Dagbani Wikipedia dagwiki https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Miidiya Diŋ'gahim Yɛltɔɣa Ŋun su Ŋun su yɛltɔɣa Wikipedia Wikipedia yɛltɔɣa Lahabali kɔligu Lahabali kɔligu yɛltɔɣa MiidiyaWiki MiidiyaWiki yɛltɔɣa Tɛmplet Tɛmplet yɛltɔɣa Sɔŋsim Sɔŋsim yɛltɔɣa Pubu Pubu yɛltɔɣa Salima Salima yɛltɔɣa MOS MOS yɛltɔɣa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Wikipidia 0 7321 136091 128046 2026-05-10T17:04:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 136091 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Wikipedia'''{{efn|Pronounced {{IPAc-en|audio=En-uk-Wikipedia.ogg|ˌ|w|ɪ|k|ᵻ|ˈ|p|iː|d|i|ə}} {{respell|WIK|ih|PEE|dee|ə}} or {{IPAc-en|audio=en-us-Wikipedia.ogg|ˌ|w|ɪ|k|i|-}} {{respell|WIK|ee|PEE|dee|ə}}}} nyɛla yoli pɔhim zuɣu baŋsim bayana kundu shɛli niriba ni laɣimdi n-tɔhiri sabira ka bɛ booni ninvuɣ shɛba ban sabiri di lahabali Naawuni zuɣu ŋɔ Wikipedianima ka bɛ nyɛ ban sabiri lala lahabali ŋɔ niŋdi wiki "software" [[MediaWiki]]. Wikipidia nyɛla luɣishɛli din bara ka lahi nyɛ kundivihira tuma karimbu shee pam taarihi puuni,<ref name="Wiki20">{{cite news |date=January 9, 2021 |title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-access=subscription|access-date=February 25, 2021|archive-url=https://archive.today/20210107163155/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|archive-date=January 7, 2021}}</ref><ref name="auto1">{{cite magazine |last=Anderson |first=Chris |date=May 8, 2006 |title=Jimmy Wales – The 2006 Time 100 |url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|url-status=live |magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012001311/https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|archive-date=October 12, 2022|access-date=November 11, 2017}}</ref> ka nyɛ luɣishɛli din pahi wɛbisiti pia shɛŋa niriba ni tooi kpɛra pam ni; {{as of|2024|08|lc=y}}, Semrush nima nyɛla ban daa pilli suŋ bunahi zuɣu,<ref>{{cite web |date=August 2024 |title=Most Visited Websites in Worldwide 2024 |url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all |access-date=14 September 2024 |publisher=Semrush}}</ref> ka Similarweb nima mi nyɛ ban daa pilli suŋ buyopɔin zuɣu.<ref>{{Cite web |title=Most viewed website |url=https://www.similarweb.com/top-websites/ |publisher=Similarweb |access-date=14 September 2024}}</ref> Ban daa piligi li nyɛ [[Jimmy Wales]] mini [[Larry Sanger]] silimiin goli January biɛɣ'pinaanu dali yuuni 2001, Wikipidia nyɛla din be [[Wikimedia Foundation]] nima sulinsi ni tum yuuni 2003, Americanima ʒingama laɣingu shɛli bɛ ni daa piligi ka di nyɛ din nyari sɔŋsim ninvuɣ shɛba ban kariŋdili sani.<ref name=WF10.23.23>{{cite web |title=7 reasons you should donate to Wikipedia |url=https://wikimediafoundation.org/news/2022/11/03/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/ |author=Seitz-Gruwell, Lisa |publisher=[[Wikimedia Foundation]] |language=en-US |date=October 23, 2023|access-date=December 27, 2023|archive-date=December 27, 2023|archive-url=https://archive.today/20231227155753/https://wikimediafoundation.org/news/2023/10/23/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/}}</ref> Tuuli di nyɛla din daa na be silimiinsili balli ni kɔŋko amaa saha ŋɔ di nyɛla [[list of Wikipedias|binshɛli niri ni tooi niŋ maliniŋ]] Wikipidia balla din gari kɔbisita ni. Silimiinsili Wikipidia nyɛla din mali lahabaya kamani miliyɔŋ 6.9 ka nyɛ din nyari maliniŋ kamani miliyɔŋ pinaata goli yini puuni ni (kamani maliniŋ dibaa anu tɔbu yim ni) <!-- To calculate edits per second, I did the number of edits divided by the number of seconds in a month. If anyone finds this math incorrect, please fix it, I'm not a mathematician! --> {{as of|2024|04|lc=y}}.<!-- {{As of|2024|04|lc=y}} PLEASE UPDATE AS NEEDED --><ref name="Wikimedia_Stats" group="W">{{cite web |title=Wikistats – Statistics For Wikimedia Projects |url=https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects|access-date=August 8, 2023 |website=[[Wikimedia Foundation]]|archive-date=July 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711051858/https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects|url-status=live}}</ref> Silimiin goli July yuuni 2024, kamani kɔbigi puuni vaabu pishi ni anu maliniŋ nyɛla din daa yina [[United States]], ka [[Japan]] doli ni kɔbigi puuni vaabu 6.2%, United Kingdom mi kɔbigi puuni vaabu 5.8%, ka [[Russia]] mali kɔbigi puuni vaabu 5.2%, [[Germany]] mi kɔbigi puuni vaabu dibaa ani ka vaabu pihinu ni yini din kpalim maa mi pirrigi n-ti tiŋgbani shɛŋa din pahi maa, lala lahabali ŋɔ nyɛla din yina Similarweb.<ref>{{Cite web |url=https://www.similarweb.com/website/wikipedia.org/#geography |title=wikipedia.org |website=similarweb.com|access-date=November 8, 2023|archive-date=June 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605091241/https://www.similarweb.com/website/wikipedia.org#geography|url-status=live}}</ref> Wikipidia nyɛla niriba ni puhi ka paɣa binshɛli pam ka di daliri nyɛla di ni pahiri baŋsim, di ni wuligi gili n-ti pahi di biɛhigu din gahim mini kaya ni taada. Di nyɛla binshɛli ninvuɣ shɛba ni galim shɛli di gbaai bahindi paɣaba lahabaya polo mini tiŋgbana biɛhigu lahabaya zaŋ jandi [[Global South]] ([[Eurocentrism]]).<ref>{{cite web |last1=Noor |first1=Poppy |title=Wikipedia biases |url=https://www.theguardian.com/technology/2018/jul/29/the-five-wikipedia-biases-pro-western-male-dominated |website=[[The Guardian]] |access-date=31 May 2024 |date=29 July 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Hern |first1=Alex |title=Wikipedia's view of the world is written by the west |url=https://www.theguardian.com/technology/2015/sep/15/wikipedia-view-of-the-world-is-still-written-by-the-west |website=The Guardian |access-date=31 May 2024 |date=15 September 2015}}</ref> Din daa niŋ ka niriba nyɛ ban daa galindi Wikipidia bin din gbaai yuuni 2000s, di nyɛla binshɛli din taɣi ka kpalim nyari paɣabu bin din gbaai yuuni 2010s bahigu zaŋ du<ref name="Wiki20" /><ref name="Econ21">{{Cite news |date=January 9, 2021 |title=Happy Birthday, Wikipedia |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-access=subscription|access-date=January 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230101031816/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|archive-date=January 1, 2023}}</ref><ref name="Last best">{{cite news |last1=Cooke |first1=Richard |date=February 17, 2020 |title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-access=limited|access-date=October 13, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217081500/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|archive-date=December 17, 2022}}</ref> ka nyɛ din leei anfaani lahabaya bɔbu shee.<ref name=":20">{{Cite web |last1=Hughes |first1=Taylor |last2=Smith |first2=Jeff |last3=Leavitt |first3=Alex |date=April 3, 2018 |title=Helping People Better Assess the Stories They See in News Feed with the Context Button |url=https://about.fb.com/news/2018/04/news-feed-fyi-more-context/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230111152311/https://about.fb.com/news/2018/04/news-feed-fyi-more-context/|archive-date=January 11, 2023|access-date=January 23, 2023 |website=[[Meta Platforms|Meta]]}}</ref><ref name="auto" /> Wikipidia nyɛla luɣishɛli tiŋgbani shɛŋa gomnantinima ni tooi yihiri lahabaya.<ref>{{Cite news |last=Treisman |first=Rachel |date=April 1, 2022 |title=Russia threatens to fine Wikipedia if it doesn't remove some details about the war |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine|url-status=live|access-date=January 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202215844/https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine|archive-date=December 2, 2022}}</ref><ref name=":1" /> Lahabaya zaŋ jandi lahabali shɛli din na chani bee niŋda nyɛla lahabali shɛli niriba ni kuli mali wuhiri salo zaŋ chaŋ lala yɛliniŋda maa.<ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Samantha Murphy |date=May 20, 2022 |title=Meet the Wikipedia editor who published the Buffalo shooting entry minutes after it started |url=https://www.cnn.com/2022/05/20/tech/wikipedia-editors-breaking-news/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012001310/https://www.cnn.com/2022/05/20/tech/wikipedia-editors-breaking-news/index.html|archive-date=October 12, 2022|access-date=May 24, 2022 |website=[[CNN]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=McNamee |first=Kai |date=September 15, 2022 |title=Fastest 'was' in the West: Inside Wikipedia's race to cover the queen's death |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/09/15/1122943829/wikipedia--queen-elizabeth-ii-death-deaditors-editors-article|url-status=live|access-date=January 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230115033202/https://www.npr.org/2022/09/15/1122943829/wikipedia--queen-elizabeth-ii-death-deaditors-editors-article|archive-date=January 15, 2023}}</ref> == Taarihi == === Nupedia === {{Multiple image | footer = Wikipedia founders [[Jimmy Wales]] (left) and [[Larry Sanger]] (right) | width = | image1 = Jimmy Wales - August 2019 (cropped).jpg | width1 = 100 | image2 = L Sanger.jpg | width2 = 116 }} Ninvuɣ shɛba ban mali zaɣa ni pohim zuɣu lahabaya sabbu mini karimbu nyɛla ban daa mo pɔi ni Wikipidia piligibu amaa ka daa bɛ di nasara.<ref>{{cite web |last=Garber |first=Megan |date=October 12, 2011 |title=The contribution conundrum: Why did Wikipedia succeed while other encyclopedias failed? |url=https://www.niemanlab.org/2011/10/the-contribution-conundrum-why-did-wikipedia-succeed-while-other-encyclopedias-failed/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210114540/https://www.niemanlab.org/2011/10/the-contribution-conundrum-why-did-wikipedia-succeed-while-other-encyclopedias-failed/|archive-date=February 10, 2023|access-date=June 5, 2016 |website=Nieman Lab}}</ref> Wikipidia nyɛla din daa piligi ka nyɛ tuma zaŋ n-ti Nupedia, yoli pohim zuɣu siliminsili balli tuma din jandi gbanbiɛlima sabbu ka baŋdiba nyɛ ban daa sabiri ka vihiri bee labirilihiri lala gbanbiɛlima ŋɔ.<ref name="KockJungSyn2016">{{cite journal |last1=Kock |first1=Ned |last2=Jung |first2=Yusun |last3=Syn |first3=Thant|author1-link=Ned Kock |title=Wikipedia and e-Collaboration Research: Opportunities and Challenges |journal=[[International Journal of e-Collaboration]] |date=2016 |volume=12 |issue=2 |pages=1–8 |doi=10.4018/IJeC.2016040101 |url=https://cits.tamiu.edu/kock/pubs/journals/2016JournalIJeC_WikipediaEcollaboration/Kock_etal_2016_IJeC_WikipediaEcollaboration.pdf |publisher=IGI Global |issn=1548-3681|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927001627/https://cits.tamiu.edu/kock/pubs/journals/2016JournalIJeC_WikipediaEcollaboration/Kock_etal_2016_IJeC_WikipediaEcollaboration.pdf|archive-date=September 27, 2016}}</ref> Di nyɛla bɛ ni daa piligi shɛli silimiin gɔli March dabaa awɔi dali yuuni 2000, di sulinsi nyɛla din daa na be [[Bomis]]. Ninvuɣ shɛba ban daa piligi nyɛ Bomis CEO [[Jimmy Wales]] mini [[Larry Sanger]], [[editor-in-chief]] zaŋ n-ti Nupedia ka bɛ daa ti taɣi di yuli ŋɔ boli Wikipedia.<ref name="autogenerated1" /><ref name="Meyers" /> Nupedia nyɛla din daa tuui deegi di shɛhira gbaŋ Nupedia [[free content|Open Content]] License amaa pɔi ka Wikipidia daa piligi, Nupedia nyɛla din daa yi labi [[GNU Free Documentation License]] din daa niŋ ka Richard Stallman daa kpaŋsi di labbu.<ref name="stallman1999" group="W" /> Wales nyɛla niriba ni puhiri so ka paɣara din niŋ ka o tooi niŋ ka sokam ni tooi sabbi di zuɣu maa,<ref name="SangerMemoir" /><ref name="Sanger" group="W" /> ka Sanger nyɛ niriba ni puhiri ka paɣari so ka di nyɛla o ni niŋ kpaŋmaŋ ka wiki yɛligi gili zuɣu.<ref name="WM foundation of WP 1" group="W">{{cite web |last=T. |first=Laura |date=October 30, 2001 |title=Wikipedia-l: LinkBacks? |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-October/000671.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229040038/https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/message/OTDFENO6REC46PN354TKFOJBA5BSXBUX/|archive-date=December 29, 2022|access-date=February 20, 2007}}</ref> Silimiin gɔli January biɛɣ'pia dali yuuni 2001, Sanger nyɛla ŋun yɛlli Nupedia satari tiriba ni bɛ nammi wiki ka di nyɛ "feeder" tuma zaŋ n-ti Nupedia.<ref name="nupedia feeder from WP 1" group="W">{{cite news |last=Sanger |first=Larry |date=January 10, 2001 |title=Let's Make a Wiki |publisher=[[Internet Archive]] |url=https://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html|access-date=December 26, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20030414014355/https://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html|archive-date=April 14, 2003}}</ref> === Launch and growth === Wikipidia nyɛla bɛ ni daa piligi shɛli silimiin goli January biɛɣ'pinaanu dali yuuni 2001<ref name="KockJungSyn2016" /> ka daa na nyɛ siliminsili balli ni kɔŋko www.wikipedia.com,<ref name="WikipediaHome" group="W" /> ka Sanger nyɛ ŋun daa yɛlli Nupedia satarili tiriba.<ref name="SangerMemoir" /> Di yuli ŋɔ nyɛla din yina bachinima ayi puuni wiki mini encyclopedi.<ref name="MiliardWho" /><ref name="J Sidener" /> Di laɣimbu zalikpani nyɛla "neutral point-of-view"<ref name="NPOV" group="W" /> Bomis nyɛla ŋun daa na tuui mali niya ni o zaŋ li leei nyori nyabu daabilim.<ref name="Seth-Finkelstein">{{cite news |author=Finkelstein |first=Seth |date=September 25, 2008 |title=Read me first: Wikipedia isn't about human potential, whatever Wales says |work=[[The Guardian]] |location=London |url=https://www.theguardian.com/technology/2008/sep/25/wikipedia.internet|url-status=live|access-date=January 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207170151/https://www.theguardian.com/technology/2008/sep/25/wikipedia.internet|archive-date=December 7, 2022}}</ref> [[File:English Wikipedia HomePage 2001-12-20.png|thumb|The Wikipedia home page on December 20, 2001{{efn|Now available as an archive at the [[nost:|Nostalgia Wikipedia]]}}]] Wikipidia nyɛla din daa tuui nya tohiriba Nupedia, Slashdot zaŋ wuhi salo n-ti pahi vihigu injine. Balli nammbu nyɛla bɛ ni daa piligi shɛli silimiin goli March yuuni 2001 ni kalinli din yiɣisi kɔbigi ni pihiyobu ni yini bin din gbaai yuuni 2004 bahigu.<ref group="W">{{Cite mailing list |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html |title=Alternative language wikipedias |date=March 16, 2001|mailing-list=Wikipedia-L |last=Wales |first=Jimmy|access-date=January 16, 2022|archive-date=June 20, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|url-status=live}}</ref><ref name="WP early language stats 1" group="W">[[Wikipedia:Multilingual statistics/2004]]</ref> Nupedia mini Wikipidia nyɛla din daa na laɣim tumda hali ni ka bɛ daa ti waligi li yuuni 2003. Siliminsili Wikipidia nyɛla din daa nya gbanbiɛlima din kalinli gari miliyɔŋ dibaa ayi silimiin goli September dabaa awɔi dali yuuni 2007 ka di daa leei encyclopedia din galisi din daa niŋ ka di gari Yongle Encyclopedia shɛli bɛ ni daa piligi China yuuni 1408 ka di nyɛ din daa gbubi lala taarihi ŋɔ kamani kɔbisiyobu.<ref name="EB_encyclopedia" /> Di zuɣu daabiligu niŋbu mini di gu ka taɣi, tohiriba ban yina Spanish Wikipidia nyɛla ban daa namm {{lang|es|[[Enciclopedia Libre]]|italic=no}} silimiin goli February yuuni 2002.<ref name="EL fears and start 1" group="W">{{cite web |title=[long] Enciclopedia Libre: msg#00008 |url=https://osdir.com/ml/science.linguistics.wikipedia.international/2003-03/msg00008.html |website=Osdir|access-date = December 26, 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006065927/https://osdir.com/ml/science.linguistics.wikipedia.international/2003-03/msg00008.html|archive-date = October 6, 2008 |df=mdy-all}}</ref> Wales nyɛla ŋun daa yina n-ti yɛlli ni Wikipidia pala daabiligu niŋbu shee ka daa taɣi li yi ''wikipedia.com'' labisi ''wikipedia.org''.<ref name="Shirky" /><ref group="W">{{cite web |last=Vibber |first=Brion |date=August 16, 2002 |title=Brion VIBBER at pobox.com |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2002-August/003982.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620071550/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2002-August/003982.html|archive-date=June 20, 2014|access-date=December 8, 2020 |website=[[Wikimedia]]}}</ref> Siliminsili Wikipidia nyɛla din gbanbiɛlima daa paai miliyɔŋ dibaa ata silimiin goli August yuuni 2009, di zoobu zaŋ chaŋ di gbanbiɛlima palla kalinli pahibu mini tohi tohiriba kalinli pahibu nyɛla din pahi pam yuuni 2007.<ref name="guardian WP user peak 1">{{cite news |last=Johnson |first=Bobbie |date=August 12, 2009 |title=Wikipedia approaches its limits |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/technology/2009/aug/12/wikipedia-deletionist-inclusionist|access-date=March 31, 2010|archive-date=December 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226132759/https://www.theguardian.com/technology/2009/aug/12/wikipedia-deletionist-inclusionist+|url-status=live}}</ref> Gbanbiɛlima kamani 1,800 nyɛla bɛ ni daa pahiri binshɛli biɛɣ'kam yuuni 2006; bin din gbaai yuuni 2013 di daa nyɛla kamani 800.<ref group="W">{{Cite web |title=Wikipedia:Modelling Wikipedia extended growth |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Modelling_Wikipedia_extended_growth|access-date=January 23, 2023 |website=Wikipedia, The Free Encyclopedia |publisher=[[Wikimedia Foundation]]|archive-date=August 26, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110826234512/http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Modelling_Wikipedia%27s_growth|url-status=live}}</ref> Laɣingu zaŋ n-ti [[Palo Alto Research Center]] nyɛ ban daa su di nyaaŋa labbu ŋɔ.<ref name="wikisym slowing growth 1">{{cite conference |url=https://www.wikisym.org/ws2009/procfiles/p108-suh.pdf |title=The Singularity is Not Near: Slowing Growth of Wikipedia |year=2009 |location=Orlando, FL |conference=The International Symposium on Wikis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511110022/https://www.wikisym.org/ws2009/procfiles/p108-suh.pdf|archive-date = May 11, 2011}}</ref> === Milestones === Silimin goli January yuuni 2007, Comscore Networks daa yeliya ni Wikipedia daa nyala din pahi websaatinima pia din mali milinsi United States.<ref name=":0">"New Year's Resolutions Reflected in January U.S. Web Traffic" (PDF). ''Comscore''. February 15, 2007. p. 3. Archived from the original on August 19, 2021. Retrieved January 23, 2023</ref> Ka nirriba ban kalinli paagi 42.9 milllion ku kperi wikipidia websaati maa zuɣu, di daa nyala din do bu woi , ka daa yaɣi T''he New York Times'' (din daa do pia ) ni ''Apple'' (din daa do piniyini) la zuɣu.<ref name=":0" /> Lala ŋo daa nyala kpaŋmaŋ pam zaŋti wikipedia dama ayi lihi silimin goli January yuuni 2006, wikipidia daa nyala din do pihitanaata , ka niribi ban kperi dini kalini daa nye 18.3 million.<ref>{{Cite web|date=2012-03-19|title=Wikipedia Breaks Into U.S. Top 10 Sites {{!}} PCWorld|url=http://www.pcworld.com/article/129135/wikipedia_breaks_into_us_top_10_sites.html|access-date=2024-09-21|website=web.archive.org|archive-date=2012-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319204141/http://www.pcworld.com/article/129135/wikipedia_breaks_into_us_top_10_sites.html|url-status=dead}}</ref> Yuuni 2014, niriba daa lihi wikepedia paaginima ka lala paajinima ŋo kalinli yiɣisi 18 billion goli kam. Silimin goli February dabaa awoi dali yuuni 2014, The New York Times daa ti lahabali wuhi ni ayi lihi comScore pubu pubu la ni, ni niriba daa nyala ban lihi wikipedia paajinima ka di kalinli yiɣisis 18 billion ka niriba ban kalinli yiɣisi 500 miliion gba nye ban kuli kperi wikipedia goli kam.<ref>{{Cite web|date=2022-11-09|title=Wikipedia vs. the Small Screen - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/02/10/technology/wikipedia-vs-the-small-screen.html?_r=0|access-date=2024-09-21|website=web.archive.org|archive-date=2022-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20221109044012/https://www.nytimes.com/2014/02/10/technology/wikipedia-vs-the-small-screen.html?_r=0|url-status=bot: unknown}}</ref>Similarweb daa bahi lahabali ni Silimin goli March, yuuni 2023 saha la, wikipedia daa pa dola bu yobu zuɣu di yi kana milinsi polo. <ref>Similarweb. "Top Websites Ranking – Most Visited Websites In The World". ''Similarweb''. Archived from the original on February 10, 2022. Retrieved March 4, 2023.</ref> Silimin goli January 18, yuuni 2012, English Wikipedia daa nyala din to ayirimo zaŋ jandi zalikpan pala ayi sheli United States Congress ni daa bori ni bi zali - lala zalikpana ŋo n daa nye Stop Online Piracy(SOPA) ni PROTECT IP ACT (PIPA)- ka lala zalikpana ŋo daliri daa che ka niribi bi lahi tooi nyari binsheli wikipedia paajinima la zuɣu awa pishinaanahi ( dabisili). <ref>{{Cite web|date=2022-11-14|title=Wikipedia: SOPA protest led 8 million to look up reps in Congress - Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/blogs/technology-blog/story/2012-01-19/wikipedia-sopa-protest-led-8-million-to-look-up-reps-in-congress|access-date=2024-09-21|website=web.archive.org|archive-date=2022-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20221114230228/https://www.latimes.com/archives/blogs/technology-blog/story/2012-01-19/wikipedia-sopa-protest-led-8-million-to-look-up-reps-in-congress|url-status=bot: unknown}}</ref>Daliri din wuhiri binsheli din daa niŋ maa daa nyala din daa pa wikipedia paajinima maa zuɣu n taɣiri wikipedia maŋmaŋ lahibaya, ka niriba ban kalinli daa yaɣi 162 million daa nye ban lihi lala blackout paaji maa.<ref>{{Cite news|date=2012-01-17|title=Wikipedia joins blackout protest at US anti-piracy moves|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-16590585|access-date=2024-09-21}}</ref> Silimin goli Janaury yuuni 2013, bi daa zaŋ Wikipedia yuli n pa "asteroid" yini "274301 Wikipedia";<ref>{{Cite web|last=published|first=Robert Workman|date=2013-02-05|title=Asteroid Re-Named 'Wikipedia'|url=https://www.space.com/19643-asteroid-named-wikipedia.html|access-date=2024-09-21|website=Space.com|language=en}}</ref> Silimin goli OCtober yuuni 2014, bi daa me bin gahindili ( bini booni sheli monument la" n ti Wikipedia din wuhihiri di kpaŋmaŋa .<ref>{{Cite web|date=2023-01-24|title=A Wikipedia monument? It's true (we're pretty sure) - CNET|url=https://www.cnet.com/tech/services-and-software/a-wikipedia-monument-its-true-were-pretty-sure/|access-date=2024-09-21|website=web.archive.org|archive-date=2023-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230124023828/https://www.cnet.com/tech/services-and-software/a-wikipedia-monument-its-true-were-pretty-sure/|url-status=bot: unknown}}</ref><!-- ''Hidden while in discussion on the talk page'': New or occasional editors have significantly higher rates of their edits reverted (removed) than an elite group of regular editors, colloquially known as "the [[cabal]]". --> == Language editions == {{Main|List of Wikipedias}} Saha ŋɔ balla kalinli kamani kɔbisita ni pihita ni ayi nyɛla din tohiri sabiri Wikipidia (ka bɛ lahi booni li balli yaɣili bee alaha Wikipidianima). Bin din gbaai {{CURRENTMONTHNAME}} yuuni {{CURRENTYEAR}}, balla dibaa ayobu shɛŋa din daa mali Wikipidia gbanbiɛlima pam n-daa nyɛ Siliminsili, Cebuano, German, French, Swedish n-ti pahi Dutch Wikipidianima.<ref name="WP list of WPs by article 1" group="W">{{cite web |url=https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#All_Wikipedias_ordered_by_number_of_articles |title=Wikipedia:List of Wikipedias |publisher=English Wikipedia|access-date={{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224190350/https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#All_Wikipedias_ordered_by_number_of_articles|url-status=live}}</ref> {{Pie chart | caption = '''Distribution of the {{NUMBEROF|ARTICLES|total|N}} articles in different language editions (as of {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}})'''<ref name="meta.wikimedia" group="W">[[:m:List of Wikipedias#1+ articles|List of Wikipedias – Meta]]</ref> | other = yes | label1 = {{Wikipedia rank by size/WP|1}} | value1 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|1}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color1 = #666666 | label2 = {{Wikipedia rank by size/WP|2}} | value2 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|2}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color2 = #E69F00 | label3 = {{Wikipedia rank by size/WP|3}} | value3 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|3}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color3 = #56B4E9 | label4 = {{Wikipedia rank by size/WP|4}} | value4 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|4}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color4 = #009E73 | label5 = {{Wikipedia rank by size/WP|5}} | value5 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|5}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color5 = #F0E442 | label6 = {{Wikipedia rank by size/WP|6}} | value6 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|6}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color6 = #0072B2 | label7 = {{Wikipedia rank by size/WP|7}} | value7 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|7}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color7 = #D55E00 | label8 = {{Wikipedia rank by size/WP|8}} | value8 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|8}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color8 = #CC79A7 | label9 = {{Wikipedia rank by size/WP|9}} | value9 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|9}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color9 = #33CC99 | label10 = {{Wikipedia rank by size/WP|10}} | value10 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|10}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color10 = #333333 | label11 = {{Wikipedia rank by size/WP|11}} | value11 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|11}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color11 = #9A459A | label12 = {{Wikipedia rank by size/WP|12}} | value12 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|12}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color12 = #A60D14 | label13 = {{Wikipedia rank by size/WP|13}} | value13 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|13}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color13 = #FF82AA | label14 = {{Wikipedia rank by size/WP|14}} | value14 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|14}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color14 = #167432 | label15 = {{Wikipedia rank by size/WP|15}} | value15 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|15}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color15 = #FFA500 | label16 = {{Wikipedia rank by size/WP|16}} | value16 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|16}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color16 = #483D8B | label17 = {{Wikipedia rank by size/WP|17}} | value17 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|17}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color17 = #00FFFF | label18 = {{Wikipedia rank by size/WP|18}} | value18 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|17}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color18 = LightGreen | label19 = {{Wikipedia rank by size/WP|19}} | value19 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|19}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color19 = Red | label20 = {{Wikipedia rank by size/WP|20}} | value20 = {{#expr:{{NUMBEROF|ARTICLES|{{Wikipedia rank by size|20}}}}/{{NUMBEROF|ARTICLES|total}}*100 round 1}} | color20 = LightBlue }}<gallery mode="packed" heights="200"> File:Wikipedia page views by language over time.png|Most viewed editions of Wikipedia, 2008–2020 File:Wikipedia editors by language over time.png|Most edited editions of Wikipedia, 2001–2020 </gallery>{{Largest Wikipedias/graph}} == Reception == {{See also|Academic studies about Wikipedia|Criticism of Wikipedia|Racial bias on Wikipedia}} Wikipidianima nyɛla ban galim Wikipidia galism mini yɛligu taɣibu, di ni nyɛ zalikpana pihinu mini bachininima kamani 150,000 {{as of|2014|lc=y|post=.}}<ref name="bureaucracy">{{cite magazine |url=https://www.slate.com/articles/technology/future_tense/2014/06/wikipedia_s_bureaucracy_problem_and_how_to_fix_it.html |title=The Unbearable Bureaucracy of Wikipedia |last=Jemielniak |first=Dariusz |magazine=[[Slate (magazine)|Slate]] |date=June 22, 2014|access-date = August 18, 2014|archive-date = August 13, 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20140813020720/http://www.slate.com/articles/technology/future_tense/2014/06/wikipedia_s_bureaucracy_problem_and_how_to_fix_it.html|url-status = live}}</ref><ref name="Jemielniak">{{cite book |last=Jemielniak |first=Dariusz |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvqsdrf9 |title=Common Knowledge?: An Ethnography of Wikipedia |publisher=[[Stanford University Press]] |year=2014 |isbn=978-0-8047-9120-5 |location=Stanford, CA |doi=10.2307/j.ctvqsdrf9 |jstor=j.ctvqsdrf9|author-link=Dariusz Jemielniak |via=[[JSTOR]]|access-date=January 29, 2023|archive-date=January 29, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129174817/https://www.jstor.org/stable/j.ctvqsdrf9|url-status=live}}</ref> Shɛba nyɛla ban yɛlli ni Wikipidia nyɛla din gaŋdi binshɛŋa. Yuuni 2010, columnist jourmini lahabalitira Edwin Black nyɛla ban daa buɣisi Wikipidia "yɛlimaŋli, yɛlimaŋli pirigili n-ti pahi ʒiri bela".<ref name=EdwinBlack>{{cite news |first=Edwin |last=Black|author-link=Edwin Black |date=April 19, 2010 |work=[[History News Network]] |publisher=[[Columbian College of Arts and Sciences]] |title=Wikipedia – The Dumbing Down of World Knowledge |url=https://historynewsnetwork.org/article/125437|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160909210831/https://historynewsnetwork.org/article/125437|archive-date=September 9, 2016|access-date=October 21, 2014}}</ref> Gbanbiɛlima din be ''[[The Chronicle of Higher Education]]'' mini ''[[The Journal of Academic Librarianship]] nyɛla din galim Wikipidia ka yɛlli ni Wikipidia nyɛla din bi tiri lahabali shɛli din tuhi dama di zaɣa nyɛla din be yɛltɔɣili yɛlikpana ni ka yihiri lala yɛltɔɣili maa puuni yɛlikpana bihi bahira ka di zuɣu ni tooi che ka lala lahabali ŋɔ bi tuhi dama di bi tooi naai''.<ref>{{cite news |last1=Messer-Krusse |first1=Timothy |title=The 'Undue Weight' of Truth on Wikipedia |url=https://www.chronicle.com/article/the-undue-weight-of-truth-on-wikipedia/ |work=[[The Chronicle of Higher Education]] |date=February 12, 2012|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161218162359/https://chronicle.com/article/The-Undue-Weight-of-Truth-on/130704/|archive-date=December 18, 2016|access-date=March 27, 2014}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Colón Aguirre |first1=Mónica |last2=Fleming-May |first2=Rachel A. |date=November 2012 |title="You Just Type in What You Are Looking For": Undergraduates' Use of Library Resources vs. Wikipedia |url=https://faculty.washington.edu/jwj/lis521/colon%20wikipedia.pdf|url-status=live |journal=[[The Journal of Academic Librarianship]] |publisher=[[Elsevier]] |volume=38 |issue=6 |pages=391–399 |doi=10.1016/j.acalib.2012.09.013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160419031904/https://faculty.washington.edu/jwj/lis521/colon%20wikipedia.pdf|archive-date=April 19, 2016|access-date=March 27, 2014}}</ref><ref>{{cite news |title=Wikipedia experience sparks national debate |url=https://www.bgsu.edu/news/2012/02/wikipedia-experience-sparks-national-debate.html|access-date=March 27, 2014 |work=BGSU News |publisher=[[Bowling Green State University]] |date=February 27, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827120800/https://www.bgsu.edu/news/2012/02/wikipedia-experience-sparks-national-debate.html|archive-date=August 27, 2016}}</ref> Lahabalitiriba Oliver Kamm mini Edwin Black nyɛla ban daa galim Wikipidia(yuuni 2010 mini yuuni 2011 gabaadaya) ni gbanbiɛlima nyɛla niriba pam ni laɣindi sabiri shɛli ka di zuɣu ni tooi che ka di lahabali bi tuhi.<ref name=EdwinBlack /><ref name=okw>{{cite news |last1=Kamm |first1=Oliver|author1-link=Oliver Kamm |title=Wisdom? More like dumbness of the crowds |url=https://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article2267665.ece |work=[[The Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110814104256/https://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article2267665.ece|archive-date=August 14, 2011 |date=August 16, 2007}}</ref> Yuuni 2008 gbanbiɛlili Education Next lahabali nyɛla din daa yɛlli ni Wikipidia nyɛla din taɣiri lahabali.<ref name=Petrilli>{{cite journal |last1=Petrilli |first1=Michael J. |title=Wikipedia or Wickedpedia? |journal=Education Next |date=Spring 2008 |volume=8 |issue=2 |url=https://www.educationnext.org/wikipedia-or-wickedpedia/|access-date=October 22, 2014 |publisher=[[Hoover Institution]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161121024654/https://educationnext.org/wikipedia-or-wickedpedia/|archive-date=November 21, 2016 |department=What Next}}</ref> Yuuni 2020, Omer Benjakob mini Stephen Harrison nyɛla ban daa yɛlli ni pohim zuɣu lahabatiriba zaŋ n-ti Wikipidia nyɛla din booi pam yuma ayi din gari maa.<ref>{{Cite book |last1=Benjakob |first1=Omer |last2=Harrison |first2=Stephen |date=October 13, 2020 |chapter=From Anarchy to Wikiality, Glaring Bias to Good Cop: Press Coverage of Wikipedia's First Two Decades|chapter-url=https://direct.mit.edu/books/book/4956/chapter/1879815/From-Anarchy-to-Wikiality-Glaring-Bias-to-Good-Cop |title=Wikipedia @ 20: Stories of an Incomplete Revolution |publisher=[[MIT Press]] |doi=10.7551/mitpress/12366.003.0005 |isbn=978-0-262-36059-3|doi-access=free|access-date=September 11, 2021|archive-date=September 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210911145640/https://direct.mit.edu/books/book/4956/chapter/1879815/From-Anarchy-to-Wikiality-Glaring-Bias-to-Good-Cop|url-status=live}}</ref> "Multiple news networks" nyɛla ban galim Wikipidia ka yɛlli ni di nyɛla [[ideological bias|ideologically biased]]. Silimiin goli February yuuni 2021, Fox News nyɛla ban daa galim Wikipidia ka daa yɛlli ni di gbanbiɛlima nyɛla din jandiri tiŋgbani bee tiŋsi mini "socialism" ka nyɛ din gaŋda.<ref>{{Cite web |last=Lott |first=Maxim |date=February 18, 2021 |title=Inside Wikipedia's leftist bias: socialism pages whitewashed, communist atrocities buried |url=https://www.foxnews.com/politics/wikipedia-bias-socialism-pages-whitewashed|access-date=January 29, 2023 |website=[[Fox News]]|archive-date=February 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210218233800/https://www.foxnews.com/politics/wikipedia-bias-socialism-pages-whitewashed|url-status=live}}</ref> Ŋun daa pahi ka Wikipidia piligi Sanger nyɛla ŋun daa yɛlli ni Wikipidia nyɛla din leei pɔripɔriganda ka niri ku tooi lahi dihili tabili.<ref>{{cite news |last1=Brown |first1=Lee |title=Wikipedia co-founder says site is now 'propaganda' for left-leaning 'establishment' |url=https://nypost.com/2021/07/16/wikipedia-co-founder-says-site-is-now-propaganda-for-left-leaning-establishment/|access-date=May 31, 2023 |work=[[New York Post]] |date=July 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716210154/https://nypost.com/2021/07/16/wikipedia-co-founder-says-site-is-now-propaganda-for-left-leaning-establishment/|archive-date=July 16, 2021}}</ref> Yuuni 2022, John Stossel nyɛla ŋun daa yɛlli ni Wikipidia nyɛla binshɛli o ni na min zaŋ o liɣiri sɔŋ amaa ni di nyɛla din gaŋdi siyaasa tali yaɣili.<ref>{{Cite web |date=April 27, 2022 |title=Wikipedia Bias |url=https://www.johnstossel.com/wikipedia-bias/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209214140/https://www.johnstossel.com/wikipedia-bias/|archive-date=December 9, 2022|access-date=January 29, 2023 |website=StosselTV}}</ref> Vihigu shɛŋa nyɛla din wuhi ni Wikipidia di gbaai bahindi Silimiinsili Wikipidia nyɛla din gaŋ "wulinluhili polo nima kaya ni taada <ref>{{cite conference |last=Hube |first=Christoph |title=Proceedings of the 26th International Conference on World Wide Web Companion – WWW '17 Companion |chapter=Bias in Wikipedia |publisher=ACM Press|publication-place=New York, New York, US |year=2017 |pages=717–721 |doi=10.1145/3041021.3053375 |isbn=978-1-4503-4914-7}}</ref> bee "Eurocentric bias",<ref>Samoilenko, Anna (June 2021) [https://kola.opus.hbz-nrw.de/frontdoor/deliver/index/docId/2206/file/dissertation%20Anna%20Samoilenko.pdf Cultural Neighbourhoods, or approaches to quantifying cultural contextualisation in multilingual knowledge repository Wikipedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114114652/https://kola.opus.hbz-nrw.de/frontdoor/deliver/index/docId/2206/file/dissertation%20Anna%20Samoilenko.pdf |date=November 14, 2023 }}.</ref> Carwil Bjork-James nyɛla ŋun daa yɛlli ni Wikipidia nyɛla di ni tooi m-bo maligu ti lala yɛlimuɣisira ŋɔ di yi niŋ ka bɛ zaa laɣindi taba <ref>{{cite journal |last=Bjork-James |first=Carwil |title=New maps for an inclusive Wikipedia: decolonial scholarship and strategies to counter systemic bias |journal=New Review of Hypermedia and Multimedia |volume=27 |issue=3 |date=2021 |doi=10.1080/13614568.2020.1865463 |pages=207–228 |bibcode=2021NRvHM..27..207B |s2cid=234286415}}</ref> ka Dangzhi Zhao mi daa yɛlli ni bɛ boomi gbaŋpiɛlla dabba tohi sabiriba.<ref>Morris-O'Connor, Danielle A., Andreas Strotmann, and Dangzhi Zhao. "The colonization of Wikipedia: evidence from characteristic editing behaviors of warring camps." Journal of Documentation 79.3 (2023): 784-810.</ref> === Accuracy of content === {{Main|Reliability of Wikipedia}} {{External media|width = 230px|float = right|audio1 = [https://www.cbc.ca/radio/ideas/the-great-book-of-knowledge-part-1-1.2497560 The Great Book of Knowledge, Part 1], ''Ideas with [[Paul Kennedy (host)|Paul Kennedy]]'', [[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]], January 15, 2014}} Gbanbiɛlima zaŋ n-ti encyclopedianima kamani ''[[Encyclopædia Britannica]]'' nyɛla baŋdiba ni sabiri shɛŋa ka di zuɣu che ka lala encyclopedianima ŋɔ be viɛnyɛla.<ref>{{cite news |date=December 15, 2005 |title=Wikipedia, Britannica: A Toss-Up |magazine=Wired |agency=Associated Press |url=https://archive.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69844|url-status=dead|access-date=August 8, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214155447/https://archive.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69844|archive-date=December 14, 2014}}</ref> {{External media|width = 210px|float = right|video1 = [https://www.dw.de/inside-wikipedia-attack-of-the-pr-industry/av-17745881 Inside Wikipedia&nbsp;– Attack of the PR Industry], [[Deutsche Welle]], 7:13 mins<ref name="dw">{{cite web |title=Inside Wikipedia&nbsp;– Attack of the PR Industry |publisher=[[Deutsche Welle]] |date=June 30, 2014 |url=https://www.dw.de/inside-wikipedia-attack-of-the-pr-industry/av-17745881|access-date = July 2, 2014|archive-date = July 1, 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20140701152647/http://www.dw.de/inside-wikipedia-attack-of-the-pr-industry/av-17745881|url-status = dead}}</ref>}} Wikipidia nyɛla din yoogi n-ti sokam ka niriba pam nya li ka di nyɛ dihitabili yili pohim zuɣu "encyclopedia".<ref name="Torsten_Kleinz" /><ref name="citizendium WP trolling issues 1" group="W">{{cite web |last=Sanger |first=Larry|author-link=Larry Sanger |title=Toward a New Compendium of Knowledge (longer version) |url=https://www.citizendium.org/essay.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20061103062735/https://www.citizendium.org/essay.html|archive-date=November 3, 2006|access-date=October 10, 2006 |website=[[Citizendium]]}}</ref> Di yɛltɔɣa zaŋ jandi gbanbiɛlima sabbu bee maliniŋ yobu, Wikipidia gbanbiɛlinli yuli booni ''The Wall Street Journal puuni bɛ daa yɛlli di zalikpana zaa zaŋ n-ti di sabbu''.<ref name="ReferenceA">{{cite news |author=Elder |first=Jeff |date=June 16, 2014 |title=Wikipedia Strengthens Rules Against Undisclosed Editing |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/BL-DGB-35861|url-status=live|url-access=subscription|access-date=January 29, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124234455/https://www.wsj.com/articles/BL-DGB-35861|archive-date=November 24, 2020}}</ref> Lala gbanbiɛlinli ŋɔ daa wuhiya ni: "Bin din gbaai Atani [lala gbanbiɛlinli ŋɔ dabisili silimiin goli June biɛɣ'pinaayobu dali yuuni 2014], taɣibu nyɛla din niŋ Wikipidia ka bɛ pa ban lahi yɛn yo so o sabbu zuɣu. Katherine Maher, Wikimedia Foundation yɛltɔɣa yɛra ɔfisa nyɛla ŋun daa yɛlli ni Wikipidia pala daabiligu niŋbu shee amaa di nyɛla "encyclopedia".{{'"}}<ref name="ReferenceA" /><ref name="DeathByWikipedia" /><ref name="cnet politicians and WP 1">{{cite web |author=Kane |first=Margaret |date=January 30, 2006 |title=Politicians notice Wikipedia |url=https://news.cnet.com/8301-10784_3-6032713-7.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090730044856/https://news.cnet.com/8301-10784_3-6032713-7.html|archive-date=July 30, 2009|access-date=January 28, 2007 |website=[[CNET]]}}</ref><ref name="msnbc MS cash for WP edits 1">{{cite web |author=Bergstein |first=Brian|author-link=Brian Bergstein |date=January 23, 2007 |title=Microsoft offers cash for Wikipedia edit |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna16775981|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819143025/https://www.nbcnews.com/id/wbna16775981|archive-date=August 19, 2022|access-date=January 29, 2023 |work=[[NBC News]]}}</ref><ref name="Seeing Corporate Fingerprints" /> Lala yɛligola ŋɔ mini taba zaa nyɛla bɛ ni daa pun m-bo maligu n-ti shɛŋa tum Wikipidia piligu, bɛ so nyɛ Stephen Colbert zaŋ n-ti ''[[The Colbert Report]]''.<ref name="wikiality" /> === Coverage of topics and systemic bias === {{See also|Notability in the English Wikipedia|Criticism of Wikipedia#Systemic bias in coverage}} Wikipidia nyɛla din ŋmaari ninsali baŋsim yɛltɔɣa jia ka yɛltɔɣili kam nyɛ din mali pohim zuɣu gbanbiɛlinli. Pirinla di nyɛla din mali [[byte#Multiple-byte units|terabyte]]s polo zuɣu, di nyɛla di ni tooi deei yɛltɔɣa pam gari pohim sabbu dundɔŋ shɛŋa din pahi.<ref group="W">[[Wikipedia:What Wikipedia is not#Wikipedia is not a paper encyclopedia]]</ref> Wikipidia gbanbiɛlima kuli nyɛla ninvuɣ shɛba ban laɣindi n-tohiri sabiri Wikipidia ni labiri lihiri ka maani binshɛŋa niŋdi saha kam, lahabali yihibu mini pahibu pala saani Wikipidia.<ref name="Economist disagreements not uncommon">{{cite news |date=March 6, 2008 |title=The battle for Wikipedia's soul |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/printedition/displaystory.cfm?story_id=10789354|url-status=live|url-access=subscription|access-date=March 7, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20221214004436/https://www.economist.com/technology-quarterly/2008/03/08/the-battle-for-wikipedias-soul|archive-date=December 14, 2022 |issn=0013-0613}}</ref><ref name="telegraph WP torn apart 1">{{cite news |title=Wikipedia: an online encyclopedia torn apart |first=Ian |last=Douglas |work=The Daily Telegraph |location=London |date=November 10, 2007 |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/3354752/Wikipedia-an-online-encyclopedia-torn-apart.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/technology/3354752/Wikipedia-an-online-encyclopedia-torn-apart.html|archive-date=January 10, 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date = November 23, 2010}}{{cbignore}}</ref> Wikipidia lahabali shɛŋa niri ni nya ka di bi chaŋ viɛnyɛla kamani di yi kpɛ so ninsalisili ni bee ka di nyɛ zaɣam nyɛla niri ni tooi yihi shɛli.<ref group="W">[[Wikipedia:What Wikipedia is not#Wikipedia is not censored]]</ref> Yuuni 2008, Wikipidia nyɛla din daa zaɣisi lahabali shɛli bɛ ni daa zaŋ pahi [[Muhammad]] gbanbiɛlinli ni ka yɛlli ni di nyɛla Muhammad anfooni.<ref>{{Cite news |last=Cohen |first=Noam|author-link=Noam Cohen |date=February 5, 2008 |title=Wikipedia Islam Entry Is Criticized |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2008/02/05/books/05wiki.html|url-status=live|url-access=subscription|access-date=January 30, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126025338/https://www.nytimes.com/2008/02/05/books/05wiki.html|archive-date=November 26, 2022 |issn=0362-4331}}</ref> Lahabali shɛŋa din be Wikipidia ka nyɛ din jandi siyaasa tali, adiini bee zina nyɛla din tahi "censorship" na Wikipedia ka ban tahili ŋɔ na nyɛ zalikpana zaaniba ban be China,<ref name="Taylor" /> Pakistan,<ref name="washington post state censorship 1">{{cite news |last=Bruilliard |first=Karin |date=May 21, 2010 |title=Pakistan blocks YouTube a day after shutdown of Facebook over Muhammad issue |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/20/AR2010052005073.html|url-status=live|access-date=October 24, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200427091507/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/20/AR2010052005073.html|archive-date=April 27, 2020}}</ref> ni tiŋgbani shɛŋa din pahi.<ref>{{Cite web |last=Moon |first=Mariella |date=March 12, 2022 |title=Prominent editor of Russian Wikipedia pages detained in Belarus |url=https://www.yahoo.com/now/mark-bernstein-russian-wikipedia-pages-detained-in-belarus-104102452.html|access-date=January 30, 2023 |website=[[Yahoo! Inc. (2017–present)|Yahoo!]]|archive-date=March 13, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220313173559/https://www.yahoo.com/now/mark-bernstein-russian-wikipedia-pages-detained-in-belarus-104102452.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mokhtar |first=Hassna'a |date=July 19, 2006 |title=What Is Wrong With Wikipedia? |work=[[Arab News]] |url=http://archive.arabnews.com/?page=1&section=0&article=85616&d=19&m=7&y=2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807060237/http://archive.arabnews.com/?page=1&section=0&article=85616&d=19&m=7&y=2006|archive-date=August 7, 2011}}</ref><ref>{{Cite web |last=Arthur |first=Charles |date=December 8, 2008 |title=Wikipedia row escalates as internet watchdog considers censoring Amazon US over Scorpions image |url=http://www.theguardian.com/technology/2008/dec/08/amazon-internet-censorship-iwf|access-date=January 30, 2023 |website=[[The Guardian]]|archive-date=February 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210114545/https://www.theguardian.com/technology/2008/dec/08/amazon-internet-censorship-iwf|url-status=live}}</ref> === Sexism === {{Main|Gender bias on Wikipedia}} Wikipidia nyɛla bɛ ni daa buɣisi binshɛli yuuni 2015 ni di nyɛla din gbanbiɛlima bee lahabali jandi dabba kɔŋko.<ref name="Paling">{{cite web |last=Paling |first=Emma |date=October 21, 2015 |title=Wikipedia's Hostility to Women |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2015/10/how-wikipedia-is-hostile-to-women/411619/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231105811/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2015/10/how-wikipedia-is-hostile-to-women/411619/|archive-date=December 31, 2022|access-date=October 24, 2015 |website=[[The Atlantic]]}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Auerbach |first1=David |title=Encyclopedia Frown |url=https://www.slate.com/articles/technology/bitwise/2014/12/wikipedia_editing_disputes_the_crowdsourced_encyclopedia_has_become_a_rancorous.html |journal=Slate|access-date = October 24, 2015 |date=December 11, 2014|archive-date = October 23, 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151023233133/http://www.slate.com/articles/technology/bitwise/2014/12/wikipedia_editing_disputes_the_crowdsourced_encyclopedia_has_become_a_rancorous.html|url-status = live}}</ref> Lala zuɣu yuuni 2013 bɛ daa niŋ Wikipidia "editorship".<ref>{{Cite news |last=Murphy |first=Dan |date=August 1, 2013 |title=In UK, rising chorus of outrage over online misogyny |work=[[The Christian Science Monitor]] |url=https://www.csmonitor.com/World/Security-Watch/Backchannels/2013/0801/In-UK-rising-chorus-of-outrage-over-online-misogyny|access-date=February 1, 2023|archive-date=December 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201014632/https://www.csmonitor.com/World/Security-Watch/Backchannels/2013/0801/In-UK-rising-chorus-of-outrage-over-online-misogyny|url-status=live}}</ref> [[Edit-a-thon]]s nyɛla bɛ ni niŋ shɛli ka di kpaŋsiri paɣaba gbanbiɛlima nammbu.<ref>{{cite news |last1=Kueppers |first1=Courtney |date=March 23, 2020 |title=High Museum to host virtual Wikipedia edit-a-thon to boost entries about women |newspaper=The Atlanta Journal-Constitution |url=https://www.ajc.com/lifestyles/high-museum-host-virtual-wikipedia-edit-thon-boost-entries-about-women/TxxMEMGWHqFfaNMpV8y9DN/|access-date=October 24, 2020|archive-date=October 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027101959/https://www.ajc.com/lifestyles/high-museum-host-virtual-wikipedia-edit-thon-boost-entries-about-women/TxxMEMGWHqFfaNMpV8y9DN/|url-status=live}}</ref> Silimiin goli May yuuni 2018, Wikipedia sabi sabira nyɛla ŋun daa zaɣisi gbanbiɛlinli zaŋ n-ti Donna Strickland pirinla di daa ka kundivihira pam zuɣu.<ref group="W">{{Cite web |title=Draft:Donna Strickland |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Draft:Donna_Strickland&oldid=842614385|access-date=February 1, 2023 |website=Wikipedia, The Free Encyclopedia |publisher=[[Wikimedia Foundation]]|archive-date=February 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210114656/https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Draft:Donna_Strickland&oldid=842614385|url-status=live}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |last1=Schlanger |first1=Zoë |last2=Purtill |first2=Corinne |date=October 2, 2018 |title=Wikipedia rejected an entry on a Nobel Prize winner because she wasn't famous enough |url=https://qz.com/1410909/wikipedia-had-rejected-nobel-prize-winner-donna-strickland-because-she-wasnt-famous-enough/|access-date=February 1, 2023 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]|archive-date=October 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025085329/https://qz.com/1410909/wikipedia-had-rejected-nobel-prize-winner-donna-strickland-because-she-wasnt-famous-enough/|url-status=live}}</ref> Di chira anu nyaaŋa, Strickland nyɛla ŋun daa di [[Nobel Prize in Physics]] ka daa leei paɣa ŋun pahiri ata ka di pini ŋɔ.<ref name=":11" /><ref>{{Cite web |date=October 2, 2018 |title=The Nobel Prize in Physics 2018 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2018/press-release/|access-date=February 1, 2023 |website=The Nobel Prize|archive-date=October 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002141926/https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2018/press-release/|url-status=live}}</ref> Strickland nyɛla ŋun daa di pini ŋɔ ni Gerard Mourou.<ref name=":11" /> Din daa niŋ ka bɛ zaɣisi o gbanbiɛlinli ŋɔ zuɣu daa che ka niriba galim Wikipidia ka yɛlli ni gbanbiɛlima bee di lahabaya nyɛla din jandi dabba kɔŋko amaa Corinne Purtill nyɛla ŋun daa sabi n-ti ''[[Quartz (publication)|Quartz]]'' n-daa ŋmɛli nangbankpeeni ka yɛlli ni pohim zuɣu lahabaliriba to ni bɛ sabiri paɣaba yɛltɔɣa niŋda.<ref name=":12">{{Cite web |last=Purtill |first=Corinne |date=October 3, 2018 |title=Sexism at Wikipedia feeds off the sexism in the media |url=https://qz.com/1412718/wikipedia-has-a-problem-with-sexism-so-does-the-media/|access-date=February 1, 2023 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]|archive-date=February 1, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201022552/https://qz.com/1412718/wikipedia-has-a-problem-with-sexism-so-does-the-media|url-status=live}}</ref> Purtill nyɛla ŋun daa zaŋ lala galimi ŋɔ n-ti pohim zuɣu lahabalitiriba.<ref name=":12" /> === Chinese access === Mainland China nima soli nya kpɛ Wikipidia nyɛla bɛ ni daa kpari shɛli tum silimiin goli May yuuni 2015.<ref name=":1">{{Cite news |last=Skipper |first=Ben |date=December 7, 2015 |title=China's government has blocked Wikipedia in its entirety again |work=International Business Times UK |url=https://www.ibtimes.co.uk/chinas-government-has-blocked-wikipedia-its-entirety-again-1532138|url-status=live|access-date=May 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503111142/https://www.ibtimes.co.uk/chinas-government-has-blocked-wikipedia-its-entirety-again-1532138|archive-date=May 3, 2018}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fox-Brewster |first=Thomas |date=May 22, 2015 |title=Wikipedia Disturbed Over Fresh China Censorship |work=[[Forbes]] |url=https://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2015/05/22/wikipedia-disturbed-over-fresh-china-censorship/#377839ae112a|url-status=live|access-date=May 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503043534/https://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2015/05/22/wikipedia-disturbed-over-fresh-china-censorship/#377839ae112a|archive-date=May 3, 2018}}</ref><ref>{{cite web |last=Henochowicz |first=Anne |date=May 20, 2015 |title=Chinese Wikipedia Blocked by Great Firewall |url=https://chinadigitaltimes.net/2015/05/chinese-wikipedia-blocked-by-great-firewall/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170504212406/https://chinadigitaltimes.net/2015/05/chinese-wikipedia-blocked-by-great-firewall/|archive-date=May 4, 2017|access-date=May 4, 2017 |website=[[China Digital Times]]}}</ref> Bɛ niŋ limi din daa niŋ ka Wikipidia daa piligi [[HTTPS]] zaŋ tum tuma nyaaŋa.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=June 12, 2015 |title=The Wikimedia Foundation Turns On HTTPS By Default Across All Sites, Including Wikipedia |url=https://techcrunch.com/2015/06/12/the-wikimedia-foundation-turns-on-https-by-default-across-all-sites-including-wikipedia/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200824001601/https://techcrunch.com/2015/06/12/the-wikimedia-foundation-turns-on-https-by-default-across-all-sites-including-wikipedia/|archive-date=August 24, 2020|access-date=June 3, 2020 |website=[[TechCrunch]]}}</ref> == Cultural influence<span class="anchor" id="Influence"></span> == === Trusted source to combat fake news === Bin din gbaai yuuni 2017 zaŋ chaŋ yuuni 2018, din daa niŋ ka ʒiri lahabaya gɔri ginda, Facebook mini YouTube zaa nyɛla ban daa yɛlli ni bɛ nyɛla ban yɛn doli Wikipidia nyari lahabali shɛŋa din mali yɛlimaŋli.<ref name=":20" /><ref name="auto" /> Noam Cohen nyɛla ŋun daa sabi ''[[The Washington Post]]'' yɛlli ni, "YouTube's nyɛla din doli Wikipidia nyari lahabali shɛŋa din mali yɛlimaŋli ka di lahi che ka di yihiri lahabali kam din mali ʒiri."<ref name="auto">{{cite news |last=Cohen |first=Noam|author-link=Noam Cohen |date=April 7, 2018 |title=Conspiracy videos? Fake news? Enter Wikipedia, the 'good cop' of the Internet |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/outlook/conspiracy-videos-fake-news-enter-wikipedia-the-good-cop-of-the-internet/2018/04/06/ad1f018a-3835-11e8-8fd2-49fe3c675a89_story.html|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614045810/https://www.washingtonpost.com/outlook/conspiracy-videos-fake-news-enter-wikipedia-the-good-cop-of-the-internet/2018/04/06/ad1f018a-3835-11e8-8fd2-49fe3c675a89_story.html|archive-date=June 14, 2018}}</ref><ref>{{Cite web |last=Constine |first=Josh |date=April 3, 2018 |title=Facebook fights fake news with author info, rolls out publisher context |url=https://techcrunch.com/2018/04/03/facebook-author-info/|access-date=July 15, 2021 |website=[[TechCrunch]]}}</ref> ==== COVID-19 pandemic ==== {{Main|Wikipedia coverage of the COVID-19 pandemic}} COVID-19 duro saha, Wikipidia lahabali zaŋ jandi duro ŋɔ mini di yɛlmaŋli zaŋ jandi li nyɛla tiŋduya lahabalitiriba ni daa zaŋ bɛ zaɣa pam niŋ shɛli ka di zuɣu che ka niriba pam daa kpalim kpɛri di ni ti karimdi lahabaya.<ref>{{Cite magazine |last=Sachdev |first=Shaan |date=February 26, 2021 |title=Wikipedia's Sprawling, Awe-Inspiring Coverage of the Pandemic |magazine=[[The New Republic]] |url=https://newrepublic.com/article/161486/wikipedia-coverage-pandemic-covid|url-status=live|access-date=February 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228122324/https://newrepublic.com/article/161486/wikipedia-coverage-pandemic-covid|archive-date=February 28, 2021 |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":21">{{Cite magazine |last=Cohen |first=Noam|author-link=Noam Cohen |date=March 15, 2020 |title=How Wikipedia Prevents the Spread of Coronavirus Misinformation |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/story/how-wikipedia-prevents-spread-coronavirus-misinformation/|url-status=live|access-date=February 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501004048/https://www.wired.com/story/how-wikipedia-prevents-spread-coronavirus-misinformation/|archive-date=May 1, 2020 |issn=1059-1028}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Benjakob |first=Omer |date=September 2, 2020 |title=On Wikipedia, a fight is raging over coronavirus disinformation-GB |magazine=Wired UK |url=https://www.wired.co.uk/article/wikipedia-coronavirus|url-status=live|access-date=February 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20200416214738/https://www.wired.co.uk/article/wikipedia-coronavirus|archive-date=April 16, 2020 |issn=1357-0978}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dodds |first=Laurence |date=April 3, 2020 |title=Why Wikipedia is winning against the coronavirus 'infodemic'-GB |work=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/2020/04/03/wikipedia-winning-against-coronavirus-infodemic/|url-status=live|access-date=February 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411200231/https://www.telegraph.co.uk/technology/2020/04/03/wikipedia-winning-against-coronavirus-infodemic/|archive-date=April 11, 2020 |issn=0307-1235}}</ref> Noam Cohen nyɛla ŋun daa sabi ''[[Wired (magazine)|Wired]]'' yɛlli ni "Wikipidia din mali lahabali shɛŋa din ka ʒiri ka wɛbisiti shɛŋa din pahi maa kamani [[Twitter]], [[Facebook]] ni din kam pahi nyɛ din mali lahabali shɛŋa din mali ʒiri amaa Wikipidia kuli nyɛla din yɛn gaŋdu pohim zuɣu saha."<ref name=":21" /> Silimiin goli October yuuni 2020, [[World Health Organization]] nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni bɛ binyɛra nyɛla din be Wikimedia tumanima ni.<ref>{{Cite news |last=McNeil |first=Donald G. Jr. |date=October 22, 2020 |title=Wikipedia and W.H.O. Join to Combat Covid-19 Misinformation |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2020/10/22/health/wikipedia-who-coronavirus-health.html|url-status=live|access-date=February 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20201227064916/https://www.nytimes.com/2020/10/22/health/wikipedia-who-coronavirus-health.html|archive-date=December 27, 2020 |issn=0362-4331}}</ref> Gbanbiɛlima kamani 7,000 nyɛla bɛ ni daa nam shɛli niŋ Wikipidia ka di nyɛ din jandi COVID-19 bin din gbaai silimiin goli {{As of|2021|11|lc=y|post=.}}<ref>{{Cite web |last1=Kenton |first1=Amanda |last2=Humborg |first2=Christian |date=November 29, 2021 |title=Digital regulation must empower people to make the internet better |url=https://techcrunch.com/2021/11/28/digital-regulation-must-empower-people-to-make-the-internet-better/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220530140630/https://techcrunch.com/2021/11/28/digital-regulation-must-empower-people-to-make-the-internet-better/|archive-date=May 30, 2022|access-date=February 3, 2023 |website=[[TechCrunch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wales |first=Jimmy |date=August 26, 2021 |title=Learning to trust the internet again |url=https://www.aljazeera.com/opinions/2021/8/26/learning-to-trust-the-internet-again|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827002411/https://www.aljazeera.com/opinions/2021/8/26/learning-to-trust-the-internet-again|archive-date=August 27, 2021|access-date=February 3, 2023 |website=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}</ref> === Cultural significance === {{Main|Wikipedia in culture}} <!-- Every single cultural, media, or Internet reference to Wikipedia does not need to be mentioned here and differentiation between what constitutes a matter of significance and what is run-of-the-mill is important when adding content here. --> [[File:Wikipedia Monument 2.JPG|thumb|''[[Wikipedia Monument]]'' in [[Słubice]], Poland, by [[Mihran Hakobyan]] (2014)]] Wikipidia lahabaya gba nyɛla bɛ ni yunsiri baŋsim bɔbu ni, bukunima ni, laɣinsi ni n-ti pahi kootu yɛltɔɣa nima ni.<ref name="Wikipedia in media" group="W" /><ref name="Bourgeois" /><ref name="ssrn.com Wikipedian Justice 1">{{cite journal |last1=Sharma |first1=Raghav |date=February 19, 2009 |title=Wikipedian Justice |doi=10.2139/ssrn.1346311 |ssrn=1346311 |website=[[Social Science Research Network]] |s2cid=233749371}}</ref> Jinaduu zaŋ n-ti Canada wɛbisiti nyɛla din daa di alizama jandi Wikipidia gbanbiɛlinli din nyɛ paɣa mini paɣa niŋmi taba amiliya bee doo mini doo niŋmi taba amiliya.<ref name="parl.gc.ca same-sex marriage">{{cite web |title=An Act respecting certain aspects of legal capacity for marriage for civil purposes |url=https://www.parl.ca/LegisInfo/en/bill/38-1/C-38?view=about|access-date=February 3, 2023 |website=LEGISinfo |publisher=[[Parliament of Canada]]}}</ref> Wikipidia nyɛla kundivihira zaŋ n-ti laɣingu duu shɛŋa kamani US "federal" kootu mini [[World Intellectual Property Organization]]<ref name="WP_court_source" /><ref name="Courts turn to Wikipedia" /> Lahabaya din be Wikipidia gba nyɛla kundivihira zaŋ n-ti [[United States Intelligence Community|US intelligence agency]] .<ref name="US Intelligence" /> Silimin goli December yuuni 2008, tabibi lahabali tibu yaɣili ''[[RNA Biology]]'' nyɛla bɛ ni daa piligi shɛli ka daa sabi RNA daŋ gbanbiɛlinli ni bɛ zaŋ niŋ Wikipidia.<ref name="Declan" /> Wikipidia gba lahi nyɛla kundivihira zaŋ n-ti lahabali tibu bɔhimbu ni,<ref name="ajr.org WP in the newsroom">{{cite news |last=Shaw |first=Donna |date=February–March 2008 |title=Wikipedia in the Newsroom |work=[[American Journalism Review]] |url=https://www.ajr.org/Article.asp?id=4461|url-status=dead|access-date=February 11, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20120805155909/https://www.ajr.org/Article.asp?id=4461|archive-date=August 5, 2012}}</ref><ref name="twsY23" /> ka di zuɣu che ka be tooi yihiri lahabalitiri shɛba ban yɛri yɛltɔɣa shɛŋa din nyɛ ʒirI.<ref name="shizuoka plagiarized WP 1">{{cite news |title=Shizuoka newspaper plagiarized Wikipedia article |work=Japan News Review |date=July 5, 2007 |url=https://www.japannewsreview.com/society/chubu/20070705page_id=364|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312013353/https://www.japannewsreview.com/society/chubu/20070705page_id%3D364|archive-date = March 12, 2014 }}</ref><ref>{{Cite news |last=Richter |first=Bob |date=January 9, 2007 |title=Express-News staffer resigns after plagiarism in column is discovered |work=[[San Antonio Express-News]] |url=https://www.mysanantonio.com/news/metro/stories/MYSA010307.02A.richter.132c153.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070123064704/https://www.mysanantonio.com/news/metro/stories/MYSA010307.02A.richter.132c153.html|archive-date=January 23, 2007}}</ref><ref name="starbulletin.com Inquiry prompts dismissal">{{cite web |last=Bridgewater |first=Frank |title=Inquiry prompts reporter's dismissal |url=https://archives.starbulletin.com/2006/01/13/news/story03.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128202726/https://archives.starbulletin.com/2006/01/13/news/story03.html|archive-date=January 28, 2023|access-date=February 4, 2023 |website=[[Honolulu Star-Bulletin]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Coscarelli |first=Joe |date=July 29, 2014 |title=Plagiarizing Wikipedia Is Still Plagiarism, at BuzzFeed or the New York Times |url=https://nymag.com/intelligencer/2014/07/new-york-times-buzzfeed-wikipedia-plagiarism.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818021218/https://nymag.com/intelligencer/2014/07/new-york-times-buzzfeed-wikipedia-plagiarism.html|archive-date=August 18, 2022|access-date=February 4, 2023 |website=Intelligencer |publisher=[[New York (magazine)|New York]]}}</ref> === The Wikipedia Library === {{for|information for Wikipedia editors|Wikipedia:The Wikipedia Library|selfref=yes}} [[File:Wikipedia Library owl.svg|thumb|upright|Wikipedia Library]]Wikipidia karimbu shee nyɛla kundu bayana shee zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban laɣindi n-tohiri sabiri Wikipidia ka di che ka niriba tooi nyari lahabaya din pohim zuɣu mali li niŋdi kundivihira bɛ sabbbu ni encyclopedia.<ref name="orlowitz">{{cite journal |last1=Orlowitz |first1=Jake |date=January 2018 |title=The Wikipedia Library : the biggest encyclopedia needs a digital library and we are building it |url=https://www.researchgate.net/publication/327963422 |journal=JLIS.it |volume=9 |issue=3 |doi=10.4403/jlis.it-12505|access-date=February 2, 2023 |via=[[ResearchGate]]|archive-date=April 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240428132509/https://www.researchgate.net/publication/327963422_The_wikipedia_library_The_biggest_encyclopedia_needs_a_digital_library_and_we_are_building_it|url-status=live}}</ref><ref name="bna">{{cite news |last1=The British Newspaper Archive |date=July 18, 2014 |title=Working with Wikipedia to bring history facts to light |work=[[British Newspaper Archive]] |url=https://blog.britishnewspaperarchive.co.uk/2014/07/18/working-with-wikipedia-to-bring-history-facts-to-light/|access-date=February 2, 2023|archive-date=November 13, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113161528/https://blog.britishnewspaperarchive.co.uk/2014/07/18/working-with-wikipedia-to-bring-history-facts-to-light/|url-status=live}}</ref> Lahabali sabiriba ban gari pihiyobu nyɛla ban gbaai saawara ni Wikipidia karimbu shee ŋɔ ni bɛ tiri Wikipidia lahabali shɛŋa di ni tooi zaŋ niŋ kundivihira.<ref name="hall">{{cite web |last1=Hall |first1=Sam |date=June 24, 2020 |title=ICE Publishing partners with The Wikipedia Library |url=https://www.icevirtuallibrary.com/page/ice-news/106-wikipedia-library|access-date=October 26, 2021 |website=ICE Virtual Library|archive-date=November 13, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113161530/https://www.icevirtuallibrary.com/page/ice-news/106-wikipedia-library|url-status=live}}</ref> === Research use === Wikipidia nyɛla binshɛli niriba ni tooi mali shɛli niŋdi balla vihigu di yi ti niŋ ka lala niriba ŋɔ bori lahabali shɛŋa zaŋ jandi balli shɛli.<ref>{{Cite web |last=Mayo |first=Matthew |date=November 23, 2017 |title=Building a Wikipedia Text Corpus for Natural Language Processing |url=https://www.kdnuggets.com/building-a-wikipedia-text-corpus-for-natural-language-processing.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528034621/https://www.kdnuggets.com/2017/11/building-wikipedia-text-corpus-nlp.html|archive-date=May 28, 2023|url-status=dead|access-date=February 4, 2023 |website=KDnuggets}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lindemann |first=Luke |date=February 19, 2021 |title=Wikipedia Corpus |url=https://lukelindemann.com/wiki_corpus.html|access-date=February 4, 2023 |website=lukelindemann.com}}</ref> Di nyɛla binshɛli niriba ni tooi mali m-bori maligu n-tiri yɛlimuɣ'sira nima pam, lala zuɣu shɛba booni li la "wikification".<ref name="wikify">{{cite conference |url=https://www.cse.unt.edu/~tarau/teaching/NLP/papers/Mihalcea-2007-Wikify-Linking_Documents_to_Encyclopedic.pdf |title=Wikify!: linking documents to encyclopedic knowledge |first1=Mihalcea |last1=Rada |first2=Andras |last2=Csomai|author1-link=Rada Mihalcea |date=November 2007 |conference=ACM [[Conference on Information and Knowledge Management]]|book-title=CIKM '07: Proceedings of the sixteenth ACM conference on Conference on information and knowledge management |publisher=[[Association for Computing Machinery]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160218062051/https://www.cse.unt.edu/~tarau/teaching/NLP/papers/Mihalcea-2007-Wikify-Linking_Documents_to_Encyclopedic.pdf|archive-date=February 18, 2016 |location=Lisbon; New York City |pages=233–242 |isbn=978-1-59593-803-9 |doi=10.1145/1321440.1321475|url-status=live}}</ref><ref name="milne witten WP usage 1">{{cite conference |chapter-url=https://www.cms.waikato.ac.nz/~ihw/papers/08-DNM-IHW-LearningToLinkWithWikipedia.pdf |chapter=Learning to Link with Wikipedia |first1=David |last1=Milne |first2=Ian H. |last2=Witten |title=Proceeding of the 17th ACM conference on Information and knowledge mining – CIKM '08 |author2-link=Ian H. Witten |date=October 2008 |conference=ACM [[Conference on Information and Knowledge Management]] |book-title=CIKM '08: Proceedings of the seventeenth ACM conference on Conference on information and knowledge management |publisher=[[Association for Computing Machinery]] |location=Napa Valley, CA; New York |pages=509–518 |isbn=978-1-59593-991-3 |doi=10.1145/1458082.1458150 |citeseerx=10.1.1.148.3617 |access-date=2024-09-22 |archive-date=2021-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210919234816/https://www.cms.waikato.ac.nz/~ihw/papers/08-DNM-IHW-LearningToLinkWithWikipedia.pdf |url-status=dead }}</ref> So shɛŋa din ŋmani wikification nyɛla binshɛli niriba ni tooi zaŋ baŋ linki shɛŋa din kani Wikipidia.<ref name="discovering missing WP links 1">{{cite conference |last1=Adafre |first1=Sisay Fissaha |last2=de Rijke |first2=Maarten|author2-link=Maarten de Rijke |date=August 2005 |title=Proceedings of the 3rd international workshop on Link discovery – LinkKDD '05 |url=https://staff.science.uva.nl/~mdr/Publications/Files/linkkdd2005.pdf |conference=ACM LinkKDD |location=Chicago; New York City |publisher=[[Association for Computing Machinery]] |pages=90–97 |doi=10.1145/1134271.1134284 |isbn=978-1-59593-135-1|archive-url=https://web.archive.org/web/20120717054413/https://staff.science.uva.nl/~mdr/Publications/Files/linkkdd2005.pdf|archive-date=July 17, 2012|chapter-url=https://staff.science.uva.nl/~mdr/Publications/Files/linkkdd2005.pdf |chapter=Discovering missing links in Wikipedia|book-title=LinkKDD '05: Proceedings of the 3rd international workshop on Link discovery|url-status=live}}</ref> Silimin goli 2015, Frenchvihigu niŋdiba José Lages zaŋ n-ti University of Franche-Comte' din be Besancon mini Dima Shepelyansky zaŋ n-ti [[Paul Sabatier University]] din be [[Toulouse]] nyɛla ban daa zaŋ duniya zaa university dooshɛhi wuhi salo ka di nyɛla bɛ daa doli la "Wikipedia scholarly citations".<ref name=mitmining>{{cite news |title=Wikipedia-Mining Algorithm Reveals World's Most Influential Universities: An algorithm's list of the most influential universities contains some surprising entries |url=https://www.technologyreview.com/view/544266/wikipedia-mining-algorithm-reveals-worlds-most-influential-universities/|access-date = December 27, 2015 |work=[[MIT Technology Review]] |date=December 7, 2015|archive-date = February 1, 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160201174817/https://www.technologyreview.com/view/544266/wikipedia-mining-algorithm-reveals-worlds-most-influential-universities/|url-status = dead}}</ref><ref name=harvardisonlymarmow>{{cite news |last1=Marmow Shaw |first1=Jessica |title=Harvard is only the 3rd most influential university in the world, according to this list |url=https://www.marketwatch.com/story/two-universities-beat-harvard-in-this-surprising-school-ranking-2015-12-09|access-date = December 27, 2015 |work=[[MarketWatch]] |date=December 10, 2015}}</ref><ref name=wikipediarankingtimesworldunifranche>{{cite news |last1=Bothwell |first1=Ellie |title=Wikipedia Ranking of World Universities: the top 100. List ranks institutions by search engine results and Wikipedia appearances |url=https://www.timeshighereducation.com/features/wikipedia-ranking-world-universities-top-100|access-date = December 27, 2015 |work=[[Times Higher Education]] |date=December 15, 2015}}</ref> Bɛ daa yunsi la [[PageRank]], [[CheiRank]] ni din kam ŋmani li n-doli di kalinli din be Wikipidia balli koŋko pishi ni anahi ni.<ref name=wikipediarankingtimesworldunifranche /><ref>{{cite journal |author1=Lages, J. |author2=Patt, A. |author3=Shepelyansky, D. |year=2016 |title=Wikipedia ranking of world universities |journal=[[European Physical Journal B|Eur. Phys. J. B]] |volume=89 |page=69 |arxiv=1511.09021 |bibcode=2016EPJB...89...69L |doi=10.1140/epjb/e2016-60922-0 |number=69 |s2cid=1965378}}</ref> Bɛ daa zaŋ la vihigu ŋɔ wuhi salo yuuni 2019.<ref>{{cite journal |author1=Coquidé, C. |author2=Lages, J. |author3=Shepelyansky, D.L. |year=2019 |title=World influence and interactions of universities from Wikipedia networks. |journal=[[European Physical Journal B|Eur. Phys. J. B]] |volume=92 |page=3 |arxiv=1809.00332 |bibcode=2019EPJB...92....3C |doi=10.1140/epjb/e2018-90532-7 |number=3 |s2cid=52154548}}</ref> Yuuni 2017 [[MIT]] vihigu nyɛla din daa wuhi ni bachi shɛŋa din be Wikipidia gbanbiɛlima ni nyɛla bɛ ni tooi mali shɛli niŋdi tabibi vihisi.<ref>{{cite news |last1=Brookshire |first1=Bethany |date=February 5, 2018 |title=Wikipedia has become a science reference source even though scientists don't cite it |work=ScienceNews |department=SciCurious |url=https://www.sciencenews.org/blog/scicurious/wikipedia-science-reference-citations|url-status=live|url-access=subscription|access-date=February 4, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210120955/https://www.sciencenews.org/blog/scicurious/wikipedia-science-reference-citations|archive-date=February 10, 2018}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Thompson |first1=Neil |last2=Hanley |first2=Douglas |date=February 13, 2018 |title=Science Is Shaped by Wikipedia: Evidence From a Randomized Control Trial |journal=MIT Sloan Research Paper No. 5238-17 |location=Rochester, NY |doi=10.2139/ssrn.3039505 |ssrn=3039505 |s2cid=30918097 |via=[[SSRN]]}}</ref> Vihigu nyɛla din wuhi ni Wikipidia nyɛla din mali maʒina mini AI tumdi tumanima.<ref name="NYT-20230718">{{cite news |last=Gertner |first=Jon |title=Wikipedia's Moment of Truth – Can the online encyclopedia help teach A.I. chatbots to get their facts right — without destroying itself in the process? + comment |url=https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html#permid=126389255 |date=July 18, 2023 |work=[[The New York Times]]|url-status=live |archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20230719220706/https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html#permid=126389255 |archivedate=July 19, 2023 |accessdate=July 19, 2023}}</ref> Di anfaani zaɣ'yini nyɛ di ni tooi baŋdi "vandalism"<ref>{{cite conference |last1=Sarabadani |first1=Amir |last2=Halfaker |first2=Aaron |last3=Taraborelli |first3=Dario |title=Proceedings of the 26th International Conference on World Wide Web Companion – WWW '17 Companion|author2-link=Aaron Halfaker |chapter=Building automated vandalism detection tools for Wikidata |date=April 2017 |conference=International Conference on World Wide Web Companion|book-title=WWW '17 Companion: Proceedings of the 26th International Conference on World Wide Web Companion |publisher=[[Association for Computing Machinery]] |location=Perth; New York |pages=1647–1654 |isbn=978-1-4503-4914-7 |doi=10.1145/3041021.3053366 |arxiv=1703.03861}}</ref><ref>{{cite conference |last1=Potthast |first1=Martin |last2=Stein |first2=Benno |last3=Gerling |first3=Robert |title=Advances in Information Retrieval |chapter=Automatic Vandalism Detection in Wikipedia|book-title=Advances in Information Retrieval |date=2008 |volume=4956 |pages=663–668 |doi=10.1007/978-3-540-78646-7_75 |series=Lecture Notes in Computer Science |isbn=978-3-540-78645-0|editor1-first=Craig|editor1-last=Macdonald|editor2-first=Iadh|editor2-last=Ounis|editor3-first=Vassilis|editor3-last=Plachouras|editor4-first=Ian|editor4-last=Ruthven|editor5-first=Ryen W.|editor5-last=White |conference=30th [[ECIR]] |location=Glasgow |publisher=Springer |citeseerx=10.1.1.188.1093}}</ref> mini lahabali zaɣ'viɛlli tali zahimbu Wikipidia.<ref>{{cite journal |last1=Asthana |first1=Sumit |last2=Halfaker |first2=Aaron|author2-link=Aaron Halfaker|editor1-last=Lampe|editor1-first=Cliff|editor1-link=Cliff Lampe |title=With Few Eyes, All Hoaxes are Deep |journal=Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction |date=November 2018 |volume=2 |issue=CSCW |doi=10.1145/3274290 |at=21 |publisher=[[Association for Computing Machinery]] |location=New York City |issn=2573-0142|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Petroni |first1=Fabio |last2=Broscheit |first2=Samuel |last3=Piktus |first3=Aleksandra |last4=Lewis |first4=Patrick |last5=Izacard |first5=Gautier |last6=Hosseini |first6=Lucas |last7=Dwivedi-Yu |first7=Jane |last8=Lomeli |first8=Maria |last9=Schick |first9=Timo|last10=Bevilacqua|first10=Michele |last11=Mazaré |first11=Pierre-Emmanuel |last12=Joulin |first12=Armand |last13=Grave |first13=Edouard |last14=Riedel |first14=Sebastian |title=Improving Wikipedia verifiability with AI |journal=[[Nature Machine Intelligence]] |date=2023 |volume=5 |issue=10 |pages=1142–1148 |doi=10.1038/s42256-023-00726-1|doi-access=free |arxiv=2207.06220}}</ref> == Lihimi m-pahi == * [[Democratization of knowledge]] * [[Interpedia]] * [[List of films about Wikipedia]] * [[List of online encyclopedias]] * [[List of Wikipedia controversies]] * [[List of wikis]] * [[Network effect]] * [[Outline of Wikipedia]] * [[QRpedia]]{{snd}} * [[Wikipedia Review]] == Kundivihira == {{reflist|refs= <ref name="nature.com crowds wisdom">{{cite web |title=Technical solutions: Wisdom of the crowds |url=https://www.nature.com/nature/peerreview/debate/nature04992.html |website=Nature|access-date = October 10, 2006}}</ref> <!-- unused <ref name="Alexa siteinfo">{{cite web |title=Wikipedia.org Traffic, Demographics and Competitors |url=https://www.alexa.com/siteinfo/wikipedia.org |publisher=[[Alexa Internet]]|access-date=October 1, 2019}}</ref> --> <ref name=comscore>{{cite web |url=https://www.comscore.com/press/release.asp?press=849 |title=694 Million People Currently Use the Internet Worldwide According To comScore Networks |date=May 4, 2006 |publisher=comScore|access-date = December 16, 2007 |quote=Wikipedia has emerged as a site that continues to increase in popularity, both globally and in the US|archive-url=https://web.archive.org/web/20080730011713/https://www.comscore.com/press/release.asp?press=849|archive-date = July 30, 2008}}</ref> <ref name="Wikipedia users">{{cite web |first1=Lee |last1=Rainie |first2=Bill |last2=Tancer |title=Wikipedia users |publisher=Pew Research Center |website=Pew Internet & American Life Project |date=December 15, 2007 |quote=36% of online American adults consult Wikipedia. It is particularly popular with the well-educated and current college-age students. |url=https://www.pewinternet.org/pdfs/PIP_Wikipedia07.pdf|access-date = December 15, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20080306031354/https://www.pewinternet.org/pdfs/PIP_Wikipedia07.pdf|archive-date = March 6, 2008}}</ref> <ref name="Bourgeois">{{cite web |url=https://www.ca11.uscourts.gov/opinions/ops/200216886.pdf |title=Bourgeois et al. v. Peters et al.|access-date = February 6, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070203021430/https://www.ca11.uscourts.gov/opinions/ops/200216886.pdf|archive-date = February 3, 2007}}</ref> <ref name="Courts turn to Wikipedia">{{cite news |last=Cohen |first=Noam|author-link=Noam Cohen |date=January 29, 2007 |title=Courts Turn to Wikipedia, but Selectively |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2007/01/29/technology/29wikipedia.html|access-date = December 26, 2008}}</ref> <ref name="US Intelligence">{{cite web |url=https://fas.org/blog/secrecy/2007/03/the_wikipedia_factor_in_us_int.html |title=The Wikipedia Factor in US Intelligence |first=Steven |last=Aftergood |publisher=Federation of American Scientists Project on Government Secrecy |date=March 21, 2007|access-date = April 14, 2007|archive-date = January 18, 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20130118113948/http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/03/the_wikipedia_factor_in_us_int.html|url-status = dead}}</ref> <ref name="Declan">{{cite journal |last=Butler |first=Declan |date=December 16, 2008 |title=Publish in Wikipedia or perish |journal=Nature News |doi=10.1038/news.2008.1312}}</ref> <ref name=MiliardWho>{{cite news |url=https://www.cityweekly.net/utah/article-5129-feature-wikipediots-who-are-these-devoted-even-obsessive-contributors-to-wikipedia.html |first=Mike |last=Miliard |title=Wikipediots: Who Are These Devoted, Even Obsessive Contributors to Wikipedia? |work=[[Salt Lake City Weekly]] |date=March 1, 2008 |access-date=December 18, 2008 |archive-date=April 2, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402034719/http://www.cityweekly.net/utah/article-5129-feature-wikipediots-who-are-these-devoted-even-obsessive-contributors-to-wikipedia.html |url-status=dead }}</ref> <ref name=Time2006>{{cite news |date=December 13, 2006 |url=https://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570810,00.html |title=Time's Person of the Year: You |magazine=Time |access-date=December 26, 2008 |first=Lev |last=Grossman |archive-date=March 4, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304050538/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570810,00.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="AcademiaAndWikipedia">{{cite web |first=Danah |last=Boyd |url=https://many.corante.com/archives/2005/01/04/academia_and_wikipedia.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20060316184224/https://many.corante.com/archives/2005/01/04/academia_and_wikipedia.php|url-status=dead|archive-date = March 16, 2006 |title=Academia and Wikipedia |website=Many 2 Many: A Group [[Blog|Weblog]] on Social Software |publisher=Corante |date=January 4, 2005|access-date = December 18, 2008 |quote=[The author, Danah Boyd, describes herself as] an expert on social media[,] [...] a doctoral student in the School of Information at the [[University of California, Berkeley]] [,] and a fellow at the Harvard University [[Berkman Center for Internet & Society]] [at [[Harvard Law School]].]}}</ref> <ref name="MIT_IBM_study">{{cite book |first1=Fernanda B. |last1=Viégas |first2=Martin |last2=Wattenberg |first3=Kushal |last3=Dave |title=CHI '04 Extended Abstracts on Human Factors in Computing Systems |chapter=The palm zire 71 camera interface |url=https://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20060125025047/https://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|archive-date = January 25, 2006 |pages=575–582 |year=2004 |doi=10.1145/985921.985953 |isbn=978-1-58113-702-6 |s2cid=10351688|access-date = January 24, 2007}}</ref> <ref name="CreatingDestroyingAndRestoringValue">{{cite journal |first1=Reid |last1=Priedhorsky |first2=Jilin |last2=Chen |author3=Shyong (Tony) K. Lam |first4=Katherine |last4=Panciera |first5=Loren |last5=Terveen |first6=John |last6=Riedl |title=Creating, Destroying, and Restoring Value in Wikipedia |journal=Association for Computing Machinery Group '07 Conference Proceedings; GroupLens Research, Department of Computer Science and Engineering, University of Minnesota |date=November 4, 2007 |url=https://www-users.cs.umn.edu/~reid/papers/group282-priedhorsky.pdf|access-date = October 13, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071025080718/https://www-users.cs.umn.edu/~reid/papers/group282-priedhorsky.pdf|archive-date = October 25, 2007 |df=mdy-all |citeseerx=10.1.1.123.7456}}</ref> <ref name=autogenerated1>{{cite news |url=https://www.signonsandiego.com/uniontrib/20041206/news_mz1b6encyclo.html |first=Jonathan |last=Sidener |title=Everyone's Encyclopedia |date=December 6, 2004 |work=[[U-T San Diego]]|access-date = October 15, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011150228/https://signonsandiego.com/uniontrib/20041206/news_mz1b6encyclo.html|archive-date = October 11, 2007}}</ref> <ref name=Meyers>{{cite news |first=Peter |last=Meyers |title=Fact-Driven? Collegial? This Site Wants You |url=https://www.nytimes.com/2001/09/20/technology/fact-driven-collegial-this-site-wants-you.html?n=Top%2FReference%2FTimes+Topics%2FSubjects%2FC%2FComputer+Software |work=The New York Times |date=September 20, 2001 |quote='I can start an article that will consist of one paragraph, and then a real expert will come along and add three paragraphs and clean up my one paragraph,' said Larry Sanger of Las Vegas, who founded Wikipedia with Mr. Wales.|access-date = November 22, 2007}}</ref> <ref name=SangerMemoir>{{cite news |first=Larry |last=Sanger |title=The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir |date=April 18, 2005 |work=Slashdot |url=https://features.slashdot.org/features/05/04/18/164213.shtml|access-date = December 26, 2008}}</ref> <ref name="EB_encyclopedia">{{cite encyclopedia |title=Encyclopedias and Dictionaries |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |edition=15th |year=2007 |volume=18 |pages=257–286 |author1=<!-- Please add first missing authors to populate metadata. -->}}</ref> <ref name=Shirky>{{cite book |first=Clay |last=Shirky|author-link = Clay Shirky |title=Here Comes Everybody: The Power of Organizing Without Organizations |year=2008 |publisher=The Penguin Press via Amazon Online Reader |url=https://archive.org/details/herecomeseverybo0000shir |isbn=978-1-59420-153-0 |page=[https://archive.org/details/herecomeseverybo0000shir/page/273 273]|access-date = December 26, 2008}}</ref> <ref name=FAZ>{{cite web |last=Thiel |first=Thomas |title=Wikipedia und Amazon: Der Marketplace soll es richten |website=Frankfurter Allgemeine Zeitung |language=de |date=September 27, 2010 |url=https://www.faz.net/s/RubCF3AEB154CE64960822FA5429A182360/Doc~E7A20980B9C0D46E99A9F60BC09506343~ATpl~Ecommon~Scontent.html|access-date = December 6, 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101126184904/https://www.faz.net/s/RubCF3AEB154CE64960822FA5429A182360/Doc~E7A20980B9C0D46E99A9F60BC09506343~ATpl~Ecommon~Scontent.html|archive-date = November 26, 2010}}</ref> <ref name="Seigenthaler">{{cite news |url=https://www.usatoday.com/news/opinion/editorials/2005-11-29-wikipedia-edit_x.htm |last=Seigenthaler |first=John |title=A False Wikipedia 'biography' |date=November 29, 2005 |work=USA Today|access-date = December 26, 2008}}</ref> <ref name="Torsten_Kleinz">{{cite news |first=Torsten |last=Kleinz |title=World of Knowledge |work=Linux Magazine |quote=The Wikipedia's open structure makes it a target for trolls and vandals who malevolently add incorrect information to articles, get other people tied up in endless discussions, and generally do everything to draw attention to themselves. |date=February 2005 |url=https://w3.linux-magazine.com/issue/51/Wikipedia_Encyclopedia.pdf|access-date = July 13, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070925220722/https://w3.linux-magazine.com/issue/51/Wikipedia_Encyclopedia.pdf|archive-date = September 25, 2007 |df=mdy-all}}</ref> <ref name="DeathByWikipedia">{{cite news |title=Death by Wikipedia: The Kenneth Lay Chronicles |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/08/AR2006070800135.html |first=Frank |last=Ahrens |newspaper=The Washington Post |date=July 9, 2006|access-date = November 1, 2006}}</ref> <ref name="wikiality">{{cite news |title=Wikiality |url=https://www.cc.com/video-clips/z1aahs/the-colbert-report-the-word---wikiality |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911230950/http://www.cc.com/video-clips/z1aahs/the-colbert-report-the-word---wikiality |url-status=dead |archive-date=September 11, 2015 |first=Stephen |last=Colbert |date=July 30, 2006|access-date = October 8, 2015}}</ref> <ref name="Seeing Corporate Fingerprints">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/08/19/technology/19wikipedia.html |title=Lifting Corporate Fingerprints From the Editing of Wikipedia |first=Katie |last=Hafner |work=The New York Times |date=August 19, 2007|access-date = December 26, 2008 |page=1}}</ref> <ref name=Taylor>{{cite news |url=https://in.reuters.com/article/technologyNews/idINIndia-32865420080405 |title=China allows access to English Wikipedia |work=Reuters |first=Sophie |last=Taylor |date=April 5, 2008|access-date = July 29, 2008|archive-date = December 29, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20201229092049/https://in.reuters.com/article/technologyNews/idINIndia-32865420080405|url-status = dead}}</ref> <!-- Not in use <ref name=Kittur2009>{{cite conference |url=https://www-users.cs.umn.edu/~echi/papers/2009-CHI2009/p1509.pdf |title=What's in Wikipedia?: mapping topics and conflict using socially annotated category structure |first1=Aniket |last1=Kittur |first2=Ed H. |last2=Chi |first3=Bongwon |last3=Shu|author2-link=Ed Chi |date=April 2009 |conference=CHI|book-title=CHI '09: Proceedings of the SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems |publisher=Association for Computing Machinery|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413130503/https://www-users.cs.umn.edu/~echi/papers/2009-CHI2009/p1509.pdf|archive-date=April 13, 2016 |location=Boston; New York |pages=1509–1512 |isbn=978-1-60558-246-7 |doi=10.1145/1518701.1518930}}</ref> <ref name=Rosenzweig>{{cite journal |first=Roy |last=Rosenzweig |title=Can History be Open Source? Wikipedia and the Future of the Past |journal=The Journal of American History |volume=93 |issue=1 |date=June 2006 |pages=117–146 |url=https://chnm.gmu.edu/essays-on-history-new-media/essays/?essayid=42|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425130754/https://chnm.gmu.edu/essays-on-history-new-media/essays/?essayid=42|url-status=dead|archive-date = April 25, 2010|access-date = August 11, 2006 |doi=10.2307/4486062 |jstor=4486062}} (Center for History and New Media.)</ref> Not in use--> <ref name="WikipediaWatch">Public Information Research, Wikipedia Watch</ref> <ref name="McHenry_2004">{{cite news |last1=McHenry |first1=Robert |title=The Faith-Based Encyclopedia |url=https://www.techcentralstation.com/111504A.html |work=[[TCS Daily|Tech Central Station]] |date=November 15, 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20060107210301/https://www.techcentralstation.com/111504A.html|archive-date=January 7, 2006}}</ref> <ref name="WideWorldOfWikipedia">{{cite news |title=Wide World of Wikipedia |newspaper=The Emory Wheel |url=https://www.emorywheel.com/detail.php?n=17902 |date=April 21, 2006|access-date = October 17, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071107052908/https://www.emorywheel.com/detail.php?n=17902|archive-date = November 7, 2007}}</ref> <ref name="AWorkInProgress">{{cite news |first=Burt |last=Helm |title=Wikipedia: 'A Work in Progress' |url=https://www.businessweek.com/technology/content/dec2005/tc20051214_441708.htm |work=Bloomberg BusinessWeek |date=December 14, 2005|access-date = January 29, 2007|archive-date = April 21, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120421000522/https://www.businessweek.com/technology/content/dec2005/tc20051214_441708.htm}}</ref> <ref name="GilesJ2005Internet">{{cite journal |first=Jim |last=Giles |title=Internet encyclopedias go head to head |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=438 |issue=7070 |pages=900–901 |date=December 2005 |pmid=16355180 |doi=10.1038/438900a|author-link = Jim Giles (reporter) |bibcode=2005Natur.438..900G|doi-access = free}} {{subscription required}} Note: The study was cited in several news articles; e.g.: * {{cite news |title=Wikipedia survives research test |work=BBC News |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm |date=December 15, 2005}}</ref> <ref name="corporate.britannica.com">{{cite report |author=Encyclopædia Britannica|author-link=Encyclopædia Britannica |date=March 2006 |title=Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature'' |url=https://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160709053629/https://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf|archive-date=July 9, 2016|url-status=live}}</ref> <ref name="stothart">Chloe Stothart. [https://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?sectioncode=26&storycode=209408 "Web threatens learning ethos"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121221140310/https://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?sectioncode=26&storycode=209408|date=December 21, 2012}} ''The Times Higher Education Supplement'', 2007, 1799 (June 22), p. 2.</ref> <ref name="The Register-April">{{cite news |url=https://www.theregister.co.uk/2010/04/09/sanger_reports_wikimedia_to_the_fbi/ |work=The Register |date=April 9, 2010 |first=Cade |last=Metz |title=Wikifounder reports Wikiparent to FBI over 'child porn'|access-date = April 19, 2010}}</ref> <ref name=AFP>{{cite news |last1=Agence France-Presse |title=Wikipedia rejects child porn accusation |url=https://www.smh.com.au/technology/technology-news/wikipedia-rejects-child-porn-accusation-20100428-tsvh.html |work=The Sydney Morning Herald |date=April 29, 2010}}</ref> <ref name="David_Mehegan">{{cite news |first=David |last=Mehegan |title=Many contributors, common cause |url=https://www.boston.com/business/technology/articles/2006/02/13/many_contributors_common_cause |work=Boston Globe |date=February 13, 2006|access-date = March 25, 2007}}</ref> <ref name="user identification">{{cite web |title=The Authority of Wikipedia |url=https://www.public.iastate.edu/~goodwin/pubs/goodwinwikipedia.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20091122202231/https://www.public.iastate.edu/~goodwin/pubs/goodwinwikipedia.pdf|archive-date = November 22, 2009 |first=Jean |last=Goodwin |year=2009 |quote=Wikipedia's commitment to anonymity/pseudonymity thus imposes a sort of epistemic agnosticism on its readers|access-date = January 31, 2011}}</ref> <ref name="WP_court_source">{{cite journal |last=Arias |first=Martha L. |date=January 29, 2007 |url=https://www.ibls.com/internet_law_news_portal_view.aspx?s=latestnews&id=1668 |title=Wikipedia: The Free Online Encyclopedia and its Use as Court Source |journal=Internet Business Law Services|access-date = December 26, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520054827/https://www.ibls.com/internet_law_news_portal_view.aspx?s=latestnews&id=1668|archive-date = May 20, 2012|url-status=dead |df=mdy-all}} (The name "''World Intellectual Property Office''" should however read "''World Intellectual Property Organization''" in this source.)</ref> <ref name=twsY23>{{cite news |author=Lexington |title=Classlessness in America: The uses and abuses of an enduring myth |newspaper=The Economist |quote=Socialist Labour Party of America [...] though it can trace its history as far back as 1876, when it was known as the Workingmen's Party, no less an authority than Wikipedia pronounces it "moribund". |date=September 24, 2011 |url=https://www.economist.com/node/21530100|access-date = September 27, 2011}}</ref> <ref name="Domesday Project">{{cite web |url=https://www.domesday1986.com/ |title=Website discussing the emulator of the Domesday Project User Interface |author=Heart Internet|access-date = September 9, 2014|archive-date = May 17, 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20140517075130/http://domesday1986.com/|url-status = dead}}</ref> <ref name="Orlowski18">{{cite news |first=Andrew |last=Orlowski|author-link = Andrew Orlowski |url=https://www.theregister.co.uk/2006/09/18/sanger_forks_wikipedia |title=Wikipedia founder forks Wikipedia, More experts, less fiddling? |work=The Register |date=September 18, 2006 |quote=Larry Sanger describes the Citizendium project as a "progressive or gradual fork", with the major difference that experts have the final say over edits.|access-date = June 27, 2007}}</ref> <ref name="bing WP research and referencing">{{cite web |url=https://www.bing.com/community/site_blogs/b/search/archive/2009/07/27/researching-with-bing-reference.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20101023202054/https://www.bing.com/community/site_blogs/b/search/archive/2009/07/27/researching-with-bing-reference.aspx|archive-date=October 23, 2010 |title=Researching With Bing Reference|access-date = September 9, 2014}}</ref> <ref name="J Sidener">{{cite news |url=https://legacy.utsandiego.com/news/tech/personaltech/20061009-9999-mz1b9wikiped.html |title=Wikipedia family feud rooted in San Diego |last=Sidener |first=Jonathan |date=October 9, 2006 |work=[[The San Diego Union-Tribune]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111074945/https://legacy.sandiegouniontribune.com/news/tech/personaltech/20061009-9999-mz1b9wikiped.html|archive-date = November 11, 2016|access-date = May 5, 2009}}</ref> <ref name="emory disputes handled 1">{{cite journal |title=Wikitruth through Wikiorder |ssrn=1354424 |journal=Emory Law Journal |volume=59 |issue=1 |year=2009 |page=181 |first1=David A. |last1=Hoffman |first2=Salil K. |last2=Mehra}}</ref> }} === Wikipedia-affiliated and primary sources === <!--For Wikipedia internal pages, other WMF project pages, and WMF-published sources--> {{reflist|group=W|refs= <ref name=modelling group="W">[[Wikipedia: Modelling Wikipedia's growth]]</ref> <ref name=Sanger group="W">{{cite news |first=Larry |last=Sanger |title=Wikipedia Is Up! |date=January 17, 2001 |url=https://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html|access-date = December 26, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20010506042824/https://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html|archive-date = May 6, 2001}}</ref> <ref name=WikipediaHome group="W">{{cite web |url=https://www.wikipedia.com/|archive-url=https://web.archive.org/web/20010331173908/https://www.wikipedia.com/|archive-date = March 31, 2001 |title=Wikipedia: HomePage|access-date = March 31, 2001}}</ref> <ref name=NOR group="W">{{self-reference link|Wikipedia:No original research|No original research}}. February 13, 2008. "Wikipedia does not publish original thought."</ref> <ref name=autogenerated2 group="W">{{self-reference link|Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view}}. February 13, 2008. "All Wikipedia articles and other encyclopedic content must be written from a neutral point of view, representing significant views fairly, proportionately and without bias."</ref> <ref name="WP vandalism manipulation 1" group="W">{{self-reference link|Wikipedia:Vandalism|Vandalism}}. ''Wikipedia''. Retrieved November 6, 2012.</ref> <ref name="WP DB usage policy 1" group="W">{{self-reference link|Wikipedia:Database download|Wikipedia policies}} on data download</ref> <ref name="voteresult" group="W">[[meta:Licensing update/Result|Wikimedia]]</ref> <ref name="NPOV" group="W">[[Wikipedia:Neutral point of view]], Wikipedia (January 21, 2007).</ref> <ref name="Wikipedia in media" group="W">[[Wikipedia:Wikipedia in the media]]</ref> <ref name="ListOfWikipedias" group="W">[[Special:Statistics]]</ref> <ref name="stallman1999" group="W">{{cite web |url=https://www.gnu.org/encyclopedia/encyclopedia.html |title=The Free Encyclopedia Project |first=Richard M. |last=Stallman |author-link=Richard Stallman |date=June 20, 2007 |publisher=Free Software Foundation |access-date=January 4, 2008 |archive-date=September 16, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916022442/https://www.gnu.org/encyclopedia/encyclopedia.html |url-status=dead }}</ref> }} == Further reading == {{refbegin|30em}} * {{cite news |last=Balke |first=Jeff |url=https://blogs.chron.com/brokenrecord/2008/03/for_music_fans_wikipedia_myspa.html |title=For Music Fans: Wikipedia; MySpace |work=[[Houston Chronicle]] |agency=Broken Record (blog) |date=March 2008 |access-date=December 17, 2008 |archive-date=December 29, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081229164945/http://blogs.chron.com/brokenrecord/2008/03/for_music_fans_wikipedia_myspa.html |url-status=dead }} * {{cite news |last=Borland |first=John |date=August 14, 2007 |title=See Who's Editing Wikipedia – Diebold, the CIA, a Campaign |url=https://www.wired.com/2007/08/wiki-tracker/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20151116134820/https://www.wired.com/2007/08/wiki-tracker/ |archive-date=November 16, 2015 |url-status=live |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |access-date=October 23, 2018 }} * {{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/07/01/magazine/01WIKIPEDIA-t.html |title=All the News That's Fit to Print Out |first=Jonathan |last=Dee |work=The New York Times Magazine |date=July 1, 2007 |access-date=February 22, 2008 }} * {{cite news |first=Jim |last=Giles |title=Wikipedia 2.0 – Now with Added Trust |url=https://www.newscientist.com/article/mg19526226.200 |date=September 20, 2007 |work=[[New Scientist]] |access-date=January 14, 2008 }} * {{cite news |first=Mike |last=Miliard |title=Wikipedia Rules |url=https://thephoenix.com/Boston/Life/52864-Wikipedia-rules |work=[[The Phoenix (newspaper)|The Phoenix]] |date=December 2, 2007 |access-date=February 22, 2008 }} * {{cite news |first=Marshall |last=Poe |author-link=Marshall Poe |url=https://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia |title=The Hive |work=[[The Atlantic]] Monthly |date=September 1, 2006 |access-date=March 22, 2008 }} * {{cite news |first=Michael S. |last=Rosenwald |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/22/AR2009102204715.html?hpid=topnews |title=Gatekeeper of D.C.'s entry: Road to city's Wikipedia page goes through a DuPont Circle bedroom |date=October 23, 2009 |newspaper=The Washington Post |access-date=October 22, 2009 }} * {{cite news |first=David |last=Runciman |url=https://www.lrb.co.uk/v31/n10/runc01_.html |title=Like Boiling a Frog |date=May 28, 2009 |work=London Review of Books |access-date=June 3, 2009 |archive-date=May 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527013530/http://www.lrb.co.uk/v31/n10/runc01_.html |url-status=dead }} * {{cite news |first=Chris |last=Taylor |url=https://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1066904-1,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050602012551/https://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1066904-1,00.html |url-status=dead |archive-date=June 2, 2005 |title=It's a Wiki, Wiki World |date=May 29, 2005 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |access-date=February 22, 2008 }} * {{cite news |url=https://www.economist.com/science/tq/displaystory.cfm?story_id=11484062 |title=Technological Quarterly: Brain Scan: The Free-knowledge Fundamentalist |newspaper=[[The Economist]] |date=June 5, 2008 |access-date=June 5, 2008 |quote=Jimmy Wales changed the world with Wikipedia, the hugely popular online encyclopedia that anyone can edit. What will he do next? }} * [https://www.bbc.co.uk/news/technology-24613608 "Wikipedia probe into paid-for 'sockpuppet' entries"], BBC News, October 21, 2013. * [https://www.technologyreview.com/featuredstory/520446/the-decline-of-wikipedia/ "The Decline of Wikipedia"] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20131023135648/https://www.technologyreview.com/featuredstory/520446/the%2Ddecline%2Dof%2Dwikipedia/ |date=October 23, 2013 }}, ''MIT Technology Review'', October 22, 2013 * [https://www.capitalnewyork.com/article/city-hall/2015/03/8563947/edits-wikipedia-pages-bell-garner-diallo-traced-1-police-plaza "Edits to Wikipedia pages on Bell, Garner, Diallo traced to 1{{nbsp}}Police Plaza"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150313150951/https://www.capitalnewyork.com/article/city-hall/2015/03/8563947/edits-wikipedia-pages-bell-garner-diallo-traced-1-police-plaza |date=March 13, 2015 }} (March 2015), ''[[Media in New York's Capital District|Capital]]'' * [https://motherboard.vice.com/read/wikipedia-zero-facebook-free-basics-angola-pirates-zero-rating Angola's Wikipedia Pirates Are Exposing Problems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170113130733/http://motherboard.vice.com/read/wikipedia-zero-facebook-free-basics-angola-pirates-zero-rating |date=2017-01-13 }} (March 2016), ''[[Vice (magazine)|Motherboard]]'' * {{cite web|url=https://fullmeasure.news/news/politics/dark-side-of-wikipedia|title=Dark Side of Wikipedia|access-date=April 17, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160804110601/https://fullmeasure.news/news/politics/dark-side-of-wikipedia|archive-date=August 4, 2016|url-status=dead}} ''[[Full Measure with Sharyl Attkisson]]'', April 17, 2016. <small>(Includes video.)</small> * {{cite web |last1=Wales |first1=Jimmy |title=How Wikipedia Works |url=https://www.cato.org/multimedia/cato-daily-podcast/how-wikipedia-works |publisher=[[Cato Institute]] |date=December 9, 2016 |quote=Jimmy Wales, founder of Wikipedia, discusses the site, how it's treated by governments, and how it's fueled by its users. }} * [https://www.cbc.ca/ideas/episodes/2014/01/15/the-great-book-of-knowledge-part-1/ The Great Book of Knowledge, Part 1: A Wiki is a Kind of Bus], ''[[Ideas (radio show)|Ideas, with Paul Kennedy]]'', [[CBC Radio One]], originally broadcast January 15, 2014. The webpage includes a link to the archived audio program (also [https://www.cbc.ca/ideas/popupaudio.html?clipIds=2430203709 found here]). The radio documentary discusses Wikipedia's history, development, and its place within the broader scope of the trend to democratized knowledge. It also includes interviews with several key Wikipedia staff and contributors, including [[Kat Walsh]] and [[Sue Gardner]] (audio, 53:58, Flash required). * [https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/features/is-wikipedia-cracking-up-1543527.html "So Is Wikipedia Cracking Up?"] ''The Independent'', February 3, 2009. * [https://gizmodo.com/wikipedias-yearend-list-shows-what-the-internet-needed-1840690794 Wikipedia's Year-End List Shows What the Internet Needed to Know in 2019]. Alyse Stanley, December 27, 2019, Gizmodo. {{refend}} === Academic studies === {{Main|Academic studies about Wikipedia}} {{refbegin|30em}} * {{cite book |isbn=978-1-4214-1535-2 |last=Leitch |first=Thomas |title=Wikipedia U: Knowledge, authority, and a liberal education in the digital age |year=2014 |publisher=JHU Press}} * {{cite journal |last=Jensen |first=Richard |title=Military History on the Electronic Frontier: Wikipedia Fights the War of 1812 |journal=The Journal of Military History |volume=76 |issue=4 |date=October 2012 |pages=523–556 |url=https://www.americanhistoryprojects.com/downloads/JMH1812.PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021042738/https://www.americanhistoryprojects.com/downloads/JMH1812.PDF |archive-date=October 21, 2012 }} * {{cite journal |title=Circadian Patterns of Wikipedia Editorial Activity: A Demographic Analysis |first1=Taha |last1=Yasseri |year=2012 |journal=PLOS ONE |volume=7 |first2=Robert |last2=Sumi |first3=János |last3=Kertész |issue=1 |doi=10.1371/journal.pone.0030091|editor1-last = Szolnoki|editor1-first = Attila |page=e30091 |pmid=22272279 |pmc=3260192 |arxiv=1109.1746 |bibcode=2012PLoSO...730091Y|doi-access = free}} * {{cite journal |ssrn=1458162 |title=Wikipedia's Labor Squeeze and its Consequences |first=Eric |last=Goldman |year=2010 |journal=Journal of Telecommunications and High Technology Law |volume=8}} ([https://blog.ericgoldman.org/archives/2010/02/catching_up_wit.htm A blog post by the author.]) * {{cite journal |first=Finn |last=Nielsen |title=Scientific Citations in Wikipedia |journal=[[First Monday (journal)|First Monday]] |volume=12 |issue=8 |date=August 2007 |doi=10.5210/fm.v12i8.1997 |arxiv=0805.1154 |citeseerx=10.1.1.246.4536 |s2cid=58893|doi-access = free}} * {{cite journal |last1=Pfeil |first1=Ulrike |first2=Panayiotis |last2=Zaphiris |author3=Chee Siang Ang |title=Cultural Differences in Collaborative Authoring of Wikipedia |journal=Journal of Computer-Mediated Communication |year=2006 |volume=12 |issue=1 |page=88 |url=https://jcmc.indiana.edu./vol12/issue1/pfeil.html |doi=10.1111/j.1083-6101.2006.00316.x |access-date=December 26, 2008 |doi-access=free }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book |author1=Priedhorsky |author2=Reid |first3=Jilin |last3=Chen |author4=Shyong (Tony) K. Lam |first5=Katherine |last5=Panciera|author6-link=Loren Terveen |first6=Loren |last6=Terveen|author7-link=John Riedl |first7=John |last7=Riedl |title=Proceedings of the 2007 international ACM conference on Conference on supporting group work – Group '07 |doi=10.1145/1316624.1316663 |chapter=Creating, destroying, and restoring value in Wikipedia |year=2007 |isbn=978-1-59593-845-9 |citeseerx=10.1.1.123.7456 |pages=259–268 |s2cid=15350808}} * {{cite conference |first=Joseph |last=Reagle |title=Do as I Do: Authorial Leadership in Wikipedia |work=WikiSym '07: Proceedings of the 2007 International Symposium on Wikis |publisher=ACM |location=Montreal |year=2007 |url=https://reagle.org/joseph/2007/10/Wikipedia-Authorial-Leadership.pdf |hdl=2047/d20002876 |access-date=December 26, 2008 }} * {{cite book |first=Emiel |last=Rijshouwer |date=2019 |title=Organizing Democracy. Power concentration and self-organization in the evolution of Wikipedia (PhD, Erasmus University Rotterdam) |publisher=Rijksuniversiteit Groningen |oclc=1081174169 |hdl=1765/113937 |isbn=978-94-028-1371-5}} (Open access) * [[Roy Rosenzweig|Rosenzweig, Roy]]. [https://web.archive.org/web/20090430201444/https://chnm.gmu.edu/resources/essays/d/42 Can History be Open Source? Wikipedia and the Future of the Past]. (Originally published in ''[[The Journal of American History]]'' 93.1 (June 2006): 117–146.) * {{cite journal |title=Assessing the Value of Cooperation in Wikipedia |first1=Dennis M. |last1=Wilkinson |first2=Bernardo A. |last2=Huberman |journal=First Monday |volume=12 |issue=4 |date=April 2007 |doi=10.5210/fm.v12i4.1763 |arxiv=cs/0702140 |citeseerx=10.1.1.342.6933 |bibcode=2007cs........2140W |hdl=2027.42/136037 |s2cid=10484077|doi-access = free}} * {{cite journal |title=The Rise and Decline of an Open Collaboration Community |journal=American Behavioral Scientist |first=Aaron |last=Halfaker |author2=R. Stuart Geiger |first3=Jonathan T. |last3=Morgan |first4=John |last4=Riedl |doi=10.1177/0002764212469365 |year=2012 |volume=57 |issue=5 |page=664 |s2cid=144208941}} * {{cite journal |last1=Maggio |first1=Lauren A. |last2=Willinsky |first2=John M. |last3=Steinberg |first3=Ryan M. |last4=Mietchen |first4=Daniel |last5=Wass |first5=Joseph L. |last6=Dong |first6=Ting|author2-link=John Willinsky |title=Wikipedia as a gateway to biomedical research: The relative distribution and use of citations in the English Wikipedia |journal=[[PLOS One]] |date=2017 |volume=12 |issue=12 |pages=e0190046 |doi=10.1371/journal.pone.0190046 |publisher=[[PLOS]] |pmid=29267345 |pmc=5739466 |bibcode=2017PLoSO..1290046M|doi-access=free}} {{refend}} === Books === {{Main|List of books about Wikipedia}} {{refbegin|30em}} * {{cite book |last=Keen |first=Andrew |title=The Cult of the Amateur |publisher=Doubleday/Currency |year=2007 |isbn=978-0-385-52080-5|author-link=Andrew Keen|title-link=The Cult of the Amateur}} (Substantial criticisms of Wikipedia and other web 2.0 projects.) ** Listen to: {{cite news |last=Keen |first=Andrew |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=11131872 |title=Does the Internet Undermine Culture? |newspaper=National Public Radio, US |date=June 16, 2007}} The NPR interview with A. Keen, Weekend Edition Saturday, June 16, 2007. * {{cite book |first1=Phoebe |last1=Ayers |first2=Charles |last2=Matthews |first3=Ben |last3=Yates |title=How Wikipedia Works: And How You Can Be a Part of It |publisher=No Starch Press |location=San Francisco |year=2008 |isbn=978-1-59327-176-3 |url=https://archive.org/details/howwikipediawork00ayer_0}} * {{cite book |last=Broughton |first=John |title=Wikipedia – The Missing Manual |publisher=O'Reilly Media |year=2008 |isbn=978-0-596-51516-4|title-link=Wikipedia – The Missing Manual}} (See book review by Baker, as listed hereafter.) * {{cite book |last=Broughton |first=John |title=Wikipedia Reader's Guide |url=https://archive.org/details/isbn_9780596521745|url-access=registration |publisher=Pogue Press |location=Sebastopol |year=2008 |isbn=978-0-596-52174-5}} * {{cite book |first1=Sheizaf |last1=Rafaeli |first2=Yaron |last2=Ariel |year=2008 |chapter=Online motivational factors: Incentives for participation and contribution in Wikipedia |editor=Barak, A. |title=Psychological aspects of cyberspace: Theory, research, applications |url=https://archive.org/details/psychologicalasp00bara|url-access=limited |pages=[https://archive.org/details/psychologicalasp00bara/page/n261 243]–267 |location=Cambridge, UK |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-69464-3|author1-link=Sheizaf Rafaeli}} * {{cite book |last=Dalby |first=Andrew|author-link=Andrew Dalby |title=The World and Wikipedia: How We are Editing Reality |publisher=Siduri |year=2009 |isbn=978-0-9562052-0-9|url-access=registration |url=https://archive.org/details/worldwikipediaho0000dalb}} * {{cite book |last=Lih |first=Andrew|author-link=Andrew Lih |title=The Wikipedia Revolution: How a Bunch of Nobodies Created the World's Greatest Encyclopedia |publisher=Hyperion |location=New York |year=2009 |isbn=978-1-4013-0371-6|title-link=The Wikipedia Revolution: How a Bunch of Nobodies Created the World's Greatest Encyclopedia}} * {{cite book |last=O'Sullivan |first=Dan |title=Wikipedia: a new community of practice? |url=https://books.google.com/books?id=htu8A-m_Y4EC |year=2009 |publisher=Ashgate Publishing |isbn=978-0-7546-7433-7}} * {{cite book |last1=Rahmstorf |first1=Olaf |title=Wikipedia – die rationale Seite der Digitalisierung? |date=2023 |publisher=transcript Verlag |isbn=978-3-8394-5862-4 |language=de}} * {{cite book |last=Reagle |first=Joseph Michael Jr. |title=Good Faith Collaboration: The Culture of Wikipedia |publisher=the [[MIT Press]] |location=Cambridge, MA |year=2010 |isbn=978-0-262-01447-2 |url=https://reagle.org/joseph/2010/gfc|access-date=October 25, 2015}} * {{cite book |first1=Dariusz |last1=Jemielniak |title=Common Knowledge? An Ethnography of Wikipedia |publisher=[[Stanford University Press]] |location=Stanford, CA |year=2014 |isbn=978-0-8047-8944-8|title-link=Common Knowledge? An Ethnography of Wikipedia}} * {{cite book|editor1-last=Reagle|editor1-first=Joseph|editor2-last=Koerner|editor2-first=Jackie |url=https://mitpress.mit.edu/books/wikipedia-20 |title=Wikipedia @ 20: Stories of an Incomplete Revolution |publisher=[[MIT Press]] |year=2020|access-date=October 13, 2020 |isbn=978-0-262-53817-6}} * {{Cite book |last=Bruckman |first=Amy S. |title=Should You Believe Wikipedia?: Online Communities and the Construction of Knowledge |date=2022 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-78070-4 |doi=10.1017/9781108780704}} {{refend}} === Book review–related articles === {{refbegin}} * [[Nicholson Baker|Baker, Nicholson]]. [https://web.archive.org/web/20080303001807/https://www.nybooks.com/articles/21131 "The Charms of Wikipedia"]. ''[[The New York Review of Books]]'', March 20, 2008. Retrieved December 17, 2008. (Book rev. of ''The Missing Manual'', by John Broughton, as listed previously.) * [[L. Gordon Crovitz|Crovitz, L. Gordon]]. [https://www.wsj.com/articles/SB123897399273491031 "Wikipedia's Old-Fashioned Revolution: The online encyclopedia is fast becoming the best."] (Originally published in ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' online{{snd}}April 6, 2009.) * [[Virginia Postrel|Postrel, Virginia]], [https://psmag.com/social-justice/killed-wikipedia-93777 "Who Killed Wikipedia? : A hardened corps of volunteer editors is the only force protecting Wikipedia. They might also be killing it"], ''[[Pacific Standard]]'', November/December 2014 issue. {{refend}} == External links == * {{official website}} – multilingual portal (contains links to all language editions) * {{Twitter|Wikipedia}} * {{Curlie|Computers/Open_Source/Open_Content/Encyclopedias/Wikipedia}} * {{Guardian topic}} * [https://www.nytimes.com/topic/company/wikipedia Wikipedia] topic page at ''[[The New York Times]]'' * [https://www.ted.com/talks/jimmy_wales_the_birth_of_wikipedia Video of TED talk by Jimmy Wales on the birth of Wikipedia] {{Wikipedia}} {{Wikipedias}} {{Wikimedia Foundation}} {{Wiki topics}} {{Princess of Asturias Award for International Cooperation}} {{subject bar|wikt=y|voy=Wikivoyage:Cooperating with Wikipedia|d=Q52|s=Category:Wikipedia|n=Category:Wikipedia|m=Wikipedia|mw=Wikipedia|species=no}} {{Authority control}} [[Pubu:Wikipedia| ]] [[Pubu:Online encyclopedias]] [[Pubu:Social information processing]] [[Pubu:Wikimedia projects]] [[Category:Multilingual websites]] [[Category:Creative Commons-licensed websites]] [[Category:Free-content websites]] [[Category:2001 establishments in the United States]] [[Category:Internet properties established in 2001]] [[Pubu:Jimmy Wales]] [[Category:Articles containing video clips]] [[Category:Larry Sanger]] [[Pubu:Wikipidia|Wikipidia]] {{stub}} <references group="lower-alpha" /> cekp095d5dokr9i6wpyb5f4kokdhdzb Chale wote chuɣu 0 10517 136062 134278 2026-05-10T13:59:12Z Maltima Rabia 5146 Added content 136062 wikitext text/x-wiki '''Chale Wote chuɣu''' nyɛla Ankara nim yila chuɣu. Chale Wote Street Art Chuɣu bini lahi mi shɛli Chale wote nyɛla palli zuɣu chuɣu din pohiri Ankara, Ghana puuni ka di nyɛla Accra [dot] ALT nim n zaŋ bi kpalazuya n gbeni Redd Kat Pictures mini Chale Wote Street Arts  Projekt ni la bi kpa lala chuɣu ŋɔ. Lala chuɣu ŋɔ puhibu niya nyɛmi ni bi nyɛ ti yaɣali ŋɔ na mini tiŋduya artist zaŋ bi nuɣu n kpa taba ka bi nyɛ ban yɛn di. Di yi kana Ga balli ni Chale Wore gbeni nyɛla n zonima ti chama ("friends let's go") [[File:Chale Wote 116.jpg|thumb|Pidgin Imaginarium 2019]] [[File:People having fun at chalewote festival.jpg|thumb|anfooni din wuhiri salo ni daa laɣim Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu ni yuuni 2016]] == Di ni pili shɛm. == == Di anfaani. == == Gallery == <gallery> File:Chale Wote 19.jpg|alt=|Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu File:Chale Wote 103.jpg|alt=|Chale Wote Street Chuɣu puhibu ni anfoonima File:Chale Wote 506.jpg|alt=|Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu File:Chale Wote 523.jpg|alt=|Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu File:Chale Wote 3.jpg|alt=|culture ni nucheeni baŋsim puhibu chale wote street arts chuɣu puhibu ni File:Chale Wote 15.jpg|alt= File:Chale Wote 133.jpg|alt= File:Ghanaian lady at Chale Wote Festival 2.jpg|alt=|Ghana bipuƔinsi ni diri bɛ maŋa Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu ni File:Ghanaian lady at Chale Wote Festival.jpg|alt=|Ghana bipuƔinsi ni diri bɛ maŋa Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu ni File:Chale Wote Street Art Festival 10.jpg|alt=|Chale Wote Street Art Festival </gallery> == Kundivihira. == [[Pubu:Chuɣu]] jh1ynwyixhonchvre5qc06s0njzvtoa 136064 136062 2026-05-10T14:01:44Z Maltima Rabia 5146 Added content 136064 wikitext text/x-wiki '''Chale Wote chuɣu''' nyɛla Ankara nim yila chuɣu. Chale Wote Street Art Chuɣu bini lahi mi shɛli Chale wote nyɛla palli zuɣu chuɣu din pohiri Ankara, Ghana puuni ka di nyɛla Accra [dot] ALT nim n zaŋ bi kpalazuya n gbeni Redd Kat Pictures mini Chale Wote Street Arts  Projekt ni la bi kpa lala chuɣu ŋɔ. Lala chuɣu ŋɔ puhibu niya nyɛmi ni bi nyɛ ti yaɣali ŋɔ na mini tiŋduya artist zaŋ bi nuɣu n kpa taba ka bi nyɛ ban yɛn di. Di yi kana Ga balli ni Chale Wore gbeni nyɛla n zonima ti chama ("friends let's go") [[File:Chale Wote 116.jpg|thumb|Pidgin Imaginarium 2019]] [[File:People having fun at chalewote festival.jpg|thumb|anfooni din wuhiri salo ni daa laɣim Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu ni yuuni 2016]] == Di ni pili shɛm. == Taarihi Yuuni 2011 la saha, CHALE WORE nyɛla ban zaŋ palli pantibu n pahi, graffiti Murals photography theatre show dubbed, No wa se sɛn, nolini yɛtɔlɣa , interactive arts installation,  live performance, dɛima ni yiŋjam, siini niŋbu ni din pahi. Di tuuli buyi  gahimbu maa nyɛla din niŋdi dahin yiniyini, amaa ka yuuni 2013 mini 2014 din maa daa niŋ dabaa ayi yi,  tuuli maa da niŋla silimi gɔli September ka din doli nyaaŋa maa mi niŋ silimi gɔli August biɛɣu pishi ni ata mini biɛɣu pishi ni anahi dali, bakoi din pa Ga zuliya ni Homowo chuɣu nyaaga, di daa niŋ la Jamestown Ankara palli daa maa zuɣu. Di daa nyɛla din taɣa yuuni 2016, chuɣu maa ni daa puhi hali ni bakoi, di daa niŋ la silimi gɔli August biɛŋu pia ni anii dali hali ni biɛŋu pishi ni yini dali ka di taachi nyɛ <nowiki>''Spirit Robot''</nowiki>. Lala taɣabu maa daa nyɛla din tili soli ka di pa niŋdi yaɣa pam Jamestown nyaaŋa kamani Lala taɣabu ŋu maa daa nyɛla bini lahi niŋ shɛli bi 7th edition maa ni ka di taachi nyɛ <nowiki>''</nowiki>Wata Mata<nowiki>''</nowiki>, di daa niŋ la silimi gɔli August biɛɣu pia ni anahi dali hali ni biɛɣu pishi dali. Di daa nyɛla din yɛligi n gili tiŋsi kamani Nima, Osu mini tiŋsi pam. Accra [dot] Alt Radio nim n su lala chuɣu ka == Di anfaani. == == Gallery == <gallery> File:Chale Wote 19.jpg|alt=|Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu File:Chale Wote 103.jpg|alt=|Chale Wote Street Chuɣu puhibu ni anfoonima File:Chale Wote 506.jpg|alt=|Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu File:Chale Wote 523.jpg|alt=|Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu File:Chale Wote 3.jpg|alt=|culture ni nucheeni baŋsim puhibu chale wote street arts chuɣu puhibu ni File:Chale Wote 15.jpg|alt= File:Chale Wote 133.jpg|alt= File:Ghanaian lady at Chale Wote Festival 2.jpg|alt=|Ghana bipuƔinsi ni diri bɛ maŋa Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu ni File:Ghanaian lady at Chale Wote Festival.jpg|alt=|Ghana bipuƔinsi ni diri bɛ maŋa Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu ni File:Chale Wote Street Art Festival 10.jpg|alt=|Chale Wote Street Art Festival </gallery> == Kundivihira. == [[Pubu:Chuɣu]] ij8xeycsrzct21afnlezv4usn6h602z 136065 136064 2026-05-10T14:04:59Z Maltima Rabia 5146 Added content 136065 wikitext text/x-wiki '''Chale Wote chuɣu''' nyɛla Ankara nim yila chuɣu. Chale Wote Street Art Chuɣu bini lahi mi shɛli Chale wote nyɛla palli zuɣu chuɣu din pohiri Ankara, Ghana puuni ka di nyɛla Accra [dot] ALT nim n zaŋ bi kpalazuya n gbeni Redd Kat Pictures mini Chale Wote Street Arts  Projekt ni la bi kpa lala chuɣu ŋɔ. Lala chuɣu ŋɔ puhibu niya nyɛmi ni bi nyɛ ti yaɣali ŋɔ na mini tiŋduya artist zaŋ bi nuɣu n kpa taba ka bi nyɛ ban yɛn di. Di yi kana Ga balli ni Chale Wore gbeni nyɛla n zonima ti chama ("friends let's go") [[File:Chale Wote 116.jpg|thumb|Pidgin Imaginarium 2019]] [[File:People having fun at chalewote festival.jpg|thumb|anfooni din wuhiri salo ni daa laɣim Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu ni yuuni 2016]] == Di ni pili shɛm. == Taarihi Yuuni 2011 la saha, CHALE WORE nyɛla ban zaŋ palli pantibu n pahi, graffiti Murals photography theatre show dubbed, No wa se sɛn, nolini yɛtɔlɣa , interactive arts installation,  live performance, dɛima ni yiŋjam, siini niŋbu ni din pahi. Di tuuli buyi  gahimbu maa nyɛla din niŋdi dahin yiniyini, amaa ka yuuni 2013 mini 2014 din maa daa niŋ dabaa ayi yi,  tuuli maa da niŋla silimi gɔli September ka din doli nyaaŋa maa mi niŋ silimi gɔli August biɛɣu pishi ni ata mini biɛɣu pishi ni anahi dali, bakoi din pa Ga zuliya ni Homowo chuɣu nyaaga, di daa niŋ la Jamestown Ankara palli daa maa zuɣu. Di daa nyɛla din taɣa yuuni 2016, chuɣu maa ni daa puhi hali ni bakoi, di daa niŋ la silimi gɔli August biɛŋu pia ni anii dali hali ni biɛŋu pishi ni yini dali ka di taachi nyɛ <nowiki>''Spirit Robot''</nowiki>. Lala taɣabu maa daa nyɛla din tili soli ka di pa niŋdi yaɣa pam Jamestown nyaaŋa kamani Attukwei Art Foundation, Foundation for Contemporary Art Ghana, Dr. Monk, Redd Kat Pictures,[1] Ministry of Tourism, Arts and Culture, Ghana Tourism Authority, Ghana Museum and Monuments Board and Korley Klottey Municipal Assembly and the Institute français mini Lododo Arts in Ghana.[2] Lala taɣabu ŋu maa daa nyɛla bini lahi niŋ shɛli bi 7th edition maa ni ka di taachi nyɛ <nowiki>''</nowiki>Wata Mata<nowiki>''</nowiki>, di daa niŋ la silimi gɔli August biɛɣu pia ni anahi dali hali ni biɛɣu pishi dali. Di daa nyɛla din yɛligi n gili tiŋsi kamani Nima, Osu mini tiŋsi pam. Accra [dot] Alt Radio nim n su lala chuɣu ka == Di anfaani. == == Gallery == <gallery> File:Chale Wote 19.jpg|alt=|Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu File:Chale Wote 103.jpg|alt=|Chale Wote Street Chuɣu puhibu ni anfoonima File:Chale Wote 506.jpg|alt=|Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu File:Chale Wote 523.jpg|alt=|Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu File:Chale Wote 3.jpg|alt=|culture ni nucheeni baŋsim puhibu chale wote street arts chuɣu puhibu ni File:Chale Wote 15.jpg|alt= File:Chale Wote 133.jpg|alt= File:Ghanaian lady at Chale Wote Festival 2.jpg|alt=|Ghana bipuƔinsi ni diri bɛ maŋa Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu ni File:Ghanaian lady at Chale Wote Festival.jpg|alt=|Ghana bipuƔinsi ni diri bɛ maŋa Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu ni File:Chale Wote Street Art Festival 10.jpg|alt=|Chale Wote Street Art Festival </gallery> == Kundivihira. == [[Pubu:Chuɣu]] a9ctukrezka0weexug1o5jdwkkcoxzg 136066 136065 2026-05-10T14:06:41Z Maltima Rabia 5146 Added heading 136066 wikitext text/x-wiki '''Chale Wote chuɣu''' nyɛla Ankara nim yila chuɣu. Chale Wote Street Art Chuɣu bini lahi mi shɛli Chale wote nyɛla palli zuɣu chuɣu din pohiri Ankara, Ghana puuni ka di nyɛla Accra [dot] ALT nim n zaŋ bi kpalazuya n gbeni Redd Kat Pictures mini Chale Wote Street Arts  Projekt ni la bi kpa lala chuɣu ŋɔ. Lala chuɣu ŋɔ puhibu niya nyɛmi ni bi nyɛ ti yaɣali ŋɔ na mini tiŋduya artist zaŋ bi nuɣu n kpa taba ka bi nyɛ ban yɛn di. Di yi kana Ga balli ni Chale Wore gbeni nyɛla n zonima ti chama ("friends let's go") [[File:Chale Wote 116.jpg|thumb|Pidgin Imaginarium 2019]] [[File:People having fun at chalewote festival.jpg|thumb|anfooni din wuhiri salo ni daa laɣim Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu ni yuuni 2016]] == Di ni pili shɛm. == Taarihi Yuuni 2011 la saha, CHALE WORE nyɛla ban zaŋ palli pantibu n pahi, graffiti Murals photography theatre show dubbed, No wa se sɛn, nolini yɛtɔlɣa , interactive arts installation,  live performance, dɛima ni yiŋjam, siini niŋbu ni din pahi. Di tuuli buyi  gahimbu maa nyɛla din niŋdi dahin yiniyini, amaa ka yuuni 2013 mini 2014 din maa daa niŋ dabaa ayi yi,  tuuli maa da niŋla silimi gɔli September ka din doli nyaaŋa maa mi niŋ silimi gɔli August biɛɣu pishi ni ata mini biɛɣu pishi ni anahi dali, bakoi din pa Ga zuliya ni Homowo chuɣu nyaaga, di daa niŋ la Jamestown Ankara palli daa maa zuɣu. Di daa nyɛla din taɣa yuuni 2016, chuɣu maa ni daa puhi hali ni bakoi, di daa niŋ la silimi gɔli August biɛŋu pia ni anii dali hali ni biɛŋu pishi ni yini dali ka di taachi nyɛ <nowiki>''Spirit Robot''</nowiki>. Lala taɣabu maa daa nyɛla din tili soli ka di pa niŋdi yaɣa pam Jamestown nyaaŋa kamani Attukwei Art Foundation, Foundation for Contemporary Art Ghana, Dr. Monk, Redd Kat Pictures,[1] Ministry of Tourism, Arts and Culture, Ghana Tourism Authority, Ghana Museum and Monuments Board and Korley Klottey Municipal Assembly and the Institute français mini Lododo Arts in Ghana. == Recent Edition == Lala taɣabu ŋu maa daa nyɛla bini lahi niŋ shɛli bi 7th edition maa ni ka di taachi nyɛ <nowiki>''</nowiki>Wata Mata<nowiki>''</nowiki>, di daa niŋ la silimi gɔli August biɛɣu pia ni anahi dali hali ni biɛɣu pishi dali. Di daa nyɛla din yɛligi n gili tiŋsi kamani Nima, Osu mini tiŋsi pam. Accra [dot] Alt Radio nim n su lala chuɣu ka == Di anfaani. == == Gallery == <gallery> File:Chale Wote 19.jpg|alt=|Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu File:Chale Wote 103.jpg|alt=|Chale Wote Street Chuɣu puhibu ni anfoonima File:Chale Wote 506.jpg|alt=|Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu File:Chale Wote 523.jpg|alt=|Chale Wote Street Arts Chuɣu puhibu File:Chale Wote 3.jpg|alt=|culture ni nucheeni baŋsim puhibu chale wote street arts chuɣu puhibu ni File:Chale Wote 15.jpg|alt= File:Chale Wote 133.jpg|alt= File:Ghanaian lady at Chale Wote Festival 2.jpg|alt=|Ghana bipuƔinsi ni diri bɛ maŋa Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu ni File:Ghanaian lady at Chale Wote Festival.jpg|alt=|Ghana bipuƔinsi ni diri bɛ maŋa Chale Wote Street Art Chuɣu puhibu ni File:Chale Wote Street Art Festival 10.jpg|alt=|Chale Wote Street Art Festival </gallery> == Kundivihira. == [[Pubu:Chuɣu]] 2o6meiq0houydy0tqbcvhccmdup1nfw Tanshegu 0 11612 136044 134864 2026-05-10T12:22:37Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 136044 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Tanshegu nyɛla tiŋ shɛli di bɛ [[Kumbuŋ District|Kumbungu District]] tingbani Northern Region Ghana.<ref name="mida">{{cite web|date=31 October 2011|title=Millennium Development Authority (Kumbungu District)|url=http://mida.gov.gh/site/wp-content/uploads/2010/08/Tolon_Kumbungu.pdf|url-status=dead|publisher=MCA Ghana investment activities|accessdate=July 22, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722231714/http://mida.gov.gh/site/wp-content/uploads/2010/08/Tolon_Kumbungu.pdf|archivedate=22 July 2015|access-date=3 May 2026|archive-date=22 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722231714/http://mida.gov.gh/site/wp-content/uploads/2010/08/Tolon_Kumbungu.pdf}}</ref> ==Lihimi m pahi == *{{c|Populated places in Kumbungu District}} == Kundivihira == <references /> [[Category:Communities in Ghana]] [[Category:Populated places in Kumbungu District]] [[Category:Communities in Ghana]] [[Category:Populated places in Kumbungu District]] mnhprx6c0o8j3xtiyyubml2q18s7ni1 Mougeotiopsis 0 12554 136102 134765 2026-05-10T21:37:59Z Phasy GH 5787 Started an article 136102 wikitext text/x-wiki Mougeotiopsis nyɛla sinsindi bal' shɛli din yi Serritaeniaceae daŋ ni na. Di nyɛla bin bilindili shɛli din mali zuliya yini kɔnko, dina n nyɛ Mougeotiopsis calospora Palla. == Nahingbana == == Balibu == == O ni namdi zuliya shɛm == == Anfooni nima == [[Category:Serritaeniaceae]] [[Category:Charophyta genera]] [[Category:Monotypic algae genera]] == Kundivihira == {{Reflist}} {{Stub}} iuq275qi450o0d5aea62o4fy74vxmgl 136104 136102 2026-05-10T21:39:20Z Phasy GH 5787 Added a text 136104 wikitext text/x-wiki Mougeotiopsis nyɛla sinsindi bal' shɛli din yi Serritaeniaceae daŋ ni na. Di nyɛla bin bilindili shɛli din mali zuliya yini kɔnko, dina n nyɛ Mougeotiopsis calospora Palla. Bɛ daa ti li mi Mougeotiopsis ni di nyɛ gilima n-zaŋti Jean-Baptiste Mougeot (bɛ daa dɔɣi o mi yuuni 1776 - ka o daa kani yuuni 1858), ŋun daa nyɛ dɔɣite ka lahi mali tihi ni mɔri baŋda la. == Nahingbana == == Balibu == == O ni namdi zuliya shɛm == == Anfooni nima == [[Category:Serritaeniaceae]] [[Category:Charophyta genera]] [[Category:Monotypic algae genera]] == Kundivihira == {{Reflist}} {{Stub}} gzoqlqewxw08cm5g02abyk4wjinn9ws 136110 136104 2026-05-10T22:45:02Z Phasy GH 5787 Added a text 136110 wikitext text/x-wiki Mougeotiopsis nyɛla sinsindi bal' shɛli din yi Serritaeniaceae daŋ ni na. Di nyɛla bin bilindili shɛli din mali zuliya yini kɔnko, dina n nyɛ Mougeotiopsis calospora Palla. Bɛ daa ti li mi Mougeotiopsis ni di nyɛ gilima n-zaŋti Jean-Baptiste Mougeot (bɛ daa dɔɣi o mi yuuni 1776 - ka o daa kani yuuni 1858), ŋun daa nyɛ dɔɣite ka lahi mali tihi ni mɔri baŋda la. Ŋun daa kahigi ka buɣisi n nyɛ Eduard Palla, tihi ni mɔri baŋsim buku shɛli ni, buku maa volume 12, peegi 228, 234 hali ni 235 yuuni 1894 puuni. == Nahingbana == == Balibu == == O ni namdi zuliya shɛm == == Anfooni nima == [[Category:Serritaeniaceae]] [[Category:Charophyta genera]] [[Category:Monotypic algae genera]] == Kundivihira == {{Reflist}} {{Stub}} mpqexozyp05f11ydqmk20kihwhgdl0m 136111 136110 2026-05-10T22:52:15Z Phasy GH 5787 Edited a text 136111 wikitext text/x-wiki '''Mougeotiopsis''' nyɛla sinsindi bal' shɛli din yi ''Serritaeniaceae'' daŋ ni na. Di nyɛla bin bilindili shɛli din mali zuliya yini kɔnko, dina n nyɛ ''Mougeotiopsis calospora Palla''. Bɛ daa ti li mi ''Mougeotiopsis'' ni di nyɛ gilima n-zaŋti ''Jean-Baptiste Mougeot'' (bɛ daa dɔɣi o mi yuuni 1776 - ka o daa kani yuuni 1858), ŋun daa nyɛ dɔɣite ka lahi mali tihi ni mɔri baŋda la. Ŋun daa kahigi ka buɣisi n nyɛ ''Eduard Palla'', tihi ni mɔri baŋsim buku shɛli ni, buku maa volume 12, peegi 228, 234 hali ni 235 yuuni 1894 puuni. == Anfooni nima == [[Category:Serritaeniaceae]] [[Category:Charophyta genera]] [[Category:Monotypic algae genera]] == Kundivihira == {{Reflist}} {{Stub}} 420ce1u26rai9hqd3wk6b77kzh02qei 136112 136111 2026-05-10T22:54:30Z Phasy GH 5787 Added a reference 136112 wikitext text/x-wiki '''Mougeotiopsis''' nyɛla sinsindi bal' shɛli din yi ''Serritaeniaceae'' daŋ ni na.<ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Shifeng|last2=Xian|first2=Wenfei|last3=Fu|first3=Yuan|last4=Marin|first4=Birger|last5=Keller|first5=Jean|last6=Wu|first6=Tian|last7=Sun|first7=Wenjing|last8=Li|first8=Xiuli|last9=Xu|first9=Yan|last10=Zhang|first10=Yu|last11=Wittek|first11=Sebastian|date=2019-11-14|title=Genomes of Subaerial Zygnematophyceae Provide Insights into Land Plant Evolution|url=https://www.cell.com/cell/abstract/S0092-8674(19)31169-9|journal=Cell|language=English|volume=179|issue=5|pages=1057–1067.e14|doi=10.1016/j.cell.2019.10.019|issn=0092-8674|pmid=31730849}}</ref> Di nyɛla bin bilindili shɛli din mali zuliya yini kɔnko, dina n nyɛ ''Mougeotiopsis calospora Palla''. Bɛ daa ti li mi ''Mougeotiopsis'' ni di nyɛ gilima n-zaŋti ''Jean-Baptiste Mougeot'' (bɛ daa dɔɣi o mi yuuni 1776 - ka o daa kani yuuni 1858), ŋun daa nyɛ dɔɣite ka lahi mali tihi ni mɔri baŋda la. Ŋun daa kahigi ka buɣisi n nyɛ ''Eduard Palla'', tihi ni mɔri baŋsim buku shɛli ni, buku maa volume 12, peegi 228, 234 hali ni 235 yuuni 1894 puuni. == Anfooni nima == [[Category:Serritaeniaceae]] [[Category:Charophyta genera]] [[Category:Monotypic algae genera]] == Kundivihira == {{Reflist}} {{Stub}} ak7pro127cc58s6cz8xnfjxuokn0wg6 136113 136112 2026-05-10T23:01:17Z Phasy GH 5787 Added databox 136113 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Mougeotiopsis''' nyɛla sinsindi bal' shɛli din yi ''Serritaeniaceae'' daŋ ni na.<ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Shifeng|last2=Xian|first2=Wenfei|last3=Fu|first3=Yuan|last4=Marin|first4=Birger|last5=Keller|first5=Jean|last6=Wu|first6=Tian|last7=Sun|first7=Wenjing|last8=Li|first8=Xiuli|last9=Xu|first9=Yan|last10=Zhang|first10=Yu|last11=Wittek|first11=Sebastian|date=2019-11-14|title=Genomes of Subaerial Zygnematophyceae Provide Insights into Land Plant Evolution|url=https://www.cell.com/cell/abstract/S0092-8674(19)31169-9|journal=Cell|language=English|volume=179|issue=5|pages=1057–1067.e14|doi=10.1016/j.cell.2019.10.019|issn=0092-8674|pmid=31730849}}</ref> Di nyɛla bin bilindili shɛli din mali zuliya yini kɔnko, dina n nyɛ ''Mougeotiopsis calospora Palla''. Bɛ daa ti li mi ''Mougeotiopsis'' ni di nyɛ gilima n-zaŋti ''Jean-Baptiste Mougeot'' (bɛ daa dɔɣi o mi yuuni 1776 - ka o daa kani yuuni 1858), ŋun daa nyɛ dɔɣite ka lahi mali tihi ni mɔri baŋda la. Ŋun daa kahigi ka buɣisi n nyɛ ''Eduard Palla'', tihi ni mɔri baŋsim buku shɛli ni, buku maa volume 12, peegi 228, 234 hali ni 235 yuuni 1894 puuni. == Anfooni nima == [[Category:Serritaeniaceae]] [[Category:Charophyta genera]] [[Category:Monotypic algae genera]] == Kundivihira == {{Reflist}} {{Stub}} gzw363a49ejk8p0w6qjhmcymeyc2taf Euphorbia tuberosa 0 16364 136056 134773 2026-05-10T13:26:18Z Phasy GH 5787 Started an article 136056 wikitext text/x-wiki [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili.[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be [[Overberg]] yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] nxatskv3tmb76fsfdtbh62jqoro25oa 136057 136056 2026-05-10T13:28:16Z Phasy GH 5787 Added databox 136057 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili.[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be [[Overberg]] yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] 8p8zdxbsv5knzy65l9q37etxg1ste1b 136058 136057 2026-05-10T13:36:53Z Phasy GH 5787 Added a text 136058 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni.[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] irpax4t7spk1iacuvf93d6wzsnsn2qw 136059 136058 2026-05-10T13:38:03Z Phasy GH 5787 Added a text 136059 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo.[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] 8genfh4dyoy0ecoxfr2w260inj2xjtb 136060 136059 2026-05-10T13:39:09Z Phasy GH 5787 Added a text 136060 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya.[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] pcw95g3rr8hd93yx2ponljgjnrjpi1p 136061 136060 2026-05-10T13:58:38Z Phasy GH 5787 Added a text 136061 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya. === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni.[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] om783tbq7gva1hmtv37lvs0mkir88no 136063 136061 2026-05-10T13:59:20Z Phasy GH 5787 Added a text 136063 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya. === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni. Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri.[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] rgk3u99faid42gq8rs24uu5xwkt904i 136067 136063 2026-05-10T14:12:37Z Phasy GH 5787 Added a text 136067 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya. === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni. Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri. Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya.[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] 46ccbqy2cfq7uxw2k7ddrtezfcamb2k 136079 136067 2026-05-10T15:35:39Z Phasy GH 5787 Added a text 136079 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya. === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni. Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri. Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa.[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] 70zh7cqcksf7wnvekbulktb1iey6wdw 136080 136079 2026-05-10T15:36:57Z Phasy GH 5787 Added a text 136080 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya. === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni. Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri. Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai Matjiesfontein yaɣili. Overberg yaɣili la polo, di bilindi la Nipier yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni Riversdale.[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] erdlig27euauoxf7qwupvfse6gtk8n4 136081 136080 2026-05-10T15:38:33Z Phasy GH 5787 Added a text 136081 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya. === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni. Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri. Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai Matjiesfontein yaɣili. Overberg yaɣili la polo, di bilindi la Nipier yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni Riversdale. Di ni tooi yirina tam shɛli ni n nyɛ chichaa zuɣu, luɣi shɛŋa din ne ka mali wuntaŋa, luɣi shɛŋa din mali mɔri ka zibigi biɛla, luɣi shɛŋa din mɔri nyɛ zuliya kɔnkɔba bee luɣi shɛŋa din kuui ka mali mɔri din tooi gbubiri kom[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] owflb8b6gafmh7r9ovab111vpwlw3io 136083 136081 2026-05-10T16:06:00Z Phasy GH 5787 Added a reference 136083 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya.<ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa|url=https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/plant-families/item/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=www.fernkloof.org.za}}</ref> === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni. Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri. Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai Matjiesfontein yaɣili. Overberg yaɣili la polo, di bilindi la Nipier yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni Riversdale. Di ni tooi yirina tam shɛli ni n nyɛ chichaa zuɣu, luɣi shɛŋa din ne ka mali wuntaŋa, luɣi shɛŋa din mali mɔri ka zibigi biɛla, luɣi shɛŋa din mɔri nyɛ zuliya kɔnkɔba bee luɣi shɛŋa din kuui ka mali mɔri din tooi gbubiri kom[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] 7sfb8dn8p3q6wber9mazk2hfcn6tj6u 136084 136083 2026-05-10T16:10:54Z Phasy GH 5787 Added a reference 136084 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya.<ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa|url=https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/plant-families/item/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=www.fernkloof.org.za}}</ref><ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa {{!}} PlantZAfrica|url=https://pza.sanbi.org/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=pza.sanbi.org}}</ref> === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni. Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri. Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai Matjiesfontein yaɣili. Overberg yaɣili la polo, di bilindi la Nipier yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni Riversdale. Di ni tooi yirina tam shɛli ni n nyɛ chichaa zuɣu, luɣi shɛŋa din ne ka mali wuntaŋa, luɣi shɛŋa din mali mɔri ka zibigi biɛla, luɣi shɛŋa din mɔri nyɛ zuliya kɔnkɔba bee luɣi shɛŋa din kuui ka mali mɔri din tooi gbubiri kom[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] 1mz6w1ksz6bvsqrzxo35raqx9p1wfu8 136085 136084 2026-05-10T16:19:37Z Phasy GH 5787 Added a reference 136085 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya.<ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa|url=https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/plant-families/item/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=www.fernkloof.org.za}}</ref><ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa {{!}} PlantZAfrica|url=https://pza.sanbi.org/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=pza.sanbi.org}}</ref> === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-92|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri. Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai Matjiesfontein yaɣili. Overberg yaɣili la polo, di bilindi la Nipier yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni Riversdale. Di ni tooi yirina tam shɛli ni n nyɛ chichaa zuɣu, luɣi shɛŋa din ne ka mali wuntaŋa, luɣi shɛŋa din mali mɔri ka zibigi biɛla, luɣi shɛŋa din mɔri nyɛ zuliya kɔnkɔba bee luɣi shɛŋa din kuui ka mali mɔri din tooi gbubiri kom[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] nihq548cvmtyqrc9tzjpmm8rjgh1nkn 136086 136085 2026-05-10T16:31:24Z Phasy GH 5787 Added a reference 136086 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya.<ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa|url=https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/plant-families/item/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=www.fernkloof.org.za}}</ref><ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa {{!}} PlantZAfrica|url=https://pza.sanbi.org/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=pza.sanbi.org}}</ref> === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-92|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-328|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai Matjiesfontein yaɣili. Overberg yaɣili la polo, di bilindi la Nipier yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni Riversdale. Di ni tooi yirina tam shɛli ni n nyɛ chichaa zuɣu, luɣi shɛŋa din ne ka mali wuntaŋa, luɣi shɛŋa din mali mɔri ka zibigi biɛla, luɣi shɛŋa din mɔri nyɛ zuliya kɔnkɔba bee luɣi shɛŋa din kuui ka mali mɔri din tooi gbubiri kom[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] da2w8z2krdjdsg4yhhvz3640fl249rw 136087 136086 2026-05-10T16:37:01Z Phasy GH 5787 Added a reference 136087 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya.<ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa|url=https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/plant-families/item/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=www.fernkloof.org.za}}</ref><ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa {{!}} PlantZAfrica|url=https://pza.sanbi.org/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=pza.sanbi.org}}</ref> === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-92|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-328|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai Matjiesfontein yaɣili. Overberg yaɣili la polo, di bilindi la Nipier yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni Riversdale. Di ni tooi yirina tam shɛli ni n nyɛ chichaa zuɣu, luɣi shɛŋa din ne ka mali wuntaŋa, luɣi shɛŋa din mali mɔri ka zibigi biɛla, luɣi shɛŋa din mɔri nyɛ zuliya kɔnkɔba bee luɣi shɛŋa din kuui ka mali mɔri din tooi gbubiri kom<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-363|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref>[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] [[Category:Euphorbia|tuberosa]] [[Category:Renosterveld]] [[Category:Dioecious plants]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] ohi18yrf4vxspg5xvi3xn47sxf7aizg 136088 136087 2026-05-10T16:39:58Z Phasy GH 5787 Edited a text 136088 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya.<ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa|url=https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/plant-families/item/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=www.fernkloof.org.za}}</ref><ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa {{!}} PlantZAfrica|url=https://pza.sanbi.org/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=pza.sanbi.org}}</ref> === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-92|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-328|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai Matjiesfontein yaɣili. Overberg yaɣili la polo, di bilindi la Nipier yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni Riversdale. Di ni tooi yirina tam shɛli ni n nyɛ chichaa zuɣu, luɣi shɛŋa din ne ka mali wuntaŋa, luɣi shɛŋa din mali mɔri ka zibigi biɛla, luɣi shɛŋa din mɔri nyɛ zuliya kɔnkɔba bee luɣi shɛŋa din kuui ka mali mɔri din tooi gbubiri kom<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-363|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref>[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani. {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] 6x5i6qh398vjtlx613zg2ksqcji5pf5 136089 136088 2026-05-10T16:45:18Z Phasy GH 5787 Added a heading 136089 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya.<ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa|url=https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/plant-families/item/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=www.fernkloof.org.za}}</ref><ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa {{!}} PlantZAfrica|url=https://pza.sanbi.org/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=pza.sanbi.org}}</ref> === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-92|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-328|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai Matjiesfontein yaɣili. Overberg yaɣili la polo, di bilindi la Nipier yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni Riversdale. Di ni tooi yirina tam shɛli ni n nyɛ chichaa zuɣu, luɣi shɛŋa din ne ka mali wuntaŋa, luɣi shɛŋa din mali mɔri ka zibigi biɛla, luɣi shɛŋa din mɔri nyɛ zuliya kɔnkɔba bee luɣi shɛŋa din kuui ka mali mɔri din tooi gbubiri kom<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-363|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref>[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] ogr8xfrc0cps6pc8ead9qhbdqwcjl6v 136090 136089 2026-05-10T16:46:08Z Phasy GH 5787 Edited a text 136090 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Euphorbia tuberosa ka niriba tooi mi li <nowiki>'''milkball/melkbol''' bee '''wilderamenas'''</nowiki>, bin bilindili din zoori tiŋgbanni ka be zuliya shɛli bɛ ni booni Euphorbiaceae, ka nyɛ South Africa zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori tiŋgbanni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (cyathia) ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya.<ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa|url=https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/plant-families/item/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=www.fernkloof.org.za}}</ref><ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa {{!}} PlantZAfrica|url=https://pza.sanbi.org/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=pza.sanbi.org}}</ref> === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini Euphorbia ecklonii ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-92|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Di lahi nyɛla din mini Euphorbia silenifolia ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-328|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Euphorbia tuberosa shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shamaba yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ Euphorbia crispa (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == Euphorbia tuberosa nyɛla South Africa polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori Namaqualand din be zuɣusaa polo la hali ni Cape Town din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai Matjiesfontein yaɣili. Overberg yaɣili la polo, di bilindi la Nipier yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni Riversdale. Di ni tooi yirina tam shɛli ni n nyɛ chichaa zuɣu, luɣi shɛŋa din ne ka mali wuntaŋa, luɣi shɛŋa din mali mɔri ka zibigi biɛla, luɣi shɛŋa din mɔri nyɛ zuliya kɔnkɔba bee luɣi shɛŋa din kuui ka mali mɔri din tooi gbubiri kom<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-363|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref>[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] t9ix5ctx3ninjahct5ldt6tae3ok60r 136092 136090 2026-05-10T17:05:53Z Phasy GH 5787 Edited a text 136092 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Euphorbia tuberosa''' ka niriba tooi mi li <nowiki>'''</nowiki>'''milkball/melkbol'''<nowiki>''' bee '''</nowiki>'''wilderamenas'''<nowiki>'''</nowiki>, bin bilindili din zoori kpɛri tiŋgbani ka be zuliya shɛli bɛ ni booni ''Euphorbiaceae'', ka nyɛ ''[[South Africa]]'' zamani kurili saha ha bin bindili. == Di buɣisibu == Di nyɛla din zoori kɔnkɔba n doli luɣishɛli di ni bilinda, di nyɛla din timisa ka zoori kpɛri tiŋgbani puuni. Di vari maa nyɛla din tooi suuri pɔhim saha bee waligu saha ka di kom maa be ka tampilim bee baŋkom, ka di tooi mali zab' bihi di ningbuna ni. Di vari maa biɛhigu bemi piɛmulli ka shɛŋa mi nyɛ zaɣi yɛlima. Vari maa nyɛla din mali pimpim di gbunni polo. Di noya maa ni nyɛla din bi doli taba, ka di noya maa pɔbipɔbi di zuɣusaa polo. Di nyɛla ti shɛli din paɣa mini di doo nyɛ kɔnkɔba ka di nyɛ zaɣi dozim-baŋkom ka di pum maa nyɛ bɛ ni booni shɛli (''cyathia'') ka di bilindi saa saha, di nyɛ din bi waɣa ka di pum nyɛ din goligoli ya.<ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa|url=https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/plant-families/item/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=www.fernkloof.org.za}}</ref><ref>{{Cite web|title=Euphorbia tuberosa {{!}} PlantZAfrica|url=https://pza.sanbi.org/euphorbia-tuberosa|access-date=2026-05-10|website=pza.sanbi.org}}</ref> === Di ni ŋmani zuliya shaŋa === Lala zuliya ŋɔ maa nyɛla din mini ''Euphorbia ecklonii'' ŋmani taba pam, di nyɛla zuliya shɛli din tooi zoori Overberg, ka mali vari din yalimmi ka timsa ka lahi do tiŋgbanni.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-92|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> Di lahi nyɛla din mini ''Euphorbia silenifolia'' ŋmani taba, di malila va' waɣila din bi timsa, ka ŋmani mɔri.<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-328|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref> ''Euphorbia tuberosa'' shɛli beni n nyɛ zaɣi balli ka shaba mi yɛli ni di gba bela di ko, ni dina n nyɛ ''Euphorbia crispa'' (Haw.) Sweet n daa nyɛ ŋun zaŋ di vari maa n waligi li, di mali la va mulima, ka di kpansi maa nyɛ din timsitimsa ka di vari maa mihi maa kuli ne n doya. == Di bɛnibu mini di gbɛbu shee == ''Euphorbia tuberosa'' nyɛla ''[[South Africa]]'' polo nadaa ha bin bilindili, di tooi nyɛla la din yiri pum saa saha ka kuuri kikaa saha, di nyɛla din zoori ''Namaqualand'' din be zuɣusaa polo la hali ni ''Cape Town'' din be tiŋli polo maa. Di lahi nyɛla din zoori Little Karoo yaɣili ka zaŋ hali n-ti gbaai ''Matjiesfontein'' yaɣili. ''Overberg'' yaɣili la polo, di bilindi la ''Nipier'' yaɣili, ka chaŋ hali ni tiŋ yuli booni ''Riversdale''. Di ni tooi yirina tam shɛli ni n nyɛ chichaa zuɣu, luɣi shɛŋa din ne ka mali wuntaŋa, luɣi shɛŋa din mali mɔri ka zibigi biɛla, luɣi shɛŋa din mɔri nyɛ zuliya kɔnkɔba bee luɣi shɛŋa din kuui ka mali mɔri din tooi gbubiri kom<ref>{{Cite web|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-363|access-date=2026-05-10|website=redlist.sanbi.org}}</ref>[[File:Euphorbia tuberosa - Napier - Copy.jpg|thumb|left|''Euphorbia tuberosa'', ni zoora n miri Napier, tiŋ din be Overberg yaɣili.]] [[File:Euphorbia tuberosa hangklip 02.jpg|thumb|right|''Euphorbia tuberosa'', vari chɔɣichɔɣi din zoora n miri Hangklip tingbani.]] == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] 4t177lkruruxvgnejpvd7qbt1z89ezs Kwesi Ahwoi 0 17206 136127 135963 2026-05-11T10:23:16Z Samaru Samaru 6396 Bio 136127 wikitext text/x-wiki {{Bio}} Kwesi Ahwoi nyɛla Ghana siyaasa nira, ŋun daa na nyɛ Ghana Minister for Interior '''Kwasi Ahwoi''' ( bi dɔɣi o Silimi gɔli [[November]] biɣu pia ni ayopoin dali yuuni 1946) nyɛla Interior Minister kuro n ti [[Ghana]]. Yuuni 2015 o nyɛla bini piigi so tuuli ambassador n ti Comoros, o na mi lahi niŋ Ghana ambassador n ti tiŋduya dibaa anahi; [[Lesotho]], [[Mauritius]], [[Seychelles]] mini [[Swaziland]]. == Piligu Biɛhigu mini Shikuru baŋsim == Kwasi Ahwoi chaŋla [[Prempeh College]] din bɛ [[Kumasi]] maa shɛli polo o ni daa dɛigi O GCE Ordinary Level yuuni 1965 puuni. O shikuru din pahiri ayobu daa nyɛla '''[[St Augustine's College|St. Augustine's Colleg]]'''e [[Cape Coast|( Cape Coast]]) ni ka O daa niŋ O GCE Advance Level yuuni 1967 puuni. O daa niŋ o Undergraduate Education [[University of Cape Coast]]  ni ka o daa ni O Bachelor of Arts Economic, Geography mini Education puuni. Yuuni 1980 mini 1981 sunsuni o daa nyɛla ŋun niŋ o Post Graduate Certificate Budgeting mini Finance Management puuni ka di nyɛla [[Ghana Institute of Management and Public Administration]] ka o niŋ li. Yuuni 1985 mini 1986 puuni o daa niŋ Post Graduate Certificate zaŋ jɛndi  Planning and Resource Management,  o daa niŋli University of Maryland, College Park, [[United States]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana.GOV : The Ghana Government Official Web Portal {{!}} Ghana.GOV|url=https://www.ghana.gov.gh/|access-date=2026-05-09|website=www.ghana.gov.gh}}</ref> == Tuma == Ahwoi nyɛla ŋun na mi mali yaa gomlanti tumanima mini daabiligu polo. Ŋun n daa nyɛ Chief Executive Officer n ti Ghana Investment Promotion Centre [[Rawlins|Rawlings]] ʒimana maa saha. A yi doli silimi gɔli [[December]] yuuni 2008 la pibupibu lani O daa nyɛla bini piigi so Minister n ti bindirigu mini pukparim yaɣali ( Minister for Food mini Agriculture)  ka di nyɛla John Atta Mills n daa piigi o. Silimi gɔli [[January]] yuuni 2013 puuni,Ahwoidaa nyɛla [[John Dramani Mahama]] ni piigi so Minister of Interior n ti Ghana.<ref>{{Cite web|title=Ghana.GOV : The Ghana Government Official Web Portal {{!}} Ghana.GOV|url=https://www.ghana.gov.gh/|access-date=2026-05-09|website=www.ghana.gov.gh}}</ref> O daa nyɛla ŋun gbebi lala toontali maa hali ni silimi gɔli July biɣu pia ni ayobu yuuni 2014 puuni.<ref>{{Cite web|title=Ministerial reshuffle: Spio rejoins gov't|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=317164|access-date=2026-05-09|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref> == Maŋ biɛbigu == Kwasi Ahwoi nyɛla ŋun daa mali paɣa ni bihi ayopion.<ref name=":0" /> Kwasi Ahwoi mini Ato Ahwoi,  niri ni o nyɛli daa nyɛla ban zaa nyɛ kpamli Rawlings gomlanti saha.<ref>{{Cite web|title=The Mills grind slowly|url=https://www.africa-confidential.com/article-preview/id/3056/No-Title|access-date=2026-05-09|website=www.africa-confidential.com|language=en}}</ref> == Kundivihira == [[Category:Living people]] [[Category:1946 births]] [[Category:Ministers for the interior of Ghana]] [[Category:Agriculture ministers of Ghana]] [[Category:University of Cape Coast alumni]] [[Category:University of Maryland, College Park alumni]] [[Category:National Democratic Congress (Ghana) politicians]] [[Category:High commissioners of Ghana to South Africa]]<!-- residence is Pretoria--> [[Category:Ambassadors of Ghana to the Comoros]] [[Category:High commissioners of Ghana to Eswatini]] [[Category:High commissioners of Ghana to Lesotho]] [[Category:High commissioners of Ghana to Mauritius]] [[Category:St. Augustine's College (Cape Coast) alumni]] [[Category:Prempeh College alumni]] c29ixq2dnjn8it1750byorhjsj6gr6k Abala, Niger 0 17209 136129 134758 2026-05-11T11:25:08Z Samaru Samaru 6396 /* Taarihi */ 136129 wikitext text/x-wiki Abala nyɛla tiŋ be Niger wulinluhili polo ,Tillaberi yaɣili. Di mini Mali ŋma tarisi, di ni do shɛli polo maa tiŋgbani chemi ka kɔbu dii ka yaa. Din zuɣu bi tooi zoo mi kabi kɔbu nyɛ Siliminsili ni bɔli kɔbu shɛli "irrgation" la. [[File:Paysage_Abala_II.jpg | thumb | right | Abala, Niger]] == Joograafi == == Taarihi == Abala nyɛla din tiŋgbani shɛli din pili 1930s, France nim ni daa na su Niger saha shɛli maa.<ref><nowiki>https://grokipedia.com/page/abala_niger#ref-4</nowiki></ref> == Di Salo == Abala tiŋgbani malila tinkpansi 45 , ka daadambɛligu paai 75,821 yuuni 2012 kalinli ni wuhi shɛm, kɔbigi puuni dabiba daa nyɛla 49.3% ka paɣ'ba daa nyɛ 50.7%. Abala tiŋgbani nyɛla din galisi pam gari bi daadam biɛligu. Abala nim tooi zoo mi kabi wumsiri binkɔbiri ka kɔri bin wala ni ʒeri ʒeri kamani kamantoonsi, alibalisa, naanzuu ni taba. Wuntaŋa niɣilimbuɣim ka bi mali vari kom ka di sɔŋdiba bi kɔbu (irregation) maa polo. Abala nim tiŋgbani maa mali Mali bilichinima kamani 21,500 ban zɔ kana domini zaba mini tɔbiri niŋdi bi tiŋgbani maa ni.<ref><nowiki>https://grokipedia.com/page/abala_niger#ref-4</nowiki></ref> == Kundivihira == https://grokipedia.com/page/abala_niger#ref-4<nowiki/>{{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:Communes of Niger]] nz6c9lq3i1qtxrvn6fq65s4yzrq26yv 136130 136129 2026-05-11T11:28:35Z Samaru Samaru 6396 Databox added 136130 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Abala nyɛla tiŋ be Niger wulinluhili polo ,Tillaberi yaɣili. Di mini Mali ŋma tarisi, di ni do shɛli polo maa tiŋgbani chemi ka kɔbu dii ka yaa. Din zuɣu bi tooi zoo mi kabi kɔbu nyɛ Siliminsili ni bɔli kɔbu shɛli "irrgation" la. [[File:Paysage_Abala_II.jpg | thumb | right | Abala, Niger]] == Joograafi == == Taarihi == Abala nyɛla din tiŋgbani shɛli din pili 1930s, France nim ni daa na su Niger saha shɛli maa.<ref><nowiki>https://grokipedia.com/page/abala_niger#ref-4</nowiki></ref> == Di Salo == Abala tiŋgbani malila tinkpansi 45 , ka daadambɛligu paai 75,821 yuuni 2012 kalinli ni wuhi shɛm, kɔbigi puuni dabiba daa nyɛla 49.3% ka paɣ'ba daa nyɛ 50.7%. Abala tiŋgbani nyɛla din galisi pam gari bi daadam biɛligu. Abala nim tooi zoo mi kabi wumsiri binkɔbiri ka kɔri bin wala ni ʒeri ʒeri kamani kamantoonsi, alibalisa, naanzuu ni taba. Wuntaŋa niɣilimbuɣim ka bi mali vari kom ka di sɔŋdiba bi kɔbu (irregation) maa polo. Abala nim tiŋgbani maa mali Mali bilichinima kamani 21,500 ban zɔ kana domini zaba mini tɔbiri niŋdi bi tiŋgbani maa ni.<ref><nowiki>https://grokipedia.com/page/abala_niger#ref-4</nowiki></ref> == Kundivihira == https://grokipedia.com/page/abala_niger#ref-4<nowiki/>{{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:Communes of Niger]] bjbejgadfodnbndxg7nhiy7yge8kdkc 136131 136130 2026-05-11T11:30:11Z Samaru Samaru 6396 Update 136131 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Abala nyɛla tiŋ be Niger wulinluhili polo ,Tillaberi yaɣili. Di mini Mali ŋma tarisi, di ni do shɛli polo maa tiŋgbani chemi ka kɔbu dii ka yaa. Din zuɣu bi tooi zoo mi kabi kɔbu nyɛ Siliminsili ni bɔli kɔbu shɛli "irrgation" la. == Joograafi == == Taarihi == Abala nyɛla din tiŋgbani shɛli din pili 1930s, France nim ni daa na su Niger saha shɛli maa.<ref><nowiki>https://grokipedia.com/page/abala_niger#ref-4</nowiki></ref> == Di Salo == Abala tiŋgbani malila tinkpansi 45 , ka daadambɛligu paai 75,821 yuuni 2012 kalinli ni wuhi shɛm, kɔbigi puuni dabiba daa nyɛla 49.3% ka paɣ'ba daa nyɛ 50.7%. Abala tiŋgbani nyɛla din galisi pam gari bi daadam biɛligu. Abala nim tooi zoo mi kabi wumsiri binkɔbiri ka kɔri bin wala ni ʒeri ʒeri kamani kamantoonsi, alibalisa, naanzuu ni taba. Wuntaŋa niɣilimbuɣim ka bi mali vari kom ka di sɔŋdiba bi kɔbu (irregation) maa polo. Abala nim tiŋgbani maa mali Mali bilichinima kamani 21,500 ban zɔ kana domini zaba mini tɔbiri niŋdi bi tiŋgbani maa ni.<ref><nowiki>https://grokipedia.com/page/abala_niger#ref-4</nowiki></ref> == Kundivihira == https://grokipedia.com/page/abala_niger#ref-4<nowiki/>{{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:Communes of Niger]] qapyp00ode0uapaevhve22eldvrzsad Oda Senior High School 0 17567 136117 134870 2026-05-11T08:40:36Z Samaru Samaru 6396 Databox added 136117 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Oda Senior High School (ODASCO)''' nyɛla karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ Akim Oda, di zala Birim Central Municipal District din bɛ [[Eastern Region]] [[Ghana]] tiŋgbani.<ref>{{Cite web|title=Government Spend GH¢160m On Oda Senior High School|url=https://www.modernghana.com/news/160451/government-spend-gh160m-on-oda-senior-high-school.html|access-date=2026-05-04|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=ASO|title=ASO - Ghana Education Guide|url=https://africaschoolsonline.com/user/odaaedu-gh/|access-date=2026-05-04|website=africaschoolsonline.com|language=en}}</ref> Karimbaŋsim shɛŋa shikuru maa ni niŋda n nyɛ General Science, Agriculture, Business, Visual arts, Home Economic mini General Arts. Bi kpaŋmaŋ zaŋ chaŋ WASSCE polo nyɛla din chɛ ka bi do category B. == Taarihi == Shikuru maa nyɛla binidaa kpa shɛli yuuni 1960 puuni ka bi daa mali karimbiji pihiwiɔ ni anu (95). Ghana Educational Trust nima,  Nana Ayirebi Acquah ŋun daa bɛ Winneba la saha ka bi daa zali shikuru maa Oda Eastern Region Ghana tiŋgbani Birim south District ka di nyɛla karimbisarinsi shikuru gberili la bi daa yooli silimi gɔli September yuuni 1960 Kwame Nkrumah ni daa bɛ nam ni saha shɛli maa.   Nana Frempong Manson III, Omanhene ŋun daa nyɛ Akim Kotoku tiŋgbani naa maa daa nyɛla ŋun daa tiba poli titali yuuni 1957 ni bi zaŋ mɛ shikuru maa. Hon. N. A. Welback ŋun daa nyɛ minister nti tuma mini yiya Kwame Nkrumah saha maa daa nyɛla ŋun kpa shikuru maa mɛbu silimi gɔli January 1960 yuuni. Shikuru maa daa nyɛla ban kpe bi tuuli bihi ka bi kalinli yiŋsi bidibisi 87 mini bipuɣisi pia ni anu (15). Shikuru maa tuuli karimbakpema silimi gɔli September yuuni 1960 hali ni silimi gɔli January 1961 puuni n da nyɛ Rev. J. W. de Graft Johnson ŋun daa lahi nyɛ karimbakpema n.ti Wesley Grammar School, Ankara tiŋgbani mini Agona Swedru Secondary School . Rev. de Graft Johnson daa nyɛla ŋun nyɛ appointment di daa nyɛ di suŋ o ka o yi tiŋgbani ŋɔ ni  n chaŋ Unite Kingdom mini U. S. A ni o ti bo baŋsim pahi. Tuuli shikurubihi maa daa nyɛla ban piligi G. C. E <nowiki>''</nowiki>O<nowiki>''</nowiki> Level zahambu la silimi gɔli Octorber yuuni 1965 ka daa nyɛ nasara lala zahambu maa ni. Sixth-form  Arts & Science baŋsim daa nyɛla bini piligi shɛli silimi gɔli October yuuni 1968 puuni. Shikurubihi maa kalinli maa daa nyɛla din kpaŋsi. Lahabali yini n wuhi ni silimi gɔli September yuuni 1960 la hali na ni zuŋɔ, shikuru maa nyɛla ban yihi asanza nima. Bi shɛba pa nyɛla ban bi shikuru maa ni n nyɛ karimbanima mini toondanima ban nu pa karizoŋmaa du shɛŋa zuɣu. == Shikurubihi == Yuuni 2015 la saha Oda Senior High School daa malila karimbihi ka bi kalinli yiŋsi 2,242. == Karimbakpamba mini karimmakpamba == {| class="wikitable" |+ !Yuya !Sha shɛli bini niŋ |- |David Afosah-Anim |2003 - 2015 |- |Francis K. Appiah |2008- 2019 |- |Madam Philomena |2019-2021 |- |Mr. Evans Boafo |2021-2025 |- |Mr. Eric Amoah |2025 halina ni zuŋɔ |- | | |} == shikurubihi kura == * Albert Antwi-Boasiako, ŋun nyɛ public servant * Akua Sarpong-Ayisa, o nyɛla Ghanaian entrepreneur * Sammy Flex, ŋun nyɛ lahabalitira * William Quaitoo, Siyaasa nira == Kundivihira == [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Education in Accra]] [[Category:Educational institutions established in 1960]] [[Category:Public schools in Ghana]] 3ulvegsl7ka588vp61fsf651cg6u7dr 136125 136117 2026-05-11T10:10:44Z Samaru Samaru 6396 Bɔhimbu Yaɣa 136125 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Oda Senior High School (ODASCO)''' nyɛla karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ Akim Oda, di zala Birim Central Municipal District din bɛ [[Eastern Region]] [[Ghana]] tiŋgbani.<ref>{{Cite web|title=Government Spend GH¢160m On Oda Senior High School|url=https://www.modernghana.com/news/160451/government-spend-gh160m-on-oda-senior-high-school.html|access-date=2026-05-04|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=ASO|title=ASO - Ghana Education Guide|url=https://africaschoolsonline.com/user/odaaedu-gh/|access-date=2026-05-04|website=africaschoolsonline.com|language=en}}</ref> Karimbaŋsim shɛŋa shikuru maa ni niŋda n nyɛ General Science, Agriculture, Business, Visual arts, Home Economic mini General Arts. Bi kpaŋmaŋ zaŋ chaŋ WASSCE polo nyɛla din chɛ ka bi do category B. == Taarihi == Shikuru maa nyɛla binidaa kpa shɛli yuuni 1960 puuni ka bi daa mali karimbiji pihiwiɔ ni anu (95). Ghana Educational Trust nima,  Nana Ayirebi Acquah ŋun daa bɛ Winneba la saha ka bi daa zali shikuru maa Oda Eastern Region Ghana tiŋgbani Birim south District ka di nyɛla karimbisarinsi shikuru gberili la bi daa yooli silimi gɔli September yuuni 1960 Kwame Nkrumah ni daa bɛ nam ni saha shɛli maa.   Nana Frempong Manson III, Omanhene ŋun daa nyɛ Akim Kotoku tiŋgbani naa maa daa nyɛla ŋun daa tiba poli titali yuuni 1957 ni bi zaŋ mɛ shikuru maa. Hon. N. A. Welback ŋun daa nyɛ minister nti tuma mini yiya Kwame Nkrumah saha maa daa nyɛla ŋun kpa shikuru maa mɛbu silimi gɔli January 1960 yuuni. Shikuru maa daa nyɛla ban kpe bi tuuli bihi ka bi kalinli yiŋsi bidibisi 87 mini bipuɣisi pia ni anu (15). Shikuru maa tuuli karimbakpema silimi gɔli September yuuni 1960 hali ni silimi gɔli January 1961 puuni n da nyɛ Rev. J. W. de Graft Johnson ŋun daa lahi nyɛ karimbakpema n.ti Wesley Grammar School, Ankara tiŋgbani mini Agona Swedru Secondary School . Rev. de Graft Johnson daa nyɛla ŋun nyɛ appointment di daa nyɛ di suŋ o ka o yi tiŋgbani ŋɔ ni  n chaŋ Unite Kingdom mini U. S. A ni o ti bo baŋsim pahi. Tuuli shikurubihi maa daa nyɛla ban piligi G. C. E <nowiki>''</nowiki>O<nowiki>''</nowiki> Level zahambu la silimi gɔli Octorber yuuni 1965 ka daa nyɛ nasara lala zahambu maa ni. Sixth-form  Arts & Science baŋsim daa nyɛla bini piligi shɛli silimi gɔli October yuuni 1968 puuni. Shikurubihi maa kalinli maa daa nyɛla din kpaŋsi. Lahabali yini n wuhi ni silimi gɔli September yuuni 1960 la hali na ni zuŋɔ, shikuru maa nyɛla ban yihi asanza nima. Bi shɛba pa nyɛla ban bi shikuru maa ni n nyɛ karimbanima mini toondanima ban nu pa karizoŋmaa du shɛŋa zuɣu. == Shikurubihi == Yuuni 2015 la saha Oda Senior High School daa malila karimbihi ka bi kalinli yiŋsi 2,242. == Bɔhimbu Yaɣa == Shikuru ŋɔ lɛri shikurubihi yaɣa bɔbigu, di shɛŋa n-nyɛ: * General Science * Home Economics * Agriculture * Visual Arts * Business * General Arts <ref><nowiki>https://odashs.vercel.app/Academics-osco</nowiki></ref> == Karimbakpamba mini karimmakpamba == {| class="wikitable" |+ !Yuya !Sha shɛli bini niŋ |- |David Afosah-Anim |2003 - 2015 |- |Francis K. Appiah |2008- 2019 |- |Madam Philomena |2019-2021 |- |Mr. Evans Boafo |2021-2025 |- |Mr. Eric Amoah |2025 halina ni zuŋɔ |- | | |} == shikurubihi kura == * Albert Antwi-Boasiako, ŋun nyɛ public servant * Akua Sarpong-Ayisa, o nyɛla Ghanaian entrepreneur * Sammy Flex, ŋun nyɛ lahabalitira * William Quaitoo, Siyaasa nira == Kundivihira == [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Education in Accra]] [[Category:Educational institutions established in 1960]] [[Category:Public schools in Ghana]] <references /> 0906szp2di6mx6m4rng5eq9cr7qht7v Abuakwa State College 0 17572 136126 134868 2026-05-11T10:16:22Z Samaru Samaru 6396 Databox 136126 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Abuakwa State College''' karmbisarinsi karinzoŋdin ka di bɛ Kibi [[Eastern Region]] [[Ghana]] tiŋgbani.<ref>{{Cite web|title=Classmates of Abuakwa State College (secondary school), Kibi, Eastern Region|url=https://www.ghanaweb.com/members/classmates/school.php?ID=725|access-date=2026-05-04|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|date=2015-10-01|title=New classroom block for Abuakwa State College|url=https://www.graphic.com.gh/news/education/new-classroom-block-for-abuakwa-state-college.html|access-date=2026-05-04|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> == Taarihi == Shukurumaa nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 1936 ka di nyɛla Methodist cheechi niriba ata n daa zaŋ bi kpalanzuya lo taba ni bi mali Ghana ŋɔ bihi shɛba ban bori ni bi sabi Junior Cambridge Examination la shɛli. Nana Sir Ofori Atta daa nyɛla ŋun zaŋ li n labi Kyibe yuuni 1937, ka daa kpa kpa di mɛbu silimi gɔli October yuuni 1937, ka di zuɣu daa chɛ ka o lɛbi ŋun su ka lahi nyɛ di ba. Abuakwa State College daa nyɛla bini zali shɛli ka di niya nyɛla bi kpaŋsi bihi karimbu, kamani bihi ban daa yi Akyem Abuakwa na.<ref>{{Cite web|url=https://wikimapia.org/11171962/Abuakwa-State-College|access-date=2026-05-04|website=wikimapia.org}}</ref><ref name=":0" /> == Karimbakpamba == {| class="wikitable sortable" !Yuli !Saha shɛli o ni niŋ |- |Kofi Asante Ofori-Atta |1944-1947 |- |[[William Ofori Atta|William Ofori-Atta]] |1947-1951 |- |S A Allotey |1972 -1978 |- |A N Tetteh (ag) |1978 (Nov) - 1978(Dec) |- |D K Asiedu |1979 - 1982 |- |D W Donkor(ag) |1982(April) -1982(Aug) |- |S A Birikorang |1982 - 1983 |- |D M Ankomah |1983 - 1990 |- |A O Botwe |1990 - 1993 |- |E A Preko |1993 - 1995 |- |K Antwi-Dako |1995 - 2001 |- |Frederick Opoku |2002 -2007 |} Eric H. Adjei-Sarpong || 2020- halina ni zuŋɔ == Asanza nima ban tabi Abuakwa State College == === Asanza nira ban nyɛ shikurubihi kura === * [[Gibson Dokyi Ampaw]], o daa nyɛla minister Ghana second republic * Rose Akua Ampofo, Ghanaian ŋɔ tuuli paɣa so ŋun daa niŋ Presbyterian Minister * Martin Appiah-Danquah, Ghanaian Siyaasa nira * Akenten Appiah-Menka, nyɛla Siyaasa nira ka lahi nyɛ daa bia. * Ahmed Arthur, Siyaasa nira * [[Kwesi Amoako Atta]], saha ŋɔ palla & highways minister * John Odaate-Barnor, Chief of Defense Staff kuro * Asare Konadu, gbansabira * Jacob Kwakye-Maafo, o nyɛla physician * [[Mzbel]], Ghanaian yili yilna * Bob Pixel, o nyɛla Photographer * Boahene Yeboah-Afari, ŋun n daa nyɛ minister of state Nkrumah gomlanti saha * [[Carlos Kingsley Ahenkorah|Carlos Kingsley Ahenkorah,]] Siyaasa nira === Asanza Karimba kura === * [[Ken Attafuah]] * Kojo Botsio * Ebenezer Moses Debrah * Samuel Odoi-Sykes * Kofi Asante Ofori-Atta * [[William Ofori Atta|William Ofori-Atta]] == Shikuru maa Code == 0021303<ref name=":1">{{Cite web|title=Abuakwa State College {{!}} SchoolsInGh.com|url=https://schoolsingh.com/senior-high-schools/abuakwa-state-college/about|access-date=2026-05-04|website=schoolsInGh|language=en}}</ref> == Shikuru maa Motto == Susu Biribi<ref name=":1" /> == Shikurubihi maa biɛhigu shɛi == Di mali ban kuni bi yiŋsi mini ban gbera ni.<ref name=":1" /> == Gender == Di nyɛla bidibisi mini bipuɣisi shikuru<ref name=":1" /> == Shikuru maa nim adiini == Ban su shikuru maa nyɛla ban bɛ asori yaɣa shɛli bini boli Methodist la.<ref name=":1" /> == Shikuru maa ni bɛ Category == Shikuru maa bɛla Category B.<ref name=":1" /> == Kundivihira == [[Category:Universities and colleges established in 1936]] [[Category:Public schools in Ghana]] [[Category:1936 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Education in the Eastern Region (Ghana)]] [[Category:Boarding schools in Ghana]] [[Category:Mixed schools in Ghana]] tl49f7ofbtdfveq29bbfs2wf8ak4o7m Nkawkaw Senior High School 0 17573 136114 134888 2026-05-11T08:18:52Z Samaru Samaru 6396 Update 136114 wikitext text/x-wiki '''Nkawkaw Senior High School''' sokam ni mi shɛli '''KAWSEC''' la nyɛla gomlanti karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ  Nkawkaw  [[Eastern Region]] yaɣali ŋɔ [[Ghana]] puuni.<ref>{{Cite web|title=Nkawkaw Senior High|url=https://ghanahighschools.com/ghs_schools/nkawkaw-senior-high/|access-date=2026-05-04|website=GhanaHighSchools.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Steffie|first=Ann|date=2021-01-07|title=List of senior high schools in the Eastern Region of Ghana in 2025 - YEN.COM.GH|url=https://yen.com.gh/180261-list-senior-high-schools-eastern-region-ghana.html|access-date=2026-05-04|website=yen.com.gh|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=BusinessGhana Homepage|url=https://www.businessghana.com/|access-date=2026-05-04|website=BusinessGhana}}</ref> Shikuru maa nyɛla bini daa zali shɛli yuuni 1969. Di nyɛla secondary school shɛli din mali bihi shɛba ban gbera ni ni ban kuna.<ref>{{Cite news|last=Starrfm.com.gh|date=2019-06-01|title=Nkawkaw SHS student drowns in galamsey pit, two arrested - Starr Fm|language=en-US|work=Starr Fm|url=https://starrfm.com.gh/2019/06/nkawkaw-shs-student-drowns-in-galamsey-pit-two-arrested/|access-date=2026-05-04|archive-date=2024-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529111750/https://starrfm.com.gh/2019/06/nkawkaw-shs-student-drowns-in-galamsey-pit-two-arrested/|url-status=dead}}</ref> [[File:Kawsec.jpg|thumb]] == Taarihi == Yuuni 1964 [[Nkawkaw (Ghana parliament constituency)|Nkawkaw]] daa nyɛla din na nyɛ training college . Lala college ŋɔ daa nyɛla bini daa bollidi shɛli Nkawkaw Training College ka di daa nyɛ din za doso bini daa mi W. A. Wiafe la polo ni. Ŋun daa zaŋ li ti ba ni hi na bini saha bihi sunsuni ka bi mili Tobacco House  ka di nyɛla baŋsim bohimbu zuɣu. O ni daa nyɛ dabi yɛriga maa nyaaŋa o daa lahi nyɛla siyaasa nira ka lahi nyɛ toondana o tiŋ maa ni. College maa daa nyɛla bini labi taɣa shɛli secondary shikuru ka na kuli bɛ Tobacco House. Yuuma anu nyaaŋa yuuni 1969, bi daa yihi yaɣa shɛli ka di na kuli nyɛ college hali ni yuma anu nyaaŋa yuuni 1974 puuni bi daa nyɛla ban yihi college maa. Yuuni 1969 hali ni yuuni 1978 sokam ni daa mi Rt. Rev. Victor Buer Nartey- Tokoli ŋun daa nyɛ tuuli Karimba kpema n ti Nkawkaw Secondary School. O daa nyɛla Methodist Church Priest so sokam ni mi , ka lahi nyɛ  educationists ŋun gahim,  sokam ba ni ŋun daa saɣasiri niriba. O daa nyɛla ŋun wumsi bihi maa n tam yɛlimaŋli soli zuɣu,Molina n ti pahi kpaŋmaŋ n ti bitiŋgbani maa din daa chɛ ka shikurumaa nyɛ naba n zani. [[File:Kawsec classroom block.jpg|thumb|168x168px|Karimduri]] Gomlanti ni daa yihi Nkawkaw Training  College  maa Nkawkaw tiŋgbani yuuni 1968, Rev. Nartey-Tokoli kpaŋ maŋ ni ka o daa kpa Nkawkaw. O kpaŋ maŋ maa zuɣu Rev. Nartey-Tokoli nyɛla ŋun bo o maŋ polo ka.bi yɛligi shikuru maa yuuni 1969 silimi gɔli October ni. O daa nyɛla ŋun yɛligi shikuru maa dini daa nyɛ shikurubihi ni bɛ bi yiŋsi ka chanila, ka silimiinsi booni li la "day School" ka di pa mali shikurubihi maa gbebu shɛi. O ni daa mali ninmohi maa zuɣu o daa nyɛla ŋun nyɛ polo ka gomlanti daa suŋ o ka  ka o mɛ duri pala ka daa pa yihi shikurubihi maa zaa n labi nima ni hali na ni zuŋɔ. Bin shɛli kam din yan niŋ shikuru maa ni nyɛla bini piligili shɛli ni adua ka naagi ni adua. O daa nyɛla ŋun kpaŋsi o adiini. Di daa bi niŋ lahazɛbu o ni daa shikuru baŋsim bohimbu ni o kpaŋsi shikurubihi maa bohimbu.<ref name=":0">{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=Nkawkaw Senior High School @ 50: Celebrating Excellence and Education For Service {{!}} Education {{!}} Peacefmonline.com|url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/201910/394626.php|access-date=2026-05-04|website=www.peacefmonline.com|archive-date=2024-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240310175344/https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/201910/394626.php|url-status=dead}}</ref> == Karim baŋsim yaɣa shɛŋa bini niŋda == Shikuru maa niŋdila Karim baŋsim yaɣa ayobu, dini n nyɛ- General Arts, General Science, Business, Agriculture, Home Economics mini Visual Arts.<ref>{{Cite web|title=Nkawkaw Senior High Programs {{!}} SchoolsInGh.com|url=https://schoolsingh.com/senior-high-schools/nkawkaw-senior-high/programmes|access-date=2026-05-04|website=schoolsInGh|language=en}}</ref>. == Shikuru maa ni mali du shɛŋa == Shikuru maa mali duri kamani, * Computer Lab * Karimbu shɛi (Library) * Bohimbu duri ( classroom block)<ref>{{Cite web|title=Nkawkaw Senior High|url=https://ghanahighschools.com/ghs_schools/nkawkaw-senior-high/|access-date=2026-05-04|website=GhanaHighSchools.com|language=en-GB}}</ref> == Shikurubihi kura == * Yeboah Murphy, ŋun nyɛ Brigadier General maa.<ref name=":0" /> * [[Frederick Opare-Ansah|Frederick Opare Ansah]], MP kuro ntivSuhum Constituency.<ref name=":0" /> * Kofi Nyanteh Akuffo, ŋun nyɛ High Court Judge maa.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=High Court Judges|url=https://judicial.gov.gh/index.php/high-court-judges|access-date=2026-05-04|website=judicial.gov.gh}}</ref> * [[Moses Anim]], MP nti Trobu Constituency.<ref name=":0" /> == Kundivihira == [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Public schools in Ghana]] [[Category:Education in the Eastern Region (Ghana)]] [[Category:Educational institutions established in 1969]] iqc9ie2wdha70uywdizzemffxiyienq 136115 136114 2026-05-11T08:26:41Z Samaru Samaru 6396 /* Karim baŋsim yaɣa shɛŋa bini niŋda */ 136115 wikitext text/x-wiki '''Nkawkaw Senior High School''' sokam ni mi shɛli '''KAWSEC''' la nyɛla gomlanti karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ  Nkawkaw  [[Eastern Region]] yaɣali ŋɔ [[Ghana]] puuni.<ref>{{Cite web|title=Nkawkaw Senior High|url=https://ghanahighschools.com/ghs_schools/nkawkaw-senior-high/|access-date=2026-05-04|website=GhanaHighSchools.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Steffie|first=Ann|date=2021-01-07|title=List of senior high schools in the Eastern Region of Ghana in 2025 - YEN.COM.GH|url=https://yen.com.gh/180261-list-senior-high-schools-eastern-region-ghana.html|access-date=2026-05-04|website=yen.com.gh|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=BusinessGhana Homepage|url=https://www.businessghana.com/|access-date=2026-05-04|website=BusinessGhana}}</ref> Shikuru maa nyɛla bini daa zali shɛli yuuni 1969. Di nyɛla secondary school shɛli din mali bihi shɛba ban gbera ni ni ban kuna.<ref>{{Cite news|last=Starrfm.com.gh|date=2019-06-01|title=Nkawkaw SHS student drowns in galamsey pit, two arrested - Starr Fm|language=en-US|work=Starr Fm|url=https://starrfm.com.gh/2019/06/nkawkaw-shs-student-drowns-in-galamsey-pit-two-arrested/|access-date=2026-05-04|archive-date=2024-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529111750/https://starrfm.com.gh/2019/06/nkawkaw-shs-student-drowns-in-galamsey-pit-two-arrested/|url-status=dead}}</ref> [[File:Kawsec.jpg|thumb]] == Taarihi == Yuuni 1964 [[Nkawkaw (Ghana parliament constituency)|Nkawkaw]] daa nyɛla din na nyɛ training college . Lala college ŋɔ daa nyɛla bini daa bollidi shɛli Nkawkaw Training College ka di daa nyɛ din za doso bini daa mi W. A. Wiafe la polo ni. Ŋun daa zaŋ li ti ba ni hi na bini saha bihi sunsuni ka bi mili Tobacco House  ka di nyɛla baŋsim bohimbu zuɣu. O ni daa nyɛ dabi yɛriga maa nyaaŋa o daa lahi nyɛla siyaasa nira ka lahi nyɛ toondana o tiŋ maa ni. College maa daa nyɛla bini labi taɣa shɛli secondary shikuru ka na kuli bɛ Tobacco House. Yuuma anu nyaaŋa yuuni 1969, bi daa yihi yaɣa shɛli ka di na kuli nyɛ college hali ni yuma anu nyaaŋa yuuni 1974 puuni bi daa nyɛla ban yihi college maa. Yuuni 1969 hali ni yuuni 1978 sokam ni daa mi Rt. Rev. Victor Buer Nartey- Tokoli ŋun daa nyɛ tuuli Karimba kpema n ti Nkawkaw Secondary School. O daa nyɛla Methodist Church Priest so sokam ni mi , ka lahi nyɛ  educationists ŋun gahim,  sokam ba ni ŋun daa saɣasiri niriba. O daa nyɛla ŋun wumsi bihi maa n tam yɛlimaŋli soli zuɣu,Molina n ti pahi kpaŋmaŋ n ti bitiŋgbani maa din daa chɛ ka shikurumaa nyɛ naba n zani. [[File:Kawsec classroom block.jpg|thumb|168x168px|Karimduri]] Gomlanti ni daa yihi Nkawkaw Training  College  maa Nkawkaw tiŋgbani yuuni 1968, Rev. Nartey-Tokoli kpaŋ maŋ ni ka o daa kpa Nkawkaw. O kpaŋ maŋ maa zuɣu Rev. Nartey-Tokoli nyɛla ŋun bo o maŋ polo ka.bi yɛligi shikuru maa yuuni 1969 silimi gɔli October ni. O daa nyɛla ŋun yɛligi shikuru maa dini daa nyɛ shikurubihi ni bɛ bi yiŋsi ka chanila, ka silimiinsi booni li la "day School" ka di pa mali shikurubihi maa gbebu shɛi. O ni daa mali ninmohi maa zuɣu o daa nyɛla ŋun nyɛ polo ka gomlanti daa suŋ o ka  ka o mɛ duri pala ka daa pa yihi shikurubihi maa zaa n labi nima ni hali na ni zuŋɔ. Bin shɛli kam din yan niŋ shikuru maa ni nyɛla bini piligili shɛli ni adua ka naagi ni adua. O daa nyɛla ŋun kpaŋsi o adiini. Di daa bi niŋ lahazɛbu o ni daa shikuru baŋsim bohimbu ni o kpaŋsi shikurubihi maa bohimbu.<ref name=":0">{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=Nkawkaw Senior High School @ 50: Celebrating Excellence and Education For Service {{!}} Education {{!}} Peacefmonline.com|url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/201910/394626.php|access-date=2026-05-04|website=www.peacefmonline.com|archive-date=2024-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240310175344/https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/201910/394626.php|url-status=dead}}</ref> == Karim baŋsim yaɣa shɛŋa bini niŋda == Shikuru maa niŋdila Karim baŋsim yaɣa ayobu, dini n nyɛ: * General Arts * General Science * Business * Agriculture * Home Economics * Visual Arts.<ref>{{Cite web|title=Nkawkaw Senior High Programs {{!}} SchoolsInGh.com|url=https://schoolsingh.com/senior-high-schools/nkawkaw-senior-high/programmes|access-date=2026-05-04|website=schoolsInGh|language=en}}</ref>. == Shikuru maa ni mali du shɛŋa == Shikuru maa mali duri kamani, * Computer Lab * Karimbu shɛi (Library) * Bohimbu duri ( classroom block)<ref>{{Cite web|title=Nkawkaw Senior High|url=https://ghanahighschools.com/ghs_schools/nkawkaw-senior-high/|access-date=2026-05-04|website=GhanaHighSchools.com|language=en-GB}}</ref> == Shikurubihi kura == * Yeboah Murphy, ŋun nyɛ Brigadier General maa.<ref name=":0" /> * [[Frederick Opare-Ansah|Frederick Opare Ansah]], MP kuro ntivSuhum Constituency.<ref name=":0" /> * Kofi Nyanteh Akuffo, ŋun nyɛ High Court Judge maa.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=High Court Judges|url=https://judicial.gov.gh/index.php/high-court-judges|access-date=2026-05-04|website=judicial.gov.gh}}</ref> * [[Moses Anim]], MP nti Trobu Constituency.<ref name=":0" /> == Kundivihira == [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Public schools in Ghana]] [[Category:Education in the Eastern Region (Ghana)]] [[Category:Educational institutions established in 1969]] krlupc5fkk4ltcc0sf19g4v21kdt23s Accra High School 0 17592 136116 134882 2026-05-11T08:28:55Z Samaru Samaru 6396 136116 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Accra High School''' nyɛla karim sɔŋ kurili m be [[Ankara]] mini [[Eastern Region]] din be [[Ghana]] tingbanni maa. Rev. James Thomas Roberts n nyɛ ŋun daa kpa ll shikuru maa, di daa pulini ni nyɛ dabba shikuru. == Taarihi == Accra High School daa nyɛla Rev. James Thomas Roberts ŋun lahi ka o nyɛvuli ni la ni daa kpa shɛli dabisili 17 August goli ni yuuni 1923. Shikuru maa daa bela, beach avenue Aayalolo yaɣili ŋo, Accra yaɣ' shɛli m bala Ghana tingbanni. Shikuru maa daa puhi bɛ tuuli suhupiɛlli chuɣu la August goli ni yuuni 1924 bɛ mini asɔri duu nima din be Holy Trinity Cathedral la, Accra ka bɛ di waazu kam daa niŋ Anglican Bishop din be Accra la, Dr. John Aglionby. Alikawuli daa bela shikuru maa mini Church of England sunsuuni. Yuuni 1924, shikuru maa daa kpɛhi bɛ tuuli ban daa yɛn sabi ni kpe college of preceptors ni ti pahi Cambridge University puuni, the royal society of Arts ni Pitman's Shorthand Examinations din be United Kingdom maa. Yuuni 1926, shikuru bihi maa pam daa sabi junior Cambridge Examination ka daa nya nasara pam. Lala yuuni maa, Mr. Frank Roberts, Rev. Roberts, bikpɛm sani daa pahishikuru maa chicha nima maa zuhu o ni daa naai o Bachelor of Arts United Kingdom puuni maa. O daa kpaŋ o maŋa pam din kuli yɛn che ka shikuru maa zani di naba zuɣu ka tooi be viɛnyɛla Ankara. Yuuni 1927, J.O. Ansah Johnson daa nyɛla tuuli shikuru bila ŋun daa di nasara Cambridge School Certificate Examination sabbu ni. == Clubs == * Interact * Amnesty International * Adinkra Drama Club * Readers, Writers and Debaters Club * Ghana Methodist Students Union(GHAMSU) * National Union of Presbyterian Students(NUPS-G) * Pentecost Students Association(PENSA) * School Choir * Regimental band * Cadet * Scripture Union == Shikuru bihi kura == {| class="wikitable" | |This list of alumni '''may not follow Wikipedia's verifiability policy'''. Please help improve it by adding reliable sources for existing names which prove they are alumni. Unsourced names may be challenged and removed. ''(May 2025) (<small>Learn how and when to remove this message</small>)'' |} * E. T. Mensah - Ghana Highlife yila baŋda * [[Carl Daniel Reindolf]] - Ghana siyaasa ni parliament-Second Republic of Ghana jintɔra. * [[Nii Amaa Ollennu]] - ŋun yɛri yɛlmaŋli Supreme Court din be Ghana, ŋun daa zani President of Ghana saha shɛli Second Republic ni daa kpa, ni ti pahi Speaker kuro n ti Parliament of Ghana jintɔra. * Perry Curtis Kwabla Okudzeto - Ghana siyaasa nira, Deputy Minister kuri din daa be Ministry of Youth & Sports la ni deputy Information Minister kuri * [[Jonathan Tetteh Ofei]] - Ghanaian looya mini siyaasa nira. * Alex Mould - Ghana siyaasa nira mini chief executive officer of Ghana National Petroleum Corporation kuro. * Kate Addo - Ghana lahabalitira, gbaŋmara mini public relations practitioner * Sam Korankye Ankrah - Ghana minister mini televangelist * Jefferson Sackey - Ghana lahabalitira, media consultant, filmmaker, mini PR strategist * Atukwei Okai - Ghana poet, cultural activist mini academic. * [[Kalsoume Sinare]] - Ghana kperikperita mini model kuro, ŋun pa nyɛ Ambassador n ti Spain. * [[Prince David Osei]] - Kperikperita * [[Anthony Youdeowei|Anthony Woode]] - Kperikperita * Joey B - Ghana hip hop yila baŋda * [[Iwan (musician)|Iwan]] - reggae and dancehall yilli yinda * Shaker (Lil Shaker) - HipHop yili yinda mini yilli sabirartiste * [[Isaac Kwame Asiamah]] - Ghana siyaasa nira, Minister kuro nti bipola mini dɛima ni yiŋjam, MP kuro n ti Atwima Mponua Constituency * Elizabeth K. T. Sackey - Greater Accra Deputy Regional Minister kuro, Tuuli paɣa ŋun nyɛ Mayor nti Ankara * Miranda Greenstreet - Ghana Professor, academic mini educationist * Frank Ofori - Ghana professional tennis player kuro * [[Nana Bediatuo Asante]] - Ghana Administrator, looyer, consultant. Executive Secretary kuro nri His Excellency Nana Addo Danquah Akuffo-Addo * Nii Amasah Namoale - Deputy Minister kuro nti Agriculture * [[Yussif Issaka Jajah]] - siyaasa nira, Palment jintɔra ŋun daa zani n ti Ayawaso North Constituency == Shikuru maa Code == 0010106 == Shikuru maa ni bɛ Category shɛlini == Category B ka lala shikuru maa daa bɛ == Gender == Bidibisi mini bipuɣisi zaa daa chanila shikuru maa == Shikurubihi maa yilikpɛrili == Ban gbera shikuru maa ni ni ban kuna == Kundivihira == [[Category:Education in Accra]] [[Category:Educational institutions established in 1923]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:1923 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Public schools in Ghana]] rzfps2r1fabifcx8bistb5mgfqxeg8e University of Calabar 0 27476 136082 119020 2026-05-10T15:41:58Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 136082 wikitext text/x-wiki {{Short description|Public university in Nigeria}} {{Use Nigerian English|date = January 2022}} {{Use dmy dates|date=September 2020}} {{Databox}} {{Infobox university | name = University of Calabar | image = University of Calabar main gate.jpg | caption = University of Calabar main gate | motto = Knowledge for Service | established = {{Start date and age|1975}} | type = [[Public university|Public]] | vice_chancellor = [[Florence Banku Obi|Florence B. Obi]] | city = [[Calabar]] | country = Nigeria | nickname = Malabites | campus = [[City]] | website = {{url|https://unical.edu.ng/}} | state = [[Cross River State]] }} '''University of Calabar''' nyɛla [[Federal university|federal]] [[List of universities in Nigeria|university]] din be [[Calabar, Cross River State]], [[Nigeria]]. Di nyɛla Nigeria second-generation federal university nɛma yini.<ref>{{Cite web|title=University of Calabar {{!}} PASCAL International Observatory|url=http://pascalobservatory.org/member/university-calabar|access-date=2021-06-02|website=pascalobservatory.org|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602220038/http://pascalobservatory.org/member/university-calabar|url-status=dead}}</ref> University of Calabar daa na nyɛla shikuru be [[University of Nigeria]] hali ni yuuni 1975.<ref>{{Cite web |last=admin |date=2020-06-25 |title=UNIVERSITY OF CALABAR |url=https://www.glimpse.ng/university-of-calabar/ |access-date=2022-03-30 |website=Glimpse Nigeria |language=en-US |archive-date=17 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217062525/https://www.glimpse.ng/university-of-calabar/ |url-status=dead }}</ref> Ŋun nyɛ Vice Chancellor zaŋ n-ti university ŋɔ nyɛ [[Florence Banku Obi|Dr. Florence B. Obi]] (Professor). Ŋun su wuhibu mini bɔhimbu nyɛ Dr. Angela Oyo Ita (Professor), ka Dr. Grace Eno Nta (Professor) nyɛ saha ŋɔ[[Deputy Vice-Chancellor|DVC]] (Administration).<ref>{{Cite web |title=UNICAL VC appoints new Deputy Vice-Chancellors |url=https://myschool.ng/news/unical-vc-appoints-new-deputy-vice-chancellors |access-date=2022-03-30 |website=myschool.ng |language=en}}</ref> Ŋun daa niŋ [[architecture]] nyɛ[[John Elliott (architect)|John Elliott]].<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://narl.org.ng/page-10 |access-date=2023-08-02 |website=National Association of Radiography Lecturers}}</ref><ref>{{Cite web |title=I cnt view ans.pls asking again. Is it true the exam has 4 unical has... |url=https://myschool.ng/questions/view/school-based-questions/158073 |access-date=2023-08-02 |website=myschool.ng |language=en}}</ref> Di taachi nyɛ(motto) "Knowledge for Service".<ref>{{Cite web |date=2020-07-04 |title=UNICAL Vice Chancellorship Race: Professor Joseph Ele Asor - The Perfect Man For The Job |url=https://crossriverwatch.com/2020/07/unical-vice-chancellorship-race-professor-joseph-ele-asor-the-perfect-man-for-the-job/ |access-date=2022-03-30 |website=CrossRiverWatch |language=en-US |archive-date=24 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524064735/https://crossriverwatch.com/2020/07/unical-vice-chancellorship-race-professor-joseph-ele-asor-the-perfect-man-for-the-job/ |url-status=dead }}</ref> University of Calabar nyɛla din pahi Nigeria University shɛŋa din mali yaa puuni,<ref>{{Cite web |url=http://www.myunical.net/ |title=Archive copy |access-date=25 May 2024 |archive-date=28 May 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040528082018/http://myunical.net/ |url-status=dead }}</ref> ka nyɛ din niŋ kpaŋ din maŋ ka di shikuru bihi kura ni tooi deei bɛ shɛhira gbana pɔhim zuɣu, din nyɛ tuuli Nigeria university din niŋ li tiŋgbani maa ni.<ref>{{cite web|url=http://alumni.unical.edu.ng/|title=Welcome - Guest|work=unical.edu.ng|access-date=7 September 2015|archive-date=19 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150819152520/https://alumni.unical.edu.ng/|url-status=dead}}</ref> == University Library == [[University of Calabar Library]] zaɣa titali nyɛla din be University of Calabar din be Calabar, Cross River State, Nigeria.<ref>{{Cite journal |last=A.T. |first=Agboola |date=2001 |title=Five decade of Nigerian University Library Buildings |journal=The International Information and Library Review |volume=33 |issue=1 |pages=113–125|doi=10.1080/10572317.2001.10762542 |s2cid=144761173 }}</ref> Bɛ daa zali la karimbu shee ŋɔ yuuni 1975, di nyɛla din pahi Nigeria karimbu shɛhi din galisi puuni ka nyɛ din tiri shikuru bihi, karimba nima n-ti pahi vihigu niŋdiba lahabaya. <ref>{{Cite journal |last=Lishi |first=Kwasitsu |date=1985 |title=The university of Calabar definitive library Building: History and future development |journal=Libraries |volume=35 |issue=3 |pages=218–226}}</ref> == Administration and leadership == Saha ŋɔ ninvuɣ shɛba ban leei kpamba zaŋ n-ti university ŋɔ mini bɛ zaashɛhi n-doli na ŋɔ: {| class="wikitable" |+ !Office !Holders |- |[[Visitor]] |President of the Federal Republic of Nigeria [[Bola Ahmed Tinubu]] |- |[[Chancellor (education)|Chancellor]] |The [[Emir of Kano]], [[Hajji|Alhaji]] [[Aminu Ado Bayero]] |- |Pro-Chancellor & Chairman of Council | Gen. (rtd) [[Martin Luther Agwai]] |- |[[Vice-chancellor|Vice-Chancellor]] |Professor [[Florence Obi]] |- |Deputy Vice-Chancellor (Academics) |Professor Angela Oyo-Ita |- |Deputy Vice-Chancellor (Administration) |Professor Eno Grace Nta |- |[[Academic library|University Librarian]] |Professor [[Aniebiet Inyang Ntui]] |- |[[Registrar (education)|Registrar]] |Mr. Gabriel O. Egbe |- |[[Bursar]] |Mr. Aniefiok Godwin Williams |} ==Faculties== The university has the following faculties: * Faculty of Allied Medical Sciences * Faculty of [[Basic medical sciences|Basic Medical Sciences]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-basic-medical-science |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=29 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729084847/http://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-basic-medical-science |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[Dentistry]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-dentistry |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913052052/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-dentistry |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[Medicine]] * Faculty of Basic Clinical Sciences<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-basic-clinical-science |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913074248/http://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-basic-clinical-science |url-status=dead }}</ref> * Faculties of [[Management science|Management Sciences]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-management-science |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604152942/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-management-science |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[Education]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-education |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604152942/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-education |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[Social science|Social Sciences]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-social-sciences |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912143221/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-social-sciences |url-status=dead }}</ref> * Faculty of Clinical Science<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-basic-medical-sciences |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912233922/http://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-basic-medical-sciences |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[The arts|Arts]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-arts |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913031425/http://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-arts |url-status=dead }}</ref> * Institute of [[Public policy|Public Policy]] and Administration * Faculty of [[Law]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-law |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913035245/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-law |url-status=dead }}</ref> * College of Medical Sciences<ref>{{Cite web |title=College Of Medical Science |url=https://unical.edu.ng/college/index |access-date=2023-06-04 |website=unical.edu.ng |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913072318/https://unical.edu.ng/college/index |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[Biological Sciences]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-biological-sciences |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912210844/http://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-biological-sciences |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[Physical Sciences]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-physical-sciences |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912225104/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-physical-sciences |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[Engineering and Technology]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-engineering-technology |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604152934/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-engineering-technology |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[Environmental science|Environmental Sciences]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-environmental-science |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912181131/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-environmental-science |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[Pharmacy]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-pharmacy |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604152942/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-pharmacy |url-status=dead }}</ref> * Faculty of Medical Laboratory Science <ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-pharmacy |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604152942/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-pharmacy |url-status=dead }}</ref> * Faculty of [[Agriculture]], [[forestry]] and [[Wildlife management|Wildlife Management]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-agriculture-forestry-wildlife-resources-management |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912162624/http://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-agriculture-forestry-wildlife-resources-management |url-status=dead }}</ref> * Institute of [[Oceanography]]<ref>{{Cite web |title=University of Calabar |url=https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-oceanography |access-date=2023-06-04 |website=faculty.unical.edu.ng |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912213514/https://faculty.unical.edu.ng/faculties/faculty-of-oceanography |url-status=dead }}</ref> * Bassey Andah Institute for African and [[Asian studies|Asian Studies]] * [[Graduate school|Graduate School]] * University of Calabar Consultancy Services<ref>{{Cite web |last=Expert |first=School |date=2023-12-21 |title=How to Gain Admission in UNICAL in One Minute |url=https://schoolexpert.ng/how-to-gain-admission-in-unical/ |access-date=2024-02-07 |website=SchoolExpert |language=en-US |archive-date=23 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223174922/https://schoolexpert.ng/how-to-gain-admission-in-unical/ |url-status=dead }}</ref> ==Affiliate institutions== Din doli na ŋɔ nyɛ "affiliate institutions" zaŋ n-ti University of Calabar ka di zaa nyɛ National Universities Commission (NUC) ni saɣi n-ti shɛli.<ref>{{Cite web|url=https://www.nuc.edu.ng/approved-affiliations/|title=Approved Affiliations |publisher=National Universities Commission|website=www.nuc.edu.ng|access-date=Jul 30, 2020}}</ref> * Nigerian Christian Bible Church (NCBC). * [[Reformed Theological Seminary]], Mkar (RTSM). * [[Catholic Institute of West Africa]], Port-Harcourt (CIWAP). * Essien Ukpabio Presbyterian College Itu, Akwa Ibom State (EUPCIAS). * College of Education, Katsina-Ala, Benue State (CEKBS).<ref>{{Cite web|date=2018-07-17|title=About|url=https://coekatsinaala.edu.ng/about/|access-date=2021-08-18|website=College of Education, Katsina Ala|language=en-US|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818222959/https://coekatsinaala.edu.ng/about/|url-status=dead}}</ref> * Federal College of Education, Obudu, Cross River State (FCEOCR). ==Notable alumni== University ŋɔ shikuru bihi kuri shɛba yuya n-doli na ŋɔ:<br /> <!---♦♦♦ Only add a person to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order by LAST NAME ♦♦♦---> *[[Reuben Abati]], Lawyer/writer.<ref>{{Cite web|title=Reuben Abati Archives|url=https://guardian.ng/tag/reuben-abati/|access-date=2021-09-18|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US}}</ref> *[[Queeneth Agbor]], actress<ref>{{Cite web|date=2021-04-25|title=Why I don't fight ― Queeneth Agbor|url=https://www.vanguardngr.com/2021/04/why-i-dont-fight-―-queeneth-agbor/|access-date=2021-09-18|website=Vanguard News|language=en-US}}</ref> *[[Biko Agozino]], criminologist<ref>{{Cite web|date=2021-04-14|title=Biko Agozino {{!}} GTI Author Bio|url=https://greattransition.org/contributor/biko-agozino|access-date=2021-09-18|website=Great Transition Initiative|language=en-gb}}</ref> *[[Godswill Akpabio]], Senate President of [[Nigeria]] <ref>{{Cite web|title=Godswill Akpabio Archives|url=https://guardian.ng/tag/godswill-akpabio/|access-date=2021-09-18|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US}}</ref> *[[Anthony Ayine]], [[auditor general]] for the [[Federal Government of Nigeria|Federation]].<ref>{{Cite web|title=Anthony Ayine Archives|url=https://guardian.ng/tag/anthony-ayine/|access-date=2021-09-18|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918193455/https://guardian.ng/tag/anthony-ayine/|url-status=dead}}</ref> *[[Regina Askia-Williams]] actress -left before graduation<ref>{{Cite web|title=Regina Askia-William Archives|url=https://t.guardian.ng/tag/regina-askia-william/|access-date=2021-09-18|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918193655/https://t.guardian.ng/tag/regina-askia-william/|url-status=dead}}</ref> *[[Isabella Ayuk]], [[MBGN]] 2012.<ref>{{Cite web|last=BellaNaija.com|date=2018-01-17|title=MBGN 2012 Isabella Agbor Ayuk Renovates Home & Opens Small-Scale Business for Widow|url=https://www.bellanaija.com/2018/01/mbgn-2012-isabella-agbor-ayuk-renovates-home-opens-small-scale-business-widow/|access-date=2021-09-18|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref> *[[Grace Folashade Bent]], politician.<ref>{{Cite web|date=2021-07-26|title=Senator Grace Bent Biography, Net Worth, Age, Husband, Facts 2021 (UPDATED) » Naija News 247|url=https://www.ngnews247.com/senator-grace-bent-biography-net-worth-age-husband-facts/|access-date=2021-09-18|website=Naija News 247|language=en-US|archive-date=27 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127054223/https://www.ngnews247.com/senator-grace-bent-biography-net-worth-age-husband-facts/|url-status=dead}}</ref> *[[Omotu Bissong]], model/television presenter.<ref>{{Cite web|date=2017-02-11|title=INTERVIEW: No, I don't think marriage is a scam, says Omotu Bissong|url=https://lifestyle.thecable.ng/marriage-scam-omotu-bissong-interview/|access-date=2021-09-18|website=TheCable Lifestyle|language=en-US}}</ref> *[[Stacey B. Day]], Ntufam Ajan of Oban <ref>{{Cite web|title=Stacey B. Day|url=https://www.goodreads.com/author/show/1885068.Stacey_B_Day|access-date=2021-09-18|website=www.goodreads.com}}</ref> *[[Chile Eboe-Osuji]], International Jurist and Current President of the International Criminal Court, The Hague, Netherlands. *Dr. [[Betta Edu]], Nigerian public health specialist and politician<ref name="All Progressive Congress 2022">{{cite web | title=Dr. Betta Edu | website=All Progressive Congress | date=2022-08-16 | url=https://officialapc.ng/cpt_team/dr-betta-edu/ | access-date=2023-06-03 | archive-date=11 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230511173729/https://officialapc.ng/cpt_team/dr-betta-edu/ | url-status=dead }}</ref> * [[Kennedy Ekezie]], philosopher, former national debate champion, entrepreneur and CEO of [[Kippa (company)|Kippa]]<ref>{{Cite web |title="Exploring the Journey of Kennedy Ekezie-Joseph: A Trailblazer in Catalyzing TikTok's Success across Africa" |url=https://independent.ng/exploring-the-journey-of-kennedy-ekezie-joseph-a-trailblazer-in-catalyzing-tiktoks-success-across-africa/ |website=Independent Nigeria}}</ref> * [[Keppy Ekpenyong]], Nigerian actor.<ref>{{Cite web|date=2018-03-24|title=Keppy Ekpeyong Bassey Inyang had his day on Wednesday|url=https://guardian.ng/saturday-magazine/keppy-ekpeyong-bassey-inyang-had-his-day-on-wednesday/|access-date=2021-09-18|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US}}{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Alexx Ekubo]], actor/model.<ref>{{Cite web|last=Team|first=Ideaslane|date=2021-04-12|title=FULL BIOGRAPHY OF ALEXX EKUBO - (2021 Updated)|url=https://ideaslane.com/biography-of-alexx-ekubo-everything-about-him/|access-date=2021-09-18|website=Students development platform|language=en-US|archive-date=15 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240615135745/https://ideaslane.com/biography-of-alexx-ekubo-everything-about-him/|url-status=dead}}</ref> *[[Ita Enang]], politician<ref name="Universities, Polytechnics, Colleges And Admission News 2015">{{cite web | title=Senator Ita Enang Donates Library To UNICAL Law Faculty | website=Universities, Polytechnics, Colleges And Admission News | date=2015-05-14 | url=https://www.ngschoolz.net/senator-ita-enang-donates-library-to-unical-law-faculty/ | access-date=2023-06-03 | archive-date=3 June 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230603180516/https://www.ngschoolz.net/senator-ita-enang-donates-library-to-unical-law-faculty/ | url-status=dead }}</ref> *[[Nelson Enwerem]], model, television personality and winner of [[Mr Nigeria|Mr Nigeria 2018]]<ref>{{Cite web|url=https://www.vanguardngr.com/2020/07/bbnaija-princes-true-confessions|title=BBNaija Prince's true confessions|last=Amoye|first=Temisan|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard Newspaper]]|date=26 July 2020|accessdate=22 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vanguardngr.com/2019/08/mr-nigeria-begs-for-more-votes-to-win-mr-world|title=Mr Nigeria begs for more votes to win Mr World|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard Newspaper]]|date=12 August 2019|accessdate=22 September 2020}}</ref> *[[Eve Esin]], Nigerian actress<ref>{{Cite web|url=https://www.pmnewsnigeria.com/2019/04/22/read-why-beautiful-eve-esin-gave-thanks-to-god/|title=Read why beautiful Eve Esin gave thanks to God|last=Ugbodaga|first=Kazeem|date=22 April 2019|website=P.M. News|language=en-US|access-date=6 December 2019}}</ref><ref name="africanmania.com">{{Cite web|url=https://africanmania.com/eve-esin/|title=Eve Esin Bio, Age, Net Worth, Married, Movies, Interview, Instagram|date=4 July 2017|website=AfricanMania|language=en-US|access-date=6 December 2019|archive-date=6 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206221916/https://africanmania.com/eve-esin/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://allure.vanguardngr.com/2019/10/actress-eve-esin-releases-stunning-photos-to-celebrate-birthday/|title=Actress Eve Esin releases stunning photos to celebrate birthday|last=allure1|date=17 October 2019|website=Vanguard Allure|language=en-US|access-date=6 December 2019}}</ref> *[[Eno Essien]], technology entrepreneur *[[Aloysius Akpan Etok]], politician *[[Kate Henshaw]], actress *[[Okezie Ikpeazu]], Current Governor of Abia State of Nigeria. *[[Alex Mascot Ikwechegh]], politician, businessman and philanthropist<ref>{{cite web|url=https://igberetvnews.com/310413/jubilations-as-mascot-ikwechegh-splashes-n50m-to-renovate-igbere-sec-school-nepa-offices-photos|title=Jubilations as Alex Mascot Ikwechegh Splashes N50M to Renovate Igbere Sec School, NEPA Offices (Photos)|last=Anyalekwa|first=Emeh James|accessdate=20 August 2020|publisher=Igbere TV}}{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Stella Immanuel]], Doctor and [[conspiracy theorist]] based in [[Houston, Texas]].<ref name="Okunnu">{{Cite news|last=Okunnu|first=Olubunmi|date=July 28, 2020|title=Dr Stella Immanuel biography|work=[[BBC News Pidgin]]|url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-53574144|access-date=July 29, 2020}}</ref> *[[Iyanya]], singer/songwriter/performer.<ref>{{Cite web|last=Posner|first=Abigail|date=2020-11-04|title=Interesting details about Iyanya: His age, net worth, albums, and latest song|url=https://www.legit.ng/1379633-iyanya-biography-age-wife-net-worth-albums-latest-song.html|access-date=2021-09-18|website=Legit.ng - Nigeria news.|language=en}}</ref> *[[Osita Izunaso]], politician *[[Uche Jombo]], actress *[[Benjamin Kalu]], politician and member of the House of Representatives * [[Yahaya Kuta]], Nigerian author<ref>{{Cite web|url=http://topesilva.tripod.com/ccrhs/id5.html|title=CCRHS Leadership|website=topesilva.tripod.com|access-date=2020-03-22}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Professor M.K. Yahaya {{!}} FACULTY OF AGRICULTURE</ref> *[[Victor Ndoma-Egba]], politician * [[Aniebiet Inyang Ntui]], EU Ambassador, University Librarian of University of Calabar and Professor of Library and Information Science. *[[Florence Obi]], academic, author, professor, and 11th substantive vice-chancellor of University of Calabar *[[John Odey]], former minister *[[Stephanie Okereke Linus|Stephanie Okereke]], actress.<ref>{{Cite web|date=2021-06-29|title=Gree AC unveils Nollywood actress, Stephanie as Brand Ambassador|url=https://www.vanguardngr.com/2021/06/gree-ac-unveils-nollywood-actress-stephanie-as-brand-ambassador/|access-date=2021-09-18|website=Vanguard News|language=en-US}}</ref> *[[Chido Onumah]], Nigerian/Canadian journalist, author and activist *[[Wofai Samuel]], media personality and communications executive *[[Jewel Taylor]], Former first Lady, Senator (2006-2018) and current Vice President of [[Liberia]] *[[John James Akpan Udo-Edehe]], politician *[[Eteng Jonah Williams]], Nigerian Senator <ref>{{Cite web |last=https://www.facebook.com/ulomfrank |date=2020-03-02 |title=Profile of Eteng Jonah Williams, C'River 9th Assembly Speaker {{!}} The Paradise |url=https://theparadise.ng/eteng-jonah-williams-crsha-9th-speaker/ |access-date=2023-06-20 |website=theparadise.ng |language=en-US |archive-date=2 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602002357/https://theparadise.ng/eteng-jonah-williams-crsha-9th-speaker/ |url-status=dead }}</ref> *[[Owens Wiwa]], human rights activist.<ref>{{Cite web|date=2020-11-10|title=Ken Saro-Wiwa and the Ogoni Eight: Unforgettable Injustice, By Owens Wiwa - Premium Times Opinion|url=https://opinion.premiumtimesng.com/2020/11/10/ken-saro-wiwa-and-the-ogoni-eight-unforgettable-injustice-by-owens-wiwa/|access-date=2021-09-18|language=en-US}}</ref> *[[Chukwuemeka Ngozichineke Wogu]], minister. <!---♦♦♦ Only add a person to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order by LAST NAME ♦♦♦---> ==Notable faculty== * [[Eskor Toyo]], Professor of Economics and Marxist scholar * [[Eno James Ibanga]], Professor of Solid State Physics and Materials Science * [[Akpan Hogan Ekpo]], Professor of Economics and Public Policy ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== *[https://myunical.edu.ng/ University of Calabar website] *[https://www.unicalmatters.com/p/about-unical.html?m=1 Unical matters website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210420112246/https://www.unicalmatters.com/p/about-unical.html?m=1 |date=20 April 2021 }} {{coord|4.9527|N|8.3406|E|source:wikidata|display=title}} {{Association of African Universities}} {{Universities in Nigeria}} {{authority control}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:University of Calabar| ]] [[Pubu:Universities and colleges in Nigeria]] [[Category:Education in Cross River State]] [[Category:Universities and colleges established in 1975]] [[Category:1975 establishments in Nigeria]] [[Category:Public universities in Nigeria]] m3wsyqb4s6mpv60xpks62ft0q4s5deb Joe Minter 0 29874 136108 104056 2026-05-10T22:01:24Z CommonsDelinker 128 Removing [[:c:File:AfricanVillageInAmerica2.jpg|AfricanVillageInAmerica2.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:IronGargoyle|IronGargoyle]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Joe Minter|]]. 136108 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Joe Minter''' (bɛ daa dɔɣi o la Anashaara goli March 28, 1943) ka o nyɛ African American ŋun mɛri binyɛra ka be Birmingham, Alabama.<ref>{{cite web |title=1943 – JOE MINTER |url=http://www.soulsgrowndeep.org/artist/joe-minter |website=Souls Grown Deep}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/04/25/garden/joe-minters-african-village-in-america.html|title=Joe Minter's African Village in America|last=Tortorello|first=Michael|date=April 24, 2013|work=The New York Times|access-date=21 March 2019|issn=0362-4331}}</ref> {{multiple image |direction=vertical |image1=JoeMinter'sAfricanVillageInAmerica1.jpg |image2= |footer=Two images of Joe Minter's ''African Village in America'', a half-acre [[Visionary environments|visionary art environment]] in [[Birmingham, Alabama]]. Scenes include African warriors watching their descendants’ struggles in Alabama, tributes to black scientists and military leaders, recreations of the epic civil rights confrontations in Alabama, and biblical scenes.}} ===Exhibitions=== *2022 – ''Called to Create: Black Artists of the American South'' – [[National Gallery of Art]] – curated by Harry Cooper<ref>{{Cite web |title=Called to Create: Black Artists of the American South |url=https://www.nga.gov/exhibitions/2022/called-to-create.html |access-date=2022-09-24 |website=www.nga.gov}}</ref> *2019 – ''[[Whitney Biennial]]'' – [[Whitney Museum of American Art]] – curated by [[Rujeko Hockley]] and [[Jane Panetta]]<ref>{{cite web|url=https://whitney.org/exhibitions/2019-Biennial|title=Whitney Biennial 2019|website=whitney.org}}</ref> *''2018 – History Refused to Die: Highlights from the Souls Grown Deep Foundation Gift -'' [[Metropolitan Museum of Art]]<ref>{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2018/history-refused-to-die|title=History Refused to Die|website=metmuseum.org|access-date=21 March 2019}}</ref> *2018 - ''Revelations: Art from the African American South -'' [[de Young Museum]], San Francisco, CA<ref>{{Cite web|url=https://deyoung.famsf.org/exhibitions/revelations-art-african-american-south|title=Revelations: Art from the African American South|date=2017-08-04|website=de Young|language=en|access-date=2019-09-12}}</ref> *2018 - ''Joe Minter: Once That River Starts to Flow -'' [[Atlanta Contemporary Art Center|Atlanta Contemporary]], Atlanta, Georgia<ref>{{Cite web|url=https://atlantacontemporary.org/exhibitions/joe-minter|title=Joe Minter|last=Studio|first=Familiar|website=Atlanta Contemporary|language=en-us|access-date=2019-09-12|archive-date=2020-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930205011/https://atlantacontemporary.org/exhibitions/joe-minter|url-status=dead}}</ref> *2017 - ''The Road Less Traveled Exhibition Series. American Sites: Art Environment Photography -'' The John Michael Kholer Arts Center, Sheboygan, WI<ref>{{Cite web|url=https://www.jmkac.org/exhibitions/theroadlesstraveled/scruton.html|title=John Michael Kholer Arts Center Exhibition The Road Less Traveled|last=|first=|date=|website=John Michael Kholer Arts Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803095045/https://www.jmkac.org/exhibitions/theroadlesstraveled/scruton.html|archive-date=August 3, 2020|access-date=September 12, 2019|url-status=dead}}</ref> *2015 - ''History Refused to Die -'' Alabama Contemporary Art Center, Mobile, AL<ref>{{Cite web|url=https://blog.calarts.edu/2015/05/06/tom-leeser-creates-video-installation-for-joe-minters-african-village-in-america/|title=Tom Leeser Creates Video Installation for Joe Minters African Village in America|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=September 12, 2019}}</ref> *2014 - ''When Stars Begin to Fall: Imagination and the American South'' - [[Studio Museum in Harlem|Studio Museum]] in Harlem, New York<ref>{{Cite web|url=https://studiomuseum.org/exhibition/when-stars-begin-fall-imagination-and-american-south|title=When the Stars Begin to Fall|date=2017-09-11|website=The Studio Museum in Harlem|language=en|access-date=2019-09-12}}</ref> *2007 - ''Alabama Folk Art'' - [[Birmingham Museum of Art]], Birmingham, Alabama<ref>{{Cite web|url=https://www.outsiderartfair.com/artists/joe-minter|title=Joe Minter - Artists - Outsider Art Fair|website=www.outsiderartfair.com|access-date=2019-09-12}}</ref> *2004 - ''Coming Home: Self-Taught Artists, the Bible, and the American South -'' [[Art Museum of the University of Memphis]], Memphis, TN<ref name=":4">{{Cite book|title=Coming home! : self-taught artists, the Bible, and the American South|date=2004|publisher=Art Museum of the University of Memphis|others=Crown, Carol., Doss, Erika, 1956-, University of Memphis. Art Museum., Florida State University Museum of Fine Arts., American Bible Society. Gallery.|isbn=1578066581|location=[Memphis]|oclc=53896594}}</ref> === Permanent collections === * [[National Gallery of Art]], Washington, D.C.<ref>{{Cite web |title=Artist Info |url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.51828.html |access-date=2022-09-24 |website=www.nga.gov}}</ref> * [[Metropolitan Museum of Art]], New York, NY<ref name=":2">{{cite web|last1=Minter|first1=Joe|title=Four Hundred Years of Free Labor, 1995|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/653741|website=metmuseum.org}}</ref> * [[Smithsonian American Art Museum]], Washington, D.C.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://americanart.si.edu/artwork/dreamer-109633|title=The Dreamer|website=Smithsonian American Art Museum|access-date=21 March 2019}}</ref> * [[Fine Arts Museums of San Francisco]], San Francisco, CA<ref>{{Cite web|url=https://deyoung.famsf.org/press-room/fine-arts-museums-san-francisco-make-historic-acquisition-62-works-african-american-art|title=Fine Arts Museums of San Francisco Make Historic Acquisition of 62 Works of African American Art from the Souls Grown Deep Foundation|date=February 2, 2017|website=de Young|access-date=21 March 2019|archive-date=November 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130053817/https://deyoung.famsf.org/press-room/fine-arts-museums-san-francisco-make-historic-acquisition-62-works-african-american-art|url-status=dead}}</ref> *[[High Museum of Art]], Atlanta, GA<ref>{{Cite web|url=https://high.org/collections/chains-in-paradise/|title=Chains In Paradise|website=High Museum of Art|language=en-US|access-date=2019-09-12}}</ref> *[[Birmingham Museum of Art]], Birmingham, AL<ref>{{Cite web|url=https://www.artsbma.org/collection/63-foot-soldier/|website=www.artsbma.org|access-date=2019-09-12|title='63 Foot Soldiers &#124; Birmingham Museum of Art}}</ref> *[[Minneapolis Institute of Art]]<ref>{{Cite web|title=Joe minter {{!}} Minneapolis Institute of Art|url=https://collections.artsmia.org/search/Joe%20minter|access-date=2021-02-06|website=collections.artsmia.org}}</ref> === Selected publications === * Finley, Cheryl; Griffey, Randall R.; Peck, Amelia; Pinckney, Darry. ''My Soul Has Grown Deep: Black Art from the American South''. Metropolitan Museum of Art, 2018<ref>{{Cite book|title=My soul has grown deep : Black art from the American South|others=Finley, Cheryl,, Griffey, Randall R., Peck, Amelia,, Pinckney, Darryl, 1953-, Metropolitan Museum of Art (New York, N.Y.)|isbn=9781588396099|location=New York|oclc=1022075437|date = May 21, 2018}}</ref> * Anglin Burgard, Timothy  (Editor), Thornton Dial (Contributor), Lonnie Holley (Contributor), Joe Minter (Contributor), Lauren Palmor (Contributor). ''Revelations: Art from the African American South'', Prestel, 2017<ref>{{Cite book|title=Revelations : art from the African American South|last=Burgard, Timothy Anglin|others=Dial, Thornton,, Pitkin, Stephen,, M.H. de Young Memorial Museum|isbn=9783791357171|location=San Francisco, CA|oclc=982465355|year = 2017}}</ref> * Horace Randall Williams (Author), Karen Wilkin (Author), Sharon Holland (Author), William S. Arnett (Introduction), Bernard Herman (Contributor). ''History Refused to Die: The Enduring Legacy of African American Art in Alabama'', Tinwood Books, 2015<ref>{{Cite book|title=History refused to die : the enduring legacy of the African American art of Alabama|others=Arnett, William S., Bickford, Laura (Editor), Montgomery Museum of Fine Arts,, Alabama Contemporary Art Center,, Printed by the Prolific Group|isbn=9780692365205|location=[Montgomery, Ala.]|oclc=909397263|year = 2015}}</ref> * Crown, Carol, ed. ''Coming Home: Self-Taught Artists, the Bible, and the American South'', Jackson, MS: University Press of Mississippi, 2004<ref name=":4" /> * Conwill, Kinshasha; Danto, Arthur C.;Testimony: ''Vernacular Art of the African-American South''. Harry N. Abrams, 2002<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/testimonyvernacu0000unse|title=Testimony : vernacular art of the African-American south : the Ronald and June Shelp collection|date=2001|publisher=H.N. Abrams in association with Exhibitions International and the Schomburg Center for Research in Black Culture|others=Conwill, Kinshasha., Kalamazoo Institute of Arts.|isbn=0810944847|location=New York|oclc=46366258|url-access=registration}}</ref> * Arnett, William and Paul Arnett, eds. ''Souls Grown Deep: African American Vernacular Art of the South, vol. II'', Atlanta: Tinwood Books, 2001<ref>{{Cite book|title=Souls grown deep : African American vernacular art of the South |date=2000 |publisher=Tinwood Books |others=Arnett, Paul., Arnett, William.|isbn=0965376605|edition= 1st |location=Atlanta, Ga.|oclc=44496372}}</ref> == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == *[http://www.soulsgrowndeep.org/artist/joe-minter soulsgrowndeep.org – artist profile] *[https://hyperallergic.com/444221/history-refused-to-die-highlights-from-the-souls-grown-deep-foundation-gift-metropolitan-museum-of-art-2018/ Outsider Art Comes to the Metropolitan Museum – Hyperallergic] {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Minter, Joe}} [[Category:1943 births]] [[Category:Living people]] [[Category:African-American artists]] [[Category:Artists from Alabama]] [[Category:American contemporary artists]] [[Category:American outsider artists]] [[Category:Recycled art artists]] [[Category:21st-century African-American artists]] [[Category:20th-century African-American artists]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] lmcq2ao6g3sbrat6pol4ztew3ci6eji 136109 136108 2026-05-10T22:01:41Z CommonsDelinker 128 Removing [[:c:File:JoeMinter'sAfricanVillageInAmerica1.jpg|JoeMinter'sAfricanVillageInAmerica1.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:IronGargoyle|IronGargoyle]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Joe Minter|]]. 136109 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Joe Minter''' (bɛ daa dɔɣi o la Anashaara goli March 28, 1943) ka o nyɛ African American ŋun mɛri binyɛra ka be Birmingham, Alabama.<ref>{{cite web |title=1943 – JOE MINTER |url=http://www.soulsgrowndeep.org/artist/joe-minter |website=Souls Grown Deep}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/04/25/garden/joe-minters-african-village-in-america.html|title=Joe Minter's African Village in America|last=Tortorello|first=Michael|date=April 24, 2013|work=The New York Times|access-date=21 March 2019|issn=0362-4331}}</ref> {{multiple image |direction=vertical |image1= |image2= |footer=Two images of Joe Minter's ''African Village in America'', a half-acre [[Visionary environments|visionary art environment]] in [[Birmingham, Alabama]]. Scenes include African warriors watching their descendants’ struggles in Alabama, tributes to black scientists and military leaders, recreations of the epic civil rights confrontations in Alabama, and biblical scenes.}} ===Exhibitions=== *2022 – ''Called to Create: Black Artists of the American South'' – [[National Gallery of Art]] – curated by Harry Cooper<ref>{{Cite web |title=Called to Create: Black Artists of the American South |url=https://www.nga.gov/exhibitions/2022/called-to-create.html |access-date=2022-09-24 |website=www.nga.gov}}</ref> *2019 – ''[[Whitney Biennial]]'' – [[Whitney Museum of American Art]] – curated by [[Rujeko Hockley]] and [[Jane Panetta]]<ref>{{cite web|url=https://whitney.org/exhibitions/2019-Biennial|title=Whitney Biennial 2019|website=whitney.org}}</ref> *''2018 – History Refused to Die: Highlights from the Souls Grown Deep Foundation Gift -'' [[Metropolitan Museum of Art]]<ref>{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2018/history-refused-to-die|title=History Refused to Die|website=metmuseum.org|access-date=21 March 2019}}</ref> *2018 - ''Revelations: Art from the African American South -'' [[de Young Museum]], San Francisco, CA<ref>{{Cite web|url=https://deyoung.famsf.org/exhibitions/revelations-art-african-american-south|title=Revelations: Art from the African American South|date=2017-08-04|website=de Young|language=en|access-date=2019-09-12}}</ref> *2018 - ''Joe Minter: Once That River Starts to Flow -'' [[Atlanta Contemporary Art Center|Atlanta Contemporary]], Atlanta, Georgia<ref>{{Cite web|url=https://atlantacontemporary.org/exhibitions/joe-minter|title=Joe Minter|last=Studio|first=Familiar|website=Atlanta Contemporary|language=en-us|access-date=2019-09-12|archive-date=2020-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930205011/https://atlantacontemporary.org/exhibitions/joe-minter|url-status=dead}}</ref> *2017 - ''The Road Less Traveled Exhibition Series. American Sites: Art Environment Photography -'' The John Michael Kholer Arts Center, Sheboygan, WI<ref>{{Cite web|url=https://www.jmkac.org/exhibitions/theroadlesstraveled/scruton.html|title=John Michael Kholer Arts Center Exhibition The Road Less Traveled|last=|first=|date=|website=John Michael Kholer Arts Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803095045/https://www.jmkac.org/exhibitions/theroadlesstraveled/scruton.html|archive-date=August 3, 2020|access-date=September 12, 2019|url-status=dead}}</ref> *2015 - ''History Refused to Die -'' Alabama Contemporary Art Center, Mobile, AL<ref>{{Cite web|url=https://blog.calarts.edu/2015/05/06/tom-leeser-creates-video-installation-for-joe-minters-african-village-in-america/|title=Tom Leeser Creates Video Installation for Joe Minters African Village in America|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=September 12, 2019}}</ref> *2014 - ''When Stars Begin to Fall: Imagination and the American South'' - [[Studio Museum in Harlem|Studio Museum]] in Harlem, New York<ref>{{Cite web|url=https://studiomuseum.org/exhibition/when-stars-begin-fall-imagination-and-american-south|title=When the Stars Begin to Fall|date=2017-09-11|website=The Studio Museum in Harlem|language=en|access-date=2019-09-12}}</ref> *2007 - ''Alabama Folk Art'' - [[Birmingham Museum of Art]], Birmingham, Alabama<ref>{{Cite web|url=https://www.outsiderartfair.com/artists/joe-minter|title=Joe Minter - Artists - Outsider Art Fair|website=www.outsiderartfair.com|access-date=2019-09-12}}</ref> *2004 - ''Coming Home: Self-Taught Artists, the Bible, and the American South -'' [[Art Museum of the University of Memphis]], Memphis, TN<ref name=":4">{{Cite book|title=Coming home! : self-taught artists, the Bible, and the American South|date=2004|publisher=Art Museum of the University of Memphis|others=Crown, Carol., Doss, Erika, 1956-, University of Memphis. Art Museum., Florida State University Museum of Fine Arts., American Bible Society. Gallery.|isbn=1578066581|location=[Memphis]|oclc=53896594}}</ref> === Permanent collections === * [[National Gallery of Art]], Washington, D.C.<ref>{{Cite web |title=Artist Info |url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.51828.html |access-date=2022-09-24 |website=www.nga.gov}}</ref> * [[Metropolitan Museum of Art]], New York, NY<ref name=":2">{{cite web|last1=Minter|first1=Joe|title=Four Hundred Years of Free Labor, 1995|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/653741|website=metmuseum.org}}</ref> * [[Smithsonian American Art Museum]], Washington, D.C.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://americanart.si.edu/artwork/dreamer-109633|title=The Dreamer|website=Smithsonian American Art Museum|access-date=21 March 2019}}</ref> * [[Fine Arts Museums of San Francisco]], San Francisco, CA<ref>{{Cite web|url=https://deyoung.famsf.org/press-room/fine-arts-museums-san-francisco-make-historic-acquisition-62-works-african-american-art|title=Fine Arts Museums of San Francisco Make Historic Acquisition of 62 Works of African American Art from the Souls Grown Deep Foundation|date=February 2, 2017|website=de Young|access-date=21 March 2019|archive-date=November 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130053817/https://deyoung.famsf.org/press-room/fine-arts-museums-san-francisco-make-historic-acquisition-62-works-african-american-art|url-status=dead}}</ref> *[[High Museum of Art]], Atlanta, GA<ref>{{Cite web|url=https://high.org/collections/chains-in-paradise/|title=Chains In Paradise|website=High Museum of Art|language=en-US|access-date=2019-09-12}}</ref> *[[Birmingham Museum of Art]], Birmingham, AL<ref>{{Cite web|url=https://www.artsbma.org/collection/63-foot-soldier/|website=www.artsbma.org|access-date=2019-09-12|title='63 Foot Soldiers &#124; Birmingham Museum of Art}}</ref> *[[Minneapolis Institute of Art]]<ref>{{Cite web|title=Joe minter {{!}} Minneapolis Institute of Art|url=https://collections.artsmia.org/search/Joe%20minter|access-date=2021-02-06|website=collections.artsmia.org}}</ref> === Selected publications === * Finley, Cheryl; Griffey, Randall R.; Peck, Amelia; Pinckney, Darry. ''My Soul Has Grown Deep: Black Art from the American South''. Metropolitan Museum of Art, 2018<ref>{{Cite book|title=My soul has grown deep : Black art from the American South|others=Finley, Cheryl,, Griffey, Randall R., Peck, Amelia,, Pinckney, Darryl, 1953-, Metropolitan Museum of Art (New York, N.Y.)|isbn=9781588396099|location=New York|oclc=1022075437|date = May 21, 2018}}</ref> * Anglin Burgard, Timothy  (Editor), Thornton Dial (Contributor), Lonnie Holley (Contributor), Joe Minter (Contributor), Lauren Palmor (Contributor). ''Revelations: Art from the African American South'', Prestel, 2017<ref>{{Cite book|title=Revelations : art from the African American South|last=Burgard, Timothy Anglin|others=Dial, Thornton,, Pitkin, Stephen,, M.H. de Young Memorial Museum|isbn=9783791357171|location=San Francisco, CA|oclc=982465355|year = 2017}}</ref> * Horace Randall Williams (Author), Karen Wilkin (Author), Sharon Holland (Author), William S. Arnett (Introduction), Bernard Herman (Contributor). ''History Refused to Die: The Enduring Legacy of African American Art in Alabama'', Tinwood Books, 2015<ref>{{Cite book|title=History refused to die : the enduring legacy of the African American art of Alabama|others=Arnett, William S., Bickford, Laura (Editor), Montgomery Museum of Fine Arts,, Alabama Contemporary Art Center,, Printed by the Prolific Group|isbn=9780692365205|location=[Montgomery, Ala.]|oclc=909397263|year = 2015}}</ref> * Crown, Carol, ed. ''Coming Home: Self-Taught Artists, the Bible, and the American South'', Jackson, MS: University Press of Mississippi, 2004<ref name=":4" /> * Conwill, Kinshasha; Danto, Arthur C.;Testimony: ''Vernacular Art of the African-American South''. Harry N. Abrams, 2002<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/testimonyvernacu0000unse|title=Testimony : vernacular art of the African-American south : the Ronald and June Shelp collection|date=2001|publisher=H.N. Abrams in association with Exhibitions International and the Schomburg Center for Research in Black Culture|others=Conwill, Kinshasha., Kalamazoo Institute of Arts.|isbn=0810944847|location=New York|oclc=46366258|url-access=registration}}</ref> * Arnett, William and Paul Arnett, eds. ''Souls Grown Deep: African American Vernacular Art of the South, vol. II'', Atlanta: Tinwood Books, 2001<ref>{{Cite book|title=Souls grown deep : African American vernacular art of the South |date=2000 |publisher=Tinwood Books |others=Arnett, Paul., Arnett, William.|isbn=0965376605|edition= 1st |location=Atlanta, Ga.|oclc=44496372}}</ref> == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == *[http://www.soulsgrowndeep.org/artist/joe-minter soulsgrowndeep.org – artist profile] *[https://hyperallergic.com/444221/history-refused-to-die-highlights-from-the-souls-grown-deep-foundation-gift-metropolitan-museum-of-art-2018/ Outsider Art Comes to the Metropolitan Museum – Hyperallergic] {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Minter, Joe}} [[Category:1943 births]] [[Category:Living people]] [[Category:African-American artists]] [[Category:Artists from Alabama]] [[Category:American contemporary artists]] [[Category:American outsider artists]] [[Category:Recycled art artists]] [[Category:21st-century African-American artists]] [[Category:20th-century African-American artists]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] fc44mzogmupifhqawshcl4sun6d1syd Mahamat-Saleh Haroun 0 33091 136039 2026-05-10T12:00:23Z K.D.Nburidiba 4111 Created an article 136039 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. 3pvhe70i46qs8rr0l2yk0s4a83bo5vh 136040 136039 2026-05-10T12:05:31Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136040 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. e9ong9vfmufue6bls4ljle4s1ivg4nl 136041 136040 2026-05-10T12:09:13Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 136041 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. hzhersyrqfvl0db6zt4pp7c8jbmh0h8 136042 136041 2026-05-10T12:13:26Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136042 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. 7fquj20c0xqloqy4h8scvriuni7lo9j 136043 136042 2026-05-10T12:20:42Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136043 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,'' ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii chuɣu puhibu ni. ''Bye Bye Africa'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   fs2wzkr7vdyppuzs092y86n93d0dgz3 136045 136043 2026-05-10T12:24:21Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136045 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,'' ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii chuɣu puhibu ni. ''Bye Bye Africa'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from New York City,'' din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th Africa shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. myr2i1zwnimj28pxlzyzvm6h8lr6zza 136046 136045 2026-05-10T12:28:36Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 136046 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,'' ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii chuɣu puhibu ni. ''Bye Bye Africa'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from New York City,'' din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th Africa shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. == O maŋmaŋ biɛhigu ni o siyaasa nintiɣili == Haroun daa nyɛla minisita ni zaŋ ti ban gɔra, kaya ni taada, Chad tingbanni bini din gbaai February goli ni dabisili 5, yuuni 2017, hali ni February goli ni dabisili 8, yuuni 2018 0yonsttxq9scx4zl59ioav4s1iohu67 136047 136046 2026-05-10T12:31:41Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136047 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,'' ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii chuɣu puhibu ni. ''Bye Bye Africa'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from New York City,'' din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th Africa shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. == O maŋmaŋ biɛhigu ni o siyaasa nintiɣili == Haroun daa nyɛla minisita ni zaŋ ti ban gɔra, kaya ni taada, Chad tingbanni bini din gbaai February goli ni dabisili 5, yuuni 2017, hali ni February goli ni dabisili 8, yuuni 2018 === Shorts === * ''Maral Tanie'' (1994) * ''Goi-Goi'' (1995) * ''B 400 (1997)'' * ''Washiika din yi New York City na (2001)'' === Documentaries === * ''Bord' Africa'' (1995) * ''Sotigui Kouyate, a modern griot (1997)'' * ''Kalala (2005)'' * ''Hissane Habré: A Chadian Tragedy'' (2016 5rthqnly4d5c9g5y29xbk5cjzzhjmjv 136048 136047 2026-05-10T12:41:31Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136048 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,'' ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii chuɣu puhibu ni. ''Bye Bye Africa'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from New York City,'' din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th Africa shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. == O maŋmaŋ biɛhigu ni o siyaasa nintiɣili == Haroun daa nyɛla minisita ni zaŋ ti ban gɔra, kaya ni taada, Chad tingbanni bini din gbaai February goli ni dabisili 5, yuuni 2017, hali ni February goli ni dabisili 8, yuuni 2018 === Shorts === * ''Maral Tanie'' (1994) * ''Goi-Goi'' (1995) * ''B 400 (1997)'' * ''Washiika din yi New York City na (2001)'' === Documentaries === * ''Bord' Africa'' (1995) * ''Sotigui Kouyate, a modern griot (1997)'' * ''Kalala (2005)'' * ''Hissane Habré: A Chadian Tragedy'' (2016 == Novel == Haroun's tuuli novel, ''Djibril ou les Ombres portées'', daa nyɛla o ni zaŋ shɛli n wuhi zama yuuni 2017 Gallimard ni daa zaŋli n wuhi niriba. '''Pina''' * Yuuni 1999: sinii din yi di ko Venice sinii chuɣu puhibu din daa niŋ ni ti B''ye Bye Africa'' ''ldin daa nimy'' Venice sinii daa nyɛla dinyuli gu ni * Yuuni 2007: Yennenga bronze stallion mini Best Photo Award at FESPACO 2007 for ''Daratt.'' * Yuuni 2010: Jury pini Cannes chuɣu ni yuuni 2010 sinii din daa boli do' chahirigu la * Yuuni 2010: Robert-Bresson Prize at the Venice Film Festival (awarded by the Catholic Church) for ''A Screaming Man''. 4ugtcnyefu4riyg76kng1szl2e2f9gd 136049 136048 2026-05-10T12:43:33Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 136049 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,''<ref>{{Citation|title=Bye Bye Africa|date=2020-04-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bye_Bye_Africa&oldid=948780901|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii chuɣu puhibu ni. ''Bye Bye Africa'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from New York City,'' din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th Africa shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. == O maŋmaŋ biɛhigu ni o siyaasa nintiɣili == Haroun daa nyɛla minisita ni zaŋ ti ban gɔra, kaya ni taada, Chad tingbanni bini din gbaai February goli ni dabisili 5, yuuni 2017, hali ni February goli ni dabisili 8, yuuni 2018 === Shorts === * ''Maral Tanie'' (1994) * ''Goi-Goi'' (1995) * ''B 400 (1997)'' * ''Washiika din yi New York City na (2001)'' === Documentaries === * ''Bord' Africa'' (1995) * ''Sotigui Kouyate, a modern griot (1997)'' * ''Kalala (2005)'' * ''Hissane Habré: A Chadian Tragedy'' (2016 == Novel == Haroun's tuuli novel, ''Djibril ou les Ombres portées'', daa nyɛla o ni zaŋ shɛli n wuhi zama yuuni 2017 Gallimard ni daa zaŋli n wuhi niriba. '''Pina''' * Yuuni 1999: sinii din yi di ko Venice sinii chuɣu puhibu din daa niŋ ni ti B''ye Bye Africa'' ''ldin daa nimy'' Venice sinii daa nyɛla dinyuli gu ni * Yuuni 2007: Yennenga bronze stallion mini Best Photo Award at FESPACO 2007 for ''Daratt.'' * Yuuni 2010: Jury pini Cannes chuɣu ni yuuni 2010 sinii din daa boli do' chahirigu la * Yuuni 2010: Robert-Bresson Prize at the Venice Film Festival (awarded by the Catholic Church) for ''A Screaming Man''. jih3g154ik0ftdf0p1ev530huoxxwgr 136050 136049 2026-05-10T12:46:05Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 136050 wikitext text/x-wiki '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,''<ref>{{Citation|title=Bye Bye Africa|date=2020-04-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bye_Bye_Africa&oldid=948780901|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii chuɣu puhibu ni. ''Bye Bye Africa'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from New York City,''<ref>{{Cite web|title=Letter from New York City|url=https://iffr.com/en/iffr/2001/films/letter-from-new-york-city|access-date=2026-05-10|website=IFFR EN|language=en-GB}}</ref> din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th Africa shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. == O maŋmaŋ biɛhigu ni o siyaasa nintiɣili == Haroun daa nyɛla minisita ni zaŋ ti ban gɔra, kaya ni taada, Chad tingbanni bini din gbaai February goli ni dabisili 5, yuuni 2017, hali ni February goli ni dabisili 8, yuuni 2018 === Shorts === * ''Maral Tanie'' (1994) * ''Goi-Goi'' (1995) * ''B 400 (1997)'' * ''Washiika din yi New York City na (2001)'' === Documentaries === * ''Bord' Africa'' (1995) * ''Sotigui Kouyate, a modern griot (1997)'' * ''Kalala (2005)'' * ''Hissane Habré: A Chadian Tragedy'' (2016 == Novel == Haroun's tuuli novel, ''Djibril ou les Ombres portées'', daa nyɛla o ni zaŋ shɛli n wuhi zama yuuni 2017 Gallimard ni daa zaŋli n wuhi niriba. '''Pina''' * Yuuni 1999: sinii din yi di ko Venice sinii chuɣu puhibu din daa niŋ ni ti B''ye Bye Africa'' ''ldin daa nimy'' Venice sinii daa nyɛla dinyuli gu ni * Yuuni 2007: Yennenga bronze stallion mini Best Photo Award at FESPACO 2007 for ''Daratt.'' * Yuuni 2010: Jury pini Cannes chuɣu ni yuuni 2010 sinii din daa boli do' chahirigu la * Yuuni 2010: Robert-Bresson Prize at the Venice Film Festival (awarded by the Catholic Church) for ''A Screaming Man''. == Kundivihira == 2dyvfp4u0w9as7iwvctpiofkm9f4685 136051 136050 2026-05-10T12:48:39Z K.D.Nburidiba 4111 136051 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla Chad nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,''<ref>{{Citation|title=Bye Bye Africa|date=2020-04-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bye_Bye_Africa&oldid=948780901|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii chuɣu puhibu ni. ''Bye Bye Africa'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from New York City,''<ref>{{Cite web|title=Letter from New York City|url=https://iffr.com/en/iffr/2001/films/letter-from-new-york-city|access-date=2026-05-10|website=IFFR EN|language=en-GB}}</ref> din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th Africa shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. == O maŋmaŋ biɛhigu ni o siyaasa nintiɣili == Haroun daa nyɛla minisita ni zaŋ ti ban gɔra, kaya ni taada, Chad tingbanni bini din gbaai February goli ni dabisili 5, yuuni 2017, hali ni February goli ni dabisili 8, yuuni 2018 === Shorts === * ''Maral Tanie'' (1994) * ''Goi-Goi'' (1995) * ''B 400 (1997)'' * ''Washiika din yi New York City na (2001)'' === Documentaries === * ''Bord' Africa'' (1995) * ''Sotigui Kouyate, a modern griot (1997)'' * ''Kalala (2005)'' * ''Hissane Habré: A Chadian Tragedy'' (2016 == Novel == Haroun's tuuli novel, ''Djibril ou les Ombres portées'', daa nyɛla o ni zaŋ shɛli n wuhi zama yuuni 2017 Gallimard ni daa zaŋli n wuhi niriba. '''Pina''' * Yuuni 1999: sinii din yi di ko Venice sinii chuɣu puhibu din daa niŋ ni ti B''ye Bye Africa'' ''ldin daa nimy'' Venice sinii daa nyɛla dinyuli gu ni * Yuuni 2007: Yennenga bronze stallion mini Best Photo Award at FESPACO 2007 for ''Daratt.'' * Yuuni 2010: Jury pini Cannes chuɣu ni yuuni 2010 sinii din daa boli do' chahirigu la * Yuuni 2010: Robert-Bresson Prize at the Venice Film Festival (awarded by the Catholic Church) for ''A Screaming Man''. == Kundivihira == fs7fzce5ukjz2bjk66j6robwem7dvdi 136052 136051 2026-05-10T12:49:21Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 136052 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla [[Chad]] nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be Chadian ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana France tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni Chad la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be France yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,''<ref>{{Citation|title=Bye Bye Africa|date=2020-04-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bye_Bye_Africa&oldid=948780901|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii chuɣu puhibu ni. ''Bye Bye Africa'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from New York City,''<ref>{{Cite web|title=Letter from New York City|url=https://iffr.com/en/iffr/2001/films/letter-from-new-york-city|access-date=2026-05-10|website=IFFR EN|language=en-GB}}</ref> din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th Africa shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. == O maŋmaŋ biɛhigu ni o siyaasa nintiɣili == Haroun daa nyɛla minisita ni zaŋ ti ban gɔra, kaya ni taada, Chad tingbanni bini din gbaai February goli ni dabisili 5, yuuni 2017, hali ni February goli ni dabisili 8, yuuni 2018 === Shorts === * ''Maral Tanie'' (1994) * ''Goi-Goi'' (1995) * ''B 400 (1997)'' * ''Washiika din yi New York City na (2001)'' === Documentaries === * ''Bord' Africa'' (1995) * ''Sotigui Kouyate, a modern griot (1997)'' * ''Kalala (2005)'' * ''Hissane Habré: A Chadian Tragedy'' (2016 == Novel == Haroun's tuuli novel, ''Djibril ou les Ombres portées'', daa nyɛla o ni zaŋ shɛli n wuhi zama yuuni 2017 Gallimard ni daa zaŋli n wuhi niriba. '''Pina''' * Yuuni 1999: sinii din yi di ko Venice sinii chuɣu puhibu din daa niŋ ni ti B''ye Bye Africa'' ''ldin daa nimy'' Venice sinii daa nyɛla dinyuli gu ni * Yuuni 2007: Yennenga bronze stallion mini Best Photo Award at FESPACO 2007 for ''Daratt.'' * Yuuni 2010: Jury pini Cannes chuɣu ni yuuni 2010 sinii din daa boli do' chahirigu la * Yuuni 2010: Robert-Bresson Prize at the Venice Film Festival (awarded by the Catholic Church) for ''A Screaming Man''. == Kundivihira == 0i4wge2wmi3kh36e6lebnfyl1hyw321 136053 136052 2026-05-10T12:50:59Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 136053 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla [[Chad]] nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be [[Chad]] ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana [[France]] tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni [[Chad]] la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be [[France]] yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,''<ref>{{Citation|title=Bye Bye Africa|date=2020-04-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bye_Bye_Africa&oldid=948780901|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii chuɣu puhibu ni. ''Bye Bye Africa'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from New York City,''<ref>{{Cite web|title=Letter from New York City|url=https://iffr.com/en/iffr/2001/films/letter-from-new-york-city|access-date=2026-05-10|website=IFFR EN|language=en-GB}}</ref> din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th Africa shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. == O maŋmaŋ biɛhigu ni o siyaasa nintiɣili == Haroun daa nyɛla minisita ni zaŋ ti ban gɔra, kaya ni taada, Chad tingbanni bini din gbaai February goli ni dabisili 5, yuuni 2017, hali ni February goli ni dabisili 8, yuuni 2018 === Shorts === * ''Maral Tanie'' (1994) * ''Goi-Goi'' (1995) * ''B 400 (1997)'' * ''Washiika din yi New York City na (2001)'' === Documentaries === * ''Bord' Africa'' (1995) * ''Sotigui Kouyate, a modern griot (1997)'' * ''Kalala (2005)'' * ''Hissane Habré: A Chadian Tragedy'' (2016 == Novel == Haroun's tuuli novel, ''Djibril ou les Ombres portées'', daa nyɛla o ni zaŋ shɛli n wuhi zama yuuni 2017 Gallimard ni daa zaŋli n wuhi niriba. '''Pina''' * Yuuni 1999: sinii din yi di ko Venice sinii chuɣu puhibu din daa niŋ ni ti B''ye Bye Africa'' ''ldin daa nimy'' Venice sinii daa nyɛla dinyuli gu ni * Yuuni 2007: Yennenga bronze stallion mini Best Photo Award at FESPACO 2007 for ''Daratt.'' * Yuuni 2010: Jury pini Cannes chuɣu ni yuuni 2010 sinii din daa boli do' chahirigu la * Yuuni 2010: Robert-Bresson Prize at the Venice Film Festival (awarded by the Catholic Church) for ''A Screaming Man''. == Kundivihira == 9agdj9s97julqdouv2iunjvnnpeg5ez 136054 136053 2026-05-10T12:52:12Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 136054 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla [[Chad]] nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be [[Chad]] ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana [[France]] tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni [[Chad]] la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be [[France]] yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,''<ref>{{Citation|title=Bye Bye Africa|date=2020-04-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bye_Bye_Africa&oldid=948780901|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii [[chuɣu]] puhibu ni. ''Bye Bye [[Afrika|Africa]]'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from [[New York City]],''<ref>{{Cite web|title=Letter from New York City|url=https://iffr.com/en/iffr/2001/films/letter-from-new-york-city|access-date=2026-05-10|website=IFFR EN|language=en-GB}}</ref> din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th [[Afrika|Africa]] shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. == O maŋmaŋ biɛhigu ni o siyaasa nintiɣili == Haroun daa nyɛla minisita ni zaŋ ti ban gɔra, kaya ni taada, Chad tingbanni bini din gbaai February goli ni dabisili 5, yuuni 2017, hali ni February goli ni dabisili 8, yuuni 2018 === Shorts === * ''Maral Tanie'' (1994) * ''Goi-Goi'' (1995) * ''B 400 (1997)'' * ''Washiika din yi New York City na (2001)'' === Documentaries === * ''Bord' Africa'' (1995) * ''Sotigui Kouyate, a modern griot (1997)'' * ''Kalala (2005)'' * ''Hissane Habré: A Chadian Tragedy'' (2016 == Novel == Haroun's tuuli novel, ''Djibril ou les Ombres portées'', daa nyɛla o ni zaŋ shɛli n wuhi zama yuuni 2017 Gallimard ni daa zaŋli n wuhi niriba. '''Pina''' * Yuuni 1999: sinii din yi di ko Venice sinii chuɣu puhibu din daa niŋ ni ti B''ye Bye Africa'' ''ldin daa nimy'' Venice sinii daa nyɛla dinyuli gu ni * Yuuni 2007: Yennenga bronze stallion mini Best Photo Award at FESPACO 2007 for ''Daratt.'' * Yuuni 2010: Jury pini Cannes chuɣu ni yuuni 2010 sinii din daa boli do' chahirigu la * Yuuni 2010: Robert-Bresson Prize at the Venice Film Festival (awarded by the Catholic Church) for ''A Screaming Man''. == Kundivihira == ohjl7f1uzqzhps9ymkiysblp6f2d5zk 136055 136054 2026-05-10T12:54:07Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 136055 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Mahamat-Saleh Haroun''' (French nima bɔlili: [ma.ama sale aʁun]; ka larigu nima bɔli li : محمد الصالح هارون) nyɛla [[Chad]] nira ka nyɛ sinii puuni ŋun lihiri ka bɛ ŋmaara. Haroun ni nyɛ tuuli nira ŋun be [[Chad]] ka ŋmaari sinii ka daa yuli ka bɛ ŋmaari sinii waɣinli, ka lahi nyɛ ŋun sabira yɛltɔɣ' taɣimalisi , hali ayi kana [[France]] tingbanni, o sinii nima pam nyɛla din wuhi ni [[Chad]] la di niŋ. == O ni nyɛ so == Bɛ dɔɣi o la yuuni 1961 Abéché yaɣili, din be Chad tingbanni la. O daa yila tiŋ maani saha shɛli bɛ daa tuhiri bɛ tɔbu ka yuuni 1980 la ha, ka chaŋ n ti be [[France]] yuuni 1982 la saha. Mahamat-Saleh Haroun daa bɔhim la sinii Conservatoire Libre du Cinéma din be Paris tingbanni maa. Din nyaanga o daa lahi chaŋ gbaŋ ŋmari tali Bordeaux I.U.T (Technical shikuru ni), ka daa tum tuun' galim gbaŋ ŋmani maa ni France tingbanni. Yuuni 1999, Mahamat-Saleh Haroun daa yihi o tuuli sinii din yuli daa booni ''Bye Bye Africa,''<ref>{{Citation|title=Bye Bye Africa|date=2020-04-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bye_Bye_Africa&oldid=948780901|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ŋuna n daa sabili, ka yuli ka di ŋmaai, ka mali li niŋ. Sinii maa, daa yɛrila ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti Chad tingbanni ka labi o ya.  bɛ daa yɛli di yɛltɔɣa pam Venice sinii [[chuɣu]] puhibu ni. ''Bye Bye [[Afrika|Africa]]'' ni daa nyɛ tuuli siniis shɛli bɛ ni laɣim ŋmaai Chad tingbanni.   film ''Letter from [[New York City]],''<ref>{{Cite web|title=Letter from New York City|url=https://iffr.com/en/iffr/2001/films/letter-from-new-york-city|access-date=2026-05-10|website=IFFR EN|language=en-GB}}</ref> din daa di pini din wuhiri ni di yaai ka che di sinii taba dabsili 11th [[Afrika|Africa]] shinii chuɣu puhibu ni din daa niŋ Milan la. == O maŋmaŋ biɛhigu ni o siyaasa nintiɣili == Haroun daa nyɛla minisita ni zaŋ ti ban gɔra, kaya ni taada, Chad tingbanni bini din gbaai February goli ni dabisili 5, yuuni 2017, hali ni February goli ni dabisili 8, yuuni 2018 === Shorts === * ''Maral Tanie'' (1994) * ''Goi-Goi'' (1995) * ''B 400 (1997)'' * ''Washiika din yi [[New York City]] na (2001)'' === Documentaries === * ''Bord' Africa'' (1995) * ''Sotigui Kouyate, a modern griot (1997)'' * ''Kalala (2005)'' * ''Hissane Habré: A Chadian Tragedy'' (2016 == Novel == Haroun's tuuli novel, ''Djibril ou les Ombres portées'', daa nyɛla o ni zaŋ shɛli n wuhi zama yuuni 2017 Gallimard ni daa zaŋli n wuhi niriba. '''Pina''' * Yuuni 1999: sinii din yi di ko Venice sinii chuɣu puhibu din daa niŋ ni ti B''ye Bye Africa'' ''ldin daa nimy'' Venice sinii daa nyɛla dinyuli gu ni * Yuuni 2007: Yennenga bronze stallion mini Best Photo Award at FESPACO 2007 for ''Daratt.'' * Yuuni 2010: Jury pini Cannes chuɣu ni yuuni 2010 sinii din daa boli do' chahirigu la * Yuuni 2010: Robert-Bresson Prize at the Venice Film Festival (awarded by the Catholic Church) for ''A Screaming Man''. == Kundivihira == r9vxrr5yab7up1q7vmeywwcyibua9lg E. T. Mensah 0 33092 136068 2026-05-10T14:49:03Z Maltima Rabia 5146 Create an article 136068 wikitext text/x-wiki E. T. Mensah oi5qjzwq39nu88gjv0d6gty4q28sqeo 136069 136068 2026-05-10T14:50:34Z Maltima Rabia 5146 Added content 136069 wikitext text/x-wiki Emmanuel Tettey Mensah ( 31 May 1919 - 18 July 1996) daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolidi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa. obzkr0f207vj8y0npp9bjrizht99xdk 136070 136069 2026-05-10T14:51:16Z Maltima Rabia 5146 Added content 136070 wikitext text/x-wiki Emmanuel Tettey Mensah ( 31 May 1919 - 18 July 1996) daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolidi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa. Piligu yuma Mensah nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli May biɛɣu pihitani yi dali yuuni 1919 Ussher tiŋpuuni, Ankara, din bɛ Gold Coast, West Africa. O daa nyɛla ŋun tuu chanŋ gomlanti shikuru o piligu shikuru ni ka daa yoli nyaaŋa n chanŋ Accra High School. O yuun pia ni ayini o daa nyɛla ŋun  bohim Kalamboo piɛbu lala gomlanti shikuru maa laɣigu shɛli din daa jɛndi yila polo maa ni ka yuuni 1932 puuni o daa nyɛla ŋun piligi Piccolo ŋmɛbu mini kalamboo piɛbu Accra Orchestra, din daa nyɛ shikuru bihi ban zaŋsim bɛ bin kumda ni laɣigu. Ŋun daa nyɛla lala Accra Orchestra maa toondana daa nyɛla Karimba, Joe Lamptey ŋun daa nyɛ ŋun laɣim bi pola ban mali binkumda baŋsim n zaŋ kpa lala laɣigu maa. Mensah daa nyɛla ŋun daa bi chɛ Orchestra maa ŋmɛbu amaa ka daa nyɛ ŋun bohim alto-saxophone gba ŋmɛbu. O yila tuma ŋɔ daa nyɛla bini ti shɛli zaŋsim saha shɛli o ni daa pa piligi ariziki kun niŋ o mamaŋ yila puuni ka di nyɛla o nyɛrila laɣari maa o ni daa yoogi pharmacy shɛli ma ni. E. T. Mensah daa nyɛla ŋun mali bɛli ka o nyɛ bidibiga ŋun daa nyɛ Yebuah Mensa  ŋun gba daa nyɛ toondana n ri Orchestra wawari ba Gold Coast puuni. Yebuah Mensa mini o tizobila E. T. Mensah daa nyɛla ban kpa Accra Rrhythmic  Orchestra din daa nyɛ di daa di Lambeth Walk Dance Competition pini yuuni 1939 King George  Memorial Hall  puuni, bini pa bolindi shɛli  Parliament House din bɛ Ghana tiŋgbani maa. q8ksbmymbv9z8q55tz732c6z89urp8f 136071 136070 2026-05-10T14:52:02Z Maltima Rabia 5146 Added content 136071 wikitext text/x-wiki Emmanuel Tettey Mensah ( 31 May 1919 - 18 July 1996) daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolidi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa. Piligu yuma Mensah nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli May biɛɣu pihitani yi dali yuuni 1919 Ussher tiŋpuuni, Ankara, din bɛ Gold Coast, West Africa. O daa nyɛla ŋun tuu chanŋ gomlanti shikuru o piligu shikuru ni ka daa yoli nyaaŋa n chanŋ Accra High School. O yuun pia ni ayini o daa nyɛla ŋun  bohim Kalamboo piɛbu lala gomlanti shikuru maa laɣigu shɛli din daa jɛndi yila polo maa ni ka yuuni 1932 puuni o daa nyɛla ŋun piligi Piccolo ŋmɛbu mini kalamboo piɛbu Accra Orchestra, din daa nyɛ shikuru bihi ban zaŋsim bɛ bin kumda ni laɣigu. Ŋun daa nyɛla lala Accra Orchestra maa toondana daa nyɛla Karimba, Joe Lamptey ŋun daa nyɛ ŋun laɣim bi pola ban mali binkumda baŋsim n zaŋ kpa lala laɣigu maa. Mensah daa nyɛla ŋun daa bi chɛ Orchestra maa ŋmɛbu amaa ka daa nyɛ ŋun bohim alto-saxophone gba ŋmɛbu. O yila tuma ŋɔ daa nyɛla bini ti shɛli zaŋsim saha shɛli o ni daa pa piligi ariziki kun niŋ o mamaŋ yila puuni ka di nyɛla o nyɛrila laɣari maa o ni daa yoogi pharmacy shɛli ma ni. E. T. Mensah daa nyɛla ŋun mali bɛli ka o nyɛ bidibiga ŋun daa nyɛ Yebuah Mensa  ŋun gba daa nyɛ toondana n ri Orchestra wawari ba Gold Coast puuni. Yebuah Mensa mini o tizobila E. T. Mensah daa nyɛla ban kpa Accra Rrhythmic  Orchestra din daa nyɛ di daa di Lambeth Walk Dance Competition pini yuuni 1939 King George  Memorial Hall  puuni, bini pa bolindi shɛli  Parliament House din bɛ Ghana tiŋgbani maa. Tempos mini bahigu tuma Tempos laɣigu maa zaɣa maŋli nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 1946 ka di daa nyɛ Jam Session din daa laɣim European linjima ni ma ka di nyɛla din bɛ Ankara. Bi daa nyɛla ban ŋmɛra n ti Army wahi mini Accra clubs. Saha sunsuni ka Afrika yilli yilidiba daa nyɛla ban zaani European zaashɛi hali ka fi ti pa lɛbigi Afrikan noli, ka Joe Kelly mini Guy Warren daa nyɛ ban bɛ di tooni. Mensah daa nyɛla ŋun kpɛ lala laɣigu ŋɔ ni yuuni1947. Di daa bi yuugi ka bi daa nyɛ ban wali taba, amaa shɛb daa lahi kpa shɛli ka Mensah nyɛla di toondana . Yuuni 1953  E. T. Mensah mini Tempos nim daa nyɛla ban go n gili Britain tiŋgbani. Laɣigu nyɛla duniya zaa ni daa baŋ shɛli yɛla ka yuuni 1957 Mensah daa nyɛ ŋun lo kpalanzuya n gbɛni Louis Armstrong. Mensah notable composition maa puuni shɛli n nyɛ <nowiki>''Ghana Freedom''</nowiki> Myjoyonline nim ni buɣusi shɛli ni di nyɛla timeless record din daa di nasara ka di nyɛla binkumda maa nyɛŋsim mini di daa lahi mali bukaata n ti Ghana independence. High life baŋsim yaɣali ŋɔ daa nyɛla din labi nyaaŋa yuuni 1960s amaa E. T. Mensah  daa na kuli kpaŋdi la o maŋ lala yuma maa nyaaŋa. O daa nyɛla ŋun gbɛni kpalazuya ni Nigerian Trumpeter  Dr. Victor Abimbola Olaiya ka bi daa yihi Album di daa ka kpe naa. Highlife Giants of African vol. 1, bini daa yihi shɛli na yuuni 1983. 6c82rt6kw422lr8nb4yr4aux7npiz26 136072 136071 2026-05-10T14:57:34Z Maltima Rabia 5146 Added content 136072 wikitext text/x-wiki Emmanuel Tettey Mensah ( 31 May 1919 - 18 July 1996) daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolidi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa. Piligu yuma Mensah nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli May biɛɣu pihitani yi dali yuuni 1919 Ussher tiŋpuuni, Ankara, din bɛ Gold Coast, West Africa. O daa nyɛla ŋun tuu chanŋ gomlanti shikuru o piligu shikuru ni ka daa yoli nyaaŋa n chanŋ Accra High School. O yuun pia ni ayini o daa nyɛla ŋun  bohim Kalamboo piɛbu lala gomlanti shikuru maa laɣigu shɛli din daa jɛndi yila polo maa ni ka yuuni 1932 puuni o daa nyɛla ŋun piligi Piccolo ŋmɛbu mini kalamboo piɛbu Accra Orchestra, din daa nyɛ shikuru bihi ban zaŋsim bɛ bin kumda ni laɣigu. Ŋun daa nyɛla lala Accra Orchestra maa toondana daa nyɛla Karimba, Joe Lamptey ŋun daa nyɛ ŋun laɣim bi pola ban mali binkumda baŋsim n zaŋ kpa lala laɣigu maa. Mensah daa nyɛla ŋun daa bi chɛ Orchestra maa ŋmɛbu amaa ka daa nyɛ ŋun bohim alto-saxophone gba ŋmɛbu. O yila tuma ŋɔ daa nyɛla bini ti shɛli zaŋsim saha shɛli o ni daa pa piligi ariziki kun niŋ o mamaŋ yila puuni ka di nyɛla o nyɛrila laɣari maa o ni daa yoogi pharmacy shɛli ma ni. E. T. Mensah daa nyɛla ŋun mali bɛli ka o nyɛ bidibiga ŋun daa nyɛ Yebuah Mensa  ŋun gba daa nyɛ toondana n ri Orchestra wawari ba Gold Coast puuni. Yebuah Mensa mini o tizobila E. T. Mensah daa nyɛla ban kpa Accra Rrhythmic  Orchestra din daa nyɛ di daa di Lambeth Walk Dance Competition pini yuuni 1939 King George  Memorial Hall  puuni, bini pa bolindi shɛli  Parliament House din bɛ Ghana tiŋgbani maa. Tempos mini bahigu tuma Tempos laɣigu maa zaɣa maŋli nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 1946 ka di daa nyɛ Jam Session din daa laɣim European linjima ni ma ka di nyɛla din bɛ Ankara. Bi daa nyɛla ban ŋmɛra n ti Army wahi mini Accra clubs. Saha sunsuni ka Afrika yilli yilidiba daa nyɛla ban zaani European zaashɛi hali ka fi ti pa lɛbigi Afrikan noli, ka Joe Kelly mini Guy Warren daa nyɛ ban bɛ di tooni. Mensah daa nyɛla ŋun kpɛ lala laɣigu ŋɔ ni yuuni1947. Di daa bi yuugi ka bi daa nyɛ ban wali taba, amaa shɛb daa lahi kpa shɛli ka Mensah nyɛla di toondana . Yuuni 1953  E. T. Mensah mini Tempos nim daa nyɛla ban go n gili Britain tiŋgbani. Laɣigu nyɛla duniya zaa ni daa baŋ shɛli yɛla ka yuuni 1957 Mensah daa nyɛ ŋun lo kpalanzuya n gbɛni Louis Armstrong. Mensah notable composition maa puuni shɛli n nyɛ <nowiki>''Ghana Freedom''</nowiki> Myjoyonline nim ni buɣusi shɛli ni di nyɛla timeless record din daa di nasara ka di nyɛla binkumda maa nyɛŋsim mini di daa lahi mali bukaata n ti Ghana independence. High life baŋsim yaɣali ŋɔ daa nyɛla din labi nyaaŋa yuuni 1960s amaa E. T. Mensah  daa na kuli kpaŋdi la o maŋ lala yuma maa nyaaŋa. O daa nyɛla ŋun gbɛni kpalazuya ni Nigerian Trumpeter  Dr. Victor Abimbola Olaiya ka bi daa yihi Album di daa ka kpe naa. Highlife Giants of African vol. 1, bini daa yihi shɛli na yuuni 1983. == Discography == ; E. T. Mensah mini Tempos * ''King of Highlife Anthology'', four-CD box (2015, RetroAfrica) ; Yiliyindiba ban tim o nua * ''The Rough Guide to West African Music'' (1996, World Music Network) * ''The Rough Guide to Highlife'' (2003, World Music Network) nl9qjio1iplma6vnycsynm1v0ptvaex 136073 136072 2026-05-10T14:58:42Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 136073 wikitext text/x-wiki '''Emmanuel Tettey Mensah''' ( 31 May 1919 - 18 July 1996) daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolidi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa. Piligu yuma Mensah nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli May biɛɣu pihitani yi dali yuuni 1919 Ussher tiŋpuuni, Ankara, din bɛ Gold Coast, West Africa. O daa nyɛla ŋun tuu chanŋ gomlanti shikuru o piligu shikuru ni ka daa yoli nyaaŋa n chanŋ Accra High School. O yuun pia ni ayini o daa nyɛla ŋun  bohim Kalamboo piɛbu lala gomlanti shikuru maa laɣigu shɛli din daa jɛndi yila polo maa ni ka yuuni 1932 puuni o daa nyɛla ŋun piligi Piccolo ŋmɛbu mini kalamboo piɛbu Accra Orchestra, din daa nyɛ shikuru bihi ban zaŋsim bɛ bin kumda ni laɣigu. Ŋun daa nyɛla lala Accra Orchestra maa toondana daa nyɛla Karimba, Joe Lamptey ŋun daa nyɛ ŋun laɣim bi pola ban mali binkumda baŋsim n zaŋ kpa lala laɣigu maa. Mensah daa nyɛla ŋun daa bi chɛ Orchestra maa ŋmɛbu amaa ka daa nyɛ ŋun bohim alto-saxophone gba ŋmɛbu. O yila tuma ŋɔ daa nyɛla bini ti shɛli zaŋsim saha shɛli o ni daa pa piligi ariziki kun niŋ o mamaŋ yila puuni ka di nyɛla o nyɛrila laɣari maa o ni daa yoogi pharmacy shɛli ma ni. E. T. Mensah daa nyɛla ŋun mali bɛli ka o nyɛ bidibiga ŋun daa nyɛ Yebuah Mensa  ŋun gba daa nyɛ toondana n ri Orchestra wawari ba Gold Coast puuni. Yebuah Mensa mini o tizobila E. T. Mensah daa nyɛla ban kpa Accra Rrhythmic  Orchestra din daa nyɛ di daa di Lambeth Walk Dance Competition pini yuuni 1939 King George  Memorial Hall  puuni, bini pa bolindi shɛli  Parliament House din bɛ Ghana tiŋgbani maa. Tempos mini bahigu tuma Tempos laɣigu maa zaɣa maŋli nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 1946 ka di daa nyɛ Jam Session din daa laɣim European linjima ni ma ka di nyɛla din bɛ Ankara. Bi daa nyɛla ban ŋmɛra n ti Army wahi mini Accra clubs. Saha sunsuni ka Afrika yilli yilidiba daa nyɛla ban zaani European zaashɛi hali ka fi ti pa lɛbigi Afrikan noli, ka Joe Kelly mini Guy Warren daa nyɛ ban bɛ di tooni. Mensah daa nyɛla ŋun kpɛ lala laɣigu ŋɔ ni yuuni1947. Di daa bi yuugi ka bi daa nyɛ ban wali taba, amaa shɛb daa lahi kpa shɛli ka Mensah nyɛla di toondana . Yuuni 1953  E. T. Mensah mini Tempos nim daa nyɛla ban go n gili Britain tiŋgbani. Laɣigu nyɛla duniya zaa ni daa baŋ shɛli yɛla ka yuuni 1957 Mensah daa nyɛ ŋun lo kpalanzuya n gbɛni Louis Armstrong. Mensah notable composition maa puuni shɛli n nyɛ <nowiki>''Ghana Freedom''</nowiki> Myjoyonline nim ni buɣusi shɛli ni di nyɛla timeless record din daa di nasara ka di nyɛla binkumda maa nyɛŋsim mini di daa lahi mali bukaata n ti Ghana independence. High life baŋsim yaɣali ŋɔ daa nyɛla din labi nyaaŋa yuuni 1960s amaa E. T. Mensah  daa na kuli kpaŋdi la o maŋ lala yuma maa nyaaŋa. O daa nyɛla ŋun gbɛni kpalazuya ni Nigerian Trumpeter  Dr. Victor Abimbola Olaiya ka bi daa yihi Album di daa ka kpe naa. Highlife Giants of African vol. 1, bini daa yihi shɛli na yuuni 1983. == Discography == ; E. T. Mensah mini Tempos * ''King of Highlife Anthology'', four-CD box (2015, RetroAfrica) ; Yiliyindiba ban tim o nua * ''The Rough Guide to West African Music'' (1996, World Music Network) * ''The Rough Guide to Highlife'' (2003, World Music Network) a3kwi85dkizq5dlrzq2sx4s06559tvi 136074 136073 2026-05-10T15:06:05Z Maltima Rabia 5146 Added links 136074 wikitext text/x-wiki '''Emmanuel Tettey Mensah''' ( 31 May 1919 - 18 July 1996) daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolindi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa. Piligu yuma Mensah nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli May biɛɣu pihitani yi dali yuuni 1919 Ussher tiŋpuuni, [[Ankara]], din bɛ [[Gold Coast (British colony)|Gold Coast]], [[West Africa]]. O daa nyɛla ŋun tuu chanŋ gomlanti shikuru o piligu shikuru ni ka daa yoli nyaaŋa n chanŋ [[Accra High School|Accra High School.]] O yuun pia ni ayini o daa nyɛla ŋun  bohim Kalamboo piɛbu lala gomlanti shikuru maa laɣigu shɛli din daa jɛndi yila polo maa ni ka yuuni 1932 puuni o daa nyɛla ŋun piligi Piccolo ŋmɛbu mini kalamboo piɛbu Accra Orchestra, din daa nyɛ shikuru bihi ban zaŋsim bɛ bin kumda ni laɣigu. Ŋun daa nyɛla lala Accra Orchestra maa toondana daa nyɛla Karimba, Joe Lamptey ŋun daa nyɛ ŋun laɣim bi pola ban mali binkumda baŋsim n zaŋ kpa lala laɣigu maa. Mensah daa nyɛla ŋun daa bi chɛ Orchestra maa ŋmɛbu amaa ka daa nyɛ ŋun bohim alto-saxophone gba ŋmɛbu. O yila tuma ŋɔ daa nyɛla bini ti shɛli zaŋsim saha shɛli o ni daa pa piligi ariziki kun niŋ o mamaŋ yila puuni ka di nyɛla o nyɛrila laɣari maa o ni daa yoogi pharmacy shɛli ma ni. E. T. Mensah daa nyɛla ŋun mali bɛli ka o nyɛ bidibiga ŋun daa nyɛ Yebuah Mensa  ŋun gba daa nyɛ toondana n ri Orchestra wawari ba Gold Coast puuni. Yebuah Mensa mini o tizobila E. T. Mensah daa nyɛla ban kpa Accra Rrhythmic  Orchestra din daa nyɛ di daa di Lambeth Walk Dance Competition pini yuuni 1939 King George  Memorial Hall  puuni, bini pa bolindi shɛli  Parliament House din bɛ Ghana tiŋgbani maa. Tempos mini bahigu tuma Tempos laɣigu maa zaɣa maŋli nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 1946 ka di daa nyɛ Jam Session din daa laɣim European linjima ni ma ka di nyɛla din bɛ Ankara. Bi daa nyɛla ban ŋmɛra n ti Army wahi mini Accra clubs. Saha sunsuni ka Afrika yilli yilidiba daa nyɛla ban zaani European zaashɛi hali ka fi ti pa lɛbigi Afrikan noli, ka Joe Kelly mini Guy Warren daa nyɛ ban bɛ di tooni. Mensah daa nyɛla ŋun kpɛ lala laɣigu ŋɔ ni yuuni1947. Di daa bi yuugi ka bi daa nyɛ ban wali taba, amaa shɛb daa lahi kpa shɛli ka Mensah nyɛla di toondana . Yuuni 1953  E. T. Mensah mini Tempos nim daa nyɛla ban go n gili Britain tiŋgbani. Laɣigu nyɛla duniya zaa ni daa baŋ shɛli yɛla ka yuuni 1957 Mensah daa nyɛ ŋun lo kpalanzuya n gbɛni Louis Armstrong. Mensah notable composition maa puuni shɛli n nyɛ <nowiki>''Ghana Freedom''</nowiki> Myjoyonline nim ni buɣusi shɛli ni di nyɛla timeless record din daa di nasara ka di nyɛla binkumda maa nyɛŋsim mini di daa lahi mali bukaata n ti Ghana independence. High life baŋsim yaɣali ŋɔ daa nyɛla din labi nyaaŋa yuuni 1960s amaa E. T. Mensah  daa na kuli kpaŋdi la o maŋ lala yuma maa nyaaŋa. O daa nyɛla ŋun gbɛni kpalazuya ni Nigerian Trumpeter  Dr. Victor Abimbola Olaiya ka bi daa yihi Album di daa ka kpe naa. Highlife Giants of African vol. 1, bini daa yihi shɛli na yuuni 1983. == Discography == ; E. T. Mensah mini Tempos * ''King of Highlife Anthology'', four-CD box (2015, RetroAfrica) ; Yiliyindiba ban tim o nua * ''The Rough Guide to West African Music'' (1996, World Music Network) * ''The Rough Guide to Highlife'' (2003, World Music Network) 81w2fjv9w61lgwehdn0q8f6k3uqp4fi 136075 136074 2026-05-10T15:06:36Z Maltima Rabia 5146 Added heading 136075 wikitext text/x-wiki '''Emmanuel Tettey Mensah''' ( 31 May 1919 - 18 July 1996) daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolindi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa. == Piligu yuma == Mensah nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli May biɛɣu pihitani yi dali yuuni 1919 Ussher tiŋpuuni, [[Ankara]], din bɛ [[Gold Coast (British colony)|Gold Coast]], [[West Africa]]. O daa nyɛla ŋun tuu chanŋ gomlanti shikuru o piligu shikuru ni ka daa yoli nyaaŋa n chanŋ [[Accra High School|Accra High School.]] O yuun pia ni ayini o daa nyɛla ŋun  bohim Kalamboo piɛbu lala gomlanti shikuru maa laɣigu shɛli din daa jɛndi yila polo maa ni ka yuuni 1932 puuni o daa nyɛla ŋun piligi Piccolo ŋmɛbu mini kalamboo piɛbu Accra Orchestra, din daa nyɛ shikuru bihi ban zaŋsim bɛ bin kumda ni laɣigu. Ŋun daa nyɛla lala Accra Orchestra maa toondana daa nyɛla Karimba, Joe Lamptey ŋun daa nyɛ ŋun laɣim bi pola ban mali binkumda baŋsim n zaŋ kpa lala laɣigu maa. Mensah daa nyɛla ŋun daa bi chɛ Orchestra maa ŋmɛbu amaa ka daa nyɛ ŋun bohim alto-saxophone gba ŋmɛbu. O yila tuma ŋɔ daa nyɛla bini ti shɛli zaŋsim saha shɛli o ni daa pa piligi ariziki kun niŋ o mamaŋ yila puuni ka di nyɛla o nyɛrila laɣari maa o ni daa yoogi pharmacy shɛli ma ni. E. T. Mensah daa nyɛla ŋun mali bɛli ka o nyɛ bidibiga ŋun daa nyɛ Yebuah Mensa  ŋun gba daa nyɛ toondana n ri Orchestra wawari ba Gold Coast puuni. Yebuah Mensa mini o tizobila E. T. Mensah daa nyɛla ban kpa Accra Rrhythmic  Orchestra din daa nyɛ di daa di Lambeth Walk Dance Competition pini yuuni 1939 King George  Memorial Hall  puuni, bini pa bolindi shɛli  Parliament House din bɛ Ghana tiŋgbani maa. == Tempos mini bahigu tuma == Tempos laɣigu maa zaɣa maŋli nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 1946 ka di daa nyɛ Jam Session din daa laɣim European linjima ni ma ka di nyɛla din bɛ Ankara. Bi daa nyɛla ban ŋmɛra n ti Army wahi mini Accra clubs. Saha sunsuni ka Afrika yilli yilidiba daa nyɛla ban zaani European zaashɛi hali ka fi ti pa lɛbigi Afrikan noli, ka Joe Kelly mini Guy Warren daa nyɛ ban bɛ di tooni. Mensah daa nyɛla ŋun kpɛ lala laɣigu ŋɔ ni yuuni1947. Di daa bi yuugi ka bi daa nyɛ ban wali taba, amaa shɛb daa lahi kpa shɛli ka Mensah nyɛla di toondana . Yuuni 1953  E. T. Mensah mini Tempos nim daa nyɛla ban go n gili Britain tiŋgbani. Laɣigu nyɛla duniya zaa ni daa baŋ shɛli yɛla ka yuuni 1957 Mensah daa nyɛ ŋun lo kpalanzuya n gbɛni Louis Armstrong. Mensah notable composition maa puuni shɛli n nyɛ <nowiki>''Ghana Freedom''</nowiki> Myjoyonline nim ni buɣusi shɛli ni di nyɛla timeless record din daa di nasara ka di nyɛla binkumda maa nyɛŋsim mini di daa lahi mali bukaata n ti Ghana independence. High life baŋsim yaɣali ŋɔ daa nyɛla din labi nyaaŋa yuuni 1960s amaa E. T. Mensah  daa na kuli kpaŋdi la o maŋ lala yuma maa nyaaŋa. O daa nyɛla ŋun gbɛni kpalazuya ni Nigerian Trumpeter  Dr. Victor Abimbola Olaiya ka bi daa yihi Album di daa ka kpe naa. Highlife Giants of African vol. 1, bini daa yihi shɛli na yuuni 1983. == Discography == ; E. T. Mensah mini Tempos * ''King of Highlife Anthology'', four-CD box (2015, RetroAfrica) ; Yiliyindiba ban tim o nua * ''The Rough Guide to West African Music'' (1996, World Music Network) * ''The Rough Guide to Highlife'' (2003, World Music Network) c0cf8cpfmjs8smwg8nrezsejpp4zmyb 136076 136075 2026-05-10T15:12:59Z Maltima Rabia 5146 Added references 136076 wikitext text/x-wiki '''Emmanuel Tettey Mensah''' ( 31 May 1919<ref>{{Cite web|title=Ghana's Highlife Music Collection : E.T. Mensah|url=https://www.fondation-langlois.org/html/e/page.php?NumPage=2278|access-date=2026-05-10|website=www.fondation-langlois.org}}</ref> - 18 July 1996)<ref>{{Cite web|title=E.T. Mensah Songs, Albums, Reviews, Bio & More...|url=https://www.allmusic.com/artist/et-mensah-mn0000163663|access-date=2026-05-10|website=AllMusic|language=en}}</ref> daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolindi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa.<ref>{{Cite web|title=Artists, E.T. Mensah & his Tempos Band, Band history & gallery – afrodisc.com|url=http://afrodisc.com/artists/artists-e-t-mensah-his-tempos-band/artists-e-t-mensah-his-tempos-band-band-history-gallery/|access-date=2026-05-10|website=afrodisc.com|language=en-US}}</ref> == Piligu yuma == Mensah nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli May biɛɣu pihitani yi dali yuuni 1919 Ussher tiŋpuuni, [[Ankara]], din bɛ [[Gold Coast (British colony)|Gold Coast]], [[West Africa]]. O daa nyɛla ŋun tuu chanŋ gomlanti shikuru o piligu shikuru ni ka daa yoli nyaaŋa n chanŋ [[Accra High School|Accra High School.]] O yuun pia ni ayini o daa nyɛla ŋun  bohim Kalamboo piɛbu lala gomlanti shikuru maa laɣigu shɛli din daa jɛndi yila polo maa ni ka yuuni 1932 puuni o daa nyɛla ŋun piligi Piccolo ŋmɛbu mini kalamboo piɛbu Accra Orchestra, din daa nyɛ shikuru bihi ban zaŋsim bɛ bin kumda ni laɣigu. Ŋun daa nyɛla lala Accra Orchestra maa toondana daa nyɛla Karimba, Joe Lamptey ŋun daa nyɛ ŋun laɣim bi pola ban mali binkumda baŋsim n zaŋ kpa lala laɣigu maa. Mensah daa nyɛla ŋun daa bi chɛ Orchestra maa ŋmɛbu amaa ka daa nyɛ ŋun bohim alto-saxophone gba ŋmɛbu. O yila tuma ŋɔ daa nyɛla bini ti shɛli zaŋsim saha shɛli o ni daa pa piligi ariziki kun niŋ o mamaŋ yila puuni ka di nyɛla o nyɛrila laɣari maa o ni daa yoogi pharmacy shɛli ma ni. E. T. Mensah daa nyɛla ŋun mali bɛli ka o nyɛ bidibiga ŋun daa nyɛ Yebuah Mensa  ŋun gba daa nyɛ toondana n ri Orchestra wawari ba Gold Coast puuni. Yebuah Mensa mini o tizobila E. T. Mensah daa nyɛla ban kpa Accra Rrhythmic  Orchestra din daa nyɛ di daa di Lambeth Walk Dance Competition pini yuuni 1939 King George  Memorial Hall  puuni, bini pa bolindi shɛli  Parliament House din bɛ Ghana tiŋgbani maa. == Tempos mini bahigu tuma == Tempos laɣigu maa zaɣa maŋli nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 1946 ka di daa nyɛ Jam Session din daa laɣim European linjima ni ma ka di nyɛla din bɛ Ankara. Bi daa nyɛla ban ŋmɛra n ti Army wahi mini Accra clubs. Saha sunsuni ka Afrika yilli yilidiba daa nyɛla ban zaani European zaashɛi hali ka fi ti pa lɛbigi Afrikan noli, ka Joe Kelly mini Guy Warren daa nyɛ ban bɛ di tooni. Mensah daa nyɛla ŋun kpɛ lala laɣigu ŋɔ ni yuuni1947. Di daa bi yuugi ka bi daa nyɛ ban wali taba, amaa shɛb daa lahi kpa shɛli ka Mensah nyɛla di toondana . Yuuni 1953  E. T. Mensah mini Tempos nim daa nyɛla ban go n gili Britain tiŋgbani. Laɣigu nyɛla duniya zaa ni daa baŋ shɛli yɛla ka yuuni 1957 Mensah daa nyɛ ŋun lo kpalanzuya n gbɛni Louis Armstrong. Mensah notable composition maa puuni shɛli n nyɛ <nowiki>''Ghana Freedom''</nowiki> Myjoyonline nim ni buɣusi shɛli ni di nyɛla timeless record din daa di nasara ka di nyɛla binkumda maa nyɛŋsim mini di daa lahi mali bukaata n ti Ghana independence. High life baŋsim yaɣali ŋɔ daa nyɛla din labi nyaaŋa yuuni 1960s amaa E. T. Mensah  daa na kuli kpaŋdi la o maŋ lala yuma maa nyaaŋa. O daa nyɛla ŋun gbɛni kpalazuya ni Nigerian Trumpeter  Dr. Victor Abimbola Olaiya ka bi daa yihi Album di daa ka kpe naa. Highlife Giants of African vol. 1, bini daa yihi shɛli na yuuni 1983. == Discography == ; E. T. Mensah mini Tempos * ''King of Highlife Anthology'', four-CD box (2015, RetroAfrica) ; Yiliyindiba ban tim o nua * ''The Rough Guide to West African Music'' (1996, World Music Network) * ''The Rough Guide to Highlife'' (2003, World Music Network) o1zffv210mog86ugqttbqa2tsj4lci3 136077 136076 2026-05-10T15:28:59Z Maltima Rabia 5146 Added references 136077 wikitext text/x-wiki '''Emmanuel Tettey Mensah''' ( 31 May 1919<ref>{{Cite web|title=Ghana's Highlife Music Collection : E.T. Mensah|url=https://www.fondation-langlois.org/html/e/page.php?NumPage=2278|access-date=2026-05-10|website=www.fondation-langlois.org}}</ref> - 18 July 1996)<ref>{{Cite web|title=E.T. Mensah Songs, Albums, Reviews, Bio & More...|url=https://www.allmusic.com/artist/et-mensah-mn0000163663|access-date=2026-05-10|website=AllMusic|language=en}}</ref> daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolindi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa.<ref>{{Cite web|title=Artists, E.T. Mensah & his Tempos Band, Band history & gallery – afrodisc.com|url=http://afrodisc.com/artists/artists-e-t-mensah-his-tempos-band/artists-e-t-mensah-his-tempos-band-band-history-gallery/|access-date=2026-05-10|website=afrodisc.com|language=en-US}}</ref> == Piligu yuma == Mensah nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli May biɛɣu pihitani yi dali yuuni 1919 Ussher tiŋpuuni, [[Ankara]], din bɛ [[Gold Coast (British colony)|Gold Coast]], [[West Africa]]. O daa nyɛla ŋun tuu chanŋ gomlanti shikuru o piligu shikuru ni ka daa yoli nyaaŋa n chanŋ [[Accra High School|Accra High School.]] O yuun pia ni ayini o daa nyɛla ŋun  bohim Kalamboo piɛbu lala gomlanti shikuru maa laɣigu shɛli din daa jɛndi yila polo maa ni ka yuuni 1932 puuni o daa nyɛla ŋun piligi Piccolo ŋmɛbu mini kalamboo piɛbu Accra Orchestra, din daa nyɛ shikuru bihi ban zaŋsim bɛ bin kumda ni laɣigu. Ŋun daa nyɛla lala Accra Orchestra maa toondana daa nyɛla Karimba, Joe Lamptey ŋun daa nyɛ ŋun laɣim bi pola ban mali binkumda baŋsim n zaŋ kpa lala laɣigu maa. Mensah daa nyɛla ŋun daa bi chɛ Orchestra maa ŋmɛbu amaa ka daa nyɛ ŋun bohim alto-saxophone gba ŋmɛbu. O yila tuma ŋɔ daa nyɛla bini ti shɛli zaŋsim saha shɛli o ni daa pa piligi ariziki kun niŋ o mamaŋ yila puuni ka di nyɛla o nyɛrila laɣari maa o ni daa yoogi pharmacy shɛli ma ni.<ref>{{Cite web|title=Images for E. T. Mensah And His Tempo's Band* - E. T. Mensah And His Tempo's Band|url=https://www.discogs.com/release/3669494-E-T-Mensah-And-His-Tempos-Band/images|access-date=2026-05-10|website=www.discogs.com}}</ref> E. T. Mensah daa nyɛla ŋun mali bɛli ka o nyɛ bidibiga ŋun daa nyɛ Yebuah Mensa  ŋun gba daa nyɛ toondana n ri Orchestra wawari ba Gold Coast puuni. Yebuah Mensa mini o tizobila E. T. Mensah daa nyɛla ban kpa Accra Rrhythmic  Orchestra din daa nyɛ di daa di Lambeth Walk Dance Competition pini yuuni 1939 King George  Memorial Hall  puuni, bini pa bolindi shɛli  Parliament House din bɛ Ghana tiŋgbani maa. == Tempos mini bahigu tuma == Tempos laɣigu maa zaɣa maŋli nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 1946 ka di daa nyɛ Jam Session din daa laɣim European linjima ni ma ka di nyɛla din bɛ Ankara. Bi daa nyɛla ban ŋmɛra n ti Army wahi mini Accra clubs. Saha sunsuni ka Afrika yilli yilidiba daa nyɛla ban zaani European zaashɛi hali ka fi ti pa lɛbigi Afrikan noli, ka Joe Kelly mini Guy Warren daa nyɛ ban bɛ di tooni. Mensah daa nyɛla ŋun kpɛ lala laɣigu ŋɔ ni yuuni1947. Di daa bi yuugi ka bi daa nyɛ ban wali taba, amaa shɛb daa lahi kpa shɛli ka Mensah nyɛla di toondana . Yuuni 1953  E. T. Mensah mini Tempos nim daa nyɛla ban go n gili Britain tiŋgbani. Laɣigu nyɛla duniya zaa ni daa baŋ shɛli yɛla ka yuuni 1957 Mensah daa nyɛ ŋun lo kpalanzuya n gbɛni Louis Armstrong. Mensah notable composition maa puuni shɛli n nyɛ <nowiki>''Ghana Freedom''</nowiki> Myjoyonline nim ni buɣusi shɛli ni di nyɛla timeless record din daa di nasara ka di nyɛla binkumda maa nyɛŋsim mini di daa lahi mali bukaata n ti Ghana independence.<ref name=":0">{{Cite web|date=2025-03-05|title=Legend of the week - E.T. Mensah - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/legend-of-the-week-e-t-mensah/|access-date=2026-05-10|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> High life baŋsim yaɣali ŋɔ daa nyɛla din labi nyaaŋa yuuni 1960s amaa E. T. Mensah  daa na kuli kpaŋdi la o maŋ lala yuma maa nyaaŋa.<ref>{{Cite web|title=E. T. Mensah: Afropop Artist -- Ghana, West Africa|url=http://afropop.org/explore/artist_info/ID/29/E.%20T.%20Mensah|access-date=2026-05-10|website=afropop.org}}</ref> O daa nyɛla ŋun gbɛni kpalazuya ni Nigerian Trumpeter  Dr. Victor Abimbola Olaiya ka bi daa yihi Album di daa ka kpe naa.<ref>{{Cite web|title=worldservice - Victor Olaiya - 50 years of ingenious highlife on stage|url=https://sites.google.com/site/wrldsrv/blog-additions-1/victor-olaiya---50-years-of-ingenious-highlife-on-stage|access-date=2026-05-10|website=sites.google.com|language=en-US}}</ref> Highlife Giants of African vol. 1, bini daa yihi shɛli na yuuni 1983.<ref name=":0" /> == Discography == ; E. T. Mensah mini Tempos * ''King of Highlife Anthology'', four-CD box (2015, RetroAfrica) ; Yiliyindiba ban tim o nua * ''The Rough Guide to West African Music'' (1996, World Music Network) * ''The Rough Guide to Highlife'' (2003, World Music Network) mklv0b73bg0qebudishsayvh6likysw 136078 136077 2026-05-10T15:31:31Z Maltima Rabia 5146 Added heading 136078 wikitext text/x-wiki '''Emmanuel Tettey Mensah''' ( 31 May 1919<ref>{{Cite web|title=Ghana's Highlife Music Collection : E.T. Mensah|url=https://www.fondation-langlois.org/html/e/page.php?NumPage=2278|access-date=2026-05-10|website=www.fondation-langlois.org}}</ref> - 18 July 1996)<ref>{{Cite web|title=E.T. Mensah Songs, Albums, Reviews, Bio & More...|url=https://www.allmusic.com/artist/et-mensah-mn0000163663|access-date=2026-05-10|website=AllMusic|language=en}}</ref> daa nyɛla Ghanaian yilyiinda so bini daa bolindi <nowiki>''</nowiki>King of Highlife<nowiki>''</nowiki> yila yaɣali. O daa nyɛla Tempos nim tooindana ban daa nyɛ laɣagu shɛba ban yuli daa wuligi n gili West Africa.<ref>{{Cite web|title=Artists, E.T. Mensah & his Tempos Band, Band history & gallery – afrodisc.com|url=http://afrodisc.com/artists/artists-e-t-mensah-his-tempos-band/artists-e-t-mensah-his-tempos-band-band-history-gallery/|access-date=2026-05-10|website=afrodisc.com|language=en-US}}</ref> == Piligu yuma == Mensah nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli May biɛɣu pihitani yi dali yuuni 1919 Ussher tiŋpuuni, [[Ankara]], din bɛ [[Gold Coast (British colony)|Gold Coast]], [[West Africa]]. O daa nyɛla ŋun tuu chanŋ gomlanti shikuru o piligu shikuru ni ka daa yoli nyaaŋa n chanŋ [[Accra High School|Accra High School.]] O yuun pia ni ayini o daa nyɛla ŋun  bohim Kalamboo piɛbu lala gomlanti shikuru maa laɣigu shɛli din daa jɛndi yila polo maa ni ka yuuni 1932 puuni o daa nyɛla ŋun piligi Piccolo ŋmɛbu mini kalamboo piɛbu Accra Orchestra, din daa nyɛ shikuru bihi ban zaŋsim bɛ bin kumda ni laɣigu. Ŋun daa nyɛla lala Accra Orchestra maa toondana daa nyɛla Karimba, Joe Lamptey ŋun daa nyɛ ŋun laɣim bi pola ban mali binkumda baŋsim n zaŋ kpa lala laɣigu maa. Mensah daa nyɛla ŋun daa bi chɛ Orchestra maa ŋmɛbu amaa ka daa nyɛ ŋun bohim alto-saxophone gba ŋmɛbu. O yila tuma ŋɔ daa nyɛla bini ti shɛli zaŋsim saha shɛli o ni daa pa piligi ariziki kun niŋ o mamaŋ yila puuni ka di nyɛla o nyɛrila laɣari maa o ni daa yoogi pharmacy shɛli ma ni.<ref>{{Cite web|title=Images for E. T. Mensah And His Tempo's Band* - E. T. Mensah And His Tempo's Band|url=https://www.discogs.com/release/3669494-E-T-Mensah-And-His-Tempos-Band/images|access-date=2026-05-10|website=www.discogs.com}}</ref> E. T. Mensah daa nyɛla ŋun mali bɛli ka o nyɛ bidibiga ŋun daa nyɛ Yebuah Mensa  ŋun gba daa nyɛ toondana n ri Orchestra wawari ba Gold Coast puuni. Yebuah Mensa mini o tizobila E. T. Mensah daa nyɛla ban kpa Accra Rrhythmic  Orchestra din daa nyɛ di daa di Lambeth Walk Dance Competition pini yuuni 1939 King George  Memorial Hall  puuni, bini pa bolindi shɛli  Parliament House din bɛ Ghana tiŋgbani maa. == Tempos mini bahigu tuma == Tempos laɣigu maa zaɣa maŋli nyɛla bini daa kpa shɛli yuuni 1946 ka di daa nyɛ Jam Session din daa laɣim European linjima ni ma ka di nyɛla din bɛ Ankara. Bi daa nyɛla ban ŋmɛra n ti Army wahi mini Accra clubs. Saha sunsuni ka Afrika yilli yilidiba daa nyɛla ban zaani European zaashɛi hali ka fi ti pa lɛbigi Afrikan noli, ka Joe Kelly mini Guy Warren daa nyɛ ban bɛ di tooni. Mensah daa nyɛla ŋun kpɛ lala laɣigu ŋɔ ni yuuni1947. Di daa bi yuugi ka bi daa nyɛ ban wali taba, amaa shɛb daa lahi kpa shɛli ka Mensah nyɛla di toondana . Yuuni 1953  E. T. Mensah mini Tempos nim daa nyɛla ban go n gili Britain tiŋgbani. Laɣigu nyɛla duniya zaa ni daa baŋ shɛli yɛla ka yuuni 1957 Mensah daa nyɛ ŋun lo kpalanzuya n gbɛni Louis Armstrong. Mensah notable composition maa puuni shɛli n nyɛ <nowiki>''Ghana Freedom''</nowiki> Myjoyonline nim ni buɣusi shɛli ni di nyɛla timeless record din daa di nasara ka di nyɛla binkumda maa nyɛŋsim mini di daa lahi mali bukaata n ti Ghana independence.<ref name=":0">{{Cite web|date=2025-03-05|title=Legend of the week - E.T. Mensah - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/legend-of-the-week-e-t-mensah/|access-date=2026-05-10|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> High life baŋsim yaɣali ŋɔ daa nyɛla din labi nyaaŋa yuuni 1960s amaa E. T. Mensah  daa na kuli kpaŋdi la o maŋ lala yuma maa nyaaŋa.<ref>{{Cite web|title=E. T. Mensah: Afropop Artist -- Ghana, West Africa|url=http://afropop.org/explore/artist_info/ID/29/E.%20T.%20Mensah|access-date=2026-05-10|website=afropop.org}}</ref> O daa nyɛla ŋun gbɛni kpalazuya ni Nigerian Trumpeter  Dr. Victor Abimbola Olaiya ka bi daa yihi Album di daa ka kpe naa.<ref>{{Cite web|title=worldservice - Victor Olaiya - 50 years of ingenious highlife on stage|url=https://sites.google.com/site/wrldsrv/blog-additions-1/victor-olaiya---50-years-of-ingenious-highlife-on-stage|access-date=2026-05-10|website=sites.google.com|language=en-US}}</ref> Highlife Giants of African vol. 1, bini daa yihi shɛli na yuuni 1983.<ref name=":0" /> == Discography == ; E. T. Mensah mini Tempos * ''King of Highlife Anthology'', four-CD box (2015, RetroAfrica) ; Yiliyindiba ban tim o nua * ''The Rough Guide to West African Music'' (1996, World Music Network) * ''The Rough Guide to Highlife'' (2003, World Music Network) == Kundivihira == qtwzr3tw31iwpy0gcgkbby8epjhfu76 Félicité 0 33093 136093 2026-05-10T20:58:37Z K.D.Nburidiba 4111 Created an article 136093 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai. 9zsnrjdpwlvksthwgut2ntw0slhu5o7 136094 136093 2026-05-10T21:03:44Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136094 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai. Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa. ar5psfib6osth07hag3gswfd8m6mzet 136095 136094 2026-05-10T21:11:13Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136095 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai. Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa. Yuuni 2017 Africa sinii shikuru pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla. 863v7gkuv2bnwiffo2zihnjir7tqw8l 136096 136095 2026-05-10T21:19:58Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136096 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai. Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa. Yuuni 2017 Africa sinii shikuru pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla. Bɛ daa piili mi ka di nyɛ Senegale nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka Senegal nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ Europe nima. pbw7zg4x0ixbefck4gkpbw0de2mbkyp 136097 136096 2026-05-10T21:25:36Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 136097 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai. Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa. Yuuni 2017 Africa sinii shikuru pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla. Bɛ daa piili mi ka di nyɛ Senegale nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka Senegal nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ Europe nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia ashibiti ni yɛltɔɣa. 6l9qwai1cpzzgcsby6ygctpf606vwrc 136098 136097 2026-05-10T21:28:35Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 136098 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai. Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa. Yuuni 2017 Africa sinii shikuru pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla. Bɛ daa piili mi ka di nyɛ Senegale nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka Senegal nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ Europe nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia ashibiti ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves ot6s0i9xkb53cab0xt6u2q2v4ioe2xs 136099 136098 2026-05-10T21:29:36Z K.D.Nburidiba 4111 Added a heading 136099 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai. Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa. Yuuni 2017 Africa sinii shikuru pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla. Bɛ daa piili mi ka di nyɛ Senegale nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka Senegal nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ Europe nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia ashibiti ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves == Kundivihira == ntsagu5c6iuvu1rj9qweelfb514vvh3 136100 136099 2026-05-10T21:31:48Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 136100 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai.<ref>{{Cite web|date=2016-01-07|title=Alain Gomis puts the finishing touches to Félicité|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/303254/|access-date=2026-05-10|website=Cineuropa - the best of european cinema|language=en}}</ref> Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa. Yuuni 2017 Africa sinii shikuru pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla. Bɛ daa piili mi ka di nyɛ Senegale nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka Senegal nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ Europe nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia ashibiti ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves == Kundivihira == r17shiczbz6eg3qzek7rjveiq100x3c 136101 136100 2026-05-10T21:36:01Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 136101 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai.<ref>{{Cite web|date=2016-01-07|title=Alain Gomis puts the finishing touches to Félicité|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/303254/|access-date=2026-05-10|website=Cineuropa - the best of european cinema|language=en}}</ref> Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa.<ref>{{Cite journal|last=Ірина ЗУБАВІНА|date=2019-12-05|title=Paradoxes and resonances of Berlinale-2019|url=https://doi.org/10.31500/2309-8813.15.2019.185928|journal=CONTEMPORARY ART|issue=15|pages=131–138|doi=10.31500/2309-8813.15.2019.185928|issn=2663-0362}}</ref> Yuuni 2017 Africa sinii shikuru pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla. Bɛ daa piili mi ka di nyɛ Senegale nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka Senegal nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ Europe nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia ashibiti ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves == Kundivihira == 95ca62xjslwrh3qrdcwlgyuz5gsz5d8 136103 136101 2026-05-10T21:38:48Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 136103 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai.<ref>{{Cite web|date=2016-01-07|title=Alain Gomis puts the finishing touches to Félicité|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/303254/|access-date=2026-05-10|website=Cineuropa - the best of european cinema|language=en}}</ref> Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa.<ref>{{Cite journal|last=Ірина ЗУБАВІНА|date=2019-12-05|title=Paradoxes and resonances of Berlinale-2019|url=https://doi.org/10.31500/2309-8813.15.2019.185928|journal=CONTEMPORARY ART|issue=15|pages=131–138|doi=10.31500/2309-8813.15.2019.185928|issn=2663-0362}}</ref><ref>{{Citation|last=Keene|first=Ann T.|title=Schickel, Richard Warren (10 February 1933–18 February 2017), author and film critic|date=2021-07-22|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.013.369310|work=American National Biography Online|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-860669-7|access-date=2026-05-10}}</ref> Yuuni 2017 Africa sinii shikuru pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla. Bɛ daa piili mi ka di nyɛ Senegale nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka Senegal nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ Europe nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia ashibiti ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves == Kundivihira == 7vhnt8atensd6gwrflkvf2heu6w34wf 136105 136103 2026-05-10T21:41:55Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 136105 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 Senegale nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai.<ref>{{Cite web|date=2016-01-07|title=Alain Gomis puts the finishing touches to Félicité|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/303254/|access-date=2026-05-10|website=Cineuropa - the best of european cinema|language=en}}</ref> Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa.<ref>{{Cite journal|last=Ірина ЗУБАВІНА|date=2019-12-05|title=Paradoxes and resonances of Berlinale-2019|url=https://doi.org/10.31500/2309-8813.15.2019.185928|journal=CONTEMPORARY ART|issue=15|pages=131–138|doi=10.31500/2309-8813.15.2019.185928|issn=2663-0362}}</ref><ref>{{Citation|last=Keene|first=Ann T.|title=Schickel, Richard Warren (10 February 1933–18 February 2017), author and film critic|date=2021-07-22|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.013.369310|work=American National Biography Online|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-860669-7|access-date=2026-05-10}}</ref> Yuuni 2017 Africa sinii shikuru pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla.<ref>{{Cite web|last=Awojulugbe|first=Oluseyi|date=2017-07-16|title=Nigerian actors fail to shine at African Movie Academy Awards|url=https://lifestyle.thecable.ng/senegal-nigeria-best-film-amaa/|access-date=2026-05-10|website=TheCable Lifestyle|language=en-US}}</ref> Bɛ daa piili mi ka di nyɛ Senegale nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka Senegal nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ Europe nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia ashibiti ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves == Kundivihira == tk7fkla7nei895qg0bb4k26emag9n95 136106 136105 2026-05-10T21:44:02Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 136106 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 [[Senegal|Senegale]] nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai.<ref>{{Cite web|date=2016-01-07|title=Alain Gomis puts the finishing touches to Félicité|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/303254/|access-date=2026-05-10|website=Cineuropa - the best of european cinema|language=en}}</ref> Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii chuɣu puhibu ni Berlin tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa.<ref>{{Cite journal|last=Ірина ЗУБАВІНА|date=2019-12-05|title=Paradoxes and resonances of Berlinale-2019|url=https://doi.org/10.31500/2309-8813.15.2019.185928|journal=CONTEMPORARY ART|issue=15|pages=131–138|doi=10.31500/2309-8813.15.2019.185928|issn=2663-0362}}</ref><ref>{{Citation|last=Keene|first=Ann T.|title=Schickel, Richard Warren (10 February 1933–18 February 2017), author and film critic|date=2021-07-22|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.013.369310|work=American National Biography Online|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-860669-7|access-date=2026-05-10}}</ref> Yuuni 2017 Africa sinii shikuru pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla.<ref>{{Cite web|last=Awojulugbe|first=Oluseyi|date=2017-07-16|title=Nigerian actors fail to shine at African Movie Academy Awards|url=https://lifestyle.thecable.ng/senegal-nigeria-best-film-amaa/|access-date=2026-05-10|website=TheCable Lifestyle|language=en-US}}</ref> Bɛ daa piili mi ka di nyɛ Senegale nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka Senegal nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ Europe nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia ashibiti ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves == Kundivihira == sm0smyrqdjt1uy8m8eosnlw25mtlng0 136107 136106 2026-05-10T21:46:58Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 136107 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 [[Senegal|Senegale]] nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai.<ref>{{Cite web|date=2016-01-07|title=Alain Gomis puts the finishing touches to Félicité|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/303254/|access-date=2026-05-10|website=Cineuropa - the best of european cinema|language=en}}</ref> Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii [[chuɣu]] puhibu ni [[Berlin]] tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa.<ref>{{Cite journal|last=Ірина ЗУБАВІНА|date=2019-12-05|title=Paradoxes and resonances of Berlinale-2019|url=https://doi.org/10.31500/2309-8813.15.2019.185928|journal=CONTEMPORARY ART|issue=15|pages=131–138|doi=10.31500/2309-8813.15.2019.185928|issn=2663-0362}}</ref><ref>{{Citation|last=Keene|first=Ann T.|title=Schickel, Richard Warren (10 February 1933–18 February 2017), author and film critic|date=2021-07-22|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.013.369310|work=American National Biography Online|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-860669-7|access-date=2026-05-10}}</ref> Yuuni 2017 [[Afrika|Africa]] sinii [[shikuru]] pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla.<ref>{{Cite web|last=Awojulugbe|first=Oluseyi|date=2017-07-16|title=Nigerian actors fail to shine at African Movie Academy Awards|url=https://lifestyle.thecable.ng/senegal-nigeria-best-film-amaa/|access-date=2026-05-10|website=TheCable Lifestyle|language=en-US}}</ref> Bɛ daa piili mi ka di nyɛ Senegale nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka [[Senegal]] nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ Europe nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia ashibiti ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves == Kundivihira == 8tua3djnc91udcn4lg0n2r3fqw278eb 136118 136107 2026-05-11T09:34:19Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 136118 wikitext text/x-wiki '''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 [[Senegal|Senegale]] nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai.<ref>{{Cite web|date=2016-01-07|title=Alain Gomis puts the finishing touches to Félicité|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/303254/|access-date=2026-05-10|website=Cineuropa - the best of european cinema|language=en}}</ref> Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii [[chuɣu]] puhibu ni [[Berlin]] tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa.<ref>{{Cite journal|last=Ірина ЗУБАВІНА|date=2019-12-05|title=Paradoxes and resonances of Berlinale-2019|url=https://doi.org/10.31500/2309-8813.15.2019.185928|journal=CONTEMPORARY ART|issue=15|pages=131–138|doi=10.31500/2309-8813.15.2019.185928|issn=2663-0362}}</ref><ref>{{Citation|last=Keene|first=Ann T.|title=Schickel, Richard Warren (10 February 1933–18 February 2017), author and film critic|date=2021-07-22|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.013.369310|work=American National Biography Online|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-860669-7|access-date=2026-05-10}}</ref> Yuuni 2017 [[Afrika|Africa]] sinii [[shikuru]] pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla.<ref>{{Cite web|last=Awojulugbe|first=Oluseyi|date=2017-07-16|title=Nigerian actors fail to shine at African Movie Academy Awards|url=https://lifestyle.thecable.ng/senegal-nigeria-best-film-amaa/|access-date=2026-05-10|website=TheCable Lifestyle|language=en-US}}</ref> Bɛ daa piili mi ka di nyɛ [[Senegal|Senegale]] nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka [[Senegal]] nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ [[Europe]] nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia [[ashibiti]] ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves == Kundivihira == 8ffyf5bf032jffi5dceqcu0l1guq1l7 136119 136118 2026-05-11T09:38:00Z K.D.Nburidiba 4111 136119 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Che ka sabbu maa di shim''''''''Félicité''''' nyɛla yuuni 2017 [[Senegal|Senegale]] nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai.<ref>{{Cite web|date=2016-01-07|title=Alain Gomis puts the finishing touches to Félicité|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/303254/|access-date=2026-05-10|website=Cineuropa - the best of european cinema|language=en}}</ref> Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii [[chuɣu]] puhibu ni [[Berlin]] tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa.<ref>{{Cite journal|last=Ірина ЗУБАВІНА|date=2019-12-05|title=Paradoxes and resonances of Berlinale-2019|url=https://doi.org/10.31500/2309-8813.15.2019.185928|journal=CONTEMPORARY ART|issue=15|pages=131–138|doi=10.31500/2309-8813.15.2019.185928|issn=2663-0362}}</ref><ref>{{Citation|last=Keene|first=Ann T.|title=Schickel, Richard Warren (10 February 1933–18 February 2017), author and film critic|date=2021-07-22|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.013.369310|work=American National Biography Online|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-860669-7|access-date=2026-05-10}}</ref> Yuuni 2017 [[Afrika|Africa]] sinii [[shikuru]] pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla.<ref>{{Cite web|last=Awojulugbe|first=Oluseyi|date=2017-07-16|title=Nigerian actors fail to shine at African Movie Academy Awards|url=https://lifestyle.thecable.ng/senegal-nigeria-best-film-amaa/|access-date=2026-05-10|website=TheCable Lifestyle|language=en-US}}</ref> Bɛ daa piili mi ka di nyɛ [[Senegal|Senegale]] nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka [[Senegal]] nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ [[Europe]] nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia [[ashibiti]] ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves == Kundivihira == lp4py2sbwhimd2z9c1cvcy5uszuc6sg 136120 136119 2026-05-11T09:39:09Z K.D.Nburidiba 4111 Cortection 136120 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''<nowiki>'''</nowiki>''Félicité'' nyɛla yuuni 2017 [[Senegal|Senegale]] nima sinii din daa ŋmaai Congo la ka Alain Gomis nyɛ ŋun daa yuli ka di ŋmaai.<ref>{{Cite web|date=2016-01-07|title=Alain Gomis puts the finishing touches to Félicité|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/303254/|access-date=2026-05-10|website=Cineuropa - the best of european cinema|language=en}}</ref> Bɛ daa piili mi ni di mini sinii nima kpa taba 67th Berlin tiŋduya sinii [[chuɣu]] puhibu ni [[Berlin]] tingbanni, sinii maa daa diya ka kpuɣi Jury Grand Prix pini maa.<ref>{{Cite journal|last=Ірина ЗУБАВІНА|date=2019-12-05|title=Paradoxes and resonances of Berlinale-2019|url=https://doi.org/10.31500/2309-8813.15.2019.185928|journal=CONTEMPORARY ART|issue=15|pages=131–138|doi=10.31500/2309-8813.15.2019.185928|issn=2663-0362}}</ref><ref>{{Citation|last=Keene|first=Ann T.|title=Schickel, Richard Warren (10 February 1933–18 February 2017), author and film critic|date=2021-07-22|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.013.369310|work=American National Biography Online|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-860669-7|access-date=2026-05-10}}</ref>''' Yuuni 2017 [[Afrika|Africa]] sinii [[shikuru]] pina tibu la ni, di daa dila pina dibaa ayɔbu din nyɛ din galisi sinii taarihi puuni, n ti pahi yaɣili din nyɛ ŋun sinii viɛla, ŋun mi kpɛrigu maa viɛnyɛla, ŋun tooi maani n niŋda, nti pahi sinii bal' shɛli din niŋ viɛnyɛla.<ref>{{Cite web|last=Awojulugbe|first=Oluseyi|date=2017-07-16|title=Nigerian actors fail to shine at African Movie Academy Awards|url=https://lifestyle.thecable.ng/senegal-nigeria-best-film-amaa/|access-date=2026-05-10|website=TheCable Lifestyle|language=en-US}}</ref> Bɛ daa piili mi ka di nyɛ [[Senegal|Senegale]] nima ni yɛn zaŋ shɛli n kpe tiŋduya sinii bala lala ni din daa niŋ 90th Academy pina la shee din daa nyɛ tuuli ka [[Senegal]] nima zaŋ sinii n chaŋ tiŋduya bala sinii ni. Di daa lahi yuuni 2017 sinii pini zaŋ [[Europe]] nima. == Plot == Sinii maa yɛrila baa ni diɛm diɛmda ni diri wahala shɛm ni o nya liɣiri n chaŋ n ti tibi o bia [[ashibiti]] ni yɛltɔɣa. == Ban be sinii maa puuni == * Véro Tshanda Beya Mputu ŋuna n nyɛ Félicité * Gaetan Claudia ka o nyɛ Samo * Papi Mpaka ka o nyɛ Tabu * Nadine Ndebo ka o nyɛ Hortense * Elbas Manuana ka o nyɛ Luisant * Kasai Allstars ka o nyɛ themselves == Kundivihira == bqdg7m0ld5a09i9udwu8vvgw3a2pg0i Swahiliwood 0 33094 136121 2026-05-11T09:45:43Z K.D.Nburidiba 4111 Created an article 136121 wikitext text/x-wiki '''Tanzania''' '''nima sinii laɣingu''', ka bɛ lahi boli li '''Swahiliwood''' '''bee Bongo sinii''' (a portmanteau of Swahili, Tanzania's official language, and Hollywood) ni '''Bongowood''', nyɛla bɛ ni daa kpa shɛli yuuni 2001saha. mdrdzv0fxv65o6ppdkmuv7r9idwxsnr 136122 136121 2026-05-11T09:49:32Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136122 wikitext text/x-wiki '''Tanzania''' '''nima sinii laɣingu''', ka bɛ lahi boli li '''Swahiliwood''' '''bee Bongo sinii''' (a portmanteau of Swahili, Tanzania's official language, and Hollywood) ni '''Bongowood''', nyɛla bɛ ni daa kpa shɛli yuuni 2001saha. Sinii shɛŋa din dii ka laɣidibo, ka ka yɛltɔɣ' waɣila nyɛla bɛ ni booni shɛli "bongo sinii" ka bɛ laɣindi li n yihiri li na DVD puuni. kzbzvtylbltleie55mszkkfjndxqb4g 136123 136122 2026-05-11T09:52:33Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136123 wikitext text/x-wiki '''Tanzania''' '''nima sinii laɣingu''', ka bɛ lahi boli li '''Swahiliwood''' '''bee Bongo sinii''' (a portmanteau of Swahili, Tanzania's official language, and Hollywood) ni '''Bongowood''', nyɛla bɛ ni daa kpa shɛli yuuni 2001saha. Sinii shɛŋa din dii ka laɣidibo, ka ka yɛltɔɣ' waɣila nyɛla bɛ ni booni shɛli "bongo sinii" ka bɛ laɣindi li n yihiri li na DVD puuni. Tuuni 2011, bongo sinii nima daa yina pam, amaa di puuni bela ni daa niŋ viɛnyɛla Tanzanian sinii nima yihiri li na sonima nima puuni. heeek96t7zagvi5u5m6ctaj1kx6vxli 136124 136123 2026-05-11T09:57:57Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 136124 wikitext text/x-wiki '''Tanzania''' '''nima sinii laɣingu''', ka bɛ lahi boli li '''Swahiliwood''' '''bee Bongo sinii''' (a portmanteau of Swahili, Tanzania's official language, and Hollywood) ni '''Bongowood''', nyɛla bɛ ni daa kpa shɛli yuuni 2001saha. Sinii shɛŋa din dii ka laɣidibo, ka ka yɛltɔɣ' waɣila nyɛla bɛ ni booni shɛli "bongo sinii" ka bɛ laɣindi li n yihiri li na DVD puuni. Tuuni 2011, bongo sinii nima daa yina pam, amaa di puuni bela ni daa niŋ viɛnyɛla Tanzanian sinii nima yihiri li na sonima nima puuni. == Taarihi == Tanzanians di bɛ kaya ni taada sinii nima fali maa British, nti pahi di yihibu na ni di daabiligu polo ni gomnanti ni kuri arizichi n niŋdi shɛŋa ni. 15ctr7ir08os49uozilhikajyqx4ku0 136128 136124 2026-05-11T10:47:12Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 136128 wikitext text/x-wiki '''Tanzania''' '''nima sinii laɣingu''', ka bɛ lahi boli li '''Swahiliwood''' '''bee Bongo sinii''' (a portmanteau of Swahili, Tanzania's official language, and Hollywood) ni '''Bongowood''', nyɛla bɛ ni daa kpa shɛli yuuni 2001saha. Sinii shɛŋa din dii ka laɣidibo, ka ka yɛltɔɣ' waɣila nyɛla bɛ ni booni shɛli "bongo sinii" ka bɛ laɣindi li n yihiri li na DVD puuni. Tuuni 2011, bongo sinii nima daa yina pam, amaa di puuni bela ni daa niŋ viɛnyɛla Tanzanian sinii nima yihiri li na sonima nima puuni. == Taarihi == Tanzanians di bɛ kaya ni taada sinii nima fali maa British, nti pahi di yihibu na ni di daabiligu polo ni gomnanti ni kuri arizichi n niŋdi shɛŋa ni. Bɛ ni daa deei bɛ maŋa sulinsi ni naai gomnanti palli shɛli President Julius Kambarage Nyerere ni daa gbubi shɛli ka daa labisi South Africa sinii nima yiŋa ka daa di liɣiri niŋ tingbani maa maŋmaŋa siniii nima ni. abpk2obyhez1eyd2pafaqkpn92fqmhn