Dagbani Wikipedia dagwiki https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Miidiya Diŋ'gahim Yɛltɔɣa Ŋun su Ŋun su yɛltɔɣa Wikipedia Wikipedia yɛltɔɣa Lahabali kɔligu Lahabali kɔligu yɛltɔɣa MiidiyaWiki MiidiyaWiki yɛltɔɣa Tɛmplet Tɛmplet yɛltɔɣa Sɔŋsim Sɔŋsim yɛltɔɣa Pubu Pubu yɛltɔɣa Salima Salima yɛltɔɣa MOS MOS yɛltɔɣa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Bukunima duri din be Ghana yuya 0 18046 141930 141491 2026-07-02T08:38:20Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141930 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{Expand list|date=June 2013}} Din doli ŋɔ na nyɛla bukunima duri yuya din be [[Ghana]]. == Tiɛbuli == {| class="wikitable sortable" !Library !Location !Year Established !Website !Type |- |[[Street Library Ghana]] |[[Accra]] |2011 <ref name="saur2011" /> |<!--www.streetlibraryghana.org--> |Public- Youth & Children |- |Accra Central Library <ref name="ghanaweb2007">{{cite web|date=29 May 2007|title=Library Board no longer dependant on donations|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=124811|work=[[GhanaWeb]]|accessdate=5 June 2013}}</ref> |[[Accra]] |1956 (approximate date) <ref>{{cite journal|author=E.J.A. Evans|year=1956|title=New Central Library Accra|journal=Library Association Record|volume=58}}</ref> |<!--WEBSITE--> |Public |- |Accra Technical University Library |[[Accra]] |1949 <ref name="saur2011" /> |http://atu.edu.gh/library/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126113656/https://atu.edu.gh/library/ |date=2022-11-26 }} |Academic |- |Accra Technical Training Centre Library |[[Accra]] |1966 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |[[Achimota School]] Library |[[Accra]] |1927 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Ashanti Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Kumasi]] |1954 <ref name="saur2011">{{Citation|title=World Guide to Libraries|publication-date=2011|edition=25th|publisher=De Gruyter Saur|isbn=9783110230710}}</ref> |<!--WEBSITE--> |Public |- |[[The Balme Library|Balme Library, University of Ghana]] |[[Legon]] |1959 <ref>{{cite web|title=About Us|url=http://library.ug.edu.gh/screens/balme/about_us.html|publisher=University of Ghana, Balme Library|accessdate=5 June 2013}}</ref> |[http://library.ug.edu.gh/screens/balme/index.html] |Academic |- |Bolgatanga regional library <ref name="asamoah2012" /> |Bolgatanga<!--LOCATION--> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Bolgatanga Technical Institute Library |Bolgatanga | | |Academic |- |Ghana Institute of Journalism Library |[[Accra]] |1958 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Ghana Institute of Management and Public Administration Library |[[Accra]] |1961 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Greater Accra Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |Accra |1949 |https://www.library.gov.gh/#/web-home/web-home |Public |- |Ho regional library <ref name="asamoah2012" /> |<Ho> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Kehillah Center and Public Library |Accra |2022 |https://goo.gl/maps/RbXrJxotK5gbDotb9 |Public |- |Koforidua regional library <ref name="asamoah2012" /> |<Koforidua> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Kpandu Technical Institute Library |[[Kpandu]] |1972 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |[[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] Library |[[Kumasi]] |1952 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Northern Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Tamale, Ghana|Tamale]] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |George Padmore Research Library <ref>{{cite web|title=George Padmore Research Library|url=http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|publisher=Ghana Library Board|accessdate=5 June 2013|access-date=4 January 2023|archive-date=1 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120301125356/http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|url-status=dead}}</ref> |[[Accra]] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |National |- |Sunyani Technical University Library |[[Sunyani]] |1997 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Sunyani regional library <ref name="asamoah2012" /> |<!--LOCATION--> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Supreme Court Library |<!--LOCATION--> |1909 <ref name="asamoah2012">{{cite book|author=Helena Asamoah-Hassan|title=Libraries in the early 21st century|publisher=Walter de Gruyter|year=2012|isbn=9783110292855|editor=Ravindra N. Sharma|chapter=Libraries in Ghana in the Technological Age|editor2=International Federation of Library Associations and Institutions|editor2-link=International Federation of Library Associations and Institutions}}</ref> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Takoradi Polytechnic Library |[[Takoradi]] |1958 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Todd and Ruth Warren Library, Ashesi University |Berekuso |2002 |http://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005121905/https://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html |date=2022-10-05 }} |Academic |- |Trinity College Library |[[Accra]] |1948 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |University for Development Studies Library |[[Tamale, Ghana|Tamale]] |1993 <ref name="saur2011" /> |https://uds.edu.gh/library/ |Academic |- |University of Cape Coast Library |[[Cape Coast]] |1962 <ref name="saur2011" /> |[https://www.ucc.edu.gh/useful-facilities/library]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<!--WEBSITE--> |Academic |- |University of Education Library |[[Winneba]] |1992 <ref name="saur2011" /> |https://www.uew.edu.gh/main/library {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104001455/https://www.uew.edu.gh/main/library |date=2023-01-04 }} |Academic |- |Upper East Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[Bolgatanga] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Upper West Regional Library <ref name="asamoah2012" /> |<Wa> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Western Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Sekondi]] |1955 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |[[Wechiau Community Library]] |[[Wechiau, Ghana|Wechiau]] |2011 |www.wechiau.org |General |} == Lihimi pahi == * [[List of universities in Ghana]] * [[Ghana Library Authority]] == Kundivihira == {{Reflist|2}} == Karimi m-pahi == ; Published in the 20th century * {{cite journal|author=G.M. Pitcher|year=1970|title=Libraries and Librarianship in Ghana, 1944-1969|journal=Ghana Library Journal}} * {{cite journal|author=A.A. Alemna|year=1983|title=Development of School Libraries in Ghana|journal=International Library Review|volume=15}} == External links == * [http://www.carligh.org/ Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana] * [http://www.ghanalibraryboard.com/ Ghana Library Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230930052451/http://www.ghanalibraryboard.com/ |date=2023-09-30 }} * [http://www.indiana.edu/~libsalc/african/ALN125/125DigLibsGhana.html Digital libraries in Ghana], 2008 {{Library nav}} {{DEFAULTSORT:Libraries in Ghana}} [[Pubu:Libraries in Ghana| ]] [[Pubu:Lists of buildings and structures in Ghana|Libraries]] [[Pubu:Lists of libraries by country|Ghana]] [[Pubu:Ghana education-related lists|Libraries]] 11t9ahh5y6po8map85z7i4w39rq3sft Teddy Safori Addi 0 18321 141922 85601 2026-07-01T18:12:46Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141922 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{E-Class}} '''Teddy Safori Addi''' (bɛ dɔɣi o la 26 January 1984) ka o [[Ghana]] [[siyaasa]] nira ka nyɛ lɛm paati ([[National Democratic Congress]]) nira. Ŋuni n-nyɛ jintori zaŋ ti Ayensuano piibu piibu yaɣili.<ref>{{Cite web|date=2021-11-30|title=Healthcare: Ayensuano MP comes to the aid of Teacher Mante residents|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Healthcare-Ayensuano-MP-comes-to-the-aid-of-Teacher-Mante-residents-1412737|access-date=2022-01-22|website=GhanaWeb|language=en|archive-date=2023-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425003622/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Healthcare-Ayensuano-MP-comes-to-the-aid-of-Teacher-Mante-residents-1412737|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-22|title=Ayensuano: 86 students share 16 desks in the only JHS at Nubeso|url=https://atinkaonline.com/ayensuano-86-students-share-16-desks-in-the-only-jhs-at-nubeso/|url-status=dead|access-date=2022-01-22|website=Atinka Online|language=|archive-date=2023-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425003625/https://atinkaonline.com/ayensuano-86-students-share-16-desks-in-the-only-jhs-at-nubeso/}}</ref><ref>{{Cite web |last=mybrytfmonline |date=2020-12-14 |title=NDC Increases Parliamentary Seats in Eastern Region |url=https://mybrytfmonline.com/ndc-increases-parliamentary-seats-in-eastern-region/ |access-date=2022-11-17 |website=Bryt FM |language=en-US}}</ref> ==O piligu mini shikuru baŋsim bɔbu== Addi zooi la Coalter. O mali la "BSc in Project Management" shɛhira gbaŋ.<ref>{{Cite web |title=Addi, Safori Teddy |url=https://ghanamps.com/mp/addi-safori-teddy/ |access-date=2022-11-17 |website=Ghana MPS |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ayensuano MP pats Parliament for approving facility to construct 3 district hospitals |url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ayensuano-mp-pats-parliament-for-approving-facility-to-construct-3-district-hospitals.html |access-date=2022-11-17 |website=Graphic Online |language=en-gb}}</ref> ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Category:National Democratic Congress (Ghana) politicians]] [[Category:Ghanaian MPs 2021–2025]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] 29x4swblyi48mgd03f5otv6k7tkfp94 Chimamanda Ngozi Adichie 0 18679 141932 65189 2026-07-02T09:42:40Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141932 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Chimamanda Ngozi Adichie''' (nyɛla bin dɔɣu'so siimiin goli September 1977 yuuni)<ref name=":0">{{Cite web|last=GradeSaver|title=Chimamanda Ngozi Adichie Biography {{!}} List of Works, Study Guides & Essays {{!}} GradeSaver|url=https://www.gradesaver.com/author/chimamanda-ngozi-adichie|access-date=2023-05-27|website=www.gradesaver.com|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|date=2023-05-05|title=Chimamanda Ngozi Adichie {{!}} Biography, Books, & Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Chimamanda-Ngozi-Adichie|access-date=2023-05-27|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> o nyɛla [[Nigeria]] bilchina ŋun sabira ka o sabbu maa puuni shɛŋa nyɛ bukunima, lahabali jihi nti pahi lahabaya din payalimaŋli (fiction). O daa nyɛla [[Times Literary Supplement]] ni buɣusi ni o daa ŋun sabbu yipɔlo pam Anglophone sabbu puuni ka dizuɣu daa labisi bipola hankayana gbansabila saba karimbu puuni,<ref>{{Citation|title=The Times Literary Supplement|date=2023-02-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Times_Literary_Supplement&oldid=1140753381|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-05-27}}</ref> balle o yiŋ din pahari ayi ni la, [[United States]]. Adichie sabi bukunima kamaan [[Purple Hibiscus (2003)]], [[Half of a Yellow Sun (2006)]], nti pahi [[Americanah (2013)]], lahabal jihi n nyɛ [[The Thing Around Your Neck (2009)]], ka buku waɣaŋli lahabali mi nyɛ [[We Should All Be Feminists (2014)]]. O nina yoli sabi buku shɛŋa n nyɛ Dear Ijeawele, bɛɛ [[A Feminist Manifesto in Fifteen Suggestions (2017)]], [[Zikora (2020)]] n nti pahi [[Notes on Grief (2021)]].<ref>{{Cite news|last=Gerrard|first=Nicci|date=2021-05-09|title=Notes on Grief by Chimamanda Ngozi Adichie review – a moving account of a daughter’s sorrow|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/books/2021/may/09/notes-on-grief-by-chimamanda-ngozi-adichie-review-a-moving-account-of-a-daughters-sorrow|access-date=2023-05-27|issn=0261-3077}}</ref> [[Yuuni 2008]], o daa di pini din nyɛ [[MacArthur Genius Grant.]]<ref>{{Cite web|title=MacArthur Foundation|url=https://www.macfound.org/404|access-date=2023-05-27|website=www.macfound.org|archive-date=2022-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804203048/https://www.macfound.org/404|url-status=dead}}</ref><ref name=":1" /> ka daalahi dɛɛ pini din nyɛ [[PEN Pinter Prize]] yuuni 2018.<ref>{{Cite news|last=Flood|first=Alison|date=2018-10-09|title=Chimamanda Ngozi Adichie accepts PEN Pinter prize with call to speak out|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/books/2018/oct/09/chimamanda-ngozi-adichie-accepts-pen-pinter-prize-with-call-to-speak-out|access-date=2023-05-27|issn=0261-3077}}</ref> Bidaa piigɔ m pahi paɣa kobiga BBC puuni yuuni 2021<ref>{{Cite news|date=2021-12-07|title=BBC 100 Women 2021: Who is on the list this year?|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-59514598|access-date=2023-05-27}}</ref> Yuuni 2002, Caine Prize daa piigɔ m pahi Gbansabila ban sabiri puuni ballɛ o lahabali shɛli din nyɛ <nowiki>''You in America'', n ti pahi lahabali jia din nyɛ ''That Harmattan Morning''</nowiki> ka bidaa pii bahaguŋɔ ka didaa pahi n di yuuni 2002 BBC World Service Short Story Awards. Yuuni 2003, o daa di pini din nyɛ David T. Wong International Short Story Prize 2002/2003 (PEN Center Award).<ref>{{Cite web|date=2019-09-15|title=84 reasons why you no fit ignore Chimamanda at 42|url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-49708731|access-date=2023-05-27|website=BBC News Pidgin}}</ref> == Tuuli Yuma Mini O Daŋ == Adichie daa nyɛla bin doɣ'so tinshɛli din nyɛ Enugu Nigeria tiŋgbani puuni, ka o daa pahi bihi anu Igbo daŋ bihi ayɔbu puuni. O daa zoola fɔŋ shɛli din nyɛ Nsukka din bɛ Enugu State puuni shikuru karilila puuni.<ref name=":1" /> O ni daa zoora, o ba ŋun daa nyɛ James Nwoye Adichie (1932 - 2020)<ref>{{Cite web|last=Rapheal|date=2020-07-03|title=James Nwoye Adichie (1932 - 2020)|url=https://sunnewsonline.com/james-nwoye-adichie-1932-2020/|access-date=2023-05-27|website=The Sun Nigeria|language=en}}</ref> daa tumdila University of Nigeria calinli yaɣali. O ma, Grace Ifeoma (1942-2021), daa nyɛla tuuli paɣ'so ŋun lɛɛ registrar shikuru titali maa puuni.(17) bi daa bɛla bɛla yishɛli Chinua Achebe ni daa bɛ shikurumaa puuni.<ref>{{Cite news|date=2007-06-08|title=The new face of Nigerian literature?|language=en-GB|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6731387.stm|access-date=2023-05-27}}</ref> bi daŋŋɔ daa nyɛla ban daa yɛn koŋ binshaɣu kam Nigeria tobila puuni hal biyab doo mini biyab paɣa. O yaannim yila tiŋkpanshɛli bin boondi Abba ka dibɛ Anambra State.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=The Chimamanda Ngozi Adichie Website|url=http://www.cerep.ulg.ac.be/adichie/cnabio.html|access-date=2023-05-27|website=www.cerep.ulg.ac.be}}</ref> == Karim Baŋsim Bobu == Adichie naala shikuru shɛli din nyɛ University of Nigeria Sakendary shikuru, Nsukka ka daa di pin bobugu ni. O daa bohamla siimin tima yaɣali University of Nigeria yuuni ni pirigili. Lalasaha, o daa mali sabi magazini shɛli bin boli The Compass din bɛ Catholic Medical Students. O ni daa paai yuun pishi ayika, Adichie daa yi Nigeria n labi United States n ti boham yalrɔɣa mini siyasa yaɣali Drexel University puuni Philadelphia, Pennsylvania yaɣali. o daa labi Eastern Connecticut State University (ECSU) n ti miri o tizopaɣa Uche, ŋun daa nyɛ ŋun tumdi ashibiti tuma Coventry, Connecticut yaɣali. O daa dɛɛla o tuuli Degree ECSU yaɣali, Summa Cum Laude, yuuni 2001. Yuuni 2003, Adichie daa naai o Degree din pahari ayi zaŋkpa sabbu bolo Johns Hopkins University shikuru puuni. Adichie daa dolila Princeton university yuuni 2005 hal ni yuuni 2006. yuuni 2008, o daa lahi dɛɛ Degree din pahari ayi Arts yaɣali zaŋkpa gbansabila bohambu puuni Yale University puuni. Yaha, yuuni 2008, o daa lahi dɛɛ MacArthur Fellowship. O daa lahi dɛɛ pini Radcliffe Institute for Advanced Study, Harvard University yuuni 2011 hal ni yuuni 2012. Adichie dɛɛla honorary doɣate shahada piya ni ayɔbu shikuriti puuni kamani Yale University, University of Pennsylvania, University of Edinburgh, Duke University, Georgetown University, Johns Hopkins University, n ti pahi Catholic University of Louvain simiin goli April bɛɣu 28 yuuni 2022. == Sabbu Tuma == Adichie daa laɣammi n yihi yaltɔɣa taɣamalisi 1997 yuuni (Decisions) ni dɛma (For Love of Biafra) yuuni 1998, o daa zaŋla yuli din nyɛ Amanda N. Adichie. o lahabali zaɣajia <nowiki>''My Mother, the Crazy African'' saha shɛli Adichie nidaa bɛ colɛgi n diri fiila zanchaŋ yɛl'</nowiki>muɣusira din bɛ taɣara dibaa ayi dinpa zaɣa yiŋsi. Adichie daalahi yihi lahabali zaŋkpa Zoetrope: All-Story ni Topic Magazine. O buku tuuli, Purple Hibiscus (2003), daa nyɛla bin piishɛli m pahi Orange Prize for Fiction (2004) ka daalahi di pini din nyɛ Commonwealth Writers' Prize for Best First Book (2005). O buku din pahari ayi, Half of a Yellow Sun (2006), daa nyɛla bin boli shɛli zaŋti Biafra, di daa nyɛla sin niŋ pɔi ni bahagu Nigeria tobula puuni. Adichie mammaŋa yaba daa kpila yaakooro bɛhagu shɛɛ sahashɛli tobu maa ni daa tuhurimaa. Ka o daa yɛli ni o sabila buku maa n ta o. Adichie daa yɛliya ni Buchi Emecheta's Destination Biafra (1982) <nowiki>''</nowiki>didaa soŋma n vihigu puuni ni daa sabiri Half of a Yellow Sun.<nowiki>''</nowiki> Half of a Yellow Sun daa dila 2007 Orange Prize for Fiction ni Anishfield-Wolf Book Award. Half of Yellow Sun, Biyi Bandele daa nyɛla ŋun zaŋ shɛli n ŋmaai sinii. BAFTA daa dila Academy pina ka Chiwetel Ejiofor daa tili ni Thandiwe Newton, ka ni daa bahali yuuni 2014. Siimin goli November yuuni 2020, Half of a Yellow Sun daa nyɛla bin pii shɛli tuuli paɣa buku din di Women's Prize for Fiction  yuun pishi ni a anu. Yuuni 2008, o daa yihila lahabali jia din nyɛ Where Two Women from Different Cultures Learn to Understand Each Other In The Middle of the Crisis. Adichie buku din daa pahari ata, The Thing Around Your Neck (2009), ka di daa laɣam lahabali piya ni ayi din yɛri zaŋkpa paɣaba mini dabba bɛhagu puuni, laamba mini bihi, ni Africa mini United States. Adichie<nowiki>'s lahabali ''Ceiling''</nowiki> daa nyɛla din pahi n di yuuni 2011 The Best American Short Stories. O buku din pahari ata Americanah (2013), daa nyɛla din kahahiri Nigeria bipola zaŋkpa gaŋbu America puuni daa nyɛla bin piishɛli New York Times ka di nyɛ <nowiki>''The 10 Best Books of 2013''. Nigeria bipola puuni, Adichie daa nyɛla bin mi so ka o gbaŋ nyɛ din moha din daa pili saha shɛli o ni chaŋ United States. Nin gbungbaŋ gaŋbu gaŋbu nyɛla din tu ni niri bohanda. ka o daa sabiya zaŋkpa o ni nyɛ shɛli o buku maa sabbu puuni. Buku maa dila National Book Critics Circle Award ka daa lahi di yuuni 2017 ''One Book, One New York''</nowiki> program, din daa kpaŋsiri niribi ni bi karinda. Yuuni 2015, o daa pahiya n nam PEN World Voices Festival. O buku din daa pahara, Dear Ijeawele, bɛɛ A Feminist Manifesto in Fifteen Suggestions, daa yimina siimin goli March 2017 yuuni, Adichie daa ti sabi gbaŋ n ti o yikperilana n saɣasiro zanchaŋ o ni daa bɔhɔ bini wumsiri bia puɣumbili shɛm. Yuuni 2020, Adichie daa yihi Zikora na din daa nyɛ lahabali zaɣajia zaŋkpa ma kotali pɔlɔ. Yuuni 2021 siimin goli May, Adichie daa yihila sabiri shɛli zanchaŋ o ba kum pɔlɔ ka di yuli daa boondi Notes on Grief, ka bi daa yihilina September 2020 yuuni. bi daa ti buɣusili ka yali <nowiki>''Her words are put a welcome, authentic voice to this most universal of emotions, which is also one of the most universally avoided''</nowiki> Yuuni 2022, Adichie daa labimi taɣa o bihi buku Mama's Sleeping Scarf bin shaŋa ka labi bahali 2023 n ti o bipuɣuŋa. Dini daa ti niŋ ka professor Toyin Falola bi daa zilo m boharo bohasi o daa yaliya ni Adichie daa nyɛla ŋun nyɛ pam o bɛhagu ka daa buɣuso ni o nyɛla <nowiki>''intellectual heroes''</nowiki>. Ban kpaŋ bi maŋ maa puuni shaba n nyɛ Chimamanda Ngozi Adichie, Chinua Achebe, Teslim Elias, Babatunde Fatunwa, Simeon Adebo, Bala Usman, Eni Njoku, Ayodele Awajobi and Bolanle Awe. == Influence == == Wuhubu == == Nyɛbu == == Bɛhagu == == Pina == == Kundu Vihira == == Kunduvihira == [[Pubu:AfroCuration 2023]] <references /> [[Pubu:Paɣa]] [[Pubu:Kundu Sabira]] [[Pubu :Afrocuration 2023]] 0n8qb4ekct5jnfj3fdw1zy4f8r7jq1i Best-selling album nim yuya zaŋti 21st century 0 23444 141928 132985 2026-07-02T07:52:10Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141928 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} Din boŋɔ nyɛla '''the best-selling album nim yuya zaŋti 21st century''' hali ni zuŋɔ n-ti [[IFPI]] mini[[Nielsen SoundScan]] album nim kuhibu. Bɛn doli so shɛli piiri li ŋɔ nyɛ din to ni album ŋɔ nyɛ din zaŋ wuhi salo ka album ŋɔ to ni di da paai kamani 10 million units bin din gbaai silimin gɔli January dahin yini dali yuuni 2001 ka di daa piligi .Units shɛŋa din da ŋɔ nyɛ [[Compact disc|physical copies]] mini [[Downloading|digital downloads]]. Bin din gbaai yuuni 2022, IFPI nyɛla ban yihi soya dibaa ata n-ti sales chart, zaɣa palli shɛli bɛn daa piligi nyɛ Global vinyl album chart, ka di laɣim salo ni daa shɛli o sani mini bɛn da shɛli pɔhim zuɣu nyɛ Global album sales chart ka Global all format chart mi nyɛ di zaa kalinli yi laɣim taba.<ref>{{Cite web |title=IFPI GLOBAL MUSIC REPORT 2022 |url=https://globalmusicreport.ifpi.org/ |access-date=2022-12-05 |website=globalmusicreport.ifpi.org}}</ref><!--DO NOT CHANGE the sales unless you can give a reliable source that indicates the number--> == Legend == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! colspan="2" | Colors |- | style="background:#FFFFFF; width:20px;" | | Studio albums |- | style="background:#FAFAD2; width:20px;" | | Greatest hits and compilations |- | style="background:#E7FEFF; width:20px;" | | Soundtracks |} ==30&nbsp;million copies bee din gari== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ !style="width:10%;"|Release<br>year !style="width:25%;"|Album !style="width:25%;"|Artist/s !style="width:20%;"|Nationality !style="width:15%;"| Worldwide sales<br><small>(in millions)</small> !style="width:1%;"|Ref(s) |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" |''[[21 (Adele album)|21]]'' | style="text-align:center;" |[[Adele]] | style="text-align:center;" |United Kingdom | style="text-align:center;" |'''31.0''' | style="text-align:center;" |<ref name="wwsales2017">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-people-adele-idUSKBN12V20I |title=Adele says she battled depression, before and after son's birth|last= Serjeant|first=Jill|editor-last=Osterman|editor-first=Cynthia|date=31 October 2016|work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|publisher=Reuters|accessdate=14 February 2017}}</ref> |} ==20–29&nbsp;million copies== {|class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- !style="width:10%;"|Release<br>year !style="width:25%;"|Album !style="width:25%;"|Artist/s !style="width:20%;"|Nationality !style="width:15%;"| Worldwide sales<br><small>(in millions)</small> !style="width:1%;"|Ref(s) |- |2002 |''[[The Eminem Show]]'' |[[Eminem]] |United States |'''27.0''' |<ref>{{cite news|date=25 September 2017|title=Eminem music to hit stock exchange in deal offered by his producers|work=[[The Music Network]]|publisher=|url=https://themusicnetwork.com/eminem-music-to-hit-stock-exchange-in-deal-offered-by-his-producers/|accessdate=14 April 2018}}</ref> |- |style="text-align:center;"|2002 |style="text-align:center;"|''[[Come Away with Me]]'' |style="text-align:center;"|[[Norah Jones]] |style="text-align:center;"|United States |style="text-align:center;"|'''27.0''' |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|date=24 June 2022|title=Norah Jones' 2002 debut album won six Grammys and sold 27 million copies: 'It was a a whirlwind!' she recalls|work=[[The San Diego Union-Tribune]]|publisher=|url=https://www.sandiegouniontribune.com/entertainment/music/story/2022-06-24/norah-jones-2002-debut-album-won-six-grammys-and-sold-27-million-copies-it-was-a-a-whirlwind-she-recalls|accessdate=24 June 2022}}</ref> |- |2015 |''[[25 (Adele album)|25]]'' |[[Adele]] |United Kingdom |'''23.0''' |<ref>{{Cite web |date=2022-11-06 |title=The best-selling album of the 21st Century |url=https://faroutmagazine.co.uk/best-selling-album-21st-century/ |access-date=2023-01-26 |website=faroutmagazine.co.uk |language=en-US}}</ref> |} ==13–19&nbsp;million copies== {|class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- !style="width:10%;"|Release<br>year !style="width:25%;"|Album !style="width:25%;"|Artist/s !style="width:20%;"|Nationality !style="width:15%;"|Worldwide sales<br><small>(in millions)</small> !style="width:1%;"|Ref(s) |- |style="text-align:center;" |2008 |style="text-align:center;" |''[[The Fame (Lady Gaga album)|The Fame]]'' |style="text-align:center;" |[[Lady Gaga]] |style="text-align:center;" |United States |style="text-align:center;" |'''18.0''' |style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url= https://twitter.com/APEntertainment/status/1163472496684912640|quote=‘The Fame’sold over 18 million copies worldwide and won a Brit Award for best international album.|date=August 19, 2019}}</ref> |- |style="text-align:center;" |2003 |style="text-align:center;" |''[[Fallen (Evanescence album)|Fallen]]'' |style="text-align:center;" |[[Evanescence]] |style="text-align:center;" |United States |style="text-align:center;" |'''17.0''' |style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/stevebaltin/2016/10/12/evanescence-thank-fans-with-new-box-set/#879e98458734|title=Evanescence Thank Fans With New Box Set|last=Baltin|first=Steve|work=Forbes|access-date=2017-02-25|quote=Upon its release in 2003, Evanescence’s debut album, Fallen, became a rock phenomenon, selling 17 million copies worldwide, spending 43 weeks in the top 10 and becoming one of only eight albums to spend an entire year in the Billboard top 50.|date=October 12, 2016}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |''[[A Rush of Blood to the Head]]'' | style="text-align:center;" |[[Coldplay]] | style="text-align:center;" |United Kingdom | style="text-align:center;" | '''17.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite magazine |url=https://www.billboard.com/music/rock/coldplay-a-rush-of-blood-to-the-head-anniversary-interview-1235129469/ |title=COLDPLAY LOOK BACK ON 20TH ANNIVERSARY OF 'A RUSH OF BLOOD TO THE HEAD': 'THE STAKES WERE EVEN HIGHER' |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=26 August 2022 |accessdate=27 August 2022}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |''[[Let Go (Avril Lavigne album)|Let Go]]'' | style="text-align:center;" |[[Avril Lavigne]] | setyle="text-align:center;" |Canada | style="text-align:center;" |'''16.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.dailyrecord.co.uk/entertainment/music/music-news/avril-lavigne-madonna-is-my-idol-1091758|title=Avril Lavigne: Madonna is my idol |work=[[Daily Record (Scotland)|Daily Record]]|first=Rick|last=Fulton|date=January 16, 2011|accessdate=December 19, 2012}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" |''[[Meteora (album)|Meteora]]'' | style="text-align:center;" |[[Linkin Park]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" |'''16.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |url=https://dailyasianage.com/news/7215/life-of-chester-bennington |title=Life of chester Bennington|work=[[The Asian Age]] |date= January 9, 2016 |access-date=May 14, 2020 }}</ref> |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" |''[[Back to Black]]'' | style="text-align:center;" |[[Amy Winehouse]] | style="text-align:center;" |United Kingdom | style="text-align:center;" |'''16.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite magazine |last=Bliss |first=Karen |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8476229/amy-winehouse-back-to-black-documentary-recap |title=Amy Winehouse 'Back to Black' Documentary Offers Revealing Commentary From Mark Ronson, Salaam Remi & More |magazine=Billboard |date=20 September 2018 |accessdate=13 October 2019 }}</ref> |- |2004 |''[[Confessions (Usher album)|Confessions]]'' |[[Usher (entertainer)|Usher]] |United States |'''15.0''' |<ref name="fifteen">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/09/08/theater/reviews/08chic.html|title=A Genial Pop Idol Plays a Legal Shark Without Teeth|work=[[The New York Times]]|accessdate=June 23, 2012}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" |''[[American Idiot]]'' | style="text-align:center;" |[[Green Day]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" | '''15.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/green-day-takes-broadway-with-american-idiot/|title=Green Day Takes Broadway with "American Idiot"|date=20 April 2010|work=[[CBS]]|accessdate=February 25, 2017 |first=Molly |last=Kordares |quote=Then the music begins and I remember why Green Day sold over 15 million copies of "American Idiot" – it's a really good album.}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" |[[Aaliyah (album)|''Aaliyah'']] | style="text-align:center;" |[[Aaliyah]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" |'''13.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite magazine|last=Goodwyn|first=Tom|date=August 6, 2012|url=https://www.nme.com/news/music/aaliyah-10-1259357|title=Drake Unveils New Aaliyah Duet 'Enough Said' – Listen|magazine=NME|access-date=July 9, 2021|archive-date=April 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428174142/https://www.nme.com/news/music/aaliyah-10-1259357|url-status=live}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" |''[[Laundry Service (album)|Laundry Service]]'' | style="text-align:center;" |[[Shakira]] | style="text-align:center;" |Colombia | style="text-align:center;" |'''13.0''' | style="text-align:center;" |<ref name="Inc.2005">{{cite magazine|last=Cobo|first=Leila|title=Billboard – Shakira x2|magazine=Billboard|url=https://books.google.com/books?id=4RQEAAAAMBAJ&pg=PA23|date=28 May 2005|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|pages=23–|issn=0006-2510}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" |''[[Missundaztood]]'' | style="text-align:center;" |[[Pink (singer)|Pink]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" |'''13.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.emimusicpub.com/global-offices/usa/news/index.php|title=Pink Renews Global Deal with EMI Music Publishing|publisher=[[EMI]]|date=April 2, 2012|accessdate=March 10, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130316202150/http://emimusicpub.com/global-offices/usa/news/index.php|archivedate=March 16, 2013|df=mdy-all|access-date=August 19, 2023|archive-date=March 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130316202150/http://emimusicpub.com/global-offices/usa/news/index.php}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" |''[[X&Y]]'' | style="text-align:center;" |[[Coldplay]] | style="text-align:center;" |United Kingdom | style="text-align:center;" | '''13.0''' | style="text-align:center;" |<ref name="coldplay">{{cite web |url=http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10842560 |title=Big band theory: who are the brightest stars? |work=[[The New Zealand Herald]] |quote=Albums sold worldwide. Parachutes (8.5 million); A Rush of Blood to the Head (15 million); X&Y (13 million); Viva La Vida (10 million); Mylo Xyloto (6 million). |date=October 25, 2012 |accessdate=2017-02-25 |last=Kara |first=Scott |access-date=2023-08-19 |archive-date=2012-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121204164039/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10842560 |url-status=dead }}</ref> |- style="background:#FAFAD2" | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" |''[[Curtain Call: The Hits]]'' | style="text-align:center;" |[[Eminem]] | setyle="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" |'''13.0''' | style="text-align:center;" |<ref name="southpawer1">{{cite news|url=http://www.southpawer.com/2016/01/07/worldwide-album-sales-of-all-current-and-former-shady-records-artists/|title=WORLDWIDE ALBUM SALES OF ALL CURRENT AND FORMER SHADY RECORDS ARTISTS|date=7 January 2016|accessdate=22 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20160108025833/http://www.southpawer.com/2016/01/07/worldwide-album-sales-of-all-current-and-former-shady-records-artists/|archive-date=8 January 2016|url-status=dead}}</ref> |} ==10–12&nbsp;million copies== {|class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- !style="width:10%;"|Release<br>year !style="width:25%;"|Album !style="width:25%;"|Artist/s !style="width:20%;"|Nationality !style="width:15%;"|Worldwide sales<br><small>(in millions)</small> !style="width:1%;"|Ref(s) |- |style="text-align:center;" |2001 |style="text-align:center;" |''[[Songs in A Minor]]'' |style="text-align:center;" |[[Alicia Keys]] |style="text-align:center;" |United States |style="text-align:center;" |'''12.0''' |style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.dailytexanonline.com/2016/11/09/alicia-keys-discovers-herself-in-latest-album|title=Alicia Keys discovers herself in latest album|last=Wang|first=Daisy|work=[[The Daily Texan]]|access-date=2017-02-25|date=November 9, 2016|quote=After leaving Columbia University to pursue a singing career, Keys broke into the music scene in 2001 with her album, Songs in A Minor, which sold 12 million copies worldwide and won Keys five Grammys.|archive-date=2017-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170226131417/http://www.dailytexanonline.com/2016/11/09/alicia-keys-discovers-herself-in-latest-album|url-status=dead}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |''[[A New Day Has Come]]'' | style="text-align:center;" |[[Celine Dion]] | style="text-align:center;" |Canada | style="text-align:center;" | '''12.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite magazine|url=http://www.americanradiohistory.com/Archive-Billboard/00s/2008/BB-2008-02-16.pdf|title=Queen of Hearts|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|last=Taylor |first=Chuck|date=16 February 2008|accessdate=25 February 2017|page=30|quote=The title track to Dion's 2002 return "A New Day Has Come" spent 21 weeks at No. 1 at AC- setting a record -while the album sold 12 million copies worldwide, according to Sony.}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |''[[Stripped (Christina Aguilera album)|Stripped]]'' | style="text-align:center;" |[[Christina Aguilera]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" | '''12.0''' | style="text-align:center;" |<ref name=riaaStripped>{{cite web |title=RCA Records and Legacy Recordings Celebrate 20th Anniversary of Christina Aguilera's Stripped with Deluxe Digital Edition... |url=https://www.riaa.com/rca-records-and-legacy-recordings-celebrate-20th-anniversary-of-christina-aguileras-stripped-with-deluxe-digital-edition-of-artists-pivotal-masterpiece-available-on-all-dsps-friday-october-21/ |website=[[Recording Industry Association of America|RIAA]] |access-date=October 14, 2022 |date=14 October 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221015000902/https://www.riaa.com/rca-records-and-legacy-recordings-celebrate-20th-anniversary-of-christina-aguileras-stripped-with-deluxe-digital-edition-of-artists-pivotal-masterpiece-available-on-all-dsps-friday-october-21/|archive-date=October 15, 2022}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" |''[[Get Rich or Die Tryin' (album)|Get Rich or Die Tryin'<nowiki/>]]'' | style="text-align:center;" |[[50 Cent]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" | '''12.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.complex.com/music/2013/02/check-out-an-infographic-of-50-cents-career-by-the-numbers|title=Check Out an Infographic of 50 Cent's Career By the Numbers|work=[[Complex (magazine)|Complex]]|date=February 6, 2013|access-date=August 19, 2023|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055011/http://www.complex.com/music/2013/02/check-out-an-infographic-of-50-cents-career-by-the-numbers|url-status=dead}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" |''[[Life for Rent]]'' | style="text-align:center;" |[[Dido (singer)|Dido]] | style="text-align:center;" |United Kingdom | style="text-align:center;" | '''12.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/photos/that-s-not-what-we-call-music-19-unfathomably-popular-albums-of-the-00s-1421899|work=[[NME]]|title=That's Not What We Call Music: 19 Unfathomably Popular Albums Of The 00s |date=September 23, 2014 |accessdate=2017-02-25|quote=Let us be frank: Dido’s debut, ‘No Angel’, wasn’t much cop either. But it was superior to follow-up ‘Life For Rent’, which sold over 12 million copies worldwide and was the seventh best-selling album of the 2000s in the UK.|first=Emily |last=Barker}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" |''[[Feels like Home (Norah Jones album)|Feels like Home]]'' | style="text-align:center;" |[[Norah Jones]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" | '''12.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/spettacoli-e-cultura/2012/04/22/news/norah_voce_fuori_dal_tempo_e_io_ascolto_billie_holiday-33765321/|publisher=[[la Repubblica]]|title=Norah, voce fuori dal tempo "E io ascolto Billie Holiday"|first=Andrea|last=Morandi|date=April 22, 2012|accessdate=July 3, 2022}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" |''[[Breakaway (Kelly Clarkson album)|Breakaway]]'' | style="text-align:center;" |[[Kelly Clarkson]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" | '''12.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/11/21/kelly-clarkson-and-bruno-mars-to-perform-on-the-x-factor-results-show/111378/|work=[[TV by the Numbers]]|publisher=[[Tribune Media Services]]|title=Kelly Clarkson and Bruno Mars to perform on 'The X Factor' results show|date=November 21, 2007|accessdate=June 28, 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111122172401/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/11/21/kelly-clarkson-and-bruno-mars-to-perform-on-the-x-factor-results-show/111378/|archivedate=November 22, 2011|access-date=August 19, 2023|archive-date=November 22, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111122172401/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/11/21/kelly-clarkson-and-bruno-mars-to-perform-on-the-x-factor-results-show/111378/}}</ref> |- |style="text-align:center;" |2008 |style="text-align:center;" |''[[Fearless (Taylor Swift album)|Fearless]]'' |style="text-align:center;" |[[Taylor Swift]] |style="text-align:center;" |United States |style="text-align:center;" |'''12.0''' |style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.independent.ie/entertainment/music/in-re-recording-her-back-catalogue-taylor-swift-is-feeling-the-fear-and-doing-it-anyway-40348656.html|title=In re-recording her back catalogue, Taylor Swift is feeling the fear&nbsp;– and doing it anyway|work=[[Irish Independent]]|first=Barry|last=Egan|date=April 25, 2021|access-date=September 20, 2021}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" |''[[Christmas (Michael Bublé album)|Christmas]]'' |style="text-align:center;" |[[Michael Bublé]] |style="text-align:center;" |Canada / Italy |style="text-align:center;" |'''12.0''' |style="text-align:center;" |<ref name="FYIMN">{{cite web |last1=Tuch |first1=Paul |title=Michael Bublé's Global 'Christmas' Sales Now North Of 12M Copies |url=https://www.fyimusicnews.ca/articles/2019/01/01/michael-bubl%C3%A9s-global-christmas-sales-now-north-12m-copies |website=FYI Music News |access-date=December 21, 2019 |date=January 1, 2019}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" |''[[Dangerously in Love]]'' | style="text-align:center;" |[[Beyoncé]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" |'''11.0''' | style="text-align:center;" |<ref name="rapfix">{{cite news |last=Chandler |first=D. L. |url=http://rapfix.mtv.com/2011/04/05/jay-z-and-beyonce-celebrate-three-years-of-wedded-bliss/ |title=Jay-Z And Beyoncé Celebrate Three Years Of Wedded Bliss |publisher=MTV Rapfix. Viacom |date=April 5, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120225013403/http://rapfix.mtv.com/2011/04/05/jay-z-and-beyonce-celebrate-three-years-of-wedded-bliss/ |archivedate=February 25, 2012 |url-status=dead |access-date=August 19, 2023 |archive-date=October 19, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019030701/http://rapfix.mtv.com/2011/04/05/jay-z-and-beyonce-celebrate-three-years-of-wedded-bliss/ }}</ref> |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" |''[[Back to Bedlam]]'' | style="text-align:center;" |[[James Blunt]] | style="text-align:center;" |United Kingdom | style="text-align:center;" | '''11.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.smh.com.au/news/music/a-soldiers-guide-to-stardom/2007/09/13/1189276897037.html |title=A soldier's guide to stardom|work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=September 14, 2007 |accessdate=2017-02-25 |quote= Blunt's debut album, Back to Bedlam, has sold 11 million copies worldwide, making it the most successful British album of the new century.|last=McCormick |first=Neil}}</ref> |- |2004 |''[[Encore (Eminem album)|Encore]]'' |[[Eminem]] |United States |'''11.0''' |<ref>{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/the-real-slim-shady-stands-up-the-fans-on-his-european-tour-306608.html|title=The real Slim Shady stands up the fans on his European tour|date=2005-08-18|website=The Independent|access-date=2019-06-12}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" |''[[All the Right Reasons]]'' | style="text-align:center;" |[[Nickelback]] | style="text-align:center;" |Canada | style="text-align:center;" | '''11.0''' | style="text-align:center;" |<ref name="nickelback">{{cite web |url=http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10842560 |title=Big band theory: who are the brightest stars? |work=[[The New Zealand Herald]] |quote=World-wide album sales with All the Right Reasons the most popular selling more than 11 million copies followed by Silver Side Up with 10 million. |date=October 25, 2012 |accessdate=2017-02-25 |last=Kara |first=Scott |access-date=2023-08-19 |archive-date=2012-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121204164039/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10842560 |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" |''[[Survivor (Destiny's Child album)|Survivor]]'' | style="text-align:center;" |[[Destiny's Child]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" | '''10.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/destined-for-a-repeat-success-20041101-gdk0va.html|title=Destined for a repeat success|date=1 November 2004|website=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=May 10, 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216234951/https://www.smh.com.au/entertainment/music/destined-for-a-repeat-success-20041101-gdk0va.html|archive-date=February 16, 2022}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" |''[[Loose (Nelly Furtado album)|Loose]]'' |style="text-align:center;" |[[Nelly Furtado]] |style="text-align:center;" |Canada |style="text-align:center;" |'''10.0''' |style="text-align:center;" |<ref name=kuwaittimes.net-Aug2009>{{cite web|url=http://www.kuwaittimes.net/read_news.php?newsid=MTI3ODI3OTY2MQ== |title=Spanish album an unexpected 'Plan' for Furtado |date=30 August 2009 |work=Kuwait Times |access-date=16 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309014540/http://www.kuwaittimes.net/read_news.php?newsid=MTI3ODI3OTY2MQ%3D%3D |archive-date=9 March 2012 }}</ref><ref name="billboard2">{{cite magazine|url=https://books.google.com/books?id=XFZj6BL4zl8C&q=nelly+furtado+folklore+2+million+worldwide&pg=PA24|title=Five Rings To Rule Them All|magazine= Billboard|page=24|first=Jen|last=Qilson|date=1 August 2008|access-date=17 September 2019}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" |''[[The Emancipation of Mimi]]'' | style="text-align:center;" |[[Mariah Carey]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" | '''10.0''' | style="text-align:center;" |<ref name="mimisales2">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/3671906/Mariah-Carey-Come-in-and-smell-the-perfume.html|title=Mariah Carey: Come in and smell the perfume|publisher=The Daily Telegraph|date=March 17, 2008|accessdate=October 7, 2017|quote='The Emancipation of Mimi', to be the biggest-selling album of the year worldwide (10 million copies sold), taking her career total to well over 160 million.}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" |''[[Confessions on a Dance Floor]]'' | style="text-align:center;" |[[Madonna]] | style="text-align:center;" |United States | style="text-align:center;" | '''10.0''' | style="text-align:center;" |<ref name="WWsales">{{cite news|url=http://www.digitalspy.com/music/feature/a586401/madonnas-new-album-what-we-know-so-far/|title=Madonna's new album: What we know so far|work=[[Digital Spy]]|date=July 25, 2014|accessdate=August 22, 2017|first=Lewis|last=Corner|quote=That was also the last time one of her albums sold over 10 million copies, so maybe Madge is pulling out all of the stops to get another multi-million hit on her hands.}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" |''[[Under My Skin (Avril Lavigne album)|Under My Skin]]'' | style="text-align:center;" |[[Avril Lavigne]] | setyle="text-align:center;" |Canada | style="text-align:center;" |'''10.0''' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.dailyrecord.co.uk/entertainment/music/music-news/avril-lavigne-madonna-is-my-idol-1091758|title=Avril Lavigne: Madonna is my idol |work=[[Daily Record (Scotland)|Daily Record]]|first=Rick|last=Fulton|date=January 10, 2011|accessdate=December 19, 2012}}</ref> |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" |''[[Silver Side Up]]'' | style="text-align:center;" |[[Nickelback]] | style="text-align:center;" |Canada | style="text-align:center;" | '''10.0''' | style="text-align:center;" |<ref name="nickelback"/> |- | 2001 | ''[[Britney (album)|Britney]]'' | [[Britney Spears]] | United States | '''10.0''' |<ref name="BRAZIL">{{cite web| url=https://acervo.oglobo.globo.com/busca/?tipoConteudo=pagina&ordenacaoData=relevancia&allwords=Britney+Spears&anyword=&noword=&exactword=&decadaSelecionada=2000&anoSelecionado=2003| date=January 7, 2003| access-date=June 21, 2019| title=Sex Machines| publisher=Globo.com|work=[[O Globo]]| author=Porto, Bruno|language=pt-br|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603011518/https://acervo.oglobo.globo.com/busca/?tipoConteudo=pagina&ordenacaoData=relevancia&allwords=Britney+Spears&anyword=&noword=&exactword=&decadaSelecionada=2000&anoSelecionado=2003|archive-date=June 3, 2020|quote=(...) and "Britney", released in 2001, sold 10 million copies (150,000 in Brazil).}} [https://archive.org/details/MatriaOGloboSexMachines2003 Alt URL]</ref> |- |style="text-align:center;" |2002 |style="text-align:center;" | ''[[Songs About Jane]]'' |style="text-align:center;" |[[Maroon 5]] |style="text-align:center;" |United States |style="text-align:center;" |'''10.0''' |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/05/21/arts/music/21maro.html |title=Second CD by Maroon 5 Faces Great Expectations |date=May 21, 2007|last=Leeds|first=Jeff|work=[[The New York Times]]|accessdate=February 25, 2017 |quote='Songs About Jane' sold an estimated 10 million copies worldwide, but that was not enough to assure top executives at Sony BMG, the music giant that distributed it, that the rights to Maroon 5’s future recordings were worth the asking price.}}</ref> |- |style="text-align:center;" |2002 |style="text-align:center;" | ''[[Justified (album)|Justified]]'' |style="text-align:center;" |[[Justin Timberlake]] |style="text-align:center;" |United States |style="text-align:center;" |'''10.0''' |style="text-align:center;"|<ref name="JustinTimberlake">{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/1688037/justin-bieber-vs-justin-timberlake/|title=JUSTIN VS. JUSTIN: CAN BIEBER TAKE TIMBERLAKE'S CROWN?|date=June 21, 2012|last=Kaufman|first=Gil|publisher=MTV|accessdate=December 28, 2016|access-date=August 19, 2023|archive-date=July 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730023254/http://www.mtv.com/news/1688037/justin-bieber-vs-justin-timberlake/|url-status=dead}}</ref> |- style="background:#FAFAD2" | style="text-align:center;" |2003 |style="text-align:center;" | ''[[Number Ones (Michael Jackson album)|Number Ones]]'' |style="text-align:center;" |[[Michael Jackson]] |style="text-align:center;" |United States |style="text-align:center;" |'''10.0''' |style="text-align:center;"|<ref name="MJ">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=RwKmo3VTjTEC&dq=the+essential+michael+jackson+has+sold+six+million&pg=PT116|title=Untouchable: The Strange Life and Tragic Death of Michael Jackson|date=2012|last=Sullivan |first=Randall|publisher=[[Atlantic Books]]|access-date=July 29, 2022|isbn=978-1611859935}}</ref> |- |style="text-align:center;" |2006 |style="text-align:center;" | ''[[FutureSex/LoveSounds]]'' |style="text-align:center;" |[[Justin Timberlake]] |style="text-align:center;" |United States |style="text-align:center;" |'''10.0''' |style="text-align:center;"|<ref name="JustinTimberlake"/> |- |style="text-align:center;"|2008 |style="text-align:center;"|''[[I Am... Sasha Fierce]]'' |style="text-align:center;"|[[Beyoncé]] |style="text-align:center;"|United States |style="text-align:center;"|'''10.0''' |style="text-align:center;"|<ref name="10mil">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=y6JbAgAAQBAJ&pg=PT35|title=Popular Icons: Beyonce|first=Sonya|last=Kimble-Ellis|work=[[Chelsea House]]|date=January 1, 2012|isbn=9781438141169 |access-date=December 14, 2021}}</ref> |- |style="text-align:center;"|2008 |style="text-align:center;"|''[[Viva la Vida or Death and All His Friends]]'' |style="text-align:center;"|[[Coldplay]] |style="text-align:center;"|United Kingdom |style="text-align:center;"|'''10.0''' |style="text-align:center;"|<ref name="coldplay"/> |- |style="text-align:center;"|2009 |style="text-align:center;"|''[[I Dreamed a Dream (album)|I Dreamed a Dream]]'' |style="text-align:center;"|[[Susan Boyle]] |style="text-align:center;"|United Kingdom |style="text-align:center;"|'''10.0''' |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=http://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/celebrities-gone-bad/tragedies-feuds-and-public-tantrums-is-the-dream-finally-over-for-susan-boyle/news-story/bdfa00d9c14b9ccf1ec22d59ebdc80fa|title=Tragedies, feuds and public tantrums: Is the dream finally over for Susan Boyle?|date=January 18, 2010|last=Kisiel|first=Ryan|work=[[News.com.au]]|accessdate=February 25, 2017|quote=Releases first album I Dreamed A Dream through Simon Cowell’s label. Sells 10 million copies worldwide.}}</ref> |- |2010 |''[[Recovery (Eminem album)|Recovery]]'' |[[Eminem]] |United States |'''10.0''' |<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/music/2012/oct/29/eminem-new-album-baseball-cap|title=Eminem teases new album – on a baseball cap|last=Michaels|first=Sean|date=2012-10-29|work=The Guardian|access-date=2019-06-12|issn=0261-3077}}</ref> |- |align="center"|2014 |align="center"|''[[1989 (Taylor Swift album)|1989]]'' |align="center"|[[Taylor Swift]] |align="center"|United States |align="center"|'''10.0''' |align="center"|<ref>{{Cite news|url=http://www.bbc.co.uk/newsbeat/article/40215361/taylor-swift-returns-to-spotify-on-the-day-katy-perrys-album-comes-out|title=Taylor Swift returns to Spotify on the day Katy Perry's album comes out|date=June 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609075820/http://www.bbc.co.uk/newsbeat/article/40215361/taylor-swift-returns-to-spotify-on-the-day-katy-perrys-album-comes-out|archive-date=June 9, 2017|publisher=[[BBC News]]}}</ref> |- style="background:#EEF7FF" |2014 |''[[Frozen (soundtrack)|Frozen]]'' |Various Artists |— |'''10.0''' |<ref name="Frozen"/> |} ==Best-selling album by year== Best-selling album nim yuuni yuuni nyɛla by year in the world are compiled by the [[International Federation of the Phonographic Industry]] (IFPI) ni laɣindi di lahabali yuuni yuuni tum yuuni 2001. Chart nim ŋɔ nyɛla bɛn sabiri shɛli niŋdi bɛ yuuni yuuni lahabaya taarihi nim ayi ni, ''Digital Music Report'' mini ''Recording Industry in Numbers''. Bɛ daa laɣim ''Digital Music Report'' mini ''Recording Industry in Numbers'' yuuni 2016 labi boli ''Global Music Report''.<ref>{{cite web|title=Digital Music Report / Recording Industry in Numbers|url=http://www.ifpi.org/digital-music-report.php|website=ifpi.org|publisher=IFPI|accessdate=14 April 2018|access-date=19 August 2023|archive-date=8 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180408131127/http://www.ifpi.org/digital-music-report.php|url-status=dead}}</ref> Yuuni 2022, album shɛŋa bɛn daa bahi yuuni 2021, IFPI nyɛla ban daa yihi so palla ata na n-ti sales chart, bɛ daa yihi Global vinyl album chart na, ka di laɣim salo ni da shɛŋa o sani bee din kuhiri luɣ'shɛŋa mini pɔhim zuɣu dabu.<ref>{{Cite web |title=IFPI GLOBAL MUSIC REPORT 2022 |url=https://globalmusicreport.ifpi.org/ |access-date=2022-12-05 |website=globalmusicreport.ifpi.org}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! style="width:10%;" |Year !! style="width:25%;" |Album !! style="width:25%;" |Artist/s !! style="width:25%;" |Nationality !! style="width:10%;" | Sales<br><small>(in millions)</small>!! style="width:10%;" |Source |- |2001 |''[[Hybrid Theory]]'' |[[Linkin Park]] |United States | '''8.5''' |<ref>{{cite magazine|url=https://books.google.com/books?id=FBAEAAAAMBAJ&pg=PA42|title=Linkin Park Lead The Global 20 Of 2001|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=February 16, 2002|last = White|first = Adam}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ifpi.org/content/library/top50-2001.pdf|title=Top 50 Global Best Selling Albums for 2001|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081117003957/http://www.ifpi.org/content/library/top50-2001.pdf|archive-date=17 November 2008|access-date=July 5, 2022}}</ref> |- |2002 |''[[The Eminem Show]]'' |[[Eminem]] |United States |'''13.9''' |<ref name="adele" /> |- |2003 |''[[Come Away with Me]]'' |[[Norah Jones]] |United States |'''13.0''' |<ref>{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/arts/music_box/2004/02/the_faux_life_with_norah_jones.html |title=Debunking Norah Jones' word-of-mouth success.|work=[[Slate (magazine)|Slate]] |date=February 10, 2004}}</ref> |- |2004 |''[[Confessions (Usher album)|Confessions]]'' |[[Usher (entertainer)|Usher]] |United States |'''12.0''' |<ref>{{cite web |url=http://www.bertelsmann.com/media/investor-relations/annual-reports/annual-report-2004.pdf |title=Bertelsmann Annual Report 2004 |publisher=[[Bertelsmann Music Group]] |date=2005 |accessdate=March 14, 2005 |access-date=August 19, 2023 |archive-date=June 6, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150606013339/http://www.bertelsmann.com/media/investor-relations/annual-reports/annual-report-2004.pdf |url-status=dead }}</ref> |- |2005 |''[[X&Y]]'' |[[Coldplay]] |United Kingdom |'''8.3''' |<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4865716.stm |title=Coldplay top 2005's global charts|publisher=BBC News |date=March 31, 2006 |accessdate=July 6, 2014}}</ref> |- style="background:#EEF7FF" |2006 |''[[High School Musical (soundtrack)|High School Musical]]'' | rowspan="2" style="text-align:center;" |[[Various Artists]] |— |'''7.0''' |<ref>{{cite web|url=http://www.businesswire.com/news/home/20080616005382/en/Walt-Disney-Records-High-School-Musical-Audio#.U8BbU5RdWSo |title=Walt Disney Records' High School Musical Audio Franchise Makes Global Chart History for Second Consecutive Year|publisher=[[Business Wire]] |date=June 16, 2008 |accessdate=July 6, 2014}}</ref> |- style="background:#EEF7FF" |2007 |''[[High School Musical 2 (soundtrack)|High School Musical 2]]'' |— |'''6.0''' |<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/biz/articles/news/global/1307169/high-school-musical-takes-global-top-spot-in-07 |title='High School Musical' Takes Global Top Spot In 07|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=June 17, 2008 |accessdate=July 6, 2014}}</ref> |- |2008 |''[[Viva la Vida or Death and All His Friends]]'' |[[Coldplay]] |United Kingdom |'''6.8''' |<ref>{{cite web |url=http://www.ifpi.org/content/section_news/20090216.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090624051531/http://www.ifpi.org/content/section_news/20090216.html |title=Viva La Vida top selling global album of 2008 |publisher=[[IFPI]] |archivedate=June 24, 2009 |date=February 16, 2009 |accessdate=July 6, 2014 |access-date=August 19, 2023 |archive-date=October 14, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014194435/http://www.ifpi.org/content/section_news/20090216.html |url-status=dead }}</ref> |- |2009 |''[[I Dreamed a Dream (album)|I Dreamed a Dream]]'' |[[Susan Boyle]] |United Kingdom |'''6.4''' |<ref>{{cite web|url=http://www.ifpi.org/content/section_news/20100428.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100527214408/http://www.ifpi.org/content/section_news/20100428.html|title=IFPI publishes Recording Industry in Numbers 2010|publisher=[[IFPI]]|archivedate=May 27, 2010|date=April 28, 2010|accessdate=July 6, 2014|access-date=August 19, 2023|archive-date=May 27, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527214408/http://www.ifpi.org/content/section_news/20100428.html|url-status=dead}}</ref> |- |2010 |''[[Recovery (Eminem album)|Recovery]]'' |[[Eminem]] |United States |'''5.2''' |<ref>{{cite web|url=http://www.musicweek.com/news/read/ten-million-and-counting-for-the-unstoppable-adele/046613 |title=Ten million and counting for the unstoppable Adele|work=[[Music Week]] |date=September 7, 2011|accessdate=July 6, 2014}}</ref> |- |2011 | rowspan="2" |''[[21 (Adele album)|21]]'' | rowspan="2" |[[Adele]] | rowspan="2" |United Kingdom |'''18.1''' |<ref name="adele">{{cite web|url=http://www.musicweek.com/news/read/adele-heads-ifpi-2011-global-countdown/048435 |title=Adele heads IFPI 2011 global countdown|publisher=[[Music Week]] |date=March 26, 2012|accessdate=July 6, 2014}}</ref> |- |2012 |'''8.3''' |<ref>{{cite web|url=http://www.ifpi.org/downloads/dmr2013-full-report_english.pdf|title=Digital Music Report 2013|publisher=[[IFPI]]|accessdate=July 6, 2014|access-date=August 19, 2023|archive-date=May 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529150621/http://www.ifpi.org/downloads/dmr2013-full-report_english.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |2013 |''[[Midnight Memories]]'' |[[One Direction]] | United Kingdom/Ireland |'''4.0''' |<ref>{{cite web|url=http://www.ifpi.org/downloads/Digital-Music-Report-2014.pdf|title=Digital Music Report 2014|publisher=[[IFPI]]|accessdate=July 6, 2014|access-date=August 19, 2023|archive-date=June 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140626030458/http://www.ifpi.org/downloads/Digital-Music-Report-2014.pdf|url-status=dead}}</ref> |- style="background:#EEF7FF" |2014 |''[[Frozen (soundtrack)|Frozen]]'' |Various Artists |— |'''10.0''' |<ref name="Frozen">{{cite web |url=http://www.ifpi.org/downloads/Digital-Music-Report-2015.pdf |title=IFPI Digital Music Report 2015: Charting the Path to Sustainable Growth |website=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |access-date=April 14, 2015 |archive-date=March 10, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310162132/http://www.ifpi.org/downloads/Digital-Music-Report-2015.pdf |url-status=dead }}</ref> |- |2015 |''[[25 (Adele album)|25]]'' | [[Adele]] |United Kingdom |'''17.4''' |<ref name="Ifpi2016">{{cite web |title= Global Music Report 2016: State of the Industry |publisher= International Federation of the Phonographic Industry |accessdate= 2017-04-25 |url= http://www.ifpi.org/downloads/GMR2016.pdf |access-date= 2023-08-19 |archive-date= 2016-07-30 |archive-url= https://archive.ph/20160730180434/http://www.ifpi.org/downloads/GMR2016.pdf |url-status= dead }}</ref> |- |2016 |''[[Lemonade (Beyoncé album)|Lemonade]]'' |[[Beyoncé]] |United States |'''2.5''' |<ref name="Ifpi2017">{{citation|title= IFPI Global Music Report 2017: Annual State of the Industry |publisher= International Federation of the Phonographic Industry |contribution= Global Top 10 Albums of 2016 |page= 9 |accessdate= 13 April 2018 |url= http://www.ifpi.org/downloads/GMR2017.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170607091208/http://www.ifpi.org/downloads/GMR2017.pdf|archivedate=7 June 2017|url-status=dead}}</ref> |- |2017 |''[[÷ (album)|÷]]'' |[[Ed Sheeran]] |United Kingdom |'''6.1''' |<ref name="Ifpi2018">{{citation|contribution=Global Top 10 Albums of 2017|page=9|title=IFPI Global Music Report 2018|publisher=International Federation of the Phonographic Industry|accessdate=24 April 2018|url=http://www.ifpi.org/downloads/GMR2018.pdf|archive-date=24 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424202534/http://www.ifpi.org/downloads/GMR2018.pdf|url-status=dead}}</ref> |- style="background:#EEF7FF" |2018 |''[[The Greatest Showman (soundtrack)|The Greatest Showman]]'' |[[Hugh Jackman]] & Various Artists |— |'''3.5''' |<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.org/the-greatest-showman-soundtrack-named-best-selling-album-of-2018/|title=The Greatest Showman soundtrack named best-selling album of 2018|publisher=International Federation of the Phonographic Industry|date=13 March 2019|access-date=30 January 2021}}</ref> |- style="background:#FAFAD2" |2019 |''[[5x20 All the Best!! 1999–2019]]'' |[[Arashi]] |Japan |'''3.3''' |<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.org/news/ARASHI-Awarded-Global-Album-of-2019-for-their-20th-anniversary-compilation|title=ARASHI Awarded Global Album of 2019 for Their 20th Anniversary Compilation 5x20 All the BEST!! 1999–2019|publisher=[[IFPI]]|date=March 19, 2020}}</ref> |- |2020 |''[[Map of the Soul: 7]]'' |[[BTS]] |South Korea |'''4.8''' |<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/news/9538406/bts-top-ifpi-global-album-sales-chart-2020/|title=BTS Bag 'Unprecedented' 1–2 on IFPI's Global Album Sales Chart For 2020|publisher=[[IFPI]]|date=March 11, 2021}}</ref> |- |2021 |''[[30 (Adele album)|30]]'' |[[Adele]] |United Kingdom |'''4.6''' |<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.org/wp-content/uploads/2022/04/IFPI_Global_Music_Report_2022-State_of_the_Industry.pdf|title=Global Music Report 2022|date=April 4, 2022|publisher=[[IFPI]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220404115052/https://www.ifpi.org/wp-content/uploads/2022/04/IFPI_Global_Music_Report_2022-State_of_the_Industry.pdf|archive-date=April 4, 2022|url-status=live|access-date=May 1, 2022}}</ref> |- |2022 |''[[Greatest Works of Art]]'' |[[Jay Chou]] |Taiwan |'''7.2''' |<ref>{{Cite web |last=McIntyre |first=Hugh |title=BTS, Seventeen, Stray Kids And Blackpink: The 10 Bestselling Albums Globally In 2022 |url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2023/03/27/bts-seventeen-stray-kids-and-blackpink-the-10-bestselling-albums-globally-in-2022/ |access-date=2023-03-30 |website=Forbes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=McIntyre |first=Hugh |title=Taiwanese Music Star Jay Chou Scores The Bestselling Album Of 2022 Globally |url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2023/03/27/taiwanese-musical-star-jay-chou-scores-the-bestselling-album-of-2022-globally/ |access-date=2023-03-30 |website=Forbes |language=en}}</ref> |} == Lihimi m-pahi == {{portal|Record production}} * [[List of best-selling albums]] * [[List of best-selling albums in the United States]] * [[List of best-selling albums by country]] * [[List of best-selling music artists]] * [[List of best-selling singles]] * [[List of best-selling albums in the United States of the Nielsen SoundScan era]] * [[List of best-selling albums by year in the United States]] * [[List of best-selling Latin albums in the United States]] * [[Global Recording Artist of the Year|IFPI Global Recording Artist of the Year]] == Kundivihira == {{Reflist|30em}} {{Lists of best-selling albums}} [[Category:21st century in music|Best-selling albums]] [[Category:21st century-related lists|Best-selling albums]] [[Category:Lists of best-selling albums|21st century]] [[Pubu:Wikipidia]] agaj3wqficv1hzdbe510mjyog5082q0 Candlemas 0 26313 141931 82306 2026-07-02T09:05:42Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141931 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Candlemas''', shɛba lahi mi li la "'''Feast of the Presentation of Jesus Christ"''', "'''Feast of the Purification of the Blessed Virgin Mary"''', bee "'''Feast of the Holy Encounter"''', nyɛla dolodolo nim vuhim dabisili bɛn mali niŋdi [[presentation of Jesus at the Temple]]. Di nyɛla din jɛndi [[Jesus]] in [[Luke 2]]:22–40. [[Book of Leviticus|Leviticus]] puuni 12, paɣa nyɛla bɛn daa yɛn niŋ so kashii ka daa zaŋ "lamb" lee [[burnt offering]], ka "young pigeon" bee gbun'yaɣ'o (dove) mi lee [[sin offering]], biɛɣ'pihita ni ata doo [[circumcision]] nyaaŋa. Di nyɛla din luri silimin gɔli February dabaa ayi dali, lala dabisili ŋɔ nyɛ 40th day ([[postpartum period]]) mini [[Christmastide|Christmas]]–[[Epiphany season|Epiphany]] naaibu.<ref name="Knecht1910">{{Cite book |last=Knecht |first=Friedrich Justus |url=https://archive.org/details/apracticalcomme00knecgoog |title=A Practical Commentary on Holy Scripture |publisher=B. Herder |year=1910 |page=[https://archive.org/details/apracticalcomme00knecgoog/page/n452 410] |language=English |quote=We keep a feast on the 2nd of February, forty days after Christmas, in memory of our Lord's Presentation in the Temple. This feast has several names. First, it is known as the Feast of the Presentation of our Lord Jesus. Secondly, it is called the Feast of the Purification of the Blessed Virgin Mary. But the usual and popular name for this Feast is Candlemas-day, because on this day candles are blessed before Mass, and there takes place a procession with lighted candles. Candles are blessed and lighted on this particular feast. |access-date=27 December 2016}}</ref> Di nyɛla kali zaŋ n-ti dolodolo nim shɛba tiŋgbani shɛŋa ni bɛ yihi bɛ [[Christmas decorations]] dabisili shɛli din pahiri pinaayi dali yuŋ (Epiphany Eve),<ref name="Learning">{{Cite book |title=A Study Guide for William Shakespeare's "Twelfth Night" |publisher=Cengage Learning |year=2016 |isbn=9781410361349 |edition=2nd |page=29 |language=English |quote=Twelfth Night saw people feasting and taking down Christmas decorations.}}</ref> dolodolo shɛba ban be tiŋgbani shɛŋa ni dabam nyɛla ban yihiri li Candlemas nyaaŋa.<ref name="Edworthy2008">{{Cite book |last=Edworthy |first=Niall |title=The Curious World of Christmas |year=2008 |publisher=Penguin Group |isbn=9780399534577 |page=83 |language=English |quote=The time-honoured epoch for taking down Christmas decorations from Church and house in Candlemas Day, February 2nd...Candlemas in old times represented the end of the Christmas holidays, which, when 'fine old leisure' reigned, were far longer than they are now.}}</ref><ref name="Roud2008">{{Cite book |last=Roud |first=Steve |title=The English Year |date=31 January 2008 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=9780141919270 |page=690 |language=English |quote=As indicated in Herrick's poem, quoted above, in the mid seventeenth century Christmas decorations were expected to stay in place until Candlemas (2 February), and this remained the norm until the nineteenth century.}}</ref> Candlemas dali, dolodolo nim pam ([[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]], [[Roman Catholics]], n-ti pahi [[Lutheran]]s, [[Anglican]]s mini [[Methodist]]s) nyɛla ban gba kpaɣiri "candles" chani bɛ jama duu n-ti suhi bo lala yuuni maa anfaani;<ref>{{Cite web |last=Hothersall |first=Barbara |title=Candlemas – Festival of Light |url=http://www.fulwoodmethodist.org.uk/fmcmag/archives/saints/candlemas/candlemas.htm |access-date=27 December 2016 |work=Fulwood Methodist Church Magazine |language=English |quote=In some countries special candles are brought along to the blessing by the worshippers. These are often very elaborate and are highly treasured. Afterwards they are taken home and kept to be lighted at times of stress – during storms, in sickrooms and at the bedside of the dying. |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208071741/http://www.fulwoodmethodist.org.uk/fmcmag/archives/saints/candlemas/candlemas.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="Pappas2012">{{Cite web |last=Pappas |first=Christopher A. |date=18 January 2012 |title=Ecumenical Candlemas (Feast of the Presentation) |url=http://holytrinity.ab.ca/ecumenical-candlemas-feast-of-the-presentation/ |url-status=live |access-date=27 December 2016 |publisher=Holy Trinity Anglican Church |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110073917/http://holytrinity.ab.ca/ecumenical-candlemas-feast-of-the-presentation/ |archive-date=10 January 2019}}</ref> dolodolo nim nyɛla ban mali dihitabili ni "candles" ŋɔ nyɛla shɛhiri li zaŋ n-ti [[Jesus in Christianity|Jesus Christ]] ŋun nyɛ dunia niira ŋɔ.<ref name="Mazar2015">{{Cite book |last=Mazar |first=Peter |title=To Crown the Year: Decorating the Church Through the Seasons |date=6 March 2015 |publisher=Liturgy Training Publications |isbn=9781618331328 |edition=2nd |page=253 |language=English}}</ref> == Taarihi == [[File:Marianne Stokes Candlemas Day.jpg|thumb|Candlemas day by [[Marianne Stokes]], 1901]] "Feast of the Presentation" bee maŋ kashii niŋbu nyɛla chuɣu kurili zaŋ n-ti dolodolo nima. Pilgrim [[Egeria (pilgrim)|Egeria]] nyɛla ŋun yɛli din puhiri shɛm Jerusalem yuuni 380s:<ref name=Holweck/> <blockquote class="">Amaa maŋ kashii niŋbu chuɣu nyɛla chuɣu titali ka puhiri ni jilima. Lala dabisili ŋɔ mali la [[Church of the Holy Sepulchre|Anastasis]] ka binshɛɣu kam kuli niŋdi ni suhupiɛlli kamani Easter ni kuli niŋdi shɛm. Dolodolo karimba kpamba zaa nyɛla ban wuhiri "Gospel" dabisili shɛli din pahiri pihinahi din daa niŋ ka Joseph mini Mary ʒi "Lord" na "Temple" ka Simeon mini Anna daa nyɛ o.<ref>{{Cite web |year=1896 |orig-year=385 |title=The Pilgrimage of S. Silvia of Aquitania to the Holy Places |url=http://digital.library.upenn.edu/women/egeria/pilgrimage/pilgrimage.html |website=digital.library.upenn.edu |translator=John H. Bernard}}</ref></blockquote> [[File:Fra Bartolomeo 007.jpg|thumb|The presentation of the Lord in the temple by [[Fra Bartolomeo]], 1516]] [[Christmas]] daa nyɛla chuɣu shɛli bɛn puhiri West silimin gɔli December biɛɣ'pishi ni anu dali yuuni AD 354 din daa niŋ ka [[Pope Liberius|Pope Liberiu]] nim zali li. Biɛɣ'pihinahi nyaaŋa silimin gɔli December biɛɣ'pishi ni anu dali nyɛ silimin gɔli February dabaa ayi dali. Roman Empire, Roman consul [[Justin (consul 540)|Justin]] nyɛ ban daa piligi [[Hypapante]] chuɣu puhibu.<ref name=Holweck>{{cite encyclopedia| url = http://www.newadvent.org/cathen/03245b.htm | last = Holweck | first = Frederick | title = Candlemas | encyclopedia = The Catholic Encyclopedia | volume = 3 | location = New York | publisher = Robert Appleton Company | year = 1908}}</ref> [[Pope Gelasius I]] (492–496) nyɛla ban daa niŋ kpaŋmaŋ pam ni chuɣu ŋɔ yɛligibu. Lahabali wuhiya ni di nyɛla din niŋ talahi [[Plague of Justinian]] saha yuuni 541 pɔi ka daa kpɛ West.<ref name=Holweck/> Ancient Romans nyɛla ban puhiri [[Lupercalia]] silimin gɔli February sunsuun mali paɣiri [[Faunus#Festivals|Lupercus]], naawuni zaŋ n-ti duɣim mini "shepherds". [[Feralia]] chuɣu puhibu gba nyɛla din niŋdi lala saha maa.<ref>Dumézil, Georges. ''Archaic Roman Religion.'' Vol 1. Chicago and London: The University of Chicago Press, 1966. p. 366</ref> Lupercalia nyɛla bɛn zaŋdi shɛli n-ti maŋ kashii niŋbu chuɣu bali lee Cardinal Caesar Baronius, 16th century<ref name="Green">{{cite journal |last1=Green |first1=William M. |title=The Lupercalia in the Fifth Century |journal=Classical Philology |date=January 1931 |volume=26 |issue=1 |pages=60–69 |doi=10.1086/361308 |s2cid=161431650 }}</ref><ref>(la) Barri Ducis, L.Guerin, Annales Ecclesiastici Caesaris Baroni, 186, t.</ref> ka di daliri nyɛla churi ayi ŋɔ zaa nyɛla maŋ kashii niŋbu churi. Amaa din tooi pa lala dama Lupercalia chuɣu ŋɔ daa na ʒini puhi Jerusalem, ni koŋko mi ka niri ni tooi nya Jesus maŋ kashii niŋbu chuɣu ŋɔ puhibu.{{citation needed|date=January 2021}} Din daa niŋ ka Gelasius yɛli Andromachus yɛltɔɣa, o daa bi zaŋ yaa ka yɛli ni Lupercalia ka shɛli dama di gba nyɛla dolodolo nim chuɣu.<ref name="Green" /> Din bɔŋɔ ni tooi lɛbi shɛhira wuhiri ni o nyɛla Roman aristocracy.<ref>{{Cite book |last=Demacopoulos |first=George E. |title=The Invention of Peter: Apostolic Discourse and Papal Authority in Late Antiquity |publisher=University of Pennsylvania Press |year=2013 |pages=74–80|jstor=j.ctt3fj4j1 |isbn=9780812245172 }}</ref> Centuries nyaaŋa kamani yuuni 1392 bee 1400, [[Virgin Mary]] nahingbaŋ shɛli bɛn daa zaŋ niŋ maa daa nyɛla [[Guanches|Guanche]] piɛ guliba ayi ni daa nya shɛli ka di be island n-ti [[Tenerife]] ([[Canary Islands]]).<ref>{{Cite web |title=Nuestra Señora de la Candelaria |trans-title=Our Lady of the Candelaria |url=https://corazones.org/maria/candelaria.htm |access-date=2019-02-19 |website=corazones.org |language=es |archive-date=2018-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113002803/http://www.corazones.org/maria/candelaria.htm |url-status=dead }}</ref> Din daa niŋ ka bɛ nya "Virgin" ŋɔ nyaaŋa ka bɛ daa piligi chuɣu ŋɔ puhibu ni Marian shiifa yuuni 1497, din daa niŋ ka [[Alonso Fernández de Lugo]] nim puhi Candlemas chuɣu ka zaŋ li jɛndi "Virgin Mary" din nyɛ maŋ kashii niŋbu chuɣu puhiri silimin gɔli February dabaa ayi dali.<ref>{{Cite news |last=GaldÓn |first=Sonia |title=Medio siglo de fervor en Candelaria |language=es |work=La Opinión de Tenerife |url=https://www.laopinion.es/afondo/2009/02/09/medio-siglo-fervor-candelaria/197498.html |access-date=2019-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824012038/Https://www.laopinion.es/afondo/2009/02/09/medio-siglo-fervor-candelaria/197498.html |archive-date=24 August 2017 |url-status=dead}}</ref> Pɔi ka Tenerife, Guanche nim daa puhi chuɣu gili shiifa zaŋ n-ti "Virgin" chuɣu yuli booni [[Beñesmen]] puuni silimin gɔli August. Di bɔŋɔ n-daa nyɛ bindira kpaɣibu di ka nyu ka di wuhiri yuuni piligu. Saha chuɣu zaŋ n-ti [[Virgin of Candelaria]] din be Canary Islands nyɛla bɛn niŋdi shɛli pahira silimin gɔli February dabaa ayi dali. Taarihi niŋdiba shɛba yɛliya ni chuɣu ŋɔ puhibu nyɛla jilima zaŋ n-ti "Virgin".<ref name="Tesis">{{Cite book |last=Álvarez Delgado |first=Juan |title=Sistema de Numeración Norteafricano. A. Numerales Canarios.- B. Sistema Numeral Norteafricano: Caracteres. Estudio de lingüística comparada sobre el sistema de numeración y cómputo de los aborígenes de Canarias |publisher=Instituto Antonio de Nebrija (CSIC) |year=1949 |location=Madrid |oclc=459382352 |language=es |author-link=:es:Juan Álvarez Delgado}}</ref> [[Swedish Church|Swedish]] mini [[Finnish Evangelical Lutheran Church|Finnish Lutheran churches]], Candlemas nyɛla din piligi(tum 1774), din nyɛla bɛn niŋdi shɛli alahiri dabisili kam silimin gɔli February dabaa ayi dali mini o dabaa anii dali gbaai yihi di yi niŋ ka lala alahiri ŋɔ nyɛ alahiri shɛli din bahindi nyaaŋa pɔi ni [[Lent]], din nyɛ [[Shrove Sunday]] bee Quinquagesima ({{lang-sv|Fastlagssöndagen}}, {{lang-fi|Laskiaissunnuntai}}).<ref>{{Cite book |last=Oja |first=Heikki |url=https://almanakka.helsinki.fi/fi/julkaisut/aikakirja.html |title=Aikakirja 2007 |publisher=Almanach office of [[Helsinki University]] |year=2007 |isbn=978-952-10-3221-9 |location=Helsinki |pages=147 |language=fi}}</ref> == Customs == === France and Belgium === [[File:Crêpe_opened_up.jpg|right|thumb|[[Crêpe]]s are a traditional food on ''La Chandeleur'']] Catholic dolodolo duu shɛŋa din be [[France]], [[Belgium]], n-ti pahi [[Romandy|Swiss Romandy]] nyɛla ban puhiri Candlemas ({{lang-fr|La Chandeleur}}, {{lang-nl|Maria-Lichtmis}}) silimin gɔli February dabaa ayi dali. Ban su di fukumsi yɛliya ni bɛ di zaŋ "[[manger]] scenes" labi hali ni Candlemas din nyɛ chuɣu zaŋ n-ti Christmas cycle.{{citation needed|date=January 2021}} Candlemas din be lala tiŋgbana ŋɔ ni gba nyɛla [[crêpe]]s.<ref name="Annette">{{Cite web |last=Charlton |first=Annette |date=2019-10-01 |title=La Chandeleur or Candlemas: A French Tradition |url=https://www.afrenchcollection.com/la-chandeleur-or-candlemas-a-french-tradition/ |access-date=2019-02-02 |website=A French Collection}}</ref><ref name=Collet>{{Cite web|url=https://frenchlibrary.org/2020/01/28/blog-la-chandeleur-2020/|title=La Chandeleur|first=Natalie|last=Collet|date=28 January 2020|website=French Library}}</ref> Di nyɛla zaɣa gbuli laasabu (round shape). Belgium di nyɛla kali ni sokam di "pancakes" ka mali dihitabili ni "clear sky" din be Candlemas nyɛla din wuhiri anfooni yuuni.<ref>{{Cite web|url=https://focusonbelgium.be/en/facts/candlemas-celebration-dates-back-dawn-time-and-lives-judeo-christian-tradition-and-our|title=Candlemas, a celebration that dates back to the dawn of time and lives on in the Judeo-Christian tradition and in our folklore|date=18 January 2019|website=Focus on Belgium}}</ref> == Lihimi m-pahi == * [[Liturgical year]] == Kundivihira == {{Reflist}} ==Bibliography== * {{Cite book |last=Walter |first=Philippe |url=http://www.editions-imago.fr/listeauteur.php?recordID=59 |title=Mythologie chrétienne |publisher=Imago |language=fr |access-date=13 October 2019 |archive-date=20 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220184408/http://www.editions-imago.fr/listeauteur.php?recordID=59 |url-status=dead }} * {{Cite book |last=Walter |first=Philippe |url=https://books.google.com/books?id=3FJcAAAAMAAJ |title=La Mémoire du temps. Fêtes et calendriers de Chrétien de Troyes à la Mort Artur |publisher=Champion |year=1989 |isbn=9782051010337 |location=Paris |language=fr}} * {{Cite book |last1=Mergnac |first1=Marie-Odile |title=Proverbes et dictons de toujours |last2=Köhler |first2=Thomas |publisher=Archives et cultures |year=2008 |location=Paris |language=fr}} {{Liturgical year of the Catholic Church}} {{Authority control}} [[Pubu:Wiki World Heritage Intangible Contest 2023]] [[Category:Epiphany (holiday)]] [[Category:Pancakes]] [[Category:February observances]] [[Category:Christian processions]] p5e7fd1xmtbvxbqnucq0f03tgyb7ekh The Burial of Kojo 0 28461 141923 113322 2026-07-01T18:44:48Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141923 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''''The Burial of Kojo''''' nyɛla yuuni 2018 Ghana nima [[drama film]] shɛli bɛ ni daa kpɛri, ŋun daa nyɛ dirata nyɛ [[Blitz the Ambassador|Blitz Bazawule]]. Ban daa yaai lala sinii ŋɔ nyɛ Bazawule, [[Ama Abebrese|Ama K. Abebrese]] mini Kwaku Obeng Boateng,<ref>{{Cite web|url=https://africasacountry.com/2019/02/magical-realism-in-accra|title=Magical realism in Accra|website=africasacountry.com|date=13 February 2019 |language=en-US|access-date=2019-04-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://face2faceafrica.com/article/ghanaian-produced-movie-to-make-netflix-debut-in-march|title=Ghanaian-produced movie to make Netflix debut in March|date=2019-02-18|website=Face2Face Africa|language=en|access-date=2019-04-28}}</ref> Di nyɛla sinii shɛli bɛ ni daa kpɛri [[Ghana]] ni liɣiri bela, ka di daa kpɛri tiŋgbani ka daa lahi kpɛrikpɛritiba shɛba ban daa na yoli piligira kpɛrigu kpɛribu.<ref>{{Cite web|url=https://fellowsblog.ted.com/a-behind-the-scenes-look-at-the-burial-of-kojo-a-dazzling-new-film-shot-entirely-in-ghana-4eb5636a34bb|title=Behind-the-scenes of The Burial of Kojo — a dazzling new film shot in Ghana|last=D'Arcy|first=Patrick|date=2017-10-25|website=TEDFellows|language=en|access-date=2019-04-11|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112024400/https://fellowsblog.ted.com/a-behind-the-scenes-look-at-the-burial-of-kojo-a-dazzling-new-film-shot-entirely-in-ghana-4eb5636a34bb?gi=c20e762454fb|url-status=dead}}</ref> Lala sinii ŋɔ lahabali nyɛla din daa jandi Kojo, bɛ ni daa che so ni o kpi salima buɣili ni, din daa niŋ ka o bia ŋun nyɛ paɣa Esi daa chaŋ shia tiŋgbani ni o tiligi o ba. Di nyɛla sinii shɛli bɛ ni daa zaŋ wuhi dunia zaa New York silimiin goli September biɛɣ'pishi ni yini dali yuuni 2018, Urban World Film Festival,<ref name="tetteh1" /><ref name="shadow">{{Cite web|url=https://shadowandact.com/exclusive-blitz-bazawule-challenges-hollywoods-africa-narrative-with-magical-realist-the-burial-of-kojo|title=Exclusive: Blitz Bazawule Challenges Hollywood's Africa Narrative With Magical Realist 'The Burial Of Kojo'|date=2018-09-21|website=Shadow and Act|language=en|access-date=2019-04-12}}</ref> ni ka bɛ daa piili Best Narrative Feature (World Cinema).<ref name="wilson">{{Cite web|url=https://blackgirlnerds.com/urbanworld-2018-film-review-the-burial-of-kojo/|title=Urbanworld 2018 Film Review: 'The Burial of Kojo'|last=Wilson|first=Tejah|date=2018-09-24|website=BlackGirldNerds|language=en|access-date=2019-04-11}}</ref> Sinii maa nyɛla din daa nya piibu dibaa awɔi [[15th Africa Movie Academy Awards]] ka daa di pina ayi din nyɛ Best First Feature Film zaŋ n-ti Dirata.<ref>{{Cite web|title=Sola Sobowale, Adesua Etomi win at 2019 AMAA [FULL LIST]|url=https://punchng.com/sola-sobowale-adesua-etomi-win-at-2019-amaa-full-list/|website=Punch Newspapers|date=28 October 2019|language=en-US|access-date=2020-06-01}}</ref> Di nyɛla sinii shɛli bɛ ni daa wuligi n-ti [[ARRAY]] ka bɛ daa bahi li [[Netflix]] silimiin goli March biɛɣ'pihita ni yini dali yuuni 2019,<ref name="ramos" /><ref name="tetteh2">{{Cite web|url=https://kuulpeeps.com/2019/02/award-winning-ghanaian-film-the-burial-of-kojo-is-set-to-be-released-on-netflix-this-march/|title=Award Winning Ghanaian Film "The Burial Of Kojo" Is Set To Be Released On Netflix This March|last=Tetteh|first=Nii Okai|date=2019-02-17|language=en-US|access-date=2019-04-01}}</ref> di daa leei tuuli Ghana nima sinii shɛli bɛ ni daa piigi tiŋgbani kam dunia zaa Netflix.<ref name="gragau">{{Cite web|url=https://www.africanexponent.com/post/9949-the-burial-of-kojo-wins-again|title=Ghanaian-Produced Movie, The Burial of Kojo, Wins Award at Luxor African Film Festival|last=Gragau|first=Maulline|date=2019-03-26|website=The African Exponent|language=en|access-date=2019-04-01|archive-date=2020-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024171025/https://www.africanexponent.com/post/9949-the-burial-of-kojo-wins-again|url-status=dead}}</ref><ref name="tetteh1">{{Cite web|url=https://kuulpeeps.com/2018/08/blitz-the-ambassadors-the-burial-of-kojo-gets-world-wide-premiere-at-the-urban-world-film-festival-in-new-york/|title=NEWSBlitz The Ambassador's 'The Burial Of Kojo' Gets World Wide Premiere At The Urban World Film Festival In New York|last=Tetteh|first=Nii Okai|date=2018-08-30|website=Kuulpeeps|language=en-US|access-date=2019-04-11}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pulse.ng/bi/lifestyle/after-lionheart-the-next-netflix-original-movie-the-burial-of-kojo-comes-from-ghana/6qdpqq2|title=The Burial Of Kojo: Here is what you need to know about Netflix's next original African movie|last=Udodiong|first=Inemesit|work=Business Insider|date=19 February 2019|accessdate=14 April 2019|access-date=15 August 2024|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107231302/https://www.pulse.ng/bi/lifestyle/after-lionheart-the-next-netflix-original-movie-the-burial-of-kojo-comes-from-ghana/6qdpqq2|url-status=dead}}</ref> == Plot == Esi nyɛla ŋun be tiŋkpaŋ o bilim biɛhigu zaa [[Ghana]], ni ka o daa be tiŋkpaŋ shɛli din ŋmani mɔɣili , [[Nzulezo]], ka o ba daa nyɛ Kojo ka o ma nyɛ Ama ŋun tooi tiri daŋ maa liɣiri kam din daa niŋ ka o nyɛ teela la. Kojo nyɛla ŋun daa zooi tiŋ'karili ni amaa ka daa labi tiŋ'kpaŋ din daa niŋ lahiʒibu daa niŋ ka daa mali tamaha ni kom koŋko nyɛ di ni tooi kpihim li." Esi nyɛla ŋun daa miri o ba ka o daa zaŋ o gili mɔɣili ka daa tiri o lahabaya. Sani so yala bɛ ni daa bɛ mi — ninkuri zom ŋun daa yina lahiʒibu ŋɔ shee luɣ'shɛli binshɛɣu kam ni daa tiligi be ni" — daa paana tiŋkpaŋ ŋɔ ka daa guligi Esi shili ŋmanibila piɛlli ka daa yɛlli ni ninvuɣ bɔbigu nyɛ ban gbaai ŋmanibila maa . Saha bela sunsuun, daŋ maa daa lahi nya sana — Esi's bapira Kwabena, ŋun daa nyɛ ninvuɣ ŋun mini Kojo daa bi tooi miri taba. Kwabena nyɛla ŋun daa suhi Kojo ni o zaŋmi o daŋ tahi fɔŋ ni ka Kojo daa zaŋ yuma ayopɔin tɛhi di zuɣu pɔi. == Cast == * Cynthia Dankwa daa nyɛ Esi * [[Ama Abebrese|Ama K. Abebrese]] daa nyɛ Older Esi (narrator) * [[Joseph Otsiman]] daa nyɛ Kojo, Esi's ba * [[Mamley Djangmah]] daa nyɛ Ama, Esi's ma * [[Kobina Amissah-Sam]] daa nyɛ Kwabena, Kojo's tizodoo * Henry Adofo daa nyɛ Apalu * [[Joyce Anima Misa Amoah]] daa nyɛ Nana, Esi's grandmother * Brian Angels daa nyɛ Sergeant Asare * Joe Addo daa nyɛ Detective Koomson * Emanuel Nerttey daa nyɛ Young Kojo * Edward Dankwa daa nyɛ Young Kwabena * [[Zalfa Odonkor]] daa nyɛ Adwoa == Reception == === Critical reception === Sinii maa nyɛla din daa nya labisiri suma. Di [[review aggregator]] wɛbsiti, [[Rotten Tomatoes]], sinii maa daa nya saɣi n-ti zaŋ n-ti {{RT data|score}} din daa jandi {{RT data|count}} labi lihi ni {{RT data|average}}.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_burial_of_kojo|title=The Burial of Kojo|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media|Fandango]]|access-date={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref> [[Metacritic]] nyɛla ŋun daa ti sinii ŋɔ kɔbigi puuni pihwɔi ni ata ka yɛli ni di nyɛla "universal acclaim".<ref>{{cite web | url=https://www.metacritic.com/movie/the-burial-of-kojo?ftag=MCD-06-10aaa1c | title=The Burial of Kojo | website=[[Metacritic]] }}</ref> [[Richard Brody]] zaŋ n-ti ''[[The New Yorker]]'' wrote, "Bazawule ka daa kaai yili yiinda so ŋun daa yili yila niŋ sinii ŋɔ ni."<ref name="brody">{{Cite news|url=https://www.newyorker.com/culture/the-front-row/the-burial-of-kojo-reviewed-a-boldly-lyrical-portrait-of-a-young-ghanaian-girl|title='The Burial of Kojo,' Reviewed: A Boldly Lyrical Portrait of a Young Ghanaian Girl|last=Brody|first=Richard|date=2019-03-28|magazine=The New Yorker|language=en|access-date=2019-04-01}}</ref> John DeFore zaŋ n-ti ''[[The Hollywood Reporter]]'' wrote, "lihiriba nyɛla ban ni tooi mali mɔɣisigu ni Bazawule's anfooni nima ŋɔ pala din yɛn pahi sinii maa binshɛli. Di nyɛla din yɛn zaŋ niriba pam tɛha na sinii yaara ŋɔ sinii nima ni."<ref name="defore" /> Brian Costello zaŋ n-ti [[Common Sense Media]] daa sabiya, "Din bɔŋɔ nyɛla sinii shɛli din nyaɣisa, din viɛlla ka nyɛ din mali anfaani nima pam."<ref name="costello">{{Cite web|url=https://www.commonsensemedia.org/movie-reviews/the-burial-of-kojo|title=The Burial of Kojo - Movie Review|last=Costello|first=Brian|date=2019-03-19|website=Common Sense Media|language=en|access-date=2019-04-01}}</ref> === Pina === {| class="wikitable" |+ !Year !Ceremony !Category !Nominated work !Result !Notes |- |2018 |Urbanworld Film Festival |Best Narrative Feature (World Cinema) |rowspan=8|'' The Burial of Kojo'' |{{won}} |<ref name="wilson" /> |- |rowspan=11|2019 |[[Luxor African Film Festival]] |Best Narrative Feature |{{won}} |<ref name="gragau" /> |- |rowspan=10|[[15th Africa Movie Academy Awards|Africa Movie Academy Awards]] |[[Africa Movie Academy Award for Best Cinematography|Achievement in Cinematography]] |{{nom}} |rowspan=10|<ref>{{cite web |last1=Gbenga |first1=Bada |date=27 October 2019 |title=AMAA 2019: Here are all the winners at the 15th edition of award |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/amaa-2019-here-are-all-the-winners-at-the-15th-edition-of-award/m1ppsb7 |accessdate=29 October 2019 |website=Pulse NG}}</ref> |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Production Design|Achievement in Production Design]] |{{nom}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Editing|Achievement in Editing]] |{{nom}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Visual Effects|Best Visual Effects]] |{{nom}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Makeup|Achievement in Makeup]] |{{nom}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Sound|Best Sound]] |{{nom}} |- |Best First Feature Film by a Director |[[Blitz the Ambassador|Blitz Bazawule]] |{{won}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Actor in a Leading Role|Best Actor in a Leading Role]] |[[Joseph Otsiman]] |{{nom}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Best Actor in a Supporting Role|Best Actor in a Supporting Role]] |Kobina Amissah-Sam |{{nom}} |- |[[Africa Movie Academy Award for Most Promising Actor|Most Promising Actor]] |Cynthia Dankwa |{{won}} |- |} == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == * {{IMDb title|id=tt7497366}} {{DEFAULTSORT:Burial of Kojo, The}} [[Lahabaya zaa]] [[Category:2018 films]] [[Category:English-language drama films]] [[Category:Netflix original films]] [[Category:2018 multilingual films]] [[Category:Films set in Africa]] [[Category:Films shot in Ghana]] [[Category:Ghanaian drama films]] [[Category:2010s English-language films]] [[Category:English-language Ghanaian films]] [[Category:Twi-language films]] 0n4q8379fz8ob2dpbi4lxhry9tc42a9 Bethlehem Tilahun Alemu 0 30866 141929 137042 2026-07-02T07:52:55Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141929 wikitext text/x-wiki '''(Bio)Bethlehem Tilahun Alemu''' ( dɔɣim lula yuuni1980) O nyɛla [[Ethiopians|Ethiopia]] [[businesswoman|daa bia]], founder, ni executive director of soleRebels, Africa's "fastest growing [[footwear]] company". Bethlehem diɛgi pina pam Zaŋ chaŋ o daa bilim maa ni, n ti pahi o kpaŋmaŋa ni o mali nangbankpeeni din bɛ [[Africa]] soli zaŋ chaŋ fakari din be tiŋduya entrepreneurial spirit, social capital, and economic potential.<ref>{{cite web|title=Bethlehem Tilahun Alemu|url=http://www.solerebels.com/pages/bethlehem-tilahun-alemu|website=www.solerebels.com|publisher=soleRebels Footwear|accessdate=10 June 2014|access-date=18 March 2025|archive-date=17 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717132531/http://www.solerebels.com/pages/bethlehem-tilahun-alemu|url-status=dead}}</ref> Bethlehem daa niŋ suuna zaŋ chaŋ "The Republic of Leather", designing [[sustainability|sustainable]] luxury [[leather|leather goods]],<ref>{{cite web|last1=Alemu|first1=Bethlehem Tilahun|title=Exclusive: Introducing Republic of Leather|url=http://www.solerebels.com/blogs/news/13512957-exclusive-introducing-republic-of-leather|website=www.solerebels.com|accessdate=24 June 2014|date=April 9, 2014|access-date=18 March 2025|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924103542/http://www.solerebels.com/blogs/news/13512957-exclusive-introducing-republic-of-leather|url-status=dead}}</ref> n ti pahi "Garden of Coffee" retail outlets Ethiopian coffees yuli du.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://money.cnn.com/2017/01/31/smallbusiness/ethiopia-shoes-solerebels-coffee-bethlehem-alemu/index.html|title=Ethiopian shoe designer hopes for repeat success with coffee|last=Britton|first=Bianca|date=2017-01-31|website=CNNMoney|access-date=2017-07-03|archive-date=2023-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130042604/https://money.cnn.com/2017/01/31/smallbusiness/ethiopia-shoes-solerebels-coffee-bethlehem-alemu/index.html|url-status=dead}}</ref> ==== O piligu ==== ===== O daa bilim ===== ====== O ni pili sham ====== ====== O Philosophy ====== ====== Honors and accolades ====== ====== Kundivihira ====== 71kluhrd2u3jss5bgms0p9fzenaf6s6 Ami Faku 0 31024 141927 133462 2026-07-02T05:17:45Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141927 wikitext text/x-wiki {{Short description|South African singer-songwriter}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox musical artist | name = Ami Faku | image = Ami Faku (2023).png | birth_name = Amanda Faku | birth_date = {{birth date and age|1993|5|28|df=yes}} | birth_place = Port Elizabeth, Eastern Cape | occupation = {{hlist| Singer | Songwriter}} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | genre = {{hlist| [[Rhythm and blues|R&B]]| [[Soul music|Soul]] }} | instrument = Vocals | years_active = 2017- Present | label = Vth Season | associated_acts = {{flatlist| * [[Sun-El Musician]] * Kabza De Small * [[DJ Maphorisa]] <!--- only list artist that has made collaboration multiple times not once--> }} | net worth = }} }} '''Amanda Faku''' (bɛ dɔɣi o la 28 May 1993) ka o nyɛ South Africa paɣa ŋun nyɛ baaŋa, ka lahi sabiri yila. Bɛ dɔɣi o la eZinyoka, Port Elizabeth, ka lahi wumsi o ni. <ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/entertainment/music/local/ami-faku-shares-journey-through-music-27542081|title=Ami Faku shares journey through music|website=www.iol.co.za|last=Liam Karabo Joyce|date=25 June 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sowetanlive.co.za/entertainment/2019-10-11-ami-faku-taking-music-scene-by-storm/|title=Ami Faku taking music scene by storm|website=SowetanLIVE}}</ref> O ni daa di gbana ni n-ti The Vth Season naai, Ami daa bahi o yili-bɔbigu shɛli o ni daa laɣim boli "''Imali'' (2019)," ka di daa dɔni yim zuɣu South Africa.<ref>{{cite web|url=https://channelo.dstv.com/news/ami-faku-s-debut-album-is-here|title=Ami Faku's debut album is here|access-date=September 27, 2019|publisher=Channel 0}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=Mail & Guardian 200 Young South African|date=4 September 2020|url=https://200youngsouthafricans.co.za/ami-faku-27-2020/|publisher=Mail & Guardian|access-date=2024-06-19|archive-date=9 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809135916/https://200youngsouthafricans.co.za/ami-faku-27-2020/|url-status=dead}}</ref> ==Discography== ===Studio albums=== *''[[Imali]]'' (2019)<ref>{{cite web|url=https://iminathi.net/ami-faku-imali-album/|title=Ami Faku Imali Album|work=iminathi|last=Mike|first=Steven|date=26 September 2019 |access-date=17 June 2020}}</ref> ===EP's=== * ''EA Wave Reimagines'' (2020) ===As lead artist=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ List of singles as lead artist, with selected chart positions and certifications, showing year released and album name |- ! scope="col" rowspan="2"| Title ! scope="col" rowspan="2"| Year ! scope="col" colspan="1"| Peak chart positions ! scope="col" rowspan="2" style="width:12em;"| [[List of music recording certifications|Certifications]] ! scope="col" rowspan="2"| Album |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:100%;"|[[Entertainment Monitoring Africa|ZA]]<br /> |- ! scope="row" | "Ndikhethe Wena" | 2018 | | | rowspan=4|''Imali'' |- ! scope="row" | "Ubuhle Bakho" | rowspan=7|2019 | | |- ! scope="row" | "Inde Lendlela" | | |- ! scope="row" | "Mbize" | | |- ! scope="row" | "Love Drunk" | | |{{non-album single}} |- ! scope="row" |"Ndiyeke" (Lemon & Herb, Ami Faku) | | |{{non-album single}} |- ! scope="row" | "Regrets..."(Zoocci Coke Dope, Ami Faku) | | |{{non-album single}} |- ! scope="row" | "[[Into Ingawe]]" (Sun-El Musician, Ami Faku) | — | RiSA: 2× Platinum <ref>{{cite web|title=Ami Faku and Sun-El's Into Ingawe goes double platinum in SA {{!}} Music In Africa |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/ami-faku-and-sun-els-ingawe-goes-double-platinum-sa| publisher=Music In Africa | first=Butchie|last=Seroto|access-date =2023-11-27|date=2020-05-20}}</ref> |{{Non-album single}} |- ! scope="row" | "Khonza" (Kekelingo, Ami Faku) |2020 | | |{{non-album single}} |- ! scope="row" | "Sihlobo Sami" (Kenza, Ami Faku) |2021 | | |{{non-album single}} |- ! scope="row" | "Fatela" (Ami Faku and [[Aymos]]) | rowspan=4|2022 | |Platinum<ref>{{cite web | url=https://slikouronlife.co.za/blog/23835/at-aymos-shilis-fatela-reaches-platinum-status-surpasses-2-million-views | title=Aymos's Fatela' Reaches Platinum Status & Surpasses 2 Million Views | access-date=20 March 2025 | archive-date=10 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230210021919/https://slikouronlife.co.za/blog/23835/at-aymos-shilis-fatela-reaches-platinum-status-surpasses-2-million-views | url-status=dead }}</ref> |{{N/A|Non-album single}} |- ! scope="row" | "There is Music in the Air" (Ami Faku, Black Coffee) | | |''Gallo Remixed'' |- ! scope="row" |"Umthandazo" (Karyendasoul, Ami Faku) | | |''WL4OM'' |- ! scope="row" |"Zimbali" ([[Prince Kaybee]], Ami Faku) | | |''Gemini'' |- ! scope="row" | "Andikayeki" (Heavy-K, Ami Faku) |2023 | | |{{N/A|Non-album single}} |} === As featured artist=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ List of singles as featured artist, with selected chart positions and certifications, showing year released and album name |- ! scope="col" rowspan="2"| Title ! scope="col" rowspan="2"| Year ! scope="col" colspan="1"| Peak chart positions ! scope="col" rowspan="2" style="width:12em;"| [[List of music recording certifications|Certifications]] ! scope="col" rowspan="2"| Album |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:100%;"|[[Entertainment Monitoring Africa|ZA]]<br /> |- ! scope="row" |"[[Phakade Lami]]" (Nomfundo Moh featuring Ami Faku and Sha Sha) |2021 |1 |6× Platinum |''[[Amagama]]'' |- ! scope="row" | "Makwande" ([[Sun-El Musician]], Fk Mash featuring Ami Faku) |2022 | | |''AEDM:Interstellar'' |- ! scope="row" | "Unozala" (Kenza, Ami Faku, Msaki featuring Sun-El Musician) |2024 |— | |{{non-album single }} |} === Guest appearances === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" style="width:14em;" |Title ! scope="col" |Year ! scope="col" |Other artist(s) ! scope="col" |Album |- ! scope="row" |"Uyathandeka" |rowspan=5|2020 |[[Mthunzi]] |''Selimathunzi'' |- ! scope="row" |"Hamba Ngifike" |Simmy |''[[Tugela Fairy (Made of Stars)]]'' |- ! scope="row" |"Uleleni" |Black Motion |''[[The Healers: The Last Chapter]]'' |- ! scope="row" |"iLanga" |Sun-El Musician, Simmy |rowspan=2|''[[To the World & Beyond]]'' |- ! scope="row" |"Goduka" |Sun-El Musician, Mthunzi |- ! scope="row" |"I Like it Anyway" |2021 |Sun-El Musician |''[[African Electronic Dance Music]]'' |- ! scope="row" |"Esikhathini" |2022 |Murumba Pitch, Sun-El Musician |''Horumar'' |- ! scope="row" |"Ndisize" |2024 |Caiiro |''Caiiro'' |} == Other charted and certified songs == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" border="1" |+ List of other charted songs, with selected chart positions and certifications, showing year released and album name |- ! scope="col" rowspan="2"| Title ! scope="col" rowspan="2"| Year ! scope="col" colspan="1"| Peak chart positions ! scope="col" rowspan="2" style="width:12em;"| [[List of music recording certifications|Certifications]] ! scope="col" rowspan="2"| Album |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:100%;"|[[Entertainment Monitoring Africa|ZA]]<br /> |- ! scope="row" |"Ndisize" (Caiiro, Ami Faku) |2024 |1<ref>{{cite web|title=Local Streaming Chart Top 10|url=https://theofficialsacharts.co.za/charts/|access-date=2024-11-01|work=The Official South Africa Charts}}</ref> | |''Caiiro'' |- | colspan="8" style="font-size:90%"| "—" denotes a recording that did not chart or was not released in that territory. |} ==Pina mini piibu== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Award ! Category ! Results ! {{abbrv|Ref.|References}} |- |rowspan="3"|2020 |rowspan="3"|[[26th South African Music Awards|26th SAMA]] |Female Artist of the Year |{{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.enca.com/life/ami-faku-bags-best-female-year-award-samas|title=Ami Faku bags Best Female of the Year award at the SAMAs &#124; eNCA|website=www.enca.com}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/entertainment/music/local/ami-faku-aka-benjamin-dube-receive-top-honours-at-sama26-night-4-a958fbdc-58bc-411f-8fd3-0889cc7f0d15|title=Ami Faku, AKA, Benjamin Dube receive top honours at SAMA26 night 4|website=www.iol.co.za}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/drum/celebs/news/ami-faku-on-her-sama-win-i-have-no-limitations-the-world-has-a-lot-to-offer-this-is-just-the-beginning-20200812|title=Ami Faku on her Sama win, the financial effects of Covid-19 and new music|first=Alutho|last=Mbendeni|website=Drum|date=22 May 2020 }}</ref> |- |Newcomer of the Year |{{nominated}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.okayafrica.com/2020-south-african-music-awards-samas-winners/|title=Here's a List of the 2020 South African Music Awards (SAMAs) Winners|website=okayafricasite}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailysun.co.za/Celebs/and-the-sama-nominees-are-20200715|title=AND THE SAMA NOMINEES ARE...|website=DailySun}}</ref> |- |Best Afro Pop Album |{{nominated}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.sowetanlive.co.za/pic-of-the-day/2020-07-16-samas-boss-unfazed-by-snub-of-hitmakers/|title=Samas boss unfazed by snub of hitmakers|website=SowetanLIVE}}</ref> |- |rowspan="2"|2020 |rowspan="2"|African Muzik Magazine Awards |Best Newcomer |{{nom}} |rowspan="2"|<ref>{{cite web|title=African Muzik Magazine Awards 2020: All the winners {{!}} Music In Africa |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/african-muzik-magazine-awards-2020-all-winners|first= Gabriel Myers|last=Hansen|date=16 November 2020|publisher=Music In Africa}}</ref> |- |Best Female Southern Africa |{{nom}} |- |rowspan="3"|2021 |rowspan="3"|Saafma |Best Female Artist Award |{{cancelled}} |rowspan="3"|<ref>{{cite web|last=Patience Bambalele|date=7 May 2021|language=en|title=Star-studded list of nominees for 2021 South African Afro Music Awards |url=https://www.sowetanlive.co.za/entertainment/2021-05-07-star-studded-list-of-nominees-for-2021-south-african-afro-music-awards/|website=Sowetan LIVE}}</ref> |- |Best Song of the Year |{{cancelled}} |- |Best Rising Star |{{cancelled}} |- |2023 |Content Creator Awards |Song of the Year |{{nom}} | |- |rowspan=2|2025 |rowspan=2|Metro FM Music Awards |Best Dance Song |{{pending}} |rowspan=2|<ref>{{cite web|work=Music in Africa|date=2025-03-06|first=Ano|last=Shumba|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/metro-fm-awards-2025-all-nominees|title=Metro FM Awards 2025: All the nominees|access-date=2025-03-17}}</ref> |- |Song of the Year |{{pending}} |} ==Kundivihira== {{Reflist}} ==External links== * {{AllMusic|class=artist|id=mn0003770899|name=Ami Faku}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Faku, Ami}} [[Category:1993 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Xhosa people]] [[Category:South African pop singers]] [[Category:South African women pop singers]] [[Category:21st-century South African women singers]] [[Category:South African singer-songwriters]] [[Category:Nelson Mandela University alumni]] [[Category:Xhosa-language singers of South Africa]] mxe9izzd243qxgcrtacr1uadxey9mdq Cross River (Nigeria) 0 33196 141935 138721 2026-07-02T10:43:39Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141935 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{Short description|River in southeastern Nigeria}} {{Infobox river | name = Cross River | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = | image = | image_size = | image_caption = Cross River near the town of [[Mamfe]], Cameroon | image_alt = | map = Cross River OSM.png | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Cameroon]], [[Nigeria]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|489|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge2_location=Mamfe, [[Cameroon]] (Basin size: {{cvt|6,810|km2|abbr=on}} | discharge2_min={{cvt|32.3|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN"/> | discharge2_avg=(Period: 1967–1977){{cvt|569.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN"/> | discharge2_max={{cvt|2,270|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN">{{cite book|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/Mon_hydr/25393.pdf|title=FLEUVES ET RIVIÈRES DU CAMEROUN|last1=J.C.|first1=Olivry|year=1986|publisher=Editions de l'ORSTOM |isbn=2-7099-0804-2}}</ref> | discharge1_location= Cross River Estuary, [[Bight of Biafra]], [[Nigeria]] | discharge1_min = | discharge1_avg = (Period: 1979–2015) {{cvt|83.52|km3/year|m3/s|abbr=on}}<ref name="River Basins">{{cite web|url=http://twap-rivers.org/indicators|title=River Basins|access-date=2026-05-30|archive-date=2024-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20240117234333/http://twap-rivers.org/indicators/|url-status=dead}}</ref> (Period: 1971–2000) {{Convert|2,465.5|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Cross">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=192&catid=270&Itemid=179|title=Cross}}</ref> | discharge1_max = | source1 =[[Cameroonian Highlands forests]], [[Cameroon]] | source1_location = | source1_coordinates= {{coord|5|23|30.6996|N|9|51|44.586|E}} | source1_elevation ={{convert|2,728|m|abbr=on}}<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref> | mouth =[[Bight of Biafra]] | mouth_location = | mouth_coordinates ={{coord|4|45|39.6|N|8|20|48.5|E|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = Cross River | basin_size = {{cvt|52,471|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="River Basins"/> to {{convert|53,590|km2|mi2|abbr=on}}<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref> | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = Mfi, Mbu, Bali, Munaya, Awa, Ibe, Ukpon, Ekpor, Udep, [[Calabar River|Calabar]], [[Great Kwa River|Great Kwa]] | tributaries_right = Bagwor, Mak, Mo, Mam, Munaya, Oyi, Obokum, Afi, Anyim, East Aboine, West Aboine, Enyong, Ikpa | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''Cross River''' (shɛba mi li la '''Oyono''')<ref>{{cite book|title=Africa |author=Reclus, Élisée |author-link=Élisée Reclus |edition=reprint |volume=3 |publisher=Forgotten Books |year=1892 |page=341 |isbn=1-4400-9130-7 |url=https://books.google.com/books?id=D1pAa9idGX0C&pg=PA341}}</ref> nyɛla mɔɣili din be Nigeria ka nyɛ din nya di yuli ŋɔ yaɣ'shɛli di ni be [[Cross River State]]. Di nyɛla din piligi [[Cameroon]] ka bɛ booni li ni [[Manyu River]].<ref>{{cite web |url=http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf |title=ETHNOBOTANICAL SURVEY OF THE TAKAMANDA FOREST RESERVE |author1=L. Zapfack |author2=J. S. O. Ayeni |author3=S. Besong |author4=M. Mdaihli |date=November 2001 |access-date=2011-02-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708112712/http://cameroun-foret.com/system/files/18_18_01.pdf |archive-date=2011-07-08 }}</ref> Di nyɛla mɔɣili din deeri sa'kom pam dizuɣu di nyɛla din galisi. Di nyɛla kilomita pihinii ka chɛ "Swampy rainforest" din miri [[Calabar River]],<ref>{{Cite web |url=http://www.mowca.org/new%20design/member-states/nigeria.html |title=Maritime Organisation of West and Central Africa, Nigeria |access-date=2009-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100505220021/http://www.mowca.org/new%20design/member-states/nigeria.html |archive-date=2010-05-05 |url-status=dead }}</ref> di nyɛla kilomita pishi yɛliŋ mini kilomita pihinu be tiŋsi zaŋ n-ti Oron mini [[Calabar]].<ref>{{cite EB1911 |wstitle=Cross River |volume=7 |page=510}}</ref> Di nyɛla din nangbani tɔhi Atlantic Ocean ka di lala yaɣili ŋɔ yɛliŋ nyɛ kilomita pishi ni anahi. Mɔɣili maa nudiridu zuɣu nyɛla din chani Cameroon tiŋgbani.<ref>{{Cite web |date=2023-09-12 |title=Cross River {{!}} Nigeria, Map, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Cross-River-state-Nigeria |access-date=2023-09-29 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Cross mɔɣili nyɛla din chaŋ n-ti chirigi Aloma mɔɣili zaŋ kpa Benue yaɣili, ni ka di laɣim taba Cross River State. Waɣilim shɛli din be Oron mini Calabar sunsuun nyɛla kilomita pishi ni yino di yi niŋ ka niri yɛn yuusi ŋariŋ ka nyɛ kilomita kɔbishi niri yi yɛn doli lora. Itu kɔdɔriko din be Cross mɔɣili zaŋ chaŋ Itu-Calabar nyɛla Gowon kpaŋmaŋ tumanima la yini o ni daa be tuma ni, lala kɔdɔriko maa nyɛla din daa naai yuuni 1975.<ref>{{Cite web |last=admin |title=Major Rivers in Nigeria (Details and Pictures) – Sea Empowerment and Research |url=https://seaempowerment.org/?p=981 |access-date=2023-09-29 |language=en-US |archive-date=2025-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009193603/http://seaempowerment.org/?p=981 |url-status=dead }}</ref> [[File:Кросс-ривер.png|frame|alt=A Map of Cross River|The Cross River, flowing through Cameroon and Nigeria]] Cross Mɔɣili ŋɔ nyɛla din di tarisi ni [[tropical and subtropical moist broadleaf forests|tropical moist forest]] [[ecoregion]]s mini [[Cross-Niger transition forests]] ka nyɛ din do mɔɣili ŋɔ nuzaa zuɣu be Cross mini [[Niger River|Niger]] mɔɣili sunsuun, di nyɛla din lahi di tarisi ni [[Cross-Sanaga-Bioko coastal forests]] ka di nyɛ din do mɔɣili maa nudirigu zuɣu ka nyɛ din beCross mɔɣili mini [[Sanaga River]] zaŋ n-ti Cameroon sunsuun. Yuuni puuni, di ni nyari saa shɛli shɛm nyɛla din pa yim, di nyɛla bin din gbaai 1,760 mm zaŋ hali ni 3,100 mm (WSSSRP II 2016).<ref>{{cite journal|title=Flood vulnerability assessment of the upper Cross River basin using morphometric analysis|last1=Nkpa M.|first1=Ogarekpe|last2=Ekpe A.|first2=Obio|last3=Imokhai T.|first3=Tenebe|last4=Praise God C.|first4=Emenike|last5=Chidozie C.|first5=Nnaji|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk |date=23 Jul 2020|volume=11 |issue=1 |pages=1378–1403 |doi=10.1080/19475705.2020.1785954 |doi-access=free |bibcode=2020GNHR...11.1378O }}</ref> [[File:Cross River state contingent.jpg|thumb|Dancers in Cross river state attire]] Cross Mɔɣili gba nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli boli tiŋgbani maa paaki mini daŋ zaŋ n-ti balla.<ref>{{Cite web |title=Brief History of Cross River National Park |url=https://www.traveldigest.com.ng/index.php/travel-and-tourism-events/item/664-brief-history-of-cross-river-national-park |access-date=2023-09-29 |website=www.traveldigest.com.ng |language=en-gb |archive-date=2024-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240727035559/https://www.traveldigest.com.ng/index.php/travel-and-tourism-events/item/664-brief-history-of-cross-river-national-park |url-status=dead }}</ref> ==Kundivihira == {{Reflist}} ==External links== *[https://web.archive.org/web/20090624072650/http://www.nigeriantourism.com/cross-rivers.htm Nigerian Tourism, Cross Rivers State] *[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2867817/ Little genetic differentiation as assessed by uniparental markers in the presence of substantial language variation in peoples of the Cross River region of Nigeria] *[https://web.archive.org/web/19991023140023/http://www.library.cornell.edu/africana/Writing_Systems/Nsibidi.html Nsibidi Script] {{Authority control}} {{Coord|4|35|N|8|25|E|display=title|region:NG_type:river_source:GNS-enwiki}} [[Category:Cross River (Nigeria)| ]] [[Category:Rivers of Nigeria]] [[Category:Cross River State]] [[Category:Rivers of Cameroon]] [[ca:Riu Cross]] 76pznfnr30s0ri48zybsduqtprcwbga Dakar Biennale 0 33269 141938 141820 2026-07-02T11:05:53Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141938 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Dakar Biennale''', bee '''Dak'Art - Biennale de l'Art Africain Contemporain''', nyɛla din nyɛ zuɣu ni ti nuuni tuma nima zaŋ wuhi niriba din niŋdi yim yuma yi kam puuni Dakar yaɣili din be, [[Senegal]] tingbanni maa. Dak'Art's nini daa kuli kpala African nuuni baŋsim yuuni 1996 saha la ha, == Taarihi == Dakar Biennale ŋɔ maa daa kpuɣila puli yuuni 1989 n nyɛ biennale ka be litiricha mini nuuni tuun' naŋsim. Di piligu yuuni 1990 daa kuli nyɛla din zaɣa kuli be la itirichl puuni yuuni 1992 ka di nyɛla tuun baŋsim. Yuuni 1993 puuni, din nyɛ yuma ayi kam ni chuɣu ŋɔ daa nyɛla bini taɣi shɛli ka Dak'Art yuuni 1996 daa nyɛ din niya kuli nyɛmi ni hi zaŋ African Art n wuhi salo. Yuuni 1998 bibdaa nyɛla ban niŋ niya ni bi bo maligu n tili ka yuuni 2000 puuni ka bi daa saɣi n ti taɣibu maa. Abdoulaye Wade n daa nyɛ bini piigi so Senegal gomlanti chiri bihi ŋɔ sunisuni ka bi nayi yoogi lala dɛima maa. Gomlanti pali maa daa nyɛla ŋun dihi tabili ni suŋsim nyɛla din yɛn yi Senegalese gomlanti sani na zaŋ jɛndi dɛima maa din zuɣu tum yuuni 2000,  Dak'Art pa nyɛla din niŋda buyi yuuni pullini. Dak'Art yuuni 2002 daa nyɛla din niŋ ni tum tumdi pala mini ban tabiri n suŋdi ka di niŋdi maa pala. Dak'Art yuuni 2004 daa nyɛla din nyɛ tiŋduya  saanba pam  ka nyɛ din daa lahi chaŋ pam. Di yoobu ni gomlanti maa daa nyɛla ŋun yɛli o ni mali niya shɛm ni o kpa World  Festival of Black Art palli shɛm. Yuuni 2006 Dak'Art dɛima maa n daa nyɛ tuuli din ka bi piigi so ka o yulindi yili yilindi ba zuɣu ( artistic  director) ka dɛima maa daa nyɛ bini niŋ shɛli ni yili yilindiba pam ni ban daa di ariziki n niŋ lala yuuni maa dɛima maa ni. Yuuni 2008 bi daa nyɛla ban ti lahabali ni di buyi puhibu maa ni. Dɛima ŋɔ daa nyɛla din niŋ ni ariziki bɛla ka daa nyɛ bini daa niŋ shɛli bahigu ni. Yuuni 2010, European Commission ban daa nyɛ ban tooi diri ariziki n niŋdi din ni pam maa daa nyɛla ban bi di ariziki n niŋ dini lala yuuni maa. Silimi gɔli December ni World Festival of Black Art din daa pahiri di bu ta zuɣu maa daa nyɛla din niŋ Dakar puuni. Yuuni 2014 dini ma daa nyɛla AbdelKader Damani, Elise Atangana mini Ugochukwu-Smooth Nzewi n daa nyɛ ban yuli n gahim zaɣa suma.<ref>{{Cite web|title=Dak’art 2014: At a crossroads - The Postcolonialist|url=http://postcolonialist.com/arts/dakart-2014-crossroads/|access-date=2026-06-27|website=postcolonialist.com|language=en-US}}</ref> Yuuni 2016 mini 2018 dini maa daa nyɛla Simon Njami ni daa gahim shɛli suma.<ref>{{Cite web|last=Davis|first=Melissa Hunter|date=2018-05-10|title=Dak'Art 2018: What I Saw and What I Thought|url=https://sugarcanemag.com/2018/05/dakart-2018-what-i-saw-and-what-i-thought/|access-date=2026-06-27|website=Sugarcane Magazine ™{{!}} Black Art Magazine|language=en-US}}</ref> Dak'Art nyɛla African tiŋgbani saha waɣala dɛima. Yuuni 2000 zaŋ chana, yili yilindiba ban daa naayi tooi pahi dɛima maa ni daa tu mi ni bi nyɛ African bilichinima, bi dɔɣi a mi Africa bɛ a lɛbigila Africa n bɛ din tiŋgbani boba ni yaɣa ni.<ref>{{Cite web|title=Terminal RI - Sophia Biblioteca Web|url=https://repositorio.unicamp.br/acervo/detalhe/1241630|access-date=2026-06-27|website=repositorio.unicamp.br}}</ref> Yuuni 2014 di daa nyɛla bini yoogi shɛli n ti ban pa Africans tuuli, ka di nyɛla 'Cultural Diversity' din daa ni IFAN Theodore Monod Museum din daa nyɛ bini gahi nu n boli tiŋduya nim na.<ref>{{Cite web|title=The Dakar Biennale 2014 by Olga Speakes Anna Stielau on 20 June {{!}} Artthrob|url=https://artthrob.co.za/Feature/The_Dakar_Biennale_2014_by_Olga_Speakes__Anna_Stielau_on_20_June.aspx|access-date=2026-06-30|website=artthrob.co.za}}</ref> == Editions == * 1990 Dakar Biennale yuuni 1990. Din n daa nyɛ tuuli dini ka di nyɛ di jɛndi literature. * 1992 Dak'Art yuuni1992 [it]. Tuuli dini din daa jɛndi nuni baŋsim. * 1996 Dak'Art yuuni 1996 [it]. Tuuli dini din daa jɛndi Contemporary African Art. * 1998 Dak'Art yuuni 1998 [it]. Din daa pahiri buta zuɣu. * 2000 Dak'Art yuuni 2000 [it]. Din n daa pahiri bu nahi zuɣu * 2002 Dak'Art yuuni 2002 [it]. Bu nu zuɣu dini. * 2004 Dak'Art yuuni 2004 [it]. Bu yobu zuɣu dini. * 2006 Dak'Art yuuni 2006 [it]. Din n daa pahiri buyopoin ka la nyɛ tuuli dini din daa mali artistic director. * 2008 Dak'Art yuuni 2008 [it]. Din n daa pahiri bu ni zuɣu. * 2010 Dak'Art yuuni 2010 [it]. Din n daa pahiri bu wɔi zuɣu ka lahi nyɛ di yuuni pishi chuɣu yuuni. * 2012 Dak'Art yuuni 2012 [it]. Din da pahiri bu pia zuɣu. * 2014 Dak'Art yuuni 2014. Din n daa pahiri bin pia ni yini zuɣu.<ref>{{Cite web|title=http://www.anotherafrica.net/art-culture/dakart-2014-makes-contemporary-african-art-visible|url=http://www.anotherafrica.net/art-culture/dakart-2014-makes-contemporary-african-art-visible|access-date=2026-06-30|website=www.anotherafrica.net|archive-date=2024-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301030821/http://www.anotherafrica.net/art-culture/dakart-2014-makes-contemporary-african-art-visible|url-status=dead}}</ref> * 2016 Dak'Art yuuni 2016. Din n daa pahiri bin pia ni ayi zuɣu.<ref>{{Cite web|title=Collection|url=https://contemporaryand.com/en/collections/dakart-2016|access-date=2026-06-30|website=Contemporary And (C&)|language=en}}</ref> * 2018 Dak'Art yuuni 2018. Din pahiri pia ni ata zuɣu.<ref>{{Cite web|title=http://www.anotherafrica.net/art-culture/dakart-2014-makes-contemporary-african-art-visible|url=http://www.anotherafrica.net/art-culture/dakart-2014-makes-contemporary-african-art-visible|access-date=2026-06-30|website=www.anotherafrica.net|archive-date=2024-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301030821/http://www.anotherafrica.net/art-culture/dakart-2014-makes-contemporary-african-art-visible|url-status=dead}}</ref> == Kundivihira == 4r87tbq9nme3ekq5vj36q1zeh3iu4jn Tshopo River 0 33439 141924 141042 2026-07-01T20:04:19Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141924 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Tshopo Mɔɣili''' ŋɔ nyɛla mɔɣili din be [[Democratic Republic of the Congo]]. Di nyɛla din zɔri kpari wulinpuhili zaŋ labi Kisangani pɔi ka naayi chaŋ nti chirigi [[Lindi River|Lindi Mɔɣili]] ka zo chaŋ nti lu [[Congo River|Congo Mɔɣili]]. Di nyɛla din zaŋ di yuli ŋɔ zaŋ n-ti Tshopo yaɣili. ==Ecology== Lindi mini Tshopo Mɔɣa ŋɔ nyɛla din piligi ''[[Cuvette Centrale]] bee Congo Basin'', Mɔɣa shɛŋa din gba be lala yaɣili ŋɔ nyɛ [[Itimbiri River|Itimbiri Mɔɣili]] mini [[Aruwimi River|Aruwimi Mɔɣili]] .{{sfn|Decru|Emmanuel|Danadu|Walanga|2017|p=226}} Laha bali din yina yuuni 2015 wuhiya ni zahim balibu kamani kɔbigi ni pihinii nyɛla din be Lindi/Tshopo basin. Zahim daŋni ''[[Mormyridae]] nyɛ din be mɔɣili ŋɔ ni pam''.{{sfn|Decru|2015}} Mɔɣili ŋɔ nyɛla din mali ko'viɛlli niri yi zaŋ li maɣisi turbid kom zaŋ n-ti Congo ka dizuɣu chɛ ka zahim tooi be di ni.{{sfn|Cheek|Feika|Lebbie|Goyder|2017|p=129}} [[Schistosomiasis]] nyɛla duro shɛli din tooi be mɔɣili maa ni konteebihi. Yuuni 2018 vihigu zaŋ jandi ninvuɣ shɛba ban Tshopo Mɔɣili kamani kilomitanima bin din gbaai Kisangani zaŋ labi Buta soli zuɣu nyɛla din daa wuhi ni kɔbigi puuni vaabu 54.5% niriba ban be mɔɣili ŋɔ shee nyɛla ban mali ''[[Schistosoma haematobium]]'' duro ka kɔbigi puuni vaabu 7.3% gba nyɛ ban mali ''[[Schistosoma mansoni]]''. Din bɔŋɔ nyɛla bɛ ni daa zaŋ shɛli maɣisi 2.4% mini 4.8% ninvuɣ shɛba ban gba daa be tiŋsi din miri mɔɣili .{{sfn|Mongita Esol’e|Zingabako Ngbingina|Anagwatalibe Kota|Mopaya Pakowe|2020}} ==Hydroelectric plant== Niɣilim buɣim nyɛla bɛ ni daa niŋ shɛli niŋ Tshopo Mɔɣili zaŋ n-ti Kisangani yuuni 1950s, ka dizuɣu daa chɛ ''Inversodicraea congolana be di yaɣa ayi''.{{sfn|Cheek|Feika|Lebbie|Goyder|2017|p=129}} Di nyɛla din daa be galisi.{{sfn|Cheek|Feika|Lebbie|Goyder|2017|p=131}} Mɔɣili maa nyɛla din chaŋ nti gariti niɣilim buɣim maa ni be kulibɔŋ shɛli ni.{{sfn|Barnes|2015}} Yuuni 2013 Belgium's Minister for Cooperation and Development {{Ill|Jean-Pascal Labille|fr}} mini Orientale yaɣili zuɣulan Jean Bamanisa nyɛla ban daa labi yoogi Tshopo niɣilim buɣim din daa niŋ ka bɛ daa labi mali li nyaaŋa .{{sfn|Daly|2013}} Kɔdɔriko nyɛla bɛ ni daa mi shɛli mɔɣili ŋɔ soli maa zuɣu yuuni 1968 ka dizuɣu sɔŋdi pukpariba ka bɛ tooi gariti ni yiri tiŋpuuni chani bɛ pɔri ni. Yuuni 2014, lala kɔdɔroko maa nyɛla din daa saɣim ka bɛ daa labi mali li mitanima kɔbigi ni pihiyobu ni ata.{{sfn|Barnes|2015}} ==Kundivihira == {{reflist|30em}} ==Din yi shɛli na == {{refbegin}} *{{citation |url=https://constructionreviewonline.com/2015/03/tshopo-river-bridge-how-a-panel-bridge-brings-east-and-west-africa-together/ |accessdate=2020-08-29 |last=Barnes |first=Robert |date=12 October 2015 |title=Tshopo River Bridge: how a panel bridge brings East and West Africa together |work=Construction Review Online}} *{{citation |volume=62 |doi=10.3767/blumea.2017.62.02.07 |last1=Cheek |first1=Martin |last2=Feika |first2=A. |last3=Lebbie |first3=Aiah |last4=Goyder |first4=David |last5=Tchiengue |first5=Barthélemy |last6=Séné |first6=Olivier |last7=Tchouto |first7=P. |last8=Burgt |first8=Xander |year=2017 |title=A synoptic revision of Inversodicraea (Podostemaceae) |journal=Blumea – Biodiversity, Evolution and Biogeography of Plants|issue=2 |pages=125–156 |url=https://repository.naturalis.nl/pub/636690 }} *{{citation |url=https://oilprice.com/Alternative-Energy/Hydroelectric/Belgian-Minister-Inaugurates-Power-Plant-in-Eastern-DRC.html |accessdate=2020-08-29 |work=OilPrice.com |last=Daly |first=John |date=13 August 2013 |title=Belgian Minister Inaugurates Power Plant in Eastern DRC}} *{{citation |url=https://limo.libis.be/primo-explore/fulldisplay?docid=LIRIAS1705962&context=L&vid=Lirias&search_scope=Lirias&tab=default_tab&lang=en_US&fromSitemap=1 |last=Decru |first=Eva |accessdate=2020-08-29 |type=thesis |title=The ichthyofauna of the Central Congo basin: diversity and distribution in the north-eastern tributaries |others=Snoeks, Jos (Supervisor); Vreven, Emmanuel (Co supervisor) |date=November 2015 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{citation |url=https://www.researchgate.net/publication/320174009 |last1=Decru |first=Eva |last2=Emmanuel |first2=Vreven |last3=Danadu |first3=Célestin |last4=Walanga |first4=Albert |last5=Mambo |first5=Taylor |last6=Snoeks |first6=Jos |year=2017 |title=Ichthyofauna of the Itimbiri, Aruwimi, and Lindi/Tshopo rivers (Congo basin): Diversity and distribution patterns |journal=Acta Ichthyologica et Piscatoria |volume=47 |issue=3 |pages=225–247 |doi=10.3750/AIEP/02085 |accessdate=2020-08-29|doi-access=free }} *{{citation |title=Etude phytosociologique des chutes de la Tshopo (Kisangani: Zaïre) |first=J. |language=fr |accessdate=2020-08-29 |last=Léonard |journal=Bulletin du Jardin botanique National de Belgique / Bulletin van de Nationale Plantentuin van België |volume=62 |issue=1/4 |date=30 September 1993 |pages=283–347|publisher=Botanic Garden Meise |doi=10.2307/3668280 |jstor=3668280 |url=https://www.jstor.org/stable/3668280 |url-access=subscription }} *{{citation |url=https://journalsajp.com/index.php/SAJP/article/view/30097 |accessdate=2020-08-29 |journal=South Asian Journal of Parasitology |volume=3 |pages=1–8 |last1=Mongita Esol’e |first1=B. |last2=Zingabako Ngbingina |first2=C. |last3=Anagwatalibe Kota |first3=A. |last4=Mopaya Pakowe |first4=H. |last5=Etisomba Likoke |first5=F. M. |year=2020 |title=Prevalence of Schistosomiasis among the Bavaido Village Peasants and the Residents of Tshopo River at Kisangani- DR. Congo |issue=3 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{citation |url=https://www.openstreetmap.org/relation/2683372#map=11/0.6324/25.3132 |accessdate=2020-08-29 |title=Relation: Tshopo |work=OpenStreetMap |ref={{harvid|Relation: Tshopo}} }} {{refend}} ==External links== {{Commons category-inline}} {{authority control}} [[Category:Tributaries of the Congo River]] [[Category:Rivers of the Democratic Republic of the Congo]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] 8n0dbq9mcljg0sbt4ho7g8ugam6zohb Ake Arts and Book Festival 0 33507 141925 141777 2026-07-02T04:28:04Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141925 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Aké Arts and Book Festival''' nyɛla noli ni baŋsim [[chuɣu]] shɛli bɛ ni puhiri yuuni kam [[Nigeria]] tingbanni. Di daa kpala yuuni 2013, Lola Shoneyin n-daa kpali, Nigeria sasabira ni yɛltɔɣ' taɣimalisi lana, Abeokuta yaɣili. Di daa gbunni kpalanzuya ni sasabiri kura ni zaɣ' pala [[dunia]] yili zaa, ka di zaɣa kuli bela di sɔŋ n zooi, ka paligi, ka kpaŋsi baŋsim shɛli [[Afrika]] sasabiriba, yɛltɔɣ' taɣimalisi yirina ni yil' yiiniba mini nuuni tuun' baŋdiba. Aké Arts and Book Festival nyɛla bɛ ni buɣisi n wuhi ni shɛli nyɛla Afrika yaɣili zaa chuɣu titali din laɣindi salo ni noli ni baŋsim sasabiriba, ban maani sabira, baŋsima nima, n-ti pahi ban karimda.<ref>{{Cite web|date=2018-06-23|title=Fantastical Futures {{!}} Ake Festival 2018 Will Focus on a Re-Imagined Africa|url=https://brittlepaper.com/2018/06/fantastical-futures-ake-festival-2018-will-focus-on-a-re-imagined-africa/|access-date=2026-06-26|website=Brittle Paper|language=en-US}}</ref>chuɣu maa din mali la di maŋmaŋa websait ka boli li ''Aké Review.''<ref>{{Cite web|title=Ake Arts and Book Festival|url=https://akefestival.org/|access-date=2026-06-26|website=Ake Arts and Books Festival|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-11-24|title=If You Missed Aké 2025, Here’s Everything We Are Taking Home|url=https://www.pulse.ng/story/ake-arts-book-festival-review-2025112410594597718|access-date=2026-06-26|website=Pulse Nigeria|language=en}}</ref> == Chuɣu maa kpabu == Lola Shoneyin ni daa kpa chuɣu maa ka o daliri nyɛla, o ni daa yɛli shɛm o daa "bɔrila luɣ' shɛli baŋdiba ni tiɛhi suma nima ni ni tooi laɣim n di alizama zaŋ kpa Afrika yɛla polo".<ref>{{Cite news|date=2015-01-08|title=Why I organise annual Ake Arts and Book Festival -Lola Shoneyin {{!}} Newswatch Times|language=en-US|work=Newswatch Times|url=http://www.mynewswatchtimesng.com/organise-annual-ake-arts-book-festival-lola-shoneyin/|access-date=2026-06-26}}</ref> O daa ti chuɣu maa yuli m boli li Aké, tiŋ din be Abeokuta, Ogun State, shɛli polo Afrika nima tuuli Nobel Laureate Litiricha puuni, Wole Soyinka, daa nyɛla bɛ ni dɔɣi so yuuni 1934.<ref>{{Cite web|title=Wole Soyinka|url=https://www.poetryfoundation.org/poets/wole-soyinka|access-date=2026-06-26|website=The Poetry Foundation|language=en}}</ref> == Tuuli puhibu (2013) == [[Chuɣu]] maa daa nyɛla bɛ ni tuui ni puhili bɛ kali diɛma shee Kuto ni daa bala, Abeokuta, dabisili 19–24 November goli ni yuuni 2013. chuɣu maa yɛl' kpani daa nyɛla "The Shadow of Memory". <ref>{{Cite web|title=Ake: A festival to remember|url=https://dailytrust.com/ake-a-festival-to-remember/|access-date=2026-06-26|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref>Di yɛltɔɣa kpeeni daa nyɛla shɛli polo Nigeria niriba anahi ban daa bɛ paai yuun' pishi ni yini 21 tooi ŋme nangbankpeeni ni Nobel Laureate Wole Soyinka o biɛhigu puuni.<ref>{{Cite web|last=Powered by DMflex WebGen --- www.dmflex.com|title=Is This Africa’s Biggest Literary Festival?, Articles {{!}} THISDAY LIVE|url=http://www.thisdaylive.com/articles/is-this-africa-s-biggest-literary-festival-/165599/|access-date=2026-06-26|website=www.thisdaylive.com|archive-date=2014-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140219131518/http://www.thisdaylive.com/articles/is-this-africa-s-biggest-literary-festival-/165599/|url-status=dead}}</ref> == Din pahi ayi (2014) == Chuɣu din daa pahi ayi maa daa puhila dabisili 18 November goli ni hali ni dabisili 22 November goli ni yuuni 2014. Ka di yɛl' kpani nyɛ "Bridges and Pathways"<ref>{{Cite web|title=Outstanding line up at Nigeria's 2014 Ake Arts and Book Festival|url=http://caineprize.blogspot.com/2014/10/outstanding-line-up-at-nigerias-2014.html?m=1|access-date=2026-06-26|website=caineprize.blogspot.com|language=en-GB}}</ref> == Din daa pahi ata (2015) == Yuuni 2015 chuɣu maa, yɛli kpami daa nyɛla "Engaging the Fringe", ka di daa puhi dabisili 17 November goli ni dabisili 21 November goli ni yuuni maa puuni, ka daa nya sasabiriba pihinii, baŋdiba vihigu nima ni ninvuɣ' shɛba dunia zaa.<ref>{{Cite web|last=vanguard|date=2015-12-02|title=Resonating tales from Ake Festival|url=https://www.vanguardngr.com/2015/12/resonating-tales-from-ake-festival/|access-date=2026-06-26|website=Vanguard News|language=en-GB}}</ref> == kundivihira == pmlirucmgxakizpspsrhyb6nu5maerg Al-Hamiz Valley 0 33514 141926 141608 2026-07-02T04:37:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 141926 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Al-Hamiz Valley''' nyɛla mɔɣili din be Algiers yaɣili, [[Algeria]] ka di waɣilim nyɛ kamani kilomitanima pihinu ni anahi zaŋ chaŋ Algiers. Mɔɣili maa kolinoli nyɛla din be Bordj El Kiffan mini Bordj El Bahr sunsuuni. Mɔɣili maa nyɛla din piligi Tell Atlas mini Titteri Mountains yaɣili ka nyɛ din miri Deux Bassins din be Medes yaɣili. Di nyɛla din zɔri gariti Bouira, Blida, Boumerdes n-ti pahi Algiers yaɣa pɔi ka naayi chaŋ nti lu Mediterranean tiiku.<ref>In [https://www.djazairess.com/aps/409120 the same way : The project to clean up the El Harrach Valley is part of the strategy to rehabilitate the city of Algiers] [https://web.archive.org/web/20180714135247/https://www.djazairess.com/aps/409120 Archived] July 14, 2018, at the [[Wayback Machine]].</ref> == Main source == Al-Hamiz Valley nyɛla din piligi Deux Bassins yaɣili din be Medes yaɣili. Di nyɛla din piligi kamani kilomitanima 33.68 km (20.93 miles) ka chɛ di ni zɔri chani nti luri shɛli Mediterranean tiiku din be Algiers yaɣili. ɔɣili maa nyɛla din piligi Tell Atlas mini Titteri Mountains yaɣili ka nyɛ din yɛligi kpɛ Medea, Bouira, Bilda n-ti pahi Bounmerdes.<ref>[https://www.google.dz/maps/dir/36.4817275,3.3104646//@36.571219,3.3856706,34216m/data=!3m1!1e3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MTExNy4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Maps] [https://web.archive.org/web/20191216053141/https://www.google.dz/maps/dir/36.4817275,3.3104646//@36.571219,3.3856706,11z Archived] December 16, 2019, at the [[Wayback Machine]].</ref> == The path == Al-Hamiz Valley nyɛla din zɔri gariti Algerian yaɣa dibaa anu n chani nti chirigi yaɣ'shɛŋa dabam kamani Titteri, Kabylia, Khachna n-ti pahi Mitidja.<ref>[https://www.google.dz/maps/@36.7783115,3.2317719,1066m/data=!3m1!1e3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MTExNy4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Maps] [https://web.archive.org/web/20191216053146/https://www.google.dz/maps/@36.7783115,3.2317719,602m/data=!3m1!1e3 Archived] December 16, 2019, at the [[Wayback Machine]].</ref> {| class="wikitable sortable" |+States and Municipalities in the "Al-Hamiz Valley" path !Number ![[Médéa Province]] ![[Bouïra Province]] ![[Blida Province]] ![[Boumerdès Province]] ![[Algiers Province]] |- !01 |[[Deux Bassins]] |[[Boukram]] |[[Souhane]] |[[Larbatache]] |[[Dar El Beïda]] |- !02 | | |[[Djebabra]] |[[Khemis El-Khechna]] |[[Rouïba]] |- !03 | | | |[[Hammedi]] |[[Bordj El Kiffan]] |- !04 | | | | |[[Bordj El Bahri]] |} == Kolinoli == Kolinoli zaŋ n-ti Al-Hamiz Valley nyɛla din be Bordj El Kiffan mini Bordj El Bahr sunsuuni zaŋ n-ti Algiers yaɣili ka miri tiŋ yuli booni Soumam.<ref>[https://www.google.dz/maps/dir/36.7793138,3.2308676//@36.7785114,3.234513,2133m/data=!3m1!1e3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MTExNy4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Maps] [https://web.archive.org/web/20191216053252/https://www.google.dz/maps/dir/36.7793138,3.2308676//@36.7785114,3.234513,15.62z Archived] December 16, 2019, at the [[Wayback Machine]].</ref> === Dooshee === Kolinoli zaŋ n-ti Al-Hamiz Valley nyɛla din be Bordj El Kiffan mini Bordj El Bahr sunsuuni ka nyɛ din bi waɣa ni Oued El Harrach mini Sablettes Beach. Mɔɣili ŋɔ nyɛla din be Oued El Harrach mini Sablettes Beach nuzaa zuɣu ka di zaa nyɛ din miri El Harrach zaŋ chaŋ Reghaïa.<ref>[https://www.google.dz/maps/@36.677591,2.8881867,4271m/data=!3m1!1e3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MTExNy4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Maps] [https://web.archive.org/web/20190720114540/https://www.google.dz/maps/@36.677591,2.8881867,3917m/data=!3m1!1e3 Archived] July 20, 2019, at the [[Wayback Machine]].</ref> Mɔɣili maa kolinoli nyɛla kilomitanima kamani pishi zaŋ chaŋ [[Casbah of Algiers]] zaŋ labi Mediterranean tiiku. Di nyɛla din do miri Bordj El Kiffan mini Bordj El Bahri.<ref>[https://web.archive.org/web/20160310203947/http://www.terraserver.com/view.asp?cx=3.6201279&cy=36.7228968&proj=4326&mpp=1&sdrt=jax "TerraServer - Viewer Aerial Photos & Satellite Images - The Leader In Online Imagery"]. terraserver.com. Archived from the [http://www.terraserver.com/view.asp?cx=3.6201279&cy=36.7228968&proj=4326&mpp=1&sdrt=jax original] on 2016-03-10. Accessed April 27, 2016. [https://web.archive.org/web/20160310203947/http://www.terraserver.com/view.asp?cx=3.6201279&cy=36.7228968&proj=4326&mpp=1&sdrt=jax Archived] March 10, 2016 at the [[Wayback Machine]].</ref><ref>"Bing". bing.com. Archived from the [https://www.bing.com/maps/?v=2&cp=36.73486%7E3.143463&lvl=16.0&sty=h%2F original] on 2023-04-02. Accessed April 27, 2016.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20230323071348/https://wikimapia.org/#lang=en&lat=37.774900&lon=-122.419400&z=12&m=w "Wikimapia - Let's describe the whole world!"]. wikimapia.org. Archived from the [http://192.168.1.1/?randid=2889533951?updataredirect=wikimapia.org#/home original] on 2023-03-23. Accessed April 27, 2016.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20230331080744/https://www.openstreetmap.org/#map=4/38.01/-95.84 "OpenStreetMap"]. OpenStreetMap. Archived from the [https://www.openstreetmap.org/#map=16/36.73490/3.14350 original] on 2023-03-31. Accessed April 27, 2016.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20230402001427/https://www.google.dz/maps/@36.7348678,3.1434649,902m/data=%213m1%211e3 "Google Maps]". google.dz. Archived from the [https://www.google.dz/maps/@36.7348678,3.1434649,1067m/data=!3m1!1e3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MTExNy4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D original] on 2023-04-02. Accessed on 2016-05-23.</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20230402001920/https://zoom.earth/#view=36.734868,3.143465,11z/map=live Flash Earth]". flashearth.com. Archived from the [http://www.flashearth.com/?lat=36.7348678&lon=3.1434649&z=16.8&r=0&src=ha original] on 2023-04-02. Accessed April 27, 2016.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20230402001734/https://maps.yahoo.com/map/?lat=31.61668086264397&lon=-2.2165507078170776&t=s&bb=31.61754882%2C-2.21773759%2C31.61581518%2C-2.21536383 "maps - Yahoo Search Results"]. yahoo.com. Archived from the [https://search.yahoo.com/ original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230402001734/https://search.yahoo.com/ |date=2023-04-02 }} on 2023-04-02. Accessed April 27, 2016.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20220627144625/http://kosmosnimki.ru/?x=3.6201279&y=36.7228968&z=14&fullscreen=false&mode=satellite "ScanEx Web Geomixer - просмотр карты]". kosmosnimki.ru. Archived from the [https://web.archive.org/web/20220627144625/http://kosmosnimki.ru/?x=3.6201279&y=36.7228968&z=14&fullscreen=false&mode=satellite original] on 2022-06-27. Accessed April 27, 2016.</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20230402040846/https://maps.here.com/traffic/explore?map=36.73487,3.14346,16,satellite_traffic&x=ep HERE Maps - City and Country Maps - Driving Directions - Satellite Views - Routes]". here.com. Archived from the [https://maps.here.com/traffic/explore?map=36.73487,3.14346,16,satellite_traffic&x=ep original] on 2023-04-02. Accessed April 27, 2016.</ref> == Anfoonima == <gallery> File:Kharouba fac.jpg|Al-Maqaria train station File:Tamentfoust-vue-port.jpg|Tamentfoust port File:روافد وادي الحراش.jpg|Affluents de Oued El Harrach File:Algeryel.JPG|View of the Kasbah from Sablat Beach File:Daira hussein dey 05112014.png|Location of Sablat Beach in Hussein Dey File:Alger Kasbah02.jpg|View of Sablat Beach from Safir Mosque in Kasbah File:Sablette Plage Alger.JPG|Sablat Beach Water File:Plage des Sablettes à Alger.JPG|Sablat Beach </gallery> == Lihimi m pahi == * [[List of rivers of Algeria]] * [[Al-arbaâ Valley]] * [[Ministry of Water Resources and Environment]] * [[Discharge regime]] * [[Tell Atlas]] * [[Titteri]] * [[Khachna]] * [[Mitidja]] * [[Algiers Province]] * [[Boumerdès Province]] * [[Blida Province]] * [[Bouïra Province]] * [[Médéa Province]] * [[Tourism in Algeria]] * [[Lists of tourist attractions]] == Kundivihira == {{reflist}} == External links == * [https://www.youtube.com/watch?v=kyhHQB2hOC0 Al-Hamiz Valley] on [[YouTube]]. * [https://www.youtube.com/watch?v=n0DSIrLzbc8 Al-Hamiz Valley] on [[YouTube]]. * [https://www.youtube.com/watch?v=3_iL3EtOiuY Al-Hamiz Valley] on [[YouTube]]. {{Rivers of Algeria}} {{coord missing|Algeria}} [[Category:Rivers of Algeria]] [[Category:Valleys of Algeria]] [[Category:Geography of Algeria]] [[Category:Geography of Algiers Province]] j3524lasab68cpf9nthpb7b956bxwkd Afang soup 0 33539 141933 2026-07-02T10:22:25Z K.D.Nburidiba 4111 Created a new article 141933 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, Nigeria tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State. nrpmwhzpcxzldn8103ncl7v7khq5dxa 141934 141933 2026-07-02T10:29:32Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 141934 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, Nigeria tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi amiliya yiya, dɔɣim dabisili chuɣu,kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi Nigeria nudirigu polo. 8e48jm5750itfhmsfoam7923fuby2r2 141936 141934 2026-07-02T10:55:22Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 141936 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, Nigeria tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi amiliya yiya, dɔɣim dabisili chuɣu,kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi Nigeria nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. jvkugo117h5c1tgm7qrosr7l3atpl4i 141937 141936 2026-07-02T11:03:12Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 141937 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, Nigeria tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi amiliya yiya, dɔɣim dabisili chuɣu,kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi Nigeria nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma. kou20k5qlm1wzsa66jdobdc6pfdxv6a 141939 141937 2026-07-02T11:13:53Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 141939 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, Nigeria tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi amiliya yiya, dɔɣim dabisili chuɣu,kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi Nigeria nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma. == Di duɣibu == A yɛn zaŋla naanzuwa mini bim n gabi taba ni tamli ka di biigi. Ka a zaŋ kpam la gba n tam ka di gba biigi, ka a niŋ alibalisa n niŋ kamani minti yini, ka a niŋ zahim niŋ, ni nimdi kam ani pun duɣi, ka niŋ binnyɔma niŋ. Ka dam dam n gabi tabani ka naan yi zaŋ afang vari maa n niŋ, ka dam dam , ka piigi buɣim maa ka che bela kamani minti ayi pɔi ka naan yi kpihim buɣum maa ka suugi a ziɛri.<ref name=":0" /> ay0xsqwgg4n66btjb1kf85l71x17rkr 141940 141939 2026-07-02T11:15:51Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 141940 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, Nigeria tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/202068-nollywood-actress-omoni-oboli-falls-love-afang-soup.html|access-date=2026-07-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref>. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi amiliya yiya, dɔɣim dabisili chuɣu,kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi Nigeria nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma. == Di duɣibu == A yɛn zaŋla naanzuwa mini bim n gabi taba ni tamli ka di biigi. Ka a zaŋ kpam la gba n tam ka di gba biigi, ka a niŋ alibalisa n niŋ kamani minti yini, ka a niŋ zahim niŋ, ni nimdi kam ani pun duɣi, ka niŋ binnyɔma niŋ. Ka dam dam n gabi tabani ka naan yi zaŋ afang vari maa n niŋ, ka dam dam , ka piigi buɣim maa ka che bela kamani minti ayi pɔi ka naan yi kpihim buɣum maa ka suugi a ziɛri.<ref name=":0" /> <references /> a84f6vimd9uclv0wtbtre4rkwp3rve8 141941 141940 2026-07-02T11:16:56Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 141941 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, Nigeria tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/202068-nollywood-actress-omoni-oboli-falls-love-afang-soup.html|access-date=2026-07-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref><ref>{{Cite book|last=Badiru|first=Deji|url=https://books.google.com.gh/books?id=pDj5SB3KF8UC&q=afang+soup&pg=PA40&redir_esc=y#v=snippet&q=afang%20soup&f=false|title=Isi Cookbook: Collection of Easy Nigerian Recipes|last2=Badiru|first2=Iswat|date=2013-02-19|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4759-7671-7|language=en}}</ref>. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi amiliya yiya, dɔɣim dabisili chuɣu,kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi Nigeria nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma. == Di duɣibu == A yɛn zaŋla naanzuwa mini bim n gabi taba ni tamli ka di biigi. Ka a zaŋ kpam la gba n tam ka di gba biigi, ka a niŋ alibalisa n niŋ kamani minti yini, ka a niŋ zahim niŋ, ni nimdi kam ani pun duɣi, ka niŋ binnyɔma niŋ. Ka dam dam n gabi tabani ka naan yi zaŋ afang vari maa n niŋ, ka dam dam , ka piigi buɣim maa ka che bela kamani minti ayi pɔi ka naan yi kpihim buɣum maa ka suugi a ziɛri.<ref name=":0" /> <references /> 8wqu48cvag2fydxbiwucd3s1hcqw71p 141943 141941 2026-07-02T11:22:20Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 141943 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, Nigeria tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/202068-nollywood-actress-omoni-oboli-falls-love-afang-soup.html|access-date=2026-07-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref><ref>{{Cite book|last=Badiru|first=Deji|url=https://books.google.com.gh/books?id=pDj5SB3KF8UC&q=afang+soup&pg=PA40&redir_esc=y#v=snippet&q=afang%20soup&f=false|title=Isi Cookbook: Collection of Easy Nigerian Recipes|last2=Badiru|first2=Iswat|date=2013-02-19|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4759-7671-7|language=en}}</ref>. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi amiliya yiya, dɔɣim dabisili chuɣu,kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi Nigeria nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma.<ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> == Di duɣibu == A yɛn zaŋla naanzuwa mini bim n gabi taba ni tamli ka di biigi. Ka a zaŋ kpam la gba n tam ka di gba biigi, ka a niŋ alibalisa n niŋ kamani minti yini, ka a niŋ zahim niŋ, ni nimdi kam ani pun duɣi, ka niŋ binnyɔma niŋ. Ka dam dam n gabi tabani ka naan yi zaŋ afang vari maa n niŋ, ka dam dam , ka piigi buɣim maa ka che bela kamani minti ayi pɔi ka naan yi kpihim buɣum maa ka suugi a ziɛri.<ref name=":0" /> <references /> au3wnzvacpwjqdc5n9nukaklg1dmhuz 141944 141943 2026-07-02T11:24:35Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 141944 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, Nigeria tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/202068-nollywood-actress-omoni-oboli-falls-love-afang-soup.html|access-date=2026-07-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref><ref>{{Cite book|last=Badiru|first=Deji|url=https://books.google.com.gh/books?id=pDj5SB3KF8UC&q=afang+soup&pg=PA40&redir_esc=y#v=snippet&q=afang%20soup&f=false|title=Isi Cookbook: Collection of Easy Nigerian Recipes|last2=Badiru|first2=Iswat|date=2013-02-19|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4759-7671-7|language=en}}</ref>. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi amiliya yiya, dɔɣim dabisili chuɣu,kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi Nigeria nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma.<ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> == Di duɣibu == A yɛn zaŋla naanzuwa mini bim n gabi taba ni tamli ka di biigi. Ka a zaŋ kpam la gba n tam ka di gba biigi, ka a niŋ alibalisa n niŋ kamani minti yini, ka a niŋ zahim niŋ, ni nimdi kam ani pun duɣi, ka niŋ binnyɔma niŋ. Ka dam dam n gabi tabani ka naan yi zaŋ afang vari maa n niŋ, ka dam dam , ka piigi buɣim maa ka che bela kamani minti ayi pɔi ka naan yi kpihim buɣum maa ka suugi a ziɛri.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> <references /> h6i4ajyaeueyx66tng31aee3gfs0htb 141945 141944 2026-07-02T11:26:38Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 141945 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, [[Nigeria]] tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/202068-nollywood-actress-omoni-oboli-falls-love-afang-soup.html|access-date=2026-07-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref><ref>{{Cite book|last=Badiru|first=Deji|url=https://books.google.com.gh/books?id=pDj5SB3KF8UC&q=afang+soup&pg=PA40&redir_esc=y#v=snippet&q=afang%20soup&f=false|title=Isi Cookbook: Collection of Easy Nigerian Recipes|last2=Badiru|first2=Iswat|date=2013-02-19|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4759-7671-7|language=en}}</ref>. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi amiliya yiya, dɔɣim dabisili chuɣu,kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi Nigeria nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma.<ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> == Di duɣibu == A yɛn zaŋla naanzuwa mini bim n gabi taba ni tamli ka di biigi. Ka a zaŋ kpam la gba n tam ka di gba biigi, ka a niŋ alibalisa n niŋ kamani minti yini, ka a niŋ zahim niŋ, ni nimdi kam ani pun duɣi, ka niŋ binnyɔma niŋ. Ka dam dam n gabi tabani ka naan yi zaŋ afang vari maa n niŋ, ka dam dam , ka piigi buɣim maa ka che bela kamani minti ayi pɔi ka naan yi kpihim buɣum maa ka suugi a ziɛri.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> <references /> 3tgwf2ker4wdsrsxi5xmv4ekxacfmdn 141946 141945 2026-07-02T11:27:55Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 141946 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, [[Nigeria]] tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/202068-nollywood-actress-omoni-oboli-falls-love-afang-soup.html|access-date=2026-07-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref><ref>{{Cite book|last=Badiru|first=Deji|url=https://books.google.com.gh/books?id=pDj5SB3KF8UC&q=afang+soup&pg=PA40&redir_esc=y#v=snippet&q=afang%20soup&f=false|title=Isi Cookbook: Collection of Easy Nigerian Recipes|last2=Badiru|first2=Iswat|date=2013-02-19|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4759-7671-7|language=en}}</ref>. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi [[amiliya]] yiya, [[dɔɣim]] dabisili [[Chuɣu|chuɣu,]]<nowiki/>kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi [[Nigeria]] nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma.<ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> == Di duɣibu == A yɛn zaŋla naanzuwa mini bim n gabi taba ni tamli ka di biigi. Ka a zaŋ kpam la gba n tam ka di gba biigi, ka a niŋ alibalisa n niŋ kamani minti yini, ka a niŋ zahim niŋ, ni nimdi kam ani pun duɣi, ka niŋ binnyɔma niŋ. Ka dam dam n gabi tabani ka naan yi zaŋ afang vari maa n niŋ, ka dam dam , ka piigi buɣim maa ka che bela kamani minti ayi pɔi ka naan yi kpihim buɣum maa ka suugi a ziɛri.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> <references /> s54hk7xtldf2qiw3pap9ha32zrux24d 141947 141946 2026-07-02T11:33:02Z K.D.Nburidiba 4111 141947 wikitext text/x-wiki {{Fara box}} '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, [[Nigeria]] tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/202068-nollywood-actress-omoni-oboli-falls-love-afang-soup.html|access-date=2026-07-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref><ref>{{Cite book|last=Badiru|first=Deji|url=https://books.google.com.gh/books?id=pDj5SB3KF8UC&q=afang+soup&pg=PA40&redir_esc=y#v=snippet&q=afang%20soup&f=false|title=Isi Cookbook: Collection of Easy Nigerian Recipes|last2=Badiru|first2=Iswat|date=2013-02-19|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4759-7671-7|language=en}}</ref>. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi [[amiliya]] yiya, [[dɔɣim]] dabisili [[Chuɣu|chuɣu,]]<nowiki/>kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi [[Nigeria]] nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma.<ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> == Di duɣibu == A yɛn zaŋla naanzuwa mini bim n gabi taba ni tamli ka di biigi. Ka a zaŋ kpam la gba n tam ka di gba biigi, ka a niŋ alibalisa n niŋ kamani minti yini, ka a niŋ zahim niŋ, ni nimdi kam ani pun duɣi, ka niŋ binnyɔma niŋ. Ka dam dam n gabi tabani ka naan yi zaŋ afang vari maa n niŋ, ka dam dam , ka piigi buɣim maa ka che bela kamani minti ayi pɔi ka naan yi kpihim buɣum maa ka suugi a ziɛri.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> <references /> s8otqpftnv91adny2lih8rybj4uow3d 141948 141947 2026-07-02T11:34:20Z K.D.Nburidiba 4111 Correction 141948 wikitext text/x-wiki '''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, [[Nigeria]] tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/202068-nollywood-actress-omoni-oboli-falls-love-afang-soup.html|access-date=2026-07-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref><ref>{{Cite book|last=Badiru|first=Deji|url=https://books.google.com.gh/books?id=pDj5SB3KF8UC&q=afang+soup&pg=PA40&redir_esc=y#v=snippet&q=afang%20soup&f=false|title=Isi Cookbook: Collection of Easy Nigerian Recipes|last2=Badiru|first2=Iswat|date=2013-02-19|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4759-7671-7|language=en}}</ref>. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi [[amiliya]] yiya, [[dɔɣim]] dabisili [[Chuɣu|chuɣu,]]<nowiki/>kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi [[Nigeria]] nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma.<ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> == Di duɣibu == A yɛn zaŋla naanzuwa mini bim n gabi taba ni tamli ka di biigi. Ka a zaŋ kpam la gba n tam ka di gba biigi, ka a niŋ alibalisa n niŋ kamani minti yini, ka a niŋ zahim niŋ, ni nimdi kam ani pun duɣi, ka niŋ binnyɔma niŋ. Ka dam dam n gabi tabani ka naan yi zaŋ afang vari maa n niŋ, ka dam dam , ka piigi buɣim maa ka che bela kamani minti ayi pɔi ka naan yi kpihim buɣum maa ka suugi a ziɛri.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> <references /> anaz3ywn3o5mfv1nkm1b5g9qs7ezi70 141949 141948 2026-07-02T11:35:15Z K.D.Nburidiba 4111 141949 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Che ka sabbu maa di shim''''''Afang soup''' nyɛla ziɛvari ka Efik nima ban be kuliga duli lmaa duɣiri li, [[Nigeria]] tingbanni. Lala biɛri maa nyɛla din yɔli n-ti Oron niriba bam be Akwa Ibom State<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/202068-nollywood-actress-omoni-oboli-falls-love-afang-soup.html|access-date=2026-07-02|website=www.premiumtimesng.com}}</ref><ref>{{Cite book|last=Badiru|first=Deji|url=https://books.google.com.gh/books?id=pDj5SB3KF8UC&q=afang+soup&pg=PA40&redir_esc=y#v=snippet&q=afang%20soup&f=false|title=Isi Cookbook: Collection of Easy Nigerian Recipes|last2=Badiru|first2=Iswat|date=2013-02-19|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4759-7671-7|language=en}}</ref>. Ibibio niriba bam be Akwa Ibom zaŋla lala biɛri maa ka di lebi bɛ kali bindirigu. Bɛ tɛhiri li mi yiŋa, shɛlini mi [[amiliya]] yiya, [[dɔɣim]] dabisili [[Chuɣu|chuɣu,]]<nowiki/>kuyiya,ni suunayili,ka tooi niŋdi [[Nigeria]] nudirigu polo. Afang biɛri maa nyɛla din nyaɣisi pam ka di duɣibu dii bɛ diri liɣiri. == Ziɛri ziɛri == Bɛ ni mali ziɛri ziɛri shɛli n duɣiri afang ziɛri maa n nyɛ: naɣ' nimdi, zahim, (zaɣ' kuma ni zaɣ' maha), kpa ziɛɣu, naanzuwa, kom ni vaɣu, afang vari, alibalisa, yalim, ni binnyɔma.<ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> == Di duɣibu == A yɛn zaŋla naanzuwa mini bim n gabi taba ni tamli ka di biigi. Ka a zaŋ kpam la gba n tam ka di gba biigi, ka a niŋ alibalisa n niŋ kamani minti yini, ka a niŋ zahim niŋ, ni nimdi kam ani pun duɣi, ka niŋ binnyɔma niŋ. Ka dam dam n gabi tabani ka naan yi zaŋ afang vari maa n niŋ, ka dam dam , ka piigi buɣim maa ka che bela kamani minti ayi pɔi ka naan yi kpihim buɣum maa ka suugi a ziɛri.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Jibril|first=Mutalib|date=2026-05-15|title=How to prepare a low-budget afang soup with in 2026|url=https://tribuneonlineng.com/how-to-prepare-a-low-budget-afang-soup-with-in-2026/|access-date=2026-07-02|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> <references /> qmd3aw3dtv5x79qmwyb6k0xgig7wik6 Hausa koko 0 33540 141942 2026-07-02T11:17:33Z Aliya 2018 7499 Created an article 141942 wikitext text/x-wiki '''Koko''' (Yoruba nima ni booni Koko shɛli ogi) nyɛla koko shɛli bini zaŋ za ni binnyɔma n niŋ.Di nyɛla koko shɛli din niŋ bayaana Nigeria,Ghana mini Togo ka bɛ luɣili kam.Di nyɛla koko shɛli niriba ni mali ni mali suuri noli asiba. It can also be eaten in fguu8c15ryfferg7ac4qdsartvxe1hs 141951 141942 2026-07-02T11:52:19Z Aliya 2018 7499 Added a content 141951 wikitext text/x-wiki '''Koko''' (Yoruba nima ni booni Koko shɛli ogi) nyɛla koko shɛli bini zaŋ za ni binnyɔma n niŋ.Di nyɛla koko shɛli din niŋ bayaana Nigeria,Ghana mini Togo ka bɛ luɣili kam.Di nyɛla koko shɛli niriba ni mali ni mali suuri noli asiba.Di ni tooi lahi nyɛ wun taŋni bindirigu n ti ninvuɣ' shɛba .<ref name=":0" /> Koko nyɛla bindirigu shɛli din nyɛ zaɣ' kuma ni na kamani za mini binnyɔma di ni mali nyaɣisim ni nyɔm nyaɣisili.Niriba pam mi li la Hausa koko domi di nyɛla la gbengbɛri bindirigu. jisz9k5gi942hy83x4yg9afsy10to3u Achu soup 0 33541 141950 2026-07-02T11:45:24Z K.D.Nburidiba 4111 Created a new article 141950 wikitext text/x-wiki '''Achu soup''' nyɛla ziɛri din nyɛ zaɣ' dozim ka nyɛ Cameroon nima kali bindirigu.bankani ka bɛ mali n duɣiri li , binnyɔma, kom, kpaziɛɣu, n-ti pahi "Canwa / Nikki", ni zahim. h0oxqc8i2g7zyuadbif1hzybfwm9rpj 141952 141950 2026-07-02T11:54:55Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 141952 wikitext text/x-wiki '''Achu soup''' nyɛla ziɛri din nyɛ zaɣ' dozim ka nyɛ Cameroon nima kali bindirigu.bankani ka bɛ mali n duɣiri li , binnyɔma, kom, kpaziɛɣu, n-ti pahi "Canwa / Nikki", ni zahim. == Di duɣibu == Achu ni duɣiri shɛm nyɛmi, a yɛn malila buɣim ka zaŋ a duɣu tam ka niŋ kom niŋ, ka zaŋ na kani maa n niŋ ka zaŋ binliŋ m pili ka na kani maa ti bi viɛnyɛla. Ka a tɔ bankani maa zaa ka di bi tabitabi. ka a naan yi duɣi aziɛ'dozim maa diko, a yɛn zaŋla kpa' ziɛɣu ka niŋ alibalisa niŋ, n niŋ kom niŋ, ka niŋ kanwa, zahim,maagi, naanzuwa, yelim, nimdi ni a binnyɔma zaa n niŋ ka dam dam ka di nii viɛnyɛla ka a suugi ka di niŋ dibu. 2vep0e10jt46yi15w54oy6thx8p4bbq 141953 141952 2026-07-02T11:58:15Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 141953 wikitext text/x-wiki '''Achu soup''' nyɛla ziɛri din nyɛ zaɣ' dozim ka nyɛ Cameroon nima kali bindirigu.bankani ka bɛ mali n duɣiri li ,<ref>{{Cite news|title=Achu Soup - AFDB Food Cuisine|language=en-US|work=AFDB Food Cuisine|url=http://www.afdbfoodcuisine.com/recipe/achu-soup/|access-date=2026-07-02}}</ref> binnyɔma, kom, kpaziɛɣu, n-ti pahi "Canwa / Nikki", ni zahim. == Di duɣibu == Achu ni duɣiri shɛm nyɛmi, a yɛn malila buɣim ka zaŋ a duɣu tam ka niŋ kom niŋ, ka zaŋ na kani maa n niŋ ka zaŋ binliŋ m pili ka na kani maa ti bi viɛnyɛla. Ka a tɔ bankani maa zaa ka di bi tabitabi. ka a naan yi duɣi aziɛ'dozim maa diko, a yɛn zaŋla kpa' ziɛɣu ka niŋ alibalisa niŋ, n niŋ kom niŋ, ka niŋ kanwa, zahim,maagi, naanzuwa, yelim, nimdi ni a binnyɔma zaa n niŋ ka dam dam ka di nii viɛnyɛla ka a suugi ka di niŋ dibu. achu duɣibu nyɛla paya paya, Cameroon shɛŋa pahiri la ziɛvari ka shɛba mi kuli duɣiri li laa. nkj6ppgyen2p2r754er8fpmjnh3vc2e