeistrefi Schuylkill County, Pennsylvania]] qpq9rxrqeu64did54kgxl4xeucr8jz7 0 257768 14892257 14711609 2026-05-10T17:51:54Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892257 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Bwrdeisdref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Darlington, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q494104. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q6264684|John Witherspoon Scott]]'' | [[Delwedd:John Witherspoon Scott (1800–1892).png|center|128px]] | [[Ysgrifennwr|llenor]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1800 | 1892 |- | ''[[:d:Q4888598|Benjamin Forstner]]'' | [[Delwedd:Benjamin Forstner.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1371796|gof gynnau]]''<br/>[[dyfeisiwr]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1834 | 1897 |- | ''[[:d:Q8020707|William Ziegler]]'' | [[Delwedd:William Ziegler 001.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]''<br/>''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1843 | 1905 |- | ''[[:d:Q4773485|Anthony Smith]]'' | | [[gwleidydd]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1844 | |- | ''[[:d:Q7945663|W. H. Seward Thomson]]'' | [[Delwedd:W. H. Seward Thomson.jpg|center|128px]] | [[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1856 | 1932 |- | ''[[:d:Q6252626|John Peter Barnes]]'' | [[Delwedd:John P Barnes.jpg|center|128px]] | [[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1881 | 1959 |- | ''[[:d:Q522270|Peter Zaremba]]'' | | ''[[:d:Q11513337|cystadleuydd yn y Gemau Olympaidd]]'' | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1908 | 1994 |- | ''[[:d:Q7299111|Raymond Robinson]]'' | | | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1910 | 1985 |- | ''[[:d:Q4911239|Bill Vinovich]]'' | [[Delwedd:Bill Vinovich (51738962949) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q716711|American football official]]''<br/>''[[:d:Q1056337|Cyfrifydd Cyhoeddus Ardystiedig]]''<ref name="ref_95e6f3181035eb4bf9ce9cae83778c1a430528b11067c159eff5167ffec4e419">{{Cite web |url=http://www.timesonline.com/bdf3e4e2-0805-11e6-9e80-23d6487f0f54.html |title=copi archif |access-date=2024-03-16 |archive-date=2018-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204010029/http://www.timesonline.com/bdf3e4e2-0805-11e6-9e80-23d6487f0f54.html |url-status=dead }}</ref> | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1960 | |- | ''[[:d:Q4648273|A. Q. Shipley]]'' | [[Delwedd:A. Q. Shipley.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]]<ref name="ref_26f8287cf34ef85eead542785aa50b04d939d683927d6893b7b143b195362745">http://www.nfl.com/player/wd/71461/profile</ref> | 1986 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Bwrdeistrefi Beaver County, Pennsylvania]] ie3f9a3118k9n7aym2mj2hzntu7xhn8 0 257790 14892413 14706808 2026-05-11T04:41:07Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892413 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Bwrdeisdref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Downingtown, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q27840. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q96143854|Ann Mendenhall]]'' | | | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1703 | 1789 |- | ''[[:d:Q883460|Thomas Wharton Jr.]]'' | [[Delwedd:Thomas Wharton (1735 - 1778), by Charles Willson Peale (1741 - 1827).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1735 | 1778 |- | ''[[:d:Q886916|Caleb P. Bennett]]'' | [[Delwedd:CalebBennett.png|center|128px]] | [[gwleidydd]] | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1758 | 1836 |- | ''[[:d:Q87903833|Anthony Van Leer]]'' | | ''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1783 | 1863 |- | ''[[:d:Q96414238|Sarah Coates Harris]]'' | | ''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_909ee1ba873e15d619d4c323eaf0dd33542d2c604af390f48cbe41f843f0b06d">''[[:d:Q28956898|Women Who Studied Plants in the Pre-Twentieth Century United States and Canada]]''</ref><br/>[[meddyg]]<ref name="ref_fad1b1e2d0f2f6b939151fdc749778634725fd8609c125c43be90d80f8f67178">https://researchworks.oclc.org/archivegrid/collection/data/898366602</ref><br/>''[[:d:Q18805|naturiaethydd]]''<ref name="ref_fad1b1e2d0f2f6b939151fdc749778634725fd8609c125c43be90d80f8f67178"/><br/>''[[:d:Q27532437|ymgyrchydd dros bleidlais i ferched]]''<ref name="ref_1b5b0a3b42f97fe5089274e23e40e93a71a28b38151b1fa305fdbd4ec8e96a24">http://archives.tricolib.brynmawr.edu/repositories/7/resources/6930</ref><ref name="ref_34ea854270ae43c15308ed4a281a11bbf984769d12c3e53fefa518cceb01c089">{{Cite web |url=https://www.galenahistory.org/research/galena-history/timeline-of-galena-history/ |title=copi archif |access-date=2020-06-23 |archive-date=2020-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200820113508/http://www.galenahistory.org/research/galena-history/timeline-of-galena-history/ |url-status=dead }}</ref><br/>''[[:d:Q64161987|mineral collector]]''<ref name="ref_7060c3cff00034b61c37d5053097ac5a4dbe17237b1b47ed2d9135c7a553abf6">https://www.mindat.org/a/ac_merchant</ref> | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]]<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_85a82bcb20ed3596f37561c35a842c121ac7d3441714ce106abf8cd4ba49426c">https://img2.newspapers.com/clip/50505826/mrs-dr-sarah-coates-harris-obit/</ref> | 1824 | 1886 |- | ''[[:d:Q97094236|Ann Alice Gheen]]'' | | | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]]<ref name="ref_76be33b0c5b5bc9c2d8a96ea575ec838db638e7be6dcef6912586ae247201338">{{Cite web |url=http://nauvoo.byu.edu/ViewPerson.aspx?ID=28416 |title=copi archif |access-date=2021-05-26 |archive-date=2021-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208210249/http://nauvoo.byu.edu/ViewPerson.aspx?ID=28416 |url-status=dead }}</ref> | 1827 | 1879 |- | ''[[:d:Q889403|Isaac P. Gray]]'' | [[Delwedd:Isaacpuseygrayindiana.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q193391|diplomydd]]''<br/>[[gwleidydd]] | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1828 | 1895 |- | ''[[:d:Q94540958|William Smedley]]'' | [[Delwedd:William Smedley (1836–1926).png|center|128px]] | ''[[:d:Q27349|deintydd]]'' | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]]<ref name="ref_f32bb4158e2229ec7e15bb3e32056fbd9368af43d14bdffc70a930b79f40b9bf">https://archive.org/details/historycolorado02ston/page/175/mode/1up</ref><ref name="ref_e764052ffbff1208fceae2e07c058de544766afa0bdb5e1836a708f1d4673603">https://www.newspapers.com/article/daily-local-news-dr-william-smedley/188832402/</ref> | 1836 | 1926 |- | ''[[:d:Q8019347|William Thomas Smedley]]'' | [[Delwedd:Portrait of William Thomas Smedley.jpg|center|128px]] | [[arlunydd]] | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1858 | 1920 |- | ''[[:d:Q984604|Harold Barron]]'' | [[Delwedd:Harold Barron 1920.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11513337|cystadleuydd yn y Gemau Olympaidd]]'' | [[Chester County, Pennsylvania|Chester County]] | 1894 | 1978 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Bwrdeistrefi Chester County, Pennsylvania]] hox4dfc92i3wzprfc421altm7n7n57a 0 257816 14892343 14785535 2026-05-10T22:32:57Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892343 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Bwrdeisdref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Denver, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q142369. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q978343|William Smith]]'' | [[Delwedd:William Smith (NYPL NYPG97-F85-424590) (cropped).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1728 | 1814 |- | ''[[:d:Q76338817|Charles Polk]]'' | | | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1732 | 1821 |- | ''[[:d:Q8014424|William Lee Davidson]]'' | [[Delwedd:William Lee Davidson.jpg|center|128px]] | [[milwr]] | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1746 | 1781 |- | ''[[:d:Q75766592|Elizabeth Speer Buchanan]]'' | | | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_60eff1d8010e228bb535322c7a52150c730b2ac70a31ea8c43ee4796853fed0b">''[[:d:Q19847326|Genealogics]]''</ref> | 1767 | 1833 |- | ''[[:d:Q8004159|William Addams]]'' | | [[gwleidydd]]<ref name="ref_17e86f0e3410d95f044735dcab116d478459ed9237a34bfe084b6d0d62328861">http://hdl.handle.net/10427/005073</ref><br/>[[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1777 | 1858 |- | ''[[:d:Q96475325|Sarah Paxon Moore Cooper]]'' | | ''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<ref name="ref_dcfd4038a6f5533035080c9cacbe039f2c01866604cd3dbd4914ab0f2c7fca11">''[[:d:Q59611233|Harvard Index of Botanists]]''</ref><br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_909ee1ba873e15d619d4c323eaf0dd33542d2c604af390f48cbe41f843f0b06d">''[[:d:Q28956898|Women Who Studied Plants in the Pre-Twentieth Century United States and Canada]]''</ref><ref name="ref_289341c660175f0fc3438c62ad40228b6016b379430be4a5afee088c04451c80">https://www.biodiversitylibrary.org/page/41742474</ref><ref name="ref_546ae9ae3f4a47e7cfa9def49c410279dddf01c726bc92e5299cc950cd9d8bd9">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/83ae84cf-88e4-4b5c-80b2-271a15a3e0fc |title=copi archif |access-date=2025-10-19 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205042418/https://bionomia.net/dataset/83ae84cf-88e4-4b5c-80b2-271a15a3e0fc |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_b6540a4c705abeaba9ee611a4257a2140b831c4b93b682b356f938814793f97a">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/85714c48-f762-11e1-a439-00145eb45e9a |title=copi archif |access-date=2025-10-19 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324034245/https://bionomia.net/dataset/85714c48-f762-11e1-a439-00145eb45e9a |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1824 | 1908 |- | ''[[:d:Q80464154|Amos Kling]]'' | | ''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1833 | 1913 |- | ''[[:d:Q99526084|Louis Blaul]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_011a2b3f836de90a2e905b0a7dc9473c5168c55cd74c8f13d8e41396418ea0bf">https://cabinetcardphotographers.blogspot.com/2017/10/blaul.html</ref> | 1854 | 1909 |- | ''[[:d:Q78246989|Kiehl Newswanger]]'' | | [[arlunydd]]<ref name="ref_e86e8b1ab2b1831fb2168b0e737612b5ddaa4dc1d4440f260b31d22650d6ab8c">https://lancasteronline.com/features/entertainment/plain-life-as-seen-by-a-complicated-artist/article_0f6029f7-10ff-5516-b374-d85482f784d5.html</ref> | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_e86e8b1ab2b1831fb2168b0e737612b5ddaa4dc1d4440f260b31d22650d6ab8c"/> | 1900 | |- | ''[[:d:Q94533376|J. Daniel Hess]]'' | | ''[[:d:Q1622272|academydd]]''<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | 1937 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Bwrdeistrefi Lancaster County, Pennsylvania]] ab06funmh147z2fc9j85w1qbj6bng90 0 258388 14892254 14633245 2026-05-10T17:42:58Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892254 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Bwrdeisdref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Darby, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q27844. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q5498185|Frederick K. Engle]]'' | | ''[[:d:Q189290|swyddog milwrol]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1799 | 1868 |- | ''[[:d:Q6241588|John James Pearson]]'' | [[Delwedd:John James Pearson (1800–1888).png|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]]<ref name="ref_6766757dde6188f07a55b9e5c4197c6e9879e1a6f41ea13ff0f97ec7c1e53019">https://www.newspapers.com/article/harrisburg-telegraph-obituary-john-j-p/126449339/</ref> | 1800 | 1888 |- | ''[[:d:Q7160941|Peirce Crosby]]'' | [[Delwedd:Peirce Crosby.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q189290|swyddog milwrol]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1824 | 1899 |- | ''[[:d:Q6224477|John C. Kelton]]'' | [[Delwedd:John C Kelton.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1828 | 1893 |- | ''[[:d:Q56284254|William Garrigues Powel]]'' | | [[gwleidydd]] | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1852 | 1894 |- | ''[[:d:Q60379514|Alan Calvert]]'' | [[Delwedd:Alan Calvert.png|center|128px]] | ''[[:d:Q13381376|codwr pwysau]]''<br/>''[[:d:Q43845|person busnes]]''<br/>''[[:d:Q2516866|cyhoeddwr]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1875 | 1944 |- | ''[[:d:Q70495879|Ann Fowler Rhoads]]'' | [[Delwedd:Ann Fowler Rhoads by Paul W. Meyer PWM-06401.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15839134|ecolegydd]]''<ref name="ref_5fc7de01a3c91eb1a6f166f3101ab4b08868f75f00287d754bcc34d10b79d852">{{Cite web |url=https://www.chestnuthilllocal.com/2014/11/13/local-legend-honored-36-years-tireless-research/ |title=copi archif |access-date=2023-03-28 |archive-date=2020-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324152719/https://www.chestnuthilllocal.com/2014/11/13/local-legend-honored-36-years-tireless-research/ |url-status=dead }}</ref><br/>''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<ref name="ref_23c2cb26f446af0fb49419a3319f45609565bb9282c216c87ab97838c90d2688">https://web.archive.org/web/20191012174605/http://www.schuylkillcenter.org/publications/press_releases/2014/ann-fowler-rhoads-2014-meigs-award-9-10-14.php</ref><br/>''[[:d:Q1162163|cyfarwyddwr]]''<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_23c2cb26f446af0fb49419a3319f45609565bb9282c216c87ab97838c90d2688"/> | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1938 | |- | ''[[:d:Q6170153|Jean B. Cryor]]'' | | [[gwleidydd]] | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1938 | 2009 |- | ''[[:d:Q6371684|Karl Chandler]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1952 | |- | ''[[:d:Q6272601|Jonathan Bixby]]'' | | ''[[:d:Q1323191|dylunydd gwisgoedd]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1959 | 2001 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Bwrdeistrefi Delaware County, Pennsylvania]] std53l8odzi4bctyqdycu8wuxl36mbs 0 258883 14892525 14808236 2026-05-11T09:55:41Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892525 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Kansas]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: ''unincorporated community'') yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Kansas]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dunkirk, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q376616. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q22059201|Minnie J. Grinstead]]'' | [[Delwedd:Minnie J. Grinstead (circa 1920).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>''[[:d:Q27532437|ymgyrchydd dros bleidlais i ferched]]''<ref name="ref_305807d63b6906880e13e919c585d5d546d5e13c04ed521da8acc9c14b0ce3ca">''[[:d:Q66663817|Online Biographical Dictionary of the Woman Suffrage Movement in the United States]]''</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1869 | 1925 |- | ''[[:d:Q27954427|Dan B. Shields]]'' | | | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1878 | 1970 |- | ''[[:d:Q355502|Lee Allen]]'' | [[Delwedd:Lee Allen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12800682|chwaraewr sacsoffon]]''<br/>''[[:d:Q15981151|cerddor jazz]]''<ref name="ref_3f27188907a420026d83154bbf06214d807464de90894c2fd3a7a7bbc7ba30de">http://tulprimo.hosted.exlibrisgroup.com/tref:books+:TUL_VOYAGER966417{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1926 | 1994 |- | ''[[:d:Q3809739|Johnny Orr]]'' | [[Delwedd:Johnny Orr.png|center|128px]] | ''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]''<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref><br/>''[[:d:Q5137571|hyfforddwr pêl-fasged]]''<ref name="ref_e323167fbf437e752f1fecf70e13d1ca80f15c10ccf02ba7d9d49c3460126694">''[[:d:Q100311335|College Basketball at Sports-Reference.com]]''</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1927 | 2013 |- | ''[[:d:Q4910727|Bill Russell]]'' | [[Delwedd:1971 Ticketron Bill Russell.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11336312|professional baseball player]]''<ref name="ref_a65c3fc3b5693fec6b4313a0db12f6649ff1792a823984ca002bf177353cfbe9">''[[:d:Q5324256|ESPN Major League Baseball]]''</ref><br/>''[[:d:Q139301532|shortstop]]'' | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1948 | |- | ''[[:d:Q3036017|Donald Farmer]]'' | | [[cyfarwyddwr ffilm]]<br/>[[actor]]<br/>[[sgriptiwr]] | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1954 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Kansas | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Cymunedau Crawford County, Kansas]] 1jpqtg02rx5psolwqoqvua06ovovqp9 0 258950 14892418 14805443 2026-05-11T07:05:30Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892418 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Kansas]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: ''unincorporated community'') yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Kansas]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dry Wood, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q376616. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q22059201|Minnie J. Grinstead]]'' | [[Delwedd:Minnie J. Grinstead (circa 1920).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>''[[:d:Q27532437|ymgyrchydd dros bleidlais i ferched]]''<ref name="ref_305807d63b6906880e13e919c585d5d546d5e13c04ed521da8acc9c14b0ce3ca">''[[:d:Q66663817|Online Biographical Dictionary of the Woman Suffrage Movement in the United States]]''</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1869 | 1925 |- | ''[[:d:Q27954427|Dan B. Shields]]'' | | | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1878 | 1970 |- | ''[[:d:Q355502|Lee Allen]]'' | [[Delwedd:Lee Allen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12800682|chwaraewr sacsoffon]]''<br/>''[[:d:Q15981151|cerddor jazz]]''<ref name="ref_3f27188907a420026d83154bbf06214d807464de90894c2fd3a7a7bbc7ba30de">http://tulprimo.hosted.exlibrisgroup.com/tref:books+:TUL_VOYAGER966417{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1926 | 1994 |- | ''[[:d:Q3809739|Johnny Orr]]'' | [[Delwedd:Johnny Orr.png|center|128px]] | ''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]''<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref><br/>''[[:d:Q5137571|hyfforddwr pêl-fasged]]''<ref name="ref_e323167fbf437e752f1fecf70e13d1ca80f15c10ccf02ba7d9d49c3460126694">''[[:d:Q100311335|College Basketball at Sports-Reference.com]]''</ref> | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1927 | 2013 |- | ''[[:d:Q4910727|Bill Russell]]'' | [[Delwedd:1971 Ticketron Bill Russell.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11336312|professional baseball player]]''<ref name="ref_a65c3fc3b5693fec6b4313a0db12f6649ff1792a823984ca002bf177353cfbe9">''[[:d:Q5324256|ESPN Major League Baseball]]''</ref><br/>''[[:d:Q139301532|shortstop]]'' | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1948 | |- | ''[[:d:Q3036017|Donald Farmer]]'' | | [[cyfarwyddwr ffilm]]<br/>[[actor]]<br/>[[sgriptiwr]] | [[Crawford County, Kansas|Crawford County]] | 1954 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Kansas | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Cymunedau Crawford County, Kansas]] pkzgk9nf4keyv6vsc5vka2dw14lb9jf 0 261154 14892315 14699677 2026-05-10T21:12:52Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892315 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Iowa]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Iowa]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Defiance, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1922681. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q442373|C. A. Robins]]'' | [[Delwedd:C. A. Robins (Idaho Governor).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>[[meddyg]]<ref name="ref_eb9d10e39faa522dc7ef3842471aebedd1f3cadc4726e8943857492c4e915538">http://doctor.webmd.com/doctor/greg-robins-57336e9d-6263-4544-a7d1-d199b3895a3f-overview{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | Defiance | 1884 | 1970 |- | ''[[:d:Q7933747|Virgil Blum]]'' | | ''[[:d:Q1238570|gwyddonydd gwleidyddol]]'' | Defiance | 1913 | 1990 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Iowa | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Shelby County, Iowa]] 48oqyyz7pqxojb3lbtkdqfndds9pv60 0 262742 14892329 14701715 2026-05-10T21:52:40Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 3 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892329 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Indiana]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Indiana]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Delphi, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q2953412. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q2580838|William V. Lucas]]'' | [[Delwedd:William Vincent Lucas.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | Delphi | 1835 | 1921 |- | ''[[:d:Q39071249|Bob Olinger]]'' | [[Delwedd:Sheriff Bob Olinger.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q578478|sieriff]]''<br/>''[[:d:Q20650523|brigand]]'' | Delphi | 1850 | 1881 |- | ''[[:d:Q5126812|Clarence Whistler]]'' | [[Delwedd:Clarence Whistler.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12369333|reslwr amatur]]''<br/>[[actor]]<br/>''[[:d:Q13474373|ymgodymwr proffesiynol]]''<ref name="ref_6b709754aeaacc276db0b9c29930fb58abb52a32e861cac9a7533c89527b8410">http://www.wrestlingclassics.com/wawli/New231-240.htm</ref> | Delphi | 1856 | 1885 |- | ''[[:d:Q21391132|Walter Harrison Evans]]'' | | ''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]'' | Delphi<ref name="ref_e8e410747ffe24faf4effe0a2eaa81d2edb53659a19f7bbba5b5b24bdf1fe9f8">{{Cite web |url=http://shicollections.org/?p=creators/creator&id=120 |title=copi archif |access-date=2020-04-29 |archive-date=2020-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200815142210/http://shicollections.org/?p=creators/creator&id=120 |url-status=dead }}</ref> | 1863 | 1941 |- | ''[[:d:Q66487066|Lewis Beatrice Sims Rose]]'' | | ''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<ref name="ref_2fbcd70ea6d1f1a9dd2c82d60977f1fbcfff272c39807353423621a7bbf1e93a">''[[:d:Q172266|Biodiversity Heritage Library]]''</ref><br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_2fbcd70ea6d1f1a9dd2c82d60977f1fbcfff272c39807353423621a7bbf1e93a">''[[:d:Q172266|Biodiversity Heritage Library]]''</ref><ref name="ref_2fbcd70ea6d1f1a9dd2c82d60977f1fbcfff272c39807353423621a7bbf1e93a">''[[:d:Q172266|Biodiversity Heritage Library]]''</ref><ref name="ref_a0a93be825b5cf5123303ca4655895719b67cbdaf22432bd0b7e9968411b8d2d">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/b5cdf794-8fa4-4a85-8b26-755d087bf531 |title=copi archif |access-date=2025-10-18 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324230352/https://bionomia.net/dataset/b5cdf794-8fa4-4a85-8b26-755d087bf531 |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_c64fd56e1a3d94b871f74572c1afcb907aa081b339800c40396de20cfc071872">https://bionomia.net/dataset/cd6e21c8-9e8a-493a-8a76-fbf7862069e5{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref><br/>''[[:d:Q98544732|casglwr gwyddonol]]''<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | Delphi<ref name="ref_5703501c1d5c8b3585496c34b0fabe1fc67facf754aa936e97907d9be0a96a2d">{{Cite web |url=http://cactusandsucculentsociety.org/cssaarchives/Joseph%20Nelson%20Rose.pdf |title=copi archif |access-date=2020-04-12 |archive-date=2020-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200630162342/http://cactusandsucculentsociety.org/cssaarchives/Joseph%20Nelson%20Rose.pdf |url-status=dead }}</ref> | 1864 | 1932 |- | ''[[:d:Q4463404|Walter B. Rogers]]'' | [[Delwedd:Walter Bowman Rogers (1865–1939).png|center|128px]] | ''[[:d:Q158852|arweinydd]]''<br/>''[[:d:Q806349|arweinydd band]]''<br/>''[[:d:Q24574678|cornetist]]''<br/>''[[:d:Q1643514|trefnydd cerdd]]''<br/>[[cyfansoddwr]]<br/>''[[:d:Q12377274|trympedwr]]'' | Delphi | 1865 | 1939 |- | ''[[:d:Q506416|Doxie Moore]]'' | [[Delwedd:Doxie Moore.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q5137571|hyfforddwr pêl-fasged]]''<ref name="ref_8fd3ee9379270125191fd9986f33675ae8765dc5ac90f0490bbd60831640e523">''[[:d:Q22235911|Basketball Reference]]''</ref><br/>''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]'' | Delphi | 1911 | 1986 |- | ''[[:d:Q7345106|Robert H. Shaffer]]'' | | ''[[:d:Q21281706|gweinyddwr academig]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]''<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]]<ref name="ref_2e577811c86d2b9b8c2eb7319738885054676ba57fdf5ed26a120bde07e1aa8b">''[[:d:Q117272481|Indiana Authors and Their Books, 1917–1966]]''</ref> | Delphi<ref name="ref_97c75eb52fc9fd17a97a54a6a0286d514d8a9b45240d9d031794c3104f759fbc">https://archives.iu.edu/catalog/InU-Ar-VAE0562</ref> | 1915 | 2017 |- | ''[[:d:Q3658803|Carl Shaeffer]]'' | | ''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]'' | Delphi | 1924 | 1974 |- | ''[[:d:Q6779562|Mary Flower]]'' | | [[cerddor]] | Delphi<ref name="ref_e0e6ebe48b01d0b378a34949a300fddfc3970f854f325964aef871716de8d922">''[[:d:Q15241312|Freebase Data Dumps]]''</ref> | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Indiana | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Carroll County, Indiana]] o0fz1qx6vt6ynjitfpsok7dh9tuw93k 0 263125 14892487 14710099 2026-05-11T09:24:32Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892487 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Iowa]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Iowa]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dubuque, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q493794. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q94886244|Marc Lagen]]'' | | ''[[:d:Q978044|weithredwr]]''<ref name="ref_7d2be0d41e3e070d322e3e74db28dc07788157999622a6f219686a488170ede0">''[[:d:Q23833686|Catalog of the German National Library]]''</ref><br/>''[[:d:Q131524|entrepreneur]]''<ref name="ref_7d2be0d41e3e070d322e3e74db28dc07788157999622a6f219686a488170ede0">''[[:d:Q23833686|Catalog of the German National Library]]''</ref> | Dubuque<ref name="ref_7d2be0d41e3e070d322e3e74db28dc07788157999622a6f219686a488170ede0">''[[:d:Q23833686|Catalog of the German National Library]]''</ref> | 1882 | 1946 |- | ''[[:d:Q91623415|Arthur J. Vorwald]]'' | | [[meddyg]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>''[[:d:Q3368718|patholegydd]]''<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | Dubuque | 1904 | 1974 |- | ''[[:d:Q94689924|Donovan F. Ward]]'' | | ''[[:d:Q774306|llawfeddyg]]'' | Dubuque<ref name="ref_fc8fa38daa4b0400adf415959423ddd58be1a2008d0d01633b7b72f3fd442f0c">http://aspace.lib.uiowa.edu/agents/people/837</ref> | 1904 | 1998 |- | ''[[:d:Q96749958|Burton Lee Potterveld]]'' | | [[Celfyddydwr|arlunydd]]<ref name="ref_718a1e716e05ca366e03ddea6f8d8d0f957c456e123056f68f0c4529f5995bd0">''[[:d:Q18912790|Library of Congress Name Authority File]]''</ref><ref name="ref_43a10513912ae037530a91c05d92a32d9490005f6060417f4189b98c8f0b2e10">{{Cite web |url=https://wisconsinart.org/archives/artist/burton-lee-potterveld/profile-128.aspx |title=copi archif |access-date=2022-06-12 |archive-date=2022-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220106153445/https://wisconsinart.org/archives/artist/burton-lee-potterveld/profile-128.aspx |url-status=dead }}</ref><br/>''[[:d:Q5322166|cynllunydd]]''<ref name="ref_8c99c49a7fa983c35c3aa1c422e3167238d01d64329cfb24e6fa98bfafb1d3cb">''[[:d:Q41640909|Artists of the World Online]]''</ref><ref name="ref_43a10513912ae037530a91c05d92a32d9490005f6060417f4189b98c8f0b2e10"/><ref name="ref_41f930cfd8e9ecd4b146af161663486551da58cc58f463990014e3a79d0ad020">''[[:d:Q59775114|askArt]]''</ref><br/>[[arlunydd]]<ref name="ref_8c99c49a7fa983c35c3aa1c422e3167238d01d64329cfb24e6fa98bfafb1d3cb">''[[:d:Q41640909|Artists of the World Online]]''</ref><ref name="ref_5bb22c25fbd386da0b9b80521bc5b85cbeb433184f66167e1164ef3eb7ab2a77">''[[:d:Q50813730|Invaluable.com]]''</ref><ref name="ref_41f930cfd8e9ecd4b146af161663486551da58cc58f463990014e3a79d0ad020">''[[:d:Q59775114|askArt]]''</ref><br/>[[awdur]]<ref name="ref_43a10513912ae037530a91c05d92a32d9490005f6060417f4189b98c8f0b2e10"/><br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]''<ref name="ref_43a10513912ae037530a91c05d92a32d9490005f6060417f4189b98c8f0b2e10"/> | Dubuque<ref name="ref_90f178171a005210032f422d0bb2cafe15a19c837cd471cec98426681e43721e">https://www.ancestry.com/discoveryui-content/view/198971932:2238</ref><ref name="ref_43a10513912ae037530a91c05d92a32d9490005f6060417f4189b98c8f0b2e10"/><ref name="ref_41f930cfd8e9ecd4b146af161663486551da58cc58f463990014e3a79d0ad020">''[[:d:Q59775114|askArt]]''</ref> | 1908 | 2000 |- | ''[[:d:Q91025305|Jane Gilbert]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | Dubuque<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | 1919 | 2004 |- | ''[[:d:Q86131|Norman Shetler]]'' | | [[pianydd]]<br/>''[[:d:Q2629392|pypedwr]]''<br/>''[[:d:Q19747285|academic musician]]''<br/>''[[:d:Q2217284|puppet designer]]''<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | Dubuque<ref name="ref_d907c752b2a41124932aa46579a2ccbf66e45ea2c507ac727f0ae9c27e2511f5">{{Cite web |url=https://winterreise.online/lagger-shetler/ |title=copi archif |access-date=2024-07-15 |archive-date=2024-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625191155/https://winterreise.online/lagger-shetler/ |url-status=dead }}</ref> | 1931 | 2024 |- | ''[[:d:Q89756123|John D. Buenker]]'' | | [[hanesydd]]<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]''<ref name="ref_60bbb9a967afed113b4e3d0fc4429589aa5ba7c846d0c94c5d7be9550ee273f6">https://www.uwp.edu/explore/news/johndbuenker.cfm</ref> | Dubuque<ref name="ref_861c2d89a53992011e3dfc92ea229be90d29d0e8176f032a84ce2a789b3da8d5">https://www.purathstrand.com/obituaries/John-David-Buenker?obId=12630562</ref> | 1937 | 2020 |- | ''[[:d:Q95757195|Bruce L. Chalmers]]'' | | [[mathemategydd]]<ref name="ref_7d2be0d41e3e070d322e3e74db28dc07788157999622a6f219686a488170ede0">''[[:d:Q23833686|Catalog of the German National Library]]''</ref> | Dubuque<ref name="ref_00bbe5167c443dbdd9b4e2fbf8bae513d540386169f8e5b7743af3993ed03d1c">https://history-of-approximation-theory.com/fpapers/chalmers.pdf</ref> | 1938 | 2015 |- | ''[[:d:Q87089602|Ted Burgmeier]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | Dubuque | 1955 | 2013 |- | ''[[:d:Q94907113|Bruce Klosterman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | Dubuque | 1963 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Iowa | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Dubuque County, Iowa]] paiguakw33rd7a6zp1rve8l4ueoz85u 0 264232 14892256 14715659 2026-05-10T17:44:07Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892256 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Arkansas]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Arkansas]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dardanelle, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q79526. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q1604966|Henderson M. Jacoway]]'' | [[Delwedd:HendersonMJacoway.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]] | Dardanelle<ref name="ref_93268316f69a37670e4f3c4f480b361f5236d2f5d0be6ed31b312c410f173af7">https://history.house.gov/People/Detail/15743</ref> | 1870 | 1947 |- | ''[[:d:Q113778233|Charles T. Davis]]'' | | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>''[[:d:Q80687|ysgrifennydd]]''<br/>''[[:d:Q107526461|associate editor]]''<br/>[[bardd]] | Dardanelle<ref name="ref_9a8555c54c68e7cee9a708d623c2f9537f07e7ef44b7cfec78c52eaec0b32463">''[[:d:Q113540579|Poets Laureate of Arkansas]]''</ref> | 1888 | 1945 |- | ''[[:d:Q46608578|Christina Morton]]'' | | [[arlunydd]]<br/>[[Celfyddydwr|arlunydd]] | Dardanelle | 1891 | 1957 |- | ''[[:d:Q64683633|Charles Balloun]]'' | | [[gwleidydd]] | Dardanelle | 1904 | 1995 |- | ''[[:d:Q21996957|Gwendolyn Wilson Fowler]]'' | | [[fferyllydd]]<br/>''[[:d:Q5468328|Foreign Service officer]]''<br/>[[cemegydd]] | Dardanelle | 1907 | 1997 |- | ''[[:d:Q4112506|Roger Clinton Sr.]]'' | | | Dardanelle | 1909 | 1967 |- | ''[[:d:Q1475309|Johnny Carpenter]]'' | | [[sgriptiwr]]<br/>[[actor]]<br/>[[cynhyrchydd ffilm]]<br/>''[[:d:Q10800557|actor ffilm]]'' | Dardanelle | 1914 | 2003 |- | ''[[:d:Q51751995|Orval Lee Jaggers]]'' | | | Dardanelle | 1916 | 2004 |- | ''[[:d:Q16104403|Jim Caldwell]]'' | | [[gwleidydd]] | Dardanelle | 1936 | |- | ''[[:d:Q3090307|Tom Cotton]]'' | [[Delwedd:Tom Cotton official Senate photo.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<ref name="ref_711dc227e2c4722c38474da54454b95019dd6264007761e72628cda8558d8a14">{{Cite web |url=https://www.workwithdata.com/person/tom-cotton-1977 |title=copi archif |access-date=2024-10-10 |archive-date=2024-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009112836/https://www.workwithdata.com/person/tom-cotton-1977 |url-status=dead }}</ref><br/>[[cyfreithiwr]]<br/>''[[:d:Q16849727|ymgynghorydd busnes]]''<ref name="ref_fd7fb703e6b5b4c5672917c60ee69bb46c0859f387b7db0ba274e775d76dce3f">http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=C001095</ref><br/>[[ffermwr]]<ref name="ref_fd7fb703e6b5b4c5672917c60ee69bb46c0859f387b7db0ba274e775d76dce3f"/> | Dardanelle | 1977 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Arkansas | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Yell County, Arkansas]] bcdn5uwbw8dfe0pk3ybv9ibxsm2vhqj 0 264662 14892298 14698229 2026-05-10T19:52:43Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892298 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Washington]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Washington]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dayton, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q925426. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q51719255|Frederick Gilbreath]]'' | [[Delwedd:Major General Frederick Gilbreath.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | Baileysburg | 1888 | 1969 |- | ''[[:d:Q5343388|Edward Hearn]]'' | [[Delwedd:The Truthful Liar (1922) - 1.jpg|center|128px]] | [[actor]] | Baileysburg | 1888 | 1963 |- | ''[[:d:Q106725511|Elinor Lehto]]'' | | ''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<ref name="ref_d7c8224b4842faeb5a84f8827537b2c23bb5e737650b305bda8ecf8a0a589309">https://canotia.org/volumes/CANOTIA_2009_Vol5_1_Makings_Remembrance_Elinor_Lehto.pdf</ref><br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_ae22402907916a05fabcdf8906bd1a3faa36ab644745f3ebb132836e54cc6bd3">https://plants.jstor.org/stable/10.5555/al.ap.person.bm000062942</ref><ref name="ref_c64fd56e1a3d94b871f74572c1afcb907aa081b339800c40396de20cfc071872">https://bionomia.net/dataset/cd6e21c8-9e8a-493a-8a76-fbf7862069e5{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref><ref name="ref_38c18094583673247547baa7cf60a7eda3ac4ad4ffdfccdb98a4d74cfe8387ad">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/8bc47548-aaed-4ad6-96d0-85c97955a81e |title=copi archif |access-date=2026-02-05 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324183524/https://bionomia.net/dataset/8bc47548-aaed-4ad6-96d0-85c97955a81e |url-status=dead }}</ref><br/>''[[:d:Q674426|curadur]]''<ref name="ref_d7c8224b4842faeb5a84f8827537b2c23bb5e737650b305bda8ecf8a0a589309"/><br/>''[[:d:Q98544732|casglwr gwyddonol]]''<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | Baileysburg<ref name="ref_d7c8224b4842faeb5a84f8827537b2c23bb5e737650b305bda8ecf8a0a589309"/><ref name="ref_ae22402907916a05fabcdf8906bd1a3faa36ab644745f3ebb132836e54cc6bd3"/> | 1915 | 2009 |- | ''[[:d:Q27097237|Richard Lee Lyman]]'' | | ''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | Baileysburg | 1951 | |- | ''[[:d:Q11309638|Jim Watkins]]'' | [[Delwedd:Jim Watkins 1 (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q43845|person busnes]]''<br/>''[[:d:Q327029|mecanydd]]''<ref name="ref_0bc964cd9191bb53cefc3d002e29f8690fc1c073a109e234f2392f0777296888">https://www.washingtonpost.com/technology/2019/09/12/helicopter-repairman-leader-internets-darkest-reaches-life-times-chan-owner-jim-watkins/</ref><br/>''[[:d:Q2072298|recruiter]]''<ref name="ref_0bc964cd9191bb53cefc3d002e29f8690fc1c073a109e234f2392f0777296888"/> | Baileysburg<ref name="ref_54fdefb875b3bacb28b06954ae8162a2dab174ea5cfaaa958755e8ad08894822">https://www.wired.com/story/the-weird-dark-history-8chan/</ref> | 1963 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Washington | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Columbia County, Washington]] ngowgb8ce374dfu5e5i3lodhia3t3s5 0 265386 14892347 14702017 2026-05-10T22:35:56Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892347 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Texas]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Texas]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Deport, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q969133. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q7304997|Red Schillings]]'' | [[Delwedd:Red Schillings.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10871364|chwaraewr pêl fas]]'' | Deport | 1900 | 1954 |- | ''[[:d:Q6794249|Mavis Kelsey]]'' | | [[meddyg]]<ref name="ref_f9ef0fa638dada1a547c98fb6d2961ddf0d5e786c28c4e7c49c7b316192ebba8">{{Cite web |url=https://www.kelsey-seybold.com/about-us/dr-kelsey/dr-kelseys-life-times |title=copi archif |access-date=2021-06-24 |archive-date=2021-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411104325/https://www.kelsey-seybold.com/about-us/dr-kelsey/dr-kelseys-life-times |url-status=dead }}</ref> | Deport<ref name="ref_f9ef0fa638dada1a547c98fb6d2961ddf0d5e786c28c4e7c49c7b316192ebba8"/> | 1912 | 2013 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Texas | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Lamar County, Texas]] tisw3dw0v8xk6zcvqgodrzvqufldkyp 0 265973 14892486 14702033 2026-05-11T09:22:06Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892486 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Texas]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Texas]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dublin, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q981816. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q1452413|Fred Lewis Crawford]]'' | [[Delwedd:Fred L. Crawford cph.3c32254.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>''[[:d:Q326653|cyfrifydd]]''<br/>''[[:d:Q131524|entrepreneur]]''<br/>''[[:d:Q627436|maes gwaith]]''<br/>''[[:d:Q1162163|cyfarwyddwr]]'' | Dublin | 1888 | 1957 |- | ''[[:d:Q17421665|H. Lane Mitchell]]'' | | [[peiriannydd]]<br/>[[gwleidydd]]<br/>''[[:d:Q13582652|peiriannydd sifil]]'' | Dublin | 1895 | 1978 |- | ''[[:d:Q113337047|Joseph Hampton Atkinson]]'' | [[Delwedd:Lt Gen Joseph H. Atkinson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]''<br/>''[[:d:Q105550321|military aviator]]'' | Dublin<ref name="ref_45a2f45a39b5a6a8f704942de8d8076877dfa9527b87ba6a28b9b7c39eb4f9c5">https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/107783/joseph-h-atkinson/</ref> | 1900 | 1984 |- | ''[[:d:Q72962629|Llerena Friend]]'' | [[Delwedd:Friend llerena 1924.png|center|128px]] | ''[[:d:Q182436|llyfrgellydd]]''<br/>[[hanesydd]]<ref name="ref_2d0dc5aefa13d7b80b0bc217f093ce7956154638c0c37978b943feb64919b28f">''[[:d:Q19938912|ffeil awdurdod y BnF]]''</ref> | Dublin | 1903 | 1995 |- | ''[[:d:Q19519310|Rom Stanifer]]'' | | ''[[:d:Q17486376|sport shooter]]'' | Dublin | 1904 | 1970 |- | ''[[:d:Q101210333|George F. Sensabaugh]]'' | | | Dublin<ref name="ref_af6d1fd351176ae600a80c093bee9784ccc0976fbad4d90d62af2a13865344de">{{Cite web |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/george-f-sensabaugh/ |title=copi archif |access-date=2021-03-13 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419062307/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/george-f-sensabaugh/ |url-status=dead }}</ref> | 1906 | 2002 |- | ''[[:d:Q133618950|Robert Franklin Leslie]]'' | | [[athro]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Ysgrifennwr|llenor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | Dublin<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | 1911 | 1992 |- | ''[[:d:Q2651290|George Andrew Davis]]'' | [[Delwedd:George Andrew Davis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19934710|swyddog yr awyrlu]]'' | Dublin | 1920 | 1952 |- | ''[[:d:Q5931109|Jim Spruill]]'' | | ''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]''<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref><br/>''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]''<ref name="ref_a4a335d555ff6a090eeb1b972baac850c2247fe103f5427365c83243adc625cb">''[[:d:Q7246590|Pro Football Reference]]''</ref><br/>''[[:d:Q42331263|American football coach]]'' | Dublin | 1923 | 2006 |- | ''[[:d:Q1702316|Johnny Duncan]]'' | [[Delwedd:Johnny Duncan (1971).png|center|128px]] | [[cerddor]]<br/>[[canwr]]<br/>''[[:d:Q753110|cyfansoddwr caneuon]]'' | Dublin<ref name="ref_e0e6ebe48b01d0b378a34949a300fddfc3970f854f325964aef871716de8d922">''[[:d:Q15241312|Freebase Data Dumps]]''</ref> | 1938 | 2006 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Texas | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Erath County, Texas]] 6jdypsx0dc7ded72btchksinogllln9 0 266360 14892237 14698114 2026-05-10T16:33:24Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892237 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Georgia]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Georgia]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dalton, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q996830. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q92305361|William Lyle Bryan]]'' | | [[athro]]<ref name="ref_1f547c55e6342c042aad0a16a98bb3c9f0d7a0880902c1a1322c007085769872">http://pid.emory.edu/ark:/25593/8z2d2{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br/>[[cyfreithiwr]]<ref name="ref_1f547c55e6342c042aad0a16a98bb3c9f0d7a0880902c1a1322c007085769872"/><br/>''[[:d:Q47064|person milwrol]]''<ref name="ref_1f547c55e6342c042aad0a16a98bb3c9f0d7a0880902c1a1322c007085769872"/> | Dalton | 1890 | 1960 |- | ''[[:d:Q5335989|Eddie Dwight]]'' | | ''[[:d:Q10871364|chwaraewr pêl fas]]'' | Dalton | 1905 | 1975 |- | ''[[:d:Q92306175|Helen Bullard]]'' | | ''[[:d:Q8125919|political adviser]]''<ref name="ref_de6eb92219565281165cb91f353c273fe21da5484ee7d63592563b6c726980d0">http://pid.emory.edu/ark:/25593/8z2jm{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br/>''[[:d:Q15978655|ymgynghorydd]]''<ref name="ref_de6eb92219565281165cb91f353c273fe21da5484ee7d63592563b6c726980d0"/> | Dalton | 1908 | 1979 |- | ''[[:d:Q7822625|Tony Ingle]]'' | | ''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]''<br/>''[[:d:Q5137571|hyfforddwr pêl-fasged]]''<ref name="ref_e323167fbf437e752f1fecf70e13d1ca80f15c10ccf02ba7d9d49c3460126694">''[[:d:Q100311335|College Basketball at Sports-Reference.com]]''</ref> | Dalton | 1952 | 2021 |- | ''[[:d:Q5248340|Deborah Norville]]'' | [[Delwedd:DeborahNorvilleAtMetOpera.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1930187|newyddiadurwr]]''<br/>''[[:d:Q22976182|television journalist]]''<br/>''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | Dalton | 1958 | |- | ''[[:d:Q6193435|Jim Arnold]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | Dalton | 1961 | |- | ''[[:d:Q7681591|Tammy Jo Kirk]]'' | [[Delwedd:Tammy Jo Kirk.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3014296|rasiwr motobeics]]''<br/>''[[:d:Q17614049|perchennog NASCAR]]'' | Dalton | 1962 | |- | ''[[:d:Q7861765|Tyson Cane]]'' | [[Delwedd:Tyson Cane.jpg|center|128px]] | [[actor]]<br/>''[[:d:Q488111|actor pornograffig]]'' | Dalton | 1972 | |- | ''[[:d:Q70454702|Kobe Perez]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]'' | Dalton | 1997 | |- | ''[[:d:Q85790637|Omar Hernandez]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]'' | Dalton | 2001 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Georgia | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Whitfield County, Georgia]] 92smdkc0ymhz83mcui8erfh7wtc6ale 0 266399 14892411 14704741 2026-05-11T04:38:53Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892411 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Downers Grove, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi DuPage County, Illinois]] kp6jrehdzvpk88ij47pniww2ykxnbbj 0 266494 14892390 14704464 2026-05-11T02:32:00Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892390 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dolton, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Cook County, Illinois]] cfslvvcepilwdatprkh6bepjyak4d6d 0 266511 14892253 14709318 2026-05-10T17:39:28Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892253 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Danvers, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi McLean County, Illinois]] ielrusu88vheheiiawtn7sp30nu63pc 0 266592 14892279 14710202 2026-05-10T19:27:56Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892279 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn [[Stephenson County, Illinois|Stephenson County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Davis, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Stephenson County, Illinois]] soqk66hhuybyo4rvzfr1b3dmf6v782r 0 266698 14892304 14700935 2026-05-10T20:17:02Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892304 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal De Pue, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Bureau County, Illinois]] ewtlwg2yeonakhyvl96yzwlk1gaath8 0 266717 14892243 14704075 2026-05-10T17:04:18Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892243 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Danforth, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Iroquois County, Illinois]] 0pcbb37tauct3iezq5mgq2erf1g4reo 0 266806 14892409 14713090 2026-05-11T04:36:52Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892409 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dowell, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Jackson County, Illinois]] bad2uaxcdfv8tqe0517pg5m1epf8115 0 266951 14892239 14704310 2026-05-10T16:36:15Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892239 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentrefi yn [[Bureau County, Illinois|Bureau County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dalzell, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Bureau County, Illinois]] a5ryk1k9g3dnzkjqeo3kogao7s7zwdc 0 266982 14892384 14706914 2026-05-11T01:57:29Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892384 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Pentref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dixmoor, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Pentrefi Cook County, Illinois]] 32pvpoxcxm1hc7gazs2aqrw6rwfoidw 0 267011 14892338 14699287 2026-05-10T22:26:17Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892338 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Massachusetts]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Massachusetts]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dennis, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1009209. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q6969624|Nathaniel Freeman]]'' | [[Delwedd:Nathaniel Freeman b1741.jpg|center|128px]] | [[Cyfreithegwr|cyfreithegydd]]<br/>[[meddyg]]<br/>[[barnwr]]<br/>[[gwleidydd]] | Dennis | 1741 | 1827 |- | ''[[:d:Q98642800|Judah Baker]]'' | | ''[[:d:Q2235104|ship chandler]]''<ref name="ref_07141ab678e5613acea4a1ef36353aec3564292b6637ca47299fc40eab5c2e5c">''[[:d:Q7719460|The Boston Post]]''</ref> | Dennis | 1804 | 1879 |- | ''[[:d:Q6230900|John Eliot Sanford]]'' | [[Delwedd:1875 John Eliot Sanford Massachusetts House of Representatives.png|center|128px]] | [[gwleidydd]]<ref name="ref_fe77a8d3b65926c6fda1e06de152e805dafd782eb9c02c21355f1a2d80eb16ab">https://archives.lib.state.ma.us/handle/2452/204422</ref> | Dennis | 1830 | 1907 |- | ''[[:d:Q98596729|James Baker]]'' | | ''[[:d:Q2235104|ship chandler]]''<ref name="ref_81e6b304722a8518616924ba0aec1e86a77972cf0018cdc4662c15559b59e204">{{Cite web |url=http://boston1872.docema.com/cgi-bin/directory_search.pl |title=copi archif |access-date=2021-03-11 |archive-date=2021-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210805132619/http://boston1872.docema.com/cgi-bin/directory_search.pl |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_81e6b304722a8518616924ba0aec1e86a77972cf0018cdc4662c15559b59e204"/> | Dennis | 1832 | 1898 |- | ''[[:d:Q105609384|John F. Foster]]'' | [[Delwedd:1945 John Foster Massachusetts House of Representatives.png|center|128px]] | [[gwleidydd]]<ref name="ref_91e45ae24dc6bbc9aa9b63dd44890e9659800b13da443f61e1bf739b1c058da8">https://archive.org/stream/publicofficersof19471948bost</ref> | Dennis<ref name="ref_886cc1dd919b004c88eac833b3c61a309169f3dcb00850e0473e6904682d01eb">https://archives.lib.state.ma.us/bitstream/handle/2452/796036/1902-House-01-Appendix.pdf</ref> | 1862 | |- | ''[[:d:Q106012766|Freeman Hall]]'' | | [[gwleidydd]]<ref name="ref_a250305aea10404bd5ea7f89080cac99a0113ebea8f5104ade2383f00e005b55">https://archive.org/details/manualforuseofge1912mass</ref><ref name="ref_429d61065e30ef2b0ba40f98e098c2fbf0a957ae028a0992e6d4a5470b37797e">https://archives.lib.state.ma.us/bitstream/handle/2452/796108/1912-House-01-Appendix.pdf</ref> | Dennis<ref name="ref_429d61065e30ef2b0ba40f98e098c2fbf0a957ae028a0992e6d4a5470b37797e"/> | 1867 | |- | ''[[:d:Q125883237|Samantha Irvin]]'' | [[Delwedd:Samantha Irvin, WrestleMania XL.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7334758|ring announcer]]'' | Dennis | 1989 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Massachusetts | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Barnstable County, Massachusetts]] 6lehkyhljh02w2m577j4p2xwedhhc2u 0 267221 14892415 14725550 2026-05-11T04:54:07Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892415 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Virginia]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Virginia]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Drakes Branch, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1255583. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q66750883|Ida Mae Thompson]]'' | | ''[[:d:Q27532437|ymgyrchydd dros bleidlais i ferched]]'' | Drakes Branch<ref name="ref_8d57c66ba9dda2a43042cc23074d8eb98ba91be058940b83d74a4187bb0d830d">{{Cite web |url=https://www.lva.virginia.gov/public/dvb/bio.php?b=Thompson_Ida_Mae |title=copi archif |access-date=2022-06-06 |archive-date=2022-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616162932/https://www.lva.virginia.gov/public/dvb/bio.php?b=Thompson_Ida_Mae |url-status=dead }}</ref> | 1866 | 1947 |- | ''[[:d:Q104152120|Joe Lewis]]'' | | ''[[:d:Q10871364|chwaraewr pêl fas]]'' | Drakes Branch | 1895 | 1986 |- | ''[[:d:Q6247445|John McCargo]]'' | [[Delwedd:John McCargo (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | Drakes Branch | 1983 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Virginia | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Charlotte County, Virginia]] 19u1tprjkmia7l5cyugge7jo88uqpal 0 267231 14892566 14709528 2026-05-11T10:48:13Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892566 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Tennessee]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Dinas yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Tennessee]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dyersburg, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1268670. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q6224882|John Calvin Fiser]]'' | [[Delwedd:J C Fiser BGEN CSA ACW.gif|center|128px]] | | Dyersburg | 1838 | 1876 |- | ''[[:d:Q8012567|William Howard Arnold]]'' | [[Delwedd:William Henry Arnold.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | Dyersburg | 1901 | 1976 |- | ''[[:d:Q5335604|Ed Wright]]'' | | ''[[:d:Q10871364|chwaraewr pêl fas]]''<ref name="ref_27ee60f78082e1d4dd9eca84acc4ff01b4e1cb3d6adf2c8cd5bedd9ece8294cc">''[[:d:Q863769|Baseball Reference]]''</ref> | Dyersburg | 1919 | 1995 |- | ''[[:d:Q5373534|Emmett Kelly Jr.]]'' | | ''[[:d:Q17307272|perfformiwr mewn syrcas]]'' | Dyersburg | 1923 | 2006 |- | ''[[:d:Q5535892|George Harris]]'' | | ''[[:d:Q13474373|ymgodymwr proffesiynol]]''<ref name="ref_8bfa087ed6f75651b60e9021154f81f6df429a094e6895a630e2d90d77960a19">''[[:d:Q22668964|Remembering George “Two Ton” Harris]]''</ref><br/>''[[:d:Q721834|rheolwr]]'' | Dyersburg<ref name="ref_8bfa087ed6f75651b60e9021154f81f6df429a094e6895a630e2d90d77960a19">''[[:d:Q22668964|Remembering George “Two Ton” Harris]]''</ref> | 1927 | 2002 |- | ''[[:d:Q7182084|Phil King]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | Dyersburg | 1936 | 1973 |- | ''[[:d:Q6128107|James A. Gardner]]'' | | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | Dyersburg | 1943 | 1966 |- | ''[[:d:Q6184680|Jerry Woods]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | Dyersburg | 1966 | |- | ''[[:d:Q62006309|Jason Johnson]]'' | | ''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]''<ref name="ref_e323167fbf437e752f1fecf70e13d1ca80f15c10ccf02ba7d9d49c3460126694">''[[:d:Q100311335|College Basketball at Sports-Reference.com]]''</ref><br/>''[[:d:Q101444631|English teacher]]''<ref name="ref_478b702364d7b77da25fed7d28e7555db359055a36615c8103c18f7a51875d35">{{Cite web |url=https://www.adventuresinenglish.at/founder |title=copi archif |access-date=2022-06-07 |archive-date=2021-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210803191717/https://www.adventuresinenglish.at/founder |url-status=dead }}</ref><br/>''[[:d:Q41583|hyfforddwr chwaraeon]]''<ref name="ref_367320d77f382f98a46a51ae5a7f7c567993319f5cbb1bd9b4c4a9b091376222">''[[:d:Q213660|LinkedIn]]''</ref> | Dyersburg<ref name="ref_478b702364d7b77da25fed7d28e7555db359055a36615c8103c18f7a51875d35"/> | 1977 | |- | ''[[:d:Q98825473|Isaiah Crawley]]'' | [[Delwedd:Isaiah Crawley.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]'' | Dyersburg | 1998 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Tennessee | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Dinasoedd Dyer County, Tennessee]] i3n4e0e6otu78ldnhml8irsh80fv0wl 0 267773 14892645 14631964 2026-05-11T11:49:48Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892645 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Maine]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Maine]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Newcastle, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1853982. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q880339|Edward Kavanagh]]'' | [[Delwedd:Edward Kavanagh (Maine Governor).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>''[[:d:Q193391|diplomydd]]'' | Newcastle | 1795 | 1844 |- | ''[[:d:Q2580688|William T. Glidden]]'' | [[Delwedd:William Taylor Glidden.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q131524|entrepreneur]]'' | Newcastle | 1805 | 1893 |- | ''[[:d:Q6287295|Joseph T. Copeland]]'' | [[Delwedd:Joseph Tarr Copeland.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q189290|swyddog milwrol]]''<br/>[[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]]<br/>[[gwleidydd]] | Newcastle | 1813 | 1893 |- | ''[[:d:Q133851337|William Flye]]'' | | ''[[:d:Q1734662|mapiwr]]''<ref name="ref_f50455eead52c2e6be42e8b11ea8b0b8297f80650a95a60fe5ccadfe7817f3ad">https://n2t.net/ark:/33862/collect/527918</ref><br/>''[[:d:Q29182003|mathematics teacher]]'' | Newcastle<ref name="ref_ae9e1ce058ff0df831be6b7f2d0f60840b0eb913c97e766edeb6ef23e4268308">https://www.medicalantiques.com/civilwar/Civil_War_Articles/Flye_William.htm</ref> | 1814 | 1898 |- | ''[[:d:Q1273601|E. Wilder Farley]]'' | | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]] | Newcastle | 1817 | 1880 |- | ''[[:d:Q1294559|Edwin Flye]]'' | [[Delwedd:Edwin Flye (Maine Congressman).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | Newcastle | 1817 | 1886 |- | ''[[:d:Q19826550|Jotham Bradbury Sewall]]'' | | ''[[:d:Q16267607|ieithegydd clasurol]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | Newcastle | 1825 | 1913 |- | ''[[:d:Q5481229|Francis Harrington Glidden]]'' | [[Delwedd:Francis Harrington Glidden.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q131524|entrepreneur]]'' | Newcastle | 1832 | 1922 |- | ''[[:d:Q17180963|George Somnes]]'' | [[Delwedd:George Somnes 1934.jpg|center|128px]] | [[cyfarwyddwr ffilm]]<br/>''[[:d:Q3387717|cyfarwyddwr theatr]]'' | Newcastle<ref name="ref_e0e6ebe48b01d0b378a34949a300fddfc3970f854f325964aef871716de8d922">''[[:d:Q15241312|Freebase Data Dumps]]''</ref> | 1887 | 1956 |- | ''[[:d:Q112493427|Barry Witham]]'' | | ''[[:d:Q10379007|theatrolegydd]]''<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]''<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | Newcastle<ref name="ref_ea032277ea486850e8905ee963937e4323f6a386e098104f5ef977f41c7144f5">https://obituaries.seattletimes.com/obituary/barry-witham-1086914297</ref> | 1939 | 2022 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Maine | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Lincoln County, Maine]] 823iyg32tlxn5pdnl52rowj9g7ezig4 0 267907 14892488 14735458 2026-05-11T09:25:52Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892488 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Mississippi]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Mississippi]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Duck Hill, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1952672. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q6662278|Lloyd Binford]]'' | | ''[[:d:Q12377291|censor]]'' | Duck Hill | 1869 | 1956 |- | ''[[:d:Q6696961|Lucie Campbell]]'' | | [[cyfansoddwr]]<br/>''[[:d:Q753110|cyfansoddwr caneuon]]'' | Duck Hill<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><ref name="ref_371b64407a74d16c69817fd995b02d7e58090518979db1b0ab4836cdfa4ea439">''[[:d:Q51333926|Biographical Dictionary of Afro-American and African Musicians]]''</ref> | 1885 | 1963 |- | ''[[:d:Q7372427|Roxcy Bolton]]'' | [[Delwedd:Roxcy Bolton portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28692502|ymgyrchydd dros hawliau merched]]'' | Duck Hill<ref name="ref_dbf25d36ceba9e74076a2ac12bf68380d36b00b6cda422dd3a7f2e5f8dc74c5e">https://swsg.org/strong-female-friday-roxcy-bolton/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1926 | 2017 |- | ''[[:d:Q105693863|Leonard Gordon]]'' | | | Duck Hill<ref name="ref_faa2db55fc9f14d94fa734f6294fe187b80214e5b1aee2f92674d7abeece0a32">''[[:d:Q105724654|Sixty-two heroes and pioneers of the Western Addition]]''</ref> | 1938 | 2000 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Mississippi | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Montgomery County, Mississippi]] awpm1d9arpsek1i1yp9xi7ri6dabwvn 0 268296 14892484 14891489 2026-05-11T09:18:19Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892484 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Louisiana]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Louisiana]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Church Point, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q2187595. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q17626522|Sidney Brown]]'' | | ''[[:d:Q15981151|cerddor jazz]]''<ref name="ref_3f27188907a420026d83154bbf06214d807464de90894c2fd3a7a7bbc7ba30de">http://tulprimo.hosted.exlibrisgroup.com/tref:books+:TUL_VOYAGER966417</ref> | Church Point | 1906 | 1981 |- | ''[[:d:Q15040053|J. Bert Sonnier]]'' | | ''[[:d:Q466640|hyfforddwr ceffylau]]'' | Church Point | 1938 | |- | ''[[:d:Q2885749|Barry Jean Ancelet]]'' | [[Delwedd:Barryjeanancelet.jpg|center|128px]] | [[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]''<br/>''[[:d:Q3075052|arbenigwr mewn llên gwerin]]''<br/>''[[:d:Q14467526|ieithydd]]''<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | Church Point | 1951 | |- | ''[[:d:Q6078342|Isadar]]'' | [[Delwedd:Isadar Portrait.jpg|center|128px]] | [[cynhyrchydd recordiau]]<br/>''[[:d:Q15981151|cerddor jazz]]''<br/>[[pianydd]] | Church Point | 1968 | |- | ''[[:d:Q6144571|Rosie Ledet]]'' | [[Delwedd:RosieLedet2004.jpg|center|128px]] | [[canwr]]<br/>[[cerddor]] | Church Point | 1971 | |- | ''[[:d:Q16981928|Seth Thibodeaux]]'' | | ''[[:d:Q10871364|chwaraewr pêl fas]]'' | Church Point | 1980 | |- | ''[[:d:Q23657692|Taylor Ri'chard]]'' | [[Delwedd:Taylor 5.jpeg|center|128px]] | [[cyfarwyddwr ffilm]] | Church Point | 1980 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Louisiana | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Acadia Parish, Louisiana]] 9fihznj83drrip3ay3l5psk0k59rwhr 0 270039 14892363 14729214 2026-05-10T23:34:09Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892363 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Utah]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Utah]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Deweyville, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q483685. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q87204685|Terua Pierson Williams]]'' | | ''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<ref name="ref_dcfd4038a6f5533035080c9cacbe039f2c01866604cd3dbd4914ab0f2c7fca11">''[[:d:Q59611233|Harvard Index of Botanists]]''</ref><br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_06c5f827e7caa937b7a7930c89500304828e9ac2b94ef41b3192400492e3b944">https://plants.jstor.org/stable/10.5555/al.ap.person.bm000011880</ref><ref name="ref_dcfd4038a6f5533035080c9cacbe039f2c01866604cd3dbd4914ab0f2c7fca11">''[[:d:Q59611233|Harvard Index of Botanists]]''</ref><ref name="ref_a0a93be825b5cf5123303ca4655895719b67cbdaf22432bd0b7e9968411b8d2d">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/b5cdf794-8fa4-4a85-8b26-755d087bf531 |title=copi archif |access-date=2025-10-20 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324230352/https://bionomia.net/dataset/b5cdf794-8fa4-4a85-8b26-755d087bf531 |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_ed8d1f05d33ed82f1c0094b54670a465ab099bc8cee17a0ff3ab9bc51310a1c0">https://bionomia.net/dataset/b740eaa0-0679-41dc-acb7-990d562dfa37{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_c64fd56e1a3d94b871f74572c1afcb907aa081b339800c40396de20cfc071872">https://bionomia.net/dataset/cd6e21c8-9e8a-493a-8a76-fbf7862069e5{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref><br/>[[athro]]<ref name="ref_06c5f827e7caa937b7a7930c89500304828e9ac2b94ef41b3192400492e3b944"/><br/>''[[:d:Q98544732|casglwr gwyddonol]]''<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | Deweyville<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> | 1907 | 2002 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Utah | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Box Elder County, Utah]] cres7d5lj3vfz1d3l7cxdo2uqrn87ox 0 271029 14892308 14701882 2026-05-10T21:07:03Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892308 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Connecticut]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Tref yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Connecticut]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620101839/https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year |date=2018-06-20 }} adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Deep River, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q755260. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q330433|Abraham Nott]]'' | | [[gwleidydd]]<ref name="ref_17e86f0e3410d95f044735dcab116d478459ed9237a34bfe084b6d0d62328861">http://hdl.handle.net/10427/005073</ref><br/>[[barnwr]]<br/>[[cyfreithiwr]] | Deep River Center | 1768 | 1830 |- | ''[[:d:Q5077067|Charles E. Clarke]]'' | | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]] | Deep River Center | 1790 | 1863 |- | ''[[:d:Q512745|Alpheus S. Williams]]'' | [[Delwedd:Alpheus S. Williams.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>''[[:d:Q189290|swyddog milwrol]]''<br/>[[barnwr]]<br/>''[[:d:Q193391|diplomydd]]''<br/>[[cyfreithiwr]] | Deep River Center | 1810 | 1878 |- | ''[[:d:Q4888844|Benjamin Hyde Edgerton]]'' | | [[peiriannydd]]<br/>''[[:d:Q43845|person busnes]]''<br/>[[gwleidydd]] | Deep River Center | 1811 | 1886 |- | ''[[:d:Q6761569|Maria Sanford]]'' | [[Delwedd:Maria Louise Sanford 1910.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q9379869|darlithydd]]''<br/>[[Athro cadeiriol|athro prifysgol]] | Deep River Center<br/>[[Old Saybrook, Connecticut|Old Saybrook]]<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> | 1836 | 1920 |- | ''[[:d:Q5078641|Charles H. Stanley]]'' | [[Delwedd:Charles H. Stanley (page 421 crop).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | Deep River Center | 1842 | 1913 |- | ''[[:d:Q3751840|Frank Jewett Mather]]'' | | ''[[:d:Q4164507|beirniad celf]]''<br/>[[athro]]<br/>''[[:d:Q1930187|newyddiadurwr]]''<br/>''[[:d:Q1792450|hanesydd celf]]''<ref name="ref_efa9c3f8ca1e25cfe1e7f8bb02f61c509f2d01897f8f375f4e72508a658aaeb6">''[[:d:Q17166797|Dictionary of Art Historians]]''</ref> | Deep River Center | 1868 | 1953 |- | ''[[:d:Q4907939|Bill Armstrong]]'' | [[Delwedd:Richard Armstrong Yale.png|center|128px]] | ''[[:d:Q3246315|prif hyfforddwr]]'' | Deep River Center | 1873 | 1938 |- | ''[[:d:Q5006309|Charles Bradford Welles]]'' | | [[hanesydd]]<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | Deep River Center | 1901 | 1969 |- | ''[[:d:Q255268|Gretchen Mol]]'' | [[Delwedd:Gretchen Mol at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped II).jpg|center|128px]] | [[actor]]<ref name="ref_4ac82af96911a2d4aa4d5f0bf586c08f3c4f7f02cbd9bfc0130f91deab5806ee">{{Cite web |url=http://esperstudio.com/alumni-of-esper-studio/ |title=copi archif |access-date=2020-04-12 |archive-date=2017-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170921095324/http://esperstudio.com/alumni-of-esper-studio/ |url-status=dead }}</ref><br/>[[model]]<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]''<br/>''[[:d:Q10800557|actor ffilm]]''<br/>''[[:d:Q2259451|actor llwyfan]]'' | Deep River Center | 1972 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Connecticut | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Trefi Middlesex County, Connecticut]] 6c3qv5h0v77krdnvs0679243synb1dc 0 271713 14892314 14702252 2026-05-10T21:11:49Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892314 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Deerfield Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Fulton County, Illinois]] 20gcyo3qpkq3yx0iwmj7q8vi0u87hq5 0 271715 14892359 14709711 2026-05-10T22:58:56Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892359 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Derry Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Pike County, Illinois]] o98kmdw658xlntq23zwqrssbav5lpnx 0 271716 14892407 14705200 2026-05-11T04:31:21Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892407 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||Ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Douglas Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Clark County, Illinois]] okh8rnnjmb377p0zp2hscayb0hm69a0 0 271718 14892412 14702788 2026-05-11T04:39:16Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892412 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Downers Grove Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau DuPage County, Illinois]] fzuryvyyckp6kssmo4529k5g803pqkx 0 271719 14892483 14705940 2026-05-11T09:18:03Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892483 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn [[Washington County, Illinois|Washington County]], yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Du Bois Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Washington County, Illinois]] 4d0nb35z9rp8b4ft3udsjs8ojyv0x6a 0 271720 14892510 14701318 2026-05-11T09:51:29Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892510 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Illinois]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Illinois]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dundee Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q1204. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q99516996|Arthur F. Hewitt]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_d9f6133e57a843e7cda9e5760685f623098ff8d76f3e7417c52fbe5335f8179e">''[[:d:Q23892012|Photographers' Identities Catalog]]''</ref> | 1865 | |- | ''[[:d:Q99690312|Tom Tippett]]'' | | | [[Illinois]]<ref name="ref_95bb66d520451c42df9f008b75f424032c6f203e42dcb47487d544405c36ea2b">https://www.gf.org/fellows/all-fellows/tom-tippett/{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 1893 | |- | ''[[:d:Q97573201|Curly Hinchman]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Illinois]] | 1907 | 1968 |- | ''[[:d:Q99640554|Mickey Morton]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1927 | 1993 |- | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|gwyddonydd cyfrifiadurol]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|academydd]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_cf48d530cb5c945c1e1b7e93e71cd88675117aeb912623649b4bd70230a85ea8">https://ethw.org/Oral-History:Cecilia_Aragon</ref> | 1960 | |- | ''[[:d:Q99508375|Randy A. George]]'' | [[Delwedd:GEN Randy A. George (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38239859|swyddog y fyddin]]'' | [[Illinois]]<ref name="ref_462bd7d75f6db33e94b85bd5afa3d70bd2c3445d0c1acb8e5bd9e91678b9cec0">https://books.google.com/books?id=QqspAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Randy+Alan+George%22</ref> | 1964 | |- | ''[[:d:Q99337813|Joe Michael Burke]]'' | | [[actor]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref> | [[Illinois]] | 1973 | |- | ''[[:d:Q99937685|Johnny Loftus]]'' | | ''[[:d:Q20669622|newyddiadurwr cerddoriaeth]]'' | [[Illinois]] | 1974 | |- | ''[[:d:Q98835411|Lauren Sajewich]]'' | | ''[[:d:Q937857|pêl-droediwr]]''<ref name="ref_1aee4e60f3e46d63bbad75869732688895b2c71953c4dcd99deb10a3e5725e3e">''[[:d:Q41779610|Soccerdonna]]''</ref> | [[Illinois]] | 1994 | |- | ''[[:d:Q99517112|Yasuhiro Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1650915|ymchwilydd]]'' | [[Illinois]] | | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Illinois | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Kane County, Illinois]] gb7iv72d1nlvf6pc215dg3z03leguqc 0 272026 14892255 14657134 2026-05-10T17:43:32Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892255 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Darby Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q27844. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q5498185|Frederick K. Engle]]'' | | ''[[:d:Q189290|swyddog milwrol]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1799 | 1868 |- | ''[[:d:Q6241588|John James Pearson]]'' | [[Delwedd:John James Pearson (1800–1888).png|center|128px]] | [[gwleidydd]]<br/>[[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]]<ref name="ref_6766757dde6188f07a55b9e5c4197c6e9879e1a6f41ea13ff0f97ec7c1e53019">https://www.newspapers.com/article/harrisburg-telegraph-obituary-john-j-p/126449339/</ref> | 1800 | 1888 |- | ''[[:d:Q7160941|Peirce Crosby]]'' | [[Delwedd:Peirce Crosby.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q189290|swyddog milwrol]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1824 | 1899 |- | ''[[:d:Q6224477|John C. Kelton]]'' | [[Delwedd:John C Kelton.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1828 | 1893 |- | ''[[:d:Q56284254|William Garrigues Powel]]'' | | [[gwleidydd]] | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1852 | 1894 |- | ''[[:d:Q60379514|Alan Calvert]]'' | [[Delwedd:Alan Calvert.png|center|128px]] | ''[[:d:Q13381376|codwr pwysau]]''<br/>''[[:d:Q43845|person busnes]]''<br/>''[[:d:Q2516866|cyhoeddwr]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1875 | 1944 |- | ''[[:d:Q70495879|Ann Fowler Rhoads]]'' | [[Delwedd:Ann Fowler Rhoads by Paul W. Meyer PWM-06401.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15839134|ecolegydd]]''<ref name="ref_5fc7de01a3c91eb1a6f166f3101ab4b08868f75f00287d754bcc34d10b79d852">{{Cite web |url=https://www.chestnuthilllocal.com/2014/11/13/local-legend-honored-36-years-tireless-research/ |title=copi archif |access-date=2023-03-28 |archive-date=2020-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324152719/https://www.chestnuthilllocal.com/2014/11/13/local-legend-honored-36-years-tireless-research/ |url-status=dead }}</ref><br/>''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<ref name="ref_23c2cb26f446af0fb49419a3319f45609565bb9282c216c87ab97838c90d2688">https://web.archive.org/web/20191012174605/http://www.schuylkillcenter.org/publications/press_releases/2014/ann-fowler-rhoads-2014-meigs-award-9-10-14.php</ref><br/>''[[:d:Q1162163|cyfarwyddwr]]''<br/>[[Ysgrifennwr|llenor]]<br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_23c2cb26f446af0fb49419a3319f45609565bb9282c216c87ab97838c90d2688"/> | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1938 | |- | ''[[:d:Q6170153|Jean B. Cryor]]'' | | [[gwleidydd]] | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1938 | 2009 |- | ''[[:d:Q6371684|Karl Chandler]]'' | | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1952 | |- | ''[[:d:Q6272601|Jonathan Bixby]]'' | | ''[[:d:Q1323191|dylunydd gwisgoedd]]'' | [[Delaware County, Pennsylvania|Delaware County]] | 1959 | 2001 |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Delaware County, Pennsylvania]] j2zb420fieszpiji3z3ayqlw7rlnjlj 0 272180 14892258 14705209 2026-05-10T17:52:43Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892258 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Darlington Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q494104. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q6264684|John Witherspoon Scott]]'' | [[Delwedd:John Witherspoon Scott (1800–1892).png|center|128px]] | [[Ysgrifennwr|llenor]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1800 | 1892 |- | ''[[:d:Q4888598|Benjamin Forstner]]'' | [[Delwedd:Benjamin Forstner.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1371796|gof gynnau]]''<br/>[[dyfeisiwr]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1834 | 1897 |- | ''[[:d:Q8020707|William Ziegler]]'' | [[Delwedd:William Ziegler 001.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]''<br/>''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1843 | 1905 |- | ''[[:d:Q4773485|Anthony Smith]]'' | | [[gwleidydd]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1844 | |- | ''[[:d:Q7945663|W. H. Seward Thomson]]'' | [[Delwedd:W. H. Seward Thomson.jpg|center|128px]] | [[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1856 | 1932 |- | ''[[:d:Q6252626|John Peter Barnes]]'' | [[Delwedd:John P Barnes.jpg|center|128px]] | [[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1881 | 1959 |- | ''[[:d:Q522270|Peter Zaremba]]'' | | ''[[:d:Q11513337|cystadleuydd yn y Gemau Olympaidd]]'' | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1908 | 1994 |- | ''[[:d:Q7299111|Raymond Robinson]]'' | | | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1910 | 1985 |- | ''[[:d:Q4911239|Bill Vinovich]]'' | [[Delwedd:Bill Vinovich (51738962949) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q716711|American football official]]''<br/>''[[:d:Q1056337|Cyfrifydd Cyhoeddus Ardystiedig]]''<ref name="ref_95e6f3181035eb4bf9ce9cae83778c1a430528b11067c159eff5167ffec4e419">{{Cite web |url=http://www.timesonline.com/bdf3e4e2-0805-11e6-9e80-23d6487f0f54.html |title=copi archif |access-date=2024-03-16 |archive-date=2018-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204010029/http://www.timesonline.com/bdf3e4e2-0805-11e6-9e80-23d6487f0f54.html |url-status=dead }}</ref> | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1960 | |- | ''[[:d:Q4648273|A. Q. Shipley]]'' | [[Delwedd:A. Q. Shipley.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]]<ref name="ref_26f8287cf34ef85eead542785aa50b04d939d683927d6893b7b143b195362745">http://www.nfl.com/player/wd/71461/profile</ref> | 1986 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Beaver County, Pennsylvania]] sko26qb47pjkv0lkc93p76421jpf9dz 0 272419 14892349 14740329 2026-05-10T22:36:24Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892349 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[New Jersey]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[New Jersey]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Deptford Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q502463. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q75424926|Jonathan Robeson]]'' | | ''[[:d:Q3303297|meistr haearn]]''<br/>[[barnwr]] | [[Gloucester County, New Jersey|Gloucester County]] | 1695<br/>1690 | 1766 |- | ''[[:d:Q5497723|Frederick Ellsworth Sickels]]'' | [[Delwedd:Christian Schussele - Men of Progress - Google Art Project.jpg|center|128px]] | [[dyfeisiwr]] | [[Gloucester County, New Jersey|Gloucester County]] | 1819 | 1895 |- | ''[[:d:Q5536793|George Batten]]'' | [[Delwedd:George Batten (1854–1918).png|center|128px]] | ''[[:d:Q10355417|person hysbysebu]]'' | [[Gloucester County, New Jersey|Gloucester County]]<ref name="ref_e1eee82f4d42853dc3b70f2cd7d31e9d02b6255e34660c09fc7b32166c243826">https://books.google.com/books?id=DOcDAAAAYAAJ&pg=PA120-IA28&ci=111%2C1148%2C407%2C75</ref> | 1854 | 1918 |- | ''[[:d:Q26258805|Charles Williams Barber]]'' | [[Delwedd:111-SC-5501 - NARA - 55171888-cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1402561|arweinydd milwrol]]'' | [[Gloucester County, New Jersey|Gloucester County]] | 1872 | 1943 |- | ''[[:d:Q63376556|Edward J. Rosinski]]'' | | ''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]'' | [[Gloucester County, New Jersey|Gloucester County]] | 1921 | 2000 |- | ''[[:d:Q2962821|Cheryl Reeve]]'' | [[Delwedd:Cheryl Reeve speaking at a tribute to Sylvia Fowles (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5137571|hyfforddwr pêl-fasged]]''<ref name="ref_8fd3ee9379270125191fd9986f33675ae8765dc5ac90f0490bbd60831640e523">''[[:d:Q22235911|Basketball Reference]]''</ref><br/>''[[:d:Q3665646|chwaraewr pêl-fasged]]'' | [[Gloucester County, New Jersey|Gloucester County]] | 1966 | |- | ''[[:d:Q60428645|Michael Guest]]'' | [[Delwedd:Michael Guest portrait 116th congress2.jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]]<ref name="ref_b6e652706b44c1b4ef0f730862cdcd8e74e71f0b4a15f684b3eba80a478b35b7">{{Cite web |url=https://www.workwithdata.com/person/michael-guest-1970 |title=copi archif |access-date=2025-02-27 |archive-date=2025-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327174910/https://www.workwithdata.com/person/michael-guest-1970 |url-status=dead }}</ref><br/>[[cyfreithiwr]] | [[Gloucester County, New Jersey|Gloucester County]] | 1970 | |- | ''[[:d:Q3129098|Heather Spytek]]'' | | ''[[:d:Q728711|Playmate]]''<br/>[[model]] | [[Gloucester County, New Jersey|Gloucester County]] | 1977 | |- | ''[[:d:Q72902165|Sandro Maniaci]]'' | | [[actor]]<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]'' | [[Gloucester County, New Jersey|Gloucester County]] | 1986 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith New Jersey | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Gloucester County, New Jersey]] 9l0wmdflshzk7nll9uz2hwdxb44lkxw 0 272579 14892328 14700126 2026-05-10T21:31:34Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892328 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Delano Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q494207. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q5545636|George W. Harris]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1835 | 1920 |- | ''[[:d:Q133863396|James Blair]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref> | 1841 | |- | ''[[:d:Q16043649|Charles Brown]]'' | | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]''<ref name="ref_de9d9be5d6be64951e2bdce65264f69dcfabf4ae8b70f34b17b516e6c74f936a">''[[:d:Q7889463|United States Army Center of Military History]]''</ref> | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1841 | 1919 |- | ''[[:d:Q89808139|Henry Clay Bowden]]'' | | [[milwr]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc">http://pid.emory.edu/ark:/25593/8z178{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br/>[[ffermwr]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc"/> | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_e37aec22ff42dbc9e1fe0ec356e8c797542e610a5f14ee9a86069557527878dc"/> | 1842 | 1924 |- | ''[[:d:Q96380770|Henry Hill]]'' | | | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1843 | 1908 |- | ''[[:d:Q21810160|Harry Leslie Hoffman]]'' | [[Delwedd:Harry L. Hoffman - NARA - 20807370 (cropped).jpg|center|128px]] | [[arlunydd]] | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1871 | 1964 |- | ''[[:d:Q15437116|Will J. White]]'' | | [[actor]]<br/>''[[:d:Q10798782|actor teledu]]'' | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]]<ref name="ref_e0e6ebe48b01d0b378a34949a300fddfc3970f854f325964aef871716de8d922">''[[:d:Q15241312|Freebase Data Dumps]]''</ref> | 1925 | 1992 |- | ''[[:d:Q321368|George Joulwan]]'' | [[Delwedd:George Joulwan, official military photo, 1991.JPEG|center|128px]] | ''[[:d:Q47064|person milwrol]]'' | [[Schuylkill County, Pennsylvania|Schuylkill County]] | 1939 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Schuylkill County, Pennsylvania]] 8nx3hapb4ra4xqzawmlzqawsxn9pdkb 0 272595 14892417 14786796 2026-05-11T07:01:50Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892417 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Drumore Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q142369. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q978343|William Smith]]'' | [[Delwedd:William Smith (NYPL NYPG97-F85-424590) (cropped).jpg|center|128px]] | [[gwleidydd]] | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1728 | 1814 |- | ''[[:d:Q76338817|Charles Polk]]'' | | | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1732 | 1821 |- | ''[[:d:Q8014424|William Lee Davidson]]'' | [[Delwedd:William Lee Davidson.jpg|center|128px]] | [[milwr]] | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1746 | 1781 |- | ''[[:d:Q75766592|Elizabeth Speer Buchanan]]'' | | | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_60eff1d8010e228bb535322c7a52150c730b2ac70a31ea8c43ee4796853fed0b">''[[:d:Q19847326|Genealogics]]''</ref> | 1767 | 1833 |- | ''[[:d:Q8004159|William Addams]]'' | | [[gwleidydd]]<ref name="ref_17e86f0e3410d95f044735dcab116d478459ed9237a34bfe084b6d0d62328861">http://hdl.handle.net/10427/005073</ref><br/>[[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1777 | 1858 |- | ''[[:d:Q96475325|Sarah Paxon Moore Cooper]]'' | | ''[[:d:Q2374149|botanegydd]]''<ref name="ref_dcfd4038a6f5533035080c9cacbe039f2c01866604cd3dbd4914ab0f2c7fca11">''[[:d:Q59611233|Harvard Index of Botanists]]''</ref><br/>''[[:d:Q2083925|casglwr botanegol]]''<ref name="ref_909ee1ba873e15d619d4c323eaf0dd33542d2c604af390f48cbe41f843f0b06d">''[[:d:Q28956898|Women Who Studied Plants in the Pre-Twentieth Century United States and Canada]]''</ref><ref name="ref_289341c660175f0fc3438c62ad40228b6016b379430be4a5afee088c04451c80">https://www.biodiversitylibrary.org/page/41742474</ref><ref name="ref_546ae9ae3f4a47e7cfa9def49c410279dddf01c726bc92e5299cc950cd9d8bd9">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/83ae84cf-88e4-4b5c-80b2-271a15a3e0fc |title=copi archif |access-date=2025-10-23 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205042418/https://bionomia.net/dataset/83ae84cf-88e4-4b5c-80b2-271a15a3e0fc |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_b6540a4c705abeaba9ee611a4257a2140b831c4b93b682b356f938814793f97a">{{Cite web |url=https://bionomia.net/dataset/85714c48-f762-11e1-a439-00145eb45e9a |title=copi archif |access-date=2025-10-23 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324034245/https://bionomia.net/dataset/85714c48-f762-11e1-a439-00145eb45e9a |url-status=dead }}</ref><ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1824 | 1908 |- | ''[[:d:Q80464154|Amos Kling]]'' | | ''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]] | 1833 | 1913 |- | ''[[:d:Q99526084|Louis Blaul]]'' | | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]'' | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_011a2b3f836de90a2e905b0a7dc9473c5168c55cd74c8f13d8e41396418ea0bf">https://cabinetcardphotographers.blogspot.com/2017/10/blaul.html</ref> | 1854 | 1909 |- | ''[[:d:Q78246989|Kiehl Newswanger]]'' | | [[arlunydd]]<ref name="ref_e86e8b1ab2b1831fb2168b0e737612b5ddaa4dc1d4440f260b31d22650d6ab8c">https://lancasteronline.com/features/entertainment/plain-life-as-seen-by-a-complicated-artist/article_0f6029f7-10ff-5516-b374-d85482f784d5.html</ref> | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_e86e8b1ab2b1831fb2168b0e737612b5ddaa4dc1d4440f260b31d22650d6ab8c"/> | 1900 | |- | ''[[:d:Q94533376|J. Daniel Hess]]'' | | ''[[:d:Q1622272|academydd]]''<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | [[Lancaster County, Pennsylvania|Lancaster County]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | 1937 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Lancaster County, Pennsylvania]] h4nicny82za4eyu41ovb94vw9c8k5pc 0 273151 14892260 14706488 2026-05-10T18:21:12Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892260 wikitext text/x-wiki <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|UDA}} | suppressfields= sir cod_post| ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | talaith = [[Pennsylvania]]{{#invoke:wd|references|P131}} }} <!--Paragraff 1--> <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> Treflan yn {{#invoke:Wikidata|getValue|P131|FETCH_WIKIDATA}}{{#invoke:wd|references|P131}}, yn nhalaith [[Pennsylvania]], {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P17}} yw '''{{PAGENAMEBASE}}'''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P138 }}{{wikidata|references|P47}}{{wikidata|references|best|P138}}||Cafodd ei henwi ar ôl|, }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P571|FETCH_WIKIDATA|y}}|| ac fe'i sefydlwyd ym |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P2936|FETCH_WIKIDATA}}||Siaredir nifer o ieithoedd yn yr ardal gan gynnwys|.}} <!-- Cadw lle 1--> <!--Ffinio ac amser--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P47|FETCH_WIKIDATA}}||Mae'n ffinio gyda|.}}<!--CYPLYSU-->{{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P421|FETCH_WIKIDATA}}||Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: |.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:Wikidata|getRawValue|P1456|FETCH_WIKIDATA}}||Cedwir rhestr swyddogol o [[heneb]]ion ac [[adeilad cofrestredig|adeiladau cofrestredig]] y dref yn: |.}}<!-- Cadw lle 2--> ==Poblogaeth ac arwynebedd== <!--Dymuno golygu'r darn canlynol? Copiwch y paragraff dan sylw, a welwch ar y sgrin (nid y cod), yna pastiwch ef yn y ffenestr golygu dros y cod yma, a dechreuwch olygu! Gallwch ddileu'r bennod gyfan, a'i ail-sgwennu os dymunwch. Neu ychwanegwch bennod newydd isod...--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2046|P585}}||Mae ganddi [[arwynebedd]] o| }}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|No}}} |noicon=y |P585 |qual=P2044}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P2044|P585}} ||ac ar ei huchaf mae'n|yn uwch na lefel y môr.}}<!--CYPLYSU--> {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={{{onlysourced|}}} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P1082|P585}}||Yn ôl [[cyfrifiad]] y wlad, [[poblogaeth]] y dref yw:|; mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd [[poblogaeth]] [[Caerdydd]] yn 361,462 a [[Rhyl]] tua 26,000.<ref>[https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population-and-Migration/Population/Estimates/Local-Authority/populationestimates-by-localauthority-year statswales.gov.wales;] adalwyd 25 Mawrth 2020.</ref>}} <!-- Cadw lle 3--> <!-- delwedd lleoli / map --> {| |- | <!--delwedd map er lleoli (P242) -->{{First word|{{#invoke:Wikidata|getImages|P242|FETCH_WIKIDATA}}|sep=]}}]] || |- | <center>Lleoliad {{PAGENAMEBASE}}<br />o fewn {{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|best|P131}}</center> || |} <!-- gallwch ychwanegu paragraffau newydd yma --> ==Pobl nodedig== Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Daugherty Township, gan gynnwys: {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P19 wd:Q494104. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) AS ?yob) } # mae P569 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod) } # mae P570 yn y golofn yn rhoi'r dyddiad llawn SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en". } } ORDER BY DESC (?item) LIMIT 10 |sort=P569 |references=all |columns=label:enw,P18,P106,P19,?yob:Bl geni,?yod:Bl marw |links=local, text }} {| class='wikitable sortable' ! enw ! delwedd ! galwedigaeth ! man geni ! Bl geni ! Bl marw |- | ''[[:d:Q6264684|John Witherspoon Scott]]'' | [[Delwedd:John Witherspoon Scott (1800–1892).png|center|128px]] | [[Ysgrifennwr|llenor]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1800 | 1892 |- | ''[[:d:Q4888598|Benjamin Forstner]]'' | [[Delwedd:Benjamin Forstner.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1371796|gof gynnau]]''<br/>[[dyfeisiwr]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1834 | 1897 |- | ''[[:d:Q8020707|William Ziegler]]'' | [[Delwedd:William Ziegler 001.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q33231|ffotograffydd]]''<br/>''[[:d:Q43845|person busnes]]'' | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1843 | 1905 |- | ''[[:d:Q4773485|Anthony Smith]]'' | | [[gwleidydd]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1844 | |- | ''[[:d:Q7945663|W. H. Seward Thomson]]'' | [[Delwedd:W. H. Seward Thomson.jpg|center|128px]] | [[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1856 | 1932 |- | ''[[:d:Q6252626|John Peter Barnes]]'' | [[Delwedd:John P Barnes.jpg|center|128px]] | [[cyfreithiwr]]<br/>[[barnwr]] | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1881 | 1959 |- | ''[[:d:Q522270|Peter Zaremba]]'' | | ''[[:d:Q11513337|cystadleuydd yn y Gemau Olympaidd]]'' | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1908 | 1994 |- | ''[[:d:Q7299111|Raymond Robinson]]'' | | | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1910 | 1985 |- | ''[[:d:Q4911239|Bill Vinovich]]'' | [[Delwedd:Bill Vinovich (51738962949) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q716711|American football official]]''<br/>''[[:d:Q1056337|Cyfrifydd Cyhoeddus Ardystiedig]]''<ref name="ref_95e6f3181035eb4bf9ce9cae83778c1a430528b11067c159eff5167ffec4e419">{{Cite web |url=http://www.timesonline.com/bdf3e4e2-0805-11e6-9e80-23d6487f0f54.html |title=copi archif |access-date=2024-03-15 |archive-date=2018-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204010029/http://www.timesonline.com/bdf3e4e2-0805-11e6-9e80-23d6487f0f54.html |url-status=dead }}</ref> | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]] | 1960 | |- | ''[[:d:Q4648273|A. Q. Shipley]]'' | [[Delwedd:A. Q. Shipley.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q19204627|chwaraewr pêl-droed Americanaidd]]'' | [[Beaver County, Pennsylvania|Beaver County]]<ref name="ref_26f8287cf34ef85eead542785aa50b04d939d683927d6893b7b143b195362745">http://www.nfl.com/player/wd/71461/profile</ref> | 1986 | |} {{Wikidata list end}} <!--BLWCH LLYWIO ar droed y dudalen --> {{blwch llywio | enw = Taleithiau | teitl = Taleithiau {{banergwlad|UDA}} <!--P17 = Gwladwriaeth--> | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q30}} <!-- P150 = yn cynnwys yr ardal weinyddol; Q30 = Unol Daleithiau America --> }} {{blwch llywio | enw = siroedd | header = Siroedd | teitl = Siroedd o fewn talaith Pennsylvania | rhestr-1 = {{#statements:P150|from=Q1391}}<!-- Q-code y DALAITH --> }} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{#invoke:wd|references|P131}} [[Categori:Treflannau Beaver County, Pennsylvania]] 49m3w977i61169c9jess02gk75uf0hu 0 282917 14892210 12473810 2026-05-10T14:10:47Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892210 wikitext text/x-wiki {{pethau|qid=Q829147}} {{gwybodlen Adnoddau Addysg|delwedd=|Header1=CBAC|testun1=[http://resource.download.wjec.co.uk.s3.amazonaws.com/vtc/2016-17/16-17_2-12/cym/pdf/diwylliant-poblogaidd-1951-1979.pdf Diwylliant Poblogaidd]|Header2=|testun2=|Header3=|testun3=}} Mae '''Cân brotest''' yn ffordd o [[Protest|brotestio]] a ddefnyddiwyd o’r [[1950au]] ymlaen yn enwedig i fynegi teimladau a phersbectif a safbwynt personol ar faterion cyfoes, gwleidyddol a chymdeithasol. Daeth steil cerddoriaeth yn elfen ganolog i’r mynegiant hwn ac roedd y ‘gân brotest’ yn enwedig o boblogaidd fel cyfrwng, neu [[genre]] o [[Cerddoriaeth|gerddoriaeth]], wrth gyfathrebu meddylfryd pobl ifanc i weddill y gymdeithas. == Roc a rôl == Ar ôl yr [[Yr Ail Ryfel Byd|Ail Ryfel Byd]] datblygodd cerddoriaeth i fod yn ddylanwad mawr ar fywydau pobl ifanc. Gwelwyd cerddoriaeth fel ffordd i bobl ifanc fynegi eu teimladau, eu barn a’u safbwynt am faterion oedd yn bwysig iddyn nhw. Yn ystod y 1950au roedd ‘[[Cerddoriaeth roc|Roc a rôl]]’ yn ddylanwad pwysig a phwerus mewn cerddoriaeth, ac roedd [[Elvis Presley]] yn llwyddiant ysgubol, gyda chaneuon fel ‘Heartbreak Hotel’ a ‘Hound Dog’ yn cyrraedd brig y siartiau yn Unol Daleithiau America. Daeth Elvis yn boblogaidd ar draws y byd ond roedd llawer o rieni yn ei gasáu oherwydd ei agwedd wrthryfelgar. Gwelent ef fel dylanwad gwael ar bobl ifanc ac yn fygythiad i’r gwerthoedd roedd eu cenhedlaeth nhw yn eu harddel. Roedd ei arddull rywiol o berfformio, ei ymddygiad a’i ffordd o wisgo yn cael eu gweld fel dylanwadau gwael ar bobl ifanc. Ond roedd pobl ifanc erbyn y 1950au yn defnyddio cerddoriaeth i fod yn wahanol ac i wrthryfela yn erbyn gwerthoedd a ffordd o fyw eu rhieni.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://resource.download.wjec.co.uk.s3.amazonaws.com/vtc/2016-17/16-17_2-12/cym/pdf/diwylliant-poblogaidd-1951-1979.pdf|title=Diwylliant Poblogaidd|date=|access-date=11 Mehefin 2020|website=CBAC|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Y 1960au == [[Delwedd:Lie_In_15_--_John_rehearses_Give_Peace_A_Chance.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lie_In_15_--_John_rehearses_Give_Peace_A_Chance.jpg|bawd|John{{Dolen marw|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Lennon yn ymarfer yr anthem i wrthwynebu'r rhyfel yn Fietnam, "[[:en:Give Peace a Chance|Give Peace a Chance]]" (1969)]] Roedd y [[1960au]] yn gyfnod o newid cymdeithasol enfawr ac roedd caneuon protest yn ffordd boblogaidd o brotestio yn erbyn y sefydliad. Gyda bandiau [[sgiffl]] yn dechrau defnyddio offerynnau trydanol, crëwyd eu fersiwn eu hunain o roc a rôl, y cyfeirir ato weithiau fel ‘miwsig roc’ (''beat music'') oherwydd rhythmau gwthiol y caneuon ac ôl-guriad y drymiau. Roedd y bandiau hyn, fel [[The Beatles]], [[The Rolling Stones]], [[The Kinks]], a [[The Who]] wedi dod dan ddylanwad amrywiaeth eang o recordiau roc a rôl a rhythm a’r felan (R&B: ''rhythm and blues'') o America. Ym 1965, roedd dynwarediad y canwr roc gwerin Donovan o'r gân wrth-ryfel "Universal Soldier" gan Buffy Sainte-Marie yn boblogaidd yn y siartiau. Ymddangosodd ei gân brotest yn erbyn [[Rhyfel Fietnam]] "The War Drags On" yr un flwyddyn. Roedd hon yn duedd gyffredin yng ngherddoriaeth boblogaidd y 1960au a'r 1970au. Fe ildiodd geiriau rhamantus caneuon pop y 1950au i eiriau protest.<ref>{{cite journal|last=Anderson|first=Terry H.|title=American Popular Music and the War in Vietnam|url=http://web.ebscohost.com.www2.lib.ku.edu:2048/ehost/pdfviewer/pdfviewer?vid=21&hid=123&sid=1c13513c-da4d-4bc6-af4d-ddf8e99df995%40sessionmgr114|journal=Peace & Change|accessdate=December 4, 2011}}</ref> Wrth i’w henwogrwydd gynyddu ddiwedd y 1960au, ychwanegodd The Beatles - a [[John Lennon]] yn benodol - eu lleisiau at y neges wrth-ryfel. Ym 1969, pan briododd Lennon ag [[Yoko Ono]], fe wnaethant gynnal wythnos "bed-in for peace" yn yr Hilton yn [[Amsterdam]], gan ddenu sylw'r cyfryngau ledled y byd.<ref name="EternalFlame">{{cite web|first=Precious|last=Williams|url=http://news.scotsman.com/ViewArticle.aspx?articleid=2328156|title=Eternal Flame|publisher=scotsman.com|date=2002-05-19|accessdate=December 20, 2007}}</ref> Ym mis Mehefin 1969, fe wnaethant recordio "Give Peace a Chance" yn eu hystafell westy. Canwyd y gân gan dros hanner miliwn o brotestwyr yn [[Washington, D.C.|Washington, DC]], yn ystod ail Ddiwrnod Moratoriwm Fietnam, ar 15 Hydref 1969. Yn America roedd cantorion megis Bob Dylan, Joan Baez a Neil Young yn ysgrifennu a pherfformio caneuon protest. Cynhyrchodd Dylan nifer o ganeuon protest nodedig, megis "Blowin 'in the Wind" (1962), "Masters of War" (1963), "Talking World War III Blues" (1963), a "The Times They Are A-Changin"(1964). Roedd llawer o gantorion [[cerddoriaeth yr enaid]] yn y cyfnod, fel [[Sam Cooke]] yn canu "A Change Is Gonna Come" (1965), Otis Redding ac [[Aretha Franklin]] "Respect", [[James Brown]] "Say It Loud - I'm Black and I'm Proud " (1968), Curtis Mayfield & The Impressions "We're a Winner" (1967), a [[Nina Simone]] "To Be Young, Gifted and Black". Roeddent yn ysgrifennu a pherfformio caneuon protest oedd yn mynd i'r afael â'r galw cynyddol am hawliau cyfartal i Americanwyr Affricanaidd fel rhan o'r mudiad [[Hawliau sifil a gwleidyddol|hawliau sifil]]. == Glam roc a phync == [[Delwedd:Sex_Pistols_in_Paradiso_-_Johnny_Rotten_2.jpg|bawd|Johnny Rotten o The Sex Pistols]] Fe wnaeth cenhedlaeth newydd o gerddorion eu henw yn y [[1970au]] cynnar gyda cherddoriaeth bop drydanol uchel a oedd yn mynd law yn llaw â ffasiwn pryfoclyd a syniadau dadleuol. Arweiniodd yr 1960au optimistaidd at 1970au mwy digalon, ac roedd pobl ifanc eisiau gwrando ar gerddoriaeth a oedd yn caniatáu iddyn nhw ddianc rhag realiti a oedd yn mynd yn fwyfwy llwm. Roedd glam roc yn uchel ac yn llachar ac yn herio llawer o’r syniadau parod am beth oedd yn dderbyniol o ran gwisgoedd ac agweddau at rywioldeb. Byddai cantorion a cherddorion yn gwisgo dillad pryfoclyd, yn aml yn seiliedig ar hen wisgoedd a dyluniadau o [[Hollywood]]. Roedd perfformwyr gwrywaidd yn fodlon cael eu gweld yn gwisgo esgidiau sodlau platfform uchel, llwch disglair a cholur. Fe wnaeth y band [[T. Rex (band)|T. Rex]] berfformio eu sengl "Hot Love" ar ''Top of the Pops'' yn 1971, sy’n cael ei ystyried fel y perfformiad ‘glam roc’ cyhoeddus cyntaf, wrth i'r canwr Bolan wisgo trowsus satin llachar a llwch disglair o amgylch ei lygaid. Daeth caneuon ''T-Rex'' yn fwy rhywiol ar ôl hyn, fel ‘Get It On’. Roedd [[David Bowie]] yn chwarae â’i ddelwedd glam roc yn fwriadol, gan fynd yn fwy androgynaidd, nid yn unig yng ngeiriau ei ganeuon (‘You’ve got your mother in a whirl/ She’s not sure if you’re a boy or a girl’ – ‘Rebel Rebel’) ond hefyd gyda’i bersona ar y llwyfan, sef Ziggy Stardust. Erbyn ail hanner yr 1970au, roedd llawer o bobl ifanc wedi’u dadrithio gan [[Diweithdra|ddiweithdra]] cynyddol, ac roedd llawer yn credu nad oedd ganddyn nhw lawer i edrych ymlaen ato. Fe wnaeth Tony Parsons, newyddiadurwr cerddoriaeth ar gyfer [[NME]] a oedd yn ysgrifennu yn 1976, alw pync yn ‘roc a rôl ciw’r dôl’. Daeth pync-roc, sef sŵn uchel ac amrwd iawn a wnaethpwyd gan bobl ifanc yn aml heb lawer o sgiliau cerddorol, yn ffordd i’r bobl ifanc blin hyn yn eu harddegau fynegi eu hunain. Roedd geiriau pync yn fwriadol bryfoclyd, gan ymosod ar y [[Teulu Brenhinol y Deyrnas Unedig|Teulu Brenhinol]], swyddi nad oedden nhw’n mynd i unman, yr [[heddlu]], [[rhyfel]], [[anarchiaeth]], terfysgoedd a [[Prynwriaeth|phrynwriaeth]] (''consumerism''). Agwedd oedd yn bwysig i gerddoriaeth pync, nid sgil. Roedd caneuon protest mwyaf arwyddocaol y mudiad yn cynnwys "God Save the Queen" (1977) gan y [[Sex Pistols]], "If the Kids are United" gan [[Sham 69]], "Career Opportunities" (1977), "White Riot" (1977) gan [[The Clash]], a "Right to Work" gan Chelsea.<ref name=":1" /> Roedd Jiwbilî Arian y Frenhines yn 1977 yn creu cyfle delfrydol i'r ''Sex Pistols'' hawlio cyhoeddusrwydd drwy ymosod ar y frenhiniaeth a’r llywodraeth. Arestiwyd sawl un ar ôl i’r band ganu eu cân wrth-frenhiniaeth ‘God Save The Queen’ gyferbyn â’r Senedd oddi ar gwch ar afon Tafwys. == Caneon Protest Cymraeg == {{Prif|Caneuon Protest Cymraeg}} Roedd Cymru’r 60au a'r 70au yn wlad a welodd gyffro gwleidyddol yn ogystal â cherddorol. Daeth canu gwerin a phop ysgafn yn boblogaidd iawn, a sefydlwyd y label recordio Cymraeg cyntaf, [[Cwmni Recordiau Sain|Sain]], ym 1969. Ond yr hyn a wthiodd [[Cerddoriaeth boblogaidd|cerddoriaeth bop]] Gymraeg yn ei blaen oedd y gân brotest. Yn lle cyfansoddi caneuon serch roedd artistiaid ifainc yn mynd a’u gitârs i’r dafarn a chanu caneuon dychanol a gwleidyddol.<ref name=":0">{{Cite web|title=Cân o Gymru i ganwr o Chile|url=https://blog.llyfrgell.cymru/can-o-gymru-i-ganwr-o-chile/|website=Blog Llyfrgell Genedlaethol Cymru|date=2012-09-10|access-date=2020-06-10|language=cy}}</ref> == Cyfeiriadau == <references responsive="" /> [[Categori:Canu]] [[Categori:Prosiect WiciAddysg]] lguv9rgrarbxlcncdp5n4dvvy494r36 0 287975 14892345 13936494 2026-05-10T22:33:30Z Dafyddt 942 14892345 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-suffix=[[Aelod o'r Senedd|AS]] | name=Cefin Campbell | office=Aelod o [[Senedd Cymru]] <br>dros [[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Ganolbarth a Gorllewin Cymru]] | office2=Aelod o [[Cyngor Sir Gaerfyrddin|Gyngor Sir Gaerfyrddin]] dros ward Llanfihangel Aberbythych | party=[[Plaid Cymru]] | predecessor=[[Helen Mary Jones]] | termstart=7 Mai 2021 | termstart2=3 Mai 2012 | image=Cefin Campbell yng Nghaerfyrddin.jpg | birth_date = {{birth year and age|df=y|1958|6}} | birth_place=[[Glanaman]] }} [[Gwleidydd]] o [[Cymry|Gymru]] sy'n aelod o [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]] yw '''Cefin Arthur Campbell''' (ganwyd Mehefin [[1958]]). Mae'n Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] dros [[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru]] ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]]. == Bywgraffiad == Mae Campbell yn gyn-ddarlithydd gan weithio ym Mhrifysgolion Abertawe a Chaerdydd. Sefydlodd y [[Menter Iaith|Fenter Iaith]] gyntaf yng Nghymru yn 1991. Yn 2008 dechreuodd Campbell cwmni ymgynghori Sbectrwm sy'n arbenigo mewn ymchwil, cynllunio strategol, rheoli prosiectau a hyfforddiant.<ref>{{Cite web|title=Senedd21: Cefin Campbell {{!}} Plaid Cymru {{!}} Carmarthen West and South Pembrokeshire|url=https://swanseabaynews.com/2021/04/13/senedd21-cefin-campbell-plaid-cymru-carmarthen-west-and-south-pembrokeshire/|website=Swansea Bay News|date=2021-04-13|access-date=2021-05-08|language=en-GB|last=Editor}}{{Dolen marw|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Cafwyd ei ethol i gynrychioli ward [[Llanfihangel Aberbythych]] ar gyfer Plaid Cymru yn etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin 2012. Yn 2017 cafwyd ei ail ethol a ddaeth yn aelod o'r bwrdd gweithredol dros Gymunedau a Materion Gwledig. Yn etholiad Senedd 2021 safodd Campbell yn etholaeth [[Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro]] gan dod yn drydydd gyda 6,615 o bleidleisiau.<ref>{{Cite news|title=Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro - Senedd Cymru etholaethau|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/etholiad/2021/cymru/etholaethau/W09000016|work=BBC Cymru Fyw|access-date=2021-05-08|language=cy}}</ref> Fe wnaeth hefyd sefyll ar frig y rhestr rhanbarthol [[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canolbarth a Gorllewin]] a'r gyfer Plaid Cymru gan gael ei ethol.<ref>{{Cite web|title=Jane Dodds, arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol, yn addo “gweithio’n adeiladol”|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2050006-jane-dodds-arweinydd-democratiaid-rhyddfrydol-addo|website=Golwg360|date=2021-05-08|access-date=2021-05-08|language=cy}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym/sen}} {{bocs olyniaeth|cyn=[[Helen Mary Jones]]|teitl=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Ganolbarth a Gorllewin Cymru]]|blynyddoedd=[[2021]]|ar ôl=''deiliaid''}} {{diwedd-bocs}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Campbell, Cefin}} [[Categori:Genedigaethau 1958]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] ctlaydud9w0hhdnocg57r61lxrki8c0 0 287985 14892357 14890380 2026-05-10T22:49:28Z Dafyddt 942 14892357 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician |honorific-prefix= |occupation= |otherparty=[[Ceidwadwyr Cymreig]] (tan Ionawr 2026) |spouse= |relations= |children= |residence= |alma_mater= |profession=Ffarmwr |nationality= |cabinet= |committees= |portfolio= |religion= |signature= |signature_alt= |website= |party=[[Annibynnwr (gwleidydd)|Annibynnol]] |birthname= |name=James Evans |majority=3,820 |honorific-suffix=[[Aelod o'r Senedd|AS]] |image=James-evans.jpg |imagesize= |alt= |caption= |office=[[Aelod o'r Senedd]] <br> for [[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth Senedd Cymru)|Frycheiniog a Sir Faesyfed]] |term_start=7 Mai 2021 |restingplace= |term_end= |predecessor=[[Kirsty Williams]] |successor= |birth_date= |birth_place= |death_date= |death_place= |footnotes=}} Gwleidydd o Gymru yw '''James Evans''' sydd wedi gwasanaethu fel Aelod o'r [[Senedd Cymru|Senedd]] (AS) dros etholaeth [[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth Senedd Cymru)|Aberhonddu a Sir Faesyfed]] ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]]. Enillodd y sedd gan [[Democratiaid Rhyddfrydol Cymru|Ddemocratiaid Rhyddfrydol Cymru]], gan ddod yr AS cyntaf i ddal yr etholaeth hon dros Blaid Geidwadol Cymru.<ref>{{Cite news|title=Liberal Democrats nearly wiped out in Wales after losing only constituency seat to Conservatives|url=https://www.itv.com/news/wales/2021-05-07/liberal-democrats-wiped-out-of-wales-after-losing-only-seat-to-conservatives|access-date=8 Mai 2021|work=ITV News|date=8 Mai 2021}}</ref><ref>{{Cite news|title=Tory James Evans wins Brecon and Radnorshire seat as Lib Dem vote collapses|url=https://www.brecon-radnor.co.uk/article.cfm?id=113240|access-date=7 Mai 2021|work=The Brecon & Radnor Express|date=7 Mai 2021}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ar 20 Ionawr 2026 diswyddwyd Evans o'r cabinet cysgodol a tynnwyd y chwip Ceidwadol yn ôl, gan ei wneud yn AS annibynnol. Gwnaed hyn arweinydd y Ceidwadwyr Darren Millar am fod Evans wedi "parhau i ymgysylltu â chynrychiolwyr Reform ynghylch y posibilrwydd o adael y blaid". == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{dechrau-bocs}} {{Teitl Dil|cym/sen}} {{bocs olyniaeth | cyn=[[Kirsty Williams]] | teitl=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth Cynulliad)|Frycheiniog a Sir Faesyfed]]| blynyddoedd=[[2021]] – | ar ôl=''deiliad'' }} {{Teitl Dil|swydd}} {{diwedd-bocs}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Evans, James}} [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Geidwadol (DU)]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] aup00n1jfoaqb59xqibb0wx087isyhw 14 287991 14892332 13993331 2026-05-10T22:21:39Z Dafyddt 942 14892332 wikitext text/x-wiki <center> [[:Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021|5ed Cynulliad]] | '''6ed Senedd''' | [[:Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031|7ed Senedd]] </center> [[Categori:Aelodau Senedd Cymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru|Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016-2021]] ejuy1735i06gy7e62i98su66ll200si 14892333 14892332 2026-05-10T22:22:17Z Dafyddt 942 Symudodd Dafyddt y dudalen [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] i [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] 14892332 wikitext text/x-wiki <center> [[:Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021|5ed Cynulliad]] | '''6ed Senedd''' | [[:Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031|7ed Senedd]] </center> [[Categori:Aelodau Senedd Cymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru|Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016-2021]] ejuy1735i06gy7e62i98su66ll200si 0 287993 14892353 14890471 2026-05-10T22:43:23Z Dafyddt 942 14892353 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician |honorific-prefix= |occupation= |otherparty= |spouse= |relations= |children= |residence= |alma_mater= |profession= |nationality={{banergwlad|Cymru}} |cabinet= |committees= |portfolio= |religion= |signature= |signature_alt= |website= |party=[[Plaid Cymru]] |birthname=|name=Sioned Williams |majority= |honorific-suffix=[[Aelod o'r Senedd|AS]] |image=Sioned-williams.jpg |imagesize= |alt= |caption= |office=[[Aelod o'r Senedd]] <br> dros [[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]] |term_start=7 Mai 2021 |restingplace= |term_end= |predecessor=[[Dai Lloyd]] |successor= |birth_date= |birth_place= |death_date= |death_place= |footnotes=}} Gwleidydd o Gymru yw '''Sioned Williams''' (ganwyd [[14 Awst]] [[1971]]) sy'n [[Aelod o'r Senedd]] (AS) yn rhanbarth [[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]] dros [[Plaid Cymru|Blaid Cymru]] ers 2021.<ref name="WalesOnline">{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|last2=Burkitt|first2=Sian|title=Plaid Cymru and Conservatives take two Senedd seats each in South Wales West region|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/south-wales-west-regional-senedd-20532489|access-date=8 Mai 2021|agency=WalesOnline|date=7 Mai 2021}}</ref> Mae hi'n gyn newyddiadurwr gyda'r BBC, a gweithiodd yn ddiweddarach ym [[Prifysgol Abertawe|Mhrifysgol Abertawe yn]] trefnu digwyddiadau cyhoeddus a chyrsiau cymunedol ar hanes, diwylliant a llenyddiaeth Cymru.<ref name="WalesOnline"/> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Williams, Sioned}} [[Categori:Genedigaethau 1971]] [[Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru]] [[Categori:Pobl o Gwmbrân]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] rv29fkqd00gepv320n4dz63enlpiv8j 0 288066 14892358 12640673 2026-05-10T22:52:55Z Dafyddt 942 14892358 wikitext text/x-wiki {| style="float:right" |'''Rhestr Aelodau''' |'''Etholiad''' |- |Cynulliad 1af | [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] |- | 2il Gynulliad | [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]] |- | [[Aelodau trydydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru|3ydd Cynulliad]] | [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] |- | [[Aelodau pedwerydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru|4ydd Cynulliad]] | [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- | [[Aelodau pumed Cynulliad Cenedlaethol Cymru|5ed Cynulliad]] | [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- | '''6ed Senedd''' | [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |} Dyma restr o '''[[Aelod o'r Senedd|Aelodau'r Senedd]] a etholwyd i'r chweched [[Senedd Cymru|Senedd]]''' yn [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad 2021]]. Mae cyfanswm o 60 aelod yn y Senedd. Etholwyd 40 o'r [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru|etholaethau]] o dan drefn cyntaf i'r felin gydag 20 aelod arall yn cael eu dychwelyd o bum [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru|rhanbarth]], pob un yn ethol pedwar aelod trwy gynrychiolaeth gyfrannol aelodau cymysg. Rhwng etholiadau, gall aelodaeth y Senedd newid wrth i Aelod newydd gymryd lle yn sgil ymddiswyddiadau ac ati, ac fe all Aelodau'r Senedd newid eu plaid. == Crynodeb o Aelodau'r Senedd == {| style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" cellspacing="0" cellpadding="4" border="1" ! colspan="2" | Plaid ! Etholiad 2021 ! Presennol |- ! style="background-color: {{Welsh Labour/meta/color}}" | | [[Llafur Cymru|Llafur]] | align="center" | '''30''' | align="center" | '''30''' |- ! style="background-color: {{Welsh Conservative Party/meta/color}}" | | [[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] | align="center" | '''16''' | align="center" | '''16''' |- ! style="background-color: {{Plaid Cymru/meta/color}}" | | [[Plaid Cymru]] | align="center" | '''13''' | align="center" | '''13''' |- ! style="background-color: {{Welsh Liberal Democrats/meta/color}}" | | [[Democratiaid Rhyddfrydol Cymru|Democratiaid Rhyddfrydol]] | align="center" | '''1''' | align="center" | '''1''' |- | colspan="2" | '''Cyfanswm''' | align="center" | '''60''' | align="center" | '''60''' |} == Aelodau senedd yn ôl plaid yn dilyn etholiad 2021 == [[Delwedd:SixthSenedd.svg|canol|bawd|500x500px| Diagram Siambr yn dilyn etholiad 2021.]] == Aelodau senedd yn ôl etholaeth a rhanbarth yn dilyn etholiad 2021 == {| class="wikitable sortable" |+Aelodau Etholaethol<ref name="list">{{cite news|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/full-list-wales-60-members-20532580|title=The full list of all of Wales' 60 Members of the Senedd|publisher=Wales Online|date=8 Mai 2021|accessdate=9 Mai 2021}}</ref> |- ! colspan="1" |Sedd !Aelod !Llun ! colspan="2" |Plaid !Etholwyd gyntaf |- |[[Aberafan (etholaeth Senedd Cymru)|Aberafan]] |[[David Rees (gwleidydd)|David Rees]] |[[File:David Rees AM (28170813895).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Aberconwy (etholaeth Senedd Cymru)|Aberconwy]] |[[Janet Finch-Saunders]] |[[File:Janet Finch-Saunders.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Alun a Glannau Dyfrdwy (etholaeth Senedd Cymru)|Alyn a Glannau Dyfrdwy]] |[[Jack Sargeant]] |[[File:Jack Sargeant AM (40900021582).png|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |2018 |- |[[Arfon (etholaeth Senedd Cymru)|Arfon]] |[[Siân Gwenllian]] |[[File:Siân Gwenllian AM (28092344141).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Blaenau Gwent (etholaeth Senedd Cymru)|Blaenau Gwent]] |[[Alun Davies]] |[[File:Alun Davies.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] |- |[[Brycheiniog a Sir Faesyfed (etholaeth Senedd Cymru)|Brycheiniog a Sir Faesyfed]] |[[James Evans]] |[[Delwedd:James-evans.jpg|frameless|99x99px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth Senedd Cymru)|Pen-y-bont ar Ogwr]] |[[Sarah Murphy]] |[[Delwedd:Sarah Murphy elected Bridgend MS.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Caerffili (etholaeth Senedd Cymru)|Caerffili]] |[[Hefin David]] |[[File:Hefin David AM (28170811245).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Canol Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Canol Caerdydd]] |[[Jenny Rathbone]] |[[File:Jenny Rathbone AM (28136581226).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gogledd Caerdydd]] |[[Julie Morgan]] |[[File:Julie Morgan AM (28066509352).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth Senedd Cymru)|De Caerdydd a Phenarth]] |[[Vaughan Gething]] |[[File:Vaughan Gething 2016.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerdydd]] |[[Mark Drakeford]] |[[File:Mark Drakeford - National Assembly for Wales.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr]] |[[Adam Price]] |[[Delwedd:Adam Price 2016 (cropped square).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro]] |[[Samuel Kurtz]] |[[Delwedd:Samuel-kurtz.jpg|frameless|99x99px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Ceredigion (etholaeth Senedd Cymru)|Ceredigion]] |[[Elin Jones]] |[[File:Elin Jones AM (27889497280).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] |- |[[De Clwyd (etholaeth Senedd Cymru)|De Clwyd]] |[[Ken Skates]] |[[File:Ken Skates 2016.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Gorllewin Clwyd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Clwyd]] |[[Darren Millar]] |[[File:Darren Millar AM (27889497540).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] |- |[[Cwm Cynon (etholaeth Senedd Cymru)|Cwm Cynon]] |[[Vikki Howells]] |[[File:Vikki Howells AM (27555188583).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Delyn (etholaeth Senedd Cymru)|Delyn]] |[[Hannah Blythyn]] |[[File:Hannah Blythyn AM (27555185853).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Dwyfor Meirionnydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyfor Meirionnydd]] |[[Mabon ap Gwynfor]] |[[Delwedd:Mabon-ap-gwynfor.jpg|frameless|99x99px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Gŵyr (etholaeth Senedd Cymru)|Gŵyr]] |[[Rebecca Evans (gwleidydd)|Rebecca Evans]] |[[File:Rebecca Evans AM (27555062324).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Islwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Islwyn]] |[[Rhianon Passmore]] |[[File:Rhianon Passmore AM (27555191783).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Llanelli (etholaeth Senedd Cymru)|Llanelli]] |[[Lee Waters]] |[[File:Lee Waters AM (28066509142).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Senedd Cymru)|Merthyr Tudful a Rhymni]] |[[Dawn Bowden]] |[[File:Dawn Bowden AM (28066510182).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Mynwy (etholaeth Senedd Cymru)|Mynwy]] |[[Peter Fox]] |[[File:Cllr Peter Fox.jpg|frameless|100px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Maldwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Maldwyn]] |[[Russell George]] |[[File:Russell George AM (27889501870).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Castell-nedd (etholaeth Senedd Cymru)|Castell-nedd]] |[[Jeremy Miles]] |[[File:Jeremy Miles AM (28170809995).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Casnewydd]] |[[John Griffiths]] |[[File:John Griffiths AM (27889494760).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Gorllewin Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Casnewydd]] |[[Jayne Bryant]] |[[File:Jayne Bryant AM (28092339351).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Ogwr (etholaeth Senedd Cymru)|Ogwr]] |[[Huw Irranca-Davies]] |[[File:Huw Irranca-Davies AM (27555058384).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Pontypridd (etholaeth Senedd Cymru)|Pontypridd]] |[[Mick Antoniw]] |[[File:Mick Antoniw AM (27555054974).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Preseli Penfro (etholaeth Senedd Cymru)|Preseli Penfro]] |[[Paul Davies]] |[[File:Paul Davies AM (28170823155).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] |- |[[Rhondda (etholaeth Senedd Cymru)|Rhondda]] |[[Buffy Williams]] |[[Delwedd:Buffy-williams.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Dwyrain Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Abertawe]] |[[Mike Hedges]] |[[File:Mike Hedges AM (28170821805).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Abertawe]] |[[Julie James]] |[[File:Julie James - National Assembly for Wales.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Torfaen (etholaeth Senedd Cymru)|Torfaen]] |[[Lynne Neagle]] |[[File:Lynne Neagle.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] |- |[[Dyffryn Clwyd (etholaeth Senedd Cymru)|Dyffryn Clwyd]] |[[Gareth Davies (gwleidydd)|Gareth Davies]] |[[Delwedd:GarethDaviesMS-Castle.jpg|frameless|107x107px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Bro Morgannwg (etholaeth Senedd Cymru)|Bro Morgannwg]] |[[Jane Hutt]] |[[File:Jane Hutt AM (28136581466).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] |- |[[Wrecsam (etholaeth Senedd Cymru)|Wrecsam]] |[[Lesley Griffiths]] |[[File:Lesley Griffiths AM (28170808445).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] |- |[[Ynys Môn (etholaeth Senedd Cymru)|Ynys Môn]] |[[Rhun ap Iorwerth]] |[[File:Rhun ap Iorwerth AM (27555192223).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Is-etholiad Ynys Môn, 2013|2013]] |} {| class="wikitable" |+Aelodau rhanbarthol<ref name="list"/> !Rhanbarth !Aelod !Llun ! colspan="2" |Plaid !Etholwyd gyntaf |- | rowspan="4" |[[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canolbarth a Gorllewin Cymru]] |[[Eluned Morgan]] |[[File:Eluned Morgan AM (28136582086).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Welsh Labour/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] |- |[[Cefin Campbell]] |[[Delwedd:Cefin Campbell yng Nghaerfyrddin (cropped).jpg|100x100px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Jane Dodds]] |[[Delwedd:Jane Dodds, Brecon (2019) (cropped square).jpg|100x100px]] | bgcolor="{{Liberal Democrats (UK)/meta/color}}" | |[[Democratiaid Rhyddfrydol Cymru|Democratiaid Rhyddfrydol]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Joyce Watson]] |[[File:Joyce Watson AM (27555057234).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Welsh Labour/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] |- | rowspan="4" |[[Gogledd Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gogledd Cymru]] |[[Llyr Huws Gruffydd|Llŷr Gruffydd]] |[[File:Llyr Gruffydd AM (27889492780).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] |- |[[Mark Isherwood]] |[[File:Mark Isherwood AM (28092336901).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]] |- |[[Sam Rowlands]] |[[Delwedd:Sam-rowlands.jpg|frameless|99x99px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Carolyn Thomas]] |[[Delwedd:Carolyn-thomas.jpg|frameless|122x122px]] | bgcolor="{{Labour Party (UK)/meta/color}}" | |[[Llafur Cymru|Llafur]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- | rowspan="4" |[[Canol De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canol De Cymru]] |[[Andrew R. T. Davies]] |[[File:Andrew RT Davies 2016.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] |- |[[Heledd Fychan]] |[[Delwedd:Heledd-fychan.jpg|frameless|98x98px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Joel James]] |[[Delwedd:Joel-james.jpg|frameless|99x99px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Rhys ab Owen]] |[[Delwedd:Rhys ab Owen AS - Senedd Cymru (cropped).jpg|frameless|99x99px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |Aelod annibynol [[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- | rowspan="4" |[[Dwyrain De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Dwyrain De Cymru]] |[[Natasha Asghar]] |[[Delwedd:Natasha-asghar.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Peredur Owen Griffiths]] |[[Delwedd:Peredur-owen-griffiths.jpg|frameless|101x101px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Delyth Jewell]] |[[File:Delyth Jewell (cropped).jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |2019 |- |[[Laura Anne Jones]] |[[File:Laura Anne Jones MS.jpg|frameless|100px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]] |- | rowspan="4" |[[Gorllewin De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Gorllewin De Cymru]] |[[Luke Fletcher]] |[[Delwedd:Luke-fletcher.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Tom Giffard]] |[[Delwedd:Tom-giffard.jpg|frameless|101x101px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |- |[[Altaf Hussain]] |[[Delwedd:Altaf-hussain.jpg|frameless|103x103px]] | bgcolor="{{Conservative Party (UK)/meta/color}}" | |[[Ceidwadwyr Cymreig|Ceidwadwyr]] |2015 |- |[[Sioned Williams]] |[[Delwedd:Sioned-williams.jpg|frameless|100x100px]] | bgcolor="{{Plaid Cymru/meta/color}}" | |[[Plaid Cymru]] |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] |} == Gweler hefyd == * [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999]] ac Aelodau Cynulliad Cenedlaethol 1af Cymru * [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2003]] ac Aelodau 2il Gynulliad Cenedlaethol Cymru * [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007]] ac [[Aelodau trydydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Aelodau 3ydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] * [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011]] ac [[Aelodau pedwerydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Aelodau 4ydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] * [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016]] ac [[Aelodau pumed Cynulliad Cenedlaethol Cymru|Aelodau 5ed Cynulliad Cenedlaethol Cymru]] * [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|Etholiad Senedd 2021]] * [[Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru|Etholaethau senedd a rhanbarthau etholiadol]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] d243ojejx8ejjm531afh08zskddz8xm 0 288069 14892366 14891653 2026-05-10T23:47:22Z Dafyddt 942 14892366 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician|name=Natasha Asghar|honorific-suffix=[[Aelod o'r Senedd]]|birth_date=|office=[[Aelod o'r Senedd]] <br> dros [[Dwyrain De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Dwyrain De Cymru]]|termstart=8 Mai 2021|party=[[Ceidwadwyr Cymreig]]|otherparty=[[Plaid Cymru]] (hyd at 2009)|nationality=|image=Natasha-asghar.jpg}} Gwleidydd o Gymraes yw '''Natasha Asghar''' sy'n aelod o'r [[Ceidwadwyr Cymreig|Blaid Geidwadol]]. Ers [[Etholiad Senedd Cymru, 2026]] mae'n Aelod dros etholaeth [[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]]. Yn blaenorol roedd yn cynrychioli rhanbarth [[Dwyrain De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Dwyrain De Cymru]] yn [[Senedd Cymru]] o 2021 hyd 2026. Cynrychiolodd ei thad [[Mohammad Asghar]] yr un etholaeth hyd ei farwolaeth yn 2020.<ref>{{Cite web|date=20 January 2020|title=Natasha Asghar to stand for Welsh Conservatives in Senedd Elections|url=https://caerphilly.observer/news/998266/daughter-of-late-senedd-member-mohammad-asghar-to-stand-in-election/|access-date=8 Mai 2021|website=Caerphilly Observer}}</ref> O dreftadaeth Pacistanaidd, hi yw'r aelod lleiafrif ethnig benywaidd cyntaf yn [[Aelod o'r Senedd|y Senedd]].<ref>{{dyf newyddion|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2050101-ceidwadwyr-cymreig-dathlu-perfformiad-gorau-erioed|teitl= Y Ceidwadwyr Cymreig yn dathlu eu perfformiad gorau erioed yn y Senedd |cyhoeddwr=Golwg360|dyddiad=8 Mai 2021|dyddiadcyrchu=13 Mai 2021}}</ref> == Gyrfa wleidyddol == Safodd Ashgar fel ymgeisydd [[Plaid Cymru]] [[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|yn etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007]] yn [[Blaenau Gwent (etholaeth Senedd Cymru)|Blaenau Gwent]]<ref name="Natasha Asghar">[http://www.youngwales.plaidcymru.org/content.php?nID=462;lID=1 Young Candidates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070722202032/http://www.youngwales.plaidcymru.org/content.php?nID=462;lID=1 |date=2007-07-22 }}, Plaid Cymru</ref> ac ymunodd â'r blaid Geidwadol ar yr un pryd â'i thad.<ref>{{Cite web|url=http://www.conservatives.com/People/Welsh_Assembly_Members/Asghar_Mohammad.aspx|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111020025141/http://www.conservatives.com/People/Welsh_Assembly_Members/Asghar_Mohammad.aspx|archivedate=20 October 2011}}</ref> Sefodd Asghar yn aflwyddiannus ar gyfer sedd [[Tŷ'r Cyffredin (Y Deyrnas Unedig)|Tŷ’r Cyffredin yn]] [[Dwyrain Casnewydd (etholaeth seneddol)|Nwyrain Casnewydd]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|2015]] a [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017|2017]].<ref>{{Cite web|title=Natasha Asghar - Candidate for South Wales East in Senedd Cymru elections (Regions)|url=https://whocanivotefor.co.uk/person/5946/natasha-asghar|access-date=9 Mai 2021|website=Democracy Club Candidates}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Ashgar, Natasha}} [[Categori:Pobl o Gymru o dras Bacistanaidd]] [[Categori:Gwleidyddion Ceidwadol]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] hw2ytw9qhwoma8z5l64gv2in0c8wnun 0 290208 14892497 14814871 2026-05-11T09:43:35Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892497 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata = ALL}} [[Image:Yatir Forest, Israel - Location.png|bawd|300px|Mae [[Coedwig Yatir]] Israel yn 30,000 ''dunam'' (30 km2; 7,413 [[acer]]). Noder bod Israel yn dal i arddel y mesur a'r term ers cyfnod yr [[Ymerodraeth yr Otomaniaid|Otomaniaid]]]] Mae'r '''dunam''' ([[Orgraff]] [[Gymraeg]]:'''dwnam'''; [[Arabeg]]: دونم, dūnam; [[Twrceg]]: ''dönüm''; Twrceg [[Ymerodraeth yr Otomaniaid|Otoman]]: دونم, Twrceg: dönüm), a elwir hefyd yn ''dunum'' neu ''donum'' neu ''hen stremma'', [[Twrceg]] neu [[Ymerodraeth yr Otomaniaid|Otomanaidd]], yn uned arwyneb o'r [[Ymerodraeth yr Otomaniaid|Ymerodraeth Otomanaidd]] ac yn dal i gael ei defnyddio mewn sawl gwlad sy'n wedi perthyn iddo. Nid yw'n uned o'r [[System Ryngwladol o Unedau]]. Yn wreiddiol, roedd dunam yn arwyneb o dir y gallai pâr o [[ychen]] ei [[aredig]] mewn diwrnod ac felly'n cyfateb i ''stremma'' [[Gwlad Groeg]] neu'r [[erw]] Seisnig, ond roedd ei union faint yn amrywio ac yn dal i amrywio'n fawr o un rhanbarth i'r llall. ==Amrywiadau== Yn [[Twrci|Nhwrci]] roedd yn gyfwerth â 939m², ond yn y 19g roedd y dönüm neu'r metrig dönüm a'r decarea yn gyfwerth, h.y. daeth yn gyfwerth â 1,000 m².<ref name=Misaha>''Encyclopaedia of Islam'', 2il arg. (Leiden: Brill Publishers), s.v. "Misāḥa"</ref><ref name=:1>Λεξικό της κοινής Νεοελληνικής [Geiriadur Groeg Fodern] (Thessaloníci: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, 1998)</ref> Er bod OS wedi'i fabwysiadu ym mhob gwlad yn yr hen Ymerodraeth Otomanaidd, mae'r mesuram neu'r dönüm wedi parhau i gael eu defnyddio gyda gwahanol fesurau safonedig yn dibynnu ar y lle, sy'n aml yn cydfodoli â mesurau lleol, traddodiadol.<ref name=Misaha /> Cyn [[Palesteina dan Fandad|Mandad Prydain dros Balestina]], defnyddiwyd twyn o 919.3 m² ym [[Palesteina|Mhalestina]]. Ar hyn o bryd yn rhanbarthau [[Syria]] ac ym Mhalestina, mae'r mesuram modern yn cyfateb i 1,000 m², tra yn [[Irac]] maen nhw'n defnyddio mesuram 2,500m².<ref>J. Milton Cowan, ''Arabic-English Dictionary: The Hans Wehr Dictionary of Modern Written Arabic'', 4ydd arg. (Spoken Languages Services, 1994), t.351</ref><ref name=Misaha /> Yn rhan Twrcaidd [[Cyprus]], ar y llaw arall, mae'r dönüm yn cyfateb i 1,337.8 m². ===Amrywiadau yn Ewrop=== Gan i'r [[Ymerodraeth Otomanaidd]] reoli dros y [[Balcanau]] am ganrifoedd, defnyddiwyd a mabwysiadwyd y drefn yno hefyd. * [[Bosnia a Hertsegofina]] a [[Serbia]], gelwir y donwm yn ''dulum ''(дулум) neu dunums (дунум) ac mae'n cyfateb i 1,600 m² yn rhanbarth Leskovac, de Serbia.<ref>{{Cite web|url=http://www.rgz.gov.rs/template1.asp?PageName=merne_jedinice&MenuID=0000162&LanguageID=1|title=Мерне јединице у КЗ и КН|access-date=17 Hydref 2017|archive-date=2012-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304030340/http://www.rgz.gov.rs/template1.asp?PageName=merne_jedinice&MenuID=0000162&LanguageID=1|url-status=dead}}</ref> * [[Albania]] fe'i gelwir yn ''dynym'' neu ''dylym'' ac mae'n hafal i'r dunam [[System fetrig|system fetrig]]. * [[Gwlad Groeg]], gelwir yr hen dönüm yn "stremma Twrcaidd", tra heddiw, mae stremma neu "stremma brenhinol" yn union un gofal, fel y metrig dönüm. * [[Irac]], mae'r dunam yn 2,500 metr sgwâr (0.25 ha).<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=nHLR2kg60G0C&q=how+to+find+the+length+and+the+width+of+donum&pg=PA160 |title = A Glimpse of Iraq|isbn = 9781411695184|last1 = Al-Shawi|first1 = Ibrahim|year = 2006}}</ref> * '''[[Israel]], [[Palesteina]], [[Syria]], [[Gwlad yr Iorddonen]], [[Libanus]], a [[Twrci|Thwrci]]''', mae'r dunam yn 1,000 metr sgwâr (10,764 troedfedd sgwâr), sef 1 decare. Cyn diwedd yr Ymerodraeth Otomanaidd ac yn ystod blynyddoedd cynnar y Mandad Prydeinig ar gyfer Palestina, maint dunam oedd 919.3 metr sgwâr (9,895 troedfedd sgwâr), ond ym 1928, roedd y dunam metrig o 1,000 metr sgwâr (0.10 ha) wedi'i fabwysiadu, ac mae hyn yn dal i gael ei ddefnyddio.<ref>{{cite book|last1= El-Eini |first1= Roza I.M. |title= Mandated landscape: British imperial rule in Palestine, 1929–1948 |url= https://books.google.com/books?id=ekQOAAAAQAAJ |access-date= 2009-05-05 |year= 2006 |publisher= Routledge |page= xxiii |chapter= Currency and Measures |chapter-url= https://books.google.com/books?id=ekQOAAAAQAAJ&q=El-Eini+%22Mandated+Landscape%22 }}</ref><ref>{{cite web | author = Israel Central Bureau of Statistics | url = http://www.cbs.gov.il/shnaton62/e_symbols.pdf | title = explanatory notes | access-date = 2 Awst 2013| archive-url= https://web.archive.org/web/20131217052043/https://www.cbs.gov.il/shnaton62/e_symbols.pdf| archive-date=17 Rhagfyr 2013}}</ref> * '''[[Emiradau Arabaidd Unedig]]''', Mae Canolfan Ystadegau Dubai a Chanolfan Ystadegau Abu Dhabi yn defnyddio'r dunam metrig (wedi'i sillafu fel ''donwm'') ar gyfer data sy'n ymwneud â defnydd tir amaethyddol. <ref>https://www.dsc.gov.ae/Publication/SYB%202009%20Chapter%208.pdf</ref> Mae un donwm yn cyfateb i 1,000 metr sgwâr (11,000 troedfedd sgwâr). ==Cywerthedd== Mae dunamum metrig yn cyfateb i: * 1,000 [[metr]] sgwâr (yn union)<ref>{{Cite web|url=https://www.dsc.gov.ae/Publication/SYB%202009%20Chapter%208.pdf|title=Chapter 8: Agriculture Statistical Yearbook|date=2009|website=Dubai Statistics Center|page=184|access-date=17 Ebrill 2019}}</ref> * 10 [[Are|are]] (yn union) uned fesur metrig a ddefnyddir yn brin iawn, 100 metr sgwâr (10 m × 10 m) * 1 [[Decar|decar]] (yn union) uned fesur metrig a ddefnyddir yn brin iawn, deg metr sgwâr. * 0.1 [[hectar]] (yn union)<ref>https://www.dsc.gov.ae/Publication/SYB%202009%20Chapter%208.pdf</ref> * 0.001 [[cilomedr]] sgwâr (yn union) * 0.247105381 [[acer]] (yn fras) * 1,195.99005 [[llath]] sgwâr (yn fras) * 10,763.9104 [[troedfedd]] sgwâr (yn fras) ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * [http://www.hagertygrain.com/weights_and_me.htm 'Foreign Weights and Measures Formerly in Common Use'] * [http://www.unc.edu/~rowlett/units/dictD.html 'Dictionary of units']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716181148/http://www.unc.edu/~rowlett/units/dictD.html |date=2012-07-16 }} [[Categori:Unedau mesur]] [[Categori:Mesuriad]] [[Categori:Yr Ymerodraeth Otomanaidd]] r171bi5h6q0xpbvotqf5afpxh230nww 0 290685 14892608 14272487 2026-05-11T11:29:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892608 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Sir Fynwy]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Catffrwd''' neu '''Catbrook''' ({{Iaith-en|Catbrook}}).<ref>[http://www.catbrook.org.uk The Catbrook website], Retrieved 3 Ionawr 2016</ref><ref>"Catbrook" yw ffurf Gymraeg a argymhellir gan Gomisiynydd y Gymraeg: {{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/catbrook-forest-of-dean-so509029#.YWqtbi8w0vI British Place Names]; adalwyd 16 Hydref 2021</ref> Y boblogaeth yn 2011 oedd 412.<ref>{{Cite web|title=Custom report - Nomis - Official Labour Market Statistics|url=https://www.nomisweb.co.uk/reports/localarea?compare=W37000352|access-date=2021-07-30|website=www.nomisweb.co.uk}}</ref> == Lleoliad == Mae Catffrwd yn 6 milltir (9.7&nbsp;km) i'r de o [[Trefynwy|Drefynwy]] ac 1 milltir (1.6&nbsp;km) i'r gogledd-orllewin o [[Tyndyrn|Dyndyrn]]. Mae wedi leoli ychydig llai na 2 filltir i'r de o bentref [[Tryleg]] yng nghymuned [[Tryleg Unedig]]. == Hanes ac amwynderau == Mae Catffrwd wedi'i gosod yn uchel uwchben [[Abaty Tyndyrn]] ac [[Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol]] [[Dyffryn Afon Gwy|Dyffryn Gwy]] ac yn edrych dros [[Fforest y Ddena]] ar draws yr afon yn [[Swydd Gaerloyw]]. Yn 2004 prynodd [[Melanie C]]hisholm, cantores ac aelod o'r [[Spice Girls]], dŷ yn y pentref.<ref>{{Cite web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/mel-c-makes-home-wales-2432538|title=Mel C makes a home in Wales|last=WalesOnline|date=7 Mehefin 2004|access-date=8 Hydref 2018}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [https://www.catbrook.org.uk/ Gwefan Cymuned Catbrook] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 9tlg4j99qfxy24dlteba05aeaepremb 14892629 14892608 2026-05-11T11:43:50Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14892629 wikitext text/x-wiki {{Lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Sir Fynwy]] | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Catffrwd''' neu '''Catbrook''' ({{Iaith-en|Catbrook}}).<ref>[http://www.catbrook.org.uk The Catbrook website], Retrieved 3 Ionawr 2016</ref><ref>"Catbrook" yw ffurf Gymraeg a argymhellir gan Gomisiynydd y Gymraeg: {{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=14 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/catbrook-forest-of-dean-so509029#.YWqtbi8w0vI British Place Names]; adalwyd 16 Hydref 2021</ref> Y boblogaeth yn 2011 oedd 412.<ref>{{Cite web|title=Custom report - Nomis - Official Labour Market Statistics|url=https://www.nomisweb.co.uk/reports/localarea?compare=W37000352|access-date=2021-07-30|website=www.nomisweb.co.uk}}</ref> == Lleoliad == Mae Catffrwd yn 6 milltir (9.7&nbsp;km) i'r de o [[Trefynwy|Drefynwy]] ac 1 milltir (1.6&nbsp;km) i'r gogledd-orllewin o [[Tyndyrn|Dyndyrn]]. Mae wedi leoli ychydig llai na 2 filltir i'r de o bentref [[Tryleg]] yng nghymuned [[Tryleg Unedig]]. == Hanes ac amwynderau == Mae Catffrwd wedi'i gosod yn uchel uwchben [[Abaty Tyndyrn]] ac [[Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol]] [[Dyffryn Afon Gwy|Dyffryn Gwy]] ac yn edrych dros [[Fforest y Ddena]] ar draws yr afon yn [[Swydd Gaerloyw]]. Yn 2004 prynodd [[Melanie C]]hisholm, cantores ac aelod o'r [[Spice Girls]], dŷ yn y pentref.<ref>{{Cite web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/mel-c-makes-home-wales-2432538|title=Mel C makes a home in Wales|last=WalesOnline|date=7 Mehefin 2004|access-date=8 Hydref 2018}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} ==Dolenni allanol== * {{eicon en}} [https://www.catbrook.org.uk/ Gwefan Cymuned Catbrook] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 5b9i7tba2d6gq9nkdkiysdiu5b8gxs9 0 290968 14892453 13087549 2026-05-11T08:51:07Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892453 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent i enw'r AS}} }} [[Cymuned (Cymru)|Cymuned]] ym [[Blaenau Gwent|mwrdeistref sirol Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Badminton'''. Crëwyd y gymuned o ran o gymuned [[Cendl]] yn 2010 dan ''The Blaenau Gwent (Communities) Order 2010''.<ref>[https://www.legislation.gov.uk/cy/wsi/2010/1503/made "The Blaenau Gwent (Communities) Order 2010"], The National Archives; adalwyd 23 Hydref 2021</ref> Mae'n rhannu'i enw gyda '''Badminton Grove'''<ref>{{Cite web|url=https://www.royalmail.com/cy/find-a-postcode|title=Dod o hyd i gyfeiriad}}</ref>''',''' stryd yn yr ardal, a thafarn y Badminton<ref>{{Cite web|title=The Badminton|url=https://www.facebook.com/login.php?next=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fthebadmintonebbwvale%2Fabout%2F%3Fref%3Dpage_internal|website=Facebook|access-date=2021-11-02|language=cy}}</ref> a arferai fod yn glwb Badminton. Mae'n cynnwys y rhan gogleddol o [[Glynebwy|Lynebwy]], sef yr ardaloedd maestrefol [[Eglwys Newydd, Blaenau Gwent|Eglwys Newydd]] (''Newchurch'') a [[Glyn-coed]]. Ystadegau:<ref>[https://www.citypopulation.de/en/uk/wales/admin/blaenau_gwent/W04000925__badminton/ City Population]; adalwyd 23 Hydref 2021</ref> * Mae gan y gymuned [[arwynebedd]] o 2.67&nbsp;km². * Yng [[Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011|Nghyfrifiad 2011]] roedd ganddi boblogaeth o 3,110. * Yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2020 roedd ganddi boblogaeth o 3,189, gyda dwysedd poblogaeth o 1,191/km². ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Badminton, Blaenau Gwent| ]] [[Categori:Cymunedau Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] d1rj607pcu1cgyuiqu08adnz9zhvfqm 0 291048 14892450 13777575 2026-05-11T08:49:21Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892450 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | aelod_cymru = | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhymni]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Abertyswg'''<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref> (Saesneg: ''Abertysswg'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/abertysswg-caerphilly-so131055#.YXvFAC8w3OE British Place Names]; adalwyd 29 Hydref 2021</ref> Saif i'r de-ddwyrain o dref [[Rhymni]] ac i'r dwyrain o [[Pontlotyn|Bontlotyn]]. Y dref fawr agosaf yw [[Merthyr Tudful]]. Llifa [[Afon Rhymni]] ychydig i'r gorllewin o'r pentref. Daeth y pentref i fodolaeth ym 1895-1900 pan sefydlwyd Glofa Abertyswg. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Rhymni]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] e8ivml0nafrrrypn764i9p8cqjiou1j 0 291062 14892465 13876753 2026-05-11T09:01:32Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892465 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanhiledd]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Brynithel'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/brynithel-blaenau-gwent-so213011#.YX5dlS-l3OE British Place Names]; adalwyd 31 Hydref 2021</ref> Fe'i lleolir yn gyfagos i bentref Llanhiledd, 1.79 milltir (2.88&nbsp;km) i'r de o dref [[Abertyleri]] a 10.09 milltir (16.24&nbsp;km) i'r gogledd o ddinas [[Casnewydd]]. Mae ffordd y [[B4471]] yn rhedeg heibio'r pentref, ac mae [[Afon Ebbw]]'n llifo heibio iddo. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Llanhiledd]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] sq9nj08hple0tgbc9evlwxv2s71q3xe 0 291371 14892614 14843791 2026-05-11T11:34:54Z Craigysgafn 40536 14892614 wikitext text/x-wiki {{Nodyn:Pethau | image = Diagram of the Water Cycle B.svg }} Mae'r '''cylchred dŵr''', a elwir hefyd yn '''gylchred hydrolegol''' neu ar lafar yn '''gylch dŵr''', yn gylch bio-daear-gemegol, sy'n disgrifio symudiad parhaus [[dŵr]] ar y Ddaear, uwchben y Ddaear ac o dan wyneb y [[Y Ddaear|Ddaear]]. Mae màs y dŵr ar y Ddaear yn parhau i fod yn weddol gyson dros y milenia, ond mae rhannu'r dŵr i brif gronfeydd o [[iâ]], [[Dŵr ffres|dŵr croyw]] (dŵr tap, dŵr afonydd a llynnoedd ayb) [[dŵr hallt]] (dŵr gyda halen) a [[Atmosffer|dŵr atmosfferig]] yn amrywiol, ac yn dibynnu ar ystod eang o [[Cynhesu byd eang|newidynnau hinsoddol]]. Mae'r dŵr yn symud o un gronfa ddŵr i'r llall, megis o'r afon i'r [[cefnfor]], neu o'r cefnfor i'r atmosffer, trwy brosesau ffisegol: [[Anweddiad|anweddu]], [[cyddwyso]], [[Dyodiad|dyodi]], ymdreiddiad (''infiltration''), dŵr ffo ar yr wyneb, a llif is-wyneb (tanddaearol). Wrth wneud hynny, mae'r dŵr yn mynd trwy wahanol ffurfiau: hylif, solid ([[iâ]]) ac anwedd. Mae'r cylchred dŵr yn cynnwys cyfnewid egni, sy'n arwain at newidiadau mewn [[Tymheredd|tymheredd.]] Pan fydd dŵr yn anweddu, mae'n cymryd egni o'i amgylch ac yn oeri'r amgylchedd. Pan mae'n cyddwyso, mae'n rhyddhau egni ac yn cynhesu'r amgylchedd. Mae'r cyfnewid gwres yma yn dylanwadu ar [[hinsawdd]] y Ddaear. Mae anweddu yn puro dŵr sydd wedyn yn ailgyflenwi'r tir â dŵr croyw (trwy dyodiad). Mae llif dŵr sydd ar ffurf hylif a rhew yn gwagaru mwynau ledled y byd. Mae hefyd yn ymwneud ag ail-lunio nodweddion [[daearegol]] y Ddaear, trwy brosesau gan gynnwys [[erydiad]] a gwaddodiad. Ystyrir fod y cylchred dŵr hefyd yn hanfodol ar gyfer cynnal y rhan fwyaf o [[Bywyd|fywyd]] ac [[Ecosystem|ecosystemau]] ar y blaned. == Disgrifiad == Mae'r [[haul]], sy'n gyrru'rcylchred dŵr, yn cynhesu dŵr yn y môr a'r cefnforoedd. Mae rhywfaint o rew ac eira yn troi'n anwedd dŵr. Ceir anwedd dŵr a drosglwyddir o blanhigion ac ac o'r pridd. Mae gan foleciwl o ddŵr {{Chem|H|2|O}} fàs moleciwlaidd llai na phrif gydrannau'r atmosffer, nitrogen {{chem|N|2}}) ac ocsigen ({{Chem|O|2}}) ac felly mae'n llai dwys. Oherwydd y gwahaniaeth sylweddol mewn dwysedd, mae [[hynofedd]] (''buoyancy'') yn gyrru aer llaith yn uwch. Wrth i'r uchder gynyddu, mae pwysedd aer yn gostwng ac mae'r tymheredd yn gostwng. Mae'r tymheredd is yn achosi i anwedd dŵr gyddwyso i ddefnynnau dŵr-hylif bach sy'n drymach na'r aer, ac sydd felly'n cwympo. Gwelir y crynodiad enfawr o'r defnynnau bychan hyn, dros ardal fawr yn yr atmosffer, fel [[cwmwl]], tra cyfeirir at anwedd ger lefel isel fel [[niwl]]. Mae [[Atmosffer y Ddaear|cylchrediad atmosfferig]] yn symud anwedd dŵr o amgylch y byd; mae gronynnau cwmwl yn gwrthdaro, yn tyfu, ac yn cwympo allan o'r haenau atmosfferig uchaf fel [[dyodiad]]. Cwymp rhywfaint o wlybaniaeth fel [[eira]], [[cenllysg]], neu [[eirlaw]], a gallant gronni mewn [[Cap iâ|capiau iâ]] a [[Rhewlif|rhewlifoedd]], a all storio dŵr wedi'i rewi am filoedd o flynyddoedd. Mae'r rhan fwyaf o ddŵr yn cwympo ar ffurf glaw yn ôl i'r cefnfor neu i dir, lle mae'r dŵr yn llifo dros y ddaear fel [[Ffo arwyneb|dŵr ffo ar yr wyneb]]. Llifa cyfran o'r dŵr ffo hwn i'r afonydd ac oddi yno i'r cefnforoedd. Gellir storio dŵr ffo a dŵr sy'n dod i'r amlwg o'r ddaear ([[dŵr daear]]) fel [[dŵr croyw]] mewn llynnoedd. Nid yw pob dŵr ffo yn llifo i afonydd; mae llawer ohono'n socian i'r ddaear. Treiddia rhywfaint o ddŵr yn ddwfn i'r ddaear ac yn ailgyflenwi dyfrhaenau (''aquifers''), a all storio dŵr croyw am gyfnodau hir. Mae rhywfaint o ymdreiddiad yn aros yn agos at wyneb y tir a gall ddiferu yn ôl i afonydd, llynnoedd a chfnforoedd. Mae rhywfaint o ddŵr daear yn dod o hyd i agoriadau yn wyneb y tir (e.e. ffynhonnau). Mewn dyffrynnoedd a [[Gorlifdir|gorlifdiroedd]], yn aml ceir cyfnewid dŵr sy'n digwydd yn barhaus rhwng dŵr wyneb a dŵr daear. Dros amser, mae'r dŵr yn dychwelyd i'r cefnfor, i barhau â'rcylchred dŵr. === Ailgylchu dŵr dwfn === Cyfnewid dŵr â [[Mantell (daeareg)|mantell y Ddaear]], trwy barthau islithro (''subduction'') a gweithgaredd [[folcanig]], yw 'ailgylchu dŵr dwfn' (a elwir hefyd yn' gylchred ddŵr ddaearegol') ac sy'n wahanol iawn i gylchredu dŵr uwch y Ddaear ac ar y Ddaear.<ref name=":0">{{Citation|last=Rüpke|first=Lars|title=Implications of Subduction Rehydration for Earth's Deep Water Cycle|date=2013-03-19|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/168GM20|pages=263–276|editor-last=Jacobsen|editor-first=Steven D.|periodical=Geophysical Monograph Series|place=Washington, D. C.|publisher=American Geophysical Union|doi=10.1029/168gm20|isbn=978-1-118-66648-7|access-date=2021-10-21|last2=Phipps Morgan|first2=Jason|last3=Eaby Dixon|first3=Jacqueline|editor2-last=Van Der Lee|editor2-first=Suzan}}</ref> Mae'r broses o ailgylchu dŵr dwfn yn cynnwys dŵr sy'n mynd i mewn i'r fantell trwy gael ei gario i lawr trwy islithro'r [[Tectoneg platiau|platiau cefnforol]] (proses a elwir yn ''regassing'') ac yn cael ei gydbwyso gan ddŵr sy'n cael ei ryddhau o gribau canol y cefnfor (''degassing'').<ref name=":0"/> Mae hwn yn gysyniad canolog yn y ddealltwriaeth o gyfnewid dŵr yn y tymor hir rhwng tu mewn y ddaear a thua allan y Ddaear, a chludo dŵr sy'n llawn mwynau.<ref>{{Cite journal|last=Magni|language=en|pmid=26321881|pmc=4548132|issn=1525-2027|doi=10.1002/2014GC005525|pages=4203–4216|issue=11|volume=15|journal=Geochemistry, Geophysics, Geosystems|first=Valentina|url=|title=Deep water recycling through time|date=2014|first3=Jeroen van|last3=Hunen|first2=Pierre|last2=Bouilhol|bibcode=2014GGG....15.4203M}}</ref> Mae anghydbwysedd yn yr ailgylchu dŵr dwfn hwn wedi'i gynnig fel un mecanwaith a all effeithio ar lefelau'r môr yn fyd-eang.<ref name=":0"/> === Prosesau === [[Delwedd:HydrologicalCycle1.png|bawd| {{Canol|Prosesau sy'n arwain at symudiadau a newidiadau graddol mewn dŵr}}]] ; [[Dyodiad]] : Dyodiad yw anwedd dŵr cyddwys (hy dŵr wedi cyddwyso) sy'n cwympo ar wyneb y Ddaear. Mae'r mwyafrif o wlybaniaeth yn digwydd fel [[glaw]], ond mae hefyd yn cynnwys [[eira]], [[Cesair|cenllysg]], [[Niwl|diferu niwl]], ac [[Pelenni iâ|eirlaw]].<ref>{{Cite web|url=https://nsidc.org/cryosphere/glossary/term/precipitation|title=precipitation|website=National Snow and Ice Data Center|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116135147/https://nsidc.org/cryosphere/glossary/term/precipitation|archivedate=2018-01-16}}</ref> Credir bod tua 505,000 km ciwbig o ddŵr yn cwympo fel dyodiad yn flynyddol gyda dros 398,000 km ciwbig yn disgyn dros y cefnforoedd.<ref name="The Water Cycle">{{Cite web|website=Dr. Art's Guide to Planet Earth|url=http://www.planetguide.net/book/chapter_2/water_cycle.html|title=The Water Cycle|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111226143942/http://www.planetguide.net/book/chapter_2/water_cycle.html|archivedate=2011-12-26|access-date=2006-10-24}}</ref> Mae'r glaw ar dir oddeutu 107,000 km ciwbig y flwyddyn a dim ond tua km3 yn syrthio fel eira yn flynyddol.<ref>{{Cite web|url=http://www3.geosc.psu.edu/~dmb53/DaveSTELLA/Water/global%20water/global_water.htm|title=Estimated Flows of Water in the Global Water Cycle|website=www3.geosc.psu.edu|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107132734/http://www3.geosc.psu.edu/~dmb53/DaveSTELLA/Water/global%20water/global_water.htm|archivedate=2017-11-07}}</ref> Mae 78% o wlybaniaeth fyd-eang, felly'n digwydd dros y cefnforoedd.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://science.nasa.gov/earth-science/oceanography/physical-ocean/salinity/|title=Salinity {{!}} Science Mission Directorate|website=science.nasa.gov|language=en|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180115065323/https://science.nasa.gov/earth-science/oceanography/physical-ocean/salinity|archivedate=2018-01-15}}</ref> ; Islithriad a [[Hydradiad mwynol|hydradiad mwynau]] : Mae dŵr y môr yn llifo i'r lithosffer cefnforol trwy agoriadau a mandyllau, ac yn adweithio â mwynau yn y gramen a'r fantell i ffurfio mwynau dyfrol (hydrus) sy'n storio dŵr oddi fewn i'w strwythurau crisial.<ref>{{Citation|last=Frost|first=Daniel J.|title=11. The Stability of Hydrous Mantle Phases|date=2006-12-31|url=http://dx.doi.org/10.1515/9781501509476-015|pages=243–272|editor-last=Keppler|editor-first=Hans|periodical=Water in Nominally Anhydrous Minerals|place=Berlin, Boston|publisher=De Gruyter|doi=10.1515/9781501509476-015|isbn=978-1-5015-0947-6|access-date=2021-02-27|editor2-last=Smyth|editor2-first=Joseph R}}</ref> Mae dŵr yn cael ei gludo i'r fantell ddofn trwy fwynau dyfrol. Yn ystod yr islithro, gall cyfres o fwynau yn y slabiau hyn (ee serpentine) fod yn sefydlog ar wahanol bwysau o fewn y slabiau geothermau. Gallant hefyd gludo cryn dipyn o ddŵr i du mewn y Ddaear.<ref>{{Cite journal|last=Ohtani|first=Eiji|date=2015-12-15|title=Hydrous minerals and the storage of water in the deep mantle|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0009254115002399|journal=Chemical Geology|language=en|volume=418|pages=6–15|doi=10.1016/j.chemgeo.2015.05.005|bibcode=2015ChGeo.418....6O|issn=0009-2541}}</ref> Wrth i blatiau suddo a chynhesu, gall hylifau a ryddhawyd sbarduno seismigedd a chymell toddi o fewn y plât drwy islithro ac yn y fantell sy'n gorgyffwrdd.<ref>{{Cite journal|title=Project VoiLA: Volatile Recycling in the Lesser Antilles|first4=Jon|first9=Andreas|last9=Rietbrock|first8=Colin|last8=MacPherson|first7=J.|last7=Kendall|first6=Tim|last6=Henstock|first5=Nick|last5=Harmon|last4=Davidson|url=https://eos.org/science-updates/project-voila-the-volatile-recycling-in-the-lesser-antilles|first3=Jon|last3=Blundy|first2=Jenny|last2=Collier|first=Saskia|last=Goes|doi=10.1029/2019eo117309|language=en-US|year=2019|journal=Eos|access-date=2021-02-27|volume=100}}</ref> ; Rhyng-gipio canopi : Yn y pen draw, mae'r dyodiad sy'n cael ei ryng-gipio gan ddail planhigion yn anweddu'n ôl i'r atmosffer yn hytrach na chwympo i'r llawr. ; Toddi eira : Mae'r eira sydd wedi dadmer yn troi'n ddŵr ffo. ; Rhedlif (<nowiki><i>runoff</i></nowiki>) : Rhedlif yw'r gwahanol ffyrdd y mae dŵr yn symud ar draws y tir. Mae hyn yn cynnwys dŵr ffo arwyneb a dŵr ffo sianel. Wrth iddo lifo, gall y dŵr ddiferu i'r ddaear, anweddu i'r awyr, cael ei storio mewn llynnoedd neu gronfeydd dŵr, neu gael ei dynnu at ddefnydd [[Amaethyddiaeth|amaethyddol]] neu ddefnydd dynol arall. ; Ymdreiddiad (''Infiltration'') : Llif y dŵr o wyneb y ddaear i'r ddaear yw ymdreiddiad. Ar ôl ymdreiddio, daw'r dŵr yn lleithder o fewn y pridd neu'n ddŵr daear. <ref>{{Cite web|website=Northwest River Forecast Center|url=http://www.nwrfc.noaa.gov/info/water_cycle/hydrology.cgi|title=Hydrologic Cycle|publisher=NOAA|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060427170539/http://www.nwrfc.noaa.gov/info/water_cycle/hydrology.cgi|archivedate=2006-04-27|access-date=2006-10-24}}</ref> Fodd bynnag, mae astudiaeth fyd-eang ddiweddar sy'n defnyddio isotopau dŵr sefydlog yn dangos nad yw holl leithder y pridd ar gael yr ar yr un pryd, ar gyfer ail-lenwi dŵr daear neu ar gyfer [[trydarthiad]] planhigion.<ref>{{Cite journal|last=Evaristo|first=Jaivime|last2=Jasechko|first2=Scott|last3=McDonnell|first3=Jeffrey J.|title=Global separation of plant transpiration from groundwater and streamflow|journal=Nature|date=September 2015|volume=525|issue=7567|pages=91–94|doi=10.1038/nature14983|pmid=26333467|bibcode=2015Natur.525...91E}}</ref> ; Llif dan yr wyneb : Llif y dŵr o dan y ddaear, yn y parth <nowiki><i>vadose</i></nowiki> a'r dyfrhaenau yw is-lif. Gall dŵr is-wyneb y Ddaear ddychwelyd i'r wyneb (ee fel ffynnon neu drwy gael ei bwmpio gan bobl) neu lifo i'r cefnforoedd. Mae dŵr yn dychwelyd i wyneb y tir ar ddrychiad is na lle ymdreiddiodd, o dan rym [[disgyrchiant]] neu bwysau a achosir gan ddisgyrchiant. Mae dŵr daear yn tueddu i symud yn araf ac mae'n cael ei ailgyflenwi'n araf, felly gall aros mewn dyfrhaenau am filoedd o flynyddoedd. ; Anweddiad : Dyma yw trawsnewid dŵr o gyfnodau o hylif i gyfnodau o nwy wrth iddo symud o'r ddaear neu gyrff dŵr (ee afonydd, llynnoedd) i'r awyrgylch sylfaenol.<ref>{{Cite web|url=https://nsidc.org/cryosphere/glossary/term/evaporation|title=evaporation|website=National Snow and Ice Data Center|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116135125/https://nsidc.org/cryosphere/glossary/term/evaporation|archivedate=2018-01-16}}</ref> Y ffynhonnell ynni ar gyfer anweddu yw [[ymbelydredd solar]] yn bennaf. Mae anweddiad yn cynnwys [[trydarthiad]] o [[Planhigyn|blanhigion]], ond gyda'i gilydd cyfeirir atynt fel anweddweddariad.<ref name="The Water Cycle" /><ref name=":2" /> ; Sychdarthiad (''Sublimation'') : Dyma'r newid uniongyrchol o stad solat dŵr (hy eira neu rew) i anwedd dŵr trwyhepgor y stad o fod yn hylif.<ref>{{Cite web|url=https://nsidc.org/cryosphere/glossary/term/sublimation|title=sublimation|website=National Snow and Ice Data Center|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116135114/https://nsidc.org/cryosphere/glossary/term/sublimation|archivedate=2018-01-16}}</ref> ; [[Dyodiad|Dyddodiad]] (''deposition'') : Mae hyn yn cyfeirio at newid anwedd dŵr yn uniongyrchol i rew. ; Llorfudiant (<nowiki><i>Advection</i></nowiki>) : Symud dŵr trwy'r atmosffer.<ref>{{Cite web|url=https://nsidc.org/cryosphere/glossary/term/advection|title=advection|website=National Snow and Ice Data Center|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116135136/https://nsidc.org/cryosphere/glossary/term/advection|archivedate=2018-01-16}}</ref> Heb lorfudiant, ni allai dŵr a anweddodd dros y cefnforoedd waddodi dros dir. ; [[Cyddwyso|Anwedd]] : Trawsnewid anwedd dŵr i ddefnynnau dŵr hylif yn yr awyr yw anwedd, a'r weithred o greu [[Cwmwl|cymylau]] a niwl.<ref>{{Cite web|url=https://nsidc.org/cryosphere/glossary/term/condensation|title=condensation|website=National Snow and Ice Data Center|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116135103/https://nsidc.org/cryosphere/glossary/term/condensation|archivedate=2018-01-16}}</ref> ; Trydarthiad (''transpiration'') : Rhyddhau anwedd dŵr o blanhigion a phridd i'r awyr. Yr hyn a geir pan fo planhigyn yn 'anadlu'. ; Trylifiad (''Percolation'') : Mae dŵr yn llifo'n fertigol trwy'r pridd a'r creigiau o dan ddylanwad [[disgyrchiant]] . ; [[Tectoneg platiau]] : Mae dŵr yn mynd i mewn i'r fantell trwy dynnu cramen gefnforol. Mae dŵr yn dychwelyd i'r wyneb trwy folcaniaeth. {| class="wikitable" align="right" style="margin-left:1em; text-align:center" |+'''Yr amser cyfartalog mae cronfeydd yn dal eu gafael ar ddŵr'''<ref name="PHYS">{{Cite book|chapter=Chapter 8: Introduction to the Hydrosphere|access-date=2006-10-24|title=8(b) the Hydrologic Cycle}}</ref> ! style="text-align:left" | Cronfa ddŵr ! Amser preswylio ar gyfartaledd |- | style="text-align:left" | Antarctica | 20,000 o flynyddoedd |- | style="text-align:left" | Cefnforoedd | 3,200 o flynyddoedd |- | style="text-align:left" | Rhewlifoedd | 20 i 100 mlynedd |- | style="text-align:left" | Gorchudd eira tymhorol | 2 i 6 mis |- | style="text-align:left" | Lleithder pridd | 1 i 2 fis |- | style="text-align:left" | Dŵr daear: bas | 100 i 200 mlynedd |- | style="text-align:left" | Dŵr daear: dwfn | 10,000 o flynyddoedd |- | style="text-align:left" | Llynnoedd | 50 i 100 mlynedd |- | style="text-align:left" | Afonydd | 2 i 6 mis |- | style="text-align:left" | Atmosffer | 9 diwrnod |} Yr amser dal gafael ar ddŵr oddi fewn i gronfa dŵr yw'r amser y mae moleciwl o ddŵr yn ei dreulio yn y gronfa honno (''gweler y tabl cyfagos''). Mae'n fesur o oedran cyfartalog dŵr yn y gronfa honno. Gyda 'cronfa', golygir unrhyw gorff solad o ddŵr. Mae'r haenau iâ mawr - [[Yr Antarctig|Antarctica]] a'r [[Yr Ynys Las|Ynys Las]] - yn storio rhew am gyfnodau hir iawn ee mae rhew o Antarctica wedi'i ddyddio'n wyddonol i 800,000 o flynyddoedd cyn y presennol ([[CP]]), er bod yr amser preswylio ar gyfartaledd yn fyrrach. <ref>{{Cite journal|last=Jouzel|first8=J.|bibcode=2007Sci...317..793J|pmid=17615306|doi=10.1126/science.1141038|pages=793–796|issue=5839|volume=317|date=10 August 2007|journal=Science|title=Orbital and Millennial Antarctic Climate Variability over the Past 800,000 Years|first9=J. M.|last9=Barnola|last8=Nouet|first=J.|first7=B.|last7=Minster|first6=G.|last6=Hoffmann|first5=S.|last5=Falourd|first4=G.|last4=Dreyfus|first3=O.|last3=Cattani|first2=V.|last2=Masson-Delmotte|url=http://epic.awi.de/16356/1/Fis2007b.pdf}}</ref> Mewn hydroleg, gellir amcangyfrif amseroedd cadw dŵr mewn dwy ffordd: 1 Mae'r dull mwy cyffredin yn dibynnu ar yr egwyddor o gadwraeth màs ([[cydbwysedd dŵr]]) ac yn tybio bod maint y dŵr mewn cronfa benodol yn weddol gyson. Gyda'r dull hwn, amcangyfrifir amseroedd cadw dŵr trwy rannu cyfaint y gronfa ddŵr â'r gyfradd y mae dŵr naill ai'n mynd i mewn i'r gronfa ddŵr neu'n gadael. Yn gysyniadol, mae hyn yn cyfateb i amseru pa mor hir y byddai'n cymryd i'r gronfa ddŵr gael ei llenwi o fod yn wag pe na bai unrhyw ddŵr yn gadael (neu pa mor hir y byddai'n cymryd i'r gronfa ddŵr wagio yn llawn pe na bai dŵr yn mynd i mewn). 2. Dull arall i amcangyfrif hyd cadw dŵr, sy'n cynyddu mewn poblogrwydd ar gyfer dyddio dŵr daear, yw'r defnydd o dechnegau [[Isotop|isotopig.]] Gwneir hyn ym maes maes hydroleg isotop. == Newidiadau dros amser == [[Delwedd:Latitude_Longitude_Evaporation_minus_precipitation.jpg|bawd| Map byd-eang o anweddiad cymedrig blynyddol minws dyddodiad yn ôl lledred-hydred]] Mae'r cylchred dŵr yn disgrifio'r prosesau sy'n gyrru symudiad dŵr trwy'r hydrosffer. Fodd bynnag, mae llawer mwy o ddŵr "mewn storfa" am gyfnodau hir nag sy'n symud trwy'r cylch mewn gwirionedd. Y stordai ar gyfer mwyafrif helaeth yr holl ddŵr ar y Ddaear yw'r cefnforoedd. Amcangyfrifir bod o'r 332,500,000 mi ciwb (1,386,000,000 km3) o gyflenwad dŵr y byd, mae tua 321,000,000 mi3 (1,338,000,000 km3) yn cael ei storio mewn cefnforoedd, hy tua 97%. Amcangyfrifir hefyd bod y cefnforoedd yn cyflenwi tua 90% o'r dŵr anwedd sy'n mynd i'r cylchred dŵr.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://water.usgs.gov/edu/watercyclesummary.html|title=The Water Cycle summary|website=USGS Water Science School|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116135448/https://water.usgs.gov/edu/watercyclesummary.html|archivedate=2018-01-16}}</ref> Yn ystod cyfnodau hinsoddol oerach, mae mwy o gapiau iâ a rhewlifoedd yn ffurfio, ac mae digon o'r cyflenwad dŵr byd-eang yn cronni fel rhew ac felly'n lleihau'r faint o ddŵr sydd mewn rhannau eraill o'r cylch dŵr. Mae'r gwrthwyneb yn wir yn ystod cyfnodau cynnes. Yn ystod yr [[oes iâ]] ddiwethaf, gorchuddiodd rhewlifoedd bron i draean o fàs tir y Ddaear, a'r canlyniad oedd bod y cefnforoedd tua 122&nbsp;metr yn is na heddiw. Yn ystod y "cyfnod cynnes" byd-eang diwethaf, tua 125,000 o flynyddoedd yn ôl, roedd y moroedd tua 5.5&nbsp;metr yn uwch nag ydyn nhw nawr. Tua thair miliwn o flynyddoedd mae'n bosib fod y cefnforoedd wedi bod hyd at 50&nbsp;m (165&nbsp;ft) yn uwch.<ref name=":3"/> Y consensws gwyddonol a fynegwyd yng Nghrynodeb Panel Rhynglywodraethol ar Newid Hinsawdd 2007 (IPCC) ar gyfer Gwneuthurwyr Polisi yw i'r cylch dŵr barhau i ddwysau trwy gydol yr [[21g]], er nad yw hyn yn golygu y bydd [[dyodiad]] yn cynyddu ym mhob ardal.<ref>{{Cite web|url=http://www.ipcc.ch:80/SPM2feb07.pdf|title=Climate Change 2007: The Physical Science Basis|last=Alley|first=Richard|display-authors=etal|date=February 2007|publisher=International Panel on Climate Change|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070203164304/http://www.ipcc.ch/SPM2feb07.pdf|archivedate=February 3, 2007}}</ref> Mewn ardaloedd tir [[isdrofannol]] – lleoedd sydd eisoes yn gymharol sych – rhagwelir y bydd y dyodiad yn lleihau yn ystod yr [[21g]], gan gynyddu'r tebygolrwydd o sychder. Rhagwelir y bydd y sychder ar ei gryfaf ger ymylon oegynnol yr isdrofannau (er enghraifft, [[Y Môr Canoldir|Basn y Môr Canoldir]], [[De Affrica]], de [[Awstralia]], a de-orllewin yr [[Unol Daleithiau America|Unol Daleithiau]]). Disgwylir i symiau dyodiad blynyddol gynyddu mewn rhanbarthau sydd bron yn gyhydeddol sy'n tueddu i fod yn wlyb yn yr hinsawdd bresennol, a hefyd ar ledredau uchel. Mae'r patrymau hyn ar raddfa fawr yn bresennol ym mron pob un o'r [[Modelu hydrolegol|modelau hinsawdd]] a gynhaliwyd mewn sawl canolfan ymchwil ryngwladol fel rhan o 4ydd Asesiad yr IPCC. Bellach mae digon o dystiolaeth bod amrywioldeb cynyddol yn y tywydd a [[newid hinsawdd]] wedi cael effaith, ac yn parhau i gael effaith ddwys ar y gylchred ddŵr ym mhob sector o fywyd: argaeledd dŵr, y galw am ddŵr, a dyraniad dŵr yn y basn byd-eang, rhanbarthol a lleol, a lefelau'r môr.<ref>{{Cite journal|last=Vahid|first8=Carolina|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706083254/http://documents.worldbank.org/curated/en/362051468328208633/Water-and-climate-change-understanding-the-risks-and-making-climate-smart-investment-decisions|publisher=World Bank|location=Washington, DC|url=http://documents.worldbank.org/curated/en/362051468328208633/Water-and-climate-change-understanding-the-risks-and-making-climate-smart-investment-decisions|pages=1–174|title=Water and climate change : understanding the risks and making climate-smart investment decisions|date=November 1, 2009|last9=Jacobsen|first9=Michael|last8=Pizarro|last7=Puz|first=Alavian|first7=Gabrielle|last6=Hirji|first6=Rafik Fatehali|last5=Danilenko|first5=Alexander V.|last4=Diez|first4=Sylvia Michele|last3=Dickson|first3=Eric|last2=Qaddumi|first2=Halla Maher|archive-date=2017-07-06}}</ref> Mae ymchwil a gyhoeddwyd yn 2012 yn ''Science'' yn seiliedig ar halltedd wyneb y cefnforoedd dros y cyfnod 1950 i 2000 yn cadarnhau'r cysyniad o gylchred ddŵr ddwysach, yn fyd-eang, gydag rhai mannau hallt yn dod yn fwy halwynog a dŵr ffres yn dod yn fwyfwy ffres dros y cyfnod.<ref name="NYTIWC">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/04/27/world/study-hints-at-greater-threat-of-extreme-weather.html|title=Study Indicates a Greater Threat of Extreme Weather|first=Justin|last=Gillis|date= 26 Ebrill 2012|work= New York Times|access-date=27 Ebrill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426225622/http://www.nytimes.com/2012/04/27/world/study-hints-at-greater-threat-of-extreme-weather.html|archive-date=2012-04-26}}</ref> Mae [[enciliad rhewlifol]] hefyd yn enghraifft o gylchred ddŵr sy'n newid, lle na all y cyflenwad dŵr i rewlifoedd o wlybaniaeth gadw i fyny â cholli dŵr o doddi. Mae'r enciliad rhewlifol ers 1850 wedi bod yn helaeth.<ref>{{Cite web|url=https://www.usgs.gov/centers/norock/science/retreat-glaciers-glacier-national-park?qt-science_center_objects=0#qt-science_center_objects|title=Retreat of Glaciers in Glacier National Park|website=www.usgs.gov|language=en|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180104081627/https://www.usgs.gov/centers/norock/science/retreat-glaciers-glacier-national-park?qt-science_center_objects=0#qt-science_center_objects|archivedate=2018-01-04}}</ref> Mae gweithgareddau dynol sy'n newid cylchred y dŵr yn cynnwys: * [[Amaeth|amaethyddiaeth]] * [[Gweithgynhyrchu|diwydiant]] * newid cyfansoddiad cemegol yr atmosffer * adeiladu [[Argae|argaeau]] * [[datgoedwigo]] a [[Coedwigo|choedwigo]] * tynnu dŵr-daear o ffynhonnau * tynnu dŵr o afonydd * [[trefoli]] == Effeithiau ar yr hinsawdd == Mae'r cylchred dŵr yn cael ei bweru o ynni'r haul. Mae 86% o'r anweddiad byd-eang yn digwydd o'r cefnforoedd, gan ostwng eu tymheredd trwy oeri anweddol.<ref>{{Cite web|url=https://science.nasa.gov/earth-science/oceanography/ocean-earth-system/ocean-water-cycle|title=Water Cycle {{!}} Science Mission Directorate|website=science.nasa.gov|language=en|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180115065559/https://science.nasa.gov/earth-science/oceanography/ocean-earth-system/ocean-water-cycle|archivedate=2018-01-15}}</ref> Heb yr oeri, byddai effaith anweddiad ar yr [[effaith tŷ gwydr]] yn arwain at dymheredd arwyneb llawer uwch o {{Convert|67|C|F}}, a phlaned gynhesach.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Life_and_Times_of_Dionysius_the_Divine/exq5FQP1Pl4C?hl=en&gbpv=1&dq=the%20effect%20of%20evaporation%20on%20the%20greenhouse%20effect%20would%20lead%20to%20a%20much%20higher%20surface%20temperature%20of%2067%20%C2%B0C%20(153%20%C2%B0F)%2C%20and%20a%20warmer%20planet.&pg=PA142&printsec=frontcover|isbn=9781456875749|title=Life and Times of Dionysius the Divine: And His Forty Year Journey in the Desert of Life|date=30 Ebrill 2011|publisher=Xlibris Corporation}}</ref> Mae tynnu dyfrhaen i lawr neu orddrafft a phwmpio dŵr ffosil yn cynyddu cyfanswm y dŵr yn yr hydrosffer, ac mae wedi'i ragdybio i gyfrannu at godiad yn lefel y môr.<ref>{{Cite web|url=http://www.uu.nl/EN/Current/Pages/Wereldwijdonttrekkenvangrondwaterleidttotzeespiegelstijging.aspx|title=Rising sea levels attributed to global groundwater extraction|publisher=University of Utrecht|access-date= 8 Chwefror 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511120625/http://www.uu.nl/EN/Current/Pages/Wereldwijdonttrekkenvangrondwaterleidttotzeespiegelstijging.aspx|archivedate= 11 Mai 2011|date=5 Rhagfyr 2014}}</ref> == Effeithiau ar gylchu biogeocemegol == Er bod y gylchred ddŵr ei hun yn gylchred biogeocemegol, mae llif dŵr dros y Ddaear ac oddi tano yn rhan allweddol o gylchred biogeocemegol eraill.<ref>{{Cite web|publisher=The Environmental Literacy Council|url=http://www.enviroliteracy.org/subcategory.php/198.html|title=Biogeochemical Cycles|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150430133927/http://enviroliteracy.org/subcategory.php/198.html|archivedate=2015-04-30|access-date=2006-10-24}}</ref> Mae dŵr ffo yn gyfrifol am bron y cyfan o gludo gwaddodion a [[ffosfforws]] [[Erydiad|wedi erydu]] o'r tir i gyrff dŵr.<ref>{{Cite web|url=https://enviroliteracy.org/air-climate-weather/biogeochemical-cycles/phosphorus-cycle/|title=Phosphorus Cycle|publisher=The Environmental Literacy Council|access-date=2018-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160820012731/http://enviroliteracy.org/air-climate-weather/biogeochemical-cycles/phosphorus-cycle/|archivedate=2016-08-20}}</ref> Mae halltedd y cefnforoedd yn deillio o erydiad a chludo halwynau toddedig o'r tir. Mae [[Ewtroffigedd|ewtroffeiddio]] llynnoedd (sef y broses o beryglu nifer o rywogaethau o anifeiliaid ledled y byd) yn digwydd yn bennaf oherwydd [[ffosfforws]], wedi'i gymhwyso'n ormodol i gaeau amaethyddol mewn gwrtaith, ac yna'n cael ei gludo dros y tir ac i lawr afonydd. Mae dŵr ffo a dŵr daear yn chwarae rhan bwysig wrth gludo [[nitrogen]] o'r tir i gyrff dŵr.<ref>{{Cite web|publisher=Ohio State University|website=Extension Fact Sheet|url=http://ohioline.osu.edu/aex-fact/0463.html|title=Nitrogen and the Hydrologic Cycle|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060901071850/http://ohioline.osu.edu/aex-fact/0463.html|archivedate=2006-09-01|access-date=2006-10-24}}</ref> Mae'r parth marw ar allfa [[Afon Mississippi]] yn ganlyniad i nitradau o wrtaith wedi eu cludo oddi ar gaeau amaethyddol a'u gyrru i lawr system yr afon i [[Gwlff Mecsico|Wlff Mecsico]]. Mae dŵr ffo hefyd yn chwarae rhan yn y [[Cylchred carbon|gylchred garbon]], eto trwy gludo creigiau a phridd wedi erydu.<ref>{{Cite web|publisher=NASA|website=Earth Observatory|title=The Carbon Cycle|url=http://earthobservatory.nasa.gov/Library/CarbonCycle/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060928223836/http://earthobservatory.nasa.gov/Library/CarbonCycle/|archivedate=2006-09-28|access-date=2006-10-24|date=2011-06-16}}</ref> == Darllen pellach == * {{Cite journal|last=Anderson|journal=Science|pmid=22837384|doi=10.1126/science.1222978|pages=835–839|issue=6096|volume=337|date=17 August 2012|title=UV Dosage Levels in Summer: Increased Risk of Ozone Loss from Convectively Injected Water Vapor|url=https://archive.org/details/sim_science_2012-08-17_337_6096/page/835|first=J. G.|first4=D. S.|last4=Sayres|first3=J. B.|last3=Smith|first2=D. M.|last2=Wilmouth|bibcode=2012Sci...337..835A}} == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [http://water.usgs.gov/edu/watercycle.html Ycylchred dŵr], Arolwg Daearegol yr Unol Daleithiau * [http://water.usgs.gov/edu/watercycle-kids.html Cylchred Dŵr i Blant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190108223159/https://water.usgs.gov/edu/watercycle-kids.html |date=2019-01-08 }}, Arolwg Daearegol yr Unol Daleithiau * [http://www.planetguide.net/book/chapter_2/water_cycle.html Y gylchred dŵr], o ''Arweinlyfr Celf i'r Blaned Dr.'' * [http://managingwholes.com/flash/wcSlideshow.htm Sioe sleidiau beicio dŵr], 1 Mb Flash animeiddiad amlieithog yn amlygu'r anweddiad a anwybyddir yn aml o bridd noeth, o managementwholes.com. * [http://www.gfdl.noaa.gov/research/climate/highlights/index.html#precip A fydd y gwlyb yn wlypach a'r sych yn sychach?] – Crynodeb ymchwil hinsawdd o Labordy Deinameg Hylif Geoffisegol NOAA gan gynnwys testun, graffeg ac animeiddiadau [[Categori:Eigioneg]] [[Categori:Dŵr]] [[Categori:Hydroleg]] [[Categori:Ffurfiau dŵr]] 0ay4fklk6v63bt7i2n9mr73ts8zzkdd 0 291545 14892532 13876733 2026-05-11T09:57:45Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892532 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanhiledd]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''St Illtyd'''.<ref>[https://www.britishplacenames.uk/st-illtyd-blaenau-gwent-so215015#.YaDLpC-l1_g British Place Names]; adalwyd 26 Tachwedd 2021</ref> (Ymddengys nad oes enw Cymraeg.)<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Cymru]</ref> Saif yn agos at [[Aber-bîg]] ar y ffordd fynyddig rhwng [[Pont-y-pŵl]] ac [[Abertyleri]] ym [[Blaenau Gwent|Mlaenau Gwent]]. Gorwedda tua 1,200 troedfedd uwchben lefel y môr. NP13 2AY yw ei gôd post. Cyn 1974 safodd o fewn [[Siroedd hynafol Cymru|ffiniau hynafol]] [[Sir Fynwy]]. Mae wedi'i lleoli 1.26 milltir (2.03&nbsp;km) i'r de o Abertyleri a 10.56 (16.99&nbsp;km) i'r gogledd o [[Casnewydd|Gasnewydd]]. Mae'r B4471 yn agos at y pentref. Yn 2011, poblogaeth y gymuned ehangach, yn cynnwys [[Aber-bîg]] a [[Llanhiledd]], oedd 4,797.<ref>{{Cite web|title=Custom report - Nomis - Official Labour Market Statistics|url=https://www.nomisweb.co.uk/reports/localarea?compare=W05000761|website=www.nomisweb.co.uk|access-date=2021-11-23}}</ref> == Daearyddiaeth == Mae bythynnod, ffermydd a hen ffermydd, tafarn a hen dafarn, hen fwyngloddiau a cheunant a throsglwyddydd teledu i'w gweld yn ac o gwmpas y pentrefan. Mae sawl ymdrech wedi'i wneud i agor mwynglawdd tywodfaen yn yr ardal gerllaw ers 2006. Roedd rhain yn amhoblogaidd iawn.<ref>{{Cite web|title=Residents face new battle over Abertillery beauty spot|url=https://www.southwalesargus.co.uk/news/9095815.residents-face-new-battle-over-abertillery-beauty-spot/|website=South Wales Argus|access-date=2021-11-23|language=en}}</ref> == Hanes == Mae'r pentrefan mwyaf adnabyddus am Eglwys Sant Illtyd, a godwyd, yn ôl pob tebyg, yn y [[3g]] gan fynachod Sistersaidd o Lanfihangel Llantarnam. Mae haneswyr yn credu iddi gael ei hadeiladu ar adfeilion eglwys o gyfnod cynharach - tua 863 OC. Ni chafodd yr egwys ei henwi ar ôl St Illtyd tan tua 1754. Cyfeiria [[Llyfr Du Caerfyrddin]] at "Llan Heledd" neu "Llan Helet" (Heledd oedd chweched neu seithfed tywysoges Powys). Yn ôl yr hanesydd T.D. Breverton, yn ystod yr 16^eg a'r 17^eg ganrif, enw plwyf Llanhiledd oedd Llanheledd Forwyn ac mae'r cysgeriad hyn wedi parhau yn enw'r lle. Hyd 1911, St Illtyd oedd eglwys plwyf [[Llanhiledd]], sydd nawr yn [[Esgobaeth Mynwy]], a pharhaodd fel addoly tan 1975. Ers hynny, mae'r eglwys wedi'i gadael yn wag. Mae'r mynwent ar gau ar gyfer claddedigaethau, ond mae'n parhau yng ngofal [[yr Eglwys yng Nghymru]]. Cafodd yr adeilad ei ddatgyseru ym 1985 oherwydd ei chyflwr pydredig, ond adnewyddwyd hi fel heneb hanesyddol ym 1990. Heddiw, mae Ffrindiau St Illtyd<ref>{{Cite web|title=Friends of St Illtyd|url=https://www.illtyd.co.uk/|website=www.illtyd.co.uk|access-date=2021-11-23|language=cy}}</ref> yn gofalu am adeilad yr eglwys gyda [[Cyngor Bwrdeistref Sirol Blaenau Gwent]]. == Trafnidiaeth == Mae'r pentrefan wedi'i lleoli 1.8 milltir o [[Gorsaf reilffordd Llanhiledd|orsaf reilffordd Llanhiledd]], lle mae trenau'n teithio rhwng [[Gorsaf reilffordd Tref Glyn Ebwy|Glynebwy]] a [[Gorsaf reilffordd Caerdydd Canolog|Chaerdydd Canolog]]. Mae yna gynlluniau i ddechrau gawasnaethau i [[Gorsaf reilffordd Casnewydd|Gasnewydd]] ym mis Rhagfyr 2021. Yng nghanol [[Brynithel]], tua milltir i ffwrdd o St Illtyd, mae preswylwyr yn cael eu gwasanaethu gan fws rhwng [[Chwe Chloch]] ac [[Abertyleri]]. Mae arhosfan y Clwb Rygbi yn darparu cysylltiadau gan ''Stagecoach'' yn Ne Cymru:<ref>{{Cite web|title=Brynithel – bustimes.org|url=https://bustimes.org/localities/brynithel|website=bustimes.org|access-date=2021-11-24}}</ref> * 62 (Glynebwy-Cwmbrân) * X15 (Casnewydd-Bryn-mawr) * X1 (Cwmbrân-Bryn-mawr a Pont-y-pŵl) * 95B (Trecelyn) == Llywodraeth == Mae'r pentrefan yn cael ei gwasanaethu gan ward etholiadol Llanhiledd. Mae Norman Lee Parsons ([[Annibynnwr (gwleidydd)|annibynnwr]]), Hedley McCarthy ([[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]]), a Joanne Collins (annibynnwr), yn ei gynrychioli.<ref>{{Cite web|url=https://www.blaenau-gwent.gov.uk/cy/cyngor/cynghorwyr-a-phwyllgorau/cyfeiriadur-cynghorwyr/|title=Cyfeiriadur Cynghorwyr|date=|website=Cyngor Bwrdeistref Sirol Blaenau Gwent|access-date=2021-11-23}}</ref> Alun Davies ([[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]]) yw Aelod o'r Senedd yr ardal<ref>{{Cite web|title=Alun Davies MS|url=https://senedd.wales/people/alun-davies-ms/|website=senedd.wales|access-date=2021-11-24|language=en-GB}}</ref>, a Nick Smith (Llafur) yw ei [[Aelod Seneddol]].<ref>{{Cite web|title=Nick Smith MP, Blaenau Gwent|url=https://www.theyworkforyou.com/mp/24728/nick_smith/blaenau_gwent|website=TheyWorkForYou|access-date=2021-11-24|language=en}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} {{Trefi Blaenau Gwent}} [[Categori:Llanhiledd]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 7x21uti5s6zpv2sfaxg46y9vn3rrao1 0 292269 14892492 14877882 2026-05-11T09:42:05Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892492 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bargod]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Gilfach'''.<ref>{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/gilfach-caerphilly-st152984#.YcmlSC-l1_g British Place Names]; adalwyd 27 Rhagfyr 2021</ref> Saif rhwng [[Bargod]] a [[Pengam|Phengam]], tua 7 milltir i'r gogledd o dref [[Caerffili]]. Mae [[gorsaf reilffordd Gilfach Fargoed]] yn gwasanaethu'r pentref. [[Delwedd:Garden of Peace War Memorial, Gilfach - geograph.org.uk - 3462093.jpg|bawd|350px|dim|Cofeb ryfel yng Ngardd Heddwch, Gilfach]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Bargod]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] enflb4h651j6x30how1a7g60uu3fx3r 0 292277 14892616 14877571 2026-05-11T11:36:33Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892616 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Ynysgynwraidd]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cross Ash'''<ref name="Enwau">{{Cite web|url=https://llyw.cymru/rhestr-o-enwau-lleoedd-safonol-cymru|title=Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru|date=13 Hydref 2021|website=Llywodraeth Cymru}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cross-ash-monmouthshire-so405200#.Yco79i-l1_g British Place Names]; adalwyd 27 Rhagfyr 2021</ref> neu '''Croes Onnen'''.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://twitter.com/CrossAshPrimary/status/1434777573599424512|title=Arwydd Ysgol Gynradd Croes Onnen|date=6 Medi 2021|website=Twitter|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220217100844/https://twitter.com/CrossAshPrimary/status/1434777573599424512|archivedate=17 Chwefror 2022}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://britishlibrary.georeferencer.com/maps/e7169746-3c3e-5389-b992-40c2d674ce85/|title=Darluniau'r Arolwg Ordnans: Wysg|date=1813|access-date=17 Chwefror 2022|website=Y Llyfrgell Brydeinig|last=Budgen|first=Charles}}</ref> Saif mewn ardal wledig yng ngogledd-ddwyrain y sir, ar ffordd y B4521 rhwng [[Y Fenni]] ac [[Ynysgynwraidd]]. == Enw == Yr enw [[Cymraeg]] yw'r enw gwreiddiol ar yr ardal yn ôl cofnodion mapiau hanesyddol o hanner cyntaf y [[19eg ganrif]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://syllwr.llyfrgell.cymru/4650212|title=Map degwm Ynysgynwraidd|date=1842|access-date=18 Chwefror 2022|website=Llyfrgell Genedlaethol Cymru}}</ref> 'Croesffordd gydag [[onnen]]' yw ystyr yr enw.<ref>{{Cite book|title=Dictionary of the place-names of Wales|url=https://www.worldcat.org/oclc/191731809|publisher=Gwasg Gomer|date=2007|location=Llandysul|isbn=978-1-84323-901-7|oclc=191731809|others=Richard Morgan|first=Hywel Wyn|last=Owen}}</ref> Yn 2004 ychwanegwyd yr enw "Croes Onnen" at arwyddion ffyrdd y tu allan i'r pentref er mwyn eu [[Arwyddion dwyieithog|dwyieithogi]]. Er ymddengys taw hwn yw'r enw gwreiddiol ar yr ardal,<ref name=":1" /> mynnodd ymgyrchwyr lleol nad oedd sail hanesyddol iddo a’i fod yn fathiad diangen, a chwyno na fu unrhyw ymgynghori â phentrefwyr.<ref>{{Cite web|url=https://www.monmouthshirebeacon.co.uk/news/dont-blame-the-welsh-language-board-283704|title=Don’t blame the Welsh Language Board|date=24 Chwefror 2011|website=Monmouthshire Beacon|last=Nicholas|first=Roy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220217120920/https://www.monmouthshirebeacon.co.uk/news/dont-blame-the-welsh-language-board-283704|archivedate=17 Chwefror 2022}}</ref><ref>{{cite news |title= Villages’ Welsh names painted out by council |author= Brendan Hughes |url= http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/2011/06/01/villages-welsh-names-painted-out-by-council-91466-28798451/ |newspaper= Western Mail |date= 1 Mehefin 2011 |access-date=1 Mehefin 2011}}</ref> Llwyddodd yr ymgyrchwyr i gael yr enw Cymraeg wedi'i dynnu o'r arwyddion yn 2011.<ref>{{cite news |url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-south-east-wales-13613007 |title= Rockfield and Cross Ash signs have Welsh names removed |date= 1 Mehefin 2011 |publisher= BBC News |access-date=1 Mehefin 2011}}</ref> Ailgyflwynwyd yr enw Cymraeg i brif stryd y pentref yn 2021 pan osodwyd arwydd ysgol newydd gan yr ysgol gynradd.<ref name=":0" /> "Cross Ash" yw'r ffurf sy'n ymddangos ar restr Enwau Lleoedd Safonol Cymru a gyhoeddir gan [[Comisiynydd y Gymraeg|Gomisiynydd y Gymraeg]].<ref name="Enwau" /> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Trefi Sir Fynwy}} [[Categori:Ynysgynwraidd]] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] f1bxz4p5l977m5zaqw3bgdgo6ny6onw 0 293834 14892403 14347559 2026-05-11T03:32:02Z BD2412 32911 update from file move 14892403 wikitext text/x-wiki [[Delwedd:Glasgow_Botanic_Gardens._Kibble_Palace._Edwin_Roscoe_Mullins_-_'Cain'_(c._1899).jpg|bawd|Gerddi Botaneg Glasgow . Palas Kibble. Edwin Roscoe Mullins - Mae ''Cain'' neu ''Fy Cosb yn Fwy nag y Gallaf Goddef'' (Genesis 4:13), tua 1899.]] Mae '''euogrwydd''' a'i achosion o fanteision ac anfanteision yn gysylltiedig a'r themâu cyffredin [[seicoleg]] a [[seiciatreg]]. Mae euogrwydd yn [[Effaith (seicoleg)|gyflwr affeithiol]] lle mae rhywun yn profi gwrthdaro oherwydd y mae rhywun yn credu na ddylai rhywun fod wedi'i wneud (neu i'r gwrthwyneb, heb wneud rhywbeth y mae rhywun yn credu y dylai rhywun fod wedi'i wneud). Mae'n esgor ar deimlad nad yw'n mynd i ffwrdd yn hawdd, wedi'i ysgogi gan ' [[Cydwybod|gydwybod]] '. Disgrifiodd [[Sigmund Freud]] hyn o ganlyniad i frwydr rhwng yr [[Id, ego ac uwch-ego|ego]] a'r [[Superego|uwch]] -ego. Gwrthododd Freud rôl [[Duw]] fel cosbwr ar adegau o salwch neu ei wobrwywr mewn amser o les. Wrth dynnu un ffynhonnell o euogrwydd oddi wrth gleifion, disgrifiodd un arall. Hwn oedd yr anymwybodol o fewn yr unigolyn a gyfrannodd at salwch, roedd Freud mewn gwirionedd yn dod i'r ystyriaeth " Yr rhwystr ymdeimlad anymwybodol o euogrwydd ... y rhwystr mwyaf pwerus i adferu." <ref>Sigmund Freud, ''On Metapsychology'' (PFL 11) pp. 390–1</ref> Am ei esboniad pellach ymlaen, [[Jacques Lacan|Lacan]], oedd yn euog yn gydymaith anocheladwy i'r gwrthrych arwyddocaol a gydnabu normalrwydd ar ffurf [[Y Symbolaidd|yr urdd Symbolaidd]]. Mae [[Alice Miller]] yn dweud y bod “llawer o bobl yn dioddef ar hyd eu hoes o’r teimlad gormesol hwn o euogrwydd, yr ymdeimlad o beidio â chyflawni disgwyliadau eu rhieni... nid yw hi yn bosib i unrhyw ddadl oresgyn y deimladau euogrwydd hyn, oherwydd mae ganddynt eu dechreuadau yn gynnar mewn cyfnod bywyd, ac o hynny maent yn deillio eu dwyster.” <ref>Alice Miller, ''The Drama of Being a Child'' (1995) pp. 99–100</ref> Efallai bod hyn yn gysylltiedig â’r hyn y mae Les Parrott wedi’i alw’n “glefyd euogrwydd ffug. . Wrth wraidd euogrwydd ffug mae’r syniad bod yn rhaid i’r hyn rydych chi’n ei ''deimlo'' fod yn wir.” <ref>Parrott, pp. 158–9</ref> Os ydych chi'n ''teimlo'n'' euog, rydech chi ''yn'' euog! <references />'''Amddiffynfeydd''' Yn ôl theori seicdreiddiol, gall amddiffynfeydd rhag teimlo'n euog ddod yn agwedd hollbwysig ar bersonoliaeth rhywun.<ref>[[Otto Fenichel]] ''The Psychoanalytic Theory of Neurosis'' (1946) p. 496</ref> Mae nifer o ddulliau gwahanol y gellir eu defnyddio i osgoi euogrwydd. Maent yn cynnwys: # [[gormes seicolegol|Gorthrwm]], a ddefnyddir fel arfer gan yr [[Superego|uwch]] -ego a'r ego yn erbyn ysgogiadau greddfol, ond a ddefnyddir weithiau yn erbyn yr uwchego/cydwybod ei hun.<ref>Sigmund Freud, ''On Metapsychology'' (PFL 11)p. 393</ref> Os bydd yr amddiffyniad yn methu, yna (yn ôl y gormeswr) efallai y bydd rhywun yn dechrau teimlo'n euog flynyddoedd yn ddiweddarach am weithredoedd a gyflawnwyd yn ysgafn ar y pryd.<ref>Eric Berne, ''A Layman's Guide to Psychiatry and Psychoanalysis'' (Penguin 1976) p. 191</ref> # [[Rhagamcaniad seicolegol|Offeryn]] amddiffynnol arall gyda chymwysiadau eang yw taflunio. Gall fod ar ffurf [[beio'r dioddefwr]] : Gellir cynnig beirniadaeth i ddioddefwr damwain neu anlwc rhywun arall, a'r ddamcaniaeth yw y gallai'r dioddefwr fod ar fai am iddo ddenu gelyniaeth y person arall.<ref>''The Pursuit of Health'', June Bingham & Norman Tamarkin, M.D., Walker Press</ref> Neu, ni ellir taflu’r euogrwydd, ond yr asiantaeth gondemniol ei hun, i bobl eraill, yn y gobaith y byddant yn edrych ar eu gweithredoedd yn fwy ffafriol na’ch cydwybod eich hun (proses sy’n ymylu ar [[Syniadau cyfeirio a lledrithiau cyfeirio|syniadau cyfeirio]] ).<ref>Otto Fenichel, ''The Psychoanalytic Theory of Neurosis'' (1946) p. 165 and p. 293</ref> # Mae rhannu teimlad o euogrwydd, a thrwy hynny fod yn llai unig ag ef, yn rym cymhellol mewn celfyddyd a dweud jôcs; tra y mae hefyd yn bosibl "benthyg" ymdeimlad o euogrwydd gan rywun yr edrychir arno fel un anghywir, a thrwy hynny dawelu ei hun.<ref>Otto Fenichel, ''The Psychoanalytic Theory of Neurosis'' (1946) pp. 165–6 and p. 496</ref> # Gellir defnyddio hunan-niweidio fel dewis arall i wneud iawn am y gwrthrych o drosedd – efallai ar ffurf peidio â chaniatáu i chi'ch hun fwynhau cyfleoedd sy'n agored i un, neu fuddion sy'n ddyledus, o ganlyniad i deimladau euogrwydd heb ddigolled.<ref>{{Cite journal|last=Nelissen|first=R. M. A.|last2=Zeelenberg|first2=M.|year=2009|title=When guilt evokes self-punishment: Evidence for the existence of a dobby effect|journal=Emotion|volume=9|issue=1|pages=118–122|doi=10.1037/a0014540|pmid=19186924}}</ref> ==Ymatebion Ymddygiadol== Mae euogrwydd gyda tueddfryd yn cael ei gysylltu'n syth â chymeriad moesol.<ref>{{Cite journal|last=Cohen|first=Taya R.|last2=Panter|first2=A. T.|last3=Turan|first3=Nazli|title=Guilt Proneness and Moral Character|journal=Current Directions in Psychological Science|date=October 2012|volume=21|issue=5|pages=355–359|doi=10.1177/0963721412454874|url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/Guilt_Proneness_and_Moral_Character/6705713}}</ref> Yn yr un modd, gall teimladau o euogrwydd ysgogi ymddygiad [[rhinwedd]]ol. Gall pobl sy'n teimlo'n euog fod yn fwy tebygol o ymarfer ataliaeth,<ref>{{Cite journal|last=Giner-Sorolla|first=Roger|title=Guilty pleasures and grim necessities: Affective attitudes in dilemmas of self-control.|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_2001-02_80_2/page/206|journal=Journal of Personality and Social Psychology|date=2001|volume=80|issue=2|pages=206–221|doi=10.1037/0022-3514.80.2.206|pmid=11220441}}</ref> osgoi hunan-foddhad,<ref>{{Cite journal|last=Zemack-Rugar|first=Yael|last2=Bettman|first2=James R.|last3=Fitzsimons|first3=Gavan J.|title=The effects of nonconsciously priming emotion concepts on behavior.|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_2007-12_93_6/page/927|journal=Journal of Personality and Social Psychology|date=2007|volume=93|issue=6|pages=927–939|doi=10.1037/0022-3514.93.6.927|pmid=18072846}}</ref> a dangos llai o ragfarn.<ref>{{Cite journal|last=Amodio|first=David M.|last2=Devine|first2=Patricia G.|last3=Harmon-Jones|first3=Eddie|title=A Dynamic Model of Guilt: Implications for Motivation and Self-Regulation in the Context of Prejudice|url=https://archive.org/details/sim_psychological-science_2007-06_18_6/page/524|journal=Psychological Science|date=June 2007|volume=18|issue=6|pages=524–530|doi=10.1111/j.1467-9280.2007.01933.x|pmid=17576266}}</ref> Mae'n ymddangos bod euogrwydd yn ysgogi ymddygiadau gwneud iawn i leddfu'r emosiynau negyddol y mae'n eu creu. Mae'n ymddangos bod pobl yn ymddwyn mewn ffordd benodol a thargededig tuag at y bobl y gwnaethant eu camweddu neu eu tramgwyddo.<ref>{{Cite journal|last=Cryder|first=Cynthia E.|last2=Springer|first2=Stephen|last3=Morewedge|first3=Carey K.|title=Guilty Feelings, Targeted Actions|journal=Personality and Social Psychology Bulletin|date=May 2012|volume=38|issue=5|pages=607–618|doi=10.1177/0146167211435796|pmid=22337764|pmc=4886498}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni Ychwanegol == https://meddwl.org/{{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm arswyd]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Vasilis Mazomenos]] yw '''''Euogrwydd''''' a gyhoeddwyd yn 2009. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd '''''Guilt''''' ac fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Groeg. Lleolwyd y stori yn [[Cyprus]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Groeg]] a hynny gan Vasilis Mazomenos. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Evelina Papoulia ac Arto Apartian. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Inglourious Basterds]]'' sef ffilm gan [[Quentin Tarantino]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 800 o ffilmiau Groeg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Vassilis%20Mazomenos.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vasilis Mazomenos ar 12 Tachwedd 1964 yn Athen. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Genedlaethol a Kapodistrian Athen. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Vasilis Mazomenos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q7916962. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | [[10th Day]] | [[Delwedd:10th day, Poster eng.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 2012-11-16 |- | [[Alltud]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2019-01-01 |- | [[Arian - Mytholeg Tywyllwch]] | [[Delwedd:Mazomenos, "Money, a mythology of darkness" poster.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1998-01-01 |- | ''[[:d:Q16061772|Days of Rage]]'' | [[Delwedd:Mazomenos "Days of Rage"..jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1995-01-01 |- | ''[[:d:Q16055263|Guilt]]'' | [[Delwedd:Mazomenos"Guilt".jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]]<br/>[[Cyprus]] | 2009-01-01 |- | [[Llinellau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2016-01-01 |- | ''[[:d:Q16061780|Remembrance]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2002-11-14 |- | [[Rhesymau a Phechodau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2004-01-01 |- | ''[[:d:Q16061774|The Triumph of Time]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 1996-01-01 |- | ''[[:d:Q121056763|Καθαρτήριο]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2022-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Euogrwydd}} [[Categori:Athroniaeth bywyd]] [[Categori:Afiechyd meddwl]] [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Groeg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Wlad Groeg]] [[Categori:Dramâu o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau Groeg]] [[Categori:Ffilmiau o Wlad Groeg]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau 2009]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Cyprus]] aya2xy2b86awwc1n42wqytti4jb6j6s 14892446 14892403 2026-05-11T08:36:33Z Craigysgafn 40536 14892446 wikitext text/x-wiki [[Delwedd:Glasgow_Botanic_Gardens._Kibble_Palace._Edwin_Roscoe_Mullins_-_'Cain'_(c._1899).jpg|bawd|Gerddi Botaneg Glasgow . Palas Kibble. Edwin Roscoe Mullins - Mae ''Cain'' neu ''Fy Cosb yn Fwy nag y Gallaf Goddef'' (Genesis 4:13), tua 1899.]] Mae '''euogrwydd''' a'i achosion o fanteision ac anfanteision yn gysylltiedig a'r themâu cyffredin [[seicoleg]] a [[seiciatreg]]. Mae euogrwydd yn [[Effaith (seicoleg)|gyflwr affeithiol]] lle mae rhywun yn profi gwrthdaro oherwydd y mae rhywun yn credu na ddylai rhywun fod wedi'i wneud (neu i'r gwrthwyneb, heb wneud rhywbeth y mae rhywun yn credu y dylai rhywun fod wedi'i wneud). Mae'n esgor ar deimlad nad yw'n mynd i ffwrdd yn hawdd, wedi'i ysgogi gan ' [[Cydwybod|gydwybod]] '. Disgrifiodd [[Sigmund Freud]] hyn o ganlyniad i frwydr rhwng yr [[Id, ego ac uwch-ego|ego]] a'r [[Superego|uwch]] -ego. Gwrthododd Freud rôl [[Duw]] fel cosbwr ar adegau o salwch neu ei wobrwywr mewn amser o les. Wrth dynnu un ffynhonnell o euogrwydd oddi wrth gleifion, disgrifiodd un arall. Hwn oedd yr anymwybodol o fewn yr unigolyn a gyfrannodd at salwch, roedd Freud mewn gwirionedd yn dod i'r ystyriaeth " Yr rhwystr ymdeimlad anymwybodol o euogrwydd ... y rhwystr mwyaf pwerus i adferu." <ref>Sigmund Freud, ''On Metapsychology'' (PFL 11) pp. 390–1</ref> Am ei esboniad pellach ymlaen, [[Jacques Lacan|Lacan]], oedd yn euog yn gydymaith anocheladwy i'r gwrthrych arwyddocaol a gydnabu normalrwydd ar ffurf [[Y Symbolaidd|yr urdd Symbolaidd]]. Mae [[Alice Miller]] yn dweud y bod “llawer o bobl yn dioddef ar hyd eu hoes o’r teimlad gormesol hwn o euogrwydd, yr ymdeimlad o beidio â chyflawni disgwyliadau eu rhieni... nid yw hi yn bosib i unrhyw ddadl oresgyn y deimladau euogrwydd hyn, oherwydd mae ganddynt eu dechreuadau yn gynnar mewn cyfnod bywyd, ac o hynny maent yn deillio eu dwyster.” <ref>Alice Miller, ''The Drama of Being a Child'' (1995) pp. 99–100</ref> Efallai bod hyn yn gysylltiedig â’r hyn y mae Les Parrott wedi’i alw’n “glefyd euogrwydd ffug. . Wrth wraidd euogrwydd ffug mae’r syniad bod yn rhaid i’r hyn rydych chi’n ei ''deimlo'' fod yn wir.” <ref>Parrott, pp. 158–9</ref> Os ydych chi'n ''teimlo'n'' euog, rydech chi ''yn'' euog! ==Amddiffynfeydd== Yn ôl theori seicdreiddiol, gall amddiffynfeydd rhag teimlo'n euog ddod yn agwedd hollbwysig ar bersonoliaeth rhywun.<ref>[[Otto Fenichel]] ''The Psychoanalytic Theory of Neurosis'' (1946) p. 496</ref> Mae nifer o ddulliau gwahanol y gellir eu defnyddio i osgoi euogrwydd. Maent yn cynnwys: * [[gormes seicolegol|Gorthrwm]], a ddefnyddir fel arfer gan yr [[Superego|uwch]] -ego a'r ego yn erbyn ysgogiadau greddfol, ond a ddefnyddir weithiau yn erbyn yr uwchego/cydwybod ei hun.<ref>Sigmund Freud, ''On Metapsychology'' (PFL 11)p. 393</ref> Os bydd yr amddiffyniad yn methu, yna (yn ôl y gormeswr) efallai y bydd rhywun yn dechrau teimlo'n euog flynyddoedd yn ddiweddarach am weithredoedd a gyflawnwyd yn ysgafn ar y pryd.<ref>Eric Berne, ''A Layman's Guide to Psychiatry and Psychoanalysis'' (Penguin 1976), t.191</ref> * [[Rhagamcaniad seicolegol|Offeryn]] amddiffynnol arall gyda chymwysiadau eang yw taflunio. Gall fod ar ffurf [[beio'r dioddefwr]] : Gellir cynnig beirniadaeth i ddioddefwr damwain neu anlwc rhywun arall, a'r ddamcaniaeth yw y gallai'r dioddefwr fod ar fai am iddo ddenu gelyniaeth y person arall.<ref>''The Pursuit of Health'', June Bingham & Norman Tamarkin, M.D., Walker Press</ref> Neu, ni ellir taflu’r euogrwydd, ond yr asiantaeth gondemniol ei hun, i bobl eraill, yn y gobaith y byddant yn edrych ar eu gweithredoedd yn fwy ffafriol na’ch cydwybod eich hun (proses sy’n ymylu ar [[Syniadau cyfeirio a lledrithiau cyfeirio|syniadau cyfeirio]] ).<ref>Otto Fenichel, ''The Psychoanalytic Theory of Neurosis'' (1946), tt.165, 293</ref> * Mae rhannu teimlad o euogrwydd, a thrwy hynny fod yn llai unig ag ef, yn rym cymhellol mewn celfyddyd a dweud jôcs; tra y mae hefyd yn bosibl "benthyg" ymdeimlad o euogrwydd gan rywun yr edrychir arno fel un anghywir, a thrwy hynny dawelu ei hun.<ref>Otto Fenichel, ''The Psychoanalytic Theory of Neurosis'' (1946) pp. 165–6 and p. 496</ref> * Gellir defnyddio hunan-niweidio fel dewis arall i wneud iawn am y gwrthrych o drosedd – efallai ar ffurf peidio â chaniatáu i chi'ch hun fwynhau cyfleoedd sy'n agored i un, neu fuddion sy'n ddyledus, o ganlyniad i deimladau euogrwydd heb ddigolled.<ref>{{Cite journal|last=Nelissen|first=R. M. A.|last2=Zeelenberg|first2=M.|year=2009|title=When guilt evokes self-punishment: Evidence for the existence of a dobby effect|journal=Emotion|volume=9|issue=1|pages=118–122|doi=10.1037/a0014540|pmid=19186924}}</ref> ==Ymatebion ymddygiadol== Mae euogrwydd gyda tueddfryd yn cael ei gysylltu'n syth â chymeriad moesol.<ref>{{Cite journal|last=Cohen|first=Taya R.|last2=Panter|first2=A. T.|last3=Turan|first3=Nazli|title=Guilt Proneness and Moral Character|journal=Current Directions in Psychological Science|date=October 2012|volume=21|issue=5|pages=355–359|doi=10.1177/0963721412454874|url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/Guilt_Proneness_and_Moral_Character/6705713}}</ref> Yn yr un modd, gall teimladau o euogrwydd ysgogi ymddygiad [[rhinwedd]]ol. Gall pobl sy'n teimlo'n euog fod yn fwy tebygol o ymarfer ataliaeth,<ref>{{Cite journal|last=Giner-Sorolla|first=Roger|title=Guilty pleasures and grim necessities: Affective attitudes in dilemmas of self-control.|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_2001-02_80_2/page/206|journal=Journal of Personality and Social Psychology|date=2001|volume=80|issue=2|pages=206–221|doi=10.1037/0022-3514.80.2.206|pmid=11220441}}</ref> osgoi hunan-foddhad,<ref>{{Cite journal|last=Zemack-Rugar|first=Yael|last2=Bettman|first2=James R.|last3=Fitzsimons|first3=Gavan J.|title=The effects of nonconsciously priming emotion concepts on behavior.|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_2007-12_93_6/page/927|journal=Journal of Personality and Social Psychology|date=2007|volume=93|issue=6|pages=927–939|doi=10.1037/0022-3514.93.6.927|pmid=18072846}}</ref> a dangos llai o ragfarn.<ref>{{Cite journal|last=Amodio|first=David M.|last2=Devine|first2=Patricia G.|last3=Harmon-Jones|first3=Eddie|title=A Dynamic Model of Guilt: Implications for Motivation and Self-Regulation in the Context of Prejudice|url=https://archive.org/details/sim_psychological-science_2007-06_18_6/page/524|journal=Psychological Science|date=June 2007|volume=18|issue=6|pages=524–530|doi=10.1111/j.1467-9280.2007.01933.x|pmid=17576266}}</ref> Mae'n ymddangos bod euogrwydd yn ysgogi ymddygiadau gwneud iawn i leddfu'r emosiynau negyddol y mae'n eu creu. Mae'n ymddangos bod pobl yn ymddwyn mewn ffordd benodol a thargededig tuag at y bobl y gwnaethant eu camweddu neu eu tramgwyddo.<ref>{{Cite journal|last=Cryder|first=Cynthia E.|last2=Springer|first2=Stephen|last3=Morewedge|first3=Carey K.|title=Guilty Feelings, Targeted Actions|journal=Personality and Social Psychology Bulletin|date=May 2012|volume=38|issue=5|pages=607–618|doi=10.1177/0146167211435796|pmid=22337764|pmc=4886498}}</ref> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * https://meddwl.org/{{Teitl italig}} [[Categori:Athroniaeth bywyd]] [[Categori:Afiechyd meddwl]] llh97vbc2363czzf8yqlt5kl4apbt65 0 294511 14892601 13052033 2026-05-11T11:21:31Z Craigysgafn 40536 14892601 wikitext text/x-wiki {{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Palesteina}} {{banergwlad|UDA}} | dateformat = dmy}} Roedd '''Shireen Abu Akleh''' ( {{Lang-ar|شيرين أبو عاقلة}}; [[3 Ebrill]] [[1971]] &ndash; [[11 Mai]] [[2022]]) yn newyddiadurwraig [[Palesteiniaid|Palesteinaidd]] - [[Americanwyr|Americanaidd]] Roedd h'n gweithio fel gohebydd i sianel [[Arabeg]] [[Al Jazeera]] am 25 mlynedd. Roedd hi'n enwog ar draws y [[Y Dwyrain Canol|Dwyrain Canol]] am ei degawdau o ohebu yn y tiriogaethau wedi'u meddiannu gan [[Israel]]. Cafodd ei saethu wrth orchuddio cyrch gan [[Llu Amddiffyn Israel|Lluoedd Amddiffyn Israel]] ar ddinas [[Jenin]] ar y Lan [[Y Lan Orllewinol|Orllewinol]].<ref name="GuardBP2">{{Cite web |date= 11 Mai 2022 |title=Al Jazeera accuses Israeli forces of killing journalist in West Bank |url=https://www.theguardian.com/world/2022/may/11/al-jazeera-journalist-killed-in-west-bank-unrest |access-date=11 Mai 2022 |website=The Guardian |language=en |archive-date=11 Mai 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511062617/https://www.theguardian.com/world/2022/may/11/al-jazeera-journalist-killed-in-west-bank-unrest |url-status=live }}</ref> Ganed Abu Akleh yn [[Jeriwsalem|Jerwsalem]] ; roedd ei theulu yn Gristnogion Arabaidd Palesteinaidd o [[Bethlehem|Fethlehem]]. Treuliodd amser yn yr [[Unol Daleithiau America|Unol Daleithiau]], ac enillodd dinasyddiaeth UDA trwy aelodau o deulu sy'n byw yn [[New Jersey]].<ref name="NYTimes">{{Cite news |last1=Abdulrahim |first1=Raja |last2=Hubbard |first2=Ben |date=11 Mai 2022 |title=Trailblazing Palestinian Journalist Killed in West Bank |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/05/11/world/middleeast/shireen-abu-akleh-al-jazeera-dead.html |access-date= 11 Mai 2022 |issn=0362-4331 |archive-date=11 Mai 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511144848/https://www.nytimes.com/2022/05/11/world/middleeast/shireen-abu-akleh-al-jazeera-dead.html/ |url-status=live }}</ref> Cafodd ei addysg yn yr [[ysgol uwchradd]] yn Beit Hanina, ac wedyn ymaelododd ym Mhrifysgol Gwyddoniaeth a Thechnoleg Jordan lle astudiodd [[pensaernïaeth]], <ref name=":32">{{Cite web|last=وتد|first=محمد|date= 11 Mai 2022|title=استشهاد الصحافية شيرين أبو عاقلة برصاص الاحتلال في جنين|trans-title=Journalist Shireen Abu Akleh was killed by the occupation's bullets in Jenin|url=https://www.arab48.com/فلسطينيات/أخبار/2022/05/11/إصابات-خطيرة-بينها-لصحافيين-الاحتلال-يقتحم-جنين-وسط-اشتباكات-مسلحة|access-date= 11 Mai 2022|website=[[Arab48]]|language=ar|archivedate= 11 Mai 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220511055615/https://www.arab48.com/%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%A7%D8%AA/%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/2022/05/11/%D8%A5%D8%B5%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B7%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A8%D9%8A%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%84%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D9%81%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%8A%D9%82%D8%AA%D8%AD%D9%85-%D8%AC%D9%86%D9%8A%D9%86-%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%83%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD%D8%A9}}</ref>;<ref name=":0">{{Cite news|last=Abdulrahim|first=Raja|last2=Hubbard|first2=Ben|date= 11 Mai 2022|title=Trailblazing Palestinian Journalist Killed in West Bank|language=en-US|work=New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/05/11/world/middleeast/shireen-abu-akleh-al-jazeera-dead.html|access-date= 11 Mai 2022|issn=0362-4331|archive-date= 11 Mai 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511144848/https://www.nytimes.com/2022/05/11/world/middleeast/shireen-abu-akleh-al-jazeera-dead.html/}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAbdulrahimHubbard2022">Abdulrahim, Raja; Hubbard, Ben (11 Mai 2022). [https://www.nytimes.com/2022/05/11/world/middleeast/shireen-abu-akleh-al-jazeera-dead.html "Trailblazing Palestinian Journalist Killed in West Bank"]. ''New York Times''.. [https://web.archive.org/web/20220511144848/https://www.nytimes.com/2022/05/11/world/middleeast/shireen-abu-akleh-al-jazeera-dead.html/ Archifwyd] 11 Mai 2022. Adalwyd 11 Mai 2022.</ref> trosglwyddodd i Brifysgol Yarmouk yn [[Gwlad Iorddonen|yr Iorddonen]] lle graddiodd gyda [[gradd baglor]] mewn [[newyddiaduraeth]]. Ar ôl graddio, dychwelodd Abu Akleh i Balestina.<ref name=":32" /> ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Abu Akleh, Shireen}} [[Categori:Genedigaethau 1971]] [[Categori:Marwolaethau 2022]] [[Categori:Newyddiadurwyr o'r Unol Daleithiau]] 15d0llgqp8bpy2197bal95iob4ef0rl 0 294860 14892621 11578449 2026-05-11T11:38:56Z Craigysgafn 40536 14892621 wikitext text/x-wiki [[Clefyd heintus]] a achosir gan firws brech y mwnci yw '''brech y mwnci''' (a enwyd yn '''mpox''' gan [[Sefydliad Iechyd y Byd]]<ref>{{Cite web |title=WHO recommends new name for monkeypox disease |url=https://www.who.int/news/item/28-11-2022-who-recommends-new-name-for-monkeypox-disease |access-date=2022-11-28 |website=www.who.int |language=en}}</ref>) sydd yn effeithio ar rai anifeiliaid, gan gynnwys bodau dynol.<ref name=CDC2015About>{{cite web |title=About Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/about.html |website=CDC |access-date=15 Hydref 2017 |language=en-us |date=11 Mai 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202400/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/about.html |archive-date=15 Hydref 2017 }}</ref> Mae symptomau yn dechrau gyda [[twymyn|thwymyn]], cur pen, poen yn y cyhyrau, chwyddo'r [[chwarren lymff|chwarennau lymff]], a theimlo wedi blino,<ref name=CDC2017Sym/> ac yna ceir [[brech]] sydd yn ffurfio [[pothell]]i ac yn ymgrawennu.<ref name=CDC2017Sym/> Ymddangosir y symptomau cyntaf rhyw ddeng niwrnod wedi cysylltiad â'r firws,<ref name=CDC2017Sym/> a pharheir y symptomau am ddwy i bedair wythnos, gan amlaf.<ref name=CDC2017Sym>{{cite web |title=Signs and Symptoms Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/symptoms.html |website=CDC |access-date=15 Hydref 2017 |language=en-us |date=11 Mai 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202514/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/symptoms.html |archive-date=15 Hydref 2017 }}</ref> Lledaenir brech y mwnci trwy sawl modd, gan gynnwys cyffwrdd cig y gwyllt, brathiad neu grafiad gan anifail, hylifau'r corff, gwrthrychau heintiedig, neu gysylltiad agos â rhywun sydd wedi ei heintio.<ref name=CDC2015Trans/> Credir i'r firws darddu o [[cnofil|gnofilod]] yn Affrica.<ref name=CDC2015Trans>{{cite web |title=Transmission Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/transmission.html |website=CDC |access-date=15 Hydref 2017 |language=en-us |date=11 Mai 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202658/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/transmission.html |archive-date=15 Hydref 2017 }}</ref> Gellir cadarnhau diagnosis drwy brofi anaf ar y croen am [[DNA]] y firws.<ref name=CDC2015Out/> Gall yr afiechyd ymddangos yn debyg i [[brech yr ieir|frech yr ieir]].<ref name=Mc2014>{{cite journal | vauthors = McCollum AM, Damon IK | title = Human monkeypox | journal = Clinical Infectious Diseases | volume = 58 | issue = 2 | pages = 260–267 | date = January 2014 | pmid = 24158414 | doi = 10.1093/cid/cit703 | doi-access = free }}</ref> Gallai brechlyn y frech wen atal haint brech y mwnci gydag effeithioldeb o 85%.<ref name=CDC2015Out/><ref>{{Cite web |date=2021-07-18 |title=Treatment {{!}} Monkeypox {{!}} Poxvirus {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/treatment.html |access-date=2022-05-18 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref> Yn 2019, derbyniwyd defnydd y brechlyn Jynneos yn erbyn brech y mwnci ar gyfer oedolion yn [[Unol Daleithiau America]].<ref>{{cite web|title=FDA approves first live, non-replicating vaccine to prevent smallpox and monkeypox |url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-live-non-replicating-vaccine-prevent-smallpox-and-monkeypox |website=FDA |access-date=27 September 2019 |language=en |date=24 September 2019}}</ref> Nid oes yr un briod feddyginiaeth ar gyfer brech y mwnci feddygol;<ref name=CDC2019Tx>{{cite web |title=Treatment {{!}} Monkeypox {{!}} Poxvirus {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/treatment.html |website=www.cdc.gov |access-date=11 Hydref 2019 |language=en-us |date=28 December 2018}}</ref> gall y cyffuriau [[cidofovir]] a [[brincidofovir]] fod yn effeithiol i raddau.<ref name=Mc2014/><ref name=CDC2019Tx/> Yn Affrica, gall y gyfradd marwolaeth fod mor uchel â 10% heb driniaeth.<ref name=CDC2017Sym/> Ymddengys y clefyd fel arfer yng [[Canolbarth Affrica|Nghanolbarth]] a [[Gorllewin Affrica]].<ref name=Bunge2022>{{cite journal |last1=Bunge |first1=Eveline M. |last2=Hoet |first2=Bernard |last3=Chen |first3=Liddy |last4=Lienert |first4=Florian |last5=Weidenthaler |first5=Heinz |last6=Baer |first6=Lorraine R. |last7=Steffen |first7=Robert |title=The changing epidemiology of human monkeypox{{snd}}A potential threat? A systematic review |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases |date=11 February 2022 |volume=16 |issue=2 |pages=e0010141 |doi=10.1371/journal.pntd.0010141 |pmid=35148313 |pmc=8870502 |language=en |issn=1935-2735}}</ref> Darganfyddwyd y firws yn gyntaf ymhlith [[mwnci|mwncïod]] mewn labordai ym 1958.<ref name=CDC2015Main>{{cite web |title=Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/index.html |website=CDC |access-date=15 Hydref 2017 |language=en-us |date=11 Mai 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015113128/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/index.html|archive-date=15 Hydref 2017 }}</ref> Canfuwyd yr achosion cyntaf ymhlith bodau dynol ym 1970 yng [[Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo|Ngweriniaeth Ddemocrataidd y Congo]].<ref name=CDC2015Main/> Yn 2003 cafwyd 71 o achosion yn yr Unol Daleithiau o ganlyniad i lygod codog a fewnforiwyd o [[Ghana]] i siopau anifeiliaid.<ref name=CDC2015Out>{{cite web |title=2003 U.S. Outbreak Monkeypox|url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/outbreak.html |website=CDC |access-date=15 Hydref 2017 |language=en-us |date=11 Mai 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202731/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/outbreak.html |archive-date=15 Hydref 2017 }}</ref> Yn 2022 cafwyd yr achosion cyntaf o drosglwyddo brech y mwnci rhwng bodau dynol y tu hwnt i Affrica, a hynny yn [[y Deyrnas Unedig]]. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} [[Categori:Clefydau firaol]] 4nle6x1lr1mivzkgpgzw41q5lcb66l9 14892622 14892621 2026-05-11T11:39:30Z Craigysgafn 40536 14892622 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata = ALL}} [[Clefyd heintus]] a achosir gan firws brech y mwnci yw '''brech y mwnci''' (a enwyd yn '''mpox''' gan [[Sefydliad Iechyd y Byd]]<ref>{{Cite web |title=WHO recommends new name for monkeypox disease |url=https://www.who.int/news/item/28-11-2022-who-recommends-new-name-for-monkeypox-disease |access-date=2022-11-28 |website=www.who.int |language=en}}</ref>) sydd yn effeithio ar rai anifeiliaid, gan gynnwys bodau dynol.<ref name=CDC2015About>{{cite web |title=About Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/about.html |website=CDC |access-date=15 Hydref 2017 |language=en-us |date=11 Mai 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202400/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/about.html |archive-date=15 Hydref 2017 }}</ref> Mae symptomau yn dechrau gyda [[twymyn|thwymyn]], cur pen, poen yn y cyhyrau, chwyddo'r [[chwarren lymff|chwarennau lymff]], a theimlo wedi blino,<ref name=CDC2017Sym/> ac yna ceir [[brech]] sydd yn ffurfio [[pothell]]i ac yn ymgrawennu.<ref name=CDC2017Sym/> Ymddangosir y symptomau cyntaf rhyw ddeng niwrnod wedi cysylltiad â'r firws,<ref name=CDC2017Sym/> a pharheir y symptomau am ddwy i bedair wythnos, gan amlaf.<ref name=CDC2017Sym>{{cite web |title=Signs and Symptoms Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/symptoms.html |website=CDC |access-date=15 Hydref 2017 |language=en-us |date=11 Mai 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202514/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/symptoms.html |archive-date=15 Hydref 2017 }}</ref> Lledaenir brech y mwnci trwy sawl modd, gan gynnwys cyffwrdd cig y gwyllt, brathiad neu grafiad gan anifail, hylifau'r corff, gwrthrychau heintiedig, neu gysylltiad agos â rhywun sydd wedi ei heintio.<ref name=CDC2015Trans/> Credir i'r firws darddu o [[cnofil|gnofilod]] yn Affrica.<ref name=CDC2015Trans>{{cite web |title=Transmission Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/transmission.html |website=CDC |access-date=15 Hydref 2017 |language=en-us |date=11 Mai 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202658/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/transmission.html |archive-date=15 Hydref 2017 }}</ref> Gellir cadarnhau diagnosis drwy brofi anaf ar y croen am [[DNA]] y firws.<ref name=CDC2015Out/> Gall yr afiechyd ymddangos yn debyg i [[brech yr ieir|frech yr ieir]].<ref name=Mc2014>{{cite journal | vauthors = McCollum AM, Damon IK | title = Human monkeypox | journal = Clinical Infectious Diseases | volume = 58 | issue = 2 | pages = 260–267 | date = January 2014 | pmid = 24158414 | doi = 10.1093/cid/cit703 | doi-access = free }}</ref> Gallai brechlyn y frech wen atal haint brech y mwnci gydag effeithioldeb o 85%.<ref name=CDC2015Out/><ref>{{Cite web |date=2021-07-18 |title=Treatment {{!}} Monkeypox {{!}} Poxvirus {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/treatment.html |access-date=2022-05-18 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref> Yn 2019, derbyniwyd defnydd y brechlyn Jynneos yn erbyn brech y mwnci ar gyfer oedolion yn [[Unol Daleithiau America]].<ref>{{cite web|title=FDA approves first live, non-replicating vaccine to prevent smallpox and monkeypox |url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-live-non-replicating-vaccine-prevent-smallpox-and-monkeypox |website=FDA |access-date=27 September 2019 |language=en |date=24 September 2019}}</ref> Nid oes yr un briod feddyginiaeth ar gyfer brech y mwnci feddygol;<ref name=CDC2019Tx>{{cite web |title=Treatment {{!}} Monkeypox {{!}} Poxvirus {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/treatment.html |website=www.cdc.gov |access-date=11 Hydref 2019 |language=en-us |date=28 December 2018}}</ref> gall y cyffuriau [[cidofovir]] a [[brincidofovir]] fod yn effeithiol i raddau.<ref name=Mc2014/><ref name=CDC2019Tx/> Yn Affrica, gall y gyfradd marwolaeth fod mor uchel â 10% heb driniaeth.<ref name=CDC2017Sym/> Ymddengys y clefyd fel arfer yng [[Canolbarth Affrica|Nghanolbarth]] a [[Gorllewin Affrica]].<ref name=Bunge2022>{{cite journal |last1=Bunge |first1=Eveline M. |last2=Hoet |first2=Bernard |last3=Chen |first3=Liddy |last4=Lienert |first4=Florian |last5=Weidenthaler |first5=Heinz |last6=Baer |first6=Lorraine R. |last7=Steffen |first7=Robert |title=The changing epidemiology of human monkeypox{{snd}}A potential threat? A systematic review |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases |date=11 February 2022 |volume=16 |issue=2 |pages=e0010141 |doi=10.1371/journal.pntd.0010141 |pmid=35148313 |pmc=8870502 |language=en |issn=1935-2735}}</ref> Darganfyddwyd y firws yn gyntaf ymhlith [[mwnci|mwncïod]] mewn labordai ym 1958.<ref name=CDC2015Main>{{cite web |title=Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/index.html |website=CDC |access-date=15 Hydref 2017 |language=en-us |date=11 Mai 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015113128/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/index.html|archive-date=15 Hydref 2017 }}</ref> Canfuwyd yr achosion cyntaf ymhlith bodau dynol ym 1970 yng [[Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo|Ngweriniaeth Ddemocrataidd y Congo]].<ref name=CDC2015Main/> Yn 2003 cafwyd 71 o achosion yn yr Unol Daleithiau o ganlyniad i lygod codog a fewnforiwyd o [[Ghana]] i siopau anifeiliaid.<ref name=CDC2015Out>{{cite web |title=2003 U.S. Outbreak Monkeypox|url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/outbreak.html |website=CDC |access-date=15 Hydref 2017 |language=en-us |date=11 Mai 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202731/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/outbreak.html |archive-date=15 Hydref 2017 }}</ref> Yn 2022 cafwyd yr achosion cyntaf o drosglwyddo brech y mwnci rhwng bodau dynol y tu hwnt i Affrica, a hynny yn [[y Deyrnas Unedig]]. == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} [[Categori:Clefydau firaol]] 297k2z6jnfvjt0kjs9z1lpo9kpybfh6 0 299700 14892605 14883382 2026-05-11T11:24:03Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892605 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Broadstone''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Broadstone (Q107032273).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Broadstone}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074579098|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae Broadstone oddeutu 26 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Cas-gwent]] (6 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 13 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP16+6ND|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Llandogo. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Cas-gwent * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Cas-gwent]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 8nsx7gyuv84pwbxo1kvmr34w86hptft 14892628 14892605 2026-05-11T11:43:33Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14892628 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Broadstone''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Broadstone (Q107032273).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Broadstone}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074579098|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae Broadstone oddeutu 26 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Cas-gwent]] (6 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 13 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP16+6ND|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Llandogo. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Cas-gwent * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Cas-gwent]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 7m3lixhl96tl1jp5kqj46pkfah5pn2u 0 299726 14892479 14882478 2026-05-11T09:16:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Merthyr Tudful a Rhymni i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892479 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | sir = [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cwm Darran]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Deri'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 30 Ebrill 2023</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Deri (Q5262556).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Deri}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074578934|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/deri-caerphilly-so127017#.ZJ1ShC_MIvI British Place Names]; adalwyd 29 Mehefin 2023</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Forgannwg]]. Mae Deri oddeutu 16 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Bargod]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 6 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF81+9HG|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Deri. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Heol Ddu * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Tir-phil]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Cwm Darran]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] qrzsrzpq702nwverjwxcd7ql6dwcgt2 0 299793 14892521 14882505 2026-05-11T09:54:32Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892521 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Penybryn''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Penybryn, Caerffili (Q7165394).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Penybryn}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074558661|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Forgannwg]]. Mae Penybryn, Caerffili oddeutu 13 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Ystrad Mynach]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF82+7GE|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Penalltau. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Merched Lewis * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Ystrad Mynach]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] ma4622nit9x62ssenadqvtjpwdaot6g 0 299807 14892504 14882491 2026-05-11T09:46:10Z BOT-Twm Crys 23034 /* Cyfeiriadau */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892504 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Llancaiach''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Llancaiach (Q6661119).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Llancaiach}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/cf466pr|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Forgannwg]]. Mae Llancaiach oddeutu 12 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Ystrad Mynach]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Caerdydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Royal Glamorgan Hospital (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF46+6PR|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Iau Llancaeach. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Merched Lewis * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Ystrad Mynach]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] d2v2lbnw219ovehry328tk9ryrpmv90 14892505 14892504 2026-05-11T09:46:52Z Llywelyn2000 796 gwybodlen 14892505 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], ym [[Bwrdeistref Sirol Caerffili|Mwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Llancaiach''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Llancaiach (Q6661119).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Llancaiach}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/cf466pr|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Forgannwg]]. Mae Llancaiach oddeutu 12 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Ystrad Mynach]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Caerdydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Royal Glamorgan Hospital (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF46+6PR|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Iau Llancaeach. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Merched Lewis * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Ystrad Mynach]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] rg34e4bt8ns8sbl7qkx95baehsm09il 0 299870 14892493 14882482 2026-05-11T09:42:55Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892493 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Glan-y-nant'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 29 Mehefin 2023</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/glan-y-nant-caerphilly-st150975#.ZJ3w7y_MIvI British Place Names]; adalwyd 29 Mehefin 2023</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Glan-y-nant, Sir Forgannwg (Q107033255).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Glan-y-nant}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074813650|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Forgannwg]]. Mae Glan-y-nant oddeutu 13 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Coed-duon]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP12+3XL|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gymraeg Trelyn. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Lewis, Pengam * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Pengam]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] jimok1kx7o2705wvmce43vxqbkwmmjf 0 299940 14892610 14883538 2026-05-11T11:30:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892610 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]] [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cledan'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 24 Hydref 2024</ref> ({{Iaith-en|Cleddon}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074542485|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cleddon-monmouthshire-so519039 British Place Names]; adalwyd 24 Hydref 2024</ref> Mae Cledan oddeutu 27 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Coleford, Swydd Gaerloyw|Coleford]], [[Swydd Gaerloyw]] (5 milltir). [[Casnewydd]] yw'r ddinas agosaf. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 14 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP25+4PN|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Llandogo. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Trefynwy * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Cas-gwent]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] fgtabewe4sqz1vu66lo6do4i0kdihsz 14892631 14892610 2026-05-11T11:45:10Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14892631 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]] [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cledan'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 24 Hydref 2024</ref> ({{Iaith-en|Cleddon}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074542485|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cleddon-monmouthshire-so519039 British Place Names]; adalwyd 24 Hydref 2024</ref> Mae Cledan oddeutu 27 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Coleford, Swydd Gaerloyw|Coleford]], [[Swydd Gaerloyw]] (5 milltir). [[Casnewydd]] yw'r ddinas agosaf. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 14 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP25+4PN|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Llandogo. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Trefynwy * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Cas-gwent]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] q2izfwjov4aozw8aj3ldot9a5dchauz 0 300022 14892515 14882507 2026-05-11T09:52:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892515 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Nelson, Caerffili|Nelson]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Tai'rheol''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Tai'rheol (Q107032957).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Tai'rheol}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074559414|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Forgannwg]]. Mae Tai'rheol oddeutu 12 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Treharris]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Caerdydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Royal Glamorgan Hospital (oddeutu 8 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF46+6PF|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Fabanod Llanfabon. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Pontypridd * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Abercynon]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Nelson, Caerffili]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 6m8ypbqwtoliyg03v99uberispjry9d 0 300027 14892540 14882410 2026-05-11T10:00:51Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892540 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tredegar]], [[Blaenau Gwent]], yw '''Troedrhiw-gwair''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Troedrhiw-gwair (Q107033015).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Troedrhiw-gwair}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074542566|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae Troedrhiw-gwair oddeutu 19 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Tredegar]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 7 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP22+4DD|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Georgetown. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Tredegar * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Parcffordd Glyn Ebwy]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Tredegar]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] skm7q7afqjqmk8jave90pqq2wj22mfo 0 300069 14892583 14883379 2026-05-11T11:03:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892583 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Abersychan]], [[Torfaen]], [[Cymru]], yw '''British''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-British (Q107032263).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|British}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074579633|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae British oddeutu 17 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Abersychan]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 7 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP4+7UR|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Victoria. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Abersychan * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanhiledd]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Torfaen}} {{eginyn Torfaen}} [[Categori:Abersychan]] [[Categori:Pentrefi Torfaen]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] jicz8gf3xouzou5f68mnojow9q44qm8 0 300079 14892534 14882509 2026-05-11T09:58:04Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892534 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Tir-y-berth'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 29 Mehefin 2023</ref> <ref>[https://www.britishplacenames.uk/tir-y-berth-caerphilly-st150967#.ZJ3uwi_MIvI British Place Names]; adalwyd 29 Mehefin 2023</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Tir-y-berth (Q105630108).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Tir-y-berth}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074558659|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Forgannwg]]. Mae Tir-y-berth oddeutu 13 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Coed-duon]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 10 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF82+8AU|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Tiryberth. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol Gyfun Cwm Rhymni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Pengam]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] r23h56e7lo7ovmtfr5xr26edsni371b 0 300109 14892494 14882405 2026-05-11T09:43:10Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892494 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Llanhiledd]], [[Blaenau Gwent]], yw '''Glandŵr''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Glandŵr, Blaenau Gwent (Q107033245).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Glandŵr}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074563857|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae Glandŵr oddeutu 15 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Abertyleri]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 7 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP13+2HS|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Trinant. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Islwyn * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Llanhiledd]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Llanhiledd]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] e1rhl1rfudssbi7it3hltqp2dtggffv 0 300121 14892528 14882492 2026-05-11T09:56:18Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892528 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhymni]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Llechryd''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Llechryd, Caerffili (Q107032658).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Llechryd}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074578583|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Frycheiniog]]. Mae Llechryd, Caerffili oddeutu 21 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Rhymni]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 4 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP22+5QG|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Upper Rhymney. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Tredegar * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Rhymni]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Rhymni]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] ry0e4y1g1xz6nko7mcw28s2fup3zoar 0 300172 14892531 14882409 2026-05-11T09:57:36Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892531 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tredegar]], [[Blaenau Gwent]], yw '''Sirhywi''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Sirhywi (Q85801358).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Sirhowy}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074579642|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae Sirhywi oddeutu 21 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Tredegar]] (0 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 6 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP22+4QN|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Glanhowy. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Tredegar * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Tref Glyn Ebwy]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Tredegar]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] dubq6efw0ok4pj66moqp9s8xgjegi7l 0 300192 14892535 14882401 2026-05-11T09:58:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892535 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tredegar]], [[Blaenau Gwent]] yw '''Dyffryn Onnen''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Dyffryn Onnen (Q4806148).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Ashvale}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074579752|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae Dyffryn Onnen oddeutu 21 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Tredegar]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 6 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP22+3HA|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gatholig Joseff Sant. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Tredegar * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Rhymni]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Tredegar]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] spxjfty12nlabn242wchn376wvv13qh 0 300213 14892544 14882479 2026-05-11T10:01:45Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892544 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhymni]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Y Drenewydd''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Y Drenewydd, Caerffili (Q15206126).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bute Town}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074578456|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Forgannwg]]. Mae Y Drenewydd, Caerffili oddeutu 21 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Rhymni]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 4 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP22+5QJ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Upper Rhymney. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Tredegar * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Rhymni]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} {{DEFAULTSORT:Drenewydd}} [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Rhymni]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 3x6um1rqrzsh5m6wb6073uz5u73yoso 0 300231 14892615 14883369 2026-05-11T11:36:21Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892615 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentrefan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Ynysgynwraidd]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Bont''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bont (Q107032250).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bont}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074578340|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/bont-monmouthshire-so384194#google_vignette British Place Names]; adalwyd 13 Ionawr 2026</ref> Mae Bont oddeutu 29 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Y Fenni]] (6 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Henffordd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Swydd Henffordd (oddeutu 15 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP7+8NU|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Croes Onnen. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw [[Ysgol y Brenin Harri VIII, Y Fenni]] * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Y Fenni]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Ynysgynwraidd]] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] l7ovoa8ps931m5kduigbbq1uvxz23tj 0 300255 14892638 14883387 2026-05-11T11:46:40Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]], {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14892638 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cwmbrân Uchaf]], [[Torfaen]], [[Cymru]], yw '''Bryn Eithin''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bryn Eithin (Q7796424).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Thornhill}}).<ref>{{Cite web|url=https://data.ordnancesurvey.co.uk/doc/4000000074556411|title=Gwybodaeth am y lleoliad gan yr Arolwg Ordnans|access-date=23 Awst 2022|website=Ordnance Survey}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae Bryn Eithin oddeutu 13 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Cwmbrân]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 2 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP44+5YZ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Gymunedol Woodlands. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Fairwater * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Cwmbrân]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Torfaen}} {{eginyn Torfaen}} [[Categori:Cwmbrân Uchaf]] [[Categori:Pentrefi Torfaen]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] dn5pvxen1gc3srn1ma5jf6r5zv5pkx6 0 300267 14892462 14882399 2026-05-11T08:59:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892462 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Anheddiad dynol yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Nantyglo a Blaenau]], [[Blaenau Gwent]], yw '''Bourneville''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Bourneville (Q107032252).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bourneville}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/np133el|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae Bourneville oddeutu 19 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Blaenau, Blaenau Gwent|Blaenau]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 10 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP13+3EL|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Cymuned Dysgu Abertillery. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Tredegar * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Parcffordd Glyn Ebwy]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Nantyglo a Blaenau]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] kf4lj5dcxjxptcsnle7icforxsx3bl1 0 300276 14892526 14882461 2026-05-11T09:55:54Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Merthyr Tudful a Rhymni i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892526 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Merthyr Tudful ac Aberdâr i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Rhymni]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], [[Cymru]], yw '''Blaencarno'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 24 Mehefin 2025</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Blaencarno (Q107032232).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Blaencarno}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/cf484ab|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Forgannwg. Mae Blaencarno oddeutu 20 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Rhymni]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 3 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF48+4AB|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Dowlais. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw sgol Uwchradd Gatholig Esgob Hedley * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Rhymni]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Rhymni]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] k6ak8ym1dchpkazc9di5jsqyghlpryt 0 300282 14892499 14882485 2026-05-11T09:44:08Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892499 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Pentre bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bedwas, Tretomos a Machen]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], yw '''Graig-y-rhaca''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Graig-y-rhaca (Q107033280).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Graig-y-rhaca}}, weithiau ''Craig-y-Rhacca'').<ref>[https://www.britishplacenames.uk/craig-y-rhacca-caerphilly-st195895 British Place Names]; adalwyd 24 Mehefin 2025</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae Graig-y-rhaca oddeutu 8 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Caerffili]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Athrofaol Cymru]] (oddeutu 6 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF83+8RD|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Graig-Y-Rhacca. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Bedwas * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Caerffili]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Bedwas, Tretomos a Machen]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] bm674yaye0jjeumyo14ngw7uf44wsve 0 300283 14892475 14882400 2026-05-11T09:14:38Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892475 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Pentre bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bryn-mawr, Blaenau Gwent|Bryn-mawr]], [[Blaenau Gwent]] yw '''Clydach Terrace'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 11 Gorffennaf 2025</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Clydach Terrace (Q107032385).wav|ynganiad}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/np234sp|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol [[Sir Frycheiniog]]. Mae Clydach Terrace oddeutu 23 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Bryn-mawr, Blaenau Gwent|Brynmawr]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. Mae'r lle hwn hefyd yn rhan o [[Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 10 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP23+4SP|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Santes Fair. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Sylfaenol Brynmawr * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Tref Glyn Ebwy]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Bryn-mawr, Blaenau Gwent]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] l8gp2w26lag62fl4d4t1r4v8ogrihcg 0 300290 14892543 14882412 2026-05-11T10:01:31Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892543 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Anheddiad dynol yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Nantyglo a Blaenau]], [[Blaenau Gwent]], yw '''West Side''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-West Side (Q107033108).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|West Side}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/np236pz|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae West Side oddeutu 19 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Blaenau, Blaenau Gwent|Blaenau]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP23+6PZ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Cwm. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Tredegar * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Parcffordd Glyn Ebwy]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Nantyglo a Blaenau]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 83xey1ejb33yuzn9in9cu8upljjyy7f 0 300311 14892518 14883133 2026-05-11T09:54:08Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Merthyr Tudful a Rhymni i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892518 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cwm Darran|Nghwm Darran]] yw '''Pen-twyn''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Pen-twyn, Cwm Darran (Q107032832).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Pen-twyn}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/cf819nl|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Forgannwg ac yn eistedd o fewn cymuned [[Cwm Darran]]. Mae Pen-twyn, Cwm Darran oddeutu 18 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Rhymni]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 4 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF81+9NL|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Fochriw. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Afon Taf * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Pontlotyn]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{eginyn Caerffili‎}} {{trefi Caerffili}} [[Categori:Cwm Darran‎]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 44iudofem335hkd71cp598ebncgs9c4 0 300312 14892503 14882490 2026-05-11T09:46:07Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892503 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Anheddiad dynol yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], yw '''Llancaeach'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 24 Mehefin 2025</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Llancaeach (Q107032630).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Llancaeach}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/cf466du|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Forgannwg. Mae Llancaeach oddeutu 13 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Treharris]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Caerdydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF46+6DU|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Fabanod Llanfabon. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Merched Lewis * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Mynwent y Crynwyr]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] d2afjucl3pqn5u7uhln49tpvsneehry 0 300337 14892495 14882483 2026-05-11T09:43:27Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892495 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Gelli-gaer]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], yw '''Glyn-gaer''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Glyn-gaer (Q107033262).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Glyn-gaer}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/cf828ff|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Forgannwg. Mae Glyn-gaer oddeutu 13 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Ystrad Mynach]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF82+8FF|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Glyn-gaer. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Lewis, Pengam * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Pengam]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Gelli-gaer]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] qazoy43lvns4hx9fw08svwyubbfb9nm 0 300370 14892480 14882402 2026-05-11T09:17:12Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892480 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Anheddiad dynol yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Abertyleri]], [[Blaenau Gwent]], yw '''East Bank''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-East Bank (Q107032502).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|East Bank}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/np131ns|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae East Bank oddeutu 18 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Abertyleri]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP13+1NS|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Cymuned Dysgu Abertillery. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Abersychan * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Parcffordd Glyn Ebwy]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Abertyleri]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 4goke1o968m7d64mq6qxqsnqi8r9t4l 0 300390 14892512 14882495 2026-05-11T09:51:41Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892512 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Anheddiad dynol yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bedwas, Tretomos a Machen]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]] yw '''Nantyceisiad''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Nantyceisiad (Q107032714).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Nantyceisiad}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/cf838nz|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae Nantyceisiad oddeutu 8 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Rhisga]] (3 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Athrofaol Cymru]] (oddeutu 6 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF83+8NZ|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Graig-Y-Rhacca. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Bedwas * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Crosskeys]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Bedwas, Tretomos a Machen]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 0vjux5ndfj0qxj4hl2qo2xidrxo6qh1 0 300403 14892542 14882411 2026-05-11T10:01:15Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892542 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Anheddiad dynol yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Abertyleri]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''West Bank'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 3 Rhagfyr 2024</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-West Bank (Q107033103).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|West Bank}}). Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae West Bank oddeutu 18 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Abertyleri]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP13+1SF|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Cymuned Dysgu Abertillery. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Abersychan * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Parcffordd Glyn Ebwy]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Abertyleri]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] f6q6fvucmg8ze9ufv2elnrrvg9cf4p5 0 300432 14892500 14882486 2026-05-11T09:44:50Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Merthyr Tudful a Rhymni i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892500 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} :''Am y pentref o'r un enw yn Rhondda Cynon Taf, gweler [[Y Groes-faen]]'' Anheddiad dynol yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cwm Darran]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], yw '''Groes-faen'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 24 Mehefin 2025</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Groes-faen, Caerffili (Q107033288).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Groes-faen}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/cf819gf|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Forgannwg. Mae Groes-faen, Caerffili oddeutu 15 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Bargod]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 8 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF81+9GF|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Deri. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Heol Ddu * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Bargoed]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Cwm Darran]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] r6vkvoaim08jsdh34op2qi1frzg9mf3 0 300447 14892609 14272795 2026-05-11T11:30:10Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892609 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Anheddiad dynol yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cicelyford'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 17 Gorffennaf 2025</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cicelyford-monmouthshire-so505035 British Place Names]; adalwyd 17 Gorffennaf 2025</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Cicelyford (Q107032368).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Cicelyford}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/np254qx|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae Cicelyford oddeutu 26 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Cas-gwent]] (6 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Tarddiad yr enw== Mae'n bosib fod gwreiddyn Cymraeg i'r enw ee 'cwm' neu 'cae' + 'gelli' + 'ford', ond hyd yma nid oes esboniad swyddogol. 'Gelli' yw rhan o goedwig sydd wedi ei chlirio e.e. 'Gellilydan'. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 13 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP25+4QX|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Trellech. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Cas-gwent * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Cas-gwent]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] ch9yqifu4a58xv4ke3mniqsiupot8cd 14892630 14892609 2026-05-11T11:43:57Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: Anheddiad dynol → Pentref bychan , {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14892630 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cicelyford'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 17 Gorffennaf 2025</ref><ref>[https://www.britishplacenames.uk/cicelyford-monmouthshire-so505035 British Place Names]; adalwyd 17 Gorffennaf 2025</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Cicelyford (Q107032368).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Cicelyford}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/np254qx|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae Cicelyford oddeutu 26 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Cas-gwent]] (6 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Tarddiad yr enw== Mae'n bosib fod gwreiddyn Cymraeg i'r enw ee 'cwm' neu 'cae' + 'gelli' + 'ford', ond hyd yma nid oes esboniad swyddogol. 'Gelli' yw rhan o goedwig sydd wedi ei chlirio e.e. 'Gellilydan'. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 13 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP25+4QX|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Trellech. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Cas-gwent * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Cas-gwent]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 3lsjzng2w1067m2y3kb40jw7nwxiifp 0 300464 14892536 14882408 2026-05-11T09:59:59Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru) using [[Project:AWB|AWB]] 14892536 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tredegar]], [[Blaenau Gwent]], yw '''Pyllau Bedwellte''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Pyllau Bedwellte (Q107033405).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Bedwellty Pits}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/np224bw|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen [[Sir Fynwy (hanesyddol)|Sir Fynwy]], ac wedyn hyd at 1996 roedd yng [[Gwent|Ngwent]]. Mae Pyllau Bedwellte oddeutu 18 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Tredegar]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty'r Tywysog Siarl (oddeutu 7 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP22+4BW|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Georgetown. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Tredegar * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Parcffordd Glyn Ebwy]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Blaenau Gwent}} {{eginyn Blaenau Gwent}} [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Tredegar]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] 2hv8yoov6gepbu8optpez65ipk9o2zb 0 300476 14892619 14883576 2026-05-11T11:38:02Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Mynwy i enw'r AC}} → | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]], Anheddiad dynol → Pentref bychan , { using [[Project:AWB|AWB]] 14892619 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Cas-gwent]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Crossway Green''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Crossway Green (Q107032424).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Crossway Green}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/np166fb|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae Crossway Green oddeutu 24 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Cas-gwent]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 13 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP16+6FB|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Y Dell. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Cas-gwent * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Cas-gwent]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Cas-gwent]] [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] kpgjrioy8gv4v1ksrg18ruaewf1r5to 0 300494 14892473 14882476 2026-05-11T09:13:44Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Islwyn i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] using [[Project:AWB|AWB]] 14892473 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Bedwas, Tretomos a Machen]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], yw '''Chatham'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"], Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 24 Mehefin 2025</ref> ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Chatham (Q107032364).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Chatham}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/cf838nw|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Forgannwg. Mae Chatham oddeutu 8 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Rhisga]] (2 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw [[Ysbyty Athrofaol Cymru]] (oddeutu 6 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF83+8NW|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Machen. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Uwchradd Bedwas * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Crosskeys]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Bedwas, Tretomos a Machen]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] k46jwur83mxn3x5m8ymxozesuc7w4ot 0 300504 14892611 14883558 2026-05-11T11:31:43Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: Anheddiad dynol → Pentref bychan using [[Project:AWB|AWB]] 14892611 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cotland''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Cotland (Q107032406).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Cotland}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/np254px|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae Cotland oddeutu 26 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Trefynwy]] (5 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 13 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP25+4PX|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Trellech. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Trefynwy * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Cas-gwent]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] h4x46mdgq7fljehh7mdexvelja3of5x 14892632 14892611 2026-05-11T11:45:17Z BOT-Twm Crys 23034 /* top */ Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: {{Gwybodlen lle → {{Lle using [[Project:AWB|AWB]] 14892632 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] | aelod_y_DU = {{Swits Sir Fynwy i enw AS y DU}} }} Pentref bychan yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Tryleg Unedig]], [[Sir Fynwy]], [[Cymru]], yw '''Cotland''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Cotland (Q107032406).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Cotland}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/np254px|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae Cotland oddeutu 26 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Trefynwy]] (5 milltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Ysbyty Athrofaol y Faenor (oddeutu 13 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=NP25+4PX|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Gynradd Trellech. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Gyfun Trefynwy * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Cas-gwent]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Sir Fynwy}} {{eginyn Sir Fynwy}} [[Categori:Pentrefi Sir Fynwy]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)]] [[Categori:Tryleg Unedig]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy Torfaen (Etholaeth Senedd)]] 8ig5ffsjorr7vs11wir4cw1dsmvnulh 0 300509 14892519 14882502 2026-05-11T09:54:14Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Caerffili i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892519 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Caerffili i enw AS y DU}} }} Anheddiad dynol yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Nelson, Caerffili|Nelson]], [[Bwrdeistref Sirol Caerffili]], yw '''Penallta''' ({{Sain|LL-Q9309 (cym)-Jason.nlw-Penallta (Q107032774).wav|ynganiad}}); ({{Iaith-en|Penallta}}).<ref>{{Cite web|title=Gwybodaeth defnyddiol am yr ardal yma|url=https://www.streetcheck.co.uk/postcode/cf466px|website=StreetCheck|access-date=2022-08-23|language=en|last=StreetCheck}}</ref> Mae'n rhan o sir hanesyddol Sir Forgannwg. Mae Penallta oddeutu 12 milltir o [[Caerdydd|Gaerdydd]], a'r dref agosaf yw [[Ystrad Mynach]] (1 filltir). Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. ==Gwasanaethau== *Yr ysbyty efo adran Damweiniau ac Achosion Brys agosaf yw Royal Glamorgan Hospital (oddeutu 9 milltir).<ref>{{Cite web|title=GIG Cymru {{!}} Chwiliad Côd Post|url=https://www.wales.nhs.uk/eingwasanaethau/cyfeiriadur/chwiliadcodpost?pc=CF46+6PX|website=www.wales.nhs.uk|date=2006-10-23|access-date=2022-08-23|first=G. I. G.|last=Cymru}}{{Dolen marw|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Yr ysgol gynradd agosaf yw Ysgol Penalltau. *Yr ysgol uwchradd agosaf yw Ysgol Merched Lewis * Y gorsaf tren agosaf yw [[Gorsaf reilffordd Ystrad Mynach]]. ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{trefi Caerffili}} {{eginyn Caerffili}} [[Categori:Nelson, Caerffili]] [[Categori:Pentrefi Caerffili]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] csceo26f0getffo8ssxxcftf0tgyupi 0 306900 14892362 14805302 2026-05-10T23:30:45Z StarTrekker 62162 Not true 14892362 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm fud]] (heb sain) am fyd y fampir gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[August Blom]] yw '''''The Vampire Dancer''''' a gyhoeddwyd yn 1912. Fe'i cynhyrchwyd yn [[Denmarc|Nenmarc]]. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Nicolai Brechling. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Clara Pontoppidan, Carl Schenstrøm, Robert Dinesen, Agnes Nørlund, Frederik Jacobsen, Svend Bille, Axel Boesen, Birger von Cotta-Schønberg, Henry Seemann, Frederik Christensen, H.C. Nilsen, Ingeborg Bruhn Berthelsen, Johanne Krum-Hunderup, Julie Henriksen, Maggi Zinn ac Otto Lagoni. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y [[parth cyhoeddus]].{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1912. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Saved from the Titanic]]'' sef ffilm fud o [[Unol Daleithiau America]] gan Étienne Arnaud. [[Axel Graatkjær]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. ==Cyfarwyddwr== Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm August Blom ar 26 Rhagfyr 1869 yn [[Copenhagen]]. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1893 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd August Blom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q760959. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[A Victim of The Mormons]] | [[Delwedd:A Victim Of The Mormons 1.jpg|center|100px]] | [[Denmarc]] | No/unknown value | 1911-01-01 |- | ''[[:d:Q3574023|Atlantis]]'' | [[Delwedd:Atlantis.png|center|100px]] | [[Denmarc]] | [[Daneg]]<br/>No/unknown value | 1913-01-01 |- | ''[[:d:Q805243|Balletdanserinden]]'' | [[Delwedd:Balletdanserinden.jpg|center|100px]] | [[Denmarc]] | | 1911-11-16 |- | ''[[:d:Q3705406|Dr. Jekyll and Mr. Hyde]]'' | [[Delwedd:Den skæbnesvangre opfindelse.jpg|center|100px]] | [[Denmarc]]<br/>[[Norwy]] | | 1910-01-01 |- | [[Den farlige alder|Gwernen Farlige]] | [[Delwedd:Den farlige alder.jpg|center|100px]] | [[Denmarc]] | | 1911-01-01 |- | ''[[:d:Q3782876|Hamlet]]'' | | [[Denmarc]] | | 1911-01-01 |- | ''[[:d:Q3835532|Livets storme]]'' | [[Delwedd:Livets Storme.jpg|center|100px]] | [[Denmarc]] | | 1910-01-01 |- | [[Præsten i Vejlby (ffilm, 1922 )]] | | [[Denmarc]] | | 1922-01-01 |- | ''[[:d:Q153685|The End of the World]]'' | | [[Denmarc]] | | 1916-01-01 |- | The Vampire Dancer | [[Delwedd:Vampyrdanserinden2.jpg|center|100px]] | [[Denmarc]] | No/unknown value | 1912-03-04 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:The Vampire Dancer}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Ddenmarc]] [[Categori:Ffilmiau mud o Ddenmarc]] [[Categori:Ffilmiau o Ddenmarc]] [[Categori:Ffilmiau mud]] [[Categori:Ffilmiau fampir]] [[Categori:Ffilmiau fampir o Denmarc]] [[Categori:Ffilmiau 1912]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] tl8d5vcls0m8282u0jonn221cgakwrt 0 315010 14892568 14003588 2026-05-11T10:50:44Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892568 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ar y grefft o ymladd sydd am hynt a helynt gorarwr gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Destin Daniel Cretton]] yw '''''Shang-Chi and The Legend of The Ten Rings''''' a gyhoeddwyd yn 2021. Fe'i cynhyrchwyd gan Kevin Feige yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Marvel Studios. Lleolwyd y stori yn [[San Francisco]], [[Macau]] a [[Ta-Lo]] a chafodd ei ffilmio yn [[San Francisco]], Macau a [[Sydney]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Saesneg]] a [[Tsieineeg Mandarin]] a hynny gan David Callaham a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Joel P. West. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy [[fideo ar alw]] a thrwy ei harddangos mewn theatrau a sinemâu. Y prif actorion yn y ffilm hon yw Brie Larson, Mark Ruffalo, Ben Kingsley, Michelle Yeoh, Tony Leung, Yuen Wah, Fala Chen, Benedict Wong, Jodi Long, Awkwafina, Ronny Chieng, Simu Liu, Florian Munteanu, Dallas Liu, Meng'er Zhang, Andy Le a Jayden Tianyi Zhang. Mae'r ffilm ''Shang-Chi and The Legend of The Ten Rings'' yn 132 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (''aspect ratio'') o 2.39:1. {{Hawlfraint ffimiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2021. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Spider-Man: No Way Home]]'' sef [[ffilm ffantasi]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm]] Jon Watts. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. [[Bill Pope]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Nat Sanders sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Destin%20Daniel%20Cretton.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Destin Daniel Cretton ar 23 Tachwedd 1978 ym Maui. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2002 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ymMhoint Loma Nazarene University. ==Derbyniad== {{Marciau}} {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Destin Daniel Cretton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q15972939. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | ''[[:d:Q97574153|I Am Not a Hipster]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | | |- | [[Just Mercy]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 2019-12-25 |- | Shang-Chi and The Legend of The Ten Rings | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]]<br/>[[Tsieineeg Mandarin]] | 2021-09-01 |- | ''[[:d:Q14623727|Short Term 12]]'' | [[Delwedd:Short Term 12.svg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 2013-03-10 |- | ''[[:d:Q113244935|Spider-Man: Brand New Day]]'' | | [[Unol Daleithiau America]]<br/>[[y Deyrnas Unedig]] | [[Saesneg]] | 2026-07-31 |- | ''[[:d:Q25136225|The Glass Castle]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 2017-01-01 |- | ''[[:d:Q109951319|untitled Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings sequel]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | | |- | ''[[:d:Q114779504|Wonder Man]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Shang-Chi and The Legend of The Ten Rings}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau Tsieineeg Mandarin]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro]] [[Categori:Ffilmiau trosedd]] [[Categori:Ffilmiau trosedd o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau 2021]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a ddosbarthwyd drwy eu harddangos mewn theatrau a sinemâu]] [[Categori:Ffilmiau a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn San Francisco]] mmd4fnw646h5e27m9cg7k9pawcw3e74 0 341085 14892654 13510302 2026-05-11T11:57:11Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892654 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm fud]] (heb sain) gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[George William Pearson]] yw '''''Squibs' Honeymoon''''' a gyhoeddwyd yn 1923. Fe'i cynhyrchwyd yn [[y Deyrnas Gyfunol]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Saesneg]]. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actor yn y ffilm hon yw Betty Balfour. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y [[parth cyhoeddus]].{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1923. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Safety Last!]]'' sef ffilm gomedi o [[Costa Rica]] ac UDA gan Fred C. Newmeyer a Sam Taylor. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm George William Pearson ar 19 Mawrth 1875 yn [[Llundain]] a bu farw ym Malvern ar 10 Mehefin 2013. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q1508057|P166|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd George William Pearson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q1508057. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | ''[[:d:Q4659485|A Shot in the Dark]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]] | [[Saesneg]] | 1933-01-01 |- | ''[[:d:Q2819922|A Study in Scarlet]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]] | [[Saesneg]]<br/>No/unknown value | 1914-01-01 |- | ''[[:d:Q4821743|Auld Lang Syne]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]] | [[Saesneg]] | 1929-01-01 |- | ''[[:d:Q5089145|Checkmate]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]] | [[Saesneg]] | 1935-01-01 |- | [[East Lynne On The Western Front]] | | [[y Deyrnas Unedig]] | [[Saesneg]] | 1931-01-01 |- | [[Garryowen]] | | [[y Deyrnas Unedig]] | No/unknown value<br/>[[Saesneg]] | 1920-01-01 |- | [[Gentlemen's Agreement]] | | [[y Deyrnas Unedig]] | [[Saesneg]] | 1935-01-01 |- | [[Huntingtower]] | | [[y Deyrnas Unedig]] | [[Saesneg]]<br/>No/unknown value | 1927-01-01 |- | ''[[:d:Q6237292|John Halifax, Gentleman]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]] | | 1915-01-01 |- | [[Wee MacGregor's Sweetheart|Wee Macgregor's Sweetheart]] | | [[y Deyrnas Unedig]] | No/unknown value | 1922-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Squibs' Honeymoon}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o'r Deyrnas Gyfunol]] [[Categori:Ffilmiau bywgraffyddol o'r Deyrnas Gyfunol]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o'r Deyrnas Gyfunol]] [[Categori:Ffilmiau bywgraffyddol]] [[Categori:Ffilmiau 1923]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] is3poqvh31x2nqkqkqnypvui48er25g 0 361113 14892557 14538011 2026-05-11T10:28:27Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892557 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama a chomedi gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Isabel Coixet]] yw '''''Learning to Drive''''' a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn [[Dinas Efrog Newydd]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Saesneg]] a hynny gan Sarah Kernochan a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Dhani Harrison. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy [[fideo ar alw]]. Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ben Kingsley, Patricia Clarkson, John Hodgman, Sarita Choudhury, Jake Weber, Michael Mantell, Matt Salinger, Grace Gummer, Samantha Bee, Daniela Lavender, Randy Graff a David Boston. Mae'r ffilm ''Learning to Drive'' yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Interstellar (ffilm o 2014)|Interstellar]]'' sef [[ffilm wyddonias]] gan [[Christopher Nolan]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Thelma Schoonmaker sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Premios%20Goya%202018%20-%20Isabel%20Coixet%20%28cropped%202%29.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Isabel Coixet ar 9 Ebrill 1960 yn [[Barcelona]]. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1989 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Barcelona. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q232273|P166|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Marciau}} {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Isabel Coixet nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q232273. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | ''[[:d:Q354192|12th Goya Awards]]'' | | | | |- | [[Elegy (ffilm 2008)|Elegy]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Sbaeneg]]<br/>[[Saesneg]] | 2008-01-01 |- | ''[[:d:Q948105|Invisibles]]'' | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 2007-01-01 |- | [[L'heure Des Nuages]] | | [[Ffrainc]]<br/>[[Sbaen]] | [[Sbaeneg]]<br/>[[Ffrangeg]] | 1998-01-01 |- | [[Map of The Sounds of Tokyo]] | | [[Sbaen]]<br/>[[Japan]] | [[Japaneg]]<br/>[[Saesneg]] | 2009-01-01 |- | [[My Life Without Me]] | | [[Canada]]<br/>[[Sbaen]] | [[Saesneg]] | 2003-01-01 |- | ''[[:d:Q310617|Paris, je t'aime]]'' | | [[Ffrainc]]<br/>[[Yr Almaen]]<br/>[[Y Swistir]]<br/>[[y Deyrnas Unedig]] | [[Ffrangeg]]<br/>[[Saesneg]] | 2006-01-01 |- | [[The Secret Life of Words]] | | [[Sbaen]] | [[Saesneg]] | 2005-01-01 |- | [[Things i Never Told You]] | | [[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Sbaen]] | [[Saesneg]] | 1996-01-01 |- | ''[[:d:Q249274|With Good Reason]]'' | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 2004-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Learning to Drive}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm benywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau am gerddoriaeth o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau am gerddoriaeth]] [[Categori:Ffilmiau 2014]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Thelma Schoonmaker]] [[Categori:Ffilmiau a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Ninas Efrog Newydd]] qxpl6hbid1f6450by00lxhb0xf82kxk 0 364169 14892562 13124793 2026-05-11T10:39:05Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892562 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm gomedi]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Manuel Romero]] yw '''''Muchachas Que Estudian''''' a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn [[yr Ariannin]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Sbaeneg]] a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Francisco Lomuto. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alicia Vignoli, Delia Garcés, Enrique Serrano, Enrique Roldán, Alberto Terrones, Alicia Barrié, Carmen del Moral, Mary Dormal, Pepita Serrador, Perla Mux, Roberto Blanco, Luis Sandrini, Sofía Bozán, Ana May, Carlos Tajes, Ernesto Raquén ac Armando Durán. Mae'r ffilm ''Muchachas Que Estudian'' yn 78 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Gone with the Wind]]'' sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Manuel Romero ar 21 Medi 1891 yn [[Buenos Aires]] a bu farw yn yr un ardal ar 22 Ionawr 2014. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Manuel Romero nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q6752853. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[Adiós Pampa Mía]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1946-01-01 |- | [[Carnaval De Antaño]] | [[Delwedd:Sabina Olmos y Charlo.jpg|center|100px]] | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1940-01-01 |- | [[Derecho Viejo]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1951-01-01 |- | [[Divorcio En Montevideo]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1939-01-01 |- | [[Don Quijote Del Altillo]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1936-01-01 |- | [[El Diablo Andaba En Los Choclos]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1946-01-01 |- | [[El Patio De La Morocha]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1951-01-01 |- | [[Juan Mondiola]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1950-01-01 |- | [[La historia del tango]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1949-01-01 |- | [[La Rubia Mireya]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1948-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Muchachas Que Estudian}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Sbaeneg]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o'r Ariannin]] [[Categori:Dramâu o'r Ariannin]] [[Categori:Ffilmiau Sbaeneg]] [[Categori:Ffilmiau o'r Ariannin]] [[Categori:Ffilmiau 1939]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] c4unftkz0fztptgr1x3v6qif3gk51vd 0 366757 14892470 13222988 2026-05-11T09:05:47Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892470 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddogfen gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Janne Giese]] yw '''''Kvindefestival '74''''' a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn [[Denmarc|Nenmarc]]. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Henning Camre. {{Dosbarthwyr ffilm}} {{Rhestr aelodau o'r cast}} {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[One Flew Over the Cuckoo's Nest]]'' sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. [[Henning Camre]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Grete Møldrup sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Janne%20m.%20brille%2006.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Janne Giese ar 14 Gorffenaf 1946 yn [[Copenhagen]]. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Janne Giese nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q23645147. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | ''[[:d:Q33532105|En beslutningsproces]]'' | | [[Denmarc]] | | 1981-01-01 |- | ''[[:d:Q20756263|En by uden hukommelse]]'' | | [[Denmarc]] | | 1995-01-01 |- | [[En Plads i Skolen]] | | [[Denmarc]] | | 1992-01-01 |- | Kvindefestival '74 | | [[Denmarc]] | | 1975-02-05 |- | [[Ni Måneder - En Beslutningsproces]] | | [[Denmarc]] | | 1982-02-17 |- | [[Plantagens Lange Skygger - En Film Om Sylvia Woods]] | | [[Denmarc]] | | 1979-01-01 |- | ''[[:d:Q20496334|The Painting of Destiny]]'' | | [[Denmarc]] | | 1999-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Kvindefestival '74}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm benywaidd]] [[Categori:Ffilmiau dogfen o Ddenmarc]] [[Categori:Ffilmiau o Ddenmarc]] [[Categori:Ffilmiau dogfen]] [[Categori:Ffilmiau 1975]] [[Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Grete Møldrup]] izxhpxf6ptaw79ihvnalg8cmmnmem4f 0 381794 14892565 14852997 2026-05-11T10:47:49Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892565 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddogfen gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Martin Scorsese]] yw '''''Street Scenes''''' a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn [[Washington]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Saesneg]]. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Martin Scorsese, Harvey Keitel a William Kunstler. Mae'r ffilm ''Street Scenes'' yn 75 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Patton (ffilm o 1970)|Patton]]'' sef [[ffilm ryfel]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm]] Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. [[Frederick Elmes]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Thelma Schoonmaker sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Martin%20Scorsese%20Berlinale%202010%20%28cropped2%29.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Martin Scorsese ar 17 Tachwedd 1942 yn Queens. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1959 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Cardinal Hayes High School. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q41148|P166|format=<li>%p[%r][<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Martin Scorsese nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q41148. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | [[Gangs of New York]] | | [[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Yr Eidal]]<br/>[[Yr Iseldiroedd]]<br/>[[Yr Almaen]]<br/>[[y Deyrnas Unedig]] | 2002-12-20 |- | [[Goodfellas]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 1990-09-08 |- | [[Hugo]] | [[Delwedd:Hugo logo.png|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]]<br/>[[y Deyrnas Unedig]] | 2011-10-10 |- | [[Italianamerican]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 1974-01-01 |- | [[New York, New York]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 1977-06-21 |- | [[Taxi Driver]] | [[Delwedd:Taxi Driver logo.svg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | 1976-02-08 |- | [[The Aviator]] | | [[Unol Daleithiau America]] | 2004-12-14 |- | [[The Departed]] | [[Delwedd:The Departed logo.svg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]]<br/>[[Hong Cong]] | 2006-09-26 |- | [[The Irishman]] | [[Delwedd:The Irishman.png|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | 2019-09-27 |- | [[The Last Temptation of Christ]] | | [[Canada]]<br/>[[Unol Daleithiau America]] | 1988-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Street Scenes}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau llawn cyffro]] [[Categori:Ffilmiau ar y grefft o ymladd]] [[Categori:Ffilmiau ar y grefft o ymladd o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau 1970]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Thelma Schoonmaker]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Washington]] tgxp910w3cte2s4zivzfdan5dblyqre 0 384009 14892442 14501037 2026-05-11T08:25:05Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892442 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Luis César Amadori]] yw '''''Alerta en el cielo''''' a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd yn [[Sbaen]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Sbaeneg]]. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gregorio García Segura. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw António Vilar, Alfredo Mayo, Manolo Morán a Pilar Gómez Ferrer. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} [[Alfredo Fraile]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Breakfast at Tiffany's]]'' sy'n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o'r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Luis César Amadori.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luis César Amadori ar 28 Mai 1902 yn Pescara a bu farw yn [[Buenos Aires]] ar 3 Gorffennaf 1936. Derbyniodd ei addysg yn La Salle College (Buenos Aires). ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Luis César Amadori nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q472866. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[Albéniz]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1947-01-01 |- | [[Almafuerte]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1949-01-01 |- | [[Amor En El Aire]] | [[Delwedd:Rocío Dúrcal y Palito Ortega en Amor en el aire (1967).png|center|100px]] | [[Sbaen]]<br/>[[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1967-01-01 |- | [[Amor Prohibido]] | [[Delwedd:Jorge Mistral con uniforme militar y Zully Moreno.jpg|center|100px]] | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1958-01-01 |- | [[Bajó Un Ángel Del Cielo]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1942-01-01 |- | ''[[:d:Q3414576|Carmen]]'' | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1943-01-01 |- | ''[[:d:Q3207279|Chaste Susan]]'' | | [[Ffrainc]]<br/>[[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 1963-01-01 |- | [[La De Los Ojos Color Del Tiempo]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1952-01-01 |- | [[Me casé con una estrella|Me Casé Con Una Estrella]] | | [[yr Ariannin]] | [[Sbaeneg]] | 1951-01-01 |- | [[¿Dónde Vas, Alfonso Xii?]] | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 1959-01-29 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Alerta En El Cielo}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Sbaeneg]] [[Categori:Ffilmiau drama o Sbaen]] [[Categori:Ffilmiau Sbaeneg]] [[Categori:Ffilmiau o Sbaen]] [[Categori:Ffilmiau 1961]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] 28gnherrnz4k5bcvklo3o343njl86vs 0 390754 14892550 13735332 2026-05-11T10:12:34Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892550 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm gomedi]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Nils Reinhardt Christensen]] yw '''''Et Øye På Hver Bys''''' a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd yn Norwy. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Norwyeg]]. {{Dosbarthwyr ffilm}} {{Rhestr aelodau o'r cast}} Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Breakfast at Tiffany's]]'' sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,050 o ffilmiau Norwyeg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Nils Reinhardt Christensen ar 13 Ebrill 1919 yn Skien. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1957 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Nils Reinhardt Christensen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q11991434. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[5 Loddrett]] | | [[Norwy]] | [[Norwyeg]] | 1959-01-01 |- | Et Øye På Hver Bys | | [[Norwy]] | [[Norwyeg]] | 1961-01-01 |- | ''[[:d:Q97194618|Psychedelica Blues]]'' | | [[Norwy]] | | |- | [[Selv Om De Er Små]] | | [[Norwy]] | [[Norwyeg]] | 1957-01-01 |- | [[Stompa & Co]] | | [[Norwy]] | [[Norwyeg]] | 1962-10-18 |- | ''[[:d:Q18602773|Stompa forelsker seg]]'' | | [[Norwy]] | [[Norwyeg]] | 1965-01-01 |- | [[Stompa Til Sjøs]] | | [[Norwy]] | | 1967-11-06 |- | [[Stompa, Selvfølgelig!]] | | [[Norwy]] | [[Norwyeg]] | 1963-09-26 |- | [[Y Cythreuliaid Angerddol]] | | [[Norwy]] | [[Norwyeg]] | 1961-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Et Øye På Hver Bys}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Norwyeg]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Norwy]] [[Categori:Dramâu o Norwy]] [[Categori:Ffilmiau Norwyeg]] [[Categori:Ffilmiau o Norwy]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau gwleidyddol]] [[Categori:Ffilmiau gwleidyddol o Norwy]] [[Categori:Ffilmiau 1961]] 1mpqjwv2cdn43hh5e418a9pnx3u0cna 0 397917 14892398 14342496 2026-05-11T03:27:44Z BD2412 32911 update from file move 14892398 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Vasilis Mazomenos]] yw '''''Rhesymau a Phechodau''''' a gyhoeddwyd yn 2004. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd '''''Λόγοι και αμαρτήματα''''' ac fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Groeg. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Groeg]]. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actor yn y ffilm hon yw Giannos Perlegas. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Million Dollar Baby]]'' sef [[ffilm ddrama]] gan [[Clint Eastwood]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 800 o ffilmiau Groeg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Vassilis%20Mazomenos.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vasilis Mazomenos ar 12 Tachwedd 1964 yn Athen. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Genedlaethol a Kapodistrian Athen. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Vasilis Mazomenos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q7916962. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[10th Day]] | [[Delwedd:10th day, Poster eng.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | [[Saesneg]]<br/>[[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2012-11-16 |- | [[Alltud]] | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2019-01-01 |- | [[Arian - Mytholeg Tywyllwch]] | [[Delwedd:Mazomenos, "Money, a mythology of darkness" poster.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 1998-01-01 |- | ''[[:d:Q16061772|Days of Rage]]'' | [[Delwedd:Mazomenos "Days of Rage"..jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 1995-01-01 |- | ''[[:d:Q16055263|Guilt]]'' | [[Delwedd:Mazomenos"Guilt".jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]]<br/>[[Cyprus]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2009-01-01 |- | [[Llinellau]] | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2016-01-01 |- | ''[[:d:Q16061780|Remembrance]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2002-11-14 |- | Rhesymau a Phechodau | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2004-01-01 |- | ''[[:d:Q16061774|The Triumph of Time]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 1996-01-01 |- | ''[[:d:Q121056763|Καθαρτήριο]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2022-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Rhesymau a Phechodau}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Groeg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Wlad Groeg]] [[Categori:Dramâu o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau Groeg]] [[Categori:Ffilmiau o Wlad Groeg]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau comedi]] [[Categori:Ffilmiau comedi o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau 2004]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] 96atjc0m315m4s8jlho0wmgxjcu5oft 0 397918 14892399 14341996 2026-05-11T03:28:12Z BD2412 32911 update from file move 14892399 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Vasilis Mazomenos]] yw '''''10th Day''''' a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd gan Vasilis Mazomenos yng Ngwlad Groeg. Lleolwyd y stori yn [[Athen]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Saesneg]] a [[Iaith Roeg|Groeg]] a hynny gan Vasilis Mazomenos. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actor yn y ffilm hon yw Vassilis Koukalani. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[12 Years a Slave]]'' sef [[ffilm fywgraffyddol]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm]] [[Steve McQueen]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Vassilis%20Mazomenos.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vasilis Mazomenos ar 12 Tachwedd 1964 yn Athen. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Genedlaethol a Kapodistrian Athen. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Vasilis Mazomenos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q7916962. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | 10th Day | [[Delwedd:10th day, Poster eng.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 2012-11-16 |- | [[Alltud]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2019-01-01 |- | [[Arian - Mytholeg Tywyllwch]] | [[Delwedd:Mazomenos, "Money, a mythology of darkness" poster.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1998-01-01 |- | ''[[:d:Q16061772|Days of Rage]]'' | [[Delwedd:Mazomenos "Days of Rage"..jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1995-01-01 |- | ''[[:d:Q16055263|Guilt]]'' | [[Delwedd:Mazomenos"Guilt".jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]]<br/>[[Cyprus]] | 2009-01-01 |- | [[Llinellau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2016-01-01 |- | ''[[:d:Q16061780|Remembrance]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2002-11-14 |- | [[Rhesymau a Phechodau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2004-01-01 |- | ''[[:d:Q16061774|The Triumph of Time]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 1996-01-01 |- | ''[[:d:Q121056763|Καθαρτήριο]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2022-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:10th Day}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Wlad Groeg]] [[Categori:Dramâu o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau Groeg]] [[Categori:Ffilmiau o Wlad Groeg]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Ffilmiau 2013]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Athen]] 9j3c9nt2jc2gxjtzks2u6xw83fntdir 0 397921 14892400 14350367 2026-05-11T03:28:29Z BD2412 32911 update from file move 14892400 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm wleidyddol gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Vasilis Mazomenos]] yw '''''Llinellau''''' a gyhoeddwyd yn 2016. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd '''''Γραμμές''''' ac fe'i cynhyrchwyd gan Vasilis Mazomenos yng Ngwlad Groeg. Lleolwyd y stori yn [[Athen]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Groeg]] a hynny gan Vasilis Mazomenos. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actor yn y ffilm hon yw Themis Panou. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Fantastic Beasts and Where to Find Them]]'' sef [[ffilm ffantasi]] gan [[J. K. Rowling]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 800 o ffilmiau Groeg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Vassilis Mazomenos.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vasilis Mazomenos ar 12 Tachwedd 1964 yn Athen. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Genedlaethol a Kapodistrian Athen. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Vasilis Mazomenos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q7916962. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | [[10th Day]] | [[Delwedd:10th day, Poster eng.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 2012-11-16 |- | [[Alltud]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2019-01-01 |- | [[Arian - Mytholeg Tywyllwch]] | [[Delwedd:Mazomenos, "Money, a mythology of darkness" poster.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1998-01-01 |- | ''[[:d:Q16061772|Days of Rage]]'' | [[Delwedd:Mazomenos "Days of Rage"..jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1995-01-01 |- | ''[[:d:Q16055263|Guilt]]'' | [[Delwedd:Mazomenos"Guilt".jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]]<br/>[[Cyprus]] | 2009-01-01 |- | Llinellau | | [[Gwlad Groeg]] | 2016-01-01 |- | ''[[:d:Q16061780|Remembrance]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2002-11-14 |- | [[Rhesymau a Phechodau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2004-01-01 |- | ''[[:d:Q16061774|The Triumph of Time]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 1996-01-01 |- | ''[[:d:Q121056763|Καθαρτήριο]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2022-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Llinellau}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Groeg]] [[Categori:Ffilmiau gwleidyddol o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau Groeg]] [[Categori:Ffilmiau o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau 2016]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Athen]] 7igf10p0pnu1vizo6nvieugv115apbm 0 397922 14892401 14350129 2026-05-11T03:28:49Z BD2412 32911 update from file move 14892401 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama am [[LGBT]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Vasilis Mazomenos]] yw '''''Alltud''''' a gyhoeddwyd yn 2019. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd '''''Εξορία''''' ac fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Groeg. Lleolwyd y stori yn [[Athen]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Groeg]]. {{Dosbarthwyr ffilm}} {{Rhestr aelodau o'r cast}} {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Parasite (ffilm o 2019)|Parasite]]'' sef [[ffilm gomedi|ffilm gomedi-arswyd]] gan [[Bong Joon Ho]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 800 o ffilmiau Groeg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Vassilis%20Mazomenos.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vasilis Mazomenos ar 12 Tachwedd 1964 yn Athen. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Genedlaethol a Kapodistrian Athen. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Vasilis Mazomenos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q7916962. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | [[10th Day]] | [[Delwedd:10th day, Poster eng.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 2012-11-16 |- | Alltud | | [[Gwlad Groeg]] | 2019-01-01 |- | [[Arian - Mytholeg Tywyllwch]] | [[Delwedd:Mazomenos, "Money, a mythology of darkness" poster.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1998-01-01 |- | ''[[:d:Q16061772|Days of Rage]]'' | [[Delwedd:Mazomenos "Days of Rage"..jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1995-01-01 |- | ''[[:d:Q16055263|Guilt]]'' | [[Delwedd:Mazomenos"Guilt".jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]]<br/>[[Cyprus]] | 2009-01-01 |- | [[Llinellau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2016-01-01 |- | ''[[:d:Q16061780|Remembrance]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2002-11-14 |- | [[Rhesymau a Phechodau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2004-01-01 |- | ''[[:d:Q16061774|The Triumph of Time]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 1996-01-01 |- | ''[[:d:Q121056763|Καθαρτήριο]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2022-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Alltud}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Groeg]] [[Categori:Ffilmiau drama o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau Groeg]] [[Categori:Ffilmiau o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau am LGBT o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau 2019]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Athen]] 7jzrt99fgdjstvilu5pf5uec0bithzf 0 397924 14892402 14342002 2026-05-11T03:29:01Z BD2412 32911 update from file move 14892402 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddistopaidd gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Vasilis Mazomenos]] yw '''''Arian - Mytholeg Tywyllwch''''' a gyhoeddwyd yn 1998. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd '''''Το Χρήμα - μια μυθολογία του Σκότους''''' ac fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Groeg. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Groeg]]. {{Dosbarthwyr ffilm}} {{Rhestr aelodau o'r cast}} {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1998. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Saving Private Ryan]]'' sef [[ffilm ryfel]] gan [[Steven Spielberg]] a enillod 5 [[Gwobrau'r Academi|Oscar]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 800 o ffilmiau Groeg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Vassilis%20Mazomenos.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vasilis Mazomenos ar 12 Tachwedd 1964 yn Athen. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Genedlaethol a Kapodistrian Athen. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Vasilis Mazomenos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q7916962. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[10th Day]] | [[Delwedd:10th day, Poster eng.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | [[Saesneg]]<br/>[[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2012-11-16 |- | [[Alltud]] | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2019-01-01 |- | Arian - Mytholeg Tywyllwch | [[Delwedd:Mazomenos, "Money, a mythology of darkness" poster.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 1998-01-01 |- | ''[[:d:Q16061772|Days of Rage]]'' | [[Delwedd:Mazomenos "Days of Rage"..jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 1995-01-01 |- | ''[[:d:Q16055263|Guilt]]'' | [[Delwedd:Mazomenos"Guilt".jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]]<br/>[[Cyprus]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2009-01-01 |- | [[Llinellau]] | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2016-01-01 |- | ''[[:d:Q16061780|Remembrance]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2002-11-14 |- | [[Rhesymau a Phechodau]] | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2004-01-01 |- | ''[[:d:Q16061774|The Triumph of Time]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 1996-01-01 |- | ''[[:d:Q121056763|Καθαρτήριο]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | [[Groeg (iaith)|Groeg]] | 2022-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Arian - Mytholeg Tywyllwch}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Groeg]] [[Categori:Ffilmiau comedi o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau Groeg]] [[Categori:Ffilmiau o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau comedi]] [[Categori:Ffilmiau 1998]] 6lobt8fa4rv0ccuz36pu0qvwf5csxa0 0 398533 14892650 14203211 2026-05-11T11:55:01Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892650 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Silvano Agosti]] yw '''''L'uomo Proiettile''''' a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn [[yr Eidal]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Eidaleg]] a hynny gan Silvano Agosti a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Andrea Morricone. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bruno Wolkowitch, Dario Ballantini a Giulia Boschi. Mae'r ffilm ''L'uomo Proiettile'' yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Braveheart]]'' sef ffilm gan [[Mel Gibson]] am [[yr Alban]] a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad [[William Wallace]], yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. [[Silvano Agosti]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Silvano Agosti sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. ==Cyfarwyddwr== Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Silvano Agosti ar 23 Mawrth 1938 yn Brescia. Derbyniodd ei addysg yn Addysg gartref. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Silvano Agosti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q987795. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[D'amore si vive]] | | [[Yr Eidal]] | | 1984-01-01 |- | ''[[:d:Q19303|Farewell to Enrico Berlinguer]]'' | | [[Yr Eidal]] | [[Eidaleg]] | 1984-01-01 |- | [[Fit to Be Untied]] | | [[Yr Eidal]] | [[Eidaleg]] | 1975-01-01 |- | [[Il giardino delle delizie]] | | [[Yr Eidal]] | | 1967-01-01 |- | L'uomo Proiettile | | [[Yr Eidal]] | [[Eidaleg]] | 1995-01-01 |- | [[La Macchina Cinema]] | | [[Yr Eidal]] | [[Eidaleg]] | 1979-01-01 |- | [[La ragion pura]] | | [[Yr Eidal]] | | 2001-01-01 |- | [[La Seconda Ombra]] | | [[Yr Eidal]] | [[Eidaleg]] | 2000-01-01 |- | [[N.P. - Il Segreto]] | | [[Yr Eidal]] | [[Eidaleg]] | 1971-01-01 |- | [[Sweet War, Farewell]] | | [[Yr Eidal]] | | 1992-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:L'uomo Proiettile}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Eidaleg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau dogfen o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau Eidaleg]] [[Categori:Ffilmiau o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau dogfen]] [[Categori:Ffilmiau rhyfel]] [[Categori:Ffilmiau rhyfel o'r Eidal]] [[Categori:Ffilmiau 1995]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Silvano Agosti]] tjl4pcxcod671na0u4k3q6t9io3y2zl 0 403390 14892560 14509737 2026-05-11T10:29:09Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892560 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddogfen am berson nodedig gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Zeynab Kazimova]] yw '''''Sevil Qazıyeva''''' a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd yn yr [[Undeb Sofietaidd]]; y cwmni cynhyrchu oedd Azerbaijanfilm. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Aserbaijaneg]]. Dosbarthwyd y ffilm gan Azerbaijanfilm. {{Rhestr aelodau o'r cast}} {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Patton (ffilm o 1970)|Patton]]'' sef [[ffilm ryfel]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm]] Franklin J. Schaffner. [[Elxan Əliyev]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. ==Cyfarwyddwr== Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Zeynab Kazimova ar 27 Rhagfyr 1912 yn yr Undeb Sofietaidd. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Zeynab Kazimova nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q16376775. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | ''[[:d:Q12835535|Akif Cəfərovun briqadası (film, 1960)]]'' | | | | 1960-01-01 |- | ''[[:d:Q12836221|Axırıncı namaz (film, 1963)]]'' | | | | 1963-01-01 |- | ''[[:d:Q12836588|Azərbaycan SSR (film, 1971)]]'' | | | | 1971-01-01 |- | ''[[:d:Q12837665|Biz bu xatirəyə sadiqik (film, 1975)]]'' | | | | 1975-01-01 |- | [[Gəmilər Tarlaya Çıxır]] | | | | 1975-01-01 |- | [[İgidliyin Əbədidir Sənin]] | | | | 1971-01-01 |- | [[İşıqlı Yol]] | | | | 1974-01-01 |- | [[Kolxoz Tarlalarının Qəhrəmanları]] | | | | 1950-01-01 |- | [[Odlu Burulğanın Ram Edilməsi]] | | | | 1976-01-01 |- | [[Umnisə Xanım]] | | | | 1969-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Sevil Qazıyeva}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm benywaidd]] [[Categori:Ffilmiau dogfen o'r Undeb Sofietaidd]] [[Categori:Ffilmiau o'r Undeb Sofietaidd]] [[Categori:Ffilmiau dogfen]] [[Categori:Ffilmiau bywgraffyddol]] [[Categori:Ffilmiau bywgraffyddol o'r Undeb Sofietaidd]] [[Categori:Ffilmiau 1970]] [[Categori:Ffilmiau a gynhyrchwyd gan Azerbaijanfilm]] 2d0y917vwvulrlouz7l0tkfn63ac8vw 0 413599 14892514 14693162 2026-05-11T09:52:25Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892514 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm fud]] (heb sain) gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Raoul Walsh]] yw '''''The Lone Cowboy''''' a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd yn [[Unol Daleithiau America]]. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mildred Harris, [[Tom Mix]] ac Alan Hale. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y [[parth cyhoeddus]].{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[The Birth of a Nation]]'' addasiad o ddrama o [[Unol Daleithiau America]] gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, [[D. W. Griffith]]. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Raoul Walsh.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Raoul Walsh ar 11 Mawrth 1887 ym Manhattan a bu farw yn Simi Valley ar 12 Rhagfyr 1937. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1909 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q72756|P166|format=<li>%p[%r] [<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Raoul Walsh nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q72756. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | [[Distant Drums]] | [[Delwedd:Mari Aldon and Richard Webb.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1951-01-01 |- | [[Gentleman Jim]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1942-01-01 |- | [[High Sierra]] | [[Delwedd:Lupino & Bogart High Sierra 1941.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1941-01-01 |- | [[Objective, Burma!]] | [[Delwedd:Errol Flynn in Operation Burma.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1945-01-01 |- | [[The Big Trail]] | [[Delwedd:The Big Trail (1930 film poster).jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1930-01-01 |- | [[The Enforcer]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1951-01-01 |- | [[The Lawless Breed]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1953-01-01 |- | [[The Naked and The Dead]] | | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1958-01-01 |- | [[The Roaring Twenties]] | [[Delwedd:The Roaring Twenties 1939 Lobby Card.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]] | 1939-01-01 |- | [[The Thief of Bagdad]] | [[Delwedd:Thethiefofbagdad-lobbycard-1924.jpg|center|100px]] | [[Unol Daleithiau America]] | [[Saesneg]]<br/>No/unknown value | 1924-03-18 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:The Lone Cowboy}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd]] [[Categori:Ffilmiau du a gwyn o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau mud o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau'r gorllewin gwyllt o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America]] [[Categori:Ffilmiau 1915]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] f9ws3rnpfiy1bm3uy7i3g5glpy4gdx3 0 422781 14892648 14853120 2026-05-11T11:54:27Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892648 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama sy'n cynnwys elfennau erotig gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Pedro Almodóvar]] yw '''''Matador''''' a gyhoeddwyd yn 1986. Fe'i cynhyrchwyd yn [[Sbaen]]. Lleolwyd y stori ym [[Madrid]] ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Sbaeneg]] a hynny gan Pedro Almodóvar. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Bernardo Bonezzi. Y prif actorion yn y ffilm hon yw [[Antonio Banderas]], Pedro Almodóvar, Carmen Maura, Chus Lampreave, Verónica Forqué, Julieta Serrano, Assumpta Serna, Eusebio Poncela, Nacho Martínez, Bibiana Fernández, Eva Cobo, Jaime Chávarri, Jesús Ruyman a Concha Hidalgo. Mae'r ffilm yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} [[Ángel Luis Fernández Serrano]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan José Salcedo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Aliens]]'' sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y [[cyfarwyddwr ffilm]] [[James Cameron]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Pedro Almodóvar at Premios Goya 2017 1 (cropped).jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pedro Almodóvar ar 25 Medi 1949 yn Calzada de Calatrava. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1974 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. <!-- Mae'r cod canlynol yn poblogeiddio rhestr o WOBRAU mae'r prif gyfarwyddwr ffilm wedi eu hennill. Y testun sy'n dechrau gyda 'Q' yw'r Qid ar Wicidata: cod unigryw am yr actor yma. --><br />Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:<br /> <ul>{{wikidata|properties|qualifier|references|normal+|Q55171|P166|format=<li>%p[%r] [<ul><li>%q</li></ul>]</li>}}</ul> ==Derbyniad== {{Marciau}} {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Pedro Almodóvar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q55171. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! Iaith wreiddiol ! dyddiad |- | ''[[:d:Q844819|Bad Education]]'' | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]]<br/>[[Lladin]] | 2004-03-19 |- | [[Carne trémula]] | | [[Sbaen]]<br/>[[Ffrainc]] | [[Sbaeneg]] | 1997-10-12 |- | [[Entre tinieblas|Entre Tinieblas]] | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 1983-03-10 |- | [[Hable con ella]] | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 2002-03-15 |- | ''[[:d:Q650043|High Heels]]'' | | [[Ffrainc]]<br/>[[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 1991-01-01 |- | [[Kika]] | | [[Sbaen]]<br/>[[Ffrainc]] | [[Sbaeneg]] | 1993-01-01 |- | [[La flor de mi secreto]] | | [[Sbaen]]<br/>[[Ffrainc]] | [[Sbaeneg]]<br/>[[Ffrangeg]] | 1995-01-01 |- | [[La piel que habito]] | [[Delwedd:La Piel que habito Cannes 2011.jpg|center|100px]] | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 2011-05-19 |- | [[Mujeres al borde de un ataque de nervios]] | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 1988-03-14 |- | [[¡Átame!]] | | [[Sbaen]] | [[Sbaeneg]] | 1989-12-12 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Matador}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Sbaeneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Sbaen]] [[Categori:Ffilmiau comedi o Sbaen]] [[Categori:Ffilmiau Sbaeneg]] [[Categori:Ffilmiau o Sbaen]] [[Categori:Ffilmiau 1986]] [[Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a olygwyd gan José Salcedo]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli ym Madrid]] 101sjzkmfc25c7r7d2wp71977q6dncv 0 427632 14892517 13136911 2026-05-11T09:53:32Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892517 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} Ffilm ddrama llawn arswyd gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Tom Shankland]] yw '''''Wδz''''' a gyhoeddwyd yn 2007. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd '''''WΔZ''''' ac fe’i cynhyrchwyd yn [[y Deyrnas Gyfunol]]. Lleolwyd y stori yn [[Dinas Efrog Newydd]]. Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tom Hardy, Stellan Skarsgård, Sally Hawkins, Melissa George, Selma Blair, Ashley Walters, John Sharian a Paul Kaye. Mae'r ffilm ''Wδz (ffilm o 2007)'' yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (''aspect ratio'') o 2.35:1. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[300 (Ffilm)|300]]'' sef [[ffilm ryfel]] llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. [[Morten Søborg]] oedd [[sinematograffydd]] ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. ==Cyfarwyddwr== Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Shankland ar 7 Mai 1968 yn Durham. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. ==Derbyniad== {{Marciau}} {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Tom Shankland nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q7817538. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | ''[[:d:Q3029691|Dirk Gently]]'' | [[Delwedd:Austin 1800 (ADO71).jpg|center|100px]] | [[y Deyrnas Unedig]] | |- | ''[[:d:Q55804881|DWYCK]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | 2016-09-30 |- | ''[[:d:Q52769346|Les Misérables]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]] | |- | ''[[:d:Q7044643|No Night Is Too Long]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]]<br/>[[Canada]] | 2002-01-01 |- | ''[[:d:Q779545|The Children]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]] | 2008-01-01 |- | ''[[:d:Q54999858|The City and the City]]'' | | [[y Deyrnas Unedig]] | |- | ''[[:d:Q17632680|The Mirror Crack'd from Side to Side]]'' | | | 2011-01-01 |- | ''[[:d:Q16203903|The Missing]]'' | [[Delwedd:The Missing UK title card.jpg|center|100px]] | [[y Deyrnas Unedig]]<br/>[[Gwlad Belg]]<br/>[[Unol Daleithiau America]] | 2014-10-28 |- | ''[[:d:Q27089570|The Punisher]]'' | | [[Unol Daleithiau America]] | |- | Wδz | | [[y Deyrnas Unedig]] | 2007-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} {{DEFAULTSORT:Wδz}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau lliw]] [[Categori:Ffilmiau lliw o'r Deyrnas Gyfunol]] [[Categori:Dramâu o'r Deyrnas Gyfunol]] [[Categori:Ffilmiau Saesneg]] [[Categori:Ffilmiau o'r Deyrnas Gyfunol]] [[Categori:Ffilmiau 2007]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Ninas Efrog Newydd]] jtmjqdv3y6npd5st25bskgnth2p1zak 0 452630 14892652 14853122 2026-05-11T11:56:38Z ListeriaBot 34804 Wikidata list updated [V2] 14892652 wikitext text/x-wiki {{Lle | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} }} Bryn a chopa yn [[Sir Benfro]] yw '''Midland'''.<ref>{{Cite web|title=Midland|url=http://www.hill-bagging.co.uk/mountaindetails.php?rf=15596|access-date=2022-10-28|website=www.hill-bagging.co.uk}}</ref> Uchder y copa o lefel y môr ydy 30.1 [[metr]] (99 [[troedfedd|tr]]) a'r amlygrwydd topograffig yw 30.1 metr (98.8 [[troedfedd|tr]]). Mae'n un o dros 2,600 o fryniau a mynyddoedd sy'n cael eu cydnabod yn swyddogol yng Nghymru. Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n 'Tump'. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghyd ar wefan “Database of British and Irish hills”.<ref>[http://www.hills-database.co.uk/downloads.html “Database of British and Irish hills”]</ref> ==Gweler Hefyd== Dyma restr o fryniau a mynyddoedd eraill o fewn 5 cilometr i Midland {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item ?itemLabel ?location ?distance WHERE { wd:Q106711284 wdt:P625 ?arcLoc . { ?item wdt:P31 wd:Q54050 . } UNION { ?item wdt:P31 wd:Q8502 . } SERVICE wikibase:around { ?item wdt:P625 ?location . bd:serviceParam wikibase:center ?arcLoc . bd:serviceParam wikibase:radius "5" . } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy" . } BIND(geof:distance(?arcLoc, ?location) AS ?distance) } |columns=label:Enw,P31:Math,P2044:Uchder uwch na lefel y môr (Metr),P18:Delwedd |section= |min_section= |sort=distance |links=text |thumb=128 |autolist=fallback |references= |summary= |freq=7 |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Enw ! Math ! Uchder uwch na lefel y môr (Metr) ! Delwedd |- class='wd_q20589403' |class='wd_label'| [[Carnllundain]] |class='wd_p31'| bryn<br/>copa |class='wd_p2044'| 136 metr |class='wd_p18'| [[Delwedd:Carn Llundain north slopes.png|center|128px]] |- class='wd_q106711217' |class='wd_label'| [[Carnysgubor]] |class='wd_p31'| bryn<br/>copa |class='wd_p2044'| 101 metr |class='wd_p18'| [[Delwedd:Carnysgubor, Ramsey Island - geograph.org.uk - 844887.jpg|center|128px]] |- class='wd_q106711247' |class='wd_label'| Foel Fawr |class='wd_p31'| bryn<br/>copa |class='wd_p2044'| 72 metr |class='wd_p18'| |- class='wd_q106711248' |class='wd_label'| Ynys Bery |class='wd_p31'| bryn<br/>copa |class='wd_p2044'| 71 metr |class='wd_p18'| |- class='wd_q106711261' |class='wd_label'| Ynys Cantwr |class='wd_p31'| bryn<br/>copa |class='wd_p2044'| 54 metr |class='wd_p18'| |- class='wd_q106711265' |class='wd_label'| Ynys Gwelltog |class='wd_p31'| bryn<br/>copa |class='wd_p2044'| 56 metr |class='wd_p18'| [[Delwedd:Ynys Gwelltog from Ramsey.png|center|128px]] |- class='wd_q106711284' |class='wd_label'| Midland |class='wd_p31'| bryn<br/>copa |class='wd_p2044'| 30.1 metr |class='wd_p18'| [[Delwedd:Tip of Midland, south of Ramsey Island - geograph.org.uk - 2056868.jpg|center|128px]] |- class='wd_q106711679' |class='wd_label'| Carreg Rhoson (Dwyrain) |class='wd_p31'| bryn<br/>copa |class='wd_p2044'| 30 metr |class='wd_p18'| |- class='wd_q106711246' |class='wd_label'| Carn Trefeiddan |class='wd_p31'| bryn<br/>copa |class='wd_p2044'| 72 metr |class='wd_p18'| |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Mynyddoedd a bryniau Sir Benfro]] [[Categori:Copaon Tump]] [[Categori:Enwau saesneg sydd angen ymchwil]] [[Categori:Erthyglau Wici-lleoedd]] 7m5w3fx3sb57glvbj19mqiumvsk2lb2 0 453974 14892259 14885240 2026-05-10T18:12:06Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892259 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata = ALL}} Mae'r '''Datganiad ar Hawliau Gwerinwyr''' (The Declaration on the Rights of Peasants; '''UNDROP'''), neu'n swyddogol: ''Datganiad y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Gwerinwyr a Phobl Eraill sy'n Gweithio mewn Ardaloedd Gwledig'', yn benderfyniad gan Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig [[Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig|(UNGA)]] ar [[Hawliau dynol a datblygiad|Hawliau Dynol]] gyda "dealltwriaeth gyffredinol", a fabwysiadwyd gan y [[Y Cenhedloedd Unedig|Cenhedloedd Unedig]] yn 2018.<ref>{{Cite news|last=UN News|title=Bachelet da la bienvenida a la nueva declaración de la ONU para proteger a los campesinos|url=https://news.un.org/es/story/2018/12/1448261|access-date=6 Mai 2020|agency=UN News|date=18 Rhagfyr 2018|language=es|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809215900/https://news.un.org/es/story/2018/12/1448261|url-status=dead}}</ref> === Hawliau ffermwyr === Mae'r cysyniad o ''hawliau gwerinwyr yn'' adeiladu ar hawliau'r '''''ffermwyr a''''' gydnabyddir, ymhlith eraill, yng Nghytundeb Planhigion y Sefydliad Bwyd ac Amaethyddiaeth (FAO) ac yn y [[Y Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol|Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol]]. == Cynnwys == * '''[https://digitallibrary.un.org/record/1650694 Datganiad y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Gwerinwyr a Phobl Eraill sy'n Gweithio mewn Ardaloedd Gwledig]''' fel y'i Mabwysiadwyd gan y Cynulliad Cyffredinol, 17 Rhagfyr 2019 ym Mhenderfyniad 73/165. * [https://viacampesina.org/en/peasants-rights-explained-an-illustrated-version-of-the-un-declaration-undrop/ Fersiwn darluniadol a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423101441/https://viacampesina.org/en/peasants-rights-explained-an-illustrated-version-of-the-un-declaration-undrop/ |date=2020-04-23 }} gyhoeddwyd gan [[Via Campesina]] * [https://viacampesina.org/en/wp-content/uploads/sites/2/2011/03/Declaration-of-rights-of-peasants-2009.pdf Datganiad o Hawliau Gwerinwyr – Merched a Dynion.] [https://viacampesina.org/en/wp-content/uploads/sites/2/2011/03/Declaration-of-rights-of-peasants-2009.pdf ''Mae angen Confensiwn Rhyngwladol ar Hawliau Gwerinwyr ar Werinwyr y Byd''] , cynnig cychwynnol a wnaed gan [[Via Campesina]] === Erthygl 1, 2, 27 a 28: darpariaethau cyffredinol === Mae Erthygl 1 yn diffinio cysyniadau sylfaenol, ac mae Erthyglau 2 a 28 yn canolbwyntio ar rwymedigaethau cyffredinol y gwledydd, ac mae Erthygl 27 yn rhestru cyfrifoldeb system y Cenhedloedd Unedig a sefydliadau rhynglywodraethol eraill. === Erthygl 3: cydraddoldeb === Mae erthygl 3 yn cyflwyno’r cysyniad o [[Cydraddoldeb|gydraddoldeb]] a [[Gwahaniaethu|pheidio â gwahaniaethu]] ymhlith gwerinwyr a phobl eraill sy’n gweithio mewn ardaloedd gwledig. === Erthygl 4: merched === Mae erthygl 4 yn dwyn i gof rôl enfawr [[Hawliau menywod|menywod]] mewn lleoliadau amaethyddol gwledig, ac yn galw am atal [[Rhywiaeth|gwahaniaethu yn erbyn menywod]], cydbwysedd cadarn rhwng y rhywiau, a phwysigrwydd cyfranogiad menywod ar bob lefel. === Erthyglau 5 a 18: yr hawl i natur === Mae erthygl 5 yn canolbwyntio ar hawl gwerinwyr i gael mynediad at adnoddau naturiol, gan gynnwys adnoddau genetig, ac i fwynhau'r hawl i ddatblygu ymhellach, yn arbennig [[Datblygu cynaliadwy|datblygu mewn dulliau cynaliadwy]]. Mae erthygl 18 yn ategu hyn drwy roi’r hawliau penodol i amgylchedd glân, diogel ac iach i bawb sy’n gweithio ac yn byw mewn ardaloedd gwledig. === Erthyglau 6, 7, 8 a 9: rhyddid a hawliau sifil a gwleidyddol === Mae'r rhan hon o'r Datganiad yn mynd i'r afael â'r [[Yr hawl i fywyd|Hawl i Fyw]], diogelwch personau ond hefyd y Rhyddid i Deithio, rhyddid meddwl, barn a mynegiant, yn ogystal â'r rhyddid i gymdeithasu. === Erthygl 10, 11 a 12: cyfiawnder === Mae Erthyglau 10, 11 a 12 yn canolbwyntio ar yr Hawl i Gyfranogiad, yr [[Hawl i Wybodaeth]], a’r [[Mynediad at gyfiawnder|Hawl i Gyfiawnder]], gan gynnwys [[mynediad at gyfiawnder]], triniaeth deg, yn ogystal â’r hawl i gael iawn a iawndal, os bydd hawliau’r werin yn cael eu torri. === Erthygl 13, 14 ac 16: hawliau llafur === Mae'r ddwy erthygl hyn yn mynd i'r afael â'r hawl i weithio a'r [[Hawliau Llafur|hawl i weithio mewn amgylchedd diogel ac iach]], gydag amodau llafur priodol. Mae erthygl 16 yn gyflenwol, ac yn canolbwyntio ar yr hawl i incwm teilwng, ar yr hawl i ddewis a chynnal bywoliaeth rhywun, a'r dull cynhyrchu a ddewisir. === Erthygl 15: sofraniaeth bwyd === Mae Erthygl 15 yn archwilio un o brif ofynion y gwerinwyr dros y blynyddoedd: yr [[Yr hawl i fwyd|hawl i fwyd]], sicrwydd bwyd a [[sofraniaeth bwyd]] . === Erthygl 17: hawl i dir === === Erthygl 19: hawl i hadau === === Erthygl 20: yr hawl i fioamrywiaeth === === Erthygl 21: yr hawl i ddŵr a systemau dŵr glân === === Erthyglau 22 a 23: yr hawl i iechyd a nawdd cymdeithasol === Mae'r erthygl hon yn adeiladu ar [[Yr hawl i iechyd|hawl pawb i fwynhau'r safon uchaf bosibl o iechyd corfforol a meddyliol]] (yr ''hawl i iechyd''), ac yn cynnwys elfennau penodol megis cyfeiriad at [[meddygaeth gwerin|feddygaeth draddodiadol]] . === Erthygl 24: hawl i dai === === Erthygl 25: hawl i addysg === === Erthygl 26: hawliau diwylliannol, gwybodaeth draddodiadol ac ymadroddion diwylliannol traddodiadol === Mae'r erthygl hon yn canolbwyntio ar agweddau cymdeithasol-ddiwylliannol, yn enwedig gwybodaeth draddodiadol a threftadaeth ddiwylliannol draddodiadol . == Gweler hefyd == * [[Hawliau dynol]] * [[Cyngor Hawliau Dynol y Cenhedloedd Unedig]] * [[Hawliau Pobl Frodorol Rhyngwladol]] * [[Yr hawl i fwyd]] * [[Via Campesina]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Dyneiddiaeth]] [[Categori:Cyfreitha newid hinsawdd]] [[Categori:Hawliau dynol]] [[Categori:Y Cenhedloedd Unedig]] [[Categori:Pages with unreviewed translations]] 8s09s3cyo0ai2gjnl602uteeqkwspn6 0 454376 14892618 14769778 2026-05-11T11:37:45Z Craigysgafn 40536 14892618 wikitext text/x-wiki {{Pethau | image = Gwynt y Mor wind farm from Rhiwledyn - Clust y Fuwch - Little Orm, Wales.jpg | caption = Un cam a gymerwyd i gyfyngu ar newid hinsawdd: fferm ynni [[Gwynt y Môr]]. Tynnwyd y llun o benrhyn [[Rhiwledyn]] ger [[Llandudno]]}} Camau i gyfyngu ar newid hinsawdd yw '''lliniaru newid hinsawdd,''' drwy leihau [[Effaith tŷ gwydr|allyriadau nwyon tŷ gwydr]] neu dynnu'r nwyon hynny o'r [[atmosffer]].<ref name="IPCC AR6 WGI Glossary">IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Annex VII: Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C.  Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/9781009157896.022.</ref>: 2239. Yn llawnach, gellir hefyd ei alw'n '''lliniaru'r broses o newid yr hinsawdd.'''  Mae’r cynnydd diweddar yn nhymheredd cyfartalog y Ddaear yn cael ei achosi’n bennaf gan allyriadau o losgi [[tanwydd ffosil]] ([[glo]], [[olew]], a [[nwy naturiol]]). Gall lliniaru leihau allyriadau trwy newid i ffynonellau [[ynni cynaliadwy]], [[arbed ynni]], a chynyddu effeithlonrwydd. Yn ogystal, gellir tynnu CO o'r atmosffer trwy ehangu coedwigoedd, [[Gwlyptir|adfer gwlyptiroedd]] a defnyddio prosesau naturiol a thechnegol eraill, sy'n cael eu grwpio gyda'i gilydd o dan y term [[Atafaelu carbon|dal a storio carbon]].<ref name=":12">Olivier J.G.J. and Peters J.A.H.W. (2020), [https://www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/pbl-2020-trends-in-global-co2-and_total-greenhouse-gas-emissions-2020-report_4331.pdf Trends in global CO2 and total greenhouse gas emissions: 2020 report]. [https://www.pbl.nl/en PBL Netherlands] Environmental Assessment Agency, The Hague.</ref>: 12 <ref name=":2">{{Cite web|title=Sector by sector: where do global greenhouse gas emissions come from?|url=https://ourworldindata.org/ghg-emissions-by-sector|access-date=2022-11-16|website=Our World in Data}}</ref> [[Ynni solar]] ac [[ynni gwynt]] sydd â'r potensial mwyaf i liniaru [[newid hinsawdd]], am y gost lleiaf.<ref name="AR6 WGIII Ch 13">IPCC (2022) [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_SPM.pdf Summary for policy makers] in [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/ Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change], Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA</ref> Rhoddir sylw i argaeledd amrywiol haul a gwynt trwy storio ynni a gwell gridiau trydanol, gan gynnwys trawsyrru trydan pellter hir, rheoli galw ac arallgyfeirio ynni adnewyddadwy. Gan fod pŵer carbon isel ar gael ym mhobman, gall cludiant a gwresogi ddibynnu fwyfwy ar y ffynonellau hyn.<ref name=":3">Ram M., Bogdanov D., Aghahosseini A., Gulagi A., Oyewo A.S., Child M., Caldera U., Sadovskaia K., Farfan J., Barbosa LSNS., Fasihi M., Khalili S., Dalheimer B., Gruber G., Traber T., De Caluwe F., Fell H.-J., Breyer C. [http://energywatchgroup.org/wp-content/uploads/EWG_LUT_100RE_All_Sectors_Global_Report_2019.pdf Global Energy System based on 100% Renewable Energy – Power, Heat, Transport and Desalination Sectors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210401183622/http://energywatchgroup.org/wp-content/uploads/EWG_LUT_100RE_All_Sectors_Global_Report_2019.pdf |date=2021-04-01 }}. Study by Lappeenranta University of Technology and Energy Watch Group, Lappeenranta, Berlin, March 2019.</ref>: 1  Mae effeithlonrwydd ynni yn cael ei wella gan y defnydd o [[Pwmp gwres|bympiau gwres]] a [[Car trydan|cherbydau trydan]]. Os oes rhaid i brosesau diwydiannol greu carbon deuocsid, gall dal a storio carbon leihau allyriadau net.<ref name=":7">{{Cite web|title=Cement – Analysis|url=https://www.iea.org/reports/cement|access-date=2022-11-24|website=IEA|language=en-GB}}</ref> Mae allyriadau nwyon tŷ gwydr o amaethyddiaeth yn cynnwys [[Llosgnwy|llosgnwy (methan)]] yn ogystal ag [[ocsid nitraidd]]. Gellir eu lleihau trwy ffermio llai o wartheg.<ref name="ReferenceB">{{Cite journal|last=Pérez-Domínguez|first=Ignacio|last2=del Prado|first2=Agustin|last3=Mittenzwei|first3=Klaus|last4=Hristov|first4=Jordan|last5=Frank|first5=Stefan|last6=Tabeau|first6=Andrzej|last7=Witzke|first7=Peter|last8=Havlik|first8=Petr|last9=van Meijl|first9=Hans|date=December 2021|title=Short- and long-term warming effects of methane may affect the cost-effectiveness of mitigation policies and benefits of low-meat diets|journal=Nature Food|language=en|volume=2|issue=12|pages=970–980|doi=10.1038/s43016-021-00385-8|issn=2662-1355|pmc=7612339|pmid=35146439}}</ref><ref>{{Cite web|title=Global Livestock Environmental Assessment Model (GLEAM)|url=https://www.fao.org/gleam/dashboard-old/en/|access-date=2022-12-05|website=[[Food and Agriculture Organization]]|quote=Cattle are the main contributor to the sector's emissions with about 5.0 gigatonnes CO2-eq, which represents about 62 percent of sector's emissions.|archive-date=2022-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20221205163044/https://www.fao.org/gleam/dashboard-old/en/|url-status=dead}}</ref> Mae polisïau lliniaru [[newid hinsawdd]] yn cynnwys: prisio carbon trwy drethi carbon a masnachu allyriadau carbon, llacio rheoliadau ar gyfer defnyddio ynni adnewyddadwy, gostyngiadau mewn cymorthdaliadau tanwydd ffosil, a dargyfeirio o danwydd ffosil, a chymorthdaliadau ar gyfer ynni glân.<ref>{{Cite web|date=November 2022|title=Climate Change Performance Index|url=http://www.indiaenvironmentportal.org.in/files/file/CCPI%202023.pdf|access-date=16 November 2022}}{{Dolen marw|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Amcangyfrifir y bydd polisïau presennol y Ddaear yn codi tymheredd y Ddaear tua 2.7&nbsp;°C erbyn 2100.<ref>{{Cite journal|last=Ritchie|first=Hannah|last2=Roser|first2=Max|last3=Rosado|first3=Pablo|title=CO₂ and Greenhouse Gas Emissions|url=https://ourworldindata.org/co2-and-other-greenhouse-gas-emissions#future-emissions|journal=Our World in Data|date=11 Mai 2020|access-date=27 August 2022}}</ref> Mae'r cynhesu hwn yn sylweddol uwch na nod [[Cytundeb Paris (2016)|Cytundeb Paris]] 2016 o gyfyngu cynhesu byd-eang yn is na 2.&nbsp;°C ac yn ddelfrydol i lawr 1.5&nbsp;°C.<ref name="theguardian.com">{{Cite news|last=Harvey|first=Fiona|title=UN calls for push to cut greenhouse gas levels to avoid climate chaos|url=https://www.theguardian.com/environment/2019/nov/26/united-nations-global-effort-cut-emissions-stop-climate-chaos-2030|access-date=27 November 2019|agency=The Guardian|date=26 November 2019}}</ref><ref name="United Nations">{{Cite web|title=Cut Global Emissions by 7.6 Percent Every Year for Next Decade to Meet 1.5°C Paris Target – UN Report|url=https://unfccc.int/news/cut-global-emissions-by-76-percent-every-year-for-next-decade-to-meet-15degc-paris-target-un-report|website=United Nations Framework Convention on Climate Change|publisher=United Nations|access-date=27 November 2019}}</ref> == Diffiniadau == Mae'r [[Panel Rhynglywodraethol ar Newid Hinsawdd|Panel Rhynglywodraethol ar Newid yn yr Hinsawdd]] (IPCC) yn diffinio ''lliniaru (newid hinsawdd)'' fel "ymyriad dynol i leihau allyriadau neu wella sinciau nwyon tŷ gwydr".<ref name="IPCC AR6 WGI Glossary"/>: 2239. === Mathau gwahanol === Gellir grwpio mesurau lliniaru i'r pedwar dosbarth canlynol. # Ynni cynaliadwy a thrafnidiaeth gynaliadwy # Arbed ynni (mae hyn yn cynnwys defnydd effeithlon o ynni) # Ar gyfer cynhyrchu amaethyddol a phrosesau diwydiannol: amaethyddiaeth gynaliadwy a pholisi diwydiannol gwyrdd # Gwella sinciau carbon: Cael gwared ar garbon deuocsid a dal a storio carbon == Nod, buddion a risgiau == Nod cyffredinol lliniaru newidiadau yn yr hinsawdd yw: “cadw biosffer a all gynnal gwareiddiad dynol a’r cymhlethdod o wasanaethau ecosystem sy’n ei amgylchynu a’i gefnogi. Mae hyn yn golygu lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr anthropogenig (a grewyd gan bobl) tuag at [[sero net]] i gyfyngu ar y cynhesu hwn, gyda nodau byd-eang wedi'u cytuno yng [[Cytundeb Paris (2016)|Nghytundeb Paris]]."<ref name="AR6 WGIII Ch 1">IPCC (2022) [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_Chapter_01.pdf Chapter 1: Introduction and Framing] in [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/ Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change], Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA</ref> == Allyriadau nwyon tŷ gwydr == Mae allyriadau nwyon tŷ gwydr o weithgareddau dynol yn cryfhau'r [[effaith tŷ gwydr]], gan gyfrannu at [[newid hinsawdd]]. [[Carbon deuocsid]] yw'r rhan fwyaf, o losgi [[tanwydd ffosil]]: [[glo]], [[Petroliwm|olew]] a [[nwy naturiol]]. Mae allyriadau a achosir gan bobl wedi cynyddu [[Carbon deuocsid yn atmosffer y Ddaear|carbon deuocsid atmosfferig]] tua 50% dros lefelau cyn-ddiwydiannol. Roedd allyriadau yn y [[2010au]] ar gyfartaledd yn 56 biliwn tunnell y flwyddyn, sy'n uwch nag erioed.<ref name="ipccar6wg3ch2">{{Cite journal|year=2022|title=Chapter 2: Emissions trends and drivers|url=https://report.ipcc.ch/ar6wg3/pdf/IPCC_AR6_WGIII_FinalDraft_Chapter02.pdf|journal=Ipcc_Ar6_Wgiii|access-date=2022-12-28|archive-date=2022-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220412163517/https://report.ipcc.ch/ar6wg3/pdf/IPCC_AR6_WGIII_FinalDraft_Chapter02.pdf}}</ref> Gellir cyfrifo allyriadau nwyon tŷ gwydr fesul sector mewn gwahanol ffyrdd. Mae dull sefydledig gan 'Ein Byd mewn Data' yn eu grwpio fel a ganlyn (data ar gyfer 2016): * Ynni (trydan, gwres a thrafnidiaeth): 73.2%, * prosesau diwydiannol uniongyrchol: 5.2%, * gwastraff: 3.2%, * amaethyddiaeth, coedwigaeth a defnydd tir: 18.4 %.<ref name=":2"/> Cynhyrchu trydan a [[Cludiant|thrafnidiaeth]] yw'r allyrwyr mawr, a’r ffynhonnell unigol fwyaf yw gorsafoedd pŵer sy’n llosgi glo sef 20% o’r holl allyriadau nwyon tŷ gwydr.<ref>{{Cite web|title=It's critical to tackle coal emissions|url=https://blogs.worldbank.org/voices/its-critical-tackle-coal-emissions|access-date=2022-11-25|website=blogs.worldbank.org|language=en|quote=Coal power plants produce a fifth of global greenhouse gas emissions – more than any other single source.}}</ref> Mae [[datgoedwigo]] a newidiadau eraill mewn defnydd tir hefyd yn allyrru carbon deuocsid a [[Llosgnwy|llosgnwy (methan]]). Y ffynhonnell fwyaf o allyriadau methan anthropogenig yw amaethyddiaeth,  yn cael ei ddilyn yn agos gan awyru nwy ac allyriadau ffo o'r [[Tanwydd ffosil|diwydiant tanwydd ffosil]]. Y ffynhonnell methan amaethyddol fwyaf yw [[Da Byw Cymru: Gwartheg|da byw]] (gwartheg). Mae priddoedd amaethyddol yn gollwng [[ocsid nitraidd]] yn rhannol oherwydd gwrtaith ond ar y llaw arall, mae'r broblem o nwyon fflworinedig allan o [[Oergell|oeryddion]] wedi'i ddatrys, nawr mae cymaint o wledydd wedi cadarnhau Gwelliant Kigali.<ref>{{Cite web|date=27 Hydref 2022|title=Biden signs international climate deal on refrigerants|url=https://apnews.com/article/biden-business-china-rwanda-canada-922cd2519e517e1454e020a06d3cf881|access-date=2022-11-26|website=AP NEWS|language=en}}</ref> Yn 2020 roedd y cyfraddau allyriadau ar gyfartaledd yn 6.5 tunnell y person y flwyddyn (gydag amrywiadau mawr o un wlad i'r llall).<ref>{{Cite web|last=Intergovernmental Panel on Climate Change|date=4 Ebrill 2022|title=IPCC: Climate Change 2022, Mitigation of Climate Change, Summary for Policymakers|url=https://report.ipcc.ch/ar6wg3/pdf/IPCC_AR6_WGIII_SummaryForPolicymakers.pdf|access-date=22 Ebrill 2004|website=ipecac.ch|archive-date=2022-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220807023536/https://report.ipcc.ch/ar6wg3/pdf/IPCC_AR6_WGIII_SummaryForPolicymakers.pdf|url-status=dead}}</ref> === Yn ôl y math o nwy tŷ gwydr === [[Carbon deuocsid]] (CO) yw'r prif nwy tŷ gwydr a allyrrir, tra bod gan [[Llosgnwy|llosgnwy (methan)]] (CH4) allyriadau sydd bron cynddrwg.<ref name="ch4-vs-co2">{{Cite web|date=30 Medi 2014|title=Methane vs. Carbon Dioxide: A Greenhouse Gas Showdown|url=http://www.onegreenplanet.org/animalsandnature/methane-vs-carbon-dioxide-a-greenhouse-gas-showdown/|access-date=13 Chwefror 2020|website=One Green Planet}}</ref> Mae [[ocsid nitraidd]] (N ₂ O) a [[Nwyon wedi'u fflworineiddio|nwyon fflworin]] (Nwyon-F) yn chwarae rhan fach. == Systemau ynni == [[Delwedd:Global_Energy_Consumption.svg|de|bawd| Mae [[glo]], [[olew]] a [[nwy naturiol]] yn parhau i fod yn brif ffynonellau ynni byd-eang hyd yn oed wrth i [[Egni adnewyddadwy|ynni adnewyddadwy]] ddechrau cynyddu.<ref>{{Cite journal|last=Friedlingstein|first=Pierre|last2=Jones|first2=Matthew W.|last3=O'Sullivan|first3=Michael|last4=Andrew|first4=Robbie M.|last5=Hauck|first5=Judith|last6=Peters|first6=Glen P.|last7=Peters|first7=Wouter|last8=Pongratz|first8=Julia|last9=Sitch|first9=Stephen|date=2019|title=Global Carbon Budget 2019|url=https://essd.copernicus.org/articles/11/1783/2019/|journal=Earth System Science Data|volume=11|issue=4|pages=1783–1838|bibcode=2019ESSD...11.1783F|doi=10.5194/essd-11-1783-2019|issn=1866-3508|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506142248/https://essd.copernicus.org/articles/11/1783/2019/|archive-date=6 Mai 2021|access-date=15 February 2021}}</ref>]] Y system ynni yw prif allyrrydd CO.<ref name="AR6 WGIII Ch 6">IPCC (2022) [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_Chapter_06.pdf Chapter 6: Energy systems] in [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/ Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change], Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA</ref>: 6–6 Felly mae lleihau allyriadau'r sector ynni yn hanfodol i gyfyngu ar gynhesu.<ref name="AR6 WGIII Ch 6" />: 6–6  Mae angen gostyngiadau cyflym yn lefel y CO a’r allyriadau nwyon tŷ gwydr o’r system ynni er mwyn cyfyngu cynhesu byd-eang i lai na 2.&nbsp;°C.<ref name="AR6 WGIII Ch 6" />: 6–3  Mae'r mesurau a argymhellir yn cynnwys: "llai o ddefnydd o danwydd ffosil, mwy o gynhyrchiad o ffynonellau ynni carbon isel a di-garbon, a mwy o ddefnydd o drydan a chludwyr ynni amgen".<ref name="AR6 WGIII Ch 6" />: 6–3  * [[Mudiad hinsawdd|Symudiad hinsawdd]] * [[Datrysiadau sy'n seiliedig ar natur]] * [[Ynni adnewyddadwy yng Nghymru]] == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} [[Categori:Lliniaru newid hinsawdd| ]] [[Categori:Datblygu cynaliadwy]] [[Categori:Newid hinsawdd]] [[Categori:Peirianneg amgylcheddol]] 8lpn6tnjh1crr21e7cp2akj91u4gp84 0 455138 14892299 12941838 2026-05-10T19:53:12Z Titus Gold 38162 prif weinidog 14892299 wikitext text/x-wiki [[Category:Pages using multiple image with auto scaled images]] {{multiple image|perrow=2|total_width=250|image1=Alun Michael.JPG|image2=Cropped image of Rhodri Morgan at The Celebration of the Mace 5840623762 b47ba98d73 o.jpg|image3=Carwyn Jones AM (28092341921).jpg|image4=Official portrait of Eluned Morgan (cropped).jpg|footer={{bulleted list |Chwith uwch: [[Alun Michael]] prif weinidog cyntaf Cymru. |Dde uwch: [[Rhodri Morgan]] prif weinidog hiraf Cymru. |Gwaelod chwith: [[Carwyn Jones]] prif weinidog ieuengaf Cymru. |Gwaelod dde: [[Eluned Morgan (gwleidydd)|Eluned Morgan]] prif weinidog presennol Cymru a'r fenyw cyntaf yn y swydd.}}|align=|direction=|caption1=|caption2=}}Dyma '''restr o brif weinidogion Cymru.''' Cyflwynwyd y rôl "Prif Ysgrifennydd Cymru" yn 1999 gyda sefydliad Cynulliad Cenedlaethol Cymru (sef y [[Senedd Cymru|Senedd]] bellach) yn dilyn [[Refferendwm datganoli i Gymru, 1997|refferendwm 1997]]. Newidiwyd teitl y rôl i "Brif Weinidog Cymru" yn dilyn Deddf Senedd y DU, sef deddf [[Deddf Llywodraeth Cymru 2006|Llywodraeth Cymru 2006]]. == Rhestr o Brif Weinidogion Cymru == {| class="wikitable" width="100%" ! colspan="2" width="2%" |Rhif ! width="75" |Llun ! width="30%" |Enw <small>(Geni-Marw)</small> <small>Etholaeth/Teitl</small> ! colspan="3" width="20%" |Yn y swydd ! width="15%" |Plaid wleidyddol !Etholwyd ! width="15%" |Llywodraeth ! colspan="2" width="15%" |[[Dirprwy Brif Weinidog Cymru|Dirprwy]] |- | style="background-color: {{party color|Welsh Labour Party}}" | | align="center" |'''1''' |[[File:Alun Michael official portrait.jpg|137x137px]] | align="center" |'''[[Alun Michael]]'''<br><small>(ganwyd 1943)</small><br><small>AC dros [[Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru (Cynulliad Cenedlaethol)|Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru]]</small><br><small>Fel Prif Ysgrifennydd</small> |<small>12 Mai</small><br>1999 |<small>9 Chwefror</small><br>2000 |{{age in years and days|1999|05|12|2000|02|09}} | align="center" bgcolor="#FFCCCC" |[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]]{{Efn|Hefyd yn aelod o [[Y Blaid Gydweithredol]].|name=Co-opParty}} | rowspan="3" align="center" |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | align="center" {{party shading/None}} |Michael<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] (lleiafrif)</small> | colspan="2" align="center" |''dim'' |- | rowspan="5" style="background-color: {{party color|Welsh Labour Party}}" | | rowspan="5" align="center" |'''2''' | rowspan="5" |[[File:Rhodri Morgan official portrait (cropped).jpg|133x133px]] | rowspan="5" align="center" |'''[[Rhodri Morgan]]'''<br><small>(1939–2017)</small><br><small>AC dros [[Gorllewin Caerdydd (etholaeth Cynulliad)|Gorllewin Caerdydd]]</small><br><small>Ail-enwyd y swydd yn Brif Weinidog ar 16 Hydref 2000</small> | rowspan="5" |<small>9 Chwefror</small> 2000 | rowspan="5" |<small>10 Rhagfyr</small> 2009 | rowspan="5" |{{age in years and days|2000|02|09|2009|12|10}} | rowspan="5" align="center" bgcolor="#FFCCCC" |[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] | align="center" {{party shading/None}} |Morgan dros-dro<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] (lleiafrif)</small> | colspan="2" align="center" |''dim'' |- | align="center" {{party shading/None}} |Morgan I<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] – [[Democratiaid Rhyddfrydol Cymru|DRh]]</small> | style="background-color: {{party color|Liberal Democrats (UK)}}" | | align="center" |Mike German<small>(DRh)</small><br><small>2000–01 and 2002-03</small> [[Jenny Randerson]]<br><small>2001–02 (''dros dro'')</small> |- | align="center" |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003|2003]] | align="center" {{party shading/None}} |Morgan II<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] (lleiafrif)</small> | colspan="2" rowspan="2" align="center" |''dim'' |- | rowspan="3" align="center" |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | align="center" {{party shading/None}} |Morgan III<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] (lleiafrif)</small> |- | align="center" {{party shading/None}} |Morgan IV<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] – [[Plaid Cymru|Plaid]]</small> | rowspan="2" style="background-color: {{party color|Plaid Cymru}}" | | rowspan="2" align="center" |[[Ieuan Wyn Jones]]<br><small>(Plaid Cymru)</small> |- | rowspan="3" style="background-color: {{party color|Welsh Labour Party}}" | | rowspan="3" align="center" |'''3''' | rowspan="3" |[[File:Carwyn Jones AM (28092341921) (cropped).jpg|133x133px]] | rowspan="3" align="center" |'''[[Carwyn Jones]]'''<br><small>(ganwyd 1967)</small><br><small>AC dros [[Pen-y-bont ar Ogwr (etholaeth Cynulliad)|Ben-y-bont ar Ogwr]]</small> | rowspan="3" |<small>10 Rhagfyr</small> 2009 | rowspan="3" |<small>12 Rhagfyr</small> 2018<ref>{{cite web |last1=David |first1=Hefin |title=We are officially First Minister-less. Diolch yn fawr iawn @AMCarwyn for strong leadership in difficult times. |url=https://twitter.com/hef4caerphilly/status/1072819362229301250 |website=Twitter |publisher=Hefin David AM/AC}}</ref> | rowspan="3" |{{age in years and days|2009|12|10|2018|12|12}} | rowspan="3" align="center" bgcolor="#FFCCCC" |[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] | align="center" {{party shading/None}} |Jones I<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] – [[Plaid Cymru|Plaid]]</small> |- | align="center" |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | align="center" {{party shading/None}} |Jones II<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] (lleiafrif)</small> | colspan="2" rowspan="2" align="center" |''dim'' |- | rowspan="2" align="center" |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | align="center" {{party shading/None}} |Jones III<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] – Rh - [[Dafydd Elis-Thomas|Ann]]</small> |- | rowspan="2" style="background-color: {{party color|Welsh Labour Party}}" | | rowspan="2" align="center" |'''4''' | rowspan="2" |[[File:First Minister Mark Drakeford official portrait 2020 (cropped).jpg|131x131px]] | rowspan="2" align="center" |'''[[Mark Drakeford]]'''<br><small>(ganwyd 1954)</small><br><small>AC dros [[Gorllewin Caerdydd (etholaeth Cynulliad)|Orllewin Caerdydd]]</small> | rowspan="2" |<small>13 Rhagfyr</small> 2018 | rowspan="2" |<small>20 Mawrth</small> 2024 | rowspan="2" |{{age in years and days|2018|12|13|2024|03|20}} | rowspan="2" align="center" bgcolor="#FFCCCC" |[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] | align="center" {{party shading/None}} |Drakeford I<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] – [[Democratiaid Rhyddfrydol Cymru|DRh]] - [[Dafydd Elis-Thomas|Ann]]</small> | colspan="2" align="center" |''dim'' |- | rowspan="3" align="center" |[[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] | align="center" {{party shading/None}} |Drakeford II<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] (lleiafrif)</small> | colspan="2" align="center" |''dim'' |- |style="background-color: {{party color|Welsh Labour Party}}" | |align="center"|'''5''' |[[File:Official portrait of First Minister Vaughan Gething 05 (cropped).jpg|130x130px]] |align="center"|'''[[Vaughan Gething]]'''<br><small>(ganwyd 1974)</small><br><small>AC dros [[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth Senedd Cymru)|De Caerdydd a Phenarth]]</small> |<small>20 Mawrth</small> 2024 |<small>5 Awst</small> 2024 |{{age in years and days|2024|03|20|2024|08|05}} |align="center" bgcolor="#FFCCCC" |[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]]{{Efn|name=Co-opParty}} | align="center" {{party shading/None}} |Gething<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] (lleiafrif)</small> | colspan="2" align="center" |''dim'' |- |style="background-color: {{party color|Welsh Labour Party}}" | |align="center"|'''6''' |[[File:Official portrait of Eluned Morgan (cropped).jpg|130x130px]] |align="center"|'''[[Eluned Morgan (gwleidydd)|Eluned Morgan]]'''<br><small>(ganwyd 1967)</small><br><small>AS dros [[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canolbarth a Gorllewin Cymru]]</small> |<small>6 Awst </small> 2024 |''Deiliad'' |{{age in years and days|2024|08|05}} |align="center" bgcolor="#FFCCCC" |[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]]{{Efn|name=Co-opParty}} | align="center" {{party shading/None}} |Morgan<br /><small>[[Y Blaid Lafur (DU)|Llafur]] (lleiafrif)</small> |style="background-color: {{party color|Welsh Labour Party}}" | | align="center" |[[Huw Irranca-Davies ]]<br><small>Llafur</small> |- | | align="center" |'''7''' | | align="center" |I'w gadarnhau |I'w gadarnhau | |{{age in years and days|2026|05|10}} | align="center" | | align="center" |[[Etholiad Senedd Cymru, 2026|2026]] |I'w gadarnhau | | align="center" | |} <!--NOTE: The incumbent's duration of term of office in the table, and the date in this footnote, are automatically updated whenever any edit is made to the article or whenever Wikipedia itself re-caches the article.--> == Enwebiadau blaenorol == === 2021 === Ar 12 Mai 2021, [[Mark Drakeford]] oedd yr unig berson a enwebwyd ar gyfer y swydd (gan [[Rebecca Evans (gwleidydd)|Rebecca Evans]]), ac argymhellwyd wedi hynny gan y llywydd i’w benodi’n Brif Weinidog.<ref>{{Cite web|date=2021-05-12|title=Agenda for Plenary on Wednesday, 12 May 2021, 15.00|url=https://business.senedd.wales/ieListDocuments.aspx?CId=700&MId=12302&Ver=4|access-date=2021-05-12|website=business.senedd.wales|language=en-gb}}</ref> === 2018 === === 2016 === === 2011 === Ar 11 Mai 2011, [[Carwyn Jones]] oedd yr unig berson a enwebwyd ar gyfer y swydd (gan Janice Gregory), ac argymhellwyd wedi hynny gan y llywydd i’w benodi’n Brif Weinidog. <ref>{{Cite web|date=2011-06-01|title=Agenda for Plenary - Fourth Assembly on Wednesday, 11 May 2011, 15.00|url=https://business.senedd.wales/ieListDocuments.aspx?CId=153&MId=254|access-date=2021-05-13|website=business.senedd.wales|language=en-gb}}</ref> === 2009 === Ar 9 Rhagfyr 2009, [[Carwyn Jones]] oedd yr unig berson a enwebwyd ar gyfer y swydd (gan [[Rhodri Morgan]]), ac argymhellwyd wedi hynny gan y llywydd i’w benodi’n Brif Weinidog.<ref>{{Cite web|date=2021-02-25|title=Meeting of Plenary - Third Assembly on Wednesday, 9 December 2009|url=https://business.senedd.wales/CeListDocuments.aspx?CommitteeId=701&MeetingId=11943&DF=09%2f12%2f2009&Ver=2|access-date=2021-05-13|website=business.senedd.wales|language=en-gb}}</ref> === 2007 === Ar 25 Mai 2007, [[Rhodri Morgan]] oedd yr unig berson a enwebwyd ar gyfer y swydd (gan [[Jane Hutt]]), ac argymhellwyd wedi hynny gan y llywydd i'w benodi'n Brif Weinidog. <ref>{{Cite web|date=2021-02-25|title=Meeting of Plenary - Third Assembly on Friday, 25 May 2007|url=https://business.senedd.wales/CeListDocuments.aspx?CommitteeId=701&MeetingId=11770&DF=25%2f05%2f2007&Ver=2|access-date=2021-05-13|website=business.senedd.wales|language=en-gb}}</ref> === 2003 === Ar 7 Mai 2003, [[Rhodri Morgan]] oedd yr unig berson a enwebwyd ar gyfer y swydd (gan [[Lynne Neagle]]), a chafodd ei ethol wedyn yn Brif Weinidog. <ref>{{Cite web|date=2021-02-25|title=Meeting of Plenary - Second Assembly on Wednesday, 7 May 2003|url=https://business.senedd.wales/CeListDocuments.aspx?CommitteeId=702&MeetingId=11505&DF=07%2f05%2f2003&Ver=2|access-date=2021-05-13|website=business.senedd.wales|language=en-gb}}</ref> === 2000 === Ar 9 Chwefror 2000, yn dilyn ymddiswyddiad Alun Michael, etholodd [[Llywodraeth Cymru|cabinet y Cynulliad]] [[Rhodri Morgan]] yn unfrydol yn Brif Ysgrifennydd dros dro.<ref>{{Cite web|date=2021-02-25|title=Meeting of Plenary - First Assembly on Wednesday, 9 February 2000|url=https://business.senedd.wales/CeListDocuments.aspx?CommitteeId=703&MeetingId=11292&DF=09%2f02%2f2000&Ver=2|access-date=2021-05-13|website=business.senedd.wales|language=en-gb}}</ref> === 1999 === Ar 12 Mai 1999, [[Alun Michael]] oedd yr unig un a enwebwyd ar gyfer y swydd (gan [[Rhodri Morgan]] ac eiliwyd gan [[Ann Jones]]), ac fe'i hetholwyd wedyn yn Brif Ysgrifennydd. <ref>{{Cite web|date=2021-02-25|title=Meeting of Plenary - First Assembly on Wednesday, 12 May 1999|url=https://business.senedd.wales/CeListDocuments.aspx?CommitteeId=703&MeetingId=11244&DF=12%2f05%2f1999&Ver=2|access-date=2021-05-13|website=business.senedd.wales|language=en-gb}}</ref> == Nodiadau == {{notelist}} * Daw’r dyddiadau gan [http://www.worldstatesmen.org World Statesmen] ac amryw o erthyglau BBC News Online rhwng 1999 a 2003. == Dolenni allanol == * [https://senedd.wales/en/memhome/mem-role-response/Pages/mem-role-response.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604015315/https://senedd.wales/en/memhome/mem-role-response/Pages/mem-role-response.aspx |date=2020-06-04 }} Swyddogaethau a Chyfrifoldebau. * [https://gov.wales/cabinet-members-and-ministers Aelodau Cabinet a gweinidogion] Llywodraeth Cymru: Cabinet a gweinidogion. == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{Prif Weinidogion Cymru}} {{Datganoli Cymru}} [[Categori:Prif Weinidogion Cymru]] [[Categori:Llywodraeth Cymru]] [[Categori:Gwleidyddiaeth Cymru]] [[Categori:Rhestrau gwleidyddol Cymru]] fu6wwe404srspd90jqd3ldi14folwob 0 455171 14892405 14891546 2026-05-11T04:18:43Z CommonsDelinker 458 Yn dileu "Darren_Millar_2026_Cropped.jpg". Cafodd ei dileu oddi ar Gomin gan [[commons:User:Krd|Krd]] achos: No ticket permission since 10 April 2026. 14892405 wikitext text/x-wiki {{cyfoes}} {{Infobox election | election_name = Etholiad Senedd 2026 | country = Cymru | type = Seneddol | previous_election = [[Etholiad Senedd Cymru, 2021]] | previous_year = [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] | outgoing_members = | elected_members = | next_election = [[Etholiad Senedd nesaf|Nesaf]] | next_year = ''Nesaf'' | seats_for_election = 96 o seddi Senedd Cymru | majority_seats = 49 | election_date = 7 Mai 2026 | last_update = 17:27 | opinion_polls = Arolygon barn ar etholiad Senedd Cymru 2026 | turnout = <!-- Plaid Cymru --> | image1 = {{CSS image crop|Image = Rhun ap Iorwerth official portrait (cropped).jpg|bSize = 130|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 0|oLeft = 5}} | leader1 = [[Rhun ap Iorwerth]] | leader_since1 = 16 Mehefin 2023 | party1 = [[Plaid Cymru]] | leaders_seat1 = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | last_election1 = 13 sedd, 20.7% | popular_vote1 = 444,665 | percentage1 = 35.4% | seats_before1 = 13 | seat_change1 =-30 | seats1 = 43 | swing1 = +14.7% <!-- Reform UK -->| image2 = {{CSS image crop|Image = Dan Thomas Reform UK Wales (cropped).jpg |bSize = 150|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 18|oLeft = 28}} | leader2 = [[Daniel Thomas (gwleidydd)]] | leader_since2 = 5 Chwefror 2026 | party2 = [[Reform UK]] | leaders_seat2 = [[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]] | last_election2 = 0 seats, 1.1% | popular_vote2 = 367,985 | percentage2 = 29.3% | seats_before2 = 2 | seats2 = 34 | seat_change2 = +34 | swing2 = +28.2% <!-- Welsh Labour -->| image3 = {{CSS image crop|Image = Official photograph of First Minister Eluned Morgan MS (Portrait) (cropped).jpg |bSize = 140|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 0|oLeft = 10}} | leader3 = [[Eluned Morgan]] | party3 = [[Llafur Cymru]] | leaders_seat3 = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | leader_since3 = 24 Mehefin 2024 | last_election3 = 30 sedd, 36.2% | popular_vote3 = 139,203 | percentage3 = 11.1% | seats_before3 = 29 | seats3 = 9 | seat_change3 = -21 | swing3 = -25.1% <!-- Welsh Conservatives -->| image4 = {{CSS image crop|Image=|bSize = 175|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 35|oLeft = 25}} | leader4 = [[Darren Millar]] | leader_since4 = 5 Rhagfyr 2024 | party4 = [[Ceidwadwyr Cymreig]] | leaders_seat4 = [[Clwyd (etholaeth Senedd)]] | last_election4 = 16 sedd, 25.1% | popular_vote4 = 120,259 | percentage4 = 10.9% | seats_before4 = 13 | seats4 = 7 | seat_change4 = +9 | swing4 = -14.2% <!-- Green -->| image5 = {{CSS image crop|Image = Anthony Slaughter.jpg|bSize = 170|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 10|oLeft = 25}} | leader5 = [[Anthony Slaughter]] | leader_since5 = Rhagfyr 2018 | party5 = [[Plaid Werdd Cymru]] | leaders_seat5 = [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] | last_election5 = 0 sedd, 4.4% | popular_vote5 = 75,380 | percentage5 = 6.8% | seats_before5 = 0 | seats5 = 2 | seat_change5 = +2 | swing5 = -2.4% <!-- Welsh Liberal Democrats -->| image6 = {{CSS image crop|Image = Jane-dodds (cropped).jpg|bSize = 120|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 0|oLeft = 0}} | leader6 = [[Jane Dodds]] | leader_since6 = 3 Tachwedd 2017 | party6 = [[Democratiaid Rhyddfrydol Cymru]] | leaders_seat6 = [[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)|Brycheiniog Tawe Nedd]] | last_election6 = 1 sedd, 4.3% | popular_vote6 = 48,811 | percentage6 = 4.4% | seats_before6 = 1 | seats6 = 1 | seat_change6 = {{unchanged}} | swing6 = +0.1% | title = [[Prif Weinidog Cymru]] | posttitle = | before_election = [[Eluned Morgan (gwleidydd)|Eluned Morgan]] | before_party = [[Llafur Cymru]] | after_election = | after_party = | map_image = [[File:2026 Senedd election.svg|400px]] | map_caption = Map o ganlyniadau etholiad | ongoing = }} {{Gweler hefyd|Arolygon barn ar etholiad Senedd Cymru 2026}}{{Gwleidyddiaeth Cymru}} Cynhaliwyd '''Etholiad Senedd''' '''Cymru''' 2026 ar 7 Mai 2026 i ethol aelodau [[Senedd Cymru]].<ref>{{Cite web|title=Y gorsafoedd pleidleisio wedi agor ar gyfer etholiad Senedd Cymru|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/gorsafoedd-pleidleisio-wedi-agor-gyfer-etholiad-senedd-cymru|website=newyddion.s4c.cymru|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=cy}}</ref> Hon oedd seithfed [[etholiad cyffredinol]] [[Datganoli yn y Deyrnas Unedig|datganoledig]] ers sefydlu’r Senedd (Cynulliad Cenedlaethol Cymru gynt) ym 1999 a'r ail etholiad ers i’r Senedd newid ei henw ym Mai 2020. Hon oedd etholiad cyntaf y Senedd ers i Ddeddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024 ddod i rym. Roedd newidiadau'r Bil yn cynnwys: * cynyddu maint y Senedd o 60 i 96 Aelod o'r Senedd * newid y dull pleidleisio i D'Hondt * gofyniad i bob ymgeisydd fyw yng Nghymru * etholaethau newydd: 16 etholaeth, gyda phob un yn ethol 6 aelod Mae cynigion hefyd ar gyfer cyflwyno cwotâu amrywiaeth nad ydynt yn y Bil cyntaf. == Diwygio system etholiad == Awgrymodd adroddiad [[Ivor Richard, Barwn Richard|Comisiwn Richard]] yn 2004 y dylid cynyddu nifer yr Aelodau i 80. Awgrymwyd y nifer hwnnw hefyd, o leiaf, gan adroddiad 2014 [[Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru|Comisiwn Silk]].<ref name="IDW">{{Cite web|url=https://www.cardiff.ac.uk/research/impact-and-innovation/research-impact/improving-democracy-in-wales|title=Improving democracy in Wales|last=McAllister|first=Laura|last2=Wyn Jones|first2=Richard|last3=Larner|first3=Jac|year=2022|website=Cardiff University|access-date=19 Mai 2022}}</ref> Yn yr un modd, yn 2013 a 2016, cyhoeddodd y Gymdeithas Diwygio Etholiadol adroddiadau yn dadlau’r achos dros gynyddu maint y Cynulliad.<ref>Electoral Reform Society Cymru, ''Size Matters: Making the National Assembly More Effective'' (2013).</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cardiff.ac.uk/__data/assets/pdf_file/0009/1288287/Report-Senedd-ENG-FINAL.pdf|title=Reshaping the Senedd. How to elect a more effective Assembly|date=November 2016|last=Wales Governance Centre at Cardiff University|last2=Electoral Reform Society Cymru|access-date=19 Mai 2022}}</ref> Awgrymodd adroddiad yn 2017 gan gomisiwn arbenigol dan arweiniad [[Laura McAllister]] gynnydd i rhwng 80 a 90 o Aelodau, newid i [[Pleidlais sengl drosglwyddadwy|bleidlais sengl drosglwyddadwy]] (STV) a gorfodi cwotâu rhyw. Fodd bynnag, nid oedd consensws trawsbleidiol ar unrhyw un o’r mesurau hyn yn 2017. Plediodd adroddiad McAllister yn llwyddiannus dros hawliau pleidleisio i bobl ifanc 16 ac 17 oed.<ref name="IDW" /> Bu gostyngiad yn nifer yr ASau Cymreig San Steffan yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024]], gyda nifer yr ASau yn gostwng o 40 i 32 gyda ffiniau newydd.<ref>{{Cite web|last=Hayward|first=Will|date=19 Hydref 2022|title=New plans to cut the number of Welsh MPs and create new constituencies|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/new-plans-cut-number-welsh-25294407|access-date=22 Hydref 2022|website=WalesOnline|language=en}}</ref> Y ffiniau newydd hyn yw'r sail ar gyfer etholaethau Senedd Cymru hefyd, gyda phob etholaeth ar gyfer Senedd Cymru yn cyfateb i ddwy etholaeth ar gyfer San Steffan. Ar ôl [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]], ymrwymodd ail lywodraeth Drakeford i gytundeb cydweithredu gyda [[Plaid Cymru|Phlaid Cymru]], o'r enw "Gweithredu radical mewn cyfnod anodd".<ref name="coop">{{Cite web|title=The Co-operation Agreement: full policy programme|url=https://gov.wales/co-operation-agreement-full-policy-programme-html|date=1 Rhagfyr 2021|access-date=19 Mai 2022|website=The Government of Wales}}</ref> Mae paragraff 22 yn gofyn am: ehangu’r Senedd i rhwng 80 a 100 o Aelodau, dull pleidleisio mwy cyfrannol, un symlach, ac un sy’n integreiddio cwotâu rhywedd. Mae’r paragraff hefyd yn gofyn am argymhellion i’w gwneud gan y Pwyllgor Diben Arbennig erbyn 31 Mai 2022, gyda’r nod o basio deddfwriaeth yn y 12 i 18 mis nesaf fel y gellir ei chymhwyso ar gyfer yr etholiad nesaf yn 2026.<ref name="coop" /> Sefydlwyd y Pwyllgor Arbennig ar 6 Hydref 2021. Cafodd ei gadeirio gan [[Huw Irranca-Davies]], ac roedd yn cynnwys pum aelod yn cynrychioli pob plaid, yn ogystal â [[Llywydd Senedd Cymru|Llywydd y Senedd]]. Cynhaliwyd cyfarfodydd cyhoeddus a phreifat ar y materion hyn. <ref>{{Cite web|url=https://senedd.wales/committee/811|title=Special Purpose Committee on Senedd Reform|date=6 Hydref 2021|website=senedd.wales}}</ref> Ar 10 Mai 2022, cyhoeddwyd datganiad sefyllfa ar y cyd gan [[Prif Weinidog Cymru|y Prif Weinidog]] [[Mark Drakeford]] ac Arweinydd Plaid Cymru [[Adam Price]], a’i anfon at y Pwyllgor Arbennig.<ref name="reform0">{{Cite web|url=https://gov.wales/a-way-forward-for-senedd-reform?utm_source=rss-announcements&utm_medium=rss-feed&utm_campaign=announcements-A+way+forward+for+Senedd+reform|date=10 Mai 2022|access-date=19 Mai 2022|title=Press release: A way forward for Senedd reform|website=Government of Wales}}</ref> Ynddo, roedden nhw’n galw am Senedd â 96 aelod wedi’u hethol drwy gynrychiolaeth gyfrannol ar restrau pleidiau caeedig (gan [[Dull D'Hondt|ddefnyddio dull D’Hondt]]) gyda “sipio” gorfodol o ymgeiswyr gwrywaidd a benywaidd ar y rhestr er mwyn sicrhau, ar gyfer pob plaid, fod hanner yr ymgeiswyr yn ferched. Byddai'r etholiadau'n cael eu trefnu mewn 16 o ranbarthau chwe aelod a grëwyd drwy baru'r 32 o etholaethau San Steffan sydd wedi'u hail-lunio.<ref name="millar">{{Cite web|date=10 Mai 2022|title=Welsh Conservative MS resigns from Senedd reform group after Labour and Plaid's 'completely out of order stunt'|url=https://www.conservatives.wales/news/welsh-conservative-ms-resigns-senedd-reform-group-after-labour-and-plaids-completely-out-order|publisher=Welsh Conservatives|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Cyhoeddwyd adroddiad terfynol y Pwyllgor Arbennig ar 30 Mai 2022 ac roedd yn argymell y system y cytunwyd arni gan arweinwyr Llafur a Phlaid Cymru.<ref name="report">{{Cite web|url=https://senedd.wales/media/5mta1oyk/cr-ld15130-e.pdf|title=Reforming our Senedd: A stronger voice for the people of Wales|date=30 Mai 2022|access-date=14 Mehefin 2022|website=Government of Wales}}</ref> Er bod yn well gan y Panel Arbenigol y [[Pleidlais sengl drosglwyddadwy|bleidlais sengl drosglwyddadwy]] nag unrhyw ddull arall, roedd y Pwyllgor yn ffafrio’r system etholiadol gyfrannol rhestr gaeedig dros ei allu i orfodi cwotâu rhyw drwy sipio gorfodol.<ref name="report" /> Fodd bynnag, nid yw cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd yn y maes yn gwbl hysbys a gall fod yn destun her gyfreithiol.<ref name="report" /> Trafodwyd yr adroddiad yn y cyfarfod llawn ar 8 Mehefin 2022, a chymeradwywyd ef o 40 i 15.<ref>{{Cite web|date=8 Mehefin 2022|title=Vote Outcomes Plenary 08/06/2022|url=https://record.assembly.wales/VoteOutcome/12875#V3645|access-date=14 Mehefin 2022|website=Welsh Parliament}}</ref> Ar 18 Medi 2023, 26 mlynedd i'r diwrnod ers y bleidlais datganoli, cyhoeddwyd Bil ar y cynigion gan gynnwys cynyddu maint y Senedd i 96 aelod, system ethol D'Hont a gofyniad i bob ymgeisydd Seneddol fyw yng Nghymru.<ref>{{Cite web|title=Cynlluniau ar gyfer Senedd fodern, fwy cynrychiadol {{!}} LLYW.CYMRU|url=https://www.llyw.cymru/cynlluniau-ar-gyfer-senedd-fodern-fwy-cynrychiadol|website=www.llyw.cymru|date=2023-09-18|access-date=2023-09-18|language=cy}}</ref> ==== Gwrthwynebiad y Ceidwadwyr ==== Mae’r Ceidwadwyr Cymreig wedi gwrthwynebu cynllun ehangu’r Senedd yn barhaus. Maent yn pryderu y byddai’n gostus, ac wedi galw am refferendwm yn dadlau mai mandad cyhoeddus yn unig all roi cyfreithlondeb i ddiwygiad o’r fath.<ref name="wc">{{Cite web|url=https://www.darrenmillar.wales/news/call-referendum-labour-and-plaids-policy-expand-senedd|date=7 Mehefin 2022|access-date=14 Mehefin 2022|title=Call for referendum on Labour and Plaid's policy to expand the Senedd|website=Darren Millar MS|last=Millar|first=Darren}}</ref> Mynegwyd y teimlad hefyd gan y ceidwadwr ac Ysgrifennydd Cymru [[Simon Hart]].<ref>{{Cite news|date=25 Mai 2022|title=Welsh secretary wants public vote on bigger Senedd|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-61534406|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Dywedodd ei ddirprwy [[David TC Davies]] wrth gynhadledd ei blaid y byddai'r cynllun diwygio yn "cloi i fewn llywodraeth Lafur am byth" ac yn "canolbwyntio grym yn nwylo ychydig o reolwyr y blaid".<ref>{{Cite news|date=21 Mai 2022|title=Senedd reform aim is to keep Labour in power, says UK minister|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-61480667|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Ar 10 Mai 2022, ymddiswyddodd yr Aelod Seneddol [[Darren Millar]], a oedd yn cynrychioli’r Blaid Geidwadol yn y Pwyllgor, gan anghytuno gyda datganiad ar y cyd Drakeford-Price, gan alw’r datganiad cyfryngau yn “anghwrtais i Senedd Cymru” a chyhuddo’r arweinwyr o geisio gorfodi'r pwyllgor. <ref name="millar"/> == Aelodau sy'n ymddeol == {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size:95%; margin-bottom:0" ! scope="col" |AS ! scope="col" |Etholaeth/ Rhanbarth ! scope="col" |Etholwyd gyntaf ! colspan="2" scope="col" |Plaid ! scope="col" |Cyhoeddwyd |- |[[Mark Drakeford]] |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party color|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |9 Awst 2023<ref>{{Cite news|title=Mark Drakeford ddim am sefyll i fod yn AS yn yr etholiad|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/66449818|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-08-09|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Vaughan Gething]] |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth Senedd Cymru)|De Caerdydd a Phenarth]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |7 Medi 2024<ref>{{Cite web|title=Vaughan Gething ddim am sefyll yn yr etholiad nesaf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/ckg20972lxxo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-09-08|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Lee Waters]] |[[Llanelli (etholaeth Senedd Cymru)|Llanelli]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |24 Hydref 2024<ref>{{Cite web|title=Y cyn-weinidog Lee Waters i adael y Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c20g6lv6922o|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-10-25|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Dawn Bowden]] |[[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Senedd Cymru)|Merthyr Tudful a Rhymni]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |17 Ionawr 2025<ref>{{Cite web|title=Dawn Bowden AS ddim am sefyll yn Etholiad 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/ce9nnylkp50o|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-01-17|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Mick Antoniw]] |[[Pontypridd (etholaeth Senedd Cymru)|Pontypridd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |24 Ionawr 2025<ref name=":1">{{Cite web|title=Antoniw a Watson ddim am sefyll yn etholiadau'r Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cvg84wrg3zno|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-01-24|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Joyce Watson]] |[[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canolbarth a Gorllewin Cymru]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |25 Ionawr 2025<ref name=":1" /> |- |[[Rebecca Evans (gwleidydd)|Rebecca Evans]] |[[Gŵyr (etholaeth Senedd Cymru)|Gŵyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |8 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Seithfed aelod Llafur o'r Senedd yn cyhoeddi na fydd yn sefyll eto|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/26456|website=newyddion.s4c.cymru|date=2025-02-08|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Julie Morgan]] |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gogledd Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |11 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Julie Morgan ddim am sefyll eto ar gyfer y Senedd|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2169988-julie-morgan-ddim-sefyll-gyfer-senedd|website=Golwg360|date=2025-02-12|access-date=2025-02-12|language=cy}}</ref> |- |[[Lesley Griffiths]] |[[Wrecsam (etholaeth Senedd Cymru)|Wrecsam]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |14 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Y cyn-weinidog Lesley Griffiths i adael y Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cn0yd4z0179o|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-02-15|access-date=2025-02-17|language=cy}}</ref> |- |[[John Griffiths]] |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Casnewydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |17 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Degfed Aelod Llafur am adael y Senedd yn 2026|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2170349-degfed-aelod-llafur-adael-senedd-2026|website=Golwg360|date=2025-02-17|access-date=2025-02-17|language=cy}}</ref> |- |[[Jane Hutt]] |[[Bro Morgannwg (etholaeth Senedd Cymru)|Bro Morgannwg]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref name=":2">{{Cite web|title=Jane Hutt a Julie James ddim am sefyll yn etholiad 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c30mldg0epeo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-02-21|access-date=2025-02-24|language=cy}}</ref> |- |[[Julie James]] |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Abertawe]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref name=":2" /> |- |[[Jenny Rathbone]] |[[Canol Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Canol Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|url=https://x.com/JennyRathbone/status/1893019027443789830|title=JennyRathbone Trydar|website=X}}</ref> |- |[[Russell George]] |[[Maldwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Maldwyn]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Conservatives}};" | |[[Ceidwadwyr Cymreig]] |22 Ebrill 2025<ref>{{Cite web|title=Yr AS Russell George yn rhoi'r gorau i fod yn ymgeisydd Seneddol|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cj68w6923rdo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-04-22|access-date=2025-10-22|language=cy}}</ref> |- |[[Jeremy Miles]] |[[Castell-nedd (etholaeth Senedd Cymru)|Castell-nedd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |19 Medi 2025<ref>{{Cite web|title=Jeremy Miles yn cyhoeddi na fydd yn sefyll yn yr etholiad nesaf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cp3v7d7q4geo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-09-19|access-date=2025-10-22|language=cy}}</ref> |} == Canlyniadau == {{Canlyniadau etholiad |caption = Canlyniadau etholiad Senedd Cymru 2026 |image = [[File:2026 Welsh Senedd.svg]] |reporting = 100 | party1 = Plaid Cymru | votes1 = 444665 | sw1 = | seats1 = 43 | sc1 = | party2 = Reform UK | votes2 = 367985 | sw2 = | seats2 = 34 | sc2 = | party3 = Y Blaid Lafur (DU) | votes3 = 139203 | sw3 = | seats3 = 9 | sc3 = | party4 = Y Blaid Geidwadol (y Deyrnas Unedig) | votes4 = 134926 | sw4 = | seats4 = 7 | sc4 = | party5 = Plaid Werdd Cymru a Lloegr | votes5 = 84608 | sw5 = | seats5 = 2 | sc5 = | party6 = Y Democratiaid Rhyddfrydol | votes6 = 56012 | sw6 = | seats6 = 1 | sc6 = | party7 = Heritage (plaid wleidyddol) | votes7 = 5474 | sw7 = | seats7 = | sc7 = | party8 = Propel (plaid wleidyddol) | votes8 = 4032 | sw8 = | seats8 = | sc8 = | party9 = Gwlad (plaid wleidyddol) | votes9 = 2479 | sw9 = | seats9 = | sc9 = | colour10 = #f87988 | party10 = [[Open Party]] | votes10 = 684 | sw10 = | seats10 = | sc10 = | party11 = [[Welsh Christian Party]] | votes11 = 456 | sw11 = | seats11 = | sc11 = | party12 = Plaid Gomiwnyddol Prydain | votes12 = 354 | sw12 = | seats12 = | sc12 = | party13 = Y Blaid Lafur Sosialaidd (DU) | votes13 = 285 | sw13 = | seats13 = | sc13 = | party14 = [[Official Monster Raving Loony Party]] | votes14 = 279 | sw14 = | seats14 = | sc14 = | party15 = [[Trade Unionist and Socialist Coalition]] | votes15 = 244 | sw15 = | seats15 = | sc15 = | party16 = Social Democratic Party (UK, 1990) | votes16 = 165 | sw16 = | seats16 = | sc16 = | party17 = [[Annibynnwr (gwleidydd)|Annibynnwyr]] | votes17 = 14063 | sw17 = | seats17 = | sc17 = |total_sc = {{increase}} 36 |valid = <!--Number of valid votes if different to party totals – only needed where voters can cast more than one vote in a constituency--> |validsw = <!--Change in the percentage of valid votes compared to the previous election. Do not use for single-candidate elections--> |invalid = <!--Number of invalid and blank votes--> |invalidsw = <!--Change in the percentage of invalid votes compared to the previous election. Do not use for single-candidate elections--> |electorate = 2433921 |turnout = |turnoutsw = |source = [https://election.news.sky.com/elections/senedd-cymru-2026 Sky News] [https://www.bbc.com/news/election/2026/wales/results BBC]<!--Source(s) for the results--> }} == Gweler hefyd == * [[Etholiad cyffredinol nesaf y Deyrnas Unedig yng Nghymru]] * [[Arolygon barn ar annibyniaeth i Gymru]] * [[Etholiad nesaf Senedd yr Alban]] * [[Etholiad nesaf Cynulliad Gogledd Iwerddon]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [https://senedd.cymru/etholiad-y-senedd-2026/ Etholiad y Senedd 2026] {{Etholiadau Cymreig}} [[Categori:Etholiadau yng Nghymru]] [[Categori:2026 yng Nghymru]] 1ldrdm06vxkgzjmsch6dclsq6x2scsr 14892447 14892405 2026-05-11T08:39:18Z Dafyddt 942 14892447 wikitext text/x-wiki {{cyfoes}} {{Infobox election | election_name = Etholiad Senedd 2026 | country = Cymru | type = Seneddol | previous_election = [[Etholiad Senedd Cymru, 2021]] | previous_year = [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|2021]] | outgoing_members = | elected_members = | next_election = [[Etholiad Senedd nesaf|Nesaf]] | next_year = ''Nesaf'' | seats_for_election = 96 o seddi Senedd Cymru | majority_seats = 49 | election_date = 7 Mai 2026 | last_update = 17:27 | opinion_polls = Arolygon barn ar etholiad Senedd Cymru 2026 | turnout = <!-- Plaid Cymru --> | image1 = {{CSS image crop|Image = Rhun ap Iorwerth official portrait (cropped).jpg|bSize = 130|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 0|oLeft = 5}} | leader1 = [[Rhun ap Iorwerth]] | leader_since1 = 16 Mehefin 2023 | party1 = [[Plaid Cymru]] | leaders_seat1 = [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] | last_election1 = 13 sedd, 20.7% | popular_vote1 = 444,665 | percentage1 = 35.4% | seats_before1 = 13 | seat_change1 =-30 | seats1 = 43 | swing1 = +14.7% <!-- Reform UK -->| image2 = {{CSS image crop|Image = Dan Thomas Reform UK Wales (cropped).jpg |bSize = 150|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 18|oLeft = 28}} | leader2 = [[Daniel Thomas (gwleidydd)]] | leader_since2 = 5 Chwefror 2026 | party2 = [[Reform UK]] | leaders_seat2 = [[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]] | last_election2 = 0 seats, 1.1% | popular_vote2 = 367,985 | percentage2 = 29.3% | seats_before2 = 2 | seats2 = 34 | seat_change2 = +34 | swing2 = +28.2% <!-- Welsh Labour -->| image3 = {{CSS image crop|Image = Official photograph of First Minister Eluned Morgan MS (Portrait) (cropped).jpg |bSize = 140|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 0|oLeft = 10}} | leader3 = [[Eluned Morgan]] | party3 = [[Llafur Cymru]] | leaders_seat3 = [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] | leader_since3 = 24 Mehefin 2024 | last_election3 = 30 sedd, 36.2% | popular_vote3 = 139,203 | percentage3 = 11.1% | seats_before3 = 29 | seats3 = 9 | seat_change3 = -21 | swing3 = -25.1% <!-- Welsh Conservatives -->| image4 = {{CSS image crop|Image= Darren-millar (cropped).jpg |bSize = 175|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 35|oLeft = 25}} | leader4 = [[Darren Millar]] | leader_since4 = 5 Rhagfyr 2024 | party4 = [[Ceidwadwyr Cymreig]] | leaders_seat4 = [[Clwyd (etholaeth Senedd)]] | last_election4 = 16 sedd, 25.1% | popular_vote4 = 120,259 | percentage4 = 10.9% | seats_before4 = 13 | seats4 = 7 | seat_change4 = +9 | swing4 = -14.2% <!-- Green -->| image5 = {{CSS image crop|Image = Anthony Slaughter.jpg|bSize = 170|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 10|oLeft = 25}} | leader5 = [[Anthony Slaughter]] | leader_since5 = Rhagfyr 2018 | party5 = [[Plaid Werdd Cymru]] | leaders_seat5 = [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] | last_election5 = 0 sedd, 4.4% | popular_vote5 = 75,380 | percentage5 = 6.8% | seats_before5 = 0 | seats5 = 2 | seat_change5 = +2 | swing5 = -2.4% <!-- Welsh Liberal Democrats -->| image6 = {{CSS image crop|Image = Jane-dodds (cropped).jpg|bSize = 120|cWidth = 120|cHeight = 150|oTop = 0|oLeft = 0}} | leader6 = [[Jane Dodds]] | leader_since6 = 3 Tachwedd 2017 | party6 = [[Democratiaid Rhyddfrydol Cymru]] | leaders_seat6 = [[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)|Brycheiniog Tawe Nedd]] | last_election6 = 1 sedd, 4.3% | popular_vote6 = 48,811 | percentage6 = 4.4% | seats_before6 = 1 | seats6 = 1 | seat_change6 = {{unchanged}} | swing6 = +0.1% | title = [[Prif Weinidog Cymru]] | posttitle = | before_election = [[Eluned Morgan (gwleidydd)|Eluned Morgan]] | before_party = [[Llafur Cymru]] | after_election = | after_party = | map_image = [[File:2026 Senedd election.svg|400px]] | map_caption = Map o ganlyniadau etholiad | ongoing = }} {{Gweler hefyd|Arolygon barn ar etholiad Senedd Cymru 2026}}{{Gwleidyddiaeth Cymru}} Cynhaliwyd '''Etholiad Senedd''' '''Cymru''' 2026 ar 7 Mai 2026 i ethol aelodau [[Senedd Cymru]].<ref>{{Cite web|title=Y gorsafoedd pleidleisio wedi agor ar gyfer etholiad Senedd Cymru|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/gorsafoedd-pleidleisio-wedi-agor-gyfer-etholiad-senedd-cymru|website=newyddion.s4c.cymru|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=cy}}</ref> Hon oedd seithfed [[etholiad cyffredinol]] [[Datganoli yn y Deyrnas Unedig|datganoledig]] ers sefydlu’r Senedd (Cynulliad Cenedlaethol Cymru gynt) ym 1999 a'r ail etholiad ers i’r Senedd newid ei henw ym Mai 2020. Hon oedd etholiad cyntaf y Senedd ers i Ddeddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024 ddod i rym. Roedd newidiadau'r Bil yn cynnwys: * cynyddu maint y Senedd o 60 i 96 Aelod o'r Senedd * newid y dull pleidleisio i D'Hondt * gofyniad i bob ymgeisydd fyw yng Nghymru * etholaethau newydd: 16 etholaeth, gyda phob un yn ethol 6 aelod Mae cynigion hefyd ar gyfer cyflwyno cwotâu amrywiaeth nad ydynt yn y Bil cyntaf. == Diwygio system etholiad == Awgrymodd adroddiad [[Ivor Richard, Barwn Richard|Comisiwn Richard]] yn 2004 y dylid cynyddu nifer yr Aelodau i 80. Awgrymwyd y nifer hwnnw hefyd, o leiaf, gan adroddiad 2014 [[Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru|Comisiwn Silk]].<ref name="IDW">{{Cite web|url=https://www.cardiff.ac.uk/research/impact-and-innovation/research-impact/improving-democracy-in-wales|title=Improving democracy in Wales|last=McAllister|first=Laura|last2=Wyn Jones|first2=Richard|last3=Larner|first3=Jac|year=2022|website=Cardiff University|access-date=19 Mai 2022}}</ref> Yn yr un modd, yn 2013 a 2016, cyhoeddodd y Gymdeithas Diwygio Etholiadol adroddiadau yn dadlau’r achos dros gynyddu maint y Cynulliad.<ref>Electoral Reform Society Cymru, ''Size Matters: Making the National Assembly More Effective'' (2013).</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cardiff.ac.uk/__data/assets/pdf_file/0009/1288287/Report-Senedd-ENG-FINAL.pdf|title=Reshaping the Senedd. How to elect a more effective Assembly|date=November 2016|last=Wales Governance Centre at Cardiff University|last2=Electoral Reform Society Cymru|access-date=19 Mai 2022}}</ref> Awgrymodd adroddiad yn 2017 gan gomisiwn arbenigol dan arweiniad [[Laura McAllister]] gynnydd i rhwng 80 a 90 o Aelodau, newid i [[Pleidlais sengl drosglwyddadwy|bleidlais sengl drosglwyddadwy]] (STV) a gorfodi cwotâu rhyw. Fodd bynnag, nid oedd consensws trawsbleidiol ar unrhyw un o’r mesurau hyn yn 2017. Plediodd adroddiad McAllister yn llwyddiannus dros hawliau pleidleisio i bobl ifanc 16 ac 17 oed.<ref name="IDW" /> Bu gostyngiad yn nifer yr ASau Cymreig San Steffan yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024]], gyda nifer yr ASau yn gostwng o 40 i 32 gyda ffiniau newydd.<ref>{{Cite web|last=Hayward|first=Will|date=19 Hydref 2022|title=New plans to cut the number of Welsh MPs and create new constituencies|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/new-plans-cut-number-welsh-25294407|access-date=22 Hydref 2022|website=WalesOnline|language=en}}</ref> Y ffiniau newydd hyn yw'r sail ar gyfer etholaethau Senedd Cymru hefyd, gyda phob etholaeth ar gyfer Senedd Cymru yn cyfateb i ddwy etholaeth ar gyfer San Steffan. Ar ôl [[Etholiad Senedd Cymru, 2021|etholiad Senedd 2021]], ymrwymodd ail lywodraeth Drakeford i gytundeb cydweithredu gyda [[Plaid Cymru|Phlaid Cymru]], o'r enw "Gweithredu radical mewn cyfnod anodd".<ref name="coop">{{Cite web|title=The Co-operation Agreement: full policy programme|url=https://gov.wales/co-operation-agreement-full-policy-programme-html|date=1 Rhagfyr 2021|access-date=19 Mai 2022|website=The Government of Wales}}</ref> Mae paragraff 22 yn gofyn am: ehangu’r Senedd i rhwng 80 a 100 o Aelodau, dull pleidleisio mwy cyfrannol, un symlach, ac un sy’n integreiddio cwotâu rhywedd. Mae’r paragraff hefyd yn gofyn am argymhellion i’w gwneud gan y Pwyllgor Diben Arbennig erbyn 31 Mai 2022, gyda’r nod o basio deddfwriaeth yn y 12 i 18 mis nesaf fel y gellir ei chymhwyso ar gyfer yr etholiad nesaf yn 2026.<ref name="coop" /> Sefydlwyd y Pwyllgor Arbennig ar 6 Hydref 2021. Cafodd ei gadeirio gan [[Huw Irranca-Davies]], ac roedd yn cynnwys pum aelod yn cynrychioli pob plaid, yn ogystal â [[Llywydd Senedd Cymru|Llywydd y Senedd]]. Cynhaliwyd cyfarfodydd cyhoeddus a phreifat ar y materion hyn. <ref>{{Cite web|url=https://senedd.wales/committee/811|title=Special Purpose Committee on Senedd Reform|date=6 Hydref 2021|website=senedd.wales}}</ref> Ar 10 Mai 2022, cyhoeddwyd datganiad sefyllfa ar y cyd gan [[Prif Weinidog Cymru|y Prif Weinidog]] [[Mark Drakeford]] ac Arweinydd Plaid Cymru [[Adam Price]], a’i anfon at y Pwyllgor Arbennig.<ref name="reform0">{{Cite web|url=https://gov.wales/a-way-forward-for-senedd-reform?utm_source=rss-announcements&utm_medium=rss-feed&utm_campaign=announcements-A+way+forward+for+Senedd+reform|date=10 Mai 2022|access-date=19 Mai 2022|title=Press release: A way forward for Senedd reform|website=Government of Wales}}</ref> Ynddo, roedden nhw’n galw am Senedd â 96 aelod wedi’u hethol drwy gynrychiolaeth gyfrannol ar restrau pleidiau caeedig (gan [[Dull D'Hondt|ddefnyddio dull D’Hondt]]) gyda “sipio” gorfodol o ymgeiswyr gwrywaidd a benywaidd ar y rhestr er mwyn sicrhau, ar gyfer pob plaid, fod hanner yr ymgeiswyr yn ferched. Byddai'r etholiadau'n cael eu trefnu mewn 16 o ranbarthau chwe aelod a grëwyd drwy baru'r 32 o etholaethau San Steffan sydd wedi'u hail-lunio.<ref name="millar">{{Cite web|date=10 Mai 2022|title=Welsh Conservative MS resigns from Senedd reform group after Labour and Plaid's 'completely out of order stunt'|url=https://www.conservatives.wales/news/welsh-conservative-ms-resigns-senedd-reform-group-after-labour-and-plaids-completely-out-order|publisher=Welsh Conservatives|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Cyhoeddwyd adroddiad terfynol y Pwyllgor Arbennig ar 30 Mai 2022 ac roedd yn argymell y system y cytunwyd arni gan arweinwyr Llafur a Phlaid Cymru.<ref name="report">{{Cite web|url=https://senedd.wales/media/5mta1oyk/cr-ld15130-e.pdf|title=Reforming our Senedd: A stronger voice for the people of Wales|date=30 Mai 2022|access-date=14 Mehefin 2022|website=Government of Wales}}</ref> Er bod yn well gan y Panel Arbenigol y [[Pleidlais sengl drosglwyddadwy|bleidlais sengl drosglwyddadwy]] nag unrhyw ddull arall, roedd y Pwyllgor yn ffafrio’r system etholiadol gyfrannol rhestr gaeedig dros ei allu i orfodi cwotâu rhyw drwy sipio gorfodol.<ref name="report" /> Fodd bynnag, nid yw cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd yn y maes yn gwbl hysbys a gall fod yn destun her gyfreithiol.<ref name="report" /> Trafodwyd yr adroddiad yn y cyfarfod llawn ar 8 Mehefin 2022, a chymeradwywyd ef o 40 i 15.<ref>{{Cite web|date=8 Mehefin 2022|title=Vote Outcomes Plenary 08/06/2022|url=https://record.assembly.wales/VoteOutcome/12875#V3645|access-date=14 Mehefin 2022|website=Welsh Parliament}}</ref> Ar 18 Medi 2023, 26 mlynedd i'r diwrnod ers y bleidlais datganoli, cyhoeddwyd Bil ar y cynigion gan gynnwys cynyddu maint y Senedd i 96 aelod, system ethol D'Hont a gofyniad i bob ymgeisydd Seneddol fyw yng Nghymru.<ref>{{Cite web|title=Cynlluniau ar gyfer Senedd fodern, fwy cynrychiadol {{!}} LLYW.CYMRU|url=https://www.llyw.cymru/cynlluniau-ar-gyfer-senedd-fodern-fwy-cynrychiadol|website=www.llyw.cymru|date=2023-09-18|access-date=2023-09-18|language=cy}}</ref> ==== Gwrthwynebiad y Ceidwadwyr ==== Mae’r Ceidwadwyr Cymreig wedi gwrthwynebu cynllun ehangu’r Senedd yn barhaus. Maent yn pryderu y byddai’n gostus, ac wedi galw am refferendwm yn dadlau mai mandad cyhoeddus yn unig all roi cyfreithlondeb i ddiwygiad o’r fath.<ref name="wc">{{Cite web|url=https://www.darrenmillar.wales/news/call-referendum-labour-and-plaids-policy-expand-senedd|date=7 Mehefin 2022|access-date=14 Mehefin 2022|title=Call for referendum on Labour and Plaid's policy to expand the Senedd|website=Darren Millar MS|last=Millar|first=Darren}}</ref> Mynegwyd y teimlad hefyd gan y ceidwadwr ac Ysgrifennydd Cymru [[Simon Hart]].<ref>{{Cite news|date=25 Mai 2022|title=Welsh secretary wants public vote on bigger Senedd|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-61534406|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Dywedodd ei ddirprwy [[David TC Davies]] wrth gynhadledd ei blaid y byddai'r cynllun diwygio yn "cloi i fewn llywodraeth Lafur am byth" ac yn "canolbwyntio grym yn nwylo ychydig o reolwyr y blaid".<ref>{{Cite news|date=21 Mai 2022|title=Senedd reform aim is to keep Labour in power, says UK minister|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-61480667|access-date=14 Mehefin 2022}}</ref> Ar 10 Mai 2022, ymddiswyddodd yr Aelod Seneddol [[Darren Millar]], a oedd yn cynrychioli’r Blaid Geidwadol yn y Pwyllgor, gan anghytuno gyda datganiad ar y cyd Drakeford-Price, gan alw’r datganiad cyfryngau yn “anghwrtais i Senedd Cymru” a chyhuddo’r arweinwyr o geisio gorfodi'r pwyllgor. <ref name="millar"/> == Aelodau sy'n ymddeol == {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size:95%; margin-bottom:0" ! scope="col" |AS ! scope="col" |Etholaeth/ Rhanbarth ! scope="col" |Etholwyd gyntaf ! colspan="2" scope="col" |Plaid ! scope="col" |Cyhoeddwyd |- |[[Mark Drakeford]] |[[Gorllewin Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party color|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |9 Awst 2023<ref>{{Cite news|title=Mark Drakeford ddim am sefyll i fod yn AS yn yr etholiad|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/66449818|work=BBC Cymru Fyw|date=2023-08-09|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Vaughan Gething]] |[[De Caerdydd a Phenarth (etholaeth Senedd Cymru)|De Caerdydd a Phenarth]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |7 Medi 2024<ref>{{Cite web|title=Vaughan Gething ddim am sefyll yn yr etholiad nesaf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/ckg20972lxxo|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-09-08|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Lee Waters]] |[[Llanelli (etholaeth Senedd Cymru)|Llanelli]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |24 Hydref 2024<ref>{{Cite web|title=Y cyn-weinidog Lee Waters i adael y Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c20g6lv6922o|website=BBC Cymru Fyw|date=2024-10-25|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Dawn Bowden]] |[[Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Senedd Cymru)|Merthyr Tudful a Rhymni]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |17 Ionawr 2025<ref>{{Cite web|title=Dawn Bowden AS ddim am sefyll yn Etholiad 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/ce9nnylkp50o|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-01-17|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Mick Antoniw]] |[[Pontypridd (etholaeth Senedd Cymru)|Pontypridd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |24 Ionawr 2025<ref name=":1">{{Cite web|title=Antoniw a Watson ddim am sefyll yn etholiadau'r Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cvg84wrg3zno|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-01-24|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Joyce Watson]] |[[Canolbarth a Gorllewin Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)|Canolbarth a Gorllewin Cymru]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |25 Ionawr 2025<ref name=":1" /> |- |[[Rebecca Evans (gwleidydd)|Rebecca Evans]] |[[Gŵyr (etholaeth Senedd Cymru)|Gŵyr]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |8 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Seithfed aelod Llafur o'r Senedd yn cyhoeddi na fydd yn sefyll eto|url=https://newyddion.s4c.cymru/article/26456|website=newyddion.s4c.cymru|date=2025-02-08|access-date=2025-02-11|language=cy}}</ref> |- |[[Julie Morgan]] |[[Gogledd Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Gogledd Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |11 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Julie Morgan ddim am sefyll eto ar gyfer y Senedd|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2169988-julie-morgan-ddim-sefyll-gyfer-senedd|website=Golwg360|date=2025-02-12|access-date=2025-02-12|language=cy}}</ref> |- |[[Lesley Griffiths]] |[[Wrecsam (etholaeth Senedd Cymru)|Wrecsam]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2007|2007]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |14 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Y cyn-weinidog Lesley Griffiths i adael y Senedd yn 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cn0yd4z0179o|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-02-15|access-date=2025-02-17|language=cy}}</ref> |- |[[John Griffiths]] |[[Dwyrain Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)|Dwyrain Casnewydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |17 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|title=Degfed Aelod Llafur am adael y Senedd yn 2026|url=https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2170349-degfed-aelod-llafur-adael-senedd-2026|website=Golwg360|date=2025-02-17|access-date=2025-02-17|language=cy}}</ref> |- |[[Jane Hutt]] |[[Bro Morgannwg (etholaeth Senedd Cymru)|Bro Morgannwg]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999|1999]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref name=":2">{{Cite web|title=Jane Hutt a Julie James ddim am sefyll yn etholiad 2026|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c30mldg0epeo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-02-21|access-date=2025-02-24|language=cy}}</ref> |- |[[Julie James]] |[[Gorllewin Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)|Gorllewin Abertawe]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref name=":2" /> |- |[[Jenny Rathbone]] |[[Canol Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)|Canol Caerdydd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |21 Chwefror 2025<ref>{{Cite web|url=https://x.com/JennyRathbone/status/1893019027443789830|title=JennyRathbone Trydar|website=X}}</ref> |- |[[Russell George]] |[[Maldwyn (etholaeth Senedd Cymru)|Maldwyn]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011|2011]] | style="background:{{party colour|Welsh Conservatives}};" | |[[Ceidwadwyr Cymreig]] |22 Ebrill 2025<ref>{{Cite web|title=Yr AS Russell George yn rhoi'r gorau i fod yn ymgeisydd Seneddol|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cj68w6923rdo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-04-22|access-date=2025-10-22|language=cy}}</ref> |- |[[Jeremy Miles]] |[[Castell-nedd (etholaeth Senedd Cymru)|Castell-nedd]] |[[Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016|2016]] | style="background:{{party colour|Welsh Labour}};" | |[[Llafur Cymru]] |19 Medi 2025<ref>{{Cite web|title=Jeremy Miles yn cyhoeddi na fydd yn sefyll yn yr etholiad nesaf|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cp3v7d7q4geo|website=BBC Cymru Fyw|date=2025-09-19|access-date=2025-10-22|language=cy}}</ref> |} == Canlyniadau == {{Canlyniadau etholiad |caption = Canlyniadau etholiad Senedd Cymru 2026 |image = [[File:2026 Welsh Senedd.svg]] |reporting = 100 | party1 = Plaid Cymru | votes1 = 444665 | sw1 = | seats1 = 43 | sc1 = | party2 = Reform UK | votes2 = 367985 | sw2 = | seats2 = 34 | sc2 = | party3 = Y Blaid Lafur (DU) | votes3 = 139203 | sw3 = | seats3 = 9 | sc3 = | party4 = Y Blaid Geidwadol (y Deyrnas Unedig) | votes4 = 134926 | sw4 = | seats4 = 7 | sc4 = | party5 = Plaid Werdd Cymru a Lloegr | votes5 = 84608 | sw5 = | seats5 = 2 | sc5 = | party6 = Y Democratiaid Rhyddfrydol | votes6 = 56012 | sw6 = | seats6 = 1 | sc6 = | party7 = Heritage (plaid wleidyddol) | votes7 = 5474 | sw7 = | seats7 = | sc7 = | party8 = Propel (plaid wleidyddol) | votes8 = 4032 | sw8 = | seats8 = | sc8 = | party9 = Gwlad (plaid wleidyddol) | votes9 = 2479 | sw9 = | seats9 = | sc9 = | colour10 = #f87988 | party10 = [[Open Party]] | votes10 = 684 | sw10 = | seats10 = | sc10 = | party11 = [[Welsh Christian Party]] | votes11 = 456 | sw11 = | seats11 = | sc11 = | party12 = Plaid Gomiwnyddol Prydain | votes12 = 354 | sw12 = | seats12 = | sc12 = | party13 = Y Blaid Lafur Sosialaidd (DU) | votes13 = 285 | sw13 = | seats13 = | sc13 = | party14 = [[Official Monster Raving Loony Party]] | votes14 = 279 | sw14 = | seats14 = | sc14 = | party15 = [[Trade Unionist and Socialist Coalition]] | votes15 = 244 | sw15 = | seats15 = | sc15 = | party16 = Social Democratic Party (UK, 1990) | votes16 = 165 | sw16 = | seats16 = | sc16 = | party17 = [[Annibynnwr (gwleidydd)|Annibynnwyr]] | votes17 = 14063 | sw17 = | seats17 = | sc17 = |total_sc = {{increase}} 36 |valid = <!--Number of valid votes if different to party totals – only needed where voters can cast more than one vote in a constituency--> |validsw = <!--Change in the percentage of valid votes compared to the previous election. Do not use for single-candidate elections--> |invalid = <!--Number of invalid and blank votes--> |invalidsw = <!--Change in the percentage of invalid votes compared to the previous election. Do not use for single-candidate elections--> |electorate = 2433921 |turnout = |turnoutsw = |source = [https://election.news.sky.com/elections/senedd-cymru-2026 Sky News] [https://www.bbc.com/news/election/2026/wales/results BBC]<!--Source(s) for the results--> }} == Gweler hefyd == * [[Etholiad cyffredinol nesaf y Deyrnas Unedig yng Nghymru]] * [[Arolygon barn ar annibyniaeth i Gymru]] * [[Etholiad nesaf Senedd yr Alban]] * [[Etholiad nesaf Cynulliad Gogledd Iwerddon]] == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} == Dolenni allanol == * [https://senedd.cymru/etholiad-y-senedd-2026/ Etholiad y Senedd 2026] {{Etholiadau Cymreig}} [[Categori:Etholiadau yng Nghymru]] [[Categori:2026 yng Nghymru]] bh8beyhaj2rnkrd8w825gkfkf9oidhg 0 460221 14892653 14862444 2026-05-11T11:56:54Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892653 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata=ALL | suppressfields= gwladwriaeth}} [[File:Riccardo Muti.jpg|thumb|250px|Riccardo Muti, Llywydd Anrhydeddus EMMA for Peace]] Mae '''EMMA for Peace''' (arddelir yr enw Saesneg yn unig), neu Euro Mediterranean Music Academy<ref>{{cite web |url=https://auroraprize.com/en/aurora/article/interview/10554/paolo-petrocelli-spreading-solidarity-through-music |title=Paolo Petrocelli: Spreading Solidarity Through Music |last=Khandanyan |first=Sargis |work=Aurora Prize |accessdate=Nov 4, 2019}}</ref> yn sefydliad dielw rhyngwladol ar gyfer hyrwyddo heddwch trwy ddiplomyddiaeth cerdd ac addysg yn [[Ewrop]], y [[Dwyrain Canol]] a rhanbarth [[Y Môr Canoldir|Môr y Canoldir]].<ref>[http://www.classical-music.com/blog/sounds-heart-mediterranean Sounds at the heart of the Mediterranean] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150403012758/http://www.classical-music.com/blog/sounds-heart-mediterranean |date=2015-04-03 }}. BBC Music Magazine, 25 Chwefror 2014.</ref> ==Hanes== Sefydlwyd EMMA for Peace gan Paolo Petrocelli yn 2012.<ref>{{cite web |url=https://cyprus-mail.com/2015/11/10/music-weaves-its-way-through-international-affairs/ |title=Music weaves its way through international affairs |last=Gregoriou |first=Maria |date=November 10, 2015 |work=Cyprus Mail |accessdate= 4 Tachwedd 2019 |archive-date=2023-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133526/https://cyprus-mail.com/2015/11/10/music-weaves-its-way-through-international-affairs/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://it.cinema.yahoo.com/notizie/musica-nel-mediterraneo-risuona-la-pace-con-emma-140700797.html Musica: nel Mediterraneo risuona la pace con 'Emma for Peace']. Yahoo Cinema Italia. Adalwyd 2 Mawrth 2015 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150402183032/https://it.cinema.yahoo.com/notizie/musica-nel-mediterraneo-risuona-la-pace-con-emma-140700797.html |date= 2 Ebrill 2015 }}</ref> Ym mis Hydref 2013, lansiwyd EMMA dros Heddwch yn swyddogol yn 13eg Uwchgynhadledd y Byd o Farddorion Heddwch Nobel yn Warsaw, Gwlad Pwyl.<ref>{{cite web |url=http://www.nobelpeacesummit.com/emma-peace-2/ |title=EMMA for Peace |work=World Summit of Nobel Peace Laureates |accessdate=Nov 4, 2019 }}{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ilcorrieremusicale.it/2013/10/27/emma-for-peace/ |title=EMMA for Peace |date=27 Hydref 2013 |work=Il Corriere Musicale |accessdate=Nov 4, 2019 |archive-date=7 Tachwedd 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107070318/http://www.ilcorrieremusicale.it/2013/10/27/emma-for-peace/ |url-status=dead }}</ref> Mae'r arweinydd Eidalaidd Riccardo Muti wedi'i enwi'n Llywydd Anrhydeddus EMMA dros Heddwch.<ref>{{cite web |url=https://timesofmalta.com/articles/view/Ruben-Zahra-in-Euro-academy-for-peace.491334 |title=Ruben Zahra in Euro academy for peace |last=Bugeja |first=Michael |date= 20 Hydref 2013 |work=Times of Malta |accessdate=Nov 4, 2019}}</ref> ==Gweithgareddau== Nod EMMA for Peace yw hyrwyddo cerddoriaeth fel arf ar gyfer diplomyddiaeth trwy gydweithio â phartneriaid sefydliadol rhyngwladol megis sefydliadau'r [[Y Cenhedloedd Unedig|Cenhedloedd Unedig]] (yn enwedig [[UNESCO]], [[UNICEF]] a'r [[UNHCR]]) ac Uwchgynhadledd y Byd o Enillwyr [[Gwobr Heddwch Nobel]].<ref>[http://www.annalindhfoundation.org/members/emma-peace-euro-mediterranean-music-academy-peace EMMA for Peace - Euro Mediterranean Music Academy for Peace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402131553/http://www.annalindhfoundation.org/members/emma-peace-euro-mediterranean-music-academy-peace |date=2015-04-02 }}. Anna Lindh Foundation -Euro Med. Adalwyd 4 Mawrth 2015{{dead link|date=Tachwedd 2016}}</ref> Mae EMMA hefyd yn weithgar mewn gwledydd partner unigol gyda chefnogaeth sefydliadau cenedlaethol, yn ogystal â threfnu cyngherddau mewn lleoliadau a gwyliau mawr ledled y rhanbarth.<ref>[http://www.ansamed.info/ansamed/it/notizie/rubriche/cultura/2013/10/11/Med-nasce-Euro-Mediterranean-Music-Academy-Peace_9445765.html Med: nasce Euro-Mediterranean Music Academy for Peace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402130831/http://www.ansamed.info/ansamed/it/notizie/rubriche/cultura/2013/10/11/Med-nasce-Euro-Mediterranean-Music-Academy-Peace_9445765.html |date=2015-04-02 }}. [[ANSAmed]], 11 Hydref 2013</ref> ==EMMA dros Heddwch ac Uwchgynhadledd y Byd o Enillwyr Heddwch Nobel== O dan nawdd [[UNESCO]] a nawdd Ysgrifennydd Cyffredinol [[Cyngor Ewrop]], trefnodd EMMA dros Heddwch yn 2013 gyngerdd agoriadol 13eg Uwchgynhadledd y Byd o Feirdd Heddwch Nobel yn [[Warsaw]], yn cynnwys Cerddorfa Sinfonia Iuventus o Wlad Pwyl dan arweiniad John Axelrod.<ref>{{cite web |url=http://www.nobelpeacesummit.com/emma-peace-2/ |title=EMMA for Peace |accessdate=19 Gorffennaf 2020 }}{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==EMMA dros Heddwch ac UNESCO== Ers 2014, mae EMMA dros Heddwch yn ymwneud â hyrwyddo'r Diwrnod Jazz Rhyngwladol, gan drefnu, cyd-drefnu a chefnogi nifer o fentrau a phrosiectau rhifynnau yn yr Eidal a thramor. Yn 2015, cymerodd EMMA for Peace ran yn y rhaglen swyddogol ar gyfer dathlu 70 mlynedd ers [[UNESCO]] gyda chyngerdd sefydliadol yn [[Neuadd Carnegie]] yn [[Dinas Efrog Newydd|Efrog Newydd]], yn cynnwys Cerddorfa Siambr Corea, Artist Heddwch UNESCO Ino Mirkovich, y feiolinydd o Dde Corea Soyoung Yoon. a'r gantores Brydeinig Carly Paoli.<ref>{{cite web |url=https://www.koreanculture.org/performing-arts/2017/10/8/korean-chamber-orchestra-50th-anniversary-world-tour-under-patronage-of-unesco |title=Korean Chamber Orchestra (50th Anniversary World Tour) under patronage of UNESCO|accessdate= 19 Gorffennaf 2020}}</ref> ==EMMA dros Heddwch ac UNICEF== Yn 2013, ymunodd EMMA for Peace ag [[UNICEF]] i ddylunio rhaglen addysg gerddorol a luniwyd i gefnogi plant [[Syria]] mewn gwersylloedd ffoaduriaid yn [[Libanus]], [[Gwlad Iorddonen|Gwlad Iorddonen]] a [[Twrci|Thwrci]] a hyrwyddo cyngherddau budd undod yn Ewrop gyda cherddorion o Syria.<ref>{{cite web|url=https://www.emmaforpeace.org/project/solidarityconcert/|title=Solidarity Concert for Syrian children|accessdate= 19 Gorffennaf 2020|archive-date=2 Gorffennaf 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702020010/https://emmaforpeace.org/project/solidarityconcert/|url-status=dead}}</ref> ==EMMA dros Heddwch ac UNHCR== Yn 2014, lansiodd EMMA for Peace brosiect ar y cyd ag [[UNHCR]] ym [[Malta]] i gefnogi [[ffoadur]]iaid ifanc Môr y Canoldir. Daeth cerddorion o Gerddorfa Ieuenctid Malta a mudwyr ifanc at ei gilydd ar gyfer profiad cerddorol pwerus gan gymryd rhan mewn nifer o weithdai lle’r oedd byrfyfyr, ysgrifennu telynegol ar y cyd a chyfansoddi cerddorol yn flociau adeiladu a arweiniodd at berfformiad cyhoeddus. Yn 2018, trefnodd EMMA for Peace gyngerdd elusennol ar gyfer ffoaduriaid o Syria gydag UNHCR ym Milan, o ganlyniad i gydweithrediad rhwng artistiaid Eidalaidd a Syria.<ref>{{cite web |url=https://www.unhcr.it/news/christmas-lights-concerto-charity-event-unhcr-dare-voce-sostegno-alle-vittime-del-conflitto-siriano.html |language=it |title= "Christmas Lights": concerto – charity event di unhcr per dare voce e sostegno alle vittime del conflitto siriano|accessdate= 19 Gorffennaf 2020}}</ref> ==Sefydliadau tebyg== Mae EMMA for Peace yn debyg i sawl sefydliad gan genedl wladwriaethau eraill er mwyn hyrwyddo diwylliant, iaith a buddion eu gwledydd. Y Basgwyr (gydag [[Etxepare Euskal Institutua]]) a'r Catalaniaid (gydag [[Institut Ramon Llull]]) yw'r unig ddau genedl ddi-wladwriaeth sydd â sefydliad mor soffistigedig a strategol. Hyd yma, nid yw Cymru wedi gweld yn dda i sefydlu asiantaeth debyg. ==Gweler hefyd== * [[Rhestr o sefydliadau hyrwyddo iaith a diwylliant ryngwladol]] * [[Istituto Italiano di Cultura]] * [[Società Dante Alighieri]] ==Cyfeiriadau== {{Cyfeiriadau|2}} ==Dolenni allanol== * [http://www.emmaforpeace.org Gwefan swyddogol] {{Rheoli awdurdod}} {{eginyn yr Eidal}} [[Categori:Ewrop]] [[Categori:Sefydliadau 2012]] [[Categori:Sefydliadau rhyngwladol]] d6uhlvb35fu1xb22rfjxvl7ipsxweec 1 482045 14892306 12000358 2026-05-10T20:37:33Z Michalporeba 108839 /* Gwahanu'r dudalen - ogof a SoDdGA */ adran newydd 14892306 wikitext text/x-wiki {{WiciBrosiect Cymru}} == Gwahanu'r dudalen - ogof a SoDdGA == Mae Ogof Ffynnon Ddu (yr ogof) yn gorwedd yn bennaf o dan SoDdGA Ogof Ffynnon Ddu, ond nid ydynt yr un peth. Oni bai bod rhywun yn gwrthwynebu, mi wna i wahanu'r dudalen. Cyfeiriadua: https://croydoncavingclub.org.uk/node/525 https://datamap.gov.wales/maps/new?layer=inspire-nrw:NRW_SSSI#/ https://naturalresources.wales/guidance-and-advice/environmental-topics/wildlife-and-biodiversity/protected-areas-of-land-and-seas/find-protected-areas-of-land-and-sea/?lang=en [[Defnyddiwr:Michalporeba|Michalporeba]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Michalporeba|sgwrs]]) 20:37, 10 Mai 2026 (UTC) 1zikp7dw5micy30irp6blqrivgntjis 0 507674 14892617 14832270 2026-05-11T11:36:49Z Craigysgafn 40536 14892617 wikitext text/x-wiki {{Teitl italig}} {{pethau|image=Andrea Chenier Poster.jpg}} Mae '''''Andrea Chénier''''' yn [[opera]] mewn pedair act gan [[Umberto Giordano]] gyda libreto yn yr [[Eidaleg]] gan Luigi Illica. Mae wedi ei seilio yn fras, ar fywyd y bardd Ffrengig André de Chénier (1762-1794) a gafodd ei ddienyddio yn ystod [[y Chwyldro Ffrengig]]. Mae'r cymeriad Carlo Gérard wedi'i seilio'n rhannol ar Jean-Lambert Tallien, ffigwr blaenllaw yn y Chwyldro. Cafodd ei pherfformio am y tro cyntaf ar [[28 Mawrth]] [[1896]] yn [[La Scala]], [[Milan]].<ref>{{Cite book|title=100 Great Operas and their Stories|url=https://archive.org/details/100greatoperasth00simo|last=Simon|first=Henry William|publisher=Doubleday|year=1989|isbn=0-385-05448-3|location=Efrog Newydd|pages=[https://archive.org/details/100greatoperasth00simo/page/41 41]-46}}</ref> == Perfformiadau == Perfformiwyd y gwaith am y to cyntaf yn y Teatro alla Scala, Milan, ar 28 Mawrth 1896 gydag Evelina Carrera, Giuseppe Borgatti (a gymerodd lle Alfonso Garulli ar y funud olaf) a Mario Sammarco yn rhannau rolau blaenllaw'r soprano, y tenor a'r bariton. Yr Arweinydd oedd Rodolfo Ferrari. Mae perfformiadau cyntaf nodedig eraill yn cynnwys y rhai yn [[Dinas Efrog Newydd|Ninas Efrog Newydd]] yn yr ''Academy of Music'' ar [[13 Tachwedd]] [[1896]]; yn [[Hamburg]] ar [[3 Chwefror]] [[1897]] o dan faton [[Gustav Mahler]]; ac yn y Camden Theatre yn [[Llundain]] ar [[16 Ebrill]] 1903 (yn cael ei ganu yn [[Saesneg]]). Ar wahân i Borgatti, roedd perfformwyr enwog o rôl Chénier yn y cyfnod rhwng perfformiad cyntaf yr opera a dechrau'r Ail Ryfel Byd yn cynnwys Francesco Tamagno (a astudiodd y gwaith gyda Giordano), Bernardo de Muro, Giovanni Zenatello, Giovanni Martinelli, [[Aureliano Pertile]], Francesco Merli, Beniamino Gigli , Giacomo Lauri-Volpi ac Antonio Cortis. Rhoddodd [[Enrico Caruso]] hefyd ychydig o berfformiadau fel Chénier yn Llundain ym 1907. Mae pob un o'r tenoriaid hyn ac eithrio Borgatti wedi gwneud recordiadau 78-rpm o un neu fwy o unawdau'r rôl. Wedi'r rhyfel, [[Franco Corelli]], [[Richard Tucker]] a [[Mario Del Monaco]] oedd dehonglwyr enwocaf y rôl deitl yn ystod y 1950au a'r 1960au, a daeth [[Plácido Domingo]] yn ddehonglydd mwyaf blaenllaw ymhlith y genhedlaeth nesaf o denoriaid, er bod cyfoeswr Domingo, [[Luciano Pavarotti]], hefyd yn canu a recordio'r gwaith. Aeth y tenor Wagneraidd Ben Heppner i’r afael â’r rôl yn Ninas Efrog Newydd mewn adfywiad gan yr Opera Metropolitan yn 2007.<ref>[https://www.nytimes.com/2007/03/24/arts/music/24andr.html "Rebel Poet Loses His Heart (and Head)"], ''New York Times''</ref> Ym 1982 bu [[Opera Cenedlaethol Cymru]]'n perfformio Andrea Chénier, gyda'r gantores o Gymru [[Elizabeth Vaughan]] yn chware rhan Maddalena, ei pherfformiad olaf gyda'r cwmni.<ref>{{Cite web|title=Sêr Cymru ar y Llwyfan a'r Sgrin|url=https://wno.org.uk/cy/news/wales-superstars-of-stage|website=Opera Cenedlaethol Cymru|date=|access-date=2024-04-04|language=cy|first=|last=}}</ref> Canodd y tenor o Gymru [[Arthur Davies]] y brif ran mewn perfformiadau gan Opera Cincinnati ym 1995. Mae'r opera yn rhan o arlwy 2024 y [[Tŷ Opera Brenhinol]], [[Covent Garden]] gyda Jonas Kaufmann yn chwarae'r brif ran a'r Cymro Aled Hall yn chwarae rhan yr Abbé.<ref>{{Cite web|url=https://www.roh.org.uk/tickets-and-events/andrea-chenier-by-david-mcvicar-details|website=www.roh.org.uk|access-date=2024-04-04|title=ANDREA CHÉNIER 30 MAY–11 JUNE 2024}}</ref> ==Cymeriadau== [[Delwedd:Giuseppe Borgatti 001.jpg|bawd|Giuseppe Borgatti, y cyntaf i chwarae'r brif ran]] {| class="wikitable" |+ !cymeriad<ref>{{Cite book|title=The new Penguin opera guide|url=https://archive.org/details/isbn_9780140514759|publisher=Penguin|date=2001|location=Llundain|isbn=978-0-14-029312-8|editor-first=Amanda|editor-last=Holden|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780140514759/page/302 302]}}</ref> ![[llais]] !cast premiere, 28 Mawrth 1896 <br>(Arweinydd: Rodolfo Ferrari) |- |[[André Chénier|Andrea Chénier]], ''bardd'' |[[tenor]] |[[Giuseppe Borgatti]] |- |Carlo Gérard, ''gwas'' |[[bariton]] |[[Mario Sammarco]] |- |Maddalena di Coigny |[[soprano]] |[[Avelina Carrera]] |- |Bersi, ''ei morwyn'' |[[mezzo-soprano]] |Maddalena Ticci |- |La comtesse di Coigny |mezzo-soprano |Della Rogers |- |Pietro Fléville, ''nofelydd'' |[[bas]] |Gaetano Roveri |- |Mathieu, ''a sans-culotte'' |buffo neu fariton |Michele Wigley |- |Yr Abbé, ''bardd'' |tenor |Enrico Giordano |- |Incroyable, ''ysbiwr'' |tenor |Enrico Giordano |- |Roucher, ''cyfaill Chénier'' |bas neu fariton |Gaetano Roveri |- |Schmidt, ''carcharor yng Ngharchar St. Lazare'' |bas neu fariton |Raffaele Terzi |- |Madelon, ''hen wraig'' |mezzo-soprano |Della Rogers |- |[[Fouquier-Tinville]], ''Yr Erlynydd Cyhoeddus'' |bas neu fariton |Ettore Brancaleone |- |Dumas, ''llywydd y Tribiwnlys Chwyldroadol'' |bas |Raffaele Terzi |- |Major-domo |bas |Raffaele Terzi |- | colspan="3"|''boneddigion, boneddigesau, cerddorion, gweision, milwyr – Corws'' |} == Trosolwg == Amser: : Act I ychydig cyn y Chwyldro Ffrengig : Actau II-IV, 1794 Lleoliad: :Paris === ACT I<ref>[https://www.teatroallascala.org/static/upload/and/andrea_chenier_libretto_in_brief.pdf Teatro alla Sacalla, Andrea Chénier-The libretto in brief] adalwyd 4 Ebrill 2024</ref> === Yn ystafell ddawns yr Iarlles de Coigny, mae rhai o uchelwyr Paris yn cael eu dathliadau olaf cyn i aflonyddwch y Chwyldro Ffrengig ddechrau treiglo. Mae gweision yn symud y dodrefn i baratoi ar gyfer y parti mawr gyda'r nos. Yn eu plith mae Gérard. Yn ei [[aria]] agoriadol mae'n mynegi ei gariad anobeithiol at Madeleine, merch ei feistres; mae'n cydymdeimlo â'i dad oedrannus am orfod gweithio mor galed; ac y mae yn rhagfynegi y bydd ei ddosbarth un diwrnod yn codi ac yn difetha'r tŷ hwn, y mae yn ei gasáu. Yna mae'r Iarlles de Coigny yn dod i mewn gyda'i merch olygus, Madeleine. Mae'n trafod ffrogiau gyda'i morwyn, Bersi, ac mae’r Iarlles yn gwneud yn siŵr fod popeth yn barod ar gyfer y parti. Mae'r gwesteion yn cyrraedd. Mae llawer o sôn gwamal am wleidyddiaeth, a cheir canu gan ddiddanwyr proffesiynol. Ymysg y gwesteion mae'r bardd Andrea Chénier. Mae Madeleine yn gofyn iddo adrodd rhai o'i benillion. Ar y dechrau mae'n gwrthod. Yna, gan ddechrau gyda chanmoliaeth gywrain i'r foneddiges, mae'n gorffen ei gerdd gyda phrotest yn erbyn y ffordd y mae'r dosbarthiadau isaf yn cael eu trin yn Ffrainc. Mae'n dweud nad oes modd i ddynes o'r dosbarth uchel fel Madeleine deall cariad mewn gwirionedd. Mae pawb yn y parti aristocrataidd mewn sioc, ac, i guddio'r embaras, mae'r Iarlles yn gorchymyn i'r cerddorion ddechrau'r ddawns ''gavotte''. Ond prin fod y dawnsio wedi dechrau pan ddaw corws o dlodion i mewn i'r ystafell dan arweiniad Gérard, sy'n protestio yn erbyn ei gyflogwyr a'u dosbarth yn egnïol. Mae Gérard a'r tlodion yn cael eu hel allan, ac mae Chénier yn eu dilyn. Yna, pan fydd heddwch a phriodoldeb yn cael eu hadfer unwaith eto, mae'r dawnsio a'r dathlu yn ail gychwyn. Mae'n amlwg nad yw'r aristocratiaid wedi gweld yr ysgrifen ar y mur. ===ACT II=== Mae sawl blwyddyn wedi mynd heibio: mae'r Bastille wedi'i gymryd, ac mae'r chwyldroadwyr yn rheoli. Un o'i arweinwyr yw Gérard, y cyn gwas. Mae’r bardd, Andrea Chénier, hefyd wedi chware rhan yn y chwildro, ond bellach mae o dan amheuaeth o fod yn wrth chwyldroadol. O ran aristocratiaid Coigny, mae eu château wedi'i losgi i lawr, a dim ond Madeleine sydd wedi goroesi. Mae'r act wedi ei leoli y tu allan i gaffi ym Mharis. Mae Bersi, cyn morwyn Madeleine, sydd bellach yn chwyldroadwraig, yn siarad âg Incroyable. Mae'r Incroyable yn ysbïwr i Gérard, mae'n gwybod bod Bersi yn dal i fod ar delerau agos â gwraig aristocrataidd (sef Madeleine,) ac yn gofyn a oes arni ofn cael ei chondemnio am eu cysylltiad. Mae Bersi yn datgan ei falchder o fod yn rhan o'r chwyldroadol trwy ganu aria wfftiol. Mae Roucher, ffrind da i Chénier, yn ei gyfarfod yn y caffi. Mae wedi dod â phasbort i'r bardd fel y gall ffoi o'r wlad, ond mae Chénier yn gwrthod. Mae wedi bod yn derbyn llythyrau dirgel a dienw oddi wrth foneddiges, ac fel gwir fardd rhamantaidd, mae wedi syrthio mewn cariad â hi. Yna mae tyrfa yn mynd heibio yn cael ei arwain gan Gérard . Mae Gérard yn parhau i fod mewn cariad â Madeleine, mae'n ei disgrifio i'r Incroyable, ac mae'r ysbïwr yn addo dod o hyd iddi'r noson honno. Mae'n mynd, gyda Bersi, ond ychydig yn ddiweddarach mae'n sylwi ar y fenyw ifanc honno'n siarad â Chénier. Mae Bersi’n dweud wrtho fod gwraig ddirgel y llythyrau ar fin ei gyfarfod, ac mae'r ysbïwr yn dal i lechu pan ddaw Madeleine i mewn. Mae deuawd yn cychwyn ar gyfer tenor a soprano, ac ar ei huchafbwynt mae Chénier a Madeleine yn cadarnhau eu cariad. Yn y cyfamser mae'r Incroyable wedi rhedeg i ffwrdd i nôl ei feistr, Gérard. Wrth i'r Chénier a Gérard wynebu ei gilydd, mae Roucher yn llwyddo i dwyn Madeleine i ffwrdd i ddiogelwch. Mae Gérard a Chénier yn tynnu cleddyfau, ond nid yw'r cyn gwas yn gystal cleddyfwr a'r cyn aristocrat, ac mae'r arweinydd chwyldroadol yn cwympo, wedi'i anafu ychydig. Yn gorwedd ar lawr, mae Gérard yn cofio eu cyfeillgarwch cynharach ac yn sibrwd wrth Chénier bod ei enw ar y rhestr y condemnied. Wrth i dyrfa ymgynnull, mae Chénier yn llwyddo i ddianc. ===ACT III=== Mae'r olygfda'n cael ei chynnal yn y Tribiwnlys Chwyldroadol ym Mharis, lle cafodd cymaint o ddynion a merched eu barnu yn didrugaredd. Mae cordiau drwgargoelus yr agoriad yn awgrymu natur creulon y gweithrediadau. Ar ddechrau'r sesiwn, mae Mathieu (cyn weinydd) yn mynnu mwy o arian at yr achos gan y dorf. Mae'n cael dim byd. Gérard, y cyn was, sy'n ceisio nesaf, a chyda erfyniad angerddol dros Ffrainc, mae'n cael cyfraniadau o aur a thlysau. Mae hen wraig ddall hyd yn oed yn cynnig ei hŵyr pymtheg oed i'r achos. Roedd ei dad wedi ei ladd yn ymosod ar y Bastille, meddai; ei frawd hynaf yn Valmy. Ac yn awr mae ei chynheiliad olaf yn cael ei dderbyn yn ddiolchgar gan y chwyldro. Ar hynny mae'r dorf yn canu'r Carmagnoley gân ddawns chwyldroadol a berfformiwyd mor aml o flaen y gilotîn. Yna, wrth i’r dorf wasgaru, daw'r Incroyable, yr ysbïw, i fewn. Mae'n adrodd i'w gyflogwr, Gérard, fod Chénier wedi'i arestio ac y bydd Madeleine yn sicr o'i ddilyn yno ar unwaith, ac mae'n annog Gérard i ysgrifennu gwadiad o Chénier. Mae'n dechrau ysgrifennu'r gwadiad dan ganu (''Nemico della patria''?—"Gelyn gwlad ein tadau?"). Mae'n teimlo'n euog o fradychu gwladgarwr a chyn gyfaill yn y fath modd. Mae'n rhyfeddu at sut y mae o wedi troi o fod yn wladgarwr i lofrudd; mae'n cydnabod yn chwerw mai cariad at Madeleine a'i harweiniodd i hyn. Er gwaethaf ei deimladau mae'n ysgrifennu'r ddogfen angheuol ac yn ei rhoi i'r Incroyable. Pan mae Madeleine yn cyrraedd, mae Gérard yn dweud wrthi sut y mae wedi ei denu yno ac yn dweud wrthi am ei ymroddiad a'i deimladau o gariad tuag ati. Mae Madeleine yn ceisio dianc, a phan mae Gérard yn rhwystro ei llwybr, mae hi'n sgrechian. Ond yn sydyn mae hi'n dawel eto. Mewn aria deimladwy (''La mamma morta''—Fy mam marw) mae hi'n sôn am farwolaeth ofnadwy ei mam trwy dân pan losgwyd ei thŷ gan y dorf, ac yn cynnig ei chorff teg ei hun i dalu am fywyd Chénier. Mae Gérard yn cael ei ennill drosodd. Dywed yn awr y bydd yn ceisio achub Chénier; ond y mae yn rhy ddiweddar. Mae'n derbyn neges bod Chénier yn y llys yn barod ac ar fin cael ei roi ar brawf. Mae'r llys yn eistedd yn; mae nifer o achosion garcharorion yn cael eu trin yn gyflym gan y llys; ac o'r diwedd dygir yn erbyn Chénier wadiad Gérard. Yn ofer mae Gérard yn ceisio ei achub. Mae’n protestio nad yw ei wadiad ei hun yn ddim byd ond celwydd, ond mae’r llys a’r dorf yn credu ei fod wedi cael ei lwgrwobrwyo. Caniateir i Chénier (yn wahanol i'r lleill) amddiffyn ei hun, ac mae'n canu'r aria (''Sì, fui soldato''—"Do, mi fûm yn filwr) yn llawn dewrder a gwladgarwch. Mae Gérard yn ymosod ar anghyfiawnder y llys, ond yn ofer. Mae'r rheithgor yn mynd allan, ac yn ystod yr arhosiad byr mae Chénier yn cael ei galonogi o weld Madeleine. Y rheithfarn, wrth gwrs, yw'r un y mae'r dorf a'r llys am ei chlywed—Euog, a'r ddedfryd yw Marwolaeth. Wrth i Madeleine weiddi enw Chénier yn anobeithiol, mae'r bardd yn cael ei arwain i gell i ddisgwyl ei ddienyddiad. ===ACT IV=== Mae'r olygfa olaf yn digwydd yng nghwrt Carchar St. Lazare ym Mharis. Ychydig cyn gwawr y dydd y mae i gael ei ddienyddio, eistedda Chénier yn ysgrifennu wrth fwrdd. Mae ei ffrind Roucher yn ymweld ag ef, ac ar ôl i'r carcharor adael, mae'n darllen i Roucher yr hyn y mae wedi bod yn ei ysgrifennu. Mae'n set hardd o benillion - ffarwel i fywyd bardd (''Come un bel dì di maggio''—Fel diwrnod hyfryd ym mis Mai). Mae'n rhaid i Roucher adael, ac wrth i Chénier gael ei arwain yn ôl i'w gell, daw ei hen ffrind a'i wrthwynebydd Gérard i mewn yng nghwmni Madeleine. Mae Madeleine yn llwgrwobrwyo ceidwad y carchar i adael iddi gymryd lle dynes dan euogfarn o’r enw Idia Legray er mwyn iddi fod gyda Chénier hyd y diwedd. O dan deimlad, mae Gérard yn ymadael i geisio apelio at Robespierre, y dyn mwyaf pwerus yn Ffrainc ar y pryd, heb lwyddiant. Mae Madeleine a Chénier yn canu deuawd rhamantaidd am edrych ymlaen at fod yn unedig mewn marwolaeth. Ar ddiwedd y ddeuawd daw ceidwad y carchar i mewn; gelwir allan enwau Andrea Chénier ac Idia Legray, mae'r cariadon yn cerdded law yn llaw tuag at y gilotîn. ==Gweler hefyd== [[Andrea Chénier]] ffilm o 1955 sy'n seiliedig ar yr opera ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Operâu]] 2rj4566gnv1w38b7s0uvq2361uj1jia 0 525174 14892395 14669809 2026-05-11T03:04:28Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892395 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa }} Theatr ddi-elw, 251 sedd yn [[Covent Garden]], [[Llundain]], yw'r '''Donmar Warehouse.''' Agorwyd y theatr am y tro cyntaf ar 18 Gorffennaf 1977. Bu [[Sam Mendes]], Michael Grandage, Josie Rourke a Michael Longhurst yn gwasanaethu fel cyfarwyddwyr artistig. Mae'r theatr yn llwyfannu dramâu newydd, addasiadau cyfoes o glasuron Ewropeaidd, dramâu Prydeinig ac Americanaidd a theatr gerddorol. Yn ogystal â chyflwyno o leiaf chwe chynhyrchiad y flwyddyn yn [[Covent Garden]], mae'r theatr yn trosglwyddo sioeau i'r [[West End Llundain|West End]], [[Broadway]] a mannau eraill. == Hanes == Sefydlwyd Donmar Productions tua 1953 gan y cynhyrchydd theatrig Donald Albery. <ref>[http://www.ausstage.edu.au/pages/organisation/30329 "Donmar Productions Ltd"], ''AusStage''. Adalwyd 2012-10-13.</ref> Crëwyd yr enw o dair llythyren gyntaf ei enw a thair llythyren gyntaf ei ffrind, y ballerina [[Margot Fonteyn]]. <ref name="TheatresTrust" /> Ym 1961, prynodd yr hen warws, a fu'n stordy [[hopys]] ar gyfer y bragdy lleol yn Covent Garden, ac a ddefnyddiwyd fel stiwdio ffilm yn y 1920au. <ref name="TheatresTrust">[http://www.theatrestrust.org.uk/resources/theatres/show/3089-donmar-warehouse "Donmar Warehouse"], ''The Theatres Trust''. Adalwyd 2012-10-13.</ref> Addasodd ei fab Ian Albery, cynhyrchydd ac ymgynghorydd dylunio theatr, y warws yn stiwdio ymarfer breifat. <ref name="TheatresTrust" /> Ym 1977, prynodd y [[Royal Shakespeare Company]] y theatr a'i ailenwi'n '''Warehouse''', gan ei drawsnewid ar "gyflymder aruthrol". <ref name="BeaumanRSC">Beauman, Sally, ''The Royal Shakespeare Company'', OUP (1982)</ref> Y sioe gyntaf, a agorodd ar 18 Gorffennaf 1977, oedd ''Schweik in the Second World War'', dan gyfarwyddyd Howard Davies, a drosglwyddwyd o'r Other Place yn Stratford . Cafodd y trydan ar gyfer y theatr ei droi ymlaen dim ond 30 munud cyn i'r llen godi, ac roedd y grisiau concrit i fyny at y theatr yn dal yn wlyb. <ref name="BeaumanRSC" /> Roedd y Warws yn weithdy i'r RSC yn ogystal â gofod arddangosfa ac roedd y tymhorau’n hynod arloesol, gan gynnwys cynhyrchiad clodwiw Trevor Nunn o ''[[Macbeth (drama)|Macbeth]]'', [Stratford 1976], gyda [[Judi Dench]] ac [[Ian McKellen]], a welwyd am y tro cyntaf ym mis Medi 1977 cyn trosglwyddo i’r [[Young Vic]]. Ym 1980, gyda bron i bawb o'r cwmni yn ymwneud â ''Nicholas Nickleby,'' daethpwyd o hyd i ddrama newydd o'r pentwr o sgriptiau a gyflwynwyd. ''[[Educating Rita]]'' oedd honno'','' a llwyfannwyd y ddrama gyda [[Julie Walters]] a Mark Kingston dan gyfarwyddyd Mike Ockrent. Daeth y cynhyrchiad yma yn un o lwyddiannau mwyaf yr RSC. O 1983 i 1989 daeth y theatr o dan gyfarwyddwyd artistig Nica Burns . Ym 1990, Roger Wingate oedd yn gyfrifol am y Donmar Warehouse. Fe'i hailadeiladodd yn llwyr a'i hail-gyfarparu fel ag y mae heddiw. Cyn ei hailagor ym 1992, penododd [[Sam Mendes]] yn Gyfarwyddwr Artistig cyntaf y theatr. === Cyfnod Sam Mendes (1992-2002) === Daeth y Donmar yn dŷ cynhyrchu annibynnol ym 1992 gyda [[Sam Mendes]] yn gyfarwyddwr artistig. Ei gynhyrchiad agoriadol oedd ''Assassins'' [[Stephen Sondheim]] . Dilynodd hyn gyda chyfres o addasiadau clasurol. Ymhlith cynyrchiadau Mendes roedd ''[[Cabaret (sioe gerdd)|Cabaret]]'' gan [[John Kander]] a Fred Ebb, ''[[Pethe Brau|The Glass Menagerie]]'' gan [[Tennessee Williams]], ''Company'' gan [[Stephen Sondheim]], ''Habeas Corpus'' gan [[Alan Bennett]] a'i gynyrchiadau olaf o ''Uncle Vanya'' a ''[[Nos Ystwyll (drama)|Twelfth Night]],'' [[Anton Chekhov|Chekhov]], a drosglwyddodd i Academi Gerdd Brooklyn . O dan arweinyddiaeth Mendes, gwelwyd cynyrchiadau gan [[Matthew Warchus]] o ''True West,'' [[Sam Shepard]], Katie Mitchell o ''Endgame gan'' [[Samuel Beckett|Beckett]], David Leveaux o ''[[Electra (Soffocles)|Elektra]]'' gan [[Soffocles|Sophocles]] a ''The Real Thing'' gan [[Tom Stoppard]]. Cyfarwyddodd olynydd Mendes, Michael Grandage, gynyrchiadau allweddol fel ''Passion Play'' a ''Privates on Parade'' gan Peter Nichols a ''Merrily We Roll Along gan'' Sondheim. === Cyfnod Michael Grandage (2002-2011) === Yn 2002, olynodd Michael Grandage [[Sam Mendes]] fel Cyfarwyddwr Artistig. Penododd Grandage Douglas Hodge a Jamie Lloyd yn Gyfarwyddwyr Cyswllt; yn 2007, olynodd Rob Ashford, Hodge. Ar gyfer ei addasiadau o ddramâu tramor, comisiynodd y cwmni gyfieithiadau newydd, gan gynnwys ''The Wild Duck'' ( David Eldridge ) gan [[Henrik Ibsen|Ibsen]], ''[[Phèdre|Phaedra]]'' gan [[Jean Racine|Racine]] ( Frank McGuinness ), ''Accidental Death of an Anarchist'' gan ''[[Dario Fo]]'' ( Simon Nye ) a ''Creditors'' [[August Strindberg|Strindberg]] (David Greig ). Roedd ei gynyrchiadau cerddorol yn cynnwys ''Grand Hotel'' a gweithiau [[Stephen Sondheim]], ''Pacific Overtures'', ''Merrily We Roll Along'', ''Company'', ''Into the Woods'' a chynhyrchiad o ''Assassins'' (1992) a agorodd ddeiliadaeth [[Sam Mendes]] fel Cyfarwyddwr Artistig. O dan ymbarél Warehouse Productions, roedd y theatr weithiau'n agor sioeau yn y [[West End Llundain|West End]], gan gynnwys ''Suddenly Last Summer'' 1999 ''a Guys and Dolls'' 2005. Mae nifer o actorion adnabyddus wedi ymddangos yn y theatr, gan gynnwys [[Nicole Kidman]] ( ''The Blue Room'' ), [[Gwyneth Paltrow]] ( ''Proof'' ), [[Ian McKellen]] ( ''The Cut'' ) ac [[Ewan McGregor]] ( ''[[Othello]]'' ). <ref>{{Cite web|url=http://www.donmarwarehouse.com/pl62cast.html|title=Cast of Othello|access-date=2007-12-16|format=Site|website=Donmar Warehouse Theatre|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071213173803/http://www.donmarwarehouse.com/pl62cast.html|archivedate=13 Rhagfyr 2007}}</ref> Gyda dim ond 250 o seddi, roedd cymaint o alw am docynnau ''Othello'' gyda McGregor fel bod Grandage yn ofni y gallai ddod yn "stori newyddion drwg". <ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/b495df8e-7ad9-11dd-adbe-000077b07658.html?nclick_check=1 Sarah Hemming, "West End Story"], ''Financial Times'', 6 Medi 2008</ref> Ei ymateb oedd cynllunio tymor o flwyddyn yn Theatr Wyndhams gyda'i 750 o seddi. Gwelwyd pedwar cynhyrchiad newydd a gyflwynwyd gan '''Donmar West End''' . Dechreuodd ar 12 Medi 2008, gyda [[Kenneth Branagh]] fel ''Ivanov'' [[Anton Chekhov|Chekhov]], mewn addasiad newydd gan [[Tom Stoppard]] a'i gyfarwyddo gan Grandage. <ref>Thaxter, John, [http://www.thestage.co.uk/reviews/review.php/21798/ivanov ''Ivanov''], thestage.co.uk, published 18 Medi 2008</ref> Parhaodd tymor y West End gyda Derek Jacobi yn ''[[Nos Ystwyll (drama)|Twelfth Night]]'', [[Judi Dench]] yn ''Madame de Sade,'' Yukio Mishima a [[Jude Law]] yn ''[[Hamlet]]'', i gyd wedi'u cyfarwyddo gan Grandage . Yn dilyn tymor Donmar West End, cynhaliodd y Donmar dri chynhyrchiad rhyngwladol: trosglwyddiadau o ''Red'', ''Piaf'' a ''Creditors'', i Broadway, Madrid ac Academi Gerdd Brooklyn yn y drefn honno. <ref>[http://broadwayworld.com/article/BAMs-2010-Season-to-Feature-Donmars-CREDITORS-Broadways-Alan-Rickman-Directs-20091019 "BAM's 2010 Season to Feature Donmar's CREDITORS, Broadway's Alan Rickman Directs"], ''BroadwayWorld.com'', 19 Hydref 2009. Adalwyd 2012-12-15.</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.donmarwarehouse.com/p122.html|title=Donmar Warehouse &#124; Donmar International|access-date=2010-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412145403/http://www.donmarwarehouse.com/p122.html|archivedate=12 Ebrill 2010}}</ref> Ym mis Chwefror 2011, cydweithiodd y Donmar â rhaglen [[National Theatre Live]] i ddarlledu ei chynhyrchiad o ''[[King Lear]]'', gyda [[Derek Jacobi]] yn serennu, i sinemâu ledled y byd. Gyda dros 350 o sgriniau mewn 20 gwlad, gwelwyd y perfformiad hwn o ''King Lear'' gan fwy na 30,000 o bobl. <ref>{{Cite web|url=http://www.nationaltheatre.org.uk/61893/productions/donmar-warehouses-king-lear.html|title=National Theatre Live|publisher=Nationaltheatre.org.uk|access-date=2013-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120619042511/http://www.nationaltheatre.org.uk/61893/productions/donmar-warehouses-king-lear.html|archivedate=19 Mehefin 2012}}</ref> === Cyfnod Josie Rourke (2012-2019) === Ym mis Ionawr 2012, daeth Josie Rourke yn drydydd Cyfarwyddwr Artistig yn hanes y Donmar. Y cynhyrchiad cyntaf dan ei harweiniad oedd ''The Recruiting Officer'' gan [[George Farquhar]], a gyfarwyddwyd gan Rourke hefyd. Roedd ei thymor cyntaf hefyd yn cynnwys drama Robert Holman ym 1987, ''Making Noise Quietly'', a gyfarwyddwyd gan y Cymro [[Peter Gill]]; fersiwn newydd Jack Thorne o ''The Physicists'' gan y dramodydd o'r Swistir [[Friedrich Dürrenmatt|Friedrich Duerrenmatt]] ; ''Philadelphia, Here I Come!'' gan [[Brian Friel]] a gyfarwyddwyd gan Lyndsey Turner; a chynhyrchiad Rourke ei hun o ''Berenice'' [[Jean Racine]], mewn cyfieithiad newydd gan Alan Hollinghurst a chynhyrchiad benywaidd [[Phyllida Lloyd|Phyllida Lloyd,]] [[Julius Caesar (drama)|Julius Caesar]], a drosglwyddwyd i St. Ann's Warehouse, Efrog Newydd . === Cyfnod Michael Longhurst (2019-2024) === Ym mis Mehefin 2018, enwyd Michael Longhurst yn bedwerydd Cyfarwyddwr Artistig y Donmar Warehouse. Roedd llwyddiannau Longhurst yn cynnwys ''Constellations'' yn y Royal Court Theatre ac ''[[Amadeus (drama)|Amadeus]]'' yn y National Theatre . Dechreuodd tymor cyntaf Longhurst yn y Donmar ar 20 Mehefin 2019 gydag ''Europe'' David Greig, ac yna dangosiad cyntaf yn y DU o ''Appropriate'' gan Branden Jacobs-Jenkins . Ym mis Mehefin 2023, cyhoeddwyd <ref>{{Cite news|last=Wiegand|first=Chris|last2=editor|first2=Chris Wiegand Stage|date=2023-06-07|title=London’s Donmar Warehouse appoints Tim Sheader as artistic director|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/stage/2023/jun/07/donmar-warehouse-appoints-tim-sheader-artistic-director-london|access-date=2023-06-07|issn=0261-3077}}</ref> y byddai Tim Sheader, Cyfarwyddwr Artistig Theatr Awyr Agored Regent's Park, yn cymryd yr awenau fel Cyfarwyddwr Artistig ym mis Mawrth 2024. == Gweler hefyd == * Theatr y West End * Rhestr o leoliadau Llundain == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau|2}} == Dolenni allanol == * [http://www.donmarwarehouse.com/ Gwefan swyddogol] * [http://www.donmarwarehouse.com/about/past-productions/ Cynyrchiadau'r Gorffennol]{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Categori:Theatrau Lloegr]] [[Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Mwrdeistref Llundain Camden]] [[Categori:Sefydliadau 1977]] tvcn9xbfy1ic97shu4gkv4fl77zc6yb 0 525537 14892509 14877918 2026-05-11T09:51:25Z BOT-Twm Crys 23034 Disodli - diweddaru'r wybodlen (Senedd Cymru), replaced: | aelod_cymru = {{Swits Blaenau Gwent i enw Aelod o'r Senedd}} → | etholaeth_cymru =... using [[Project:AWB|AWB]] 14892509 wikitext text/x-wiki {{Gwybodlen lle | suppressfields = cylchfa | ynganiad = {{wikidata|property|P443}} | gwlad = {{banergwlad|Cymru}} | gwleidyddiaeth = Gwleidyddiaeth | etholaeth_cymru = [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] | aelod_y_DU = {{Swits Blaenau Gwent a Rhymni i enw AS y DU}} }} Pentref yng [[Cymuned (Cymru)|nghymuned]] [[Nantyglo a Blaenau]], [[Blaenau Gwent]], [[Cymru]], yw '''Glyn Nant-y-glo'''<ref>[https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru "Enwau Lleoedd Safonol Cymru"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330021150/https://www.comisiynyddygymraeg.cymru/enwau-lleoedd-safonol-cymru |date=2023-03-30 }}, Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 18 Hydref 2024</ref> ([[Saesneg]]: ''Coalbrookvale''). Lleolir y pentref yng [[Afon Ebwy|Nghwm Ebwy]]. Mae Glyn Nant-y-glo i'r de o'r dref agosaf, [[Bryn-mawr, Blaenau Gwent|Brynmawr]], tua milltir i ffwrdd. Y ddinas agosaf yw [[Casnewydd]]. == Gwleidyddiaeth == Mae'r pentref o fewn ward etholiadol Nantyglo. Cynrychiolir y ward gan y Cynghorwyr Sonia Behr (Nantyglo, [[Llafur]]), Peter Baldwin (Nantyglo, [[Llafur Cymru|Llafur]]), a Norman Parsons (Llanhiledd, [[Annibynnwr (gwleidydd)|Annibynnol]])<ref>{{Cite web|title=Cyfeiriadur Cynghorwyr|url=https://www.blaenau-gwent.gov.uk/cy/cyngor/cynghorwyr-a-phwyllgorau/cyfeiriadur-cynghorwyr/|website=Blaenau Gwent CBC|date=2022-07-01|access-date=2024-09-23|language=cy-GB}}</ref>. == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} [[Categori:Glynebwy]] [[Categori:Nantyglo a Blaenau]] [[Categori:Pentrefi Blaenau Gwent]] [[Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] axk4ylws55v4ywv63dtslauvrm42l6w 0 541148 14892307 13498153 2026-05-10T20:57:57Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892307 wikitext text/x-wiki {{Pethau| fetchwikidata = ALL}} Mae '''Deddf Zipf''' yn arsylwad empirig sy'n ymwneud â phatrwm neilltuol sydd i'w gael mewn rhai mathau o ddata ystadegol. Ceir yr enghraifft fwyaf adnabyddus o'r ddeddf ym maes [[ieithyddiaeth]], ond fe'i defnyddiwyd hefyd mewn amrywiol wyddorau cymdeithasol a gwyddorau naturiol eraill. Mae'r ddeddf wedi'i henwi ar ôl [[George Kingsley Zipf]] (1902-1950), a'i lluniodd yn y 1930au, er bod rhywrai wedi sylwi ar y ffenomen cyn hynny.<ref>[https://encyclopediaofmath.org/index.php?title=Zipf_law "Zipf law"]{{Dolen marw|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''Encyclopedia of Mathematics''; adalwyd 18 Mawrth 2025</ref> Mae'r enghraifft fwyaf adnabyddus o Ddeddf Zipf yn ymwneud ag amlder geiriau mewn testun neu [[corpws|gorpws]] o iaith naturiol. Os cymerir sampl o destun mewn iaith naturiol, ar yr amod nad yw'n rhy fyr, yna mae'r canlynol yn debygol o fod yn wir. Os bydd y gwahanol eiriau yn y testun yn cael eu graddio yn ôl pa mor aml y digwyddant ynddo, ac yn cael eu gosod mewn trefn yn ôl pa mor aml y maent yn digwydd, bydd y patrwm canlynol yn dod i'r amlwg yn gyffredinol: * Ceir y gair a ymddengys yn yr ail safle yn y rhestr tua hanner mor aml â'r gair yn y safle cyntaf. * Ceir y gair a ymddengys yn y trydydd safle yn y rhestr tua thraean mor aml â'r gair yn y safle cyntaf. * Ac yn y blaen. Sef, ymddengys y gair yn safle ''n'' yn y rhestr tua ¹/_''n'' gwaith mor aml â'r gair yn y safle cyntaf. Mewn termau mwy ffurfiol: <math display="block">\ \text{amlder gair}\ \propto\ \frac{ 1 }{\ \text{trefn restrol y gair}\ }</math> Dywedir bod dosraniad o'r math hwn yn cydymffurfio â Deddf Zipf. Ymddengys fod y patrwm hwn yn wir ni waeth beth fo hyd neu deithi'r testun, boed yn baragraff mewn llyfr hanes, yn bennod mewn nofel, yn erthygl mewn papur newydd, neu'n wyddoniadur cyfan. Mynegiant mwy manwl gywir o'r egwyddor yw '''Deddf Zipf–Mandelbrot''': <math display="block">\ \text{amlder}\ \propto\ \frac{ 1 }{\ \left(\ \text{trefn restrol} + b\ \right)^a\ }\ </math> lle mae <math>\ a\ </math> a <math>\ b\ </math> yn baramedrau cymwys: <math>\ a \approx 1</math>; <math>\ b \approx 2.7</math> ==Y Ddeddf a'r Gymraeg== Am gymhwysiad Deddf Zipf i'r Gymraeg gweler yr erthygl "O sero i dri chant" (2024) gan Fitzpatrick a Morris,<ref>Tess Fitzpatrick a Steve Morris, [https://doi.org/10.61257/HEOY7440 "'O sero i dri chant': technegau caffael dwys ar gyfer y 300 gair cynnwys a ddefnyddir amlaf yn y Gymraeg"] ''Gwerddon'' 38 (2024)</ref> sef astudiaeth o'r 300 o eiriau Cymraeg a ddefnyddir amlaf. Dywed yr awduron: <blockquote> canfyddwn fod y 500 gair a ddefnyddir amlaf yn y Gymraeg yn cwmpasu 71% o gynnwys y Corpws Cenedlaethol Cymraeg Cyfoes ([[CorCenCC]]).<ref>[https://corcencc.cymru Corpws Cenedlaethol Cymraeg Cyfoes], adalwyd 15 Mawrth 2025</ref> Fel y nodwyd uchod yng nghyd-destun deddf Zipf, daw’r budd mwyaf o ran cwmpas o’r geiriau a ddefnyddir amlaf; yn wir, canfyddwn fod y 300 gair a ddefnyddir amlaf yn y Gymraeg yn cwmpasu 65% o CorCenCC. </blockquote> ==Gweler hefyd== * [[Deddf byrfodd Zipf]] ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} [[Categori:Damcaniaeth tebygolrwydd]] [[Categori:Ieithyddiaeth gymhwysol]] [[Categori:Ystadegaeth]] dsgcmwyckhzei5mohl0btl3p99hje2r 10 569066 14892427 14473875 2026-05-11T08:10:17Z Craigysgafn 40536 14892427 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Etholaethau Senedd Cymru 2026 | title = [[Etholaethau Senedd Cymru (Mai 2026 ymlaen)|Etholaethau Senedd Cymru 2026]] |listclass = hlist |state = {{{state|uncollapsed}}} |groupstyle = background:#AFD697 |titlestyle = background:#AFD697 |belowstyle = background:#AFD697 |group1 = |list1 = * [[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)|Afan Ogwr Rhondda]] * [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)|Bangor Conwy Môn]] * [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)|Blaenau Gwent Caerffili Rhymni]] * [[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)|Brycheiniog Tawe Nedd]] * [[Caerdydd Ffynnon Taf (etholaeth Senedd)|Caerdydd Ffynnon Taf]] * [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] * [[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)|Casnewydd Islwyn]] * [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)|Ceredigion Penfro]] * [[Clwyd (etholaeth Senedd)|Clwyd]] * [[Fflint Wrecsam (etholaeth Senedd)|Fflint Wrecsam]] * [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)|Gwynedd Maldwyn]] * [[Gŵyr Abertawe (etholaeth Senedd)|Gŵyr Abertawe]] * [[Pen-y-bont Bro Morgannwg (etholaeth Senedd)|Pen-y-bont Bro Morgannwg]] * [[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)|Pontypridd Cynon Merthyr]] * [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)|Sir Fynwy Torfaen]] * [[Sir Gaerfyrddin (etholaeth Senedd)|Sir Gaerfyrddin]] | belowclass= hlist | below = <!--* [[2026 review of Senedd constituencies]]--> }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Categori:Etholaethau Senedd Cymru 2026|τ]] </noinclude> tg4xg4uqunb9h59zoqmmkipg3usqo5m 0 575650 14892204 14786388 2026-05-10T12:32:16Z InternetArchiveBot 64560 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 14892204 wikitext text/x-wiki {{Pethau |fetchwikidata = ALL |image = Carte du Conseil de Coopération du Golfe.svg |caption = Map o aelod-wladwriaethau'r GCC. }} Sefydliad rhynglywodraethol, [[cynghrair milwrol]] ac undeb economaidd rhanbarthol yng [[Gwlff Persia|Ngwlff Persia]] yw'r '''Cyngor Cydweithrediad ar gyfer Gwladwriaethau Arabaidd y Gwlff''',<ref>{{cite web |title=GCC Charter |url=https://www.gcc-sg.org/en-us/AboutGCC/Pages/Primarylaw.aspx |website=Secretariat General of the Gulf Cooperation Council |access-date=9 Ebrill 2021 |archive-date=2021-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413013409/https://www.gcc-sg.org/en-us/AboutGCC/Pages/Primarylaw.aspx |url-status=dead }}</ref> ([[Arabeg]]: مَجلِس التَّعَاوُن لِدُوَلِ الْخَلِيْجِ الْعَرَبِيَّة), yn fyr '''Cyngor Cydweithrediad y Gwlff''' (Saesneg: ''Gulf Cooperation Council'' neu '''GCC'''; Arabeg: مجلس التعاون الخليجي), sy'n cynnwys chwe aelod: [[Bahrain]], [[Catar]], [[Coweit]], [[yr Emiradau Arabaidd Unedig]], [[Oman]], a [[Sawdi Arabia]].<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2012/01/05/world/middleeast/a-call-for-private-investment-in-gulf-health-care.html |title=A Call for Private Investment in Gulf Health Care |author=Sara Hamdan |date=4 January 2012 |access-date=8 Gorffennaf 2013 |work=New York Times}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/SB124285038025540481?mod=googlewsj |title=U.A.E. Quits Gulf Monetary Union |date=21 Mai 2009 |access-date=8 Gorffennaf 2013 |work=Wall Street Journal}}</ref> Lleolir prif bencadlys y cyngor yn [[Riyadh]], prifddinas Sawdi Arabia.<ref name="Riyadh">{{cite web |title=Gulf Cooperation Council – GCC Countries |url=https://www.thebalance.com/gulf-cooperation-council-3306357 |website=The balance |access-date=13 Mai 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513011123/https://www.thebalance.com/gulf-cooperation-council-3306357 |archive-date=13 Mai 2021}}</ref> Arwyddwyd Siarter y Cyngor ar 25 Mai 1981, gan sefydlu'r cyngor yn ffurfiol.<ref>{{cite web|title=Charter of the Gulf Cooperation Council (GCC)|url=https://www.files.ethz.ch/isn/125347/1426_GCC.pdf|publisher=International Relations and Security Network|access-date=2 Mawrth 2017}}</ref> Mae pob un o'r aelod-wladwriaethau cyfredol yn [[brenhiniaeth|freniniaethau]], gan gynnwys tair [[brenhiniaeth gyfansoddiadol]] (Bahrain, Catar, a Choweit),<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/160077.pdf|title=US State Dept's Country Political Profile – Qatar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/160073.pdf|title=US State Dept's Country Political Profile – Bahrain}}</ref> dwy [[brenhiniaeth absoliwt|frenhiniaeth absoliwt]] (Oman a Sawdi Arabia), ac un [[brenhiniaeth ffederal|frenhiniaeth ffederal]] (yr Emiradau Arabaidd Unedig, sy'n cynnwys saith [[emirad]] absoliwt). Cafwyd trafodaethau ynghylch derbyn [[Gwlad Iorddonen]], [[Moroco]], ac [[Iemen]] yn aelodau yn y dyfodol.<ref>{{cite web |title=1-Gulf bloc to consider Jordan, Morocco membership |url=https://af.reuters.com/article/moroccoNews/idAFLDE7492I020110510 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513114436/http://af.reuters.com/article/moroccoNews/idAFLDE7492I020110510 |archive-date=13 Mai 2011 |work=Reuters |author=Asma Alsharif |date=10 Mai 2011 |access-date=10 Mai 2011}}</ref><ref name="Yemen to join GCC by 2015">{{cite news|url=http://www.arabianbusiness.com/yemen-join-gcc-by-2015-57086.html|title=Yemen to join GCC by 2015|work=Arabian Business|date=26 Awst 2007 |access-date=15 Ebrill 2015}}</ref> Irac ydy'r unig un o [[gwladwriaethau Arabaidd y Gwlff|wladwriaethau Arabaidd y Gwlff]] nad yw'n aelod,<ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.shafaq.com/sh2/news/iraq-news/41287-الدليمي-يؤكد-سعي-العراق-للانضمام-لمجلس-التعاون-الخليجي.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528024055/http://www.shafaaq.com/sh2/news/iraq-news/41287-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%84%D9%8A%D9%85%D9%8A-%D9%8A%D8%A4%D9%83%D8%AF-%D8%B3%D8%B9%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%8A%D8%AC%D9%8A.html|title=Dulaimi confirmed that Iraq sought to join the Gulf Cooperation Council (GCC)|archive-date=28 May 2013}}</ref><ref name=iraq>{{cite news|url=http://www.alsumaria.tv/news/55919/kuwait-stresses-necessity-for-iraq-to-join-gcc/en|title=Kuwait stresses necessity for Iraq to join GCC|newspaper=قناه السومرية العراقية |access-date=21 November 2014}}</ref> ac Iemen ydy'r unig wlad yng ngorynys [[Arabia]] nad yw'n aelod. Yn ystod [[y Gwanwyn Arabaidd]] yn 2012, cynigiodd Sawdi Arabia drawsnewid y Cyngor yn "Undeb y Gwlff" gyda rhagor o gydweithio ac integreiddio economaidd, gwleidyddol, a milwrol, i geisio gwrthbwyso dylanwad [[Iran]] yn y rhanbarth;<ref>{{cite web|title=Analysis: Saudi Gulf union plan stumbles as wary leaders seek detail|author=Andrew Hammond|publisher=Reuters|date= 17 Mai 2012|url=https://www.reuters.com/article/us-gulf-union-idUSBRE84G0WN20120517#yXXzFWO86KSvvlPV.97}}</ref> fodd bynnag, gwrthodwyd hyn gan wledydd eraill.<ref>[https://www.nytimes.com/2012/05/15/world/middleeast/saudi-arabia-seeks-union-of-monarchies-in-region.html "Saudi Arabia Seeks Union of Monarchies in Region."] ''New York Times'', 14 Mai 2012.</ref><ref>{{Cite news|url = http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2013/12/10/Gulf-Union-on-agenda-at-annual-GCC-summit.html|title = Gulf Union on agenda at annual GCC summit|date = 10 Rhagfyr 2013|access-date = 20 Awst 2014|publisher = Al Arabiya News. english.alarabiya.net}}</ref> Yn 2014, meddai [[Khalifa bin Salman Al Khalifa]], Prif Weinidog Bahrain, fod materion cyfoes yn [[y Dwyrain Canol]] yn amlygu pwysigrwydd y cynnig.<ref>{{Cite news|url=http://archives.gdnonline.com/NewsDetails.aspx?date=04/07/2015&storyid=383748|title=Gulf Union 'crucial for stability'|date=12 Awst 2014|access-date=20 Awst 2014|website=Gulf Digital News|archive-date=17 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017102338/http://archives.gdnonline.com/NewsDetails.aspx?date=04/07/2015&storyid=383748}}</ref> Ffurfiwyd Llu Tarian yr Orynys, cangen filwrol y Cyngor, ym 1984.<ref>{{Cite web|title=The Gulf Cooperation Council|url=https://www.rebuildthemiddleeast.com/international-relations/2018/7/30/the-gulf-cooperation-council|access-date=2021-07-07|website=Rebuild the Middle-East|language=en-US}}</ref> == Cyfeiriadau == {{cyfeiriadau}} [[Categori:Sefydliadau 1981]] [[Categori:Blociau masnach]] [[Categori:Cynghreiriau milwrol]] [[Categori:Sefydliadau rhynglywodraethol]] [[Categori:Sefydliadau rhyngwladol Asia]] [[Categori:Undebau tollau]] hk1w8e7zvnjhrr4kpq6cum05avjt241 0 577649 14892420 14890120 2026-05-11T07:23:31Z Deb 7 Yn ailgyfeirio at [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)]] 14892420 wikitext text/x-wiki #AIL-CYFEIRIO [[Bangor Conwy Môn (etholaeth Senedd)]] ipd96sncsk6v6fn3rxqwgw2c9mp2zv6 14 577781 14892211 2026-05-10T15:07:28Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1813 yn yr Almaen}} [[Categori:1810au yn yr Almaen]] [[Categori:1813 yn Ewrop|Almaen]] [[Categori:1813 yn ôl gwlad|Almaen]] [[Categori:Blynyddoedd y 19eg ganrif yn yr Almaen]]" 14892211 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1813 yn yr Almaen}} [[Categori:1810au yn yr Almaen]] [[Categori:1813 yn Ewrop|Almaen]] [[Categori:1813 yn ôl gwlad|Almaen]] [[Categori:Blynyddoedd y 19eg ganrif yn yr Almaen]] rnvolj9gnaph9rpokk1s09ec5dswpf4 14 577782 14892212 2026-05-10T15:08:24Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1810au yn yr Almaen}} [[Categori:1810au yn Ewrop yn ôl gwlad|Almaen, Yr]] [[Categori:1810au yn ôl gwlad|Almaen, Yr]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn yr Almaen]]" 14892212 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1810au yn yr Almaen}} [[Categori:1810au yn Ewrop yn ôl gwlad|Almaen, Yr]] [[Categori:1810au yn ôl gwlad|Almaen, Yr]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn yr Almaen]] okb0tsfsr06yspysjz08f75x9p5o9rw 14 577783 14892213 2026-05-10T15:10:45Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1750au yn ôl gwlad|India]] [[Categori:Degawdau'r 8fed ganrif yn India]]" 14892213 wikitext text/x-wiki [[Categori:1750au yn ôl gwlad|India]] [[Categori:Degawdau'r 8fed ganrif yn India]] pzffozpsxg1u1ce0aecrgrrnhqm443e 14892214 14892213 2026-05-10T15:11:28Z Craigysgafn 40536 14892214 wikitext text/x-wiki [[Categori:1750au yn ôl gwlad|India]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn India]] i31e6u05txwelbrb614evivmk0n54u3 14 577784 14892215 2026-05-10T15:11:59Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Degawdau yn India|18]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn Asia yn ôl gwlad|India]] [[Categori:18fed ganrif yn India|*Degawdau]]" 14892215 wikitext text/x-wiki [[Categori:Degawdau yn India|18]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn Asia yn ôl gwlad|India]] [[Categori:18fed ganrif yn India|*Degawdau]] jp9h9dxpf97tn5fcuiyg05l7up4g2pp 14 577785 14892216 2026-05-10T15:12:28Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:18fed ganrif yn Asia yn ôl gwlad|*Degawdau]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn Asia| Gwlad]]" 14892216 wikitext text/x-wiki [[Categori:18fed ganrif yn Asia yn ôl gwlad|*Degawdau]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn Asia| Gwlad]] btkygihxw91a6ghmesaqf3csi58p15f 14 577786 14892217 2026-05-10T15:14:17Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1789 yn Ewrop}} [[Categori:1780au yn Ewrop]] [[Categori:1789 yn ôl cyfandir|Ewrop]]" 14892217 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1789 yn Ewrop}} [[Categori:1780au yn Ewrop]] [[Categori:1789 yn ôl cyfandir|Ewrop]] pj3wzn4g5nvbvxghuaeiq9afncpz3tp 14 577787 14892218 2026-05-10T15:14:48Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1780au yn Ewrop}} [[Categori:1780au yn ôl cyfandir|Ewrop]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn Ewrop]]" 14892218 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1780au yn Ewrop}} [[Categori:1780au yn ôl cyfandir|Ewrop]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn Ewrop]] i61jit2tfxc6for8d6m5vle7jhaxwyv 14 577788 14892219 2026-05-10T15:15:47Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1780au yn ôl gwlad}} [[Categori:1780au| Cyfandir]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn ôl cyfandir]]" 14892219 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1780au yn ôl gwlad}} [[Categori:1780au| Cyfandir]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn ôl cyfandir]] rscoi7bwsklvacv3v8ua3z5unxi400h 14 577789 14892220 2026-05-10T15:17:24Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1780au yn ôl cyfandir| 1789]] [[Categori:1789| Cyfandir, yn ol]]" 14892220 wikitext text/x-wiki [[Categori:1780au yn ôl cyfandir| 1789]] [[Categori:1789| Cyfandir, yn ol]] rmacobjrjv2vq5rtkxk1jcpm4gvgls8 14 577790 14892222 2026-05-10T15:20:12Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1738 yn Ewrop}} [[Categori:1730au yn Ewrop]] [[Categori:1738 yn ôl cyfandir|Ewrop]]" 14892222 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1738 yn Ewrop}} [[Categori:1730au yn Ewrop]] [[Categori:1738 yn ôl cyfandir|Ewrop]] 5w865rtdm8frfk91m53890uobvgu4kb 14 577791 14892223 2026-05-10T15:21:12Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1730au yn Ewrop}} [[Categori:1730au yn ôl cyfandir|Ewrop]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn Ewrop]]" 14892223 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1730au yn Ewrop}} [[Categori:1730au yn ôl cyfandir|Ewrop]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn Ewrop]] pbiwv2f27wrxic52y97kc8riaklsko5 14 577792 14892224 2026-05-10T15:22:10Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1730au yn ôl gwlad}} [[Categori:1730au| Cyfandir]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn ôl cyfandir]]" 14892224 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1730au yn ôl gwlad}} [[Categori:1730au| Cyfandir]] [[Categori:Degawdau'r 18fed ganrif yn ôl cyfandir]] 1pf0unby1l0itcf6ue57pzxkeysjg9i 14 577793 14892225 2026-05-10T15:23:35Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1730au yn ôl cyfandir| 1738]] [[Categori:1738| Cyfandir, yn ol]]" 14892225 wikitext text/x-wiki [[Categori:1730au yn ôl cyfandir| 1738]] [[Categori:1738| Cyfandir, yn ol]] etywto862p897terlj5d47ip2zaqxqx 14 577794 14892226 2026-05-10T15:25:03Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1750au yn ôl cyfandir| 1757]] [[Categori:1757| Cyfandir, yn ol]]" 14892226 wikitext text/x-wiki [[Categori:1750au yn ôl cyfandir| 1757]] [[Categori:1757| Cyfandir, yn ol]] 7s11t4lbopqabmcffhlagwt66wpo5tf 14 577795 14892227 2026-05-10T15:27:00Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1789 yn ôl cyfandir}} [[Categori:1780au yn ôl gwlad| 1789]] [[Categori:1789| Gwlad]] [[Categori:Blynyddoedd y 18fed ganrif yn ôl gwlad]]" 14892227 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1789 yn ôl cyfandir}} [[Categori:1780au yn ôl gwlad| 1789]] [[Categori:1789| Gwlad]] [[Categori:Blynyddoedd y 18fed ganrif yn ôl gwlad]] iyhdclcbzx582ush2u1l81ohgdxjo3w 14 577796 14892228 2026-05-10T15:30:02Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1815 yn yr Iseldiroedd}} [[Categori:1815 yn Ewrop|Iseldiroedd, Yr]] [[Categori:1815 yn ôl gwlad|Iseldiroedd, Yr]] [[Categori:1810au yn yr Iseldiroedd]]" 14892228 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1815 yn yr Iseldiroedd}} [[Categori:1815 yn Ewrop|Iseldiroedd, Yr]] [[Categori:1815 yn ôl gwlad|Iseldiroedd, Yr]] [[Categori:1810au yn yr Iseldiroedd]] lwxgssbmd32mib0mnrwdf7aepbm6fq9 14 577797 14892229 2026-05-10T15:31:30Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1810au yn yr Iseldiroedd}} [[Categori:1810au yn Ewrop yn ôl gwlad|Iseldiroedd, Yr]] [[Categori:1810au yn ôl gwlad|Iseldiroedd, Yr]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn yr Iseldiroedd]]" 14892229 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1810au yn yr Iseldiroedd}} [[Categori:1810au yn Ewrop yn ôl gwlad|Iseldiroedd, Yr]] [[Categori:1810au yn ôl gwlad|Iseldiroedd, Yr]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn yr Iseldiroedd]] gpkoeciajggej3x7cp1vfqd4t5ugkf7 14 577798 14892230 2026-05-10T15:32:34Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Degawdau yn yr Iseldiroedd|19]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn Ewrop yn ôl gwlad|Iseldiroedd]] [[Categori:19eg ganrif yn yr Iseldiroedd]]" 14892230 wikitext text/x-wiki [[Categori:Degawdau yn yr Iseldiroedd|19]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn Ewrop yn ôl gwlad|Iseldiroedd]] [[Categori:19eg ganrif yn yr Iseldiroedd]] 9y2q7h4udi4rrsnaxkmuvixj1zamtf6 0 577799 14892232 2026-05-10T15:41:55Z Dafyddt 942 Dechrau tudalen newydd gyda "{{Infobox politician|name=Huw Thomas|image=Huw Thomas, Leader of Cardiff Council.jpg|alt=|caption=Llun swyddogol, 2024|office=Arweinydd Cyngor Caerdydd|term_start=8 Mai 2017|term_end=|predecessor=Phil Bale|successor=|birth_date=1985|birth_place=[[Aberystwyth]]|party=[[Llafur Cymru]]|alma_mater=[[Prifysgol Rhydychen]], [[Prifysgol Aberystwyth]]|office2=Cynghorydd Caerdydd dros y Sblot|office1=[[Aelod o'r Senedd]] dros Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdy..." 14892232 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician|name=Huw Thomas|image=Huw Thomas, Leader of Cardiff Council.jpg|alt=|caption=Llun swyddogol, 2024|office=Arweinydd Cyngor Caerdydd|term_start=8 Mai 2017|term_end=|predecessor=Phil Bale|successor=|birth_date=1985|birth_place=[[Aberystwyth]]|party=[[Llafur Cymru]]|alma_mater=[[Prifysgol Rhydychen]], [[Prifysgol Aberystwyth]]|office2=Cynghorydd Caerdydd dros y Sblot|office1=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]]|term_start1=8 Mai 2026|term_start2=3 Mai 2012}} Gwleidydd o Gymru yw '''Huw Thomas''' (ganwyd [[1985]]) sydd wedi gwasanaethu fel [[Aelod o'r Senedd]] (MS) dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Gaerdydd Penarth]] ers 2026. <ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Wales' Senedd Election results in full as new political map of Wales unveiled|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/wales-senedd-election-results-2026-33858709|work=Wales Online|date=8 May 2026|language=en}}</ref> Yn aelod o [[Llafur Cymru|Lafur Cymru]], roedd Thomas yn arweinydd [[Cyngor Caerdydd]] rhwng 2017 a 2026.<ref>{{Cite news|last=Ruth Mosalski|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/cardiff-labours-group-picks-huw-13004903|title=Cardiff Labour group picks Huw Thomas as its new leader|work=Wales Online|date=8 May 2017|access-date=17 April 2018}}</ref> == Plentyndod ac addysg == Ganwyd Huw Thomas yn Aberystwyth ym 1985 a mynychodd ysgolion lleol cyn astudio Cerddoriaeth ym [[Prifysgol Rhydychen|Mhrifysgol Rhydychen]] a gradd Meistr mewn Cysylltiadau Rhyngwladol ym [[Prifysgol Aberystwyth|Mhrifysgol Aberystwyth.]] Ar ôl graddio bu’n gweithio yn y trydydd sector yng Nghaerdydd, gan gynnwys i [[Sustrans]]<ref name=":0">{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=26 July 2013|title=Council leader forced into double reshuffle|work=South Wales Echo|pages=11}}</ref> ac fel Pennaeth [[Cymorth Cristnogol]] Cymru.<ref>{{Cite news|date=26 May 2015|title=City Councillor 'privileged' to be head of Christian Aid|work=South Wales Echo|pages=9}}</ref> == Gyrfa wleidyddol == === Cyngor Caerdydd (2012-2014) === Etholwyd Thomas i gynrychioli [[Y Sblot|ward Sblot]] ar Gyngor Caerdydd yn [[Etholiad Cyngor Caerdydd, 2012|2012]] ac fe'i penodwyd ar unwaith fel Aelod Gweithredol dros Aelod y Cabinet dros Ddiwylliant, Hamdden a Chwaraeon yn y weinyddiaeth Lafur newydd.<ref>{{Cite news|date=15 May 2012|title=NEW LEADER JOYCE SPRINGS CABINET SHOCK|work=South Wales Echo|pages=10}}</ref> Yn y rôl hon goruchwyliodd adnewyddu canolfan hamdden [[Y Tyllgoed|Fairwater]],<ref>{{Cite news|date=19 June 2012|title=Leisure centre gets a revamp|work=South Wales Echo|pages=13}}</ref> yn ogystal â'r rhan fach a chwaraeodd Caerdydd yng [[Gemau Olympaidd yr Haf 2012|Ngemau Olympaidd 2012.]]<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=19 July 2012|title=THE OLYMPIC PROFITS &LOSS; Sports chief insists Cardiff's host city status will generate unprecedented global exposure|work=South Wales Echo|pages=4}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, methodd y cynlluniau i gynnal Confensiwn Bocsio'r Byd yng Nghaerdydd yn 2013, gyda threfnwyr y Confensiwn yn dweud nad oedd y weinyddiaeth newydd wedi 'dangos unrhyw ddiddordeb' mewn cynnal y digwyddiad. Ymatebodd Thomas trwy ddweud nad oedd y gost o £200,000 a addawodd y weinyddiaeth flaenorol "wedi cyflwyno dim i bobl gyffredin", gan ddisgrifio'r costau y gofynnwyd i'r cyngor gyfrannu atynt fel rhai 'syfrdanol'.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=25 July 2012|title=POLITICAL ROW AS BIG BOXING EVENT IS CANCELLED; Organisers pull out of convention as the new Labour council says it would not benefit many|work=South Wales Echo|pages=10}}</ref> Galwodd cyn-Ddirprwy arweinydd y Cyngor, [[Neil McEvoy|Neil McEvoy,]] am ymddiswyddiad Thomas oherwydd i'r digwyddiad cael ei ganslo.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=27 July 2012|title='Councillor should resign over boxing cancellation'; Ex deputy council leader furious convention not going ahead|work=South Wales Echo|pages=27}}</ref> Yn ddiweddarach, cyhoeddodd Thomas grantiau datblygu bocsio cymunedol ar gyfer 8 clwb bocsio ledled Caerdydd.<ref>{{Cite news|title=Pleased as punch with boxing grants|work=South Wales Echo|pages=10}}</ref> Bu hefyd yn gweithio tuag at geisiadau i Gaerdydd gynnal twrnamaint pêl-droed [[Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2020|Ewro 2020]]<ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 January 2013|title=Setback to Euro 2020 Game Plan|work=South Wales Echo|pages=26–27}}</ref><ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 January 2013|title='Two airports' rule could see Wales' Euro 2020 dream end; BUT BRISTOL DEAL COULD MEAN CAPITAL HOSTS GAMES|work=The Western Mail|pages=15}}</ref> a Gemau'r Gymanwlad 2026,<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=15 February 2013|title=READY, SET GO AS CITY STARTS BID FOR GAMES; Ambitious wish list of sporting events is announced by council; as part of plan to bring 2026 Commonwealth Games to capital|work=South Wales Echo|pages=4–5}}</ref> a sicrhaodd Ras Cefnfor Volvo 2018.<ref>{{Cite news|date=6 March 2013|title=CARDIFF UNVEILED AS HOST PORT FOR VOLVO OCEAN RACE 2017-18|work=UK Government News}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sanders|first=Alison|date=7 March 2013|title=IT'S THE SAIL OF THE CENTURY!; Biggest yacht race in world set to stop off in the capital|work=South Wales Echo|pages=14–15}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, methodd y cynlluniau i gynnal Confensiwn Bocsio'r Byd yng Nghaerdydd yn 2013, gyda threfnwyr y Confensiwn yn dweud nad oedd y weinyddiaeth newydd wedi 'dangos unrhyw ddiddordeb' mewn cynnal y digwyddiad. Ymatebodd Thomas trwy ddweud nad oedd y gost o £200,000 a addawodd y weinyddiaeth flaenorol "wedi cyflwyno dim i bobl gyffredin", gan ddisgrifio'r costau y gofynnwyd i'r cyngor gyfrannu atynt fel rhai 'syfrdanol'.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=25 July 2012|title=POLITICAL ROW AS BIG BOXING EVENT IS CANCELLED; Organisers pull out of convention as the new Labour council says it would not benefit many|work=South Wales Echo|pages=10}}</ref> Galwodd cyn-Ddirprwy arweinydd y Cyngor, [[Neil McEvoy|Neil McEvoy,]] am ymddiswyddiad Thomas oherwydd i'r digwyddiad cael ei ganslo.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=27 July 2012|title='Councillor should resign over boxing cancellation'; Ex deputy council leader furious convention not going ahead|work=South Wales Echo|pages=27}}</ref> Yn ddiweddarach, cyhoeddodd Thomas grantiau datblygu bocsio cymunedol ar gyfer 8 clwb bocsio ledled Caerdydd.<ref>{{Cite news|title=Pleased as punch with boxing grants|work=South Wales Echo|pages=10}}</ref> Bu hefyd yn gweithio tuag at geisiadau i Gaerdydd gynnal twrnamaint pêl-droed [[Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2020|Ewro 2020]]<ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 January 2013|title=Setback to Euro 2020 Game Plan|work=South Wales Echo|pages=26–27}}</ref><ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 January 2013|title='Two airports' rule could see Wales' Euro 2020 dream end; BUT BRISTOL DEAL COULD MEAN CAPITAL HOSTS GAMES|work=The Western Mail|pages=15}}</ref> a Gemau'r Gymanwlad 2026,<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=15 February 2013|title=READY, SET GO AS CITY STARTS BID FOR GAMES; Ambitious wish list of sporting events is announced by council; as part of plan to bring 2026 Commonwealth Games to capital|work=South Wales Echo|pages=4–5}}</ref> a sicrhaodd Ras Cefnfor Volvo 2018.<ref>{{Cite news|date=6 March 2013|title=CARDIFF UNVEILED AS HOST PORT FOR VOLVO OCEAN RACE 2017-18|work=UK Government News}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sanders|first=Alison|date=7 March 2013|title=IT'S THE SAIL OF THE CENTURY!; Biggest yacht race in world set to stop off in the capital|work=South Wales Echo|pages=14–15}}</ref> === Ymgyrch Ceredigion 2015 === Ym mis Chwefror 2014<ref>{{Cite news|date=10 February 2014|title=Huw Thomas selected as Welsh Labour candidate for Ceredigion|work=Tivyside Advertiser}}</ref> dewiswyd Thomas yn ymgeisydd [[Llafur Cymru]] i sefyll dros [[Ceredigion (etholaeth seneddol)|Geredigion]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|Etholiad Cyffredinol 2015]] lle gorffennodd yn bumed gyda 9.7% o'r bleidlais. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/politics/constituencies/W07000064#election2015-logo|title=Ceredigion parliamentary constituency - Election 2015|via=bbc.co.uk}}</ref> Yn ystod yr etholiad roedd yn feirniadol iawn o'i wrthwynebydd [[Plaid Cymru|Plaid Cymru,]] Mike Parker, ynghylch sylwadau Parker a wnaed yn 2001 am bobl o Loegr yn dod i fyw yng Nghymru, a ddisgrifiodd fel rhannau o Gymru a oedd yn cael eu byw gan "bobl wallgof yr Ateb Terfynol sy'n cario gynnau" a chymharodd fewnfudwyr o Loegr [â Chanolbarth Cymru] â Natsïaid. Dywedodd Thomas: "Ni ddylai fod lle yn ein gwleidyddiaeth na'n cymdeithas i iaith mor rhaniadol a chasineb."<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32215894|title=Election 2015: Plaid Cymru candidate in Nazi slur row|work=BBC News|date=8 April 2015|via=bbc.co.uk}}</ref> Daeth i'r amlwg yn ystod yr ymgyrch ei fod, fel myfyriwr, wedi awgrymu i ffrindiau yng Nghymru trwy fforwm ar-lein y gallai ceir a oedd yn chwifio Baner Lloegr yn ystod [[Cwpan y Byd Pêl-droed 2006|Cwpan y Byd 2006]] gael eu fandaleiddio â tippex, gan awgrymu ar yr un pryd fod y rhai a'u chwifiodd yn "simpleton" neu'n "hiliol achlysurol". Ymddiheurodd Thomas am y sylwadau yn 2015 pan gawsant eu cyhoeddi gan y BBC.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32249455|title=Election 2015: Candidate suggested cars be damaged|work=BBC News|date=10 April 2015|via=bbc.co.uk}}</ref> === Arweinydd Cyngor Caerdydd (2017-2026) === Ail-etholwyd Thomas yn Gynghorydd yn 2017 a chyhoeddodd yn gyflym ei fod yn bwriadu herio arweinydd Cyngor Caerdydd ar y pryd, Phil Bale, am yr arweinyddiaeth - her a enillodd.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Bale ousted as city leader|url=https://www.pressreader.com/uk/south-wales-echo/20170509/281487866262804|access-date=1 August 2021|publisher=South Wales Echo|date=9 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mosalski|first=Ruth|title=These are the people who have been put in charge of running Cardiff's cabinet – and former leader Russell Goodway is back|date=16 May 2017|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/people-who-been-put-charge-13040072|publisher=WalesOnline|access-date=1 August 2021}}</ref><ref>{{Cite news|date=2017-05-08|title=Cardiff council: Huw Thomas is new Labour group leader|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-39846901|access-date=2024-06-25|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> Ar y pryd, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Cymru, yn 31 oed.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|date=9 May 2017|title=Youngest council leader, 31, takes over|work=The Western Mail|pages=6}}</ref> Dywedodd fod adeiladu [[Cyfnewidfa Fysiau Caerdydd|Cyfnewidfa Bysiau newydd Caerdydd]] a chynllun ailddatblygu Sgwâr Canolog, yn ogystal ag arena dan do newydd i Gaerdydd, yn flaenoriaethau iddo ar ôl dod yn arweinydd.<ref>{{Cite news|last=Barry|first=Sion|title='Bus terminal and indoor arena are my top priorities'|work=The Western Mail|pages=22–23}}</ref> Fel arweinydd cynigiodd gynllun 'Crossrail' arddull Caerdydd,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-48869196|title=South Wales Metro: Cardiff council proposes 'Crossrail' scheme|work=BBC News|date=4 July 2019|via=bbc.co.uk}}</ref> a chafodd ei feirniadu am awgrymu Tâl Tagfeydd i Gaerdydd.<ref>{{Cite web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/cardiff-council-leader-huw-thomas-17587617|title=Cardiff council leader Huw Thomas answers the key criticisms of the proposed congestion charge|date=20 January 2020}}</ref> === Aelod o'r Senedd (2026-presennol) === Dewiswyd Thomas fel prif ymgeisydd Llafur Cymru ar gyfer [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|etholiad y Senedd yn 2026]] yn uwch-etholaeth newydd [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth.]]<ref>{{Cite web|last=Mansfield|first=Mark|date=2025-11-18|title=Gething supporters win top two places on Labour Senedd list in Cardiff|url=https://nation.cymru/news/gething-supporters-win-top-two-places-on-labour-senedd-list-in-cardiff/|access-date=2025-11-18|website=Nation.Cymru|language=en-GB}}</ref> Cafodd ei ethol yn AS wedi hynny.<ref>{{Cite news|title=Caerdydd Penarth - Welsh Parliament constituency|url=https://www.bbc.com/news/election/2026/wales/constituencies/W09000053|access-date=2026-05-09|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Thomas, Huw}} [[Categori:Genedigaethau 1985]] [[Categori:Pobl o Aberystwyth]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Rhydychen]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth]] [[Categori:Gwleidyddion o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] 1xghq6613t77lu55eh884s38drb6qh9 14892265 14892232 2026-05-10T19:15:40Z Dafyddt 942 14892265 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician |name=Huw Thomas |image=Huw Thomas, Leader of Cardiff Council.jpg |alt= |caption=Llun swyddogol, 2024 |office=Arweinydd Cyngor Caerdydd |term_start=8 Mai 2017 |term_end=10 Mai 2026 |predecessor=Phil Bale |successor= |birth_date=1985 |birth_place=[[Aberystwyth]] |party=[[Llafur Cymru]] |alma_mater=[[Prifysgol Rhydychen]], [[Prifysgol Aberystwyth]] |office2=Cynghorydd Caerdydd dros y Sblot |office1=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |term_start1=8 Mai 2026 |term_start2=3 Mai 2012 |term_end2= }} Gwleidydd o Gymru yw '''Huw Thomas''' (ganwyd [[1985]]) sydd wedi gwasanaethu fel [[Aelod o'r Senedd]] (MS) dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Gaerdydd Penarth]] ers 2026. <ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Wales' Senedd Election results in full as new political map of Wales unveiled|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/wales-senedd-election-results-2026-33858709|work=Wales Online|date=8 Mai 2026|language=en}}</ref> Yn aelod o [[Llafur Cymru|Lafur Cymru]], roedd Thomas yn arweinydd [[Cyngor Caerdydd]] rhwng 2017 a 2026.<ref>{{Cite news|last=Ruth Mosalski|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/cardiff-labours-group-picks-huw-13004903|title=Cardiff Labour group picks Huw Thomas as its new leader|work=Wales Online|date=8 Mai 2017|access-date=17 Ebrill 2018|language=en}}</ref> == Plentyndod ac addysg == Ganwyd Huw Thomas yn Aberystwyth ym 1985 a mynychodd ysgolion lleol cyn astudio Cerddoriaeth ym [[Prifysgol Rhydychen|Mhrifysgol Rhydychen]] a gradd Meistr mewn Cysylltiadau Rhyngwladol ym [[Prifysgol Aberystwyth|Mhrifysgol Aberystwyth.]] Ar ôl graddio bu’n gweithio yn y trydydd sector yng Nghaerdydd, gan gynnwys i [[Sustrans]]<ref name=":0">{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=26 Gorffennaf 2013|title=Council leader forced into double reshuffle|work=South Wales Echo|pages=11}}</ref> ac fel Pennaeth [[Cymorth Cristnogol]] Cymru.<ref>{{Cite news|date=26 Mai 2015|title=City Councillor 'privileged' to be head of Christian Aid|work=South Wales Echo|pages=9|language=en}}</ref>|language=en == Gyrfa wleidyddol == === Cyngor Caerdydd (2012-2014) === Etholwyd Thomas i gynrychioli [[Y Sblot|ward Sblot]] ar Gyngor Caerdydd yn [[Etholiad Cyngor Caerdydd, 2012|2012]] ac fe'i penodwyd ar unwaith fel Aelod Gweithredol dros Aelod y Cabinet dros Ddiwylliant, Hamdden a Chwaraeon yn y weinyddiaeth Lafur newydd.<ref>{{Cite news|date=15 Mai 2012|title=NEW LEADER JOYCE SPRINGS CABINET SHOCK|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Yn y rôl hon goruchwyliodd adnewyddu canolfan hamdden [[Y Tyllgoed|Fairwater]],<ref>{{Cite news|date=19 Mehefin 2012|title=Leisure centre gets a revamp|work=South Wales Echo|pages=13|language=en}}</ref> yn ogystal â'r rhan fach a chwaraeodd Caerdydd yng [[Gemau Olympaidd yr Haf 2012|Ngemau Olympaidd 2012.]]<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=19 July 2012|title=THE OLYMPIC PROFITS &LOSS; Sports chief insists Cardiff's host city status will generate unprecedented global exposure|work=South Wales Echo|pages=4|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, methodd y cynlluniau i gynnal Confensiwn Bocsio'r Byd yng Nghaerdydd yn 2013, gyda threfnwyr y Confensiwn yn dweud nad oedd y weinyddiaeth newydd wedi 'dangos unrhyw ddiddordeb' mewn cynnal y digwyddiad. Ymatebodd Thomas trwy ddweud nad oedd y gost o £200,000 a addawodd y weinyddiaeth flaenorol "wedi cyflwyno dim i bobl gyffredin", gan ddisgrifio'r costau y gofynnwyd i'r cyngor gyfrannu atynt fel rhai 'syfrdanol'.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=25 Gorffennaf 2012|title=POLITICAL ROW AS BIG BOXING EVENT IS CANCELLED; Organisers pull out of convention as the new Labour council says it would not benefit many|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Galwodd cyn-Ddirprwy arweinydd y Cyngor, [[Neil McEvoy|Neil McEvoy,]] am ymddiswyddiad Thomas oherwydd i'r digwyddiad cael ei ganslo.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=27 Gorffennaf 2012|title='Councillor should resign over boxing cancellation'; Ex deputy council leader furious convention not going ahead|work=South Wales Echo|pages=27|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach, cyhoeddodd Thomas grantiau datblygu bocsio cymunedol ar gyfer 8 clwb bocsio ledled Caerdydd.<ref>{{Cite news|title=Pleased as punch with boxing grants|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Bu hefyd yn gweithio tuag at geisiadau i Gaerdydd gynnal twrnamaint pêl-droed [[Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2020|Ewro 2020]]<ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title=Setback to Euro 2020 Game Plan|work=South Wales Echo|pages=26–27|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title='Two airports' rule could see Wales' Euro 2020 dream end; BUT BRISTOL DEAL COULD MEAN CAPITAL HOSTS GAMES|work=The Western Mail|pages=15|language=en}}</ref> a Gemau'r Gymanwlad 2026,<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=15 Chwefror 2013|title=READY, SET GO AS CITY STARTS BID FOR GAMES; Ambitious wish list of sporting events is announced by council; as part of plan to bring 2026 Commonwealth Games to capital|work=South Wales Echo|pages=4–5|language=en}}</ref> a sicrhaodd Ras Cefnfor Volvo 2018.<ref>{{Cite news|date=6 Mawrth 2013|title=CARDIFF UNVEILED AS HOST PORT FOR VOLVO OCEAN RACE 2017-18|work=UK Government News|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sanders|first=Alison|date=7 Mawrth 2013|title=IT'S THE SAIL OF THE CENTURY!; Biggest yacht race in world set to stop off in the capital|work=South Wales Echo|pages=14–15|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, methodd y cynlluniau i gynnal Confensiwn Bocsio'r Byd yng Nghaerdydd yn 2013, gyda threfnwyr y Confensiwn yn dweud nad oedd y weinyddiaeth newydd wedi 'dangos unrhyw ddiddordeb' mewn cynnal y digwyddiad. Ymatebodd Thomas trwy ddweud nad oedd y gost o £200,000 a addawodd y weinyddiaeth flaenorol "wedi cyflwyno dim i bobl gyffredin", gan ddisgrifio'r costau y gofynnwyd i'r cyngor gyfrannu atynt fel rhai 'syfrdanol'.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=25 Gorffennaf 2012|title=POLITICAL ROW AS BIG BOXING EVENT IS CANCELLED; Organisers pull out of convention as the new Labour council says it would not benefit many|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Galwodd cyn-Ddirprwy arweinydd y Cyngor, [[Neil McEvoy|Neil McEvoy,]] am ymddiswyddiad Thomas oherwydd i'r digwyddiad cael ei ganslo.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=27 Gorffennaf 2012|title='Councillor should resign over boxing cancellation'; Ex deputy council leader furious convention not going ahead|work=South Wales Echo|pages=27|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach, cyhoeddodd Thomas grantiau datblygu bocsio cymunedol ar gyfer 8 clwb bocsio ledled Caerdydd.<ref>{{Cite news|title=Pleased as punch with boxing grants|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Bu hefyd yn gweithio tuag at geisiadau i Gaerdydd gynnal twrnamaint pêl-droed [[Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2020|Ewro 2020]]<ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title=Setback to Euro 2020 Game Plan|work=South Wales Echo|pages=26–27|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title='Two airports' rule could see Wales' Euro 2020 dream end; BUT BRISTOL DEAL COULD MEAN CAPITAL HOSTS GAMES|work=The Western Mail|pages=15|language=en}}</ref> a Gemau'r Gymanwlad 2026,<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=15 February 2013|title=READY, SET GO AS CITY STARTS BID FOR GAMES; Ambitious wish list of sporting events is announced by council; as part of plan to bring 2026 Commonwealth Games to capital|work=South Wales Echo|pages=4–5|language=en}}</ref> a sicrhaodd Ras Cefnfor Volvo 2018.<ref>{{Cite news|date=6 March 2013|title=CARDIFF UNVEILED AS HOST PORT FOR VOLVO OCEAN RACE 2017-18|work=UK Government News}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sanders|first=Alison|date=7 Mawrth 2013|title=IT'S THE SAIL OF THE CENTURY!; Biggest yacht race in world set to stop off in the capital|work=South Wales Echo|pages=14–15|language=en}}</ref> === Ymgyrch Ceredigion 2015 === Ym mis Chwefror 2014<ref>{{Cite news|date=10 Chwefror 2014|title=Huw Thomas selected as Welsh Labour candidate for Ceredigion|work=Tivyside Advertiser|language=en}}</ref> dewiswyd Thomas yn ymgeisydd [[Llafur Cymru]] i sefyll dros [[Ceredigion (etholaeth seneddol)|Geredigion]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|Etholiad Cyffredinol 2015]] lle gorffennodd yn bumed gyda 9.7% o'r bleidlais. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/politics/constituencies/W07000064#election2015-logo|title=Ceredigion parliamentary constituency - Election 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> Yn ystod yr etholiad roedd yn feirniadol iawn o'i wrthwynebydd [[Plaid Cymru|Plaid Cymru,]] Mike Parker, ynghylch sylwadau Parker a wnaed yn 2001 am bobl o Loegr yn dod i fyw yng Nghymru, a ddisgrifiodd fel rhannau o Gymru a oedd yn cael eu byw gan "bobl wallgof yr Ateb Terfynol sy'n cario gynnau" a chymharodd fewnfudwyr o Loegr [â Chanolbarth Cymru] â Natsïaid. Dywedodd Thomas: "Ni ddylai fod lle yn ein gwleidyddiaeth na'n cymdeithas i iaith mor rhaniadol a chasineb."<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32215894|title=Election 2015: Plaid Cymru candidate in Nazi slur row|work=BBC News|date=8 Ebril 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> Daeth i'r amlwg yn ystod yr ymgyrch ei fod, fel myfyriwr, wedi awgrymu i ffrindiau yng Nghymru trwy fforwm ar-lein y gallai ceir a oedd yn chwifio Baner Lloegr yn ystod [[Cwpan y Byd Pêl-droed 2006|Cwpan y Byd 2006]] gael eu fandaleiddio â tippex, gan awgrymu ar yr un pryd fod y rhai a'u chwifiodd yn "simpleton" neu'n "hiliol achlysurol". Ymddiheurodd Thomas am y sylwadau yn 2015 pan gawsant eu cyhoeddi gan y BBC.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32249455|title=Election 2015: Candidate suggested cars be damaged|work=BBC News|date=10 Ebrill 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> === Arweinydd Cyngor Caerdydd (2017-2026) === Ail-etholwyd Thomas yn Gynghorydd yn 2017 a chyhoeddodd yn gyflym ei fod yn bwriadu herio arweinydd Cyngor Caerdydd ar y pryd, Phil Bale, am yr arweinyddiaeth - her a enillodd.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Bale ousted as city leader|url=https://www.pressreader.com/uk/south-wales-echo/20170509/281487866262804|access-date=1 Awst 2021|publisher=South Wales Echo|date=9 Mai 2017}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mosalski|first=Ruth|title=These are the people who have been put in charge of running Cardiff's cabinet – and former leader Russell Goodway is back|date=16 Mai 2017|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/people-who-been-put-charge-13040072|publisher=WalesOnline|access-date=1 Awst 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2017-05-08|title=Cardiff council: Huw Thomas is new Labour group leader|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-39846901|access-date=2024-06-25|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> Ar y pryd, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Cymru, yn 31 oed.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|date=9 Mai 2017|title=Youngest council leader, 31, takes over|work=The Western Mail|pages=6}}</ref> Dywedodd fod adeiladu [[Cyfnewidfa Fysiau Caerdydd|Cyfnewidfa Bysiau newydd Caerdydd]] a chynllun ailddatblygu Sgwâr Canolog, yn ogystal ag arena dan do newydd i Gaerdydd, yn flaenoriaethau iddo ar ôl dod yn arweinydd.<ref>{{Cite news|last=Barry|first=Sion|title='Bus terminal and indoor arena are my top priorities'|work=The Western Mail|pages=22–23|language=en}}</ref> Fel arweinydd cynigiodd gynllun 'Crossrail' arddull Caerdydd,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-48869196|title=South Wales Metro: Cardiff council proposes 'Crossrail' scheme|work=BBC News|date=4 Gorffennaf 2019|via=bbc.co.uk}}</ref> a chafodd ei feirniadu am awgrymu Tâl Tagfeydd i Gaerdydd.<ref>{{Cite web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/cardiff-council-leader-huw-thomas-17587617|title=Cardiff council leader Huw Thomas answers the key criticisms of the proposed congestion charge|date=20 Ionawr 2020|language=en}}</ref> Following his election to the Senedd, on 10 May 2026 Thomas resigned as leader of Cardiff Council.<ref>{{cite news |last=Mosalski |first=Ruth |title=Huw Thomas steps down as leader of Cardiff Council |date=10 Mai 2026 |url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/huw-thomas-steps-down-leader-33918787 |work=Wales Online |access-date=10 Mai 2026|language=en}}</ref> === Aelod o'r Senedd (2026-presennol) === Dewiswyd Thomas fel prif ymgeisydd Llafur Cymru ar gyfer [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|etholiad y Senedd yn 2026]] yn uwch-etholaeth newydd [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth.]]<ref>{{Cite web|last=Mansfield|first=Mark|date=2025-11-18|title=Gething supporters win top two places on Labour Senedd list in Cardiff|url=https://nation.cymru/news/gething-supporters-win-top-two-places-on-labour-senedd-list-in-cardiff/|access-date=2025-11-18|website=Nation.Cymru|language=en-GB}}</ref> Cafodd ei ethol yn AS wedi hynny.<ref>{{Cite news|title=Caerdydd Penarth - Welsh Parliament constituency|url=https://www.bbc.com/news/election/2026/wales/constituencies/W09000053|access-date=2026-05-09|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Thomas, Huw}} [[Categori:Genedigaethau 1985]] [[Categori:Pobl o Aberystwyth]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Rhydychen]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth]] [[Categori:Gwleidyddion o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] 72ozx4qcj8t4pkgl384u3mpjs5hku0j 14892267 14892265 2026-05-10T19:16:53Z Dafyddt 942 14892267 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician |name=Huw Thomas |image=Huw Thomas, Leader of Cardiff Council.jpg |alt= |caption=Llun swyddogol, 2024 |office=Arweinydd Cyngor Caerdydd |term_start=8 Mai 2017 |term_end=10 Mai 2026 |predecessor=Phil Bale |successor= |birth_date=1985 |birth_place=[[Aberystwyth]] |party=[[Llafur Cymru]] |alma_mater=[[Prifysgol Rhydychen]], [[Prifysgol Aberystwyth]] |office2=Cynghorydd Caerdydd dros y Sblot |office1=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |term_start1=8 Mai 2026 |term_start2=3 Mai 2012 |term_end2= }} Gwleidydd o Gymru yw '''Huw Thomas''' (ganwyd [[1985]]) sydd wedi gwasanaethu fel [[Aelod o'r Senedd]] (MS) dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Gaerdydd Penarth]] ers 2026. <ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Wales' Senedd Election results in full as new political map of Wales unveiled|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/wales-senedd-election-results-2026-33858709|work=Wales Online|date=8 Mai 2026|language=en}}</ref> Yn aelod o [[Llafur Cymru|Lafur Cymru]], roedd Thomas yn arweinydd [[Cyngor Caerdydd]] rhwng 2017 a 2026.<ref>{{Cite news|last=Ruth Mosalski|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/cardiff-labours-group-picks-huw-13004903|title=Cardiff Labour group picks Huw Thomas as its new leader|work=Wales Online|date=8 Mai 2017|access-date=17 Ebrill 2018|language=en}}</ref> == Plentyndod ac addysg == Ganwyd Huw Thomas yn Aberystwyth ym 1985 a mynychodd ysgolion lleol cyn astudio Cerddoriaeth ym [[Prifysgol Rhydychen|Mhrifysgol Rhydychen]] a gradd Meistr mewn Cysylltiadau Rhyngwladol ym [[Prifysgol Aberystwyth|Mhrifysgol Aberystwyth.]] Ar ôl graddio bu’n gweithio yn y trydydd sector yng Nghaerdydd, gan gynnwys i [[Sustrans]]<ref name=":0">{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=26 Gorffennaf 2013|title=Council leader forced into double reshuffle|work=South Wales Echo|pages=11}}</ref> ac fel Pennaeth [[Cymorth Cristnogol]] Cymru.<ref>{{Cite news|date=26 Mai 2015|title=City Councillor 'privileged' to be head of Christian Aid|work=South Wales Echo|pages=9|language=en}}</ref> == Gyrfa wleidyddol == === Cyngor Caerdydd (2012-2014) === Etholwyd Thomas i gynrychioli [[Y Sblot|ward Sblot]] ar Gyngor Caerdydd yn [[Etholiad Cyngor Caerdydd, 2012|2012]] ac fe'i penodwyd ar unwaith fel Aelod Gweithredol dros Aelod y Cabinet dros Ddiwylliant, Hamdden a Chwaraeon yn y weinyddiaeth Lafur newydd.<ref>{{Cite news|date=15 Mai 2012|title=NEW LEADER JOYCE SPRINGS CABINET SHOCK|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Yn y rôl hon goruchwyliodd adnewyddu canolfan hamdden [[Y Tyllgoed|Fairwater]],<ref>{{Cite news|date=19 Mehefin 2012|title=Leisure centre gets a revamp|work=South Wales Echo|pages=13|language=en}}</ref> yn ogystal â'r rhan fach a chwaraeodd Caerdydd yng [[Gemau Olympaidd yr Haf 2012|Ngemau Olympaidd 2012.]]<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=19 July 2012|title=THE OLYMPIC PROFITS &LOSS; Sports chief insists Cardiff's host city status will generate unprecedented global exposure|work=South Wales Echo|pages=4|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, methodd y cynlluniau i gynnal Confensiwn Bocsio'r Byd yng Nghaerdydd yn 2013, gyda threfnwyr y Confensiwn yn dweud nad oedd y weinyddiaeth newydd wedi 'dangos unrhyw ddiddordeb' mewn cynnal y digwyddiad. Ymatebodd Thomas trwy ddweud nad oedd y gost o £200,000 a addawodd y weinyddiaeth flaenorol "wedi cyflwyno dim i bobl gyffredin", gan ddisgrifio'r costau y gofynnwyd i'r cyngor gyfrannu atynt fel rhai 'syfrdanol'.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=25 Gorffennaf 2012|title=POLITICAL ROW AS BIG BOXING EVENT IS CANCELLED; Organisers pull out of convention as the new Labour council says it would not benefit many|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Galwodd cyn-Ddirprwy arweinydd y Cyngor, [[Neil McEvoy|Neil McEvoy,]] am ymddiswyddiad Thomas oherwydd i'r digwyddiad cael ei ganslo.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=27 Gorffennaf 2012|title='Councillor should resign over boxing cancellation'; Ex deputy council leader furious convention not going ahead|work=South Wales Echo|pages=27|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach, cyhoeddodd Thomas grantiau datblygu bocsio cymunedol ar gyfer 8 clwb bocsio ledled Caerdydd.<ref>{{Cite news|title=Pleased as punch with boxing grants|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Bu hefyd yn gweithio tuag at geisiadau i Gaerdydd gynnal twrnamaint pêl-droed [[Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2020|Ewro 2020]]<ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title=Setback to Euro 2020 Game Plan|work=South Wales Echo|pages=26–27|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title='Two airports' rule could see Wales' Euro 2020 dream end; BUT BRISTOL DEAL COULD MEAN CAPITAL HOSTS GAMES|work=The Western Mail|pages=15|language=en}}</ref> a Gemau'r Gymanwlad 2026,<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=15 Chwefror 2013|title=READY, SET GO AS CITY STARTS BID FOR GAMES; Ambitious wish list of sporting events is announced by council; as part of plan to bring 2026 Commonwealth Games to capital|work=South Wales Echo|pages=4–5|language=en}}</ref> a sicrhaodd Ras Cefnfor Volvo 2018.<ref>{{Cite news|date=6 Mawrth 2013|title=CARDIFF UNVEILED AS HOST PORT FOR VOLVO OCEAN RACE 2017-18|work=UK Government News|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sanders|first=Alison|date=7 Mawrth 2013|title=IT'S THE SAIL OF THE CENTURY!; Biggest yacht race in world set to stop off in the capital|work=South Wales Echo|pages=14–15|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, methodd y cynlluniau i gynnal Confensiwn Bocsio'r Byd yng Nghaerdydd yn 2013, gyda threfnwyr y Confensiwn yn dweud nad oedd y weinyddiaeth newydd wedi 'dangos unrhyw ddiddordeb' mewn cynnal y digwyddiad. Ymatebodd Thomas trwy ddweud nad oedd y gost o £200,000 a addawodd y weinyddiaeth flaenorol "wedi cyflwyno dim i bobl gyffredin", gan ddisgrifio'r costau y gofynnwyd i'r cyngor gyfrannu atynt fel rhai 'syfrdanol'.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=25 Gorffennaf 2012|title=POLITICAL ROW AS BIG BOXING EVENT IS CANCELLED; Organisers pull out of convention as the new Labour council says it would not benefit many|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Galwodd cyn-Ddirprwy arweinydd y Cyngor, [[Neil McEvoy|Neil McEvoy,]] am ymddiswyddiad Thomas oherwydd i'r digwyddiad cael ei ganslo.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=27 Gorffennaf 2012|title='Councillor should resign over boxing cancellation'; Ex deputy council leader furious convention not going ahead|work=South Wales Echo|pages=27|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach, cyhoeddodd Thomas grantiau datblygu bocsio cymunedol ar gyfer 8 clwb bocsio ledled Caerdydd.<ref>{{Cite news|title=Pleased as punch with boxing grants|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Bu hefyd yn gweithio tuag at geisiadau i Gaerdydd gynnal twrnamaint pêl-droed [[Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2020|Ewro 2020]]<ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title=Setback to Euro 2020 Game Plan|work=South Wales Echo|pages=26–27|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title='Two airports' rule could see Wales' Euro 2020 dream end; BUT BRISTOL DEAL COULD MEAN CAPITAL HOSTS GAMES|work=The Western Mail|pages=15|language=en}}</ref> a Gemau'r Gymanwlad 2026,<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=15 February 2013|title=READY, SET GO AS CITY STARTS BID FOR GAMES; Ambitious wish list of sporting events is announced by council; as part of plan to bring 2026 Commonwealth Games to capital|work=South Wales Echo|pages=4–5|language=en}}</ref> a sicrhaodd Ras Cefnfor Volvo 2018.<ref>{{Cite news|date=6 March 2013|title=CARDIFF UNVEILED AS HOST PORT FOR VOLVO OCEAN RACE 2017-18|work=UK Government News}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sanders|first=Alison|date=7 Mawrth 2013|title=IT'S THE SAIL OF THE CENTURY!; Biggest yacht race in world set to stop off in the capital|work=South Wales Echo|pages=14–15|language=en}}</ref> === Ymgyrch Ceredigion 2015 === Ym mis Chwefror 2014<ref>{{Cite news|date=10 Chwefror 2014|title=Huw Thomas selected as Welsh Labour candidate for Ceredigion|work=Tivyside Advertiser|language=en}}</ref> dewiswyd Thomas yn ymgeisydd [[Llafur Cymru]] i sefyll dros [[Ceredigion (etholaeth seneddol)|Geredigion]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|Etholiad Cyffredinol 2015]] lle gorffennodd yn bumed gyda 9.7% o'r bleidlais. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/politics/constituencies/W07000064#election2015-logo|title=Ceredigion parliamentary constituency - Election 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> Yn ystod yr etholiad roedd yn feirniadol iawn o'i wrthwynebydd [[Plaid Cymru|Plaid Cymru,]] Mike Parker, ynghylch sylwadau Parker a wnaed yn 2001 am bobl o Loegr yn dod i fyw yng Nghymru, a ddisgrifiodd fel rhannau o Gymru a oedd yn cael eu byw gan "bobl wallgof yr Ateb Terfynol sy'n cario gynnau" a chymharodd fewnfudwyr o Loegr [â Chanolbarth Cymru] â Natsïaid. Dywedodd Thomas: "Ni ddylai fod lle yn ein gwleidyddiaeth na'n cymdeithas i iaith mor rhaniadol a chasineb."<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32215894|title=Election 2015: Plaid Cymru candidate in Nazi slur row|work=BBC News|date=8 Ebrill 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> Daeth i'r amlwg yn ystod yr ymgyrch ei fod, fel myfyriwr, wedi awgrymu i ffrindiau yng Nghymru trwy fforwm ar-lein y gallai ceir a oedd yn chwifio Baner Lloegr yn ystod [[Cwpan y Byd Pêl-droed 2006|Cwpan y Byd 2006]] gael eu fandaleiddio â tippex, gan awgrymu ar yr un pryd fod y rhai a'u chwifiodd yn "simpleton" neu'n "hiliol achlysurol". Ymddiheurodd Thomas am y sylwadau yn 2015 pan gawsant eu cyhoeddi gan y BBC.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32249455|title=Election 2015: Candidate suggested cars be damaged|work=BBC News|date=10 Ebrill 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> === Arweinydd Cyngor Caerdydd (2017-2026) === Ail-etholwyd Thomas yn Gynghorydd yn 2017 a chyhoeddodd yn gyflym ei fod yn bwriadu herio arweinydd Cyngor Caerdydd ar y pryd, Phil Bale, am yr arweinyddiaeth - her a enillodd.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Bale ousted as city leader|url=https://www.pressreader.com/uk/south-wales-echo/20170509/281487866262804|access-date=1 Awst 2021|publisher=South Wales Echo|date=9 Mai 2017}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mosalski|first=Ruth|title=These are the people who have been put in charge of running Cardiff's cabinet – and former leader Russell Goodway is back|date=16 Mai 2017|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/people-who-been-put-charge-13040072|publisher=WalesOnline|access-date=1 Awst 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2017-05-08|title=Cardiff council: Huw Thomas is new Labour group leader|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-39846901|access-date=2024-06-25|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> Ar y pryd, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Cymru, yn 31 oed.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|date=9 Mai 2017|title=Youngest council leader, 31, takes over|work=The Western Mail|pages=6}}</ref> Dywedodd fod adeiladu [[Cyfnewidfa Fysiau Caerdydd|Cyfnewidfa Bysiau newydd Caerdydd]] a chynllun ailddatblygu Sgwâr Canolog, yn ogystal ag arena dan do newydd i Gaerdydd, yn flaenoriaethau iddo ar ôl dod yn arweinydd.<ref>{{Cite news|last=Barry|first=Sion|title='Bus terminal and indoor arena are my top priorities'|work=The Western Mail|pages=22–23|language=en}}</ref> Fel arweinydd cynigiodd gynllun 'Crossrail' arddull Caerdydd,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-48869196|title=South Wales Metro: Cardiff council proposes 'Crossrail' scheme|work=BBC News|date=4 Gorffennaf 2019|via=bbc.co.uk}}</ref> a chafodd ei feirniadu am awgrymu Tâl Tagfeydd i Gaerdydd.<ref>{{Cite web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/cardiff-council-leader-huw-thomas-17587617|title=Cardiff council leader Huw Thomas answers the key criticisms of the proposed congestion charge|date=20 Ionawr 2020|language=en}}</ref> Following his election to the Senedd, on 10 May 2026 Thomas resigned as leader of Cardiff Council.<ref>{{cite news |last=Mosalski |first=Ruth |title=Huw Thomas steps down as leader of Cardiff Council |date=10 Mai 2026 |url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/huw-thomas-steps-down-leader-33918787 |work=Wales Online |access-date=10 Mai 2026|language=en}}</ref> === Aelod o'r Senedd (2026-presennol) === Dewiswyd Thomas fel prif ymgeisydd Llafur Cymru ar gyfer [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|etholiad y Senedd yn 2026]] yn uwch-etholaeth newydd [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth.]]<ref>{{Cite web|last=Mansfield|first=Mark|date=2025-11-18|title=Gething supporters win top two places on Labour Senedd list in Cardiff|url=https://nation.cymru/news/gething-supporters-win-top-two-places-on-labour-senedd-list-in-cardiff/|access-date=2025-11-18|website=Nation.Cymru|language=en-GB}}</ref> Cafodd ei ethol yn AS wedi hynny.<ref>{{Cite news|title=Caerdydd Penarth - Welsh Parliament constituency|url=https://www.bbc.com/news/election/2026/wales/constituencies/W09000053|access-date=2026-05-09|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Thomas, Huw}} [[Categori:Genedigaethau 1985]] [[Categori:Pobl o Aberystwyth]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Rhydychen]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth]] [[Categori:Gwleidyddion o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] q79ncc7t94vkhul7tyvndonb1s8cayx 14892269 14892267 2026-05-10T19:17:47Z Dafyddt 942 /* Arweinydd Cyngor Caerdydd (2017-2026) */ 14892269 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician |name=Huw Thomas |image=Huw Thomas, Leader of Cardiff Council.jpg |alt= |caption=Llun swyddogol, 2024 |office=Arweinydd Cyngor Caerdydd |term_start=8 Mai 2017 |term_end=10 Mai 2026 |predecessor=Phil Bale |successor= |birth_date=1985 |birth_place=[[Aberystwyth]] |party=[[Llafur Cymru]] |alma_mater=[[Prifysgol Rhydychen]], [[Prifysgol Aberystwyth]] |office2=Cynghorydd Caerdydd dros y Sblot |office1=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |term_start1=8 Mai 2026 |term_start2=3 Mai 2012 |term_end2= }} Gwleidydd o Gymru yw '''Huw Thomas''' (ganwyd [[1985]]) sydd wedi gwasanaethu fel [[Aelod o'r Senedd]] (MS) dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Gaerdydd Penarth]] ers 2026. <ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Wales' Senedd Election results in full as new political map of Wales unveiled|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/wales-senedd-election-results-2026-33858709|work=Wales Online|date=8 Mai 2026|language=en}}</ref> Yn aelod o [[Llafur Cymru|Lafur Cymru]], roedd Thomas yn arweinydd [[Cyngor Caerdydd]] rhwng 2017 a 2026.<ref>{{Cite news|last=Ruth Mosalski|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/cardiff-labours-group-picks-huw-13004903|title=Cardiff Labour group picks Huw Thomas as its new leader|work=Wales Online|date=8 Mai 2017|access-date=17 Ebrill 2018|language=en}}</ref> == Plentyndod ac addysg == Ganwyd Huw Thomas yn Aberystwyth ym 1985 a mynychodd ysgolion lleol cyn astudio Cerddoriaeth ym [[Prifysgol Rhydychen|Mhrifysgol Rhydychen]] a gradd Meistr mewn Cysylltiadau Rhyngwladol ym [[Prifysgol Aberystwyth|Mhrifysgol Aberystwyth.]] Ar ôl graddio bu’n gweithio yn y trydydd sector yng Nghaerdydd, gan gynnwys i [[Sustrans]]<ref name=":0">{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=26 Gorffennaf 2013|title=Council leader forced into double reshuffle|work=South Wales Echo|pages=11}}</ref> ac fel Pennaeth [[Cymorth Cristnogol]] Cymru.<ref>{{Cite news|date=26 Mai 2015|title=City Councillor 'privileged' to be head of Christian Aid|work=South Wales Echo|pages=9|language=en}}</ref> == Gyrfa wleidyddol == === Cyngor Caerdydd (2012-2014) === Etholwyd Thomas i gynrychioli [[Y Sblot|ward Sblot]] ar Gyngor Caerdydd yn [[Etholiad Cyngor Caerdydd, 2012|2012]] ac fe'i penodwyd ar unwaith fel Aelod Gweithredol dros Aelod y Cabinet dros Ddiwylliant, Hamdden a Chwaraeon yn y weinyddiaeth Lafur newydd.<ref>{{Cite news|date=15 Mai 2012|title=NEW LEADER JOYCE SPRINGS CABINET SHOCK|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Yn y rôl hon goruchwyliodd adnewyddu canolfan hamdden [[Y Tyllgoed|Fairwater]],<ref>{{Cite news|date=19 Mehefin 2012|title=Leisure centre gets a revamp|work=South Wales Echo|pages=13|language=en}}</ref> yn ogystal â'r rhan fach a chwaraeodd Caerdydd yng [[Gemau Olympaidd yr Haf 2012|Ngemau Olympaidd 2012.]]<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=19 July 2012|title=THE OLYMPIC PROFITS &LOSS; Sports chief insists Cardiff's host city status will generate unprecedented global exposure|work=South Wales Echo|pages=4|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, methodd y cynlluniau i gynnal Confensiwn Bocsio'r Byd yng Nghaerdydd yn 2013, gyda threfnwyr y Confensiwn yn dweud nad oedd y weinyddiaeth newydd wedi 'dangos unrhyw ddiddordeb' mewn cynnal y digwyddiad. Ymatebodd Thomas trwy ddweud nad oedd y gost o £200,000 a addawodd y weinyddiaeth flaenorol "wedi cyflwyno dim i bobl gyffredin", gan ddisgrifio'r costau y gofynnwyd i'r cyngor gyfrannu atynt fel rhai 'syfrdanol'.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=25 Gorffennaf 2012|title=POLITICAL ROW AS BIG BOXING EVENT IS CANCELLED; Organisers pull out of convention as the new Labour council says it would not benefit many|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Galwodd cyn-Ddirprwy arweinydd y Cyngor, [[Neil McEvoy|Neil McEvoy,]] am ymddiswyddiad Thomas oherwydd i'r digwyddiad cael ei ganslo.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=27 Gorffennaf 2012|title='Councillor should resign over boxing cancellation'; Ex deputy council leader furious convention not going ahead|work=South Wales Echo|pages=27|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach, cyhoeddodd Thomas grantiau datblygu bocsio cymunedol ar gyfer 8 clwb bocsio ledled Caerdydd.<ref>{{Cite news|title=Pleased as punch with boxing grants|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Bu hefyd yn gweithio tuag at geisiadau i Gaerdydd gynnal twrnamaint pêl-droed [[Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2020|Ewro 2020]]<ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title=Setback to Euro 2020 Game Plan|work=South Wales Echo|pages=26–27|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title='Two airports' rule could see Wales' Euro 2020 dream end; BUT BRISTOL DEAL COULD MEAN CAPITAL HOSTS GAMES|work=The Western Mail|pages=15|language=en}}</ref> a Gemau'r Gymanwlad 2026,<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=15 Chwefror 2013|title=READY, SET GO AS CITY STARTS BID FOR GAMES; Ambitious wish list of sporting events is announced by council; as part of plan to bring 2026 Commonwealth Games to capital|work=South Wales Echo|pages=4–5|language=en}}</ref> a sicrhaodd Ras Cefnfor Volvo 2018.<ref>{{Cite news|date=6 Mawrth 2013|title=CARDIFF UNVEILED AS HOST PORT FOR VOLVO OCEAN RACE 2017-18|work=UK Government News|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sanders|first=Alison|date=7 Mawrth 2013|title=IT'S THE SAIL OF THE CENTURY!; Biggest yacht race in world set to stop off in the capital|work=South Wales Echo|pages=14–15|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, methodd y cynlluniau i gynnal Confensiwn Bocsio'r Byd yng Nghaerdydd yn 2013, gyda threfnwyr y Confensiwn yn dweud nad oedd y weinyddiaeth newydd wedi 'dangos unrhyw ddiddordeb' mewn cynnal y digwyddiad. Ymatebodd Thomas trwy ddweud nad oedd y gost o £200,000 a addawodd y weinyddiaeth flaenorol "wedi cyflwyno dim i bobl gyffredin", gan ddisgrifio'r costau y gofynnwyd i'r cyngor gyfrannu atynt fel rhai 'syfrdanol'.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=25 Gorffennaf 2012|title=POLITICAL ROW AS BIG BOXING EVENT IS CANCELLED; Organisers pull out of convention as the new Labour council says it would not benefit many|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Galwodd cyn-Ddirprwy arweinydd y Cyngor, [[Neil McEvoy|Neil McEvoy,]] am ymddiswyddiad Thomas oherwydd i'r digwyddiad cael ei ganslo.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=27 Gorffennaf 2012|title='Councillor should resign over boxing cancellation'; Ex deputy council leader furious convention not going ahead|work=South Wales Echo|pages=27|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach, cyhoeddodd Thomas grantiau datblygu bocsio cymunedol ar gyfer 8 clwb bocsio ledled Caerdydd.<ref>{{Cite news|title=Pleased as punch with boxing grants|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Bu hefyd yn gweithio tuag at geisiadau i Gaerdydd gynnal twrnamaint pêl-droed [[Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2020|Ewro 2020]]<ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title=Setback to Euro 2020 Game Plan|work=South Wales Echo|pages=26–27|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title='Two airports' rule could see Wales' Euro 2020 dream end; BUT BRISTOL DEAL COULD MEAN CAPITAL HOSTS GAMES|work=The Western Mail|pages=15|language=en}}</ref> a Gemau'r Gymanwlad 2026,<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=15 February 2013|title=READY, SET GO AS CITY STARTS BID FOR GAMES; Ambitious wish list of sporting events is announced by council; as part of plan to bring 2026 Commonwealth Games to capital|work=South Wales Echo|pages=4–5|language=en}}</ref> a sicrhaodd Ras Cefnfor Volvo 2018.<ref>{{Cite news|date=6 March 2013|title=CARDIFF UNVEILED AS HOST PORT FOR VOLVO OCEAN RACE 2017-18|work=UK Government News}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sanders|first=Alison|date=7 Mawrth 2013|title=IT'S THE SAIL OF THE CENTURY!; Biggest yacht race in world set to stop off in the capital|work=South Wales Echo|pages=14–15|language=en}}</ref> === Ymgyrch Ceredigion 2015 === Ym mis Chwefror 2014<ref>{{Cite news|date=10 Chwefror 2014|title=Huw Thomas selected as Welsh Labour candidate for Ceredigion|work=Tivyside Advertiser|language=en}}</ref> dewiswyd Thomas yn ymgeisydd [[Llafur Cymru]] i sefyll dros [[Ceredigion (etholaeth seneddol)|Geredigion]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|Etholiad Cyffredinol 2015]] lle gorffennodd yn bumed gyda 9.7% o'r bleidlais. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/politics/constituencies/W07000064#election2015-logo|title=Ceredigion parliamentary constituency - Election 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> Yn ystod yr etholiad roedd yn feirniadol iawn o'i wrthwynebydd [[Plaid Cymru|Plaid Cymru,]] Mike Parker, ynghylch sylwadau Parker a wnaed yn 2001 am bobl o Loegr yn dod i fyw yng Nghymru, a ddisgrifiodd fel rhannau o Gymru a oedd yn cael eu byw gan "bobl wallgof yr Ateb Terfynol sy'n cario gynnau" a chymharodd fewnfudwyr o Loegr [â Chanolbarth Cymru] â Natsïaid. Dywedodd Thomas: "Ni ddylai fod lle yn ein gwleidyddiaeth na'n cymdeithas i iaith mor rhaniadol a chasineb."<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32215894|title=Election 2015: Plaid Cymru candidate in Nazi slur row|work=BBC News|date=8 Ebrill 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> Daeth i'r amlwg yn ystod yr ymgyrch ei fod, fel myfyriwr, wedi awgrymu i ffrindiau yng Nghymru trwy fforwm ar-lein y gallai ceir a oedd yn chwifio Baner Lloegr yn ystod [[Cwpan y Byd Pêl-droed 2006|Cwpan y Byd 2006]] gael eu fandaleiddio â tippex, gan awgrymu ar yr un pryd fod y rhai a'u chwifiodd yn "simpleton" neu'n "hiliol achlysurol". Ymddiheurodd Thomas am y sylwadau yn 2015 pan gawsant eu cyhoeddi gan y BBC.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32249455|title=Election 2015: Candidate suggested cars be damaged|work=BBC News|date=10 Ebrill 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> === Arweinydd Cyngor Caerdydd (2017-2026) === Ail-etholwyd Thomas yn Gynghorydd yn 2017 a chyhoeddodd yn gyflym ei fod yn bwriadu herio arweinydd Cyngor Caerdydd ar y pryd, Phil Bale, am yr arweinyddiaeth - her a enillodd.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Bale ousted as city leader|url=https://www.pressreader.com/uk/south-wales-echo/20170509/281487866262804|access-date=1 Awst 2021|publisher=South Wales Echo|date=9 Mai 2017}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mosalski|first=Ruth|title=These are the people who have been put in charge of running Cardiff's cabinet – and former leader Russell Goodway is back|date=16 Mai 2017|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/people-who-been-put-charge-13040072|publisher=WalesOnline|access-date=1 Awst 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2017-05-08|title=Cardiff council: Huw Thomas is new Labour group leader|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-39846901|access-date=2024-06-25|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> Ar y pryd, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Cymru, yn 31 oed.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|date=9 Mai 2017|title=Youngest council leader, 31, takes over|work=The Western Mail|pages=6}}</ref> Dywedodd fod adeiladu [[Cyfnewidfa Fysiau Caerdydd|Cyfnewidfa Bysiau newydd Caerdydd]] a chynllun ailddatblygu Sgwâr Canolog, yn ogystal ag arena dan do newydd i Gaerdydd, yn flaenoriaethau iddo ar ôl dod yn arweinydd.<ref>{{Cite news|last=Barry|first=Sion|title='Bus terminal and indoor arena are my top priorities'|work=The Western Mail|pages=22–23|language=en}}</ref> Fel arweinydd cynigiodd gynllun 'Crossrail' arddull Caerdydd,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-48869196|title=South Wales Metro: Cardiff council proposes 'Crossrail' scheme|work=BBC News|date=4 Gorffennaf 2019|via=bbc.co.uk}}</ref> a chafodd ei feirniadu am awgrymu Tâl Tagfeydd i Gaerdydd.<ref>{{Cite web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/cardiff-council-leader-huw-thomas-17587617|title=Cardiff council leader Huw Thomas answers the key criticisms of the proposed congestion charge|date=20 Ionawr 2020|language=en}}</ref> Yn dilyn ei etholiad i'r Senedd, ymddiswyddodd Thomas fel arweinydd Cyngor Caerdydd ar 10 Mai 2026.<ref>{{cite news |last=Mosalski |first=Ruth |title=Huw Thomas steps down as leader of Cardiff Council |date=10 Mai 2026 |url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/huw-thomas-steps-down-leader-33918787 |work=Wales Online |access-date=10 Mai 2026|language=en}}</ref> === Aelod o'r Senedd (2026-presennol) === Dewiswyd Thomas fel prif ymgeisydd Llafur Cymru ar gyfer [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|etholiad y Senedd yn 2026]] yn uwch-etholaeth newydd [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth.]]<ref>{{Cite web|last=Mansfield|first=Mark|date=2025-11-18|title=Gething supporters win top two places on Labour Senedd list in Cardiff|url=https://nation.cymru/news/gething-supporters-win-top-two-places-on-labour-senedd-list-in-cardiff/|access-date=2025-11-18|website=Nation.Cymru|language=en-GB}}</ref> Cafodd ei ethol yn AS wedi hynny.<ref>{{Cite news|title=Caerdydd Penarth - Welsh Parliament constituency|url=https://www.bbc.com/news/election/2026/wales/constituencies/W09000053|access-date=2026-05-09|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Thomas, Huw}} [[Categori:Genedigaethau 1985]] [[Categori:Pobl o Aberystwyth]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Rhydychen]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth]] [[Categori:Gwleidyddion o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] 5zaf7yp10bavmyzeq7up32fo5pkmo0j 14892330 14892269 2026-05-10T22:16:50Z Dafyddt 942 14892330 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician |name=Huw Thomas |image=Huw Thomas, Leader of Cardiff Council.jpg |alt= |caption=Llun swyddogol, 2024 |office=Arweinydd Cyngor Caerdydd |term_start=8 Mai 2017 |term_end=10 Mai 2026 |predecessor=Phil Bale |successor= |birth_date=1985 |birth_place=[[Aberystwyth]] |party=[[Llafur Cymru]] |alma_mater=[[Prifysgol Rhydychen]], [[Prifysgol Aberystwyth]] |office2=Cynghorydd Caerdydd dros y Sblot |office1=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |term_start1=8 Mai 2026 |term_start2=3 Mai 2012 |term_end2= }} Gwleidydd o Gymru yw '''Huw Thomas''' (ganwyd [[1985]]) sydd wedi gwasanaethu fel [[Aelod o'r Senedd]] (MS) dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Gaerdydd Penarth]] ers 2026. <ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Wales' Senedd Election results in full as new political map of Wales unveiled|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/wales-senedd-election-results-2026-33858709|work=Wales Online|date=8 Mai 2026|language=en}}</ref> Yn aelod o [[Llafur Cymru|Lafur Cymru]], roedd Thomas yn arweinydd [[Cyngor Caerdydd]] rhwng 2017 a 2026.<ref>{{Cite news|last=Ruth Mosalski|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/cardiff-labours-group-picks-huw-13004903|title=Cardiff Labour group picks Huw Thomas as its new leader|work=Wales Online|date=8 Mai 2017|access-date=17 Ebrill 2018|language=en}}</ref> == Plentyndod ac addysg == Ganwyd Huw Thomas yn Aberystwyth ym 1985 a mynychodd ysgolion lleol cyn astudio Cerddoriaeth ym [[Prifysgol Rhydychen|Mhrifysgol Rhydychen]] a gradd Meistr mewn Cysylltiadau Rhyngwladol ym [[Prifysgol Aberystwyth|Mhrifysgol Aberystwyth.]] Ar ôl graddio bu’n gweithio yn y trydydd sector yng Nghaerdydd, gan gynnwys i [[Sustrans]]<ref name=":0">{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=26 Gorffennaf 2013|title=Council leader forced into double reshuffle|work=South Wales Echo|pages=11}}</ref> ac fel Pennaeth [[Cymorth Cristnogol]] Cymru.<ref>{{Cite news|date=26 Mai 2015|title=City Councillor 'privileged' to be head of Christian Aid|work=South Wales Echo|pages=9|language=en}}</ref> == Gyrfa wleidyddol == === Cyngor Caerdydd (2012-2014) === Etholwyd Thomas i gynrychioli [[Y Sblot|ward Sblot]] ar Gyngor Caerdydd yn [[Etholiad Cyngor Caerdydd, 2012|2012]] ac fe'i penodwyd ar unwaith fel Aelod Gweithredol dros Aelod y Cabinet dros Ddiwylliant, Hamdden a Chwaraeon yn y weinyddiaeth Lafur newydd.<ref>{{Cite news|date=15 Mai 2012|title=NEW LEADER JOYCE SPRINGS CABINET SHOCK|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Yn y rôl hon goruchwyliodd adnewyddu canolfan hamdden [[Y Tyllgoed|Fairwater]],<ref>{{Cite news|date=19 Mehefin 2012|title=Leisure centre gets a revamp|work=South Wales Echo|pages=13|language=en}}</ref> yn ogystal â'r rhan fach a chwaraeodd Caerdydd yng [[Gemau Olympaidd yr Haf 2012|Ngemau Olympaidd 2012.]]<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=19 July 2012|title=THE OLYMPIC PROFITS &LOSS; Sports chief insists Cardiff's host city status will generate unprecedented global exposure|work=South Wales Echo|pages=4|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, methodd y cynlluniau i gynnal Confensiwn Bocsio'r Byd yng Nghaerdydd yn 2013, gyda threfnwyr y Confensiwn yn dweud nad oedd y weinyddiaeth newydd wedi 'dangos unrhyw ddiddordeb' mewn cynnal y digwyddiad. Ymatebodd Thomas trwy ddweud nad oedd y gost o £200,000 a addawodd y weinyddiaeth flaenorol "wedi cyflwyno dim i bobl gyffredin", gan ddisgrifio'r costau y gofynnwyd i'r cyngor gyfrannu atynt fel rhai 'syfrdanol'.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=25 Gorffennaf 2012|title=POLITICAL ROW AS BIG BOXING EVENT IS CANCELLED; Organisers pull out of convention as the new Labour council says it would not benefit many|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Galwodd cyn-Ddirprwy arweinydd y Cyngor, [[Neil McEvoy|Neil McEvoy,]] am ymddiswyddiad Thomas oherwydd i'r digwyddiad cael ei ganslo.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=27 Gorffennaf 2012|title='Councillor should resign over boxing cancellation'; Ex deputy council leader furious convention not going ahead|work=South Wales Echo|pages=27|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach, cyhoeddodd Thomas grantiau datblygu bocsio cymunedol ar gyfer 8 clwb bocsio ledled Caerdydd.<ref>{{Cite news|title=Pleased as punch with boxing grants|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Bu hefyd yn gweithio tuag at geisiadau i Gaerdydd gynnal twrnamaint pêl-droed [[Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2020|Ewro 2020]]<ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title=Setback to Euro 2020 Game Plan|work=South Wales Echo|pages=26–27|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title='Two airports' rule could see Wales' Euro 2020 dream end; BUT BRISTOL DEAL COULD MEAN CAPITAL HOSTS GAMES|work=The Western Mail|pages=15|language=en}}</ref> a Gemau'r Gymanwlad 2026,<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=15 Chwefror 2013|title=READY, SET GO AS CITY STARTS BID FOR GAMES; Ambitious wish list of sporting events is announced by council; as part of plan to bring 2026 Commonwealth Games to capital|work=South Wales Echo|pages=4–5|language=en}}</ref> a sicrhaodd Ras Cefnfor Volvo 2018.<ref>{{Cite news|date=6 Mawrth 2013|title=CARDIFF UNVEILED AS HOST PORT FOR VOLVO OCEAN RACE 2017-18|work=UK Government News|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sanders|first=Alison|date=7 Mawrth 2013|title=IT'S THE SAIL OF THE CENTURY!; Biggest yacht race in world set to stop off in the capital|work=South Wales Echo|pages=14–15|language=en}}</ref> Ym mis Gorffennaf 2013 cafodd ei symud am gyfnod byr i ddod yn Aelod Cabinet dros Gynllunio Strategol a chynllun datblygu lleol y ddinas.<ref>{{Cite news |date=23 Gorffennaf 2013 |title=Three new faces in Cardiff council cabinet reshuffle; NEWS IN BRIEF |work=South Wales Echo |pages=9|language=en}}</ref> Fodd bynnag, penderfynodd tîm cyfreithiol y cyngor fod rôl Thomas gyda Sustrans yn gyfystyr â gwrthdaro buddiannau, ac felly cafodd ei symud dridiau'n ddiweddarach i ddal y portffolio ar gyfer Gwasanaethau Oedolion.<ref name=":0" /> Gadawodd Thomas ei swydd ym mis Mawrth 2014 yn dilyn penodiad arweinydd newydd y Cyngor, Phil Bale.<ref>{{cite news |last1=Saunders |first1=Alison |title=Russell Goodway out of Cardiff Council's cabinet as new leader stamps his authority |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/russell-goodway-out-cardiff-councils-6876646 |access-date=1 Awst 2021 |publisher=WalesOnline |date=25 Mawrth 2013|language=en}}</ref> === Ymgyrch Ceredigion 2015 === Ym mis Chwefror 2014<ref>{{Cite news|date=10 Chwefror 2014|title=Huw Thomas selected as Welsh Labour candidate for Ceredigion|work=Tivyside Advertiser|language=en}}</ref> dewiswyd Thomas yn ymgeisydd [[Llafur Cymru]] i sefyll dros [[Ceredigion (etholaeth seneddol)|Geredigion]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|Etholiad Cyffredinol 2015]] lle gorffennodd yn bumed gyda 9.7% o'r bleidlais. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/politics/constituencies/W07000064#election2015-logo|title=Ceredigion parliamentary constituency - Election 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> Yn ystod yr etholiad roedd yn feirniadol iawn o'i wrthwynebydd [[Plaid Cymru|Plaid Cymru,]] Mike Parker, ynghylch sylwadau Parker a wnaed yn 2001 am bobl o Loegr yn dod i fyw yng Nghymru, a ddisgrifiodd fel rhannau o Gymru a oedd yn cael eu byw gan "bobl wallgof yr Ateb Terfynol sy'n cario gynnau" a chymharodd fewnfudwyr o Loegr [â Chanolbarth Cymru] â Natsïaid. Dywedodd Thomas: "Ni ddylai fod lle yn ein gwleidyddiaeth na'n cymdeithas i iaith mor rhaniadol a chasineb."<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32215894|title=Election 2015: Plaid Cymru candidate in Nazi slur row|work=BBC News|date=8 Ebrill 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> Daeth i'r amlwg yn ystod yr ymgyrch ei fod, fel myfyriwr, wedi awgrymu i ffrindiau yng Nghymru trwy fforwm ar-lein y gallai ceir a oedd yn chwifio Baner Lloegr yn ystod [[Cwpan y Byd Pêl-droed 2006|Cwpan y Byd 2006]] gael eu fandaleiddio â tippex, gan awgrymu ar yr un pryd fod y rhai a'u chwifiodd yn "simpleton" neu'n "hiliol achlysurol". Ymddiheurodd Thomas am y sylwadau yn 2015 pan gawsant eu cyhoeddi gan y BBC.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32249455|title=Election 2015: Candidate suggested cars be damaged|work=BBC News|date=10 Ebrill 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> === Arweinydd Cyngor Caerdydd (2017-2026) === Ail-etholwyd Thomas yn Gynghorydd yn 2017 a chyhoeddodd yn gyflym ei fod yn bwriadu herio arweinydd Cyngor Caerdydd ar y pryd, Phil Bale, am yr arweinyddiaeth - her a enillodd.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Bale ousted as city leader|url=https://www.pressreader.com/uk/south-wales-echo/20170509/281487866262804|access-date=1 Awst 2021|publisher=South Wales Echo|date=9 Mai 2017}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mosalski|first=Ruth|title=These are the people who have been put in charge of running Cardiff's cabinet – and former leader Russell Goodway is back|date=16 Mai 2017|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/people-who-been-put-charge-13040072|publisher=WalesOnline|access-date=1 Awst 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2017-05-08|title=Cardiff council: Huw Thomas is new Labour group leader|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-39846901|access-date=2024-06-25|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> Ar y pryd, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Cymru, yn 31 oed.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|date=9 Mai 2017|title=Youngest council leader, 31, takes over|work=The Western Mail|pages=6}}</ref> Dywedodd fod adeiladu [[Cyfnewidfa Fysiau Caerdydd|Cyfnewidfa Bysiau newydd Caerdydd]] a chynllun ailddatblygu Sgwâr Canolog, yn ogystal ag arena dan do newydd i Gaerdydd, yn flaenoriaethau iddo ar ôl dod yn arweinydd.<ref>{{Cite news|last=Barry|first=Sion|title='Bus terminal and indoor arena are my top priorities'|work=The Western Mail|pages=22–23|language=en}}</ref> Fel arweinydd cynigiodd gynllun 'Crossrail' arddull Caerdydd,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-48869196|title=South Wales Metro: Cardiff council proposes 'Crossrail' scheme|work=BBC News|date=4 Gorffennaf 2019|via=bbc.co.uk}}</ref> a chafodd ei feirniadu am awgrymu Tâl Tagfeydd i Gaerdydd.<ref>{{Cite web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/cardiff-council-leader-huw-thomas-17587617|title=Cardiff council leader Huw Thomas answers the key criticisms of the proposed congestion charge|date=20 Ionawr 2020|language=en}}</ref> Yn dilyn ei etholiad i'r Senedd, ymddiswyddodd Thomas fel arweinydd Cyngor Caerdydd ar 10 Mai 2026.<ref>{{cite news |last=Mosalski |first=Ruth |title=Huw Thomas steps down as leader of Cardiff Council |date=10 Mai 2026 |url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/huw-thomas-steps-down-leader-33918787 |work=Wales Online |access-date=10 Mai 2026|language=en}}</ref> === Aelod o'r Senedd (2026-presennol) === Dewiswyd Thomas fel prif ymgeisydd Llafur Cymru ar gyfer [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|etholiad y Senedd yn 2026]] yn uwch-etholaeth newydd [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth.]]<ref>{{Cite web|last=Mansfield|first=Mark|date=2025-11-18|title=Gething supporters win top two places on Labour Senedd list in Cardiff|url=https://nation.cymru/news/gething-supporters-win-top-two-places-on-labour-senedd-list-in-cardiff/|access-date=2025-11-18|website=Nation.Cymru|language=en-GB}}</ref> Cafodd ei ethol yn AS wedi hynny.<ref>{{Cite news|title=Caerdydd Penarth - etholaeth Senedd Cymru|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/etholiad/2026/cymru/etholaethau/W09000053|access-date=2026-05-09|work=BBC News|language=cy}}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Thomas, Huw}} [[Categori:Genedigaethau 1985]] [[Categori:Pobl o Aberystwyth]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Rhydychen]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth]] [[Categori:Gwleidyddion o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] jv7thllmkvx0g3ras5fn8ei4yf95qfx 14892336 14892330 2026-05-10T22:24:15Z Dafyddt 942 14892336 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician |name=Huw Thomas |image=Huw Thomas, Leader of Cardiff Council.jpg |alt= |caption=Llun swyddogol, 2024 |office=Arweinydd Cyngor Caerdydd |term_start=8 Mai 2017 |term_end=10 Mai 2026 |predecessor=Phil Bale |successor= |birth_date=1985 |birth_place=[[Aberystwyth]] |party=[[Llafur Cymru]] |alma_mater=[[Prifysgol Rhydychen]], [[Prifysgol Aberystwyth]] |office2=Cynghorydd Caerdydd dros y Sblot |office1=[[Aelod o'r Senedd]] dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth]] |term_start1=8 Mai 2026 |term_start2=3 Mai 2012 |term_end2= }} Gwleidydd o Gymru yw '''Huw Thomas''' (ganwyd [[1985]]) sydd wedi gwasanaethu fel [[Aelod o'r Senedd]] (MS) dros [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Gaerdydd Penarth]] ers 2026. <ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Wales' Senedd Election results in full as new political map of Wales unveiled|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/wales-senedd-election-results-2026-33858709|work=Wales Online|date=8 Mai 2026|language=en}}</ref> Yn aelod o [[Llafur Cymru|Lafur Cymru]], roedd Thomas yn arweinydd [[Cyngor Caerdydd]] rhwng 2017 a 2026.<ref>{{Cite news|last=Ruth Mosalski|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/cardiff-labours-group-picks-huw-13004903|title=Cardiff Labour group picks Huw Thomas as its new leader|work=Wales Online|date=8 Mai 2017|access-date=17 Ebrill 2018|language=en}}</ref> == Plentyndod ac addysg == Ganwyd Huw Thomas yn Aberystwyth ym 1985 a mynychodd ysgolion lleol cyn astudio Cerddoriaeth ym [[Prifysgol Rhydychen|Mhrifysgol Rhydychen]] a gradd Meistr mewn Cysylltiadau Rhyngwladol ym [[Prifysgol Aberystwyth|Mhrifysgol Aberystwyth.]] Ar ôl graddio bu’n gweithio yn y trydydd sector yng Nghaerdydd, gan gynnwys i [[Sustrans]]<ref name=":0">{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=26 Gorffennaf 2013|title=Council leader forced into double reshuffle|work=South Wales Echo|pages=11}}</ref> ac fel Pennaeth [[Cymorth Cristnogol]] Cymru.<ref>{{Cite news|date=26 Mai 2015|title=City Councillor 'privileged' to be head of Christian Aid|work=South Wales Echo|pages=9|language=en}}</ref> == Gyrfa wleidyddol == === Cyngor Caerdydd (2012-2014) === Etholwyd Thomas i gynrychioli [[Y Sblot|ward Sblot]] ar Gyngor Caerdydd yn [[Etholiad Cyngor Caerdydd, 2012|2012]] ac fe'i penodwyd ar unwaith fel Aelod Gweithredol dros Aelod y Cabinet dros Ddiwylliant, Hamdden a Chwaraeon yn y weinyddiaeth Lafur newydd.<ref>{{Cite news|date=15 Mai 2012|title=NEW LEADER JOYCE SPRINGS CABINET SHOCK|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Yn y rôl hon goruchwyliodd adnewyddu canolfan hamdden [[Y Tyllgoed|Fairwater]],<ref>{{Cite news|date=19 Mehefin 2012|title=Leisure centre gets a revamp|work=South Wales Echo|pages=13|language=en}}</ref> yn ogystal â'r rhan fach a chwaraeodd Caerdydd yng [[Gemau Olympaidd yr Haf 2012|Ngemau Olympaidd 2012.]]<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=19 July 2012|title=THE OLYMPIC PROFITS &LOSS; Sports chief insists Cardiff's host city status will generate unprecedented global exposure|work=South Wales Echo|pages=4|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, methodd y cynlluniau i gynnal Confensiwn Bocsio'r Byd yng Nghaerdydd yn 2013, gyda threfnwyr y Confensiwn yn dweud nad oedd y weinyddiaeth newydd wedi 'dangos unrhyw ddiddordeb' mewn cynnal y digwyddiad. Ymatebodd Thomas trwy ddweud nad oedd y gost o £200,000 a addawodd y weinyddiaeth flaenorol "wedi cyflwyno dim i bobl gyffredin", gan ddisgrifio'r costau y gofynnwyd i'r cyngor gyfrannu atynt fel rhai 'syfrdanol'.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=25 Gorffennaf 2012|title=POLITICAL ROW AS BIG BOXING EVENT IS CANCELLED; Organisers pull out of convention as the new Labour council says it would not benefit many|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Galwodd cyn-Ddirprwy arweinydd y Cyngor, [[Neil McEvoy|Neil McEvoy,]] am ymddiswyddiad Thomas oherwydd i'r digwyddiad cael ei ganslo.<ref>{{Cite news|last=Gaskell|first=Simon|date=27 Gorffennaf 2012|title='Councillor should resign over boxing cancellation'; Ex deputy council leader furious convention not going ahead|work=South Wales Echo|pages=27|language=en}}</ref> Yn ddiweddarach, cyhoeddodd Thomas grantiau datblygu bocsio cymunedol ar gyfer 8 clwb bocsio ledled Caerdydd.<ref>{{Cite news|title=Pleased as punch with boxing grants|work=South Wales Echo|pages=10|language=en}}</ref> Bu hefyd yn gweithio tuag at geisiadau i Gaerdydd gynnal twrnamaint pêl-droed [[Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2020|Ewro 2020]]<ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title=Setback to Euro 2020 Game Plan|work=South Wales Echo|pages=26–27|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Morgan|first=Sion|date=25 Ionawr 2013|title='Two airports' rule could see Wales' Euro 2020 dream end; BUT BRISTOL DEAL COULD MEAN CAPITAL HOSTS GAMES|work=The Western Mail|pages=15|language=en}}</ref> a Gemau'r Gymanwlad 2026,<ref>{{Cite news|last=Law|first=Peter|date=15 Chwefror 2013|title=READY, SET GO AS CITY STARTS BID FOR GAMES; Ambitious wish list of sporting events is announced by council; as part of plan to bring 2026 Commonwealth Games to capital|work=South Wales Echo|pages=4–5|language=en}}</ref> a sicrhaodd Ras Cefnfor Volvo 2018.<ref>{{Cite news|date=6 Mawrth 2013|title=CARDIFF UNVEILED AS HOST PORT FOR VOLVO OCEAN RACE 2017-18|work=UK Government News|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sanders|first=Alison|date=7 Mawrth 2013|title=IT'S THE SAIL OF THE CENTURY!; Biggest yacht race in world set to stop off in the capital|work=South Wales Echo|pages=14–15|language=en}}</ref> Ym mis Gorffennaf 2013 cafodd ei symud am gyfnod byr i ddod yn Aelod Cabinet dros Gynllunio Strategol a chynllun datblygu lleol y ddinas.<ref>{{Cite news |date=23 Gorffennaf 2013 |title=Three new faces in Cardiff council cabinet reshuffle; NEWS IN BRIEF |work=South Wales Echo |pages=9|language=en}}</ref> Fodd bynnag, penderfynodd tîm cyfreithiol y cyngor fod rôl Thomas gyda Sustrans yn gyfystyr â gwrthdaro buddiannau, ac felly cafodd ei symud dridiau'n ddiweddarach i ddal y portffolio ar gyfer Gwasanaethau Oedolion.<ref name=":0" /> Gadawodd Thomas ei swydd ym mis Mawrth 2014 yn dilyn penodiad arweinydd newydd y Cyngor, Phil Bale.<ref>{{cite news |last1=Saunders |first1=Alison |title=Russell Goodway out of Cardiff Council's cabinet as new leader stamps his authority |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/russell-goodway-out-cardiff-councils-6876646 |access-date=1 Awst 2021 |publisher=WalesOnline |date=25 Mawrth 2013|language=en}}</ref> === Ymgyrch Ceredigion 2015 === Ym mis Chwefror 2014<ref>{{Cite news|date=10 Chwefror 2014|title=Huw Thomas selected as Welsh Labour candidate for Ceredigion|work=Tivyside Advertiser|language=en}}</ref> dewiswyd Thomas yn ymgeisydd [[Llafur Cymru]] i sefyll dros [[Ceredigion (etholaeth seneddol)|Geredigion]] yn [[Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015|Etholiad Cyffredinol 2015]] lle gorffennodd yn bumed gyda 9.7% o'r bleidlais. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/politics/constituencies/W07000064#election2015-logo|title=Ceredigion parliamentary constituency - Election 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> Yn ystod yr etholiad roedd yn feirniadol iawn o'i wrthwynebydd [[Plaid Cymru|Plaid Cymru,]] Mike Parker, ynghylch sylwadau Parker a wnaed yn 2001 am bobl o Loegr yn dod i fyw yng Nghymru, a ddisgrifiodd fel rhannau o Gymru a oedd yn cael eu byw gan "bobl wallgof yr Ateb Terfynol sy'n cario gynnau" a chymharodd fewnfudwyr o Loegr [â Chanolbarth Cymru] â Natsïaid. Dywedodd Thomas: "Ni ddylai fod lle yn ein gwleidyddiaeth na'n cymdeithas i iaith mor rhaniadol a chasineb."<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32215894|title=Election 2015: Plaid Cymru candidate in Nazi slur row|work=BBC News|date=8 Ebrill 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> Daeth i'r amlwg yn ystod yr ymgyrch ei fod, fel myfyriwr, wedi awgrymu i ffrindiau yng Nghymru trwy fforwm ar-lein y gallai ceir a oedd yn chwifio Baner Lloegr yn ystod [[Cwpan y Byd Pêl-droed 2006|Cwpan y Byd 2006]] gael eu fandaleiddio â tippex, gan awgrymu ar yr un pryd fod y rhai a'u chwifiodd yn "simpleton" neu'n "hiliol achlysurol". Ymddiheurodd Thomas am y sylwadau yn 2015 pan gawsant eu cyhoeddi gan y BBC.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-2015-wales-32249455|title=Election 2015: Candidate suggested cars be damaged|work=BBC News|date=10 Ebrill 2015|via=bbc.co.uk|language=en}}</ref> === Arweinydd Cyngor Caerdydd (2017-2026) === Ail-etholwyd Thomas yn Gynghorydd yn 2017 a chyhoeddodd yn gyflym ei fod yn bwriadu herio arweinydd Cyngor Caerdydd ar y pryd, Phil Bale, am yr arweinyddiaeth - her a enillodd.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|title=Bale ousted as city leader|url=https://www.pressreader.com/uk/south-wales-echo/20170509/281487866262804|access-date=1 Awst 2021|publisher=South Wales Echo|date=9 Mai 2017}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mosalski|first=Ruth|title=These are the people who have been put in charge of running Cardiff's cabinet – and former leader Russell Goodway is back|date=16 Mai 2017|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/people-who-been-put-charge-13040072|publisher=WalesOnline|access-date=1 Awst 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2017-05-08|title=Cardiff council: Huw Thomas is new Labour group leader|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-39846901|access-date=2024-06-25|work=BBC News|language=en-GB}}</ref> Ar y pryd, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Cymru, yn 31 oed.<ref>{{Cite news|last=Mosalski|first=Ruth|date=9 Mai 2017|title=Youngest council leader, 31, takes over|work=The Western Mail|pages=6}}</ref> Dywedodd fod adeiladu [[Cyfnewidfa Fysiau Caerdydd|Cyfnewidfa Bysiau newydd Caerdydd]] a chynllun ailddatblygu Sgwâr Canolog, yn ogystal ag arena dan do newydd i Gaerdydd, yn flaenoriaethau iddo ar ôl dod yn arweinydd.<ref>{{Cite news|last=Barry|first=Sion|title='Bus terminal and indoor arena are my top priorities'|work=The Western Mail|pages=22–23|language=en}}</ref> Fel arweinydd cynigiodd gynllun 'Crossrail' arddull Caerdydd,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-48869196|title=South Wales Metro: Cardiff council proposes 'Crossrail' scheme|work=BBC News|date=4 Gorffennaf 2019|via=bbc.co.uk}}</ref> a chafodd ei feirniadu am awgrymu Tâl Tagfeydd i Gaerdydd.<ref>{{Cite web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/cardiff-council-leader-huw-thomas-17587617|title=Cardiff council leader Huw Thomas answers the key criticisms of the proposed congestion charge|date=20 Ionawr 2020|language=en}}</ref> Yn dilyn ei etholiad i'r Senedd, ymddiswyddodd Thomas fel arweinydd Cyngor Caerdydd ar 10 Mai 2026.<ref>{{cite news |last=Mosalski |first=Ruth |title=Huw Thomas steps down as leader of Cardiff Council |date=10 Mai 2026 |url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/huw-thomas-steps-down-leader-33918787 |work=Wales Online |access-date=10 Mai 2026|language=en}}</ref> === Aelod o'r Senedd (2026-presennol) === Dewiswyd Thomas fel prif ymgeisydd Llafur Cymru ar gyfer [[Etholiad Senedd Cymru, 2026|etholiad y Senedd yn 2026]] yn uwch-etholaeth newydd [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)|Caerdydd Penarth.]]<ref>{{Cite web|last=Mansfield|first=Mark|date=2025-11-18|title=Gething supporters win top two places on Labour Senedd list in Cardiff|url=https://nation.cymru/news/gething-supporters-win-top-two-places-on-labour-senedd-list-in-cardiff/|access-date=2025-11-18|website=Nation.Cymru|language=en-GB}}</ref> Cafodd ei ethol yn AS wedi hynny.<ref>{{Cite news|title=Caerdydd Penarth - etholaeth Senedd Cymru|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/etholiad/2026/cymru/etholaethau/W09000053|access-date=2026-05-09|work=BBC News|language=cy}}</ref> == Cyfeiriadau == {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Thomas, Huw}} [[Categori:Genedigaethau 1985]] [[Categori:Pobl o Aberystwyth]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Rhydychen]] [[Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth]] [[Categori:Gwleidyddion o Gymru]] [[Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)]] [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2026–2031]] 0jwgx8i8z1m4ekl5j33fnka1fo4xqzd 14 577800 14892264 2026-05-10T19:15:25Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Awstralia]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Awstralia yn yr 20fed ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Oceania ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Awstralia]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Awstralia ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Awstralia]] [[Categori:Pobl o Awstralia ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|20]]" 14892264 wikitext text/x-wiki Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Awstralia]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Awstralia yn yr 20fed ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Oceania ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Awstralia]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Awstralia ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Awstralia]] [[Categori:Pobl o Awstralia ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|20]] 7iflowbggjdddmliggp9m5hq6ibvt9s 14 577801 14892266 2026-05-10T19:16:21Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Ecwador]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Ecwador yn yr 20fed ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Dde America ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Ecwador]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Ecwador ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Ecwador]] [[Categori:Pobl o Ecwador ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|20]]" 14892266 wikitext text/x-wiki Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Ecwador]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Ecwador yn yr 20fed ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Dde America ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Ecwador]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Ecwador ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Ecwador]] [[Categori:Pobl o Ecwador ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|20]] 2b7gomstbm7r2llyiozf2dg3jqzd40m 14 577802 14892268 2026-05-10T19:17:13Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Iwerddon]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Iwerddon yn yr 20fed ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Ewrop ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Iwerddon]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Iwerddon ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Iwerddon]] [[Categori:Pobl o Iwerddon ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|20]]" 14892268 wikitext text/x-wiki Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Iwerddon]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Iwerddon yn yr 20fed ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Ewrop ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Iwerddon]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Iwerddon ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Iwerddon]] [[Categori:Pobl o Iwerddon ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|20]] 84fzywlvf674a5k2yawuc02ns009nwv 14 577803 14892270 2026-05-10T19:18:12Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Jamaica]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Jamaica yn yr 20fed ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Ogledd America ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Jamaica ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:Pobl o Jamaica ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|20]]" 14892270 wikitext text/x-wiki Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Jamaica]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Jamaica yn yr 20fed ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Ogledd America ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Jamaica ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:Pobl o Jamaica ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|20]] sjhm5wo4yhq7g0ltf996kahfwuwmjkr 14 577804 14892271 2026-05-10T19:18:52Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Wrwgwái]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Wrwgwái yn yr 20fed ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Dde America ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Wrwgwái]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Wrwgwái ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Wrwgwái]] [[Categori:Pobl o Wrwgwái ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|20]]" 14892271 wikitext text/x-wiki Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Wrwgwái]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Wrwgwái yn yr 20fed ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Dde America ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Wrwgwái]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Wrwgwái ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Wrwgwái]] [[Categori:Pobl o Wrwgwái ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|20]] hnzfhwetxv2bt9mq7287lt222w918oy 14 577805 14892272 2026-05-10T19:19:44Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "Pobl yr [[21ain ganrif]] o [[Wrwgwái]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Wrwgwái yn yr 21ain ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 21ain ganrif o Dde America ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Wrwgwái]] [[Categori:Pobl yr 21ain ganrif o Wrwgwái ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 21ain ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Wrwgwái]] [[Categori:Pobl o Wrwgwái ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|21]]" 14892272 wikitext text/x-wiki Pobl yr [[21ain ganrif]] o [[Wrwgwái]] ym myd [[y celfyddydau]]. [[Categori:Y celfyddydau yn Wrwgwái yn yr 21ain ganrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 21ain ganrif o Dde America ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Wrwgwái]] [[Categori:Pobl yr 21ain ganrif o Wrwgwái ym myd diwylliant|Celfyddydau]] [[Categori:Pobl yr 21ain ganrif ym myd y celfyddydau yn ôl gwlad|Wrwgwái]] [[Categori:Pobl o Wrwgwái ym myd y celfyddydau yn ôl canrif|21]] 8dd1dj0e64kuo40533dyrwd882j0nsd 14 577806 14892273 2026-05-10T19:21:04Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Cymdeithas Wganda yn yr 20fed ganrif]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Wganda| Galwedigaeth, yn ol]] [[Categori:Pobl o Wganda yn ôl canrif a galwedigaeth|20]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif yn ôl gwlad a galwedigaeth|Wganda]]" 14892273 wikitext text/x-wiki [[Categori:Cymdeithas Wganda yn yr 20fed ganrif]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Wganda| Galwedigaeth, yn ol]] [[Categori:Pobl o Wganda yn ôl canrif a galwedigaeth|20]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif yn ôl gwlad a galwedigaeth|Wganda]] hpq90ypxm4evjgj905blgz6npqmg07n 14 577807 14892274 2026-05-10T19:21:31Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Cymdeithas Wganda yn yr 20fed ganrif}} [[Categori:20fed ganrif yn Wganda]] [[Categori:Cymdeithas yr 20fed ganrif yn ôl gwlad|Wganda]] [[Categori:Cymdeithas Wganda yn ôl canrif|20]]" 14892274 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Cymdeithas Wganda yn yr 20fed ganrif}} [[Categori:20fed ganrif yn Wganda]] [[Categori:Cymdeithas yr 20fed ganrif yn ôl gwlad|Wganda]] [[Categori:Cymdeithas Wganda yn ôl canrif|20]] 0lkidz88m78t6zm1l8e75cwtmx5zfy9 14 577808 14892275 2026-05-10T19:23:19Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Cymdeithas Senegal yn yr 20fed ganrif]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Senegal| Galwedigaeth, yn ol]] [[Categori:Pobl o Senegal yn ôl canrif a galwedigaeth|20]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif yn ôl gwlad a galwedigaeth|Senegal]]" 14892275 wikitext text/x-wiki [[Categori:Cymdeithas Senegal yn yr 20fed ganrif]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Senegal| Galwedigaeth, yn ol]] [[Categori:Pobl o Senegal yn ôl canrif a galwedigaeth|20]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif yn ôl gwlad a galwedigaeth|Senegal]] calj6vpzbm3rrl0jymqhkqu34s6rr79 14 577809 14892276 2026-05-10T19:24:19Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Senegal]]. [[Categori:20fed ganrif yn Senegal|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Affrica yn ôl gwlad|Senegal]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif yn ôl gwlad|Senegal]] [[Categori:Pobl o Senegal yn ôl canrif|20]]" 14892276 wikitext text/x-wiki Pobl yr [[20fed ganrif]] o [[Senegal]]. [[Categori:20fed ganrif yn Senegal|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Affrica yn ôl gwlad|Senegal]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif yn ôl gwlad|Senegal]] [[Categori:Pobl o Senegal yn ôl canrif|20]] lgqnswek070sqmgd1cq99ggxhi39kfe 14 577810 14892277 2026-05-10T19:25:23Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Pobl o Ewrop yn ôl gwlad a chanrif|Senegal]] [[Categori:Pobl o Senegal yn ôl cyfnod|<Canrif]] [[Categori:Pobl yn ôl gwlad a chanrif|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl canrif|#Pobl]]" 14892277 wikitext text/x-wiki [[Categori:Pobl o Ewrop yn ôl gwlad a chanrif|Senegal]] [[Categori:Pobl o Senegal yn ôl cyfnod|<Canrif]] [[Categori:Pobl yn ôl gwlad a chanrif|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl canrif|#Pobl]] nyztm386d2cyh98a674mirn9hn3i9ne 14 577811 14892278 2026-05-10T19:26:58Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Cymdeithas Senegal yn ôl canrif| Pobl o Ffrainc]] [[Categori:Pobl o Senegal yn ôl canrif| Galwedigaeth]] [[Categori:Pobl o Senegal yn ôl galwedigaeth| Canrif]] [[Categori:Pobl yn ôl gwlad, canrif a galwedigaeth|Senegal]]" 14892278 wikitext text/x-wiki [[Categori:Cymdeithas Senegal yn ôl canrif| Pobl o Ffrainc]] [[Categori:Pobl o Senegal yn ôl canrif| Galwedigaeth]] [[Categori:Pobl o Senegal yn ôl galwedigaeth| Canrif]] [[Categori:Pobl yn ôl gwlad, canrif a galwedigaeth|Senegal]] r7nfv5zfzz4kfh8i0w0zwrnbyufj6ig 14 577812 14892280 2026-05-10T19:28:03Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Cymdeithas Affrica yn ôl gwlad a chanrif|Senegal]] [[Categori:Cymdeithas Senegal yn ôl cyfnod|<Canrif]] [[Categori:Cymdeithas yn ôl gwlad a chanrif|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl pwnc a chanrif]]" 14892280 wikitext text/x-wiki [[Categori:Cymdeithas Affrica yn ôl gwlad a chanrif|Senegal]] [[Categori:Cymdeithas Senegal yn ôl cyfnod|<Canrif]] [[Categori:Cymdeithas yn ôl gwlad a chanrif|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl pwnc a chanrif]] bfz5s7cbrc0ztlagg28re9e5lgi935r 14 577813 14892281 2026-05-10T19:28:33Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Cymdeithas Affrica yn ôl gwlad a chyfnod|Senegal]] [[Categori:Cymdeithas yn ôl gwlad a chyfnod|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl pwnc a chyfnod]] [[Categori:Hanes cymdeithasol Senegal| Cyfnod]]" 14892281 wikitext text/x-wiki [[Categori:Cymdeithas Affrica yn ôl gwlad a chyfnod|Senegal]] [[Categori:Cymdeithas yn ôl gwlad a chyfnod|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl pwnc a chyfnod]] [[Categori:Hanes cymdeithasol Senegal| Cyfnod]] po8coy53rpjooy89qk3kjuexh7lz7js 14 577814 14892283 2026-05-10T19:29:07Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|Hanes Senegal yn ôl cyfnod a phwnc}} [[Categori:Hanes Affrica yn ôl gwlad, pwnc a chyfnod|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl cyfnod| Pwnc]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl pwnc| Cyfnod]] [[Categori:Hanes yn ôl gwlad, pwnc a chyfnod|Senegal]]" 14892283 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|Hanes Senegal yn ôl cyfnod a phwnc}} [[Categori:Hanes Affrica yn ôl gwlad, pwnc a chyfnod|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl cyfnod| Pwnc]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl pwnc| Cyfnod]] [[Categori:Hanes yn ôl gwlad, pwnc a chyfnod|Senegal]] pa9dnvla4rpuep2dwxvcum9xhl97i36 14 577815 14892284 2026-05-10T19:29:41Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|Hanes Senegal yn ôl pwnc a chyfnod}} [[Categori:Hanes Affrica yn ôl gwlad, cyfnod a phwnc|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl cyfnod| Pwnc]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl pwnc| Cyfnod]] [[Categori:Hanes yn ôl gwlad, cyfnod a phwnc|Senegal]]" 14892284 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|Hanes Senegal yn ôl pwnc a chyfnod}} [[Categori:Hanes Affrica yn ôl gwlad, cyfnod a phwnc|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl cyfnod| Pwnc]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl pwnc| Cyfnod]] [[Categori:Hanes yn ôl gwlad, cyfnod a phwnc|Senegal]] n97ikmbtturu3ysxez94ytswjzhm9u5 14 577816 14892285 2026-05-10T19:30:22Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Hanes cymdeithasol Senegal}} [[Categori:Cymdeithas Senegal]] [[Categori:Hanes cymdeithasol yn ôl gwlad|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl pwnc|Cymdeithasol]]" 14892285 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Hanes cymdeithasol Senegal}} [[Categori:Cymdeithas Senegal]] [[Categori:Hanes cymdeithasol yn ôl gwlad|Senegal]] [[Categori:Hanes Senegal yn ôl pwnc|Cymdeithasol]] jh5prfczl69an74x1d44vzn0lxthfm0 14 577817 14892286 2026-05-10T19:31:48Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|Cymdeithas Senegal yn yr 20fed ganrif}} [[Categori:20fed ganrif yn Senegal]] [[Categori:Cymdeithas yr 20fed ganrif yn ôl gwlad|Senegal]] [[Categori:Cymdeithas Senegal yn ôl canrif|20]]" 14892286 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|Cymdeithas Senegal yn yr 20fed ganrif}} [[Categori:20fed ganrif yn Senegal]] [[Categori:Cymdeithas yr 20fed ganrif yn ôl gwlad|Senegal]] [[Categori:Cymdeithas Senegal yn ôl canrif|20]] 6j9a4bc0unm6k3gpt4ie4bknkmf6qcf 14 577818 14892287 2026-05-10T19:33:31Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:20fed ganrif yn Seland Newydd yn ôl pwnc|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Oceania yn ôl gwlad a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Seland Newydd| Pwnc]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif yn ôl gwlad a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:Pobl o Seland Newydd yn ôl canrif a phwnc|20]]" 14892287 wikitext text/x-wiki [[Categori:20fed ganrif yn Seland Newydd yn ôl pwnc|#Pobl]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Oceania yn ôl gwlad a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Seland Newydd| Pwnc]] [[Categori:Pobl yr 20fed ganrif yn ôl gwlad a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:Pobl o Seland Newydd yn ôl canrif a phwnc|20]] 0r4ubcko5ebm7tlzldlv696vr0mawaz 14 577819 14892288 2026-05-10T19:34:46Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|Pobl o Seland Newydd yn ôl pwnc a chanrif}} [[Categori:Hanes Seland Newydd yn ôl canrif a phwnc|#Pobl]] [[Categori:Pobl o Oceania yn ôl gwlad, canrif a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:Pobl o Seland Newydd yn ôl canrif| Pwnc]] [[Categori:Pobl o Seland Newydd yn ôl cyfnod a phwnc|<Canrif]] [[Categori:Pobl yn ôl gwlad, canrif a phwnc|Seland Newydd]]" 14892288 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|Pobl o Seland Newydd yn ôl pwnc a chanrif}} [[Categori:Hanes Seland Newydd yn ôl canrif a phwnc|#Pobl]] [[Categori:Pobl o Oceania yn ôl gwlad, canrif a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:Pobl o Seland Newydd yn ôl canrif| Pwnc]] [[Categori:Pobl o Seland Newydd yn ôl cyfnod a phwnc|<Canrif]] [[Categori:Pobl yn ôl gwlad, canrif a phwnc|Seland Newydd]] 01pa3emk8gre2gdyp5mshujdx36pgl2 14 577820 14892289 2026-05-10T19:35:23Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|Pobl o Seland Newydd yn ôl canrif a phwnc}} [[Categori:Hanes Seland Newydd yn ôl pwnc a chanrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl o Oceania yn ôl gwlad, pwnc a chanrif|Seland Newydd]] [[Categori:Pobl o Seland Newydd yn ôl canrif| Pwnc]] [[Categori:Pobl o Seland Newydd yn ôl pwnc a chyfnod|<Canrif]] [[Categori:Pobl yn ôl gwlad, pwnc a chanrif|Seland Newydd]]" 14892289 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|Pobl o Seland Newydd yn ôl canrif a phwnc}} [[Categori:Hanes Seland Newydd yn ôl pwnc a chanrif|#Pobl]] [[Categori:Pobl o Oceania yn ôl gwlad, pwnc a chanrif|Seland Newydd]] [[Categori:Pobl o Seland Newydd yn ôl canrif| Pwnc]] [[Categori:Pobl o Seland Newydd yn ôl pwnc a chyfnod|<Canrif]] [[Categori:Pobl yn ôl gwlad, pwnc a chanrif|Seland Newydd]] iryzjo3i5jt1tl21lgrlz1yf4b6cldm 14 577821 14892290 2026-05-10T19:36:19Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|Hanes Seland Newydd yn ôl pwnc a chanrif}} [[Categori:Hanes Oceania yn ôl gwlad, canrif a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:Hanes Seland Newydd yn ôl canrif| Pwnc]] [[Categori:Hanes Seland Newydd yn ôl cyfnod a phwnc|<Canrif]] [[Categori:Hanes yn ôl gwlad, canrif a phwnc|Seland Newydd]]" 14892290 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|Hanes Seland Newydd yn ôl pwnc a chanrif}} [[Categori:Hanes Oceania yn ôl gwlad, canrif a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:Hanes Seland Newydd yn ôl canrif| Pwnc]] [[Categori:Hanes Seland Newydd yn ôl cyfnod a phwnc|<Canrif]] [[Categori:Hanes yn ôl gwlad, canrif a phwnc|Seland Newydd]] 6lq2p3k66s2b0nzpg6q7v2xiygbtibh 14 577822 14892291 2026-05-10T19:37:20Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:20fed ganrif yn Oceania yn ôl gwlad a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:20fed ganrif yn Seland Newydd| Pwnc]] [[Categori:20fed ganrif yn ôl gwlad a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:Hanes Seland Newydd yn ôl canrif a phwnc]]" 14892291 wikitext text/x-wiki [[Categori:20fed ganrif yn Oceania yn ôl gwlad a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:20fed ganrif yn Seland Newydd| Pwnc]] [[Categori:20fed ganrif yn ôl gwlad a phwnc|Seland Newydd]] [[Categori:Hanes Seland Newydd yn ôl canrif a phwnc]] 3qh3yvpxo9j3vlxslolm1ctcjed4hv8 14 577823 14892292 2026-05-10T19:39:17Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1560au yng Nghymru}} [[Categori:1560au yn Ewrop yn ôl gwlad|Cymru]] [[Categori:1560au yn ôl gwlad|Cymru]] [[Categori:Degawdau'r 16eg ganrif yng Nghymru]]" 14892292 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1560au yng Nghymru}} [[Categori:1560au yn Ewrop yn ôl gwlad|Cymru]] [[Categori:1560au yn ôl gwlad|Cymru]] [[Categori:Degawdau'r 16eg ganrif yng Nghymru]] 9n8aof2934ca4sk8zt04d14q4rpfexo 14 577824 14892293 2026-05-10T19:40:11Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1560au yn Ewrop| Gwlad]] [[Categori:1560au yn ôl cyfandir a gwlad|Ewrop]] [[Categori:Degawdau'r 16eg ganrif yn Ewrop yn ôl gwlad]]" 14892293 wikitext text/x-wiki [[Categori:1560au yn Ewrop| Gwlad]] [[Categori:1560au yn ôl cyfandir a gwlad|Ewrop]] [[Categori:Degawdau'r 16eg ganrif yn Ewrop yn ôl gwlad]] mg9tx6b807etgwo7hb13pgc2rrzbh8e 14 577825 14892294 2026-05-10T19:40:42Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1560au yn Ewrop}} [[Categori:1560au yn ôl cyfandir|Ewrop]] [[Categori:Degawdau'r 16eg ganrif yn Ewrop]]" 14892294 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1560au yn Ewrop}} [[Categori:1560au yn ôl cyfandir|Ewrop]] [[Categori:Degawdau'r 16eg ganrif yn Ewrop]] co0ucxdhvp84z1le0llkp9yh4iza9wz 14 577826 14892295 2026-05-10T19:41:53Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1560au yn ôl gwlad}} [[Categori:1560au| Cyfandir]] [[Categori:Degawdau'r 16eg ganrif yn ôl cyfandir]]" 14892295 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1560au yn ôl gwlad}} [[Categori:1560au| Cyfandir]] [[Categori:Degawdau'r 16eg ganrif yn ôl cyfandir]] pdusqw43q1iga4rqysjl5zay98q86uv 14 577827 14892296 2026-05-10T19:42:51Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1560au yn ôl cyfandir}} [[Categori:1560au| Gwlad]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn ôl gwlad]]" 14892296 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1560au yn ôl cyfandir}} [[Categori:1560au| Gwlad]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn ôl gwlad]] q7vjqz9rssu5l5ho6o339xk1ax9olak 14 577828 14892316 2026-05-10T21:15:50Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1560au yn ôl cyfandir| Gwlad]] [[Categori:1560au yn ôl gwlad| Cyfandir]] [[Categori:16eg ganrif yn ôl cyfandir a gwlad]]" 14892316 wikitext text/x-wiki [[Categori:1560au yn ôl cyfandir| Gwlad]] [[Categori:1560au yn ôl gwlad| Cyfandir]] [[Categori:16eg ganrif yn ôl cyfandir a gwlad]] lz16hfdj2puu3eebo0yizmqqjy80thl 14 577829 14892317 2026-05-10T21:17:15Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Degawdau yng Nghymru|16]] [[Categori:16eg ganrif yng Nghymru|*]] [[Categori:Degawdau'r 16eg ganrif yn Ewrop yn ôl gwlad|Cymru]]" 14892317 wikitext text/x-wiki [[Categori:Degawdau yng Nghymru|16]] [[Categori:16eg ganrif yng Nghymru|*]] [[Categori:Degawdau'r 16eg ganrif yn Ewrop yn ôl gwlad|Cymru]] 67cxcrsfwi628eoz09am257wm7rm63c 14 577830 14892319 2026-05-10T21:19:20Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1812 yn Rwsia}} [[Categori:1810au yn Rwsia]] [[Categori:1812 yn Asia|Rwsia]] [[Categori:1812 yn Ewrop|Rwsia]] [[Categori:1812 yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:Blynyddoedd y 19eg ganrif yn Rwsia]]" 14892319 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1812 yn Rwsia}} [[Categori:1810au yn Rwsia]] [[Categori:1812 yn Asia|Rwsia]] [[Categori:1812 yn Ewrop|Rwsia]] [[Categori:1812 yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:Blynyddoedd y 19eg ganrif yn Rwsia]] iqy3rgn2bz8l59g7lj2zbfgtuosuz10 14 577831 14892320 2026-05-10T21:22:54Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1810au yn Rwsia}} [[Categori:1810au yn Asia yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:1810au yn Ewrop yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:1810au yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn Rwsia]]" 14892320 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1810au yn Rwsia}} [[Categori:1810au yn Asia yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:1810au yn Ewrop yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:1810au yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn Rwsia]] pnmsao9b6iyeypmg9xt8vqi3ynuxamp 14 577832 14892321 2026-05-10T21:24:23Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1810au yn Asia| Gwlad]] [[Categori:1810au yn ôl cyfandir a gwlad|Asia]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn Asia yn ôl gwlad]]" 14892321 wikitext text/x-wiki [[Categori:1810au yn Asia| Gwlad]] [[Categori:1810au yn ôl cyfandir a gwlad|Asia]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn Asia yn ôl gwlad]] 1pc8w7t0ikwbcdrdyr1cciz725uknyg 14 577833 14892322 2026-05-10T21:25:07Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1810au yn Asia}} [[Categori:1810au yn ôl cyfandir|Asia]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn Asia]]" 14892322 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1810au yn Asia}} [[Categori:1810au yn ôl cyfandir|Asia]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn Asia]] je7ono9f73dx3cgakflkbtsja6aongg 14 577834 14892323 2026-05-10T21:26:08Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Degawdau yn Rwsia|19]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn Ewrop yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:19eg ganrif yn Rwsia|*Degawdau]]" 14892323 wikitext text/x-wiki [[Categori:Degawdau yn Rwsia|19]] [[Categori:Degawdau'r 19eg ganrif yn Ewrop yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:19eg ganrif yn Rwsia|*Degawdau]] l7l6gy29o65t2ukifhxbijyxcsdf1cs 14 577835 14892324 2026-05-10T21:27:06Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Blynyddoedd yn Rwsia| 19]] [[Categori:Blynyddoedd yr 19eg ganrif yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:19eg ganrif yn Rwsia|*]]" 14892324 wikitext text/x-wiki [[Categori:Blynyddoedd yn Rwsia| 19]] [[Categori:Blynyddoedd yr 19eg ganrif yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:19eg ganrif yn Rwsia|*]] dspy4lvgm5roi1cunjgdp694rf0bz5k 14892326 14892324 2026-05-10T21:29:31Z Craigysgafn 40536 14892326 wikitext text/x-wiki [[Categori:Blynyddoedd yn Rwsia| 19]] [[Categori:Blynyddoedd y 19eg ganrif yn ôl gwlad|Rwsia]] [[Categori:19eg ganrif yn Rwsia|*]] i08kucva532lx1jjuyyls01onfhson9 14 577837 14892327 2026-05-10T21:30:08Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1812 yn Asia}} [[Categori:1810au yn Asia]] [[Categori:1812 yn ôl cyfandir|Asia]] [[Categori:Blynyddoedd y 19eg ganrif yn Asia]]" 14892327 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1812 yn Asia}} [[Categori:1810au yn Asia]] [[Categori:1812 yn ôl cyfandir|Asia]] [[Categori:Blynyddoedd y 19eg ganrif yn Asia]] trmyonmx7me3puulax5wz2u79bbtnia 14 577838 14892331 2026-05-10T22:20:07Z Dafyddt 942 Dechrau tudalen newydd gyda "<center> [[:Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026|6ed Senedd]] | '''7ed Senedd''' </center> [[Categori:Aelodau Senedd Cymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru|Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2026-2031]]" 14892331 wikitext text/x-wiki <center> [[:Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026|6ed Senedd]] | '''7ed Senedd''' </center> [[Categori:Aelodau Senedd Cymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru|Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2026-2031]] 2r8prbj2f6s3nwr0qpl3zlfr3vmdxs4 14892335 14892331 2026-05-10T22:22:36Z Dafyddt 942 14892335 wikitext text/x-wiki <center> [[:Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026|6ed Senedd]] | '''7ed Senedd''' </center> [[Categori:Aelodau Senedd Cymru]] [[Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru|Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2026-2031]] n4vgp2j7tl3y3axxmkyaxkwvotpqp50 14 577839 14892334 2026-05-10T22:22:17Z Dafyddt 942 Symudodd Dafyddt y dudalen [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021-2026]] i [[Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] 14892334 wikitext text/x-wiki #ail-cyfeirio [[:Categori:Aelodau Senedd Cymru 2021–2026]] lmdaf8gozdcfg95g6nof689a8t06fb2 3 577840 14892419 2026-05-11T07:22:53Z Deb 7 /* Croeso */ adran newydd 14892419 wikitext text/x-wiki == Croeso == {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height: 15px; background: #faf6ed; border: 1px solid #faecc8;" |- | colspan="3" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Shwmae, {{BASEPAGENAME}}!''' [[Wicipedia:Cyflwyniad|Croeso]] mawr i Wicipedia &#8212; y gwyddoniadur rhydd.</big> || align="right" style="background-color:#faecc8;" | [[Delwedd:Flag of England.svg|20px]] ''[[Nodyn:Croeso/en|'''Message in English''']]'' | [[Delwedd:Flag of France.svg|20px]] '''[[Nodyn:Croeso/fr|''Message en français'']]''' |- | colspan="4" | Diolch am ymuno â Wicipedia ac am [[Arbennig:Contributions/{{BASEPAGENAME}}|eich cyfraniadau]] diweddaraf &#8212; fe obeithiwn y byddwch yn mwynhau cyfrannu yma. |- | colspan="4" | Prosiect amlieithog i greu gwyddoniadur [[Wicipedia:Hawlfraint|rhydd]] yw [[Wicipedia]]. Fe sefydlwyd y [[Wicipedia Saesneg|fersiwn gwreiddiol]] yn Saesneg yn 2001, a'r [[Wicipedia Cymraeg|fersiwn Cymraeg]] yn 2003, a bellach mae '''[[Arbennig:Statistics|{{NIFEROERTHYGLAU}}]]''' [[Wicipedia:Beth ydy erthygl|erthygl]] gennym. Rhowch gynnig ar y dolenni defnyddiol isod, a dysgu sut gallwch '''chi''' olygu unrhyw erthygl o ganlyniad. A chofiwch &#8212; ''dyfal donc a dyr y garreg.''<br/> |- | align="right" | <imagemap> delwedd:Emblem-relax.svg|30x30px default [[Wicipedia:Y Caffi]] desc none </imagemap> | [[Wicipedia:Y Caffi|'''Y Caffi''']]<br>Tudalen i ofyn cwestiynau ynglŷn â Wicipedia. | align="right" | <imagemap> delwedd:Gtk-dialog-info.svg|30x30px default [[Wicipedia:Cymorth]] desc none </imagemap> | [[Wicipedia:Cymorth|'''Cymorth''']]<br>Cymorth ynglŷn â defnyddio Wicipedia. |- | align="right" | <imagemap> delwedd:Cicero-head.png|30x30px default [[Wicipedia:Porth y Gymuned]] desc none </imagemap> | [[Wicipedia:Porth y Gymuned| '''Porth y Gymuned''']]<br>Gwelwch beth sy'n mynd ymlaen a beth<br>sydd angen gwneud yma. | align="right" | <imagemap> delwedd:Crystal Clear action edit.png|30x30px default [[wicipedia:Sut i olygu tudalen]] desc none </imagemap> | [[Wicipedia:Sut i olygu tudalen|'''Golygu''']] ac [[Wicipedia:Arddull|'''Arddull''']]<br>Sut i olygu erthygl ac arddull erthyglau.<br /> |- | align="right" | <imagemap> delwedd:Nuvola apps important yellow.svg|30x30px default [[Wicipedia:Hawlfraint]] desc none </imagemap> | [[Wicipedia:Hawlfraint|'''Hawlfraint''']]<br>Y rheolau hawlfraint yma. | width="8%" align="right" | <imagemap> delwedd:Flag map of Wales.svg|30x30px default [[wicipedia:cymorth iaith]] desc none </imagemap> | [[wicipedia:cymorth iaith|'''Cymorth iaith''']]<br>Cymorth gyda'r iaith Gymraeg. |- | align="right" | <imagemap> delwedd:Crystal Clear app file-manager.png|30x30px default [[wicipedia:Polisïau a chanllawiau]] desc none </imagemap> | [[wicipedia:Polisïau a chanllawiau|'''Polisïau a Chanllawiau''']]<br>Rheolau a safonau a dderbynnir gan y gymuned. | align="right" | <imagemap> delwedd:Nuvola apps ksirc.svg|30x30px default [[wicipedia:Cwestiynau Cyffredin]] desc none </imagemap> | [[wicipedia:Cwestiynau Cyffredin|'''Cwestiynau Cyffredin''']]<br>Y cwestiynau cyffredin a ofynnir gan ddefnyddwyr. |- | align="right" | <imagemap> delwedd:Crystal Clear app Startup Wizard.png|30x30px default [[Wikipedia:wikipedia:Tutorial]] desc none </imagemap> | [[Wicipedia:Tiwtorial|'''Tiwtorial''']] a'r [[Wicipedia:Y Ddesg Gyfeirio|'''Ddesg Gyfeirio''']]<br>Dysgu sut i olygu cam wrth gam gyda'r Tiwtorial,<br>a chyflwynwch eich cwestiynau wrth y Ddesg Gyfeirio. | align="right" | <imagemap> delwedd:Crystal Clear app lassist.png|30x30px default [[Wikipedia:wikipedia:Five pillars]] desc none </imagemap> | [[Wicipedia:Pum Colofn|'''Y Pum Colofn''']]<br>Egwyddorion sylfaenol y prosiect. |- | align="center" colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Dyma eich tudalen sgwrs lle gallwch dderbyn negeseuon gan Wicipedwyr eraill. I adael neges i Wicipedwr arall, dylech ysgrifennu ar dudalen sgwrs y defnyddiwr gan glicio ar y cysylltiad iddi, ac wedyn clicio ar y tab "sgwrs".<br /><br /> Ar ddiwedd y neges mewn tudalennau sgwrs (fel yr un yma), gadewch <nowiki>~~~~</nowiki>, a bydd y cod yma yn gadael stamp eich enw ac amser gadael y neges. Os ydych am gael cymorth gan weinyddwyr, rhowch y nodyn {{tl|Atsylwgweinyddwr}} ar eich [[Special:Mytalk|tudalen sgwrs]]. <br /><br />Fe obeithiwn y byddwch yn mwynhau cyfrannu yma,<br> Y Wicipedia Cymraeg ---- <font size="2"> {{#if:|{{{1}}}<br>|}} |} Cofion cynnes, <!--Dyma ddiwedd neges croeso oddi wrth [[Nodyn:Croeso]] --> [[Defnyddiwr:Deb|Deb]] ([[Sgwrs Defnyddiwr:Deb|sgwrs]]) 07:22, 11 Mai 2026 (UTC) 6lkc8xr8cfvg8gjmngvvfe95x2mvxio 0 577841 14892428 2026-05-11T08:11:59Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)]] 14892428 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Afan Ogwr Rhondda (etholaeth Senedd)]] 2xoft7hqrlg25a0drq7tptuj7ypecr3 0 577842 14892430 2026-05-11T08:13:42Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)]] 14892430 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Blaenau Gwent Caerffili Rhymni (etholaeth Senedd)]] 93peygfcyom15xbqyyrvm0czynlxv7l 0 577843 14892431 2026-05-11T08:14:40Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)]] 14892431 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Brycheiniog Tawe Nedd (etholaeth Senedd)]] b0uvycwaxqmr6cg5opym8r1792i27pj 0 577844 14892432 2026-05-11T08:16:53Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Caerdydd Ffynnon Taf (etholaeth Senedd)]] 14892432 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Caerdydd Ffynnon Taf (etholaeth Senedd)]] 0c3yakh60rt3b3r3ra9a1ua9bbzsotm 0 577845 14892433 2026-05-11T08:17:40Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)]] 14892433 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Caerdydd Penarth (etholaeth Senedd)]] dmpqubu68tczy3w8lsm3hk67khz7t40 0 577846 14892434 2026-05-11T08:18:19Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)]] 14892434 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Casnewydd Islwyn (etholaeth Senedd)]] j65jk2lwvixwwqcpuu0h5uxotkan518 0 577847 14892435 2026-05-11T08:18:58Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] 14892435 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Ceredigion Penfro (etholaeth Senedd)]] aek3ivees5geea5w9h2q7j5elgz1qe4 0 577848 14892437 2026-05-11T08:22:19Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)]] 14892437 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Gwynedd Maldwyn (etholaeth Senedd)]] q8twdbrdwuc9shcfhjoe4t9kj27uj87 0 577849 14892438 2026-05-11T08:23:00Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Gŵyr Abertawe (etholaeth Senedd)]] 14892438 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Gŵyr Abertawe (etholaeth Senedd)]] omsj36yaklyryqdg2m24dmtck6ohw4b 0 577850 14892439 2026-05-11T08:23:38Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Pen-y-bont Bro Morgannwg (etholaeth Senedd)]] 14892439 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Pen-y-bont Bro Morgannwg (etholaeth Senedd)]] qivtu71ss45lzkbct5m953mlz4dzoln 0 577851 14892440 2026-05-11T08:24:13Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)]] 14892440 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Pontypridd Cynon Merthyr (etholaeth Senedd)]] 0omxw9t5y2wxkiyj85bulkby1hwu0za 0 577852 14892441 2026-05-11T08:24:42Z Craigysgafn 40536 Yn ailgyfeirio at [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)]] 14892441 wikitext text/x-wiki #ailgyfeirio [[Sir Fynwy Torfaen (etholaeth Senedd)]] d23j33xpf6mpa8ugs9dhu3978v95hmj 0 577853 14892444 2026-05-11T08:33:21Z Craigysgafn 40536 Cleaned up using [[WP:AutoEd|AutoEd]] 14892444 wikitext text/x-wiki {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm arswyd]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Vasilis Mazomenos]] yw '''''Guilt''''' a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yng [[Gwlad Groeg|Ngwlad Groeg]]. Lleolwyd y stori yn [[Cyprus]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Groeg]] a hynny gan Vasilis Mazomenos. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Evelina Papoulia ac Arto Apartian. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Inglourious Basterds]]'' sef ffilm gan [[Quentin Tarantino]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 800 o ffilmiau Groeg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Vassilis Mazomenos.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vasilis Mazomenos ar 12 Tachwedd 1964 yn Athen. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Genedlaethol a Kapodistrian Athen. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Vasilis Mazomenos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q7916962. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | [[10th Day]] | [[Delwedd:10th day, Poster eng.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 2012-11-16 |- | [[Alltud]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2019-01-01 |- | [[Arian - Mytholeg Tywyllwch]] | [[Delwedd:Mazomenos, "Money, a mythology of darkness" poster.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1998-01-01 |- | ''[[:d:Q16061772|Days of Rage]]'' | [[Delwedd:Mazomenos "Days of Rage"..jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1995-01-01 |- | ''[[:d:Q16055263|Guilt]]'' | [[Delwedd:Mazomenos"Guilt".jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]]<br />[[Cyprus]] | 2009-01-01 |- | [[Llinellau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2016-01-01 |- | ''[[:d:Q16061780|Remembrance]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2002-11-14 |- | [[Rhesymau a Phechodau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2004-01-01 |- | ''[[:d:Q16061774|The Triumph of Time]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 1996-01-01 |- | ''[[:d:Q121056763|Καθαρτήριο]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2022-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Groeg]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau arswyd o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau Groeg]] [[Categori:Ffilmiau o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau 2009]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Cyprus]] a5on9jd1he1y1k9efggijpkcli6hxg5 14892445 14892444 2026-05-11T08:33:40Z Craigysgafn 40536 14892445 wikitext text/x-wiki {{teitl italig}} {{Pethau| suppressfields= logo | fetchwikidata = ALL }} [[Ffilm arswyd]] gan y [[cyfarwyddwr ffilm|cyfarwyddwr]] [[Vasilis Mazomenos]] yw '''''Guilt''''' a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yng [[Gwlad Groeg|Ngwlad Groeg]]. Lleolwyd y stori yn [[Cyprus]]. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn [[Groeg]] a hynny gan Vasilis Mazomenos. {{Dosbarthwyr ffilm}} Y prif actorion yn y ffilm hon yw Evelina Papoulia ac Arto Apartian. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. {{Hawlfraint ffilmiau}}{{Cyfs ffilmiau}} Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd ''[[Inglourious Basterds]]'' sef ffilm gan [[Quentin Tarantino]]. Hyd at 2022 roedd o leiaf 800 o ffilmiau Groeg wedi gweld golau dydd. ==Cyfarwyddwr== [[Delwedd:Vassilis Mazomenos.jpg|bawd|chwith|110px]] Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vasilis Mazomenos ar 12 Tachwedd 1964 yn Athen. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Genedlaethol a Kapodistrian Athen. ==Derbyniad== {{Gwobrau ffilm ayb}} {{Ffilmiau a enwebwyd}} {{Incwm ffilmiau}} ==Gweler hefyd== Cyhoeddodd Vasilis Mazomenos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres) (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication) WHERE { ?item wdt:P57 wd:Q7916962. # P57 = film director OPTIONAL { ?item wdt:P136 ?genre. ?genre rdfs:label ?genre_label. FILTER((LANG(?genre_label)) = "en") } OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". } } GROUP BY ?item ?itemLabel LIMIT 10 |sort=label |columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad |thumb=100 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! Ffilm ! Delwedd ! Gwlad ! dyddiad |- | [[10th Day]] | [[Delwedd:10th day, Poster eng.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 2012-11-16 |- | [[Alltud]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2019-01-01 |- | [[Arian - Mytholeg Tywyllwch]] | [[Delwedd:Mazomenos, "Money, a mythology of darkness" poster.jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1998-01-01 |- | ''[[:d:Q16061772|Days of Rage]]'' | [[Delwedd:Mazomenos "Days of Rage"..jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]] | 1995-01-01 |- | ''[[:d:Q16055263|Guilt]]'' | [[Delwedd:Mazomenos"Guilt".jpg|center|100px]] | [[Gwlad Groeg]]<br />[[Cyprus]] | 2009-01-01 |- | [[Llinellau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2016-01-01 |- | ''[[:d:Q16061780|Remembrance]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2002-11-14 |- | [[Rhesymau a Phechodau]] | | [[Gwlad Groeg]] | 2004-01-01 |- | ''[[:d:Q16061774|The Triumph of Time]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 1996-01-01 |- | ''[[:d:Q121056763|Καθαρτήριο]]'' | | [[Gwlad Groeg]] | 2022-01-01 |} {{Wikidata list end}} ==Cyfeiriadau== {{cyfeiriadau}} {{Rheoli awdurdod}} [[Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Groeg]] [[Categori:Ffilmiau lliw o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau arswyd o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau Groeg]] [[Categori:Ffilmiau o Wlad Groeg]] [[Categori:Ffilmiau 2009]] [[Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol]] [[Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Cyprus]] 7xbu81dcyzgudy5dsjldzd2eybzx68j 14 577854 14892451 2026-05-11T08:50:31Z Llywelyn2000 796 Dechrau tudalen newydd gyda ":Mae '''Blaenau Gwent Caerffili Rhymni''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ffurfiwyd ym Mai 2026. [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]]" 14892451 wikitext text/x-wiki :Mae '''Blaenau Gwent Caerffili Rhymni''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ffurfiwyd ym Mai 2026. [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]] 4s5ejfjyjv1kbz9ecd9b1gm5nn2gffj 14 577855 14892567 2026-05-11T10:50:08Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1966 yn Jamaica}} [[Categori:1960au yn Jamaica]] [[Categori:1966 yng Ngogledd America|Jamaica]] [[Categori:1966 yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:Blynyddoedd yr 20fed ganrif yn Jamaica]]" 14892567 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1966 yn Jamaica}} [[Categori:1960au yn Jamaica]] [[Categori:1966 yng Ngogledd America|Jamaica]] [[Categori:1966 yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:Blynyddoedd yr 20fed ganrif yn Jamaica]] 114h8v8nxa940926u34xyw2j9bldvwe 14 577856 14892571 2026-05-11T10:53:33Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1966 yng Ngogledd America}} [[Categori:1960au yng Ngogledd America]] [[Categori:1966 yn ôl cyfandir|Gogledd America]] [[Categori:Blynyddoedd yr 20fed ganrif yng Ngogledd America]]" 14892571 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1966 yng Ngogledd America}} [[Categori:1960au yng Ngogledd America]] [[Categori:1966 yn ôl cyfandir|Gogledd America]] [[Categori:Blynyddoedd yr 20fed ganrif yng Ngogledd America]] f0ktrkamafuy6ryaw6h6b479qu5517x 14 577857 14892574 2026-05-11T10:55:36Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Blynyddoedd yn Jamaica| 20]] [[Categori:Blynyddoedd yr 20fed ganrif yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:20fed ganrif yn Jamaica|*]]" 14892574 wikitext text/x-wiki [[Categori:Blynyddoedd yn Jamaica| 20]] [[Categori:Blynyddoedd yr 20fed ganrif yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:20fed ganrif yn Jamaica|*]] piz43vk10hmunalf7so2gqo50mzg2a1 14 577858 14892575 2026-05-11T10:57:09Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Hanes Jamaica yn ôl cyfnod|*Blynyddoedd]] [[Categori:Blynyddoedd yn ôl gwlad|Jamaica]]" 14892575 wikitext text/x-wiki [[Categori:Hanes Jamaica yn ôl cyfnod|*Blynyddoedd]] [[Categori:Blynyddoedd yn ôl gwlad|Jamaica]] pn40wb53ox8svf8tfuekouzzvfcu0pi 14 577859 14892577 2026-05-11T10:59:05Z Llywelyn2000 796 Dechrau tudalen newydd gyda ":Mae '''Sir Fynwy Torfaen''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ffurfiwyd ym Mai 2026. [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]]" 14892577 wikitext text/x-wiki :Mae '''Sir Fynwy Torfaen''' yn un o etholaethau '''Senedd Cymru''' a ffurfiwyd ym Mai 2026. [[Categori:Llefydd o fewn Etholaethau Senedd Cymru]] 69k4velhjove194v3m8jcyrn82aq86d 14 577860 14892578 2026-05-11T10:59:18Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{prif-cat|1960au yn Jamaica}} [[Categori:1960au yng Ngogledd America yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:1960au yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:Degawdau'r 20fed ganrif yn Jamaica]]" 14892578 wikitext text/x-wiki {{prif-cat|1960au yn Jamaica}} [[Categori:1960au yng Ngogledd America yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:1960au yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:Degawdau'r 20fed ganrif yn Jamaica]] q6jxie6xrobq2l682xk16ktxtyz3teo 14 577861 14892580 2026-05-11T11:00:38Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Degawdau yn Jamaica|20]] [[Categori:20fed ganrif yn Jamaica|*]] [[Categori:Degawdau'r 20fed ganrif yng Ngogledd America yn ôl gwlad|Jamaica]]" 14892580 wikitext text/x-wiki [[Categori:Degawdau yn Jamaica|20]] [[Categori:20fed ganrif yn Jamaica|*]] [[Categori:Degawdau'r 20fed ganrif yng Ngogledd America yn ôl gwlad|Jamaica]] 6p97z85acf6kvzh0zhj6aelhkvt1o4s 14 577862 14892581 2026-05-11T11:01:16Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:Degawdau yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:Degawdau yng Ngogledd America|Jamaica]] [[Categori:Hanes Jamaica yn ôl cyfnod|*Degawdau]]" 14892581 wikitext text/x-wiki [[Categori:Degawdau yn ôl gwlad|Jamaica]] [[Categori:Degawdau yng Ngogledd America|Jamaica]] [[Categori:Hanes Jamaica yn ôl cyfnod|*Degawdau]] 7018pro0i9y2rnemhzp331nxe8ixor0 14 577863 14892585 2026-05-11T11:04:14Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1646 yn ôl cyfandir}} [[Categori:1640au yn ôl gwlad| 1646]] [[Categori:1646| Gwlad]] [[Categori:Blynyddoedd yr 17eg ganrif yn ôl gwlad]]" 14892585 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1646 yn ôl cyfandir}} [[Categori:1640au yn ôl gwlad| 1646]] [[Categori:1646| Gwlad]] [[Categori:Blynyddoedd yr 17eg ganrif yn ôl gwlad]] 9yc7g3yycvrmt9xizo71w71cvkxxuog 14 577864 14892588 2026-05-11T11:05:34Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1640au yn ôl cyfandir}} [[Categori:1640au| Gwlad]] [[Categori:Degawdau'r 17eg ganrif yn ôl gwlad]]" 14892588 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1640au yn ôl cyfandir}} [[Categori:1640au| Gwlad]] [[Categori:Degawdau'r 17eg ganrif yn ôl gwlad]] fc992qnnty90dgfi69skvz90ymvnyev 14 577865 14892589 2026-05-11T11:06:49Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1640au yn ôl gwlad}} [[Categori:1640au| Cyfandir]] [[Categori:Degawdau'r 17eg ganrif yn ôl cyfandir]]" 14892589 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1640au yn ôl gwlad}} [[Categori:1640au| Cyfandir]] [[Categori:Degawdau'r 17eg ganrif yn ôl cyfandir]] 5h18t9jrx0yu2kxyaegtmejcfdmqekw 14 577866 14892591 2026-05-11T11:08:53Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1640au yn ôl cyfandir| 1646]] [[Categori:1646| Cyfandir, yn ol]]" 14892591 wikitext text/x-wiki [[Categori:1640au yn ôl cyfandir| 1646]] [[Categori:1646| Cyfandir, yn ol]] 2idbxoywjbdxbd1wa1lxmn5a5g4mofv 14 577867 14892594 2026-05-11T11:10:24Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1645 yn ôl cyfandir}} [[Categori:1640au yn ôl gwlad| 1645]] [[Categori:1645| Gwlad]] [[Categori:Blynyddoedd yr 17eg ganrif yn ôl gwlad]]" 14892594 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1645 yn ôl cyfandir}} [[Categori:1640au yn ôl gwlad| 1645]] [[Categori:1645| Gwlad]] [[Categori:Blynyddoedd yr 17eg ganrif yn ôl gwlad]] ppg8vsszu4zqqgn8bjo0fubbdyqwchm 14 577868 14892595 2026-05-11T11:11:32Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1640au yn ôl cyfandir| 1645]] [[Categori:1645| Cyfandir, yn ol]]" 14892595 wikitext text/x-wiki [[Categori:1640au yn ôl cyfandir| 1645]] [[Categori:1645| Cyfandir, yn ol]] ho5dcjgb0asq2w29zl14v0ftbk96ak3 14 577869 14892596 2026-05-11T11:12:57Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1644 yn ôl cyfandir}} [[Categori:1640au yn ôl gwlad| 1644]] [[Categori:1644| Gwlad]] [[Categori:Blynyddoedd yr 17eg ganrif yn ôl gwlad]]" 14892596 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1644 yn ôl cyfandir}} [[Categori:1640au yn ôl gwlad| 1644]] [[Categori:1644| Gwlad]] [[Categori:Blynyddoedd yr 17eg ganrif yn ôl gwlad]] hlbn46n9xptsdxxp03vwfmpaorb9591 14 577870 14892597 2026-05-11T11:13:51Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1640au yn ôl cyfandir| 1644]] [[Categori:1644| Cyfandir, yn ol]]" 14892597 wikitext text/x-wiki [[Categori:1640au yn ôl cyfandir| 1644]] [[Categori:1644| Cyfandir, yn ol]] 22i3rzsaqqvo0hgweqx3dy3jgfa3it2 14 577871 14892598 2026-05-11T11:15:04Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "{{gweler-cat|1642 yn ôl cyfandir}} [[Categori:1640au yn ôl gwlad| 1642]] [[Categori:1642| Gwlad]] [[Categori:Blynyddoedd yr 17eg ganrif yn ôl gwlad]]" 14892598 wikitext text/x-wiki {{gweler-cat|1642 yn ôl cyfandir}} [[Categori:1640au yn ôl gwlad| 1642]] [[Categori:1642| Gwlad]] [[Categori:Blynyddoedd yr 17eg ganrif yn ôl gwlad]] 132ikr4llkbmjyyo0nnptpiviwx72yw 14 577872 14892599 2026-05-11T11:15:56Z Craigysgafn 40536 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Categori:1640au yn ôl cyfandir| 1642]] [[Categori:1642| Cyfandir, yn ol]]" 14892599 wikitext text/x-wiki [[Categori:1640au yn ôl cyfandir| 1642]] [[Categori:1642| Cyfandir, yn ol]] faig0r6kwalbu876jfep789n9wap391